ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΣΤΑ ΤΕΧΝΗΤΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ» ΓΕΩΡΓΙΛΕ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ:.Ε. ΜΑΝΩΛΑΚΟΣ, Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΑΘΗΝΑ 2007

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αύξηση του προσδόκιµου διαβίωσης και ο σύγχρονος τρόπος ζωής ενθαρρύνουν µε διαρκώς αυξανόµενο τρόπο τη χρήση τεχνητών εµφυτευµάτων για την αντικατάσταση ιστών ή οργάνων και την υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών. Ως εκ τούτου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η µελέτη των υλικών που δύνανται να χρησιµοποιηθούν στα τεχνητά εµφυτεύµατα. Βιοϋλικά καλούνται τα υλικά εκείνα που πληρούν τις απαιτούµενες προϋποθέσεις, ώστε να τίθενται εντός των οργάνων ή ιστών του οργανισµού και να αντικαθιστούν ή να υποστηρίζουν τις λειτουργίες τους. Προκειµένου να κατασκευαστεί ένα εµφύτευµα προηγείται έρευνα σε διεπιστηµονικό επίπεδο, αρχής γενοµένης από τη µελέτη του παθολογικού προβλήµατος και ακολουθεί ο σχεδιασµός της διάταξης, η σύνθεση των υλικών και οι έλεγχοί τους ως προς τις µηχανικές ιδιότητες, την τοξικότητα, τη βιολογική απόκριση και την αλληλεπίδραση µε πρωτεΐνες, κύτταρα και ιστούς. Μετά την κατασκευή του εµφυτεύµατος, γίνεται αποστείρωση και τυποποίηση, έλεγχος της συσκευής µε in vitro βιοαντιδράσεις και εφαρµογή σε πειραµατόζωα, λαµβάνεται η απαιτούµενη προέγκριση για την αγορά και ακολουθούν κλινικές µελέτες και δοκιµές µε τις οποίες παρακολουθείται η χρήση του για µεγάλο χρονικό διάστηµα πριν τεθεί ευρέως στην αγορά. Οι κυριότερες κατηγορίες υλικών που χρησιµοποιούνται ως βιοϋλικά είναι τα µέταλλα, τα κεραµικά, τα πολυµερή και τα σύνθετα υλικά, οι ιδιότητες των οποίων παρουσιάζουν τα κεφάλαια που ακολουθούν. Βασικές εφαρµογές των βιοϋλικών εντοπίζονται στους τοµείς της Ορθοπεδικής, της Αγγειοχειρουργικής, της Καρδιολογίας, της Ουρολογίας, της Πλαστικής Χειρουργικής και της Οδοντιατρικής. Στόχος της προκείµενης εργασίας είναι αφενός η µελέτη των βιοϋλικών που χρησιµοποιούνται στα τεχνητά εµφυτεύµατα και αφετέρου οι µετρήσεις ακριβείας στα τεχνητά εµφυτεύµατα. Τα τέσσερα πρώτα κεφάλαια της εργασίας πραγµατεύονται τις ιδιότητες των µετάλλων, των πολυµερών, των κεραµικών και των σύνθετων υλικών, που

3 είναι οι κυριότερες κατηγοριών υλικών που µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως βιοϋλικά. Τα κεφάλαια 5-8 έχουν ως αντικείµενο τις κυριότερες εφαρµογές των τεχνητών εµφυτευµάτων και ειδικότερα αναφέρονται στις εφαρµογές της αρθροπλαστικής ισχίου, των οδοντικών εµφυτευµάτων, των τεχνητών υποκατάστατων αγγείων και των ουρολογικών ενδοπροθέσεων. Τα κεφάλαια 9-10 ασχολούνται µε τις µεθόδους παρατήρησης και ανάλυσης των εµφυτευµάτων και την εφαρµογή της µικροσκοπίας ατοµικών δυνάµεων (AFM) στη µελέτη ορθοπεδικών εµφυτευµάτων, που εφαρµόστηκε πειραµατικά στο Εργαστήριο. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να εκφράσω τις θερµές µου ευχαριστίες σε όσους συνέβαλαν στην εκπόνηση αυτής της ιπλωµατικής Εργασίας και ειδικότερα προς: Τον Καθηγητή, κ. Μάµαλη Αθανάσιο, ιευθυντή του Εργαστηρίου Τεχνολογίας των Κατεργασιών του Τµήµατος Μηχανολόγων Μηχανικών, για την παροχή των υποδοµών του εργαστηρίου για την εκτέλεση και ολοκλήρωσή της. Τον Καθηγητή, κ. Μανωλάκο ηµήτριο, για τη δυνατότητα ανάληψης της διπλωµατικής εργασίας και την παροχή των υποδοµών του εργαστηρίου για την εκτέλεση και ολοκλήρωσή της. Τον κ. Γαλάνη Νικόλαο, για τις πολύτιµες συµβουλές, υποδείξεις και διορθώσεις του Αθήνα, Ιούλιος 2007 Μαρία Αθ. Γεωργιλέ

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1. ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΑΝΟΞΕΙ ΩΤΟΣ ΧΑΛΥΒΑΣ ΚΡΑΜΑΤΑ CoCr ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΙΤΑΝΙΟΥ: Εµπορικό Τιτάνιο και Ti6Al4V ΚΡΑΜΑΤΑ TiNi ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Κολλαγόνο οµή Βιοσύνθεση του κολλαγόνου Μηχανικές Ιδιότητες του Κολλαγόνου Χρήση του κολλαγόνου ως βιοϋλικού Ελαστίνη Χιτίνη και Χιτοζάνη ΤΕΧΝΗΤΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Πολυαιθυλένιο Πολυακρυλικές ρητίνες Πολυτετραφθοροαιθυλένιο Απορροφήσιµα και διασπώµενα υλικά Πολυγλυκολικό οξύ (Polyglycolide, PGA) Πολυγαλακτικό οξύ (Polylactide, PLA) Βιοδιασπώµενα συστήµατα µε βάση το συµπολυµερές Πολύ(γαλακτικό-γλυκολικό) οξύ Πολυ(ε-καπρολακτόνη) Πολύ(υδροξυβουτυρικό) (PHB) και πολύ(υδροξυβαλερικό) οξύ(phv) ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΦΩΣΦΟΡΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Υδροξυαπατίτης οµή Σύνθεση Ο Υδροξυαπατίτης σε Τεχνητά Εµφυτεύµατα Κεραµικά Καθαρού Υδροξυαπατίτη Επιστρώσεις Υδροξυαπατίτη Οστικά Τσιµέντα Φωσφορικού Ασβεστίου ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΖΙΡΚΟΝΙΑΣ 53

5 4. ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΑΣΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟΝ Υ ΡΟΞΥΑΠΑΤΙΤΗ ΣΥΝΘΕΤΑ Υ ΡΟΞΥΑΠΑΤΙΤΗ / ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΩΝ ΣΥΝΘΕΤΑ Υ ΡΟΞΥΑΠΑΤΙΤΗ / ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΗΑ ΚΑΙ ΚΟΛΛΑΓΟΝΟΥ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΗΡΙΑΙΩΝ ΠΡΟΣΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ Κόπωση ιάδοση τάσεων Αντοχή στη διάβρωση Βιοσυµβατότητα ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΥΛΙΚΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ Ο ΟΝΤΙΚΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΥΠΟΙ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ Άµεση αντικατάσταση του απολεσθέντος οδόντος Κυλινδρικά ενδοστικά οδοντικά εµφυτεύµατα Εµφυτεύµατα ενός σταδίου Εµφυτεύµατα δύο σταδίων Υποπεριοστικά Εµφυτεύµατα ιαοστεϊκά (Transosteal) ΥΛΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΙΚA ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤA ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΛΙΚΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ Τερεφθαλικό Πολυαιθυλένιο Τεταµένο πολυτετραφθοροαιθυλένιο (e-ptfe) Πολυπροπυλένιο Πολυουρεθάνες ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ-ΥΛΙΚΟΥ 91

6 7.6 ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΝΑΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΙΜΟΣΥΜΒΑΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΜΕ ΠΡΟΠΗΞΗ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝ ΟΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Γεωµετρία της ενδοπροθέσεως Τελική µορφή της ενδοπροθέσεως Σύσταση των ενδοπροθέσεων ιάρκεια χρήσης του εµφυτεύµατος Ανατοµική πλευρά της εµφυτεύσεως ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΝ ΟΠΡΟΘΕΣΕΩΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ Γενικά στοιχεία Είδη Μετάλλων Ανοξείδωτος Χάλυβας Κράµατα Co-Cr Τιτάνιο και κράµατα Ti Κράµατα Μνήµης Σχήµατος : Nitinol Βασικές αρχές διάβρωσης µεταλλικών εµφυτευµάτων ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ Γενικά στοιχεία Είδη Πολυµερών Φυσικό καουτσούκ (Latex Rubber) Πολυαιθυλένιο (PE) Πολυτετραφθοροαιθυλένιο (PTFE) Πολυουρεθάνη (PU) Πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC) Σιλικόνη ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ STENTS Προβλήµατα που απoρρέουν από τη χρήση stents Λοίµωξη Ιστική αντίδραση Εναπόθεση αλάτων Θρόµβωση Πλεονεκτήµατα τροποποίησης των ουρολογικών stents Επιφάνειες µε αντιµικροβιακές ιδιότητες Επιφάνειες µε ουσίες έναντι των εναποθέσεων αλάτων Επιφάνειες µε αντιθροµβωτικά συστατικά Επιφάνειες µε αντιµιτωτικά συστατικά ΒΙΟΑΠΟΡΡΟΦΗΣΙΜΑ ΥΛΙΚΑ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ Γενικά στοιχεία 111

7 8.6.2 Κριτήρια Βιοαπορροφήσιµων Εµφυτευµάτων Υλικά ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ ΑΛΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ ΣΤΙΣ ΕΝ ΟΠΡΟΘΕΣΕΙΣ Βακτηριακή µόλυνση σχετιζόµενη µε τις επικαθήσεις Αντιβιοτικά και άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις Μελλοντικές προοπτικές ΜΕΘΟ ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 9.1 ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ (F.T.I.R.) Θεωρία Μικροφασµατοσκοπική FTIR Παρατήρηση του Πυρήνα Οστέωσης Ανθρώπινου Οστού Απορρόφηση Υπερύθρου της Οδοντίνης και της Αδαµαντίνης Ανθρώπινης και Βοοειδούς Προέλευσης ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ FT-RAMΑN Θεωρία FT-Raman Παρατήρηση του Κολλαγόνου και του Υδροξυαπατίτη µέσω της Αποασβεστοποίησης των Οστών ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ NMR ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΙ ΟΣ Ηλεκτρονική Μικροσκοπία Σήραγγος Φαινόµενο Σήραγγος Εφαρµογή του φαινοµένου σήραγγος στο STM Υπολογισµός του ρεύµατος σήραγγος Τρόποι λειτουργίας του STM ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΥΝΑΜΕΩΝ υνάµεις µεταξύ ατόµων Τρόποι λειτουργίας του AFM Μέθοδοι ανίχνευσης στο AFM ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΡΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΩΝ ΣΑΡΩΣΗΣ ΜΕ ΑΚΙ Α Σύστηµα µόνωσης από δονήσεις Ακίδα Σαρωτής ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΟΡΘΟΠΕ ΙΚΩΝ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ 10.1 ΥΛΙΚΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 142 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 146

8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ Τα µέταλλα χρησιµοποιούνται ως βιοϋλικά χάρη στην άριστη θερµική και ηλεκτρική αγωγιµότητά τους, αλλά και στις µηχανικές τους ιδιότητες. Ο λόγος είναι η ύπαρξη ορισµένων αδέσµευτων ηλεκτρονίων, τα οποία µπορούν γρήγορα να µεταφέρουν ηλεκτρικό φορτίο και θερµική ενέργεια. Τα κινούµενα ελεύθερα ηλεκτρόνια δρουν ως συνδετική δύναµη που συγκρατούν τα θετικά µεταλλικά ιόντα µαζί. Αυτή η επίδραση είναι δυνατή, όπως γίνεται αντιληπτό από τη διάταξη µέγιστης συµπύκνωσης έχοντας ως αποτέλεσµα υψηλό ειδικό βάρος και τα υψηλά σηµεία τήξης των περισσότερων µετάλλων. Καθώς ο µεταλλικός δεσµός είναι µη κατευθυντικός, η θέση των µεταλλικών ιόντων µπορεί να τροποποιηθεί χωρίς να καταστραφεί η κρυσταλλική δοµή οδηγώντας σε ένα στερεό που παραµορφώνεται πλαστικά. Μερικά µέταλλα χρησιµοποιούνται ως παθητικά υποκατάστατα για σκληρούς ιστούς, όπως επί παραδείγµατι στην ολική αρθροπλαστική ισχίου και γόνατος, για την υποστήριξη της επούλωσης καταγµάτων µε τη µορφή οστεοσυνθετικών πλακών ή κοχλιών, σε συσκευές συγκράτησης της σπονδυλικής στήλης, αλλά και στα οδοντικά εµφυτεύµατα χάρη στις άριστες µηχανικές ιδιότητες και την αντοχή στη διάβρωση. Μερικά µεταλλικά κράµατα χρησιµοποιούνται µε πιο ενεργό ρόλο σε συσκευές, όπως οι αγγειακές ενδοπροθέσεις (stents), τα σύρµατα καθοδήγησης σε καθετηριασµούς, ορθοδοντικά τόξα και κοχλιακά εµφυτεύµατα. Το πρώτο µεταλλικό κράµα που αναπτύχθηκε ειδικά για εφαρµογές στον άνθρωπο ήταν ο κραµατοποιηµένος χάλυβας µε βανάδιο στην κατασκευή οστεοσυνθετικών πλακών και κοχλιών. Τα περισσότερα µέταλλα, όπως ο σίδηρος, το χρώµιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο, το τιτάνιο, το ταντάλιο, το νιόβιο, το µολυβδένιο και το βολφράµιο, που δοκιµάστηκαν σε κράµατα για ανάλογες εφαρµογές ήταν ανεκτά από τον οργανισµό µόνο σε ελάχιστες ποσότητες. Μερικές φορές αυτά τα µεταλλικά στοιχεία στις φυσικές τους µορφές είναι σηµαντικά για τις λειτουργίες των ερυθροκυττάρων (σίδηρος) ή τη σύνθεση της βιταµίνης Β 12 (κοβάλτιο), ωστόσο δεν είναι ανεκτά σε µεγάλες ποσότητες. Η βιοσυµβατότητα των µεταλλικών εµφυτευµάτων είναι ένα θέµα στο οποίο επικεντρώνεται σε µεγάλο βαθµό το ερευνητικό ενδιαφέρον, καθώς αυτά τα εµφυτεύµατα είναι δυνατόν να διαβρωθούν και σε in vivo περιβάλλον, προκαλώντας την καθεαυτή αποσύνθεση του εµφυτεύµατος που το αποδυναµώνει, αλλά και βλαβερή επίδραση των προϊόντων της διάβρωσης στους περιβάλλοντες ιστούς και όργανα. 8

9 1. 1 ΑΝΟΞΕΙ ΩΤΟΣ ΧΑΛΥΒΑΣ Ο πρώτος ανοξείδωτος χάλυβας που χρησιµοποιήθηκε για εφαρµογή σε εµφύτευµατα ήταν ο 18-8 (τύπος 302 στη σύγχρονη κατάταξη), που ήταν πιο ισχυρός και ανθεκτικός στη διάβρωση από τον vanadium steel, ο οποίος έπαψε να χρησιµοποιείται σε αυτές τις εφαρµογές λόγω της ανεπαρκούς του αντοχής στη διάβρωση in vivo. Αργότερα, εισήχθηκε ο 18-8s Mo ανοξείδωτος χάλυβας που περιέχει ένα µικρό ποσοστό µολυβδενίου για να βελτιώσει την αντοχή στη διάβρωση σε χλωριούχο διάλυµα (αλατόνερο). Αυτό το κράµα έγινε γνωστό ως ανοξείδωτος χάλυβας 316. Στη δεκαετία 1950 η περιεκτικότητα σε άνθρακα µειώθηκε από 0,08 σε µέγιστη ποσότητα 0,03% (κατά βάρος) αφενός για λόγους καλύτερης απόκρισης στη διάβρωση και αφετέρου για να µειωθεί η ευαισθητοποίηση, κράµα ανοξείδωτου χάλυβα 316L. Η ελάχιστη αποτελεσµατική συγκέντρωση χρωµίου είναι 11% για να επιφέρει αντοχή στη διάβρωση στους ανοξείδωτους χάλυβες, καθώς το χρώµιο είναι δραστικό στοιχείο, αλλά αυτό και τα κράµατά του µπορούν να παθητικοποιηθούν από 30% νιτρικό οξύ και να δώσουν αντοχή στη διάβρωση. Οι ωστενιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες και ειδικότερα οι τύποι 316 και 316L, είναι οι πιο διαδεδοµένοι για εφαρµογές στα εµφυτεύµατα και δεν µπορούν να σκληρυνθούν µε θερµή κατεργασία, αλλά µόνο µε ψυχρή. Αυτή η οµάδα ανοξείδωτων χαλύβων είναι µη µαγνητική και διαθέτει καλύτερη αντοχή στη διάβρωση συγκρινόµενη µε άλλες, ενώ η προσθήκη µολυβδενίου βελτιώνει την απόκριση στη διάβρωση (pitting corrosion) σε διάλυµα άλατος. Προτιµότερο µεταξύ των δύο τύπων είναι ο 316L, λόγω της χαµηλότερης µέγιστης περιεκτικότητας σε άνθρακα. Το νικέλιο σταθεροποιεί την ωστενιτική φάση [γ, εδροκεντρωµένο κυβικό σύστηµα (fcc)] σε θερµοκρασία δωµατίου και, επίσης, αυξάνει την ικανότητα αντίστασης στη διάβρωση. Ο σχηµατισµός της ωστενιτικής φάσης µπορεί να επηρεαστεί εξίσου από τις περιεκτικότητες Ni και Cr, όπως φαίνεται και στον πίνακα που ακολουθεί για ανοξείδωτο χάλυβα περιεκτικότητας 0,01% σε άνθρακα. Η ελάχιστη ποσότητα για τη διατήρηση της ωστενιτικής φάσης είναι περίπου 10%. Αρκετά καθοριστική για τις µηχανικές ιδιότητες του χάλυβα 316L είναι η µέθοδος που εφαρµόζεται για την κατεργασία του κράµατος. Με τη θερµή κατεργασία αποκτάται µαλακότερο υλικό µε µεγαλύτερη ικανότητα επιµήκυνσης, ενώ µε την ψυχρή το υλικό έχει υψηλή αντοχή σε εφελκυσµό και σκληρότητα. Αυτή η επίδραση αποδίδει και στο διάγραµµα που ακολουθεί. Ως εκ τούτου, απαιτείται µεγάλη προσοχή στην επιλογή της µεθόδου κατεργασίας. 9

10 Πίνακας 1.1:Περιεκτικότητα Ανοξείδωτου Χάλυβα 316L Στοιχείο Ποσοστό (%) Άνθρακας 0,03 Μαγγάνιο 2,00 Φωσφόρος 0,03 Θείο 0,03 Πυρίτιο 0,75 Χρώµιο 17,00-20,00 Νικέλιο 12,00-14,00 Μολυβδένιο 2,00-4,00 Πίνακας 1.2: Μηχανικές Ιδιότητες των εµφυτευµάτων από Ανοξείδωτο Χάλυβα 316L Μορφοποίηση Μέγιστη Εφελκυστική Τάση Ένδοσης Τάση (MPa) (MPa) Επιµήκυνση (%) Σκληρότητα Rockwel Σκλήρυνση (annealing) ΗRB Ψυχρή κατεργασία Σχήµα 1.1: Η επίδραση της περιεκτικότητας σε Ni και Cr στην ωστενιτική φάση των ανοξείδωτων χαλύβων µε 0,01% C 10

11 Σχήµα 1.2: Επίδραση της ψυχρής κατεργασίας στην ένδοση και στη µέγιστη εφελκυστική αντοχή του ανοξείδωτου χάλυβα 18-8 Ακόµη και τα κράµατα χάλυβα 316L, ωστόσο, µπορούν να διαβρωθούν µέσα στον οργανισµό κάτω από ορισµένες συνθήκες σε περιοχή όπου ασκούνται υψηλές τάσεις και έχουν µειωµένο οξυγόνο, όπως επί παραδείγµατι οι κοχλίες των πλακών οστεοσύνθεσης. Γι αυτό κρίνεται επιβεβληµένη η παραµονή τους µόνο για πρόσκαιρα εµφυτεύµατα, πλάκες οστεοσύνθεσης, κοχλίες και ήλους για το ισχίο. Προκειµένου να βελτιωθεί η αντοχή στη διάβρωση, η ανοχή στη φθορά και η αντοχή στην κόπωση εφαρµόζονται µέθοδοι τροποποίησης της επιφάνειας, όπως επί παραδείγµατι η δηµιουργία στρώµατος ανόδου και η παθητικοποίηση. [Park, 2000] 1.2 ΚΡΑΜΑΤΑ CoCr ύο είναι τα κύρια είδη κραµάτων CoCr: το χυτεύσιµο σε καλούπια κράµα CoCrMo και το κράµα CoNiCrMo, που συνήθως υφίσταται κατεργασία σφυρηλάτησης. Το πρώτο κράµα αρχικά χρησιµοποιήθηκε για οδοντιατρικές εφαρµογές, αλλά αργότερα η χρήση του επεκτάθηκε και στις τεχνητές αρθρώσεις. Το δεύτερο χρησιµοποιείται σε στελέχη προσθέσεων για αρθρώσεις που δέχονται υψηλά φορτία, όπως το ισχίο και το γόνατο. Τα δύο βασικά συστατικά των κραµάτων CoCr σχηµατίζουν ένα διάλυµα που περιέχει µέχρι και 65% Co. Το µολυβδένιο προστίθεται για να δηµιουργήσει λεπτότερους κόκκους, µε αποτέλεσµα την υψηλότερη αντοχή µετά την κατεργασία. Το χρώµιο αυξάνει την αντοχή στη διάβρωση, αλλά και την ισχυροποίηση του στερεού διαλύµατος του κράµατος. 11

12 Πίνακας 1.3: Χηµική σύσταση των κραµάτων Co-Cr CoCrMo (F75) CoNiCrMo (F562) Στοιχείο Min Max Min Max Cr Mo Ni Fe C Si Mn W P S Ti Co Σε ισορροπία Σχήµα 1.3: Σχέση µεταξύ της Μέγιστης Εφελκυστικής Αντοχής και της ψυχρής κατεργασίας τoy κράµατος CoNiCrMo Το κράµα CoNiCrMo περιλαµβάνει περίπου από 35% Co και Ni και εµφανίζει υψηλή αντίσταση στη διάβρωση στο θαλασσινό νερό, που περιέχει χλωριούχα ιόντα, υπό τάση. Η ψυχρή κατεργασία µπορεί να αυξήσει σηµαντικά την αντοχή του κράµατος, ωστόσο υπάρχει τεχνική δυσκολία όσον αφορά στην κατεργασία µεγάλων στελεχών, όπως αυτά για την αρθροπλαστική ισχίου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, µπορεί να εφαρµοστεί µόνο η θερµή σφυρηλάτηση (hot forging) 12

13 Οι ιδιότητες φθοράς των δύο κραµάτων είναι παρόµοιες και περίπου έχουν µετρηθεί στα 0,14mm/yr σε δοκιµές προσοµοίωσης άρθρωσης µε κυπέλλιο από πολυαιθυλένιο υπερυψηλού µοριακού βάρους, ωστόσο το κράµα CoCrMo δε συνιστάται για τις επιφάνειες των προσθέσεων που φέρουν φορτία εξαιτίας των µη ικανοποιητικών ιδιοτήτων τριβής. Από την άλλη, οι ανώτερες ιδιότητες κόπωσης και µέγιστης εφελκυστικής αντοχής του κράµατος CoNiCrMo, το καθιστούν κατάλληλο για εφαρµογές που απαιτούν µακρά διάρκεια ζωής χωρίς προβλήµατα θραύσης ή κόπωσης, όπως οι προσθέσεις αρθροπλαστικής ισχίου. Οι µηχανικές ιδιότητες που απαιτούνται για τα κράµατα CoCr παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί. Αυτό που παρατηρείται είναι το γεγονός ότι η αυξηµένη αντοχή συνοδεύεται από µειωµένη ελασιµότητα (ductility), ωστόσο και τα δύο κράµατα έχουν πολύ καλή αντοχή στη διάβρωση. Πίνακας 1.4: Απαιτούµενες Μηχανικές Ιδιότητες για τα κράµαταco-cr (American Society for Testing and Materials) Ιδιότητα Χυτό CoCrMo (F75) Κατεργασµένο CoCrWNi (F90) Κατεργασµένο CoNiCrMo (F562) Σκληρυµένο ιάλυµα Ψυχρή κατεργασία και Γήρανση Εφελκυστική Αντοχή (MPa) min Αντοχή Ένδοσης (0,2%) (MPa) Επιµήκυνση (%) Μείωση της επιφάνειας (%) Αντοχή σε κόπωση (MPa) Ο πειραµατικός καθορισµός του ρυθµού έκλυσης Ni από το κράµα CoNiCrMo και από τον ανοξείδωτο χάλυβα 316L έδωσε ένα ενδιαφέρον αποτέλεσµα. Παρόλο που το κράµα κοβαλτίου είχε µεγαλύτερη αρχική αποδέσµευση ιόντων νικελίου στο διάλυµα, ο ρυθµός ήταν σχεδόν ο ίδιος για τα δύο κράµατα, περίπου 3 x g/cm 2 /day. Αυτό προκαλεί έκπληξη, καθώς η περιεκτικότητα σε νικέλιο του κράµατος CoNiCrMo είναι περίπου η τριπλάσια από εκείνη του ανοξείδωτου χάλυβα. Τα µεταλλικά προϊόντα που απελευθερώνονται από τις προσθέσεις εξαιτίας της φθοράς, της διάβρωσης και της τριβής µπορούν να επηρεάσουν τους γειτονικούς ιστούς και όργανα. Πειραµατικές µελέτες έχουν δείξει ότι τα σωµατίδια Co είναι τοξικά και επηρεάζουν τους ανθρώπινους οστεοβλάστες αναστέλλοντας τη σύνθεση του κολλαγόνου τύπου Ι στο µέσο καλλιέργειας. Η τοξικότητα των σωµατιδίων Co και Ni είναι τέτοια, που για έκλυση της µισής συγκέντρωσης αυτών των συστατικών, µεταβάλλει όλους τους δείκτες βιωσιµότητας σε 24 13

14 ώρες. Εν τούτοις, τα κατάλοιπα Cr φαίνονται να είναι λιγότερο τοξικά από αυτά του Co και του Ni. Το µέτρο ελαστικότητας για τα κράµατα CoCr δε µεταβάλλεται µε την αλλαγή του µέγιστης εφελκυστικής αντοχής (UTS). Οι τιµές κυµαίνονται µεταξύ 220 και 234 GPa, που είναι υψηλότερες από άλλα αντίστοιχα υλικά όπως οι ανοξείδωτοι χάλυβες. Αυτή η ιδιότητα µπορεί να έχει ορισµένες επιπτώσεις σχετικά µε τη διαφορά της µεταφοράς των φορτίων µεταξύ του οστού και του εµφυτεύµατος, ωστόσο η επίδραση του αυξηµένου µέτρου στη σταθερότητα και τη µακροζωία του εµφυτεύµατος δεν έίναι απόλυτα ξεκάθαρη. Η χαµηλή φθορά παρουσιάζεται ως πλεονέκτηµα των metal-on-metal αρθρώσεων ισχίου λόγω της σκληρότητας και της ανθεκτικότητας που εµφανίζουν. [Park, 2000] 1.3 ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΙΤΑΝΙΟΥ: Εµπορικό Τιτάνιο και Ti6Al4V Οι πρώτες προσπάθειες για τη χρησιµοποίηση του τιτανίου στην κατασκευή εµφυτευµάτων τοποθετούνται χρονικά στα τέλη της δεκαετίας του 1930, µετά από µελέτες που έδειχναν ότι ήταν καλώς ανεκτό στο µηριαίο οστό γάτας, όπως ήταν ο ανοξείδωτος χάλυβας και το βιτάλιο (Vitallium - κράµα CoCrMo). Το τιτάνιο είναι πολύ ελαφρύ υλικό µε πυκνότητα 4,5 g/cm 3, τη χαµηλότερη από τα άλλα χρησιµοποιούµενα κράµατα µετάλλων, όπως φαίνεται και στον πίνακα που ακολουθεί, και εµφανίζει πολύ καλές µηχανοχηµικές ιδιότητες, χαρακτηριστικά που το καθιστούν ενδιαφέρον και αξιοποιήσιµο γι αυτές τις εφαρµογές. Πίνακας 1.5: Η πυκνότητα των κυριότερων κραµάτων που χρησιµοποιούνται σε εµφυτεύµατα Κράµα Πυκνότητα (g/cm 3 ) Ti και τα κράµατά του 4,5 Ανοξείδωτος Χάλυβας 316 7,9 CoCrMo 8,3 CoNiCrMo 9,2 NiTi 6,7 Υπάρχουν τέσσερεις τύποι µη κραµατοποιηµένου εµπορικά καθαρού (cp) τιτανίου κατάλληλοι για εφαρµογές στα χειρουργικά εµφυτεύµατα, όπου εντοπίζονται ποσότητες οξυγόνου, σιδήρου και αζώτου και διαφοροποιούνται οι µηχανικές τους ιδιότητες, όπως 14

15 παρουσιάζονται στους πίνακες 1.5 και 1.6. Παρατηρείται ότι η παρουσία του οξυγόνου, ιδιαίτερα, επιφέρει αξιοσηµείωτη µεταβολή στην ελατότητα και την αντοχή του υλικού. Πίνακας1. 6: Χηµική Σύσταση των τύπων εµπορικού τιτανίου και του κράµατος Ti6Al4V (µέγιστο επιτρεπόµενο ποσοστό κ.β.) Στοιχείο Τύπος 1 Τύπος 2 Τύπος 3 Τύπος 4 Ti6Al4V* Άζωτο 0,03 0,03 0,05 0,05 0,05 Άνθρακας 0,10 0,10 0,10 0,10 0,08 Υδρογόνο 0,015 0,015 0,015 0,015 0,0125 Σίδηρος 0,20 0,30 0,30 0,50 0,25 Οξυγόνο 0,18 0,25 0,35 0,40 0,13 Τιτάνιο Σε ισορροπία *Το κράµα περιέχει επίσης Αργίλιο ~ 6,00% (5,50-6,50), Βανάδιο ~ 4,00% (3,50-4,50) µε µέγιστο ποσοστό 0,40 % συνολικά Πίνακας 1.7: Μηχανικές ιδιότητες των τύπων εµπορικού τιτανίου και του κράµατος Ti6Al4V Ιδιότητα Τύπος 1 Τύπος 2 Τύπος 3 Τύπος 4 Ti6Al4V Εφελκυστική αντοχή (MPa) Αντοχή στην ένδοση για 0,02% (MPa) Επιµήκυνση (%) Μείωση της επιφάνειας (%) Το κυριότερο χρησιµοποιούµενο κράµα τιτανίου για την κατασκευή εµφυτευµάτων είναι το Ti6Al4V, µε κύρια συστατικά του το Αργίλιο ~ 6,00% (5,50-6,50) και το Βανάδιο ~ 4,00% (3,50-4,50). Το κράµα έχει περίπου την ίδια αντοχή στην κόπωση, 550 MPa, µε το κράµα CoCr µετά τις δοκιµές κόπωσης σε περιστροφική κάµψη. Το τιτάνιο χαρακτηρίζεται αλλοτροπικό υλικό, το οποίο εµφανίζεται ως εξαγωνική δοµή µέγιστης συσσωµάτωσης (hcp, α-ti) µέχρι τους 882 C και χωροκεντρωµένη κυβική δοµή (bcc, β-ti) για υψηλότερες θερµοκρασίες. Τα κράµατα τιτανίου µπορούν να ισχυροποιηθούν και να µεταβληθούν οι µηχανικές τους ιδιότητες µέσα από διαφοροποίηση της σύστασης και θερµοµηχανικές κατεργασίες. Η προσθήκη αλουµινίου σταθεροποιεί την α-φάση αυξάνοντας τη θερµοκρασία µετάβασης από την α-φάση στη β-φάση, ενώ το βανάδιο σταθεροποιεί τη β-φάση χαµηλώνοντας τη θερµοκρασία του µετασχηµατισµού από την α στη β. 15

16 Σχήµα 1.4: Μέρος του διαγράµµατος φάσης του κράµατος Ti-Al-4V για περιεκτικότητα 4% w/o V. Το α-κράµα έχει µικροδοµή µίας φάσης η οποία επιτρέπει την εύκολη συγκόλληση. Το αποτέλεσµα της σταθεροποίησης των κραµάτων µε υψηλή περιεκτικότητα σε αλουµίνιο είναι τα καλά χαρακτηριστικά µηχανικής αντοχής και η αντοχή σε διάβρωση στις υψηλές θερµοκρασίες ( C), ωστόσο δεν µπορούν να υποστούν θερµική κατεργασία για σκλήρυνση µε κατακρήµνιση, καθώς είναι µονοφασικά. Η προσθήκη ελεγχόµενων ποσοτήτων β-σταθεροποιητών έχει ως αποτέλεσµα να εξακολουθεί να παραµένει η β-φάση κάτω από τη θερµοκρασία µετασχηµατισµού που οδηγεί σε διφασικό σύστηµα. Τα κατακρηµνίσµατα της β-φάσης εµφανίζονται µε θερµική κατεργασία στη θερµοκρασία του στερεού διαλύµατος και µε διαδοχική µείωσή της, ακολουθούµενη από γήρανση σε κάπως χαµηλότερη θερµοκρασία. Ο κύκλος γήρανσης προκαλεί την κατακρήµνιση µερικών α µορίων από τη µετασταθή β. Οι ρωγµές είτε αναχαιτίζονται είτε συγκρατούνται στα µόρια α, έτσι ώστε η σκληρότητα να είναι υψηλότερη από το στερεό διάλυµα. Το αποτέλεσµα ενός υψηλότερου ποσοστού β-σταθεροποιητικών στοιχείων (13% V σε κράµα Ti13V11Cr3AL) είναι µία µικροδοµή ουσιαστικά κατ ουσίαν β, η οποία µπορεί να ισχυροποιηθεί µε θερµή κατεργασία. 16

17 Σχήµα 1.5: Μικροδοµή κραµάτων Ti (όλα σε µεγέθυνση 500Χ). a) Σκληρυµένο α-κράµα, b) Ti6Al4V, α-β κράµα σκληρυµένο, c) β-κράµα σκληρυµένο, d)ti6al4v µε θερµική κατεργασία στους 1650 C και ψύξη Το µέτρο ελαστικότητας αυτών των κραµάτων είναι περίπου 110 GPa. Παρατηρώντας τον πίνακα µε τις µηχανικές ιδιότητες των κραµάτων, διαπιστώνεται ότι η υψηλότερη περιεκτικότητα σε ακαθαρσίες του cp-ti οδηγεί σε υψηλότερη αντοχή και µειωµένη ελατότητα. Η αντοχή του υλικού κυµαίνεται από τιµές πολύ χαµηλότερες από αυτή του ανοξείδωτου χάλυβα 316 ή των κραµάτων CoCr µέχρι τιµές σχεδόν ίσες µε αυτές του σκληρυµένου ανοξείδωτου χάλυβα 316 ή του χυτού κράµατος CoCrMo. Συγκρινόµενα βάσει της ειδικής αντοχής, δηλαδή της αντοχής ως προς την πυκνότητα, τα κράµατα τιτανίου υπερέχουν έναντι των άλλων υλικών που χρησιµοποιούνται στα εµφυτεύµατα, όπως προκύπτει και από το σχήµα που ακολουθεί. Υστερούν, ωστόσο, σε διατµητική αντοχή, µε αποτέλεσµα να µην προτιµώνται σε µερικά είδη εφαρµογών, όπως είναι οι βίδες για τα οστά και οι πλάκες. Ένα ακόµη µειονέκτηµα είναι η τάση να φθείρονται και να παραµορφώνονται όταν κατά την ολίσθηση έρχονται σε επαφή µε το αυτό ή άλλο µέταλλο. 17

18 Σχήµα 1.6: Αντοχή σε ένδοση ως προς την πυκνότητα µερικών υλικών εµφυτευµάτων. Την αντίσταση στη διάβρωση του τιτανίου προσδίδει ο σχηµατισµός ενός στερεού στρώµατος οξειδίου βάθους 10 nm. Σε συνθήκες in vivo το οξείδιο TiO 2 είναι το µόνο σταθερό προϊόν αντίδρασης. Ωστόσο, οι µικροκινήσεις µεταξύ οστικού τσιµέντου- πρόσθεσης και οστικού τσιµέντου- οστού είναι αναπόφευκτες και, κατά συνέπεια, οξείδια του τιτανίου και µόρια κράµατος τιτανίου απελευθερώνονται στην ενδοπρόσθεση. Κάποιες φορές, αυτά τα υπολείµµατα από τη φθορά συγκεντρώνονται ως περιπροσθετικό υγρό και δίνει το ερέθισµα για έντονη κυτταρική απόκριση γύρω από το εµφύτευµα. Αυτή η κυστική συλλογή µεγεθύνεται και συγκεντρώνεται χρωµατισµένο «µαύρο» υγρό που περιέχει µόρια από τη φθορά του τιτανίου και ιστοκύτταρα. Η ιστολογική εξέταση του χρωµατισµένου µαλακού ιστού δείχνει θροµβωτικά νεκρωτικά κατάλοιπα και κολλαγονούχο ινώδη ιστό που περιλαµβάνει ιστιοκύτταρα και ξένα σώµατα. Η µετάλλωση, δηλαδή αυτή η µαύρη χρώση των περιπροσθετικών ιστών, εντοπίζεται σε περιπτώσεις εµφυτευµάτων, όπως για παράδειγµα τα εµφυτεύµατα γόνατος. Η επιφάνεια ενός εµφυτεύµατος τιτανίου αποτελείται από µία λεπτή στρώση οξειδίου και το βιολογικό υγρό µορίων νερού, διαλυµένων ιόντων και βιοµορίων, κυρίως πρωτεϊνών µε περιβάλλον υδατικό κέλυφος, όπως αποδίδεται στο σχήµα που ακολουθεί. Η µικροαρχιτεκτονική, δηλαδή η µικρογεωµετρία, η τραχύτητα και άλλες παράµετροι, της επιφάνειας και οι χηµικές συστάσεις είναι σηµαντικές για δύο λόγους: Η φύση της επιφάνειας σε ατοµικό, µοριακό ή υψηλότερο επίπεδο σε σχέση µε τις διαστάσεις των βιολογικών µονάδων µπορεί να προκαλέσει διαφορετικές επιφάνειες επαφής 18

19 µε βιοµόρια και κύτταρα. Οι διαφορετικές επιφάνειες επαφής, διαδοχικά, µπορούν να προκαλέσουν διαταραχές και τύπους πρόσδεσης των βιολογικών µονάδων, που είναι δυνατόν να επηρεάσουν τη διαµόρφωση και τη λειτουργία. Η χηµική σύσταση της επιφάνειας µπορεί να δηµιουργήσει διαφορετικούς τύπους πρόσδεσης µε τα βιοµόρια, τα οποία στη συνέχεια επηρεάζουν τις ιδιότητες και τη λειτουργία. Τα µέταλλα υφίστανται χηµικές αντιδράσεις στην επιφάνεια που εξαρτώνται από το περιβάλλον, γεγονός που επιφέρει δυσκολίες κατανόησης της ακριβούς φύσης των αντιδράσεων. Σχήµα 1.7: α) ιεπιφάνεια µεταξύ ενός εµφυτεύµατος τιτανίου και βιοϋγρού και β) αλληλεπίδραση στην κυτταρική επιφάνεια Η αλληλεπίδραση µεταξύ επιφάνειας και ιστού είναι δυναµική και εξελίσσεται µε τον χρόνο, αρχής γενοµένης λίγα δευτερόλεπτα µετά την εµφύτευση. Για τα ελάχιστα πρώτα δευτερόλεπτα µετά την εµφύτευση, υπάρχει µόνο νερό, διαλυµένα ιόντα και ελεύθερα βιοµόρια σε εγγύτητα µε την επιφάνεια, αλλά όχι κύτταρα. Η σύσταση του βιοϋγρού στη συνέχεια αλλάζει συνεχώς, καθώς εξελίσσονται οι διεργασίες της φλεγµονής και της επούλωσης, και πιθανώς προκαλούνται αλλαγές στη σύσταση του απορροφηµένου στρώµατος βιοµορίων στην επιφάνεια του εµφυτεύµατος µέχρις ότου επέλθει ηµι-ισορροπία. Τελικά, τα 19

20 κύτταρα και οι ιστοί προσεγγίζουν την επιφάνεια και, ανάλογα µε τη φύση του προσροφώµενου στρώµατος, αποκρίνονται µε εξειδικευµένο τρόπο και το τροποποιούν περαιτέρω. Ο τύπος των πλησιέστερων στην επιφάνεια κυττάρων και οι δραστηριότητές τους µεταβάλλονται µε τον χρόνο. Επί παραδείγµατι, ανάλογα µε τον τύπο της αρχικής αντίδρασης, το τελικό αποτέλεσµα µπορεί να είναι είτε ο σχηµατισµός ινώδους περιβλήµατος είτε η ιστική ενσωµάτωση. Ως οστεοενσωµάτωση ορίζεται η απευθείας επαφή χωρίς παρεµβαίνοντα µαλακό ιστό µεταξύ ενός ανακατασκευασµένου οστού και του εµφυτεύµατος. Η τραχύτητα της επιφάνειας των κραµάτων τιτανίου έχει σηµαντική επίδραση στην πρόσδεση οστού και εµφυτεύµατος και στην ισχύ της διεπιφάνειας. Αυξανοµένης της µέσης τραχύτητας από 0,5 σε 5,9 µm, η διεπιφανειακή διατµητική αντοχή αυξάνεται από 0,48 σε 3,50 MPa. Υψηλά επίπεδα πρόσδεσης οστεοβλαστών αποκτώνται σε αδρές επιφάνειες, όπου εντοπίζονται περισσότερα διαφοροποιηµένα κύτταρα σε σχέση µε τις λείες επιφάνειες. Οι χηµικές µεταβολές της επιφάνειας του τιτανίου που ακολουθούνται από θερµική κατεργασία πιστεύεται ότι πάνω στην επιφάνεια TiO 2 σχηµατίζουν µία στρώση υδροπηκτώµατος TiO 2, το οποίο είναι δυνατόν να επιφέρει σχηµατισµό κρυστάλλου απατίτη. Γενικά, στην τραχύτερες επιφάνειες παρατηρούνται µικρότεροι αριθµοί κυττάρων, µειωµένος αριθµός κυτταρικού πολλαπλασιασµού και αυξηµένη παραγωγή µήτρας σε σχέση µε τις λείες επιφάνειες. Ο σχηµατισµός του οστού φαίνεται να σχετίζεται σηµαντικά µα την παρουσία του αυξητικού παράγοντα µετασχηµατισµού β 1 στη µήτρα του οστού. [Park, 2000], [Cui, 2005] 1.4 ΚΡΑΜΑΤΑ TiNi Τα κράµατα TiNi επιδεικνύουν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ιδιότητες, σηµαντικότερη των οποίων είναι η ικανότητά τους να επανακτούν το αρχικό τους σχήµα µετά την παραµόρφωση που υφίστανται λόγω της θέρµανσης. Αυτό το φαινόµενο είναι γνωστό ως «φαινόµενο µνήµης σχήµατος» (shape memory effect-sme) και παρατηρήθηκε για πρώτη φορά από τους Buehler και Wiley. Το ισοατοµικό κράµα TiNi ή NiTi (Nitinol) εµφανίζει αυτήν την ιδιότητα ακόµη και σε θερµοκρασία περιβάλλοντος, δηλαδή αν υποστεί πλαστική παραµόρφωση κάτω από τη θερµοκρασία µετασχηµατισµού, τότε µπορεί να επανακάµψει στο αρχικό σχήµα µε την αύξηση της θερµοκρασίας. Μία ακόµη ασυνήθιστη ιδιότητα είναι η υπερελαστικότητα, όπως αποδίδεται στο σχήµα που ακολουθεί. Όπως γίνεται αντιληπτό, η τάση δεν αυξάνεται 20

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 2016

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 2016 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 2016 Κεραμικών και Πολυμερικών Υλικών Κώστας Γαλιώτης, καθηγητής Τμήμα Χημικών Μηχανικών galiotis@chemeng.upatras.gr 1 Εισαγωγή Όπως ήδη είδαμε, η μηχανική συμπεριφορά των υλικών αντανακλά

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 07 Εφελκυσμός Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ Θεόδωρος Λούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών Πάτρα 2011 1 Μηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 01 Κατηγοριοποιήση υλικών-επίδειξη δοκιμίων Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ ΘεόδωροςΛούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ Το φαινόµενο της µνήµης σχήµατος συνδέεται µε τη δυνατότητα συγκεκριµένων υλικών να «θυµούνται» το αρχικό τους σχήµα ακόµα και µετά από εκτεταµένες παραµορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -OΣΤΑ -ΔΟΝΤΙΑ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ Nacre (μαργαρο, σεντεφι) 95% Ανοργανη φαση=ανθρακικο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ. Χ. Κορδούλης ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ Χ. Κορδούλης ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Τα κεραμικά υλικά είναι ανόργανα µη μεταλλικά υλικά (ενώσεις μεταλλικών και μη μεταλλικών στοιχείων), τα οποία έχουν υποστεί θερμική κατεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε. ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 270715 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 o ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ EMBIOMHXANIKH ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ο ρ ι σ µ ο ί. Μέταλλα. Κράµατα. Χάλυβας. Ανοξείδωτος χάλυβας. Χάλυβες κατασκευών. Χάλυβας σκυροδέµατος. Χυτοσίδηρος. Ορείχαλκος.

ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ο ρ ι σ µ ο ί. Μέταλλα. Κράµατα. Χάλυβας. Ανοξείδωτος χάλυβας. Χάλυβες κατασκευών. Χάλυβας σκυροδέµατος. Χυτοσίδηρος. Ορείχαλκος. 47 ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ο ρ ι σ µ ο ί. Μέταλλα. Χηµικές ενώσεις χαρακτηριστικό των οποίων είναι ο µεταλλικός δεσµός. Είναι καλοί αγωγοί της θερµότητας και του ηλεκτρισµού και όταν στιλβωθούν αντανακλούν το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κόπωσης ο προσδιορισµός της καµπύλης Wöhler ενός υλικού µέσω της οποίας καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Απρίλιος Μάιος 12 Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου (Ερωτήσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον) 1. Τι είναι τα βιομόρια και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τους; Βιομόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Σκλήρυνση µεταλλικού υλικού είναι η ισχυροποίησή του έναντι πλαστικής παραµόρφωσης και χαρακτηρίζεται από αύξηση της σκληρότητας, του ορίου διαρροής

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 04 ΥΛΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Ταξινόμηση ΣΥ 2 Διάφοροι Τύποι ινών 3 Ίνες Άνθρακα -υψηλές ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΙΤΙΟ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ Το πυρίτιο (Silicium) είναι το χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο Si, ατομικό αριθμό 14 και ατομική μάζα 28,0855 amu Είναι ένα μεταλλοειδές που ανήκει στην ομάδα 14 του περιοδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 8: ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 8: ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ενότητα 8: ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 2. BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ Ι. ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ ΙΙ. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΙΙΙ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Άρης Αβδελάς Εργαστήριο Μεταλλικών Κατασκευών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης B. ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Eur. Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ xvii 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 1.1 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ 1 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ 5 2ο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Θερμικές Ιδιότητες Callister Κεφάλαιο 20, Ashby Κεφάλαιο 12

Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Θερμικές Ιδιότητες Callister Κεφάλαιο 20, Ashby Κεφάλαιο 12 Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Θερμικές Ιδιότητες Callister Κεφάλαιο 20, Ashby Κεφάλαιο 12 Πως αντιδρά ένα υλικό στην θερμότητα. Πως ορίζουμε και μετράμε τα ακόλουθα μεγέθη: Θερμοχωρητικότητα Συντελεστή

Διαβάστε περισσότερα

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς -Πλαστικά/πολυμερή (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερη (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερή ως υλικά συσκευασίας -Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Φυσική του Σκελετού Τα οστά πραγματοποιούν τουλάχιστον έξι λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα: 1. Υποστήριξη 2. Κίνηση 3. Προστασία διαφόρων οργάνων 4. Αποθήκευση χημικών ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ B. ΧYΤΟΣΙ ΗΡΟΙ Είναι κράµατα Fe-C-Si. Η µικροδοµή και οι ιδιότητές τους καθορίζονται από τις π(c), π(si) και τους ρυθµούς απόψυξης. Οι χυτοσίδηροι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-1 Υ: TΡΑΧΥΤΗΤΑ - ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-1 Υ: TΡΑΧΥΤΗΤΑ - ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-1 Υ: TΡΑΧΥΤΗΤΑ - ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τµήµα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τοµέας Υλικών, Διεργασιών και Μηχανολογίας Αναπλ.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών

Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστήριο Τεχνολογίας Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 02 Μεταλλογραφική Παρατήρηση Διδάσκοντες: Δρ Γεώργιος Ι. Γιαννόπουλος Δρ Θεώνη Ασημακοπούλου Δρ ΘεόδωροςΛούτας Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών Πάτρα 2011

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Διαγράμματα Φάσεων Callister Κεφάλαιο 11, Ashby Οδηγός μάθησης Ενότητα 2

Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Διαγράμματα Φάσεων Callister Κεφάλαιο 11, Ashby Οδηγός μάθησης Ενότητα 2 Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υλικών Διαγράμματα Φάσεων Callister Κεφάλαιο 11, Ashby Οδηγός μάθησης Ενότητα 2 Έννοιες που θα συζητηθούν Ορισμός Φάσης Ορολογία που συνοδεύει τα διαγράμματα και τους μετασχηματισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή εξέταση προόδου «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών ΙΙ»-Απρίλιος 2016

Γραπτή εξέταση προόδου «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών ΙΙ»-Απρίλιος 2016 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ-ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ ΘΕΜΑ 1 ο (25 Μονάδες) (Καθ. Β.Ζασπάλης) Σε μια διεργασία ενανθράκωσης κάποιου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

πρωτεΐνες πολυμερείς ουσίες δομούν λειτουργούν λευκώματα 1.Απλές πρωτεΐνες 2.Σύνθετες πρωτεΐνες πρωτεΐδια μη πρωτεϊνικό μεταλλοπρωτεΐνες

πρωτεΐνες πολυμερείς ουσίες δομούν λειτουργούν λευκώματα 1.Απλές πρωτεΐνες 2.Σύνθετες πρωτεΐνες πρωτεΐδια μη πρωτεϊνικό μεταλλοπρωτεΐνες ΠΡΩΤΕΙΝΕΣ Οι πρωτεΐνες είναι πολυμερείς ουσίες με κυρίαρχο και πρωταρχικό ρόλο στη ζωή. Πρωτεΐνες είναι οι ουσίες που κυρίως δομούν και λειτουργούν τους οργανισμούς. Λέγονται και λευκώματα λόγω του λευκού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΚΟΛΛΑΓΟΝΟ -ινώδης πρωτεϊνη -σχηματίζει αδιάλυτες ίνες με μεγάλη αντοχή στον εφελκυσμό -η πιο άφθονη πρωτεϊνη των θηλαστικών, αποτελεί το ¼ της συνολικής πρωτείνης του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ Τρεις κύριες ζώνες: Ζώνη μετάλλου συγκόλλησης (ζώνη τήξης) Θερμικά επηρεασμένη ζώνη (ζώνη μετασχηματισμών σε στερεή κατάσταση) Μέταλλο βάσης (ανεπηρέαστο υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Βιοϋλικά Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Περιεχόμενα ενότητας Πρωτεΐνες Δομή και είδη Λειτουργίες πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Βασικός σκοπός της Τεχνολογίας Παραγωγής, είναι η περιγραφή της παραγωγικής διαδικασίας αντικειμένων επιθυμητής μορφής και ιδιοτήτων. Για την παραγωγή αυτή χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΑΝΟΠΤΗΣΗ - ΒΑΦΗ - ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΓΕΝΙΚΑ Στο Σχ. 1 παρουσιάζεται µια συνολική εικόνα των θερµικών κατεργασιών που επιδέχονται οι χάλυβες και οι περιοχές θερµοκρασιών στο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ: ΜΙΚΡΟΪΝΙΔΙΑ- ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ- ΜΙΚΡΟΣΩΛΗΝΙΣΚΟΙ Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο

Διαβάστε περισσότερα

Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν

Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν Η δοµή και η λειτουργία του κυτταροσκελετού: Ο κυτταροσκελετός είναι ένα δίκτυο από ινίδια που εκτείνονται σε όλο το κυτταρόπλασµα και σχηµατίζουν ένα δυναµικό σκελετό που χρησιµεύει στη στήριξη και την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΞΑΝΘΙΠΠΗ ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΝ ΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΕΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ, ΜΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΟΜΩΝ. Σκοπός της παρούσας έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Οι πρωτεΐνες μπορεί να είναι σφαιρικές (συμπαγείς) ή ινώδεις

Οι πρωτεΐνες μπορεί να είναι σφαιρικές (συμπαγείς) ή ινώδεις Οι πρωτεΐνες μπορεί να είναι σφαιρικές (συμπαγείς) ή ινώδεις Β-1 Οι συμπαγείς, σφαιροειδείς πρωτεΐνες Είναι ευδιάλυτες στο νερό Έχουν σφαιρικό σχήμα Έχουν τα περισσότερα πολικά αμινοξέα στην εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01%

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% Ο άνθρακας, το υδρογόνο, το οξυγόνο και το άζωτο συμμετέχουν, σε σημαντικό βαθμό, στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Εισαγωγή ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ ΑΝΟΔΙΩΣΗ Το γαλβανικό κελί (γαλβανική διάβρωση) είναι μια ηλεκτροχημική αντίδραση οξείδωσης-αναγωγής (redox), η οποία συμβαίνει όταν δύο ανόμοια μέταλλα

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4 ο AMINOΞΕΑ-ΠΕΠΤΙ ΙΑ-ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

MAΘΗΜΑ 4 ο AMINOΞΕΑ-ΠΕΠΤΙ ΙΑ-ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ MAΘΗΜΑ 4 ο AMIΞΕΑ-ΠΕΠΤΙ ΙΑ-ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Αλανίνη (Αla) Αλανυλοσερίνη (Αla-Ser) Αλβουµίνη ρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χηµικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr AMIΞΕΑ 2 λειτουργικές οµάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 4: ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ

ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ. Ενότητα 4: ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ Ενότητα 4: ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΛΙΤΣΑΡΔΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΗΜΜΥ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Β εξαµήνου ΑΡ. ΧΑΝ ΡΙΝΟΣ, DO, MPhil, cphd. Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Εβδοµάδα ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥΣ ΦΑΚΟΥΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

7. ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

7. ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 7-1 7. ΧΗΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 7.1. ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ιάφοροι διαλύτες µπορούν να επιφέρουν φυσικές αλλαγές όταν επιδρούν σε διάφορα πολυµερή. Αυτές οι αλλαγές είναι το αποτέλεσµα της αντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημικά στοιχεία που συνθέτουν τους οργανισμούς Ο C, το H 2, το O 2 και το N 2 είναι τα επικρατέστερα στους οργανισμούς σε ποσοστό 96% κ.β. Γιατί; Συμμετέχουν σε σημαντικό βαθμό στη σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημεία Τροφίμων Ι. Ενότητα 1 η Κρέας και ψάρι I (μέρος β) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου

Βιοχημεία Τροφίμων Ι. Ενότητα 1 η Κρέας και ψάρι I (μέρος β) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου. Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου Βιοχημεία Τροφίμων Ι Ενότητα 1 η Κρέας και ψάρι I (μέρος β) Όνομα καθηγητή: Έφη Τσακαλίδου Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων & Διατροφής του Ανθρώπου Στόχοι ενότητας Εισαγωγή στη σύσταση και τη διατροφική αξία

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: vyridis.weebly.com 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΕΣ ΑΝΘΡΑΚΑ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΕΣ ΑΝΘΡΑΚΑ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΝΑΝΟΔΟΜΗΜΕΝΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΛΗΝΕΣ ΑΝΘΡΑΚΑ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ Πετούσης Μάρκος, Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε. ΤΕΙ Κρήτης Σύνθετα υλικά Σύνθετα υλικά

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου Ενότητα 1.1: Χημεία της ζωής Ενότητα 2.1: Μακρομόρια Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: 1. Για ποιο λόγο θεωρείται αναγκαία η σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή εξέταση «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών Ι»-Σεπτέμβριος 2016

Γραπτή εξέταση «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών Ι»-Σεπτέμβριος 2016 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ-ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ (Καθ. Β.Ζασπάλης) ΘΕΜΑ 1 ο (30 Μονάδες) Στην εικόνα δίνονται οι επίπεδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (ΑΜΦ) ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ: Hb, είναι τετραμερής πρωτείνη. ΜΕΤΑΠΤΩΣΗ ΑΠΟ Τ <=> R

ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (ΑΜΦ) ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ: Hb, είναι τετραμερής πρωτείνη. ΜΕΤΑΠΤΩΣΗ ΑΠΟ Τ <=> R ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (ΑΜΦ) ΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ: Hb, είναι τετραμερής πρωτείνη. ΜΕΤΑΠΤΩΣΗ ΑΠΟ Τ R ΔΕΟΞΥΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ ΟΞΥΑΙΜΟΣΦΑΙΡΙΝΗ (Σταθερότητα, χαμηλή συγγένεια για Ο2Εύκαμπτη, υψηλή συγγένεια για Ο2) Λόγο των

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Η γνώση των µηχανικών ιδιοτήτων των υλικών είναι ουσιώδης για την επιλογή ενδεδειγµένης χρήσης και την µακρόχρονη λειτουργικότητά τους. Στη στοµατική κοιλότητα διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϋλικά. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών. Εισαγωγή

Βιοϋλικά. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών. Εισαγωγή Βιοϋλικά Ενότητα 1: Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Περιεχόμενα ενότητας Λίγα λόγια για τα βιοϋλικά Ορισμός Είδη βιοϋλικών και εφαρμογές τους Ιδιότητες, λειτουργίες και

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΜΟΝΙΜΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΙΣΤΩΝ Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) Οι ηλεκτρικές εφαρµογές του αλουµινίου εκµεταλλεύονται πρώτιστα την πολύ καλή ηλεκτρική αγωγιµότητα (χαµηλή ειδική αντίσταση) του µετάλλου,

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

3 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

3 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ ΤΕΧΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ 3 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ Ε. Βιντζηλαίου (Συντονιστής), Ε. Βουγιούκας, Ε. Μπαδογιάννης Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή Υλικών και Μελέτες Σχεδιασµού

Επιλογή Υλικών και Μελέτες Σχεδιασµού ΠΕ2: ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ 1 Εισαγωγή Γιατί Μελετάµε την Επιλογή Υλικών και τις Μελέτες Σχεδιασµού Η επιλογή του υλικού κατασκευής ενός εξαρτήµατος/προϊόντος αποτελεί µία σηµαντική απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών

οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών Νηφόρου Κατερίνα Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Οµάδα Μοριακής Καρκινογένεσης, Εργ/ριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών Σηµασία των πρωτεϊνών Ενζυµική κατάλυση Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής. Ενότητα: Στερεά. Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης. Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης

Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής. Ενότητα: Στερεά. Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης. Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης Τίτλος Μαθήματος: Βασικές Έννοιες Φυσικής Ενότητα: Στερεά Διδάσκων: Καθηγητής Κ. Κώτσης Τμήμα: Παιδαγωγικό, Δημοτικής Εκπαίδευσης 7. Στερεά Η επιβεβαίωση ότι τα στερεά σώματα αποτελούνται από μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Πειραματική Αντοχή Υλικών Πείραμα εφελκυσμού

Μάθημα: Πειραματική Αντοχή Υλικών Πείραμα εφελκυσμού Μάθημα: Πειραματική Αντοχή Υλικών Πείραμα εφελκυσμού Κατασκευαστικός Τομέας Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Περιεχόμενα Σχήμα 1 οκίμια εφελκυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

πρωτεϊνες νουκλεϊκά οξέα Βιολογικά Μακρομόρια υδατάνθρακες λιπίδια

πρωτεϊνες νουκλεϊκά οξέα Βιολογικά Μακρομόρια υδατάνθρακες λιπίδια πρωτεϊνες νουκλεϊκά οξέα Βιολογικά Μακρομόρια υδατάνθρακες λιπίδια Περιγραφή μαθήματος Επανάληψη σημαντικών εννοιών από την Οργανική Χημεία Χημική σύσταση των κυττάρων Μονοσακχαρίτες Αμινοξέα Νουκλεοτίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 / 09 /2014

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 / 09 /2014 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 21 / 09 /2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως και Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΑ. 1. Γενικά 2. Ιδιότητες μετάλλων 3. Έλεγχος μηχανικών ιδιοτήτων

ΜΕΤΑΛΛΑ. 1. Γενικά 2. Ιδιότητες μετάλλων 3. Έλεγχος μηχανικών ιδιοτήτων ΜΕΤΑΛΛΑ 1. Γενικά 2. Ιδιότητες μετάλλων 3. Έλεγχος μηχανικών ιδιοτήτων 1. ΓΕΝΙΚΑ Τα μέταλλα παράγονται, κυρίως, από τις διάφορες ενώσεις τους, οι οποίες βρίσκονται στη φύση με τη μορφή μεταλλευμάτων. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Προσοµοίωση Είναι γνωστό ότι η εξάσκηση των φοιτητών σε επίπεδο εργαστηριακών ασκήσεων, µε χρήση των κατάλληλων πειραµατοζώων, οργάνων και αναλωσίµων

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή «επί πτυχίω» εξέταση «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών ΙΙ»-Ιανουάριος 2017

Γραπτή «επί πτυχίω» εξέταση «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών ΙΙ»-Ιανουάριος 2017 Ερώτηση 1 (10 μονάδες) - ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ-ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ (Καθ. Β.Ζασπάλης) Σε μια διεργασία ενανθράκωσης

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 3: Στερεά διαλύματα και ενδομεταλλικές ενώσεις. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών

Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ. Ενότητα 3: Στερεά διαλύματα και ενδομεταλλικές ενώσεις. Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Φυσική ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑ Ενότητα 3: Γρηγόρης Ν. Χαϊδεμενόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης

Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης Επίδραση και άλλων παραγόντων στην Αλλοστερική συμπεριφορά της Αιμοσφαιρίνης Καθώς το οξυγόνο χρησιμοποιείται στους ιστούς παράγεται CO2 το οποίο πρέπει να μεταφερθεί πίσω στους πνεύμονες ή τα βράγχια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ~ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ~ ΠΕΡΙΛΗΨΗ H παρούσα Διδακτορική Διατριβή περιλαμβάνει συστηματική μελέτη για την ανάπτυξη τριοδικού καταλυτικού μετατροπέα (TWC) που να επιδεικνύει

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Φυσικής. Ενότητα 5. Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Σεμινάριο Φυσικής. Ενότητα 5. Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σεμινάριο Φυσικής Ενότητα 5 Γεωργακίλας Αλέξανδρος Ζουμπούλης Ηλίας Μακροπούλου Μυρσίνη Πίσσης Πολύκαρπος Άδεια Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή εξέταση προόδου «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών Ι»-Νοέμβριος 2016

Γραπτή εξέταση προόδου «Επιστήμη και Τεχνολογία Υλικών Ι»-Νοέμβριος 2016 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ-ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ (Καθ. Β.Ζασπάλης) Θέμα 1: Ερωτήσεις (10 Μονάδες) (Σύντομη αιτιολόγηση.

Διαβάστε περισσότερα

Λιθογραφία ιαλύµατα ύγρανσης

Λιθογραφία ιαλύµατα ύγρανσης Λιθογραφία ιαλύµατα ύγρανσης Τα διαλύµατα ύγρανσης χρησιµοποιούνται σε µία εκτυπωτική µηχανή offset για να εµποδίζουν την προσκόλληση της µελάνης στα µη εµφανισµένα σηµεία της µεταφοράς. Ένα διάλυµα ύγρανσης

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού Εισαγωγή - Φυσ. Μετ. με Si με Sn με Pb με P με Zn με Cd με Cr Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C Πίνακας ηλεκτρικής και θερμικής αγωγιμότητας Πολύ καλός αγωγός

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το συζυγές οξύ της ΝΗ 3 είναι: α. ΝΗ 2 - β.νa

Διαβάστε περισσότερα