σεξουαλικότητα και τρίτη ηλικία, ψυχικές και νευρολογικές νόσοι, αναπηρία Λουκάς Αθανασιάδης ΙΜΟΠ ΜΕΤ, Θεσσαλονίκη, Σεπτέµβριος 2014

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "σεξουαλικότητα και τρίτη ηλικία, ψυχικές και νευρολογικές νόσοι, αναπηρία Λουκάς Αθανασιάδης ΙΜΟΠ ΜΕΤ, Θεσσαλονίκη, Σεπτέµβριος 2014"

Transcript

1 σεξουαλικότητα και τρίτη ηλικία, ψυχικές και νευρολογικές νόσοι, αναπηρία Λουκάς Αθανασιάδης ΙΜΟΠ ΜΕΤ, Θεσσαλονίκη, Σεπτέµβριος 2014

2 Λουκάς Αθανασιάδης MSc (Human Sexuality) SGHMS, DipCBT SGHMS, UOL Διδακτορική διατριβή ΑΠΘ Senior Lecturer SGHMS, UOL. Clinical investigator SGHMS, UOL Επίκουρος καθηγητής ψυχιατρικής-(ψυχο)σεξουαλικότητας ΑΠΘ ΚΕΣΑΥ ΑΠΘ ΙΣΔ ΑΧΕΠΑ, ΓΝ Παπαγεωργίου Προπτυχιακή, µεταπτυχιακή εκπαίδευση ΑΠΘ ΕΕΕΣ κα Μεταπτυχιακό ΑΠΘ Μεταπτυχιακό πρόγραµµα EΚΠΑ/ΕΠΙΨΥ τ. πρόεδρος ΕΜΣΔΣ, πρόεδρος κλάδου σεξουαλικότητας και διαπροσωπικών σχέσεων ΕΨΕ Μέλος Andrology Centre

3 η παρουσίαση περιλαµβάνει: Σεξουαλικότητα και τρίτη ηλικία: (φυσιολογικές αλλαγές στην σεξουαλική λειτουργία, σεξουαλική δυσλειτουργία και αιτιολογία της, κοινωνικοί και άλλοι παράγοντες, θεραπευτικές προσεγγίσεις) ψυχικές και νευρολογικές νόσοι (συναισθηµατικές διαταραχές ψυχώσεις, ΔΠ, ΑΕΕ, ΣΚΠ, τραυµατισµοί, άλλα) αναπηρία

4 Διάλλειµα η παρουσίαση περιλαµβάνει: Συζήτηση µε τον κ Καραγιάννη

5 σεξουαλικότητα και ηλικιωµένοι

6 οι ηλικιωµένοι το µεγαλύτεροι των 65 στη γή το 2030 πάνω από 1 δισ µεγαλύτεροι των 65 η µεγαλύτερη αύξηση παρατηρείται στις αναπτυσσόµενες χώρες ενδιαφέρον για την σεξουαλική ζωή των ηλικιωµένων ESSM Syllabus of Sexual Medicine 2012

7 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΕΞ ΣΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

8 «Ο ΠΕΝΗΝΤΑΡΗΣ» Λάµπρος Κωνσταντάρας

9 σεξουαλική δραστηριότητα στους ηλικιωµένους

10 ΠΟΣΟ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΕΝΕΡΓΕΙΣ ΕΊΝΑΙ ΟΙ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ; USA National Council on the Aging Survey 1998: 1300 άνδρες - γυναίκες > 60 ετών 48 % τουλάχιστον µία φορά/µήνα Σεξ. επαφές: 71% ανδρών και 51% γυναικών (60-69) 27% ανδρών και 18% γυναικών (80-89)

11 USA NATIONAL COUNCIL ON THE AGING SURVEY % ικανοποιηµένοι µε συχνότητα σεξ.επαφών 39% θα προτιµούσε συχνότερες σεξ. επαφές 4 % θα προτιµούσε αραιότερες σεξ. επαφές 74% ανδρών και 70% γυναικών περισσότερο συναισθηµατικά ικανοποιηµένοι µε την σεξ. τους ζωή από ότι στην ηλικία

12 USA NATIONAL COUNCIL ON THE AGING SURVEY 1998 ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΣΕΞ. ΖΩΗ: 43% ναι, 43% όχι ΑΙΤIA ΣΕΞ. ΑΠΟΧΗΣ: Έλλειψη ερωτικού συντρόφου Φάρµακα Άγνοια για φυσιολογικές αλλαγές µε την ηλικία

13 The Global Study of Sexual Attitudes and Behaviours (GSSAB) , 29 χώρες Α και Γ, ετών Σχεδόν 50% Α και 21% Γ, 70-80, σεξ το τελευταίο έτος και οµοίως 93% Α και 88% Γ, ετών Μόνο 17% Α of men and 23% Γ είπαν ότι «οι µεγαλύτεροι σε ηλικία δεν θέλουν πλέον σεξ», 68% Α και 60% Γ συµφωνούν µε χρήση ιατρικών θεραπειών για σεξουαλικά προβλήµατα στους ηλικιωµένους

14 the National Social Life, Health and Ageing Project, (NSHAP) 3005 (1550 Γ και 1455 Α men) στις ΗΠΑ ετών ανάφεραν ότι οι άνδρες είναι σεξουαλικά πιο δραστήριοι αλλά δεν συζητούν πάντα µε τον γιατρό σεξουαλικά τους προβλήµατα ESSM Syllabus of Sexual Medicine 2012

15

16 Φυσιολογικές αλλαγές στην σεξουαλική λειτουργία µε την πάροδο της ηλικίας

17 Age-related changes in male sexual function Increase in the incidence of erectile dysfunction (ED) 1 Decrease in frequency and intensity of orgasm 3 Aging Lower libido 2 Decrease in volume of ejaculate 4 1. Laumann EO et al. JAMA 1999; 281: Feldman HA et al. J Urol 1994; 151: Schiavi RC. Aging and Male Sexuality. Cambridge University Press, Master WH, Johnson VE. Human Sexual Response. Boston, MA: Little, Brown,

18

19 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΣΕΞ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΕΞ. ΕΠΙΘΥΜΙΑ: ΑΝΔΡΑ ΜΕΙΩΣΗ ΣΕΞ. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΥΣΗ: ΓΙΝΕΤΑΙ ΔΥΣΚΟΛΟΤΕΡΑ, ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΑΔΥΝΑΤΗ, ΑΜΕΣΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΡΓΑΣΜΟ ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΤΟΜΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

20 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΣΕΞ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΑ ΟΣΧΕΟ/ΟΡΧΕΙΣ: MEΙΩΜΕΝΗ Η ΑΠΟΥΣΑ ΑΝΕΛΙΞΗ ΟΣΧΕΟΥ/ ΟΡΧΕΩΝ ΕΚΣΠΕΡΜΑΤΙΣΗ: ΚΑΘΥΣΤΕΡΕΙ, ΕΛΕΓΧΕΤΑΙ ΠΙΟ ΔΥΣΚΟΛΑ, ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΜΒΕΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΗ ΕΞΟΔΟΥ,ΜΕΙΩΜΕΝΟΣ ΟΓΚΟΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ

21 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΣΕΞ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΑ SEX FLUSH ΣΥΝΗΘΩΣ ΔΕΝ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΜΥΙΚΟΣ ΤΟΝΟΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗΣ ΜΕΙΩΜΕΝΟΣ

22 Lack of interest in sex increases with age Odds ratio (referent) Age (years) Laumann EO et al. J Am Med Assoc 1999; 281:

23 Problems achieving or maintaining an erection Odds ratio USA 1 (reference group years) Europe 2 (reference group years) Europe 3 (reference group years) South America 4 (reference group years) / Age (years) Laumann EO et al. The Social Organization of Sexuality: Sexual Practices in the United States. Chicago: University of Chicago Press, Braun M et al. J Impot Res 2000; 12: Martin-Morales A et al. J Urol 2001; 166: Presented at CAU meeting, September 2000, Buenos Aires, Argentina. 10-4

24 Inability to achieve orgasm Odds ratio (referent) Age (years) Laumann EO et al. The Social Organization of Sexuality: Sexual Practices in the United States. Chicago: University of Chicago Press,

25 Decrease in ejaculatory volume with age Patients (%) Ejaculations with reduced quantity Ejaculations with severely reduced quantity No ejaculations possible Age strata (years) Blanker MH et al. Urology 2001; 57:

26 Nocturnal penile tumescence/rigidity and aging Frequency (episodes per night) Total number years of episodes 3 2 Episodes of maximum tumescence years years 1 0 Schiavi RC. Aging and Male Sexuality. Cambridge University Press,

27 Free testosterone decreases with age Free testosterone (nmol/l) , >75 Age (years) Androgens in the Aging Male. Vermeulen A, ed. New York: The Parthenon Publishing Group,

28 ED and dissatisfaction still high in the over-60s with ED ED Alone Patients (%) ED and distressed Age (years) Braun M et al. Int J Impot Res 2000; 12:

29 Sexual satisfaction by age NS NS Enjoyment of sex with wife 1 = not enjoyable 7 = very enjoyable Satisfaction own sex function 1 = dissatisfied 7 = satisfied Schiavi RC. Aging and Male Sexuality. Cambridge University Press,

30

31

32 ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ (ΑΛΛΑ -ΣΠΑΝΙΟΤΕΡΑ-ΑΥΞΗΣΗ) ΟΡΓΑΣΜΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ (Hallstrom 1979) ΠΙΘΑΝΗ ΑΥΞΗΣΗ ΣΕΞ. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ (Μasters και Johnson, 1966, 1970 κλπ) ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΠΑΙΖΕΙ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΡΟΛΟ

33 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΣΤΗΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΕΞ ΡΟΛΟΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΕΞ. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΟΙ ΜΑΣΤΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΣΕΞ. ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΜΙΚΡΗ/ΑΠΟΥΣΑ ΑΥΞΗΣΗ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ

34 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ Η ΚΛΙΤΟΡΙΔΑ ΑΠΟΥΣΙΑ (;) ΕΜΦΑΝΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ SEX FLUSH ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΤΑΣΗ

35 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΜΥΙΚΗ ΣΥΣΠΑΣΗ ΜΕΙΩΜΕΝΗ, (ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΕ ΟΡΓΑΣΜΟ ;) ΕΞΟΙΔΗΣΗ ΧΕΙΛΕΩΝ ΑΙΔΟΙΟΥ ΜΕΙΩΜΕΝΗ

36 ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΑΤΡΟΦΙΑ ΚΟΛΠΟΥ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΙΧΩΜΑΤΩΝ ΚΟΛΠΟΥ ΜΕΙΩΜΕΝΗ, ΜΕΙΩΣΗ ΔΙΑΤΑΤΟΤΗΤΑΣ ΥΓΡΑΝΣΗ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΣΕΞ. ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΕΙ, ΜΕΙΩΜΕΝΗ

37

38 σεξουαλικά προβλήµατα στους ηλικιωµένους

39

40

41 Ο ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕΙΩΣΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΠΩΝ

42

43 ΑΛΛΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΛΛΑΓΗ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΖΩΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΕΣΗ ΣΕΞ. ΣΥΝΤΡΟΦΩΝ ΟΙ ΠΑΝΤΡΕΜΕΝΟΙ ΦΙΛΟΙ ΟΙΚΟΙ ΕΥΓΗΡΙΑΣ

44 ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΩΝ ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ «TO ΣEΞ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ»

45 Η ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΟΨΙΜΗ ΕΝΗΛΙΚΗ ΖΩΗ Φυσιολογικές αλλαγές στην σεξ. λειτουργία Ασθένειες, εγχειρήσεις, φάρµακα Κοινωνικές προκαταλήψεις Χηρεία

46 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΙΣΘΗΜΑ ΜΟΝΑΞΙΑΣ, ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΛΛΕΣ ΨΥΧΙΚΕΣ ΝΟΣΟΙ ΦΑΡΜΑΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

47 κατάθλιψη και στυτική δυσλειτουργία

48 η έρευνα Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΠΑΦΩΝ ΣΤΗΝ ΜΕΣΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕΞ. ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ (Goldstein, Hatzichristou MASSACHUSETTS MALE AGING STUDY 1994)

49 η έρευνα ΟΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΛΑ Η ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠO ΤΗΝ ΣΕΞOYAΛIKH ΠΡΑΞΗ ΔΕΝ ΜΕΤΑΒΑΛΛΕΤΑΙ

50

51

52 USE IT OR LOSE IT!

53 Θεραπευτικές προσεγγίσεις

54 Sensate focus exercises (ασκήσεις αισθητηριακής επικέντρωσης)

55 VACUUM PENIS PUMP

56 ενδοπεϊκές ενέσεις για ED 1982 Virag παπαβερίνη 1985 Ζοrnioti παπαβερίνη-φαιντολαµίνη 1986 Adaican-Ishi προσταγλανδίνη E1 (PGE1) 1988 Goldstein (tri-max) παπαβερίνη-φαιντολαµίνη-προσταγλανδίνη E1

57 ηβοκοκκυγικοί µύες- -ασκήσεις Keggel

58

59 Χειρουργική/προθέσεις

60 K Y gel

61 συµπεράσµατα

62 Στους ηλικιωµένους συµπεράσµατα εµφανίζονται αλλαγές στην φυσιολογία της σεξουαλικής λειτουργίας τα σεξουαλικά προβλήµατα είναι συχνά πολυπαραγοντικά και ο οργανικός παράγοντας σηµαντικός µπορεί να υπάρχει ενδιαφέρον για το σεξ και επιθυµία να αντιµετωπισθούν οι πιθανές σεξουαλικές δυσκολίες

63 σεξουαλικότητα και ψυχική και νευρολογική νόσος

64 ψυχιατρικές νόσοι

65

66 σεξουαλικότητα και ψυχική νόσος κύρια σηµεία (EFS/ESSM syllabus 2013): τουλάχιστον οι µισοί ασθενείς µε συναισθηµατικές διαταραχές αντιµετωπίζουν σεξουαλικές δυσκολίες αµφίδροµη σχέση ανάµεσα σε συναισθηµατικές διαταραχές και σεξουαλική δυσλειτουργία

67 τα αντικαταθλιπτικά µπορεί να προκαλέσουν, χειροτερεύσουν ή βελτιώσουν την σεξουαλική δυσλειτουργία σεξουαλικότητα και ψυχική νόσος κύρια σηµεία (EFS/ESSM syllabus 2013): στους ασθενείς µε συναισθηµατικές διαταραχές το σεξουαλικό ενδιαφέρον διέγερση, οργασµός και ικανοποίηση, µπορεί να επηρεάζονται τόσο από την ψυχοπαθολογία όσο και από την φαρµακοθεραπεία

68 σεξουαλικότητα και ψυχική νόσος κύρια σηµεία (EFS/ESSM syllabus 2013): η µείωση του άγχους, η συµβουλευτική και η υποστήριξη µετά από τραυµατική/δυσάρεστη εµπειρία µπορεί να έχουν προληπτική επίδραση στην ανάπτυξη ΣεξΔυσ στις αγχώδεις διαταραχές

69 σεξουαλικότητα και ψυχική νόσος κύρια σηµεία (EFS/ESSM syllabus 2013): περίπου οι µισοί ασθενείς µε σχιζοφρένεια εµφανίζουν ΣεξΔυσ αρνητική επίδραση στην σεξουαλικότητα και στις διαπροσωπικές σχέσεις λόγω των θετικών και αρνητικών συµπτωµάτων τα δεύτερης γενιάς αντιψυχωτικά εµφανίζουν γενικά λιγότερες σεξουαλικές παρενέργειες

70 σεξουαλικότητα και ψυχική νόσος κύρια σηµεία (EFS/ESSM syllabus 2013): τάσεις της προσωπικότητας µπορεί να είναι προβλεπτικοί παράγοντες για την σεξουαλική συµπεριφορά και γι την ανάπτυξη ΣεξΔυσ Αρνητική σχέση σεξουαλικότητας µε νευρωτισµό, οιστριονικά στοιχεία, µεταιχµιακή ΔΠ Θετική µε εξωστρέφεια

71 σεξουαλικότητα και ψυχική νόσος κύρια σηµεία (EFS/ESSM syllabus 2013): ελλιπής εντοπισµός της ΣΕξΔυσ στους ψυχικά ασθενείς από τους επαγγελµατίες Υγείας η κατάλληλη θεραπεία της ψυχικής νόσου µπορεί να βελτιώσει την σεξουαλική λειτουργία

72 σεξουαλική δυσλειτουργία και ψυχική νόσος τόσο η ψυχική νόσος όσο και η σεξουαλική λειτουργία έχουν πολυπαραγοντικό και σύνθετο χαρακτήρα συχνά υπάρχουν κενά σε θέµατα αιτιολογίας και (παθο)φυσιολογίας και στις καταστάσεις συχνά είναι δύσκολο να εντοπισθεί µε ακρίβεια η ακριβής αιτιολογία του σεξουαλικού προβλήµατος στην ψυχική νόσο

73 αίτια σεξουαλικής δυσλειτουργίας στην ψυχική νόσο Αποτέλεσµα της νόσου Σωµατική/ψυχιατρική συνοσηρότητα Παρενέργειες ψυχιατρικών φαρµάκων (σεξουαλικές/µη σεξουαλικές) Παρενέργειες µη ψυχιατρικών φαρµάκων (σεξουαλικές/µη σεξουαλικές) Διαπροσωπικοί και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες Εξαρτήσεις Συνδυασµένα αίτια

74 σεξουαλική ανταπόκριση και νευροδιαβιβαστές

75 συναισθηµατικές διαταραχές

76 συµπτώµατα της κατάθλιψης

77 κατάθλιψη Οι περισσότερο ασθενείς µε κατάθλιψη εµφανίζουν σηµαντική µείωση στην σεξουαλική τους επιθυµία. Masters HM et al, Human Sexuality 5th edition, Harper Collins 1995 Στυτική δυσλειτουργία ή ανοργασµία στο 1/3 των ασθενών αυτών Kolodny Masters & Johnson 1979

78 κατάθλιψη Μειωµένη σεξ. επιθυµία και στα δυο φύλα Η εικόνα µπορεί να συγχέεται µε πρωτοπαθή συζυγική δυσαρµονία Οι PDE inh µπορεί να µην επαρκούν για την θεραπεία στυτικής δυσλειτουργίας αν δεν αντιµετωπισθεί επιτυχώς η κατάθλιψη Σε λίγους ασθενείς εµφανίζεται αύξηση της σεξουαλικής επιθυµίας ή σεξ. δραστηριότητα καταναγκαστικού χαρακτήρα (διερεύνηση για διπολική διαταραχή) (Kaplan & Sadock`s Comprehensive Textbook of Psychiatry, 8th edition, Lippicott Williams & Wilkins 2005)

79 κατάθλιψη και στυτική δυσλειτουργία

80 σεξουαλικές παρενέργειες των ψυχοτρόπων

81 σεξουαλικές παρενέργειες των ψυχοτρόπων έµµεσες άµεσες

82 σχιζοφρένεια

83 αντιλήψεις Στην αρχή του 20 ου αιώνα πιστεύονταν από πολλούς ότι οι «σεξουαλικές υπερβολές» µπορεί να προκαλέσουν στο άτοµο απώλεια των λογικών του (Von Kraft Ebbing 1904) Kelly D., Konley R., sexuality and schizophrenia: a review, Schizophrenia Bulletin 30 (4): , 2004

84 αντιλήψεις Ως τα 70ς, σε αντίθεση µε σήµερα, πιστεύονταν από πολλούς ότι η σεξουαλική δραστηριότητα στους σχιζοφρενείς συµβάλλει στην περαιτέρω ανάπτυξη της νόσου Pinderhughes et al 1972

85 αντιλήψεις Σήµερα πιστεύεται ότι η ανησυχία για συµπτώµατα σεξ. δυσλειτουργίας µπορεί να αναζωπυρώσει τα ψυχιατρικά συµπτώµατα Sullivan & Lukoff 1990

86 η έρευνα Η βιβλιογραφία για την σεξουαλική ζωή των ασθενών (ιδιαίτερα των γυναικών) µε σχιζοφρένια είναι περιορισµένη (1,2) Η σχέση µεταξύ σεξουαλικότητας και σχιζοφρένειας είναι σύνθετη (1) (1) Kelly D., Konley R., sexuality and schizophrenia: a review, Schizophrenia Bulletin 30 (4): , 2004 (2) Volman L. Ladeen J, Uncovering the sexual self in people with schizophrenia, J Psych Ment Health Nurs 14(4):411-7, June 2007

87 σεξ. συµπεριφορά και σχιζοφρένεια: αιτίες προβληµάτων Κοινωνικοί παράγοντες (πχ δυσκολίες εύρεσης συντρόφου) Σεξ. Κακοποίηση (;) Πρακτικοί παράγοντες (πχ συνθήκες νοσηλείας) Η στάση του/της συντρόφου Η στάση των Υπηρεσιών Υγείας

88 ελάττωση της σεξ. δραστηριότητας Χαµηλή αυτοπεποίθηση Λίγες προσωπικές σχέσεις Απώλεια ελέγχου παρορµητικότητας Συµπτώµατα πχ έλλειψη ενδιαφέροντος, ανηδονία Kelly D., Konley R, 2004

89 άνοια

90 Άνοια Άνοια και διαπροσωπικές/σεξουαλικές σχέσεις Συναίνεση για σεξουαλική δραστηριότητα Σεξουαλική κακοποίηση Σεξουαλικά επιθετική / ανάρµοστη συµπεριφορά

91 φροντιστές στην τρίτη ηλικία Πολλοί φροντιστές είναι στην τρίτη ηλικία. Ψυχοπιεστικοί παράγοντες στην τρίτη ηλικία: Βιολογικοί Περιβαλλοντικοί (συνταξιοδότηση, µείωση εισοδήµατος, αλλαγές τρόπου ζωής) Ψυχολογικοί (απώλειες προσώπων/πένθος, αλλαγές στη νοητική λειτουργία) Κοινωνικοί, πολιτισµικοί (Πολίτης Α, Πασσά Μ., στο Τσολάκη Μ., Κάζης Α., «Ανοια-ιατρική και κοινωνική πρόκληση» University Studio Press 2005)

92 επιβάρυνση υπολογίζεται ότι το 80% της φροντίδας των ασθενών µε άνοια παρέχεται από τους συγγενείς αντικειµενική επιβάρυνση (πχ οικονοµικές επιπτώσεις, µείωση ελεύθερου χρόνου) και υποκειµενική (κυρίως ψυχολογική) επιβάρυνση ψυχολογική επιβάρυνση =συναισθηµατική απάντηση στις αλλαγές επικοινωνίας και στη σχέση συντροφικότητας ασθενή-µελών οικογένειας (Πολίτης Α, Πασσά Μ., στο Τσολάκη Μ., Κάζης Α., «Ανοια-ιατρική και κοινωνική πρόκληση» University Studio Press 2005)

93 φροντιστές και ασθενής Πιθανώς αναπτύσσονται αισθήµατα εχθρότητας προς τον ασθενή αν οι φροντιστές θεωρούν ότι οι διαταραχές συµπεριφοράς υπόκεινται στον έλεγχο του ασθενή, οι διαταραχές µνήµες αποτελούν ανευθυνότητα οι ερωτήσεις του είναι προσπάθεια για να ενοχλήσει, κλπ (Πολίτης Α, Πασσά Μ., στο Τσολάκη Μ., Κάζης Α., «Ανοια-ιατρική και κοινωνική πρόκληση» University Studio Press 2005)

94 νευρολογικές νόσοι

95 Κακώσεις της ΣΣ

96 Κακώσεις της ΣΣ Ατύχηµα, νόσος (πχ Ca), ιατρογενής Μπορεί να επηρεασθεί η σεξουαλική επικοινωνία ανάµεσα στον εγκέφαλο και στο υπόλοιπο σώµα (χειρότερα σε υψηλότερη βλάβη) Πλήρης η µερική διατοµή Σε βλάβη άνω του Τ6, πιθανώς autonomic dysreflexia µε πολύ υψηλή ΑΠ, από διείσδυση µε full vagina ή full rectum

97 Κακώσεις της ΣΣ Ανάγκη για µακρά σε χρονική διάρκεια επανένταξη µε ποικίλα αποτελέσµατα Ποικίλοι σωµατικοί και ψυχολογικοί-κοινωνικοί παράγοντες παίζουν ρόλο

98 Κακώσεις της ΣΣ (πλήρης διατοµή) Άνω Τ11 Αδυναµία για ψυχογενή στύση και ύγρανση Δυνατότητα για αντανακλαστική στύση και ύγρανση Πιθανώς στύση µε καθαρισµό του πέους από µια µη ελκυστική νοσηλεύτρια κι όχι από στριπ τιζ Πιθανώς δυνατές εκσπερµάτιση και νυκτερινές στύσεις

99 Κακώσεις της ΣΣ (πλήρης διατοµή) Τ11-L2 Δυνατότητα για ψυχογενή στύση και ύγρανση ανάλογα µε τον βαθµό της βλάβης Δυνατότητα για αντανακλαστική στύση και ύγρανση Διαταραχή στη φάση emission, ανέπαφη η εξώθηση

100 Κακώσεις της ΣΣ (πλήρης διατοµή) L2-S4 Δυνατότητα για ψυχογενή και αντανακλαστική στύση και ύγρανση Δυνατότητα εκσπερµάτισης

101 Κακώσεις της ΣΣ (πλήρης διατοµή) S2 -S4 Δυνατότητα για ψυχογενή στύση και ύγρανση Aδυναµία για αντανακλαστική στύση και ύγρανση Ανέπαφη η φάση emission, δεν επιτυγχάνεται η εξώθηση (το σπέρµα απλά βγαίνει απ το πέος) σε απώλεια οργασµού από ερεθισµό πέους ή κλειτορίδας, εφικτός σε µερικές περιπτώσεις ο οργασµός µε άµεσο ερεθισµό τραχήλου µήτρας ή προστάτη

102 Κακώσεις της ΣΣ-θέµατα θεραπείας Πειραµατισµός «δεν ξέρουµε πως θ αντιδράσει το σώµα σου, δοκίµασε το»! Χρήση όλων των διαθέσιµων στρατηγικών/ µέσων Δονητές, ειδικός δονητής FertiCare Γνωσιακή επαναδόµηση (cognitive restrucuring) για την αισθητικότητα

103 Δισχιδής Ράχη

104 Δισχιδής Ράχη Συνήθως το πρόβληµα στην οσφυική µοίρα, αλλά πιθανώς και σε υψηλότερο επίπεδο µε συνοδό υδροκέφαλο και νοητική στέρηση Όπως και σε ατελή ηµιδιατοµή, κινητικές και αισθητηριακές διαταραχές κάτω από το επίπεδο της βλάβης, µειωµένος, έλεγχος κύστης και εντέρων Προβλήµατα εύρεσης συντρόφου, coming out

105 νευροµυικές και συναφείς παθήσεις Πολλές παθήσεις που επηρεάζουν τις εκούσιες κινήσεις Μερικές «σταθερές» (πχ πολυοµυελίτις), οι περισσότερες προιούσες Μπορεί να επηρεάσουν την οµιλία και αναπνοή, πιθανώς ανάγκη για υποβοηθούµενη αναπνοή Κυρίως έµµεση επίδραση στο σεξ, εµποδίζονται οι εκούσιες κινήσεις

106 αµυοτροφική πλάγια σκλήρυνση

107 αµυοτροφική πλάγια σκλήρυνση Συνήθως σε άνδρες ετών Τα κέντρα της ΣΣ για την σεξουαλική λειτουργία (Onuf s nucleus) δεν επηρεάζονται Η συνέχιση της σεξουαλικής δραστηριότητας εξαρτάται από την ποιότητα, τα χαρακτηριστικά και την ευελιξία της σχέσης του ζευγαριού. H Duchenne είναι συχνή. Αγόρια, προσδόκιµο τα 25 έτη. «Να µην πεθάνω παρθένος»

108 Θεραπευτικές προσεγγίσεις Ενθάρρυνση για πειραµατισµός για την ανακάλυψη των σεξουαλικών δυνατοτήτων Το βάρος για τον σύντροφο-φροντιστή Ισχυροί δονητές Σε υποβοηθούµενη αναπνοή σεξ καλύτερα µετά από την χρήση της συσκευής (µικρότερη κόπωση)

109 Σκλήρυνση Κατά Πλάκας

110 Σκλήρυνση Κατά Πλάκας Αυτοάνοση νόσος, κυρίως σε νέους άνδρες κα γυναίκες Αποµυελίνωση, πλάκες, «βραχυκύκλωµα» στις νευρικές συνάψεις, νευρικές βλάβες και διαταραχές αγωγιµότητας Ποικίλλουν τα συµπτώµατα, η βαρύτητα τους και η πορεία της νόσου Σε µερικούς εξάρσεις και υφέσεις

111 Σκλήρυνση Κατά Πλάκας Στα πρώιµα συµπτώµατα συγκαταλέγονται προβλήµατα στα µάτια, κόπωση, αδυναµία στους µύες, σπαστικότητα των µυών και διαταραχές στη κύστη Αργότερα µπορεί να εµφανίζονται δυσκολίες στο λόγο και στη κατάποση, απώλεια ελέγχου λειτουργίας κύστης και εντέρων, σεξουαλική δυσλειτουργία

112 Σκλήρυνση Κατά Πλάκας Μπορεί να εµφανίζονται γνωστικές διαταραχές, απότοµες αλλαγές του συναισθήµατος, συχνά κατάθλιψη και µερικές φορές ψυχωτικά συµπτώµατα

113 Σκλήρυνση Κατά Πλάκας Στη σεξουαλική δυσλειτουργία µπορεί να εµφανίζονται µείωση επιθυµίας (εξαιτίας κόπωσης και κατάθλιψης) διαταραχές στην στύση και εξύγρανση (καταστροφή νεύρων) δυσκολίες-απώλεια της οργασµικής ικανότητας (επίδραση των διαταραχών της σωµατοαισθητικής λειτουργίας του ραχιαίου νεύρου της κλειτορίδας και του πέους) πιθανώς απώλεια ούρων/κοπράνων, κατάθλιψη, µυικοί σπασµοί, πόνος

114 Σκλήρυνση Κατά Πλάκας Θεραπευτικές κατευθύνσεις Αντιµετώπιση των κρίσεων (κορτικοστεροειδή) Επιβράδυνση πορεία της νόσου (β ιντερφερόνες, άλλα φάρµακα) Αντιµετώπιση των συµπτωµάτων (µυοχαλαρωτικά, αναλγητικά κλπ. Πιθανότητα για φαρµακευτικές σεξουαλικές παρανέργειες)

115 Σκλήρυνση Κατά Πλάκας Θεραπευτικές κατευθύνσεις στην σεξουαλική δυσλειτουργία Αντιµετώπιση κόπωσης και ακράτειας που επιδρούν στην σεξουαλική λειτουργία Δροσερό περιβάλλον (το θερµό προκαλεί έξαρση στα συµπτώµατα) PDE 5 αναστολείς Ισχυροί δονητές για επίτευξη οργασµού Κάνναβη (?) σε ορισµένες χώρες για πόνο, και δυσλειτουργία στους µύες και στη κύστη Φροντίδα για την σχέση του ζευγαριού

116 Εγκεφαλική παράλυση (Cerebral palsy, CP)

117 Εγκεφαλική παράλυση (Cerebral palsy, CP) Οµάδα κινητικών προβληµάτων µε µη-προιούσα εξέλιξη, συχνά στα πλαίσια συµβαµάτων στον τοκετό. Σπαστική πάρεση (80-85%) που προκαλεί κόπωση, πόνο ή και παραµορφώσεις 25% ασθενών χρειάζονται αναπηρικό καρότσι Πιθανώς δυσκολίες στην οµιλία και έξοδος σιέλου από το στόµα (drooling)

118 Εγκεφαλική παράλυση (Cerebral palsy, CP) Υπερπροστατευτικοί γονείς, προβλήµατα κοινωνικοποίησης Χρήση διαδικτύου Κοινωνικοί παράγοντες Προβλήµατα στη λειτουργικότητα των µυών. Βοήθεια για να πάνε στο κρεβάτι. Μυικοί σπασµοί, δυσκολίες στην κινητικότητα στο σεξ Συναισθηµατική τάση, Δυσκολίες στην διέγερση του συντρόφου

119 Εγκεφαλική παράλυση (Cerebral palsy, CP) Θεραπευτικές κατευθύνσεις Ενθάρρυνση permission Sex workers (?)

120 Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) Ο εγκέφαλος πολύ σηµαντικός για την σεξουαλική λειτουργία Στο ΑΕΕ ή έλλειψη οξυγόνου προκαλεί νέκρωση εγκεφαλικού ιστού 80% έµφρακτο (πχ σε αρτηριοσκλήρυνση), 20% αιµορραγία(πχ σε υπέρταση). Σπανιότερα συγγενές ευένδωτο σηµείο σε αρτηρία. Ποικίλα νευρολογικά, γνωστικά, συµπεριφορικά, ψυχολογικά και σεξουαλικά συµπτώµατα

121 Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) Ποικίλα νευρολογικά, γνωστικά, συµπεριφορικά, ψυχολογικά και σεξουαλικά συµπτώµατα Συχνά παράλυση ή µυική αδυναµία και αιµωδίεςστα πλάισια ηµιπληγίας Βλάβη στο κέντρο του λόγου, απώλεια λόγου (αφασία) Απώλεια ισορροπίας και συντονισµού κινήσεων, ακράτεια ούρων Αλλαγές συµπεριφοράς (πχ παιδιάστικη συµπεριφορά, συναισθηµατική ακράτεια, απάθεια ή επιθετική συµπεριφορά Συχνά κατάθλιψη (βλάβη εγκεφαλικού ιστού, ψυχολογικές επιπτώσεις)

122 Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ)

123 Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) Σεξουαλική λειτουργία Πιθανώς να προυπήρχε αγγειακό πρόβληµα που επηρέαζε την διέγερση. Επιδείνωση της σεξουαλικής λειτουργίας µετά από το ΑΕΕ. Πιθανή βελτίωση µετά από κάποιο διάστηµα. ΠΕ σε µερικούς (διαταραχή fine tuning )

124 Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) Σεξουαλική λειτουργία Σε πολλούς µειωµένη σεξουαλική επιθυµία, σε λίγους αυξηµένη. Ανασταλµένος έλεγχος της σεξουαλικής παρόρµησης κυρίως στους άνδρες (αλλά ίσως και σε γυναίκες) Η σεξουαλική λειτουργία µπορεί να εµποδίζεται από σωµατικά ενοχλήµατα όπως πόνους, µυικούς σπασµούς και ακράτεια ούρων

125 Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) Σεξουαλική σχέση Φόβος για νέο ΑΕΕ. Σε 80% ΑΕΕ εξαιτίας εµφράκτου δεν δικαιολογείται Διαταραχές λόγου και επικοινωνίας στους άνδρες µπορεί να επηρεάζουν την σεξουαλική επιθυµία των γυναικών Αίσθηση απώλειας της ελκυστικότητας στις γυναίκες

126 Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ) Θεραπευτικές κατευθύνσεις Παραµέληση θεµάτων σεξουαλικότητας από τον θεράποντα, χαµηλή σεξουαλική ικανοποίηση 3 χρόνια µετά από το ΑΕΑ PDE 5 αναστολείς δεν προτείνονται αλλά ούτε απαγορεύονται. Πιθανώς πρόκληση πονοκέφαλου αλλά ίσως και νευρο-αναγεννητική δράση Συµβουλές για σεξ χωρίς πρόκληση µεγάλης αύξηση της ΑΠ (σε υπέρταση, εγκεφαλική αιµορραγία)

127 τραυµατισµός του εγκεφάλου

128 ΚΕΚ, τραυµατισµός του εγκεφάλου ελλιπής οξυγόνωση σε πνιγµό, καρδιακά συµβάντα Βαρύτητα συµπτωµάτων συνήθως µέτρια ή σοβαρή

129 Ψυχιατρικές διαταραχές (ψύχωση, διαταραχή µετατραυµατικού στρες, αγχώδης διαταραχή, συναισθηµατική διαταραχή) τραυµατισµός του εγκεφάλου Σε σοβαρή συµπτωµατολογία Νευρολογικές διαταραχές (προβλήµατα αισθητικότητας, συµπτώµατα από µύες έντερο, και κύστη, συντονισµός) Γνωσιακές διαταραχές (µνήµη, προσοχή, λόγος, κατανόηση, επίλυση προβλήµατος, αντίληψη)

130 τραυµατισµός του εγκεφάλου Σε σοβαρή συµπτωµατολογία Συναισθηµατικές/συµπεριφορικές διαταραχές (απάθεια, ευερεθιστότητα, εναλλαγές στο συναίσθηµα, επεισόδια θυµού, απώλεια ευπρεπούς συµπεριφοράς, εγωκεντρισµός, έλλειψη συναισθηµατικών αναστολών, «µούδιασµα») Ορµονικές διαταραχές (βλάβες στην υπόφυση, πιθανώς µείωση ανδρογόνων και σεξουαλικής επιθυµίας)

131 τραυµατισµός του εγκεφάλου Θεραπευτικές κατευθύνσεις Σε µειωµένη σεξουαλική επιθυµία ορµονική θεραπεία υποκατάστασης όταν ενοχοποιείται ορµονική δυσλειτουργία Σε ανεπιθύµητη, παρορµητική σεξουαλική συµπεριφορά, µέτρα για ΣΜΝ, ανεπιθύµητες εγκυµοσύνες, σεξουαλική κακοποίηση. Αντιψυχωτικά ή SSRIs Φροντίδα για την διαπροσωπική σχέση

132 νόσος του Parkinson

133 νόσος του Parkinson Αρκετά συχνή στους ηλικιωµένους Τρόµος, µυική ακαµψία, βραδύτητα και προβλήµατα στην βάδιση. Συµπτώµατα και στο κρεβάτι. Το ανέκφραστο πρόσωπο και ο σύντροφος Συναισθηµατικά προβλήµατα, κατάθλιψη, αργή σκέψη, άνοια Συµπτώµατα από το ΑΝΣ (ιδρώτες, πάχυνση δέρµατος, προβλήµατα µε τη κύστη και το έντερο, σεξουαλική δυσλειτουργία) Μειωµένη σεξουαλική επιθυµία σε σύντροφο

134 νόσος του Parkinson Μειωµένη σεξουαλική επιθυµία στον ασθενή. Ελάττωση παραγωγής ντοπαµίνης (καταστροφή κυττάρων µέλαινας ουσίας) που σχετίζεται µε τον πόθο και το σύστηµα ανταµοιβής. Στυτική δυσλειτουργία ως άµεσο αποτέλεσµα δυσλειτουργίας του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος. ΠΕ εξαιτίας µειωµένου συντονισµού στον εγκέφαλο αλλά πιθανώς να υπάρξει και ανασταλµένος οργασµός

135 νόσος του Parkinson σε θεραπεία µε levodopa και αγωνιστές ντοπαµίνης η σεξουαλική επιθυµία µπορεί να επανέλθει σε 3-6% των ασθενών µπορεί να γίνει υπερβολική στα πλαίσια κι άλλων ενδείξεων για απώλεια του ελέγχου (πχ καταναγκαστική χ α ρ τ ο π α ι ξ ί α ). Υπερσεξουαλικότητα κυρίως στον άνδρα. Κάποιοι µπορεί επίτηδες αυξάνουν την δόση. Dopamine Dusregulation Syndrome. Πρόωρη εκσπερµάτιση ως παρενέργεια

136 νόσος του Parkinson εξαιτίας των προβληµάτων κινητικότητας: προβλήµατα στην τοποθέτηση του σώµατος δυσκολία στον αυνανισµό απώλεια λεπτών κινήσεων φαινόµενο on/off (το σώµα δεν µπορεί να «πάρει µπρος» και η συνουσία και οργασµός δεν µπορούν να συµβούν)

137 νόσος του Parkinson το ανέκφραστο πρόσωπο του πάσχοντα άνδρα µπορεί να εµποδίζει την γυναίκα να αισθανθεί σεξουαλικά

138 νόσος του Parkinson θεραπευτικές κατευθύνσεις φροντίδα για την σχέση αντιµετώπιση υπερσεξουαλικότητας ρύθµιση της δόσης σε στυτική δυσλειτουργία αποµορφίνη ή PDE 5 αναστολείς

139 άλλα νευρολογικά

140 σύνδροµο Kluver-Bucy Βλάβες στην πρόσθια µοίρα των κροταφικών λοβών. Σχέση πιθανώς µε ερπητική εγκεφαλίτιδα και ΚΕΚ Ανάρµοστη σεξουαλική συµπεριφορά, τοποθέτηση αντικειµένων στο στόµα. Επίσης δυσκολία στην οπτική αναγνώριση αντικειµένων, απώλεια φυσιολογικού θυµού/φόβου, απώλεια µνήµης, επιληπτικές κρίσεις, άνοια.

141 mapping the mind, R Carter

142 σεξουαλικότητα και αναπηρία

143 ορισµοί (WHO) Impairment- αναπηρία Disability -αναπηρία, ανικανότητα Handicap- αναπηρία, µειονέκτηµα W Gianotten EFS/ESSM syllabus 2013

144 impairment απώλεια ή διαταραχή σε (ψυχολογική, φυσιολογική ή ανατοµική ) δοµή ή λειτουργία. Μπορεί αλλά δεν προκαλεί αναγκαστικά αναπηρία (disability)

145 disability περιορισµός σε δραστηριότητα ή έλλειψη ικανότητας στην υλοποίηση δραστηριότητας σε φυσιολογικά πλαίσια. Μπορεί αλλά δεν προκαλεί αναγκαστικά αναπηρία (handicap)

146 handicap περιορισµός στην συµµετοχή. Μειονέκτηµα που περιορίζει ή εµποδίζει την εκπλήρωση φυσιολογικών κοινωνικών ρόλων.

147

148 ερωτήµατα από πότε υπάρχει η αναπηρία ; είναι σταθερή ή προιούσα κατάσταση ; υπάρχουν αλλαγές στην προσωπικότητα ;

149

150 από πότε υπάρχει η αναπηρία ; σε µικρή ηλικία Συχνά καλή γενική και σεξουαλική προσαρµογή Ανάγκη για σεξουαλική habilitation κι όχι rehabilitation Ο ρόλος των γονέων Συχνότερη σωµατική και σεξουαλική κακοποίηση

151 από πότε υπάρχει η αναπηρία ; στην αρχή µιας σχέσης όταν ο/η σύντροφος είναι σε θέση να χειρισθεί την αλλαγή, το ζευγάρι µπορεί να ανακαλύψει τις σεξουαλικές δυνατότητες που ακόµα υπάρχουν.

152 από πότε υπάρχει η αναπηρία ; σε µακροχρόνια σχέση Πιθανώς το σεξ να µην είναι πλέον τόσο σηµαντικό. Πιθανώς να υπάρχει πλέον περιορισµένο σεξουαλικό ρεπερτόριο και έτσι δυσκολίες προσαρµογής.

153

154 είναι σταθερή ή προιούσα κατάσταση ; πχ Σταθερότητα στον τραυµατισµό της ΣΣ Χειροτέρευση στην ΣΚΠ

155

156 υπάρχουν αλλαγές στην προσωπικότητα ; µπορεί να συµβεί σε τοπική ή γενικευµένη εγκεφαλική βλάβη και να συνοδεύεται από κατάθλιψη

157 Σεξουαλική σχέση Αλλαγές ρόλων, ιδιαίτερη δυσκολία για τους άνδρες στον ρόλο του φροντιστή (χ4 συχνότερα τα διαζύγια) επιπτώσεις που αλληλεπιδρούν Σεξουαλική λειτουργία Φάσεις του σεξουαλικού κύκλου, δυσχέρεια στις κινήσεις Σεξουαλική ταυτότητα πχ απώλεια ελκυστικότητας, αυτονοµίας. Οι αλλαγές ποικίλλουν κατά περίπτωση

158

159 Άµεσοι παράγοντες πχ απώλεια οργασµού µετά από κάκωση της ΣΣ Έµµεσοι πχ φόβος για επίτευξη οργασµού γιατί µπορεί να συνοδεύεται από ακράτεια ούρων. Ιατρογενείς πχ φαρµακευτικές σεξουαλικές παρενέργειες

160 παράγοντες Σωµατικοί/φυσιολογίας πχ κόπωση, διαταραχές της αισθητικότητας Ψυχολογικοί, συνδεόµενοι µε την αντίληψη «ότι είµαι ανάπηρος» Ψυχολογικοί/προσωπικοί πχ προυπάρχουσα χαµηλή αυτοπεποίθηση ο/η σύντροφος πχ διαταραγµένη σχέση στο ζευγάρι Κοινωνικοί πχ κοινωνική αποµόνωση, έλλειψη συντρόφου

161

162 Θέµατα της θεραπείας the Balance model αναστολείς (πχ νευρικές βλάβες) vs διεγέρτες (πχ δραστήριος σύντροφος) 1. Αντιµετώπιση ανασταλτικών παραγόντων 2. Ενίσχυση διεγερτών 3. Αν δεν αποδώσουν τα 1 και 2, συµπτωµατική θεραπεία (πχ αντλία κενού) 4. Αν δεν αποδώσει το 3, επαναπροσδιορισµός της σεξουαλικότητας και οικειότητας στο ζευγάρι

163 Πένθος Θέµατα της θεραπείας Τεχνικές λεπτοµέρειες του σεξ (πχ βέλτιστος χρόνος ανάµεσα στη λήψη της φα και στην σεξουαλική δραστηριότητα) Σεξουαλικά βοηθήµατα (πχ δονητές) Σεξουαλικές στάσεις (πχ στάση «ψαλιδιού») Επανακαθορισµός των σεξουαλικών σεναρίων

164 Θέµατα της θεραπείας Χώρος για να βρεθεί το ζευγάρι (πχ αν ο ασθενής βρίσκεται σε θεραπευτήριο) Βοήθεια για σεξουαλική έκφραση (πχ να γδυθεί ο ασθενής για να έχει σεξουαλική δραστηριότητα). Ποικίλα ζητήµατα πρακτικής και δεοντολογίας Εύρεση συντρόφου (πχ sex worker)

165 ακρωτηριασµός

166 συχνά σε κάτω άκρο ακρωτηριασµός καρκίνος τραύµα διαταραχή κυκλοφορίας (πχ διαβήτης)

167 ακρωτηριασµός Επιπτώσεις σε εικόνα σώµατος, σεξουαλική ταυτότητα και σεξουαλική σχέση. Επιπτώσεις σε τοποθέτηση σώµατος, ισορροπία, κινητικότητα. Phantom pain (80%) που µπορεί να συνδέεται µε την εκσπερµάτιση

168 ακρωτηριασµός σε καρκίνο πιθανή επίδραση της χηµειοθεραπείας λόγω νευροπάθειας (µεταβολές αισθητικότητας) ίσως βλάβη στους γονάδες

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 Οι ασθενείς θέλουν να ερωτηθούν; Nakopoulou et al. J Sex Med 2010;7:700 711. Είµαι επαρκής; εν χρειάζεται να είστε ειδικοί σεξολόγοι Είµαι

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ψυχοσεξουαλικές «παράπλευρες» απώλειες της HPV λοίµωξης Λουκάς Αθανασιάδης επ. καθηγητής ψυχιατρικής-ψυχοσεξουαλικότητας ΑΠΘ

ψυχοσεξουαλικές «παράπλευρες» απώλειες της HPV λοίµωξης Λουκάς Αθανασιάδης επ. καθηγητής ψυχιατρικής-ψυχοσεξουαλικότητας ΑΠΘ ψυχοσεξουαλικές «παράπλευρες» απώλειες της HPV λοίµωξης Λουκάς Αθανασιάδης επ. καθηγητής ψυχιατρικής-ψυχοσεξουαλικότητας ΑΠΘ στρογγυλή τράπεζa: HPV λοίµωξη:µια νέα παράµετρος στην καθηµερινή ζωή 6η Σύνοδος

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Δεδοµένα από την Ελλάδα. Φερενίδου Φωτεινή

Δεδοµένα από την Ελλάδα. Φερενίδου Φωτεινή Δεδοµένα από την Ελλάδα Φερενίδου Φωτεινή Η κριτική που ασκήθηκε στα 2 προηγούμενα μοντέλα αφορούσε κυρίως στο γεγονός ότι δεν λάμβαναν υπόψη τους τις μη- βιολογικές πλευρές της γυναικείας σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ

Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες. Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Ψυχογενής στυτική δυσλειτουργία: μια γνωριμία με τις ψυχολογικές θεραπείες Β Ουρολογική Κλινική Α.Π.Θ Καλυβιανάκης Δημήτρης, Ουρολόγος Υπότροφος ΜΜΟΠ 27 30 Μαΐου 2010. Πορταριά Πήλιο Εισαγωγή (1) Λίγες

Διαβάστε περισσότερα

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία

15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία 15 λεπτη προετοιμασία φοιτητή για τη στυτική δυσλειτουργία Ας ξεκαθαρίσουμε κάποια πράγματα για να μπορέσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα την ανδρολογία. ΟΡΙΣΜΟΊ Τί είναι η στυτική δυσλειτουργία ; Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΝΙΚΗΣΕΙ; VS Masters & Johnson Kaplan Basson Μοντέλο: Η σχηματική περιγραφή ενός φαινομένου Τo μοντέλο σεξουαλικής ανταπόκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα είναι ένα πολύ προσωπικό ζήτηµα για όλους µας. Η σεξουαλική συµπεριφορά και η στάση απέναντι σε αυτή διαφέρει σηµαντικά από άτοµο σε άτοµο και διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI

EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI EAA TRAINING CENTER THESSALONIKI ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (ΣΔ) ΑΔΑΜΟΥ Δ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ FEBU,FECSM ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Στυτική Δυσλειτουργία ορίζεται ως η σταθερή και επαναλαμβανόμενη αδυναμία επίτευξης ή/και διατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχοπαθολογία ασθενών σε Κέντρο αποκατάστασης

Η Ψυχοπαθολογία ασθενών σε Κέντρο αποκατάστασης Πτυχιακή Εργασία 2013 ΘΕΜΑ : Η Ψυχοπαθολογία ασθενών σε Κέντρο αποκατάστασης Φοιτήτρια : Καψαλάκη Άρτεμη Επόπτης καθηγητής : Περιτογιάννης Βάιος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Βιβλιογραφικό μέρος Κέντρο αποκατάστασης Ψυχοπαθολογία

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 2013-2014 ΚΑΛΛΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΡΑΡΚΙΝSON ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΑLZHEIMER ΕΠΙΛΗΨΙΑ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ GUILLIAN BARRE ΕΓΚΕΦΑΛΙΤΙΔΑ ΝΩΤΙΑΙΑ ΜΥΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών

Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία. Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον: Νευρολογική Θεραπεία Ιωάννης Ελλούλ Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας Παν/μίου Πατρών Φυσική ιστορία της νόσου Πάρκινσον Διάγνωση 5 έτη 10 έτη 15 έτη Εξέλιξη Δυσκαμψία Βραδυκινησία

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά

Levin E.M The Diabetic Foot 3 rd edition 1986. ιαβητολογικό Κέντρο Τζανείου Γ.Ν. Πειραιά Ίσως πουθενά αλλού στο ανθρώπινο σώµα δεν µπορούµε να παρατηρήσουµε τόσο καθαρά και σε τέτοια έκταση, τις καταστροφικές συνέπειες των επιπλοκών που επιφέρει ο Σ, όπως τις παρατηρούµε στα πόδια των ατόµων

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού

Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Στρογγυλό τραπέζι Νεότερες παρεµβάσεις στην πρόληψη και θεραπεία του διαβητικού ποδιού Συντονιστής: Η. Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και ιαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΠΑΙΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ε.Λ.Ε.Π.Α.Π ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος εγκεφαλική παράλυση αναφέρεται σε μια ομάδα παθήσεων, στις οποίες υπάρχουν διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α

Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α DETECT- ED ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε Ν Τ Ο Π Ι Σ Η Τ Η Σ Σ Τ Υ Τ Ι Κ Η Σ ΔΥ Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ι Α Σ Σ Ε Α Σ Θ Ε Ν Ε Ι Σ Σ ΤΑ Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Ε Ι Α Δημήτρης Χατζηχρήστου Καθηγητής Ουρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΥΠΝΟΣ αναζωογόνηση του οργανισμού επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα επηρεάζει τη σωματική και διανοητική υγεία ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ τακτική,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (Υποχρεωτικό κατ επιλογήν μάθημα) Διδάσκων: ΜΠΟΝΩΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Διάρκεια : Ε εξάμηνο Διδασκαλία: Παραδόσεις Εξετάσεις: Σκοπός: Προφορικές Μελέτη των σχέσεων των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΕΞΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΕΞΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΣΕΞΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΣΕΞ ΚΑΙ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Διάφορες εξαρτησιογόνες ουσίες έχουν χρησιμοποιηθεί για τα αναφερόμενα αφροδισιακά τους αποτελέσματα.

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Στυτική δυσλειτουργία Η Αυθόρμητη Λύση

Στυτική δυσλειτουργία Η Αυθόρμητη Λύση Στυτική δυσλειτουργία Η Αυθόρμητη Λύση Στυτική δυσλειτουργία είναι η αδυναμία επίτευξης στύσης, αρκετά σκληρής και διαρκούς, ώστε να επιτευχθεί ικανοποιητική σεξουαλική επαφή. Το πρόβλημα είναι πολύ συχνό.

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer ΕΠΩΝΥΜΟ: Κ. ΟΝΟΜΑ: ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΑΞΗ-ΤΜΗΜΑ: Α 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 26/3/2014 ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ (με βάση το παράθεμα σελ.157 του σχολικού βιβλίου) Η νόσος Alzheimer Η νόσος Alzheimer είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας,

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

«Νοσοκοµειακή και µετανοσοκοµειακή Αποκατάσταση σε ασθενείς µε τραυµατική βλάβη εγκεφάλου και νωτιαίου µυελού»

«Νοσοκοµειακή και µετανοσοκοµειακή Αποκατάσταση σε ασθενείς µε τραυµατική βλάβη εγκεφάλου και νωτιαίου µυελού» «Νοσοκοµειακή και µετανοσοκοµειακή Αποκατάσταση σε ασθενείς µε τραυµατική βλάβη εγκεφάλου και νωτιαίου µυελού» Γαλάτα Αγγελική, Ραπίδη Χριστίνα- Αναστασία, Πετροπούλου Κωνσταντίνα Β Κλινική Αποκατάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης. Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης. NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης

ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης. Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης. NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ NAI ΟΧΙ Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης Στοιχεία ΙΑΤΡΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Όνομα Επώνυμο Χώρα Προέλευσης Φύλο Ηλικία Ημερομ. Άφιξης Ημερομ. Αναχώρησης Ιατρείο: Ατομικό ιστορικό εξεταζόμενου/ης NAI NAI NAI Άσθμα Υπέρταση Διαβήτης HIV+ Φυματίωση Καρδιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Συχνές στο γενικό πληθυσμό Αίτια : Ψυχικές διαταραχές Παθολογικές καταστάσεις π.χ. ΣΔ Φάρμακα Κατηγορίες Σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Έντυπο ΕΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

"ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ"

ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ "ΑΓΧΟΣ ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ" Γεώργιος Σ. Γκουμάς MD, PhD, FESC Αν. Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Ευρωκλινική Αθηνών Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Επιδημιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας 1 2 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2011 ''ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2011 ''ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ'' Έντυπο ΕΕ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2011 ''ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α Ερωτήσεις - Απαντήσεις Κωδικοί Ροή Ερωτήσεων Α ή α µέλους του νοικοκυριού Η ενότητα αυτή αφορά όλα τα άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των εφήβων

Οι σχέσεις των εφήβων Οι σχέσεις των εφήβων «Το πρόσωπο με τις πολλές στιγμές, συγκινήσεις και φορτίσεις, που ζει το σήμερα» Δρ. Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος-Ψυχίατρος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα