ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΣΤΑ ΤΕΧΝΗΤΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ» ΓΕΩΡΓΙΛΕ ΜΑΡΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ:.Ε. ΜΑΝΩΛΑΚΟΣ, Αναπληρωτής Καθηγητής Ε.Μ.Π. ΑΘΗΝΑ 2007

2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αύξηση του προσδόκιµου διαβίωσης και ο σύγχρονος τρόπος ζωής ενθαρρύνουν µε διαρκώς αυξανόµενο τρόπο τη χρήση τεχνητών εµφυτευµάτων για την αντικατάσταση ιστών ή οργάνων και την υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών. Ως εκ τούτου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η µελέτη των υλικών που δύνανται να χρησιµοποιηθούν στα τεχνητά εµφυτεύµατα. Βιοϋλικά καλούνται τα υλικά εκείνα που πληρούν τις απαιτούµενες προϋποθέσεις, ώστε να τίθενται εντός των οργάνων ή ιστών του οργανισµού και να αντικαθιστούν ή να υποστηρίζουν τις λειτουργίες τους. Προκειµένου να κατασκευαστεί ένα εµφύτευµα προηγείται έρευνα σε διεπιστηµονικό επίπεδο, αρχής γενοµένης από τη µελέτη του παθολογικού προβλήµατος και ακολουθεί ο σχεδιασµός της διάταξης, η σύνθεση των υλικών και οι έλεγχοί τους ως προς τις µηχανικές ιδιότητες, την τοξικότητα, τη βιολογική απόκριση και την αλληλεπίδραση µε πρωτεΐνες, κύτταρα και ιστούς. Μετά την κατασκευή του εµφυτεύµατος, γίνεται αποστείρωση και τυποποίηση, έλεγχος της συσκευής µε in vitro βιοαντιδράσεις και εφαρµογή σε πειραµατόζωα, λαµβάνεται η απαιτούµενη προέγκριση για την αγορά και ακολουθούν κλινικές µελέτες και δοκιµές µε τις οποίες παρακολουθείται η χρήση του για µεγάλο χρονικό διάστηµα πριν τεθεί ευρέως στην αγορά. Οι κυριότερες κατηγορίες υλικών που χρησιµοποιούνται ως βιοϋλικά είναι τα µέταλλα, τα κεραµικά, τα πολυµερή και τα σύνθετα υλικά, οι ιδιότητες των οποίων παρουσιάζουν τα κεφάλαια που ακολουθούν. Βασικές εφαρµογές των βιοϋλικών εντοπίζονται στους τοµείς της Ορθοπεδικής, της Αγγειοχειρουργικής, της Καρδιολογίας, της Ουρολογίας, της Πλαστικής Χειρουργικής και της Οδοντιατρικής. Στόχος της προκείµενης εργασίας είναι αφενός η µελέτη των βιοϋλικών που χρησιµοποιούνται στα τεχνητά εµφυτεύµατα και αφετέρου οι µετρήσεις ακριβείας στα τεχνητά εµφυτεύµατα. Τα τέσσερα πρώτα κεφάλαια της εργασίας πραγµατεύονται τις ιδιότητες των µετάλλων, των πολυµερών, των κεραµικών και των σύνθετων υλικών, που

3 είναι οι κυριότερες κατηγοριών υλικών που µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως βιοϋλικά. Τα κεφάλαια 5-8 έχουν ως αντικείµενο τις κυριότερες εφαρµογές των τεχνητών εµφυτευµάτων και ειδικότερα αναφέρονται στις εφαρµογές της αρθροπλαστικής ισχίου, των οδοντικών εµφυτευµάτων, των τεχνητών υποκατάστατων αγγείων και των ουρολογικών ενδοπροθέσεων. Τα κεφάλαια 9-10 ασχολούνται µε τις µεθόδους παρατήρησης και ανάλυσης των εµφυτευµάτων και την εφαρµογή της µικροσκοπίας ατοµικών δυνάµεων (AFM) στη µελέτη ορθοπεδικών εµφυτευµάτων, που εφαρµόστηκε πειραµατικά στο Εργαστήριο. Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να εκφράσω τις θερµές µου ευχαριστίες σε όσους συνέβαλαν στην εκπόνηση αυτής της ιπλωµατικής Εργασίας και ειδικότερα προς: Τον Καθηγητή, κ. Μάµαλη Αθανάσιο, ιευθυντή του Εργαστηρίου Τεχνολογίας των Κατεργασιών του Τµήµατος Μηχανολόγων Μηχανικών, για την παροχή των υποδοµών του εργαστηρίου για την εκτέλεση και ολοκλήρωσή της. Τον Καθηγητή, κ. Μανωλάκο ηµήτριο, για τη δυνατότητα ανάληψης της διπλωµατικής εργασίας και την παροχή των υποδοµών του εργαστηρίου για την εκτέλεση και ολοκλήρωσή της. Τον κ. Γαλάνη Νικόλαο, για τις πολύτιµες συµβουλές, υποδείξεις και διορθώσεις του Αθήνα, Ιούλιος 2007 Μαρία Αθ. Γεωργιλέ

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1. ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΑΝΟΞΕΙ ΩΤΟΣ ΧΑΛΥΒΑΣ ΚΡΑΜΑΤΑ CoCr ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΙΤΑΝΙΟΥ: Εµπορικό Τιτάνιο και Ti6Al4V ΚΡΑΜΑΤΑ TiNi ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Κολλαγόνο οµή Βιοσύνθεση του κολλαγόνου Μηχανικές Ιδιότητες του Κολλαγόνου Χρήση του κολλαγόνου ως βιοϋλικού Ελαστίνη Χιτίνη και Χιτοζάνη ΤΕΧΝΗΤΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ Πολυαιθυλένιο Πολυακρυλικές ρητίνες Πολυτετραφθοροαιθυλένιο Απορροφήσιµα και διασπώµενα υλικά Πολυγλυκολικό οξύ (Polyglycolide, PGA) Πολυγαλακτικό οξύ (Polylactide, PLA) Βιοδιασπώµενα συστήµατα µε βάση το συµπολυµερές Πολύ(γαλακτικό-γλυκολικό) οξύ Πολυ(ε-καπρολακτόνη) Πολύ(υδροξυβουτυρικό) (PHB) και πολύ(υδροξυβαλερικό) οξύ(phv) ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΦΩΣΦΟΡΙΚΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Υδροξυαπατίτης οµή Σύνθεση Ο Υδροξυαπατίτης σε Τεχνητά Εµφυτεύµατα Κεραµικά Καθαρού Υδροξυαπατίτη Επιστρώσεις Υδροξυαπατίτη Οστικά Τσιµέντα Φωσφορικού Ασβεστίου ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΑΛΟΥΜΙΝΑΣ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΖΙΡΚΟΝΙΑΣ 53

5 4. ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΑΣΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟΝ Υ ΡΟΞΥΑΠΑΤΙΤΗ ΣΥΝΘΕΤΑ Υ ΡΟΞΥΑΠΑΤΙΤΗ / ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΩΝ ΣΥΝΘΕΤΑ Υ ΡΟΞΥΑΠΑΤΙΤΗ / ΠΟΛΥΜΕΡΟΥΣ ΣΥΝ ΥΑΣΜΟΣ ΗΑ ΚΑΙ ΚΟΛΛΑΓΟΝΟΥ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΧΙΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΙΟΥ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΜΗΡΙΑΙΩΝ ΠΡΟΣΘΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ Κόπωση ιάδοση τάσεων Αντοχή στη διάβρωση Βιοσυµβατότητα ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΥΛΙΚΑ ΚΕΡΑΜΙΚΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ Ο ΟΝΤΙΚΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΥΠΟΙ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ Άµεση αντικατάσταση του απολεσθέντος οδόντος Κυλινδρικά ενδοστικά οδοντικά εµφυτεύµατα Εµφυτεύµατα ενός σταδίου Εµφυτεύµατα δύο σταδίων Υποπεριοστικά Εµφυτεύµατα ιαοστεϊκά (Transosteal) ΥΛΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΙΚA ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤA ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΛΙΚΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ Τερεφθαλικό Πολυαιθυλένιο Τεταµένο πολυτετραφθοροαιθυλένιο (e-ptfe) Πολυπροπυλένιο Πολυουρεθάνες ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΑΛΛΗΛΕΠΙ ΡΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ-ΥΛΙΚΟΥ 91

6 7.6 ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΥΝΑΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΙΜΟΣΥΜΒΑΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΜΕ ΠΡΟΠΗΞΗ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΝ ΟΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Γεωµετρία της ενδοπροθέσεως Τελική µορφή της ενδοπροθέσεως Σύσταση των ενδοπροθέσεων ιάρκεια χρήσης του εµφυτεύµατος Ανατοµική πλευρά της εµφυτεύσεως ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΝ ΟΠΡΟΘΕΣΕΩΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ Γενικά στοιχεία Είδη Μετάλλων Ανοξείδωτος Χάλυβας Κράµατα Co-Cr Τιτάνιο και κράµατα Ti Κράµατα Μνήµης Σχήµατος : Nitinol Βασικές αρχές διάβρωσης µεταλλικών εµφυτευµάτων ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΑ Γενικά στοιχεία Είδη Πολυµερών Φυσικό καουτσούκ (Latex Rubber) Πολυαιθυλένιο (PE) Πολυτετραφθοροαιθυλένιο (PTFE) Πολυουρεθάνη (PU) Πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC) Σιλικόνη ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ STENTS Προβλήµατα που απoρρέουν από τη χρήση stents Λοίµωξη Ιστική αντίδραση Εναπόθεση αλάτων Θρόµβωση Πλεονεκτήµατα τροποποίησης των ουρολογικών stents Επιφάνειες µε αντιµικροβιακές ιδιότητες Επιφάνειες µε ουσίες έναντι των εναποθέσεων αλάτων Επιφάνειες µε αντιθροµβωτικά συστατικά Επιφάνειες µε αντιµιτωτικά συστατικά ΒΙΟΑΠΟΡΡΟΦΗΣΙΜΑ ΥΛΙΚΑ ΣΤΗΝ ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ Γενικά στοιχεία 111

7 8.6.2 Κριτήρια Βιοαπορροφήσιµων Εµφυτευµάτων Υλικά ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ ΑΛΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΟΛΛΗΣΗ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ ΣΤΙΣ ΕΝ ΟΠΡΟΘΕΣΕΙΣ Βακτηριακή µόλυνση σχετιζόµενη µε τις επικαθήσεις Αντιβιοτικά και άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις Μελλοντικές προοπτικές ΜΕΘΟ ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 9.1 ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ ΥΠΕΡΥΘΡΟΥ (F.T.I.R.) Θεωρία Μικροφασµατοσκοπική FTIR Παρατήρηση του Πυρήνα Οστέωσης Ανθρώπινου Οστού Απορρόφηση Υπερύθρου της Οδοντίνης και της Αδαµαντίνης Ανθρώπινης και Βοοειδούς Προέλευσης ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ FT-RAMΑN Θεωρία FT-Raman Παρατήρηση του Κολλαγόνου και του Υδροξυαπατίτη µέσω της Αποασβεστοποίησης των Οστών ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑ NMR ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΑΚΙ ΟΣ Ηλεκτρονική Μικροσκοπία Σήραγγος Φαινόµενο Σήραγγος Εφαρµογή του φαινοµένου σήραγγος στο STM Υπολογισµός του ρεύµατος σήραγγος Τρόποι λειτουργίας του STM ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΑ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΥΝΑΜΕΩΝ υνάµεις µεταξύ ατόµων Τρόποι λειτουργίας του AFM Μέθοδοι ανίχνευσης στο AFM ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΡΗ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΩΝ ΣΑΡΩΣΗΣ ΜΕ ΑΚΙ Α Σύστηµα µόνωσης από δονήσεις Ακίδα Σαρωτής ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΟΡΘΟΠΕ ΙΚΩΝ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΩΝ 10.1 ΥΛΙΚΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 142 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 146

8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο: ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΒΙΟΫΛΙΚΑ Τα µέταλλα χρησιµοποιούνται ως βιοϋλικά χάρη στην άριστη θερµική και ηλεκτρική αγωγιµότητά τους, αλλά και στις µηχανικές τους ιδιότητες. Ο λόγος είναι η ύπαρξη ορισµένων αδέσµευτων ηλεκτρονίων, τα οποία µπορούν γρήγορα να µεταφέρουν ηλεκτρικό φορτίο και θερµική ενέργεια. Τα κινούµενα ελεύθερα ηλεκτρόνια δρουν ως συνδετική δύναµη που συγκρατούν τα θετικά µεταλλικά ιόντα µαζί. Αυτή η επίδραση είναι δυνατή, όπως γίνεται αντιληπτό από τη διάταξη µέγιστης συµπύκνωσης έχοντας ως αποτέλεσµα υψηλό ειδικό βάρος και τα υψηλά σηµεία τήξης των περισσότερων µετάλλων. Καθώς ο µεταλλικός δεσµός είναι µη κατευθυντικός, η θέση των µεταλλικών ιόντων µπορεί να τροποποιηθεί χωρίς να καταστραφεί η κρυσταλλική δοµή οδηγώντας σε ένα στερεό που παραµορφώνεται πλαστικά. Μερικά µέταλλα χρησιµοποιούνται ως παθητικά υποκατάστατα για σκληρούς ιστούς, όπως επί παραδείγµατι στην ολική αρθροπλαστική ισχίου και γόνατος, για την υποστήριξη της επούλωσης καταγµάτων µε τη µορφή οστεοσυνθετικών πλακών ή κοχλιών, σε συσκευές συγκράτησης της σπονδυλικής στήλης, αλλά και στα οδοντικά εµφυτεύµατα χάρη στις άριστες µηχανικές ιδιότητες και την αντοχή στη διάβρωση. Μερικά µεταλλικά κράµατα χρησιµοποιούνται µε πιο ενεργό ρόλο σε συσκευές, όπως οι αγγειακές ενδοπροθέσεις (stents), τα σύρµατα καθοδήγησης σε καθετηριασµούς, ορθοδοντικά τόξα και κοχλιακά εµφυτεύµατα. Το πρώτο µεταλλικό κράµα που αναπτύχθηκε ειδικά για εφαρµογές στον άνθρωπο ήταν ο κραµατοποιηµένος χάλυβας µε βανάδιο στην κατασκευή οστεοσυνθετικών πλακών και κοχλιών. Τα περισσότερα µέταλλα, όπως ο σίδηρος, το χρώµιο, το κοβάλτιο, το νικέλιο, το τιτάνιο, το ταντάλιο, το νιόβιο, το µολυβδένιο και το βολφράµιο, που δοκιµάστηκαν σε κράµατα για ανάλογες εφαρµογές ήταν ανεκτά από τον οργανισµό µόνο σε ελάχιστες ποσότητες. Μερικές φορές αυτά τα µεταλλικά στοιχεία στις φυσικές τους µορφές είναι σηµαντικά για τις λειτουργίες των ερυθροκυττάρων (σίδηρος) ή τη σύνθεση της βιταµίνης Β 12 (κοβάλτιο), ωστόσο δεν είναι ανεκτά σε µεγάλες ποσότητες. Η βιοσυµβατότητα των µεταλλικών εµφυτευµάτων είναι ένα θέµα στο οποίο επικεντρώνεται σε µεγάλο βαθµό το ερευνητικό ενδιαφέρον, καθώς αυτά τα εµφυτεύµατα είναι δυνατόν να διαβρωθούν και σε in vivo περιβάλλον, προκαλώντας την καθεαυτή αποσύνθεση του εµφυτεύµατος που το αποδυναµώνει, αλλά και βλαβερή επίδραση των προϊόντων της διάβρωσης στους περιβάλλοντες ιστούς και όργανα. 8

9 1. 1 ΑΝΟΞΕΙ ΩΤΟΣ ΧΑΛΥΒΑΣ Ο πρώτος ανοξείδωτος χάλυβας που χρησιµοποιήθηκε για εφαρµογή σε εµφύτευµατα ήταν ο 18-8 (τύπος 302 στη σύγχρονη κατάταξη), που ήταν πιο ισχυρός και ανθεκτικός στη διάβρωση από τον vanadium steel, ο οποίος έπαψε να χρησιµοποιείται σε αυτές τις εφαρµογές λόγω της ανεπαρκούς του αντοχής στη διάβρωση in vivo. Αργότερα, εισήχθηκε ο 18-8s Mo ανοξείδωτος χάλυβας που περιέχει ένα µικρό ποσοστό µολυβδενίου για να βελτιώσει την αντοχή στη διάβρωση σε χλωριούχο διάλυµα (αλατόνερο). Αυτό το κράµα έγινε γνωστό ως ανοξείδωτος χάλυβας 316. Στη δεκαετία 1950 η περιεκτικότητα σε άνθρακα µειώθηκε από 0,08 σε µέγιστη ποσότητα 0,03% (κατά βάρος) αφενός για λόγους καλύτερης απόκρισης στη διάβρωση και αφετέρου για να µειωθεί η ευαισθητοποίηση, κράµα ανοξείδωτου χάλυβα 316L. Η ελάχιστη αποτελεσµατική συγκέντρωση χρωµίου είναι 11% για να επιφέρει αντοχή στη διάβρωση στους ανοξείδωτους χάλυβες, καθώς το χρώµιο είναι δραστικό στοιχείο, αλλά αυτό και τα κράµατά του µπορούν να παθητικοποιηθούν από 30% νιτρικό οξύ και να δώσουν αντοχή στη διάβρωση. Οι ωστενιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες και ειδικότερα οι τύποι 316 και 316L, είναι οι πιο διαδεδοµένοι για εφαρµογές στα εµφυτεύµατα και δεν µπορούν να σκληρυνθούν µε θερµή κατεργασία, αλλά µόνο µε ψυχρή. Αυτή η οµάδα ανοξείδωτων χαλύβων είναι µη µαγνητική και διαθέτει καλύτερη αντοχή στη διάβρωση συγκρινόµενη µε άλλες, ενώ η προσθήκη µολυβδενίου βελτιώνει την απόκριση στη διάβρωση (pitting corrosion) σε διάλυµα άλατος. Προτιµότερο µεταξύ των δύο τύπων είναι ο 316L, λόγω της χαµηλότερης µέγιστης περιεκτικότητας σε άνθρακα. Το νικέλιο σταθεροποιεί την ωστενιτική φάση [γ, εδροκεντρωµένο κυβικό σύστηµα (fcc)] σε θερµοκρασία δωµατίου και, επίσης, αυξάνει την ικανότητα αντίστασης στη διάβρωση. Ο σχηµατισµός της ωστενιτικής φάσης µπορεί να επηρεαστεί εξίσου από τις περιεκτικότητες Ni και Cr, όπως φαίνεται και στον πίνακα που ακολουθεί για ανοξείδωτο χάλυβα περιεκτικότητας 0,01% σε άνθρακα. Η ελάχιστη ποσότητα για τη διατήρηση της ωστενιτικής φάσης είναι περίπου 10%. Αρκετά καθοριστική για τις µηχανικές ιδιότητες του χάλυβα 316L είναι η µέθοδος που εφαρµόζεται για την κατεργασία του κράµατος. Με τη θερµή κατεργασία αποκτάται µαλακότερο υλικό µε µεγαλύτερη ικανότητα επιµήκυνσης, ενώ µε την ψυχρή το υλικό έχει υψηλή αντοχή σε εφελκυσµό και σκληρότητα. Αυτή η επίδραση αποδίδει και στο διάγραµµα που ακολουθεί. Ως εκ τούτου, απαιτείται µεγάλη προσοχή στην επιλογή της µεθόδου κατεργασίας. 9

10 Πίνακας 1.1:Περιεκτικότητα Ανοξείδωτου Χάλυβα 316L Στοιχείο Ποσοστό (%) Άνθρακας 0,03 Μαγγάνιο 2,00 Φωσφόρος 0,03 Θείο 0,03 Πυρίτιο 0,75 Χρώµιο 17,00-20,00 Νικέλιο 12,00-14,00 Μολυβδένιο 2,00-4,00 Πίνακας 1.2: Μηχανικές Ιδιότητες των εµφυτευµάτων από Ανοξείδωτο Χάλυβα 316L Μορφοποίηση Μέγιστη Εφελκυστική Τάση Ένδοσης Τάση (MPa) (MPa) Επιµήκυνση (%) Σκληρότητα Rockwel Σκλήρυνση (annealing) ΗRB Ψυχρή κατεργασία Σχήµα 1.1: Η επίδραση της περιεκτικότητας σε Ni και Cr στην ωστενιτική φάση των ανοξείδωτων χαλύβων µε 0,01% C 10

11 Σχήµα 1.2: Επίδραση της ψυχρής κατεργασίας στην ένδοση και στη µέγιστη εφελκυστική αντοχή του ανοξείδωτου χάλυβα 18-8 Ακόµη και τα κράµατα χάλυβα 316L, ωστόσο, µπορούν να διαβρωθούν µέσα στον οργανισµό κάτω από ορισµένες συνθήκες σε περιοχή όπου ασκούνται υψηλές τάσεις και έχουν µειωµένο οξυγόνο, όπως επί παραδείγµατι οι κοχλίες των πλακών οστεοσύνθεσης. Γι αυτό κρίνεται επιβεβληµένη η παραµονή τους µόνο για πρόσκαιρα εµφυτεύµατα, πλάκες οστεοσύνθεσης, κοχλίες και ήλους για το ισχίο. Προκειµένου να βελτιωθεί η αντοχή στη διάβρωση, η ανοχή στη φθορά και η αντοχή στην κόπωση εφαρµόζονται µέθοδοι τροποποίησης της επιφάνειας, όπως επί παραδείγµατι η δηµιουργία στρώµατος ανόδου και η παθητικοποίηση. [Park, 2000] 1.2 ΚΡΑΜΑΤΑ CoCr ύο είναι τα κύρια είδη κραµάτων CoCr: το χυτεύσιµο σε καλούπια κράµα CoCrMo και το κράµα CoNiCrMo, που συνήθως υφίσταται κατεργασία σφυρηλάτησης. Το πρώτο κράµα αρχικά χρησιµοποιήθηκε για οδοντιατρικές εφαρµογές, αλλά αργότερα η χρήση του επεκτάθηκε και στις τεχνητές αρθρώσεις. Το δεύτερο χρησιµοποιείται σε στελέχη προσθέσεων για αρθρώσεις που δέχονται υψηλά φορτία, όπως το ισχίο και το γόνατο. Τα δύο βασικά συστατικά των κραµάτων CoCr σχηµατίζουν ένα διάλυµα που περιέχει µέχρι και 65% Co. Το µολυβδένιο προστίθεται για να δηµιουργήσει λεπτότερους κόκκους, µε αποτέλεσµα την υψηλότερη αντοχή µετά την κατεργασία. Το χρώµιο αυξάνει την αντοχή στη διάβρωση, αλλά και την ισχυροποίηση του στερεού διαλύµατος του κράµατος. 11

12 Πίνακας 1.3: Χηµική σύσταση των κραµάτων Co-Cr CoCrMo (F75) CoNiCrMo (F562) Στοιχείο Min Max Min Max Cr Mo Ni Fe C Si Mn W P S Ti Co Σε ισορροπία Σχήµα 1.3: Σχέση µεταξύ της Μέγιστης Εφελκυστικής Αντοχής και της ψυχρής κατεργασίας τoy κράµατος CoNiCrMo Το κράµα CoNiCrMo περιλαµβάνει περίπου από 35% Co και Ni και εµφανίζει υψηλή αντίσταση στη διάβρωση στο θαλασσινό νερό, που περιέχει χλωριούχα ιόντα, υπό τάση. Η ψυχρή κατεργασία µπορεί να αυξήσει σηµαντικά την αντοχή του κράµατος, ωστόσο υπάρχει τεχνική δυσκολία όσον αφορά στην κατεργασία µεγάλων στελεχών, όπως αυτά για την αρθροπλαστική ισχίου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, µπορεί να εφαρµοστεί µόνο η θερµή σφυρηλάτηση (hot forging) 12

13 Οι ιδιότητες φθοράς των δύο κραµάτων είναι παρόµοιες και περίπου έχουν µετρηθεί στα 0,14mm/yr σε δοκιµές προσοµοίωσης άρθρωσης µε κυπέλλιο από πολυαιθυλένιο υπερυψηλού µοριακού βάρους, ωστόσο το κράµα CoCrMo δε συνιστάται για τις επιφάνειες των προσθέσεων που φέρουν φορτία εξαιτίας των µη ικανοποιητικών ιδιοτήτων τριβής. Από την άλλη, οι ανώτερες ιδιότητες κόπωσης και µέγιστης εφελκυστικής αντοχής του κράµατος CoNiCrMo, το καθιστούν κατάλληλο για εφαρµογές που απαιτούν µακρά διάρκεια ζωής χωρίς προβλήµατα θραύσης ή κόπωσης, όπως οι προσθέσεις αρθροπλαστικής ισχίου. Οι µηχανικές ιδιότητες που απαιτούνται για τα κράµατα CoCr παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί. Αυτό που παρατηρείται είναι το γεγονός ότι η αυξηµένη αντοχή συνοδεύεται από µειωµένη ελασιµότητα (ductility), ωστόσο και τα δύο κράµατα έχουν πολύ καλή αντοχή στη διάβρωση. Πίνακας 1.4: Απαιτούµενες Μηχανικές Ιδιότητες για τα κράµαταco-cr (American Society for Testing and Materials) Ιδιότητα Χυτό CoCrMo (F75) Κατεργασµένο CoCrWNi (F90) Κατεργασµένο CoNiCrMo (F562) Σκληρυµένο ιάλυµα Ψυχρή κατεργασία και Γήρανση Εφελκυστική Αντοχή (MPa) min Αντοχή Ένδοσης (0,2%) (MPa) Επιµήκυνση (%) Μείωση της επιφάνειας (%) Αντοχή σε κόπωση (MPa) Ο πειραµατικός καθορισµός του ρυθµού έκλυσης Ni από το κράµα CoNiCrMo και από τον ανοξείδωτο χάλυβα 316L έδωσε ένα ενδιαφέρον αποτέλεσµα. Παρόλο που το κράµα κοβαλτίου είχε µεγαλύτερη αρχική αποδέσµευση ιόντων νικελίου στο διάλυµα, ο ρυθµός ήταν σχεδόν ο ίδιος για τα δύο κράµατα, περίπου 3 x g/cm 2 /day. Αυτό προκαλεί έκπληξη, καθώς η περιεκτικότητα σε νικέλιο του κράµατος CoNiCrMo είναι περίπου η τριπλάσια από εκείνη του ανοξείδωτου χάλυβα. Τα µεταλλικά προϊόντα που απελευθερώνονται από τις προσθέσεις εξαιτίας της φθοράς, της διάβρωσης και της τριβής µπορούν να επηρεάσουν τους γειτονικούς ιστούς και όργανα. Πειραµατικές µελέτες έχουν δείξει ότι τα σωµατίδια Co είναι τοξικά και επηρεάζουν τους ανθρώπινους οστεοβλάστες αναστέλλοντας τη σύνθεση του κολλαγόνου τύπου Ι στο µέσο καλλιέργειας. Η τοξικότητα των σωµατιδίων Co και Ni είναι τέτοια, που για έκλυση της µισής συγκέντρωσης αυτών των συστατικών, µεταβάλλει όλους τους δείκτες βιωσιµότητας σε 24 13

14 ώρες. Εν τούτοις, τα κατάλοιπα Cr φαίνονται να είναι λιγότερο τοξικά από αυτά του Co και του Ni. Το µέτρο ελαστικότητας για τα κράµατα CoCr δε µεταβάλλεται µε την αλλαγή του µέγιστης εφελκυστικής αντοχής (UTS). Οι τιµές κυµαίνονται µεταξύ 220 και 234 GPa, που είναι υψηλότερες από άλλα αντίστοιχα υλικά όπως οι ανοξείδωτοι χάλυβες. Αυτή η ιδιότητα µπορεί να έχει ορισµένες επιπτώσεις σχετικά µε τη διαφορά της µεταφοράς των φορτίων µεταξύ του οστού και του εµφυτεύµατος, ωστόσο η επίδραση του αυξηµένου µέτρου στη σταθερότητα και τη µακροζωία του εµφυτεύµατος δεν έίναι απόλυτα ξεκάθαρη. Η χαµηλή φθορά παρουσιάζεται ως πλεονέκτηµα των metal-on-metal αρθρώσεων ισχίου λόγω της σκληρότητας και της ανθεκτικότητας που εµφανίζουν. [Park, 2000] 1.3 ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΙΤΑΝΙΟΥ: Εµπορικό Τιτάνιο και Ti6Al4V Οι πρώτες προσπάθειες για τη χρησιµοποίηση του τιτανίου στην κατασκευή εµφυτευµάτων τοποθετούνται χρονικά στα τέλη της δεκαετίας του 1930, µετά από µελέτες που έδειχναν ότι ήταν καλώς ανεκτό στο µηριαίο οστό γάτας, όπως ήταν ο ανοξείδωτος χάλυβας και το βιτάλιο (Vitallium - κράµα CoCrMo). Το τιτάνιο είναι πολύ ελαφρύ υλικό µε πυκνότητα 4,5 g/cm 3, τη χαµηλότερη από τα άλλα χρησιµοποιούµενα κράµατα µετάλλων, όπως φαίνεται και στον πίνακα που ακολουθεί, και εµφανίζει πολύ καλές µηχανοχηµικές ιδιότητες, χαρακτηριστικά που το καθιστούν ενδιαφέρον και αξιοποιήσιµο γι αυτές τις εφαρµογές. Πίνακας 1.5: Η πυκνότητα των κυριότερων κραµάτων που χρησιµοποιούνται σε εµφυτεύµατα Κράµα Πυκνότητα (g/cm 3 ) Ti και τα κράµατά του 4,5 Ανοξείδωτος Χάλυβας 316 7,9 CoCrMo 8,3 CoNiCrMo 9,2 NiTi 6,7 Υπάρχουν τέσσερεις τύποι µη κραµατοποιηµένου εµπορικά καθαρού (cp) τιτανίου κατάλληλοι για εφαρµογές στα χειρουργικά εµφυτεύµατα, όπου εντοπίζονται ποσότητες οξυγόνου, σιδήρου και αζώτου και διαφοροποιούνται οι µηχανικές τους ιδιότητες, όπως 14

15 παρουσιάζονται στους πίνακες 1.5 και 1.6. Παρατηρείται ότι η παρουσία του οξυγόνου, ιδιαίτερα, επιφέρει αξιοσηµείωτη µεταβολή στην ελατότητα και την αντοχή του υλικού. Πίνακας1. 6: Χηµική Σύσταση των τύπων εµπορικού τιτανίου και του κράµατος Ti6Al4V (µέγιστο επιτρεπόµενο ποσοστό κ.β.) Στοιχείο Τύπος 1 Τύπος 2 Τύπος 3 Τύπος 4 Ti6Al4V* Άζωτο 0,03 0,03 0,05 0,05 0,05 Άνθρακας 0,10 0,10 0,10 0,10 0,08 Υδρογόνο 0,015 0,015 0,015 0,015 0,0125 Σίδηρος 0,20 0,30 0,30 0,50 0,25 Οξυγόνο 0,18 0,25 0,35 0,40 0,13 Τιτάνιο Σε ισορροπία *Το κράµα περιέχει επίσης Αργίλιο ~ 6,00% (5,50-6,50), Βανάδιο ~ 4,00% (3,50-4,50) µε µέγιστο ποσοστό 0,40 % συνολικά Πίνακας 1.7: Μηχανικές ιδιότητες των τύπων εµπορικού τιτανίου και του κράµατος Ti6Al4V Ιδιότητα Τύπος 1 Τύπος 2 Τύπος 3 Τύπος 4 Ti6Al4V Εφελκυστική αντοχή (MPa) Αντοχή στην ένδοση για 0,02% (MPa) Επιµήκυνση (%) Μείωση της επιφάνειας (%) Το κυριότερο χρησιµοποιούµενο κράµα τιτανίου για την κατασκευή εµφυτευµάτων είναι το Ti6Al4V, µε κύρια συστατικά του το Αργίλιο ~ 6,00% (5,50-6,50) και το Βανάδιο ~ 4,00% (3,50-4,50). Το κράµα έχει περίπου την ίδια αντοχή στην κόπωση, 550 MPa, µε το κράµα CoCr µετά τις δοκιµές κόπωσης σε περιστροφική κάµψη. Το τιτάνιο χαρακτηρίζεται αλλοτροπικό υλικό, το οποίο εµφανίζεται ως εξαγωνική δοµή µέγιστης συσσωµάτωσης (hcp, α-ti) µέχρι τους 882 C και χωροκεντρωµένη κυβική δοµή (bcc, β-ti) για υψηλότερες θερµοκρασίες. Τα κράµατα τιτανίου µπορούν να ισχυροποιηθούν και να µεταβληθούν οι µηχανικές τους ιδιότητες µέσα από διαφοροποίηση της σύστασης και θερµοµηχανικές κατεργασίες. Η προσθήκη αλουµινίου σταθεροποιεί την α-φάση αυξάνοντας τη θερµοκρασία µετάβασης από την α-φάση στη β-φάση, ενώ το βανάδιο σταθεροποιεί τη β-φάση χαµηλώνοντας τη θερµοκρασία του µετασχηµατισµού από την α στη β. 15

16 Σχήµα 1.4: Μέρος του διαγράµµατος φάσης του κράµατος Ti-Al-4V για περιεκτικότητα 4% w/o V. Το α-κράµα έχει µικροδοµή µίας φάσης η οποία επιτρέπει την εύκολη συγκόλληση. Το αποτέλεσµα της σταθεροποίησης των κραµάτων µε υψηλή περιεκτικότητα σε αλουµίνιο είναι τα καλά χαρακτηριστικά µηχανικής αντοχής και η αντοχή σε διάβρωση στις υψηλές θερµοκρασίες ( C), ωστόσο δεν µπορούν να υποστούν θερµική κατεργασία για σκλήρυνση µε κατακρήµνιση, καθώς είναι µονοφασικά. Η προσθήκη ελεγχόµενων ποσοτήτων β-σταθεροποιητών έχει ως αποτέλεσµα να εξακολουθεί να παραµένει η β-φάση κάτω από τη θερµοκρασία µετασχηµατισµού που οδηγεί σε διφασικό σύστηµα. Τα κατακρηµνίσµατα της β-φάσης εµφανίζονται µε θερµική κατεργασία στη θερµοκρασία του στερεού διαλύµατος και µε διαδοχική µείωσή της, ακολουθούµενη από γήρανση σε κάπως χαµηλότερη θερµοκρασία. Ο κύκλος γήρανσης προκαλεί την κατακρήµνιση µερικών α µορίων από τη µετασταθή β. Οι ρωγµές είτε αναχαιτίζονται είτε συγκρατούνται στα µόρια α, έτσι ώστε η σκληρότητα να είναι υψηλότερη από το στερεό διάλυµα. Το αποτέλεσµα ενός υψηλότερου ποσοστού β-σταθεροποιητικών στοιχείων (13% V σε κράµα Ti13V11Cr3AL) είναι µία µικροδοµή ουσιαστικά κατ ουσίαν β, η οποία µπορεί να ισχυροποιηθεί µε θερµή κατεργασία. 16

17 Σχήµα 1.5: Μικροδοµή κραµάτων Ti (όλα σε µεγέθυνση 500Χ). a) Σκληρυµένο α-κράµα, b) Ti6Al4V, α-β κράµα σκληρυµένο, c) β-κράµα σκληρυµένο, d)ti6al4v µε θερµική κατεργασία στους 1650 C και ψύξη Το µέτρο ελαστικότητας αυτών των κραµάτων είναι περίπου 110 GPa. Παρατηρώντας τον πίνακα µε τις µηχανικές ιδιότητες των κραµάτων, διαπιστώνεται ότι η υψηλότερη περιεκτικότητα σε ακαθαρσίες του cp-ti οδηγεί σε υψηλότερη αντοχή και µειωµένη ελατότητα. Η αντοχή του υλικού κυµαίνεται από τιµές πολύ χαµηλότερες από αυτή του ανοξείδωτου χάλυβα 316 ή των κραµάτων CoCr µέχρι τιµές σχεδόν ίσες µε αυτές του σκληρυµένου ανοξείδωτου χάλυβα 316 ή του χυτού κράµατος CoCrMo. Συγκρινόµενα βάσει της ειδικής αντοχής, δηλαδή της αντοχής ως προς την πυκνότητα, τα κράµατα τιτανίου υπερέχουν έναντι των άλλων υλικών που χρησιµοποιούνται στα εµφυτεύµατα, όπως προκύπτει και από το σχήµα που ακολουθεί. Υστερούν, ωστόσο, σε διατµητική αντοχή, µε αποτέλεσµα να µην προτιµώνται σε µερικά είδη εφαρµογών, όπως είναι οι βίδες για τα οστά και οι πλάκες. Ένα ακόµη µειονέκτηµα είναι η τάση να φθείρονται και να παραµορφώνονται όταν κατά την ολίσθηση έρχονται σε επαφή µε το αυτό ή άλλο µέταλλο. 17

18 Σχήµα 1.6: Αντοχή σε ένδοση ως προς την πυκνότητα µερικών υλικών εµφυτευµάτων. Την αντίσταση στη διάβρωση του τιτανίου προσδίδει ο σχηµατισµός ενός στερεού στρώµατος οξειδίου βάθους 10 nm. Σε συνθήκες in vivo το οξείδιο TiO 2 είναι το µόνο σταθερό προϊόν αντίδρασης. Ωστόσο, οι µικροκινήσεις µεταξύ οστικού τσιµέντου- πρόσθεσης και οστικού τσιµέντου- οστού είναι αναπόφευκτες και, κατά συνέπεια, οξείδια του τιτανίου και µόρια κράµατος τιτανίου απελευθερώνονται στην ενδοπρόσθεση. Κάποιες φορές, αυτά τα υπολείµµατα από τη φθορά συγκεντρώνονται ως περιπροσθετικό υγρό και δίνει το ερέθισµα για έντονη κυτταρική απόκριση γύρω από το εµφύτευµα. Αυτή η κυστική συλλογή µεγεθύνεται και συγκεντρώνεται χρωµατισµένο «µαύρο» υγρό που περιέχει µόρια από τη φθορά του τιτανίου και ιστοκύτταρα. Η ιστολογική εξέταση του χρωµατισµένου µαλακού ιστού δείχνει θροµβωτικά νεκρωτικά κατάλοιπα και κολλαγονούχο ινώδη ιστό που περιλαµβάνει ιστιοκύτταρα και ξένα σώµατα. Η µετάλλωση, δηλαδή αυτή η µαύρη χρώση των περιπροσθετικών ιστών, εντοπίζεται σε περιπτώσεις εµφυτευµάτων, όπως για παράδειγµα τα εµφυτεύµατα γόνατος. Η επιφάνεια ενός εµφυτεύµατος τιτανίου αποτελείται από µία λεπτή στρώση οξειδίου και το βιολογικό υγρό µορίων νερού, διαλυµένων ιόντων και βιοµορίων, κυρίως πρωτεϊνών µε περιβάλλον υδατικό κέλυφος, όπως αποδίδεται στο σχήµα που ακολουθεί. Η µικροαρχιτεκτονική, δηλαδή η µικρογεωµετρία, η τραχύτητα και άλλες παράµετροι, της επιφάνειας και οι χηµικές συστάσεις είναι σηµαντικές για δύο λόγους: Η φύση της επιφάνειας σε ατοµικό, µοριακό ή υψηλότερο επίπεδο σε σχέση µε τις διαστάσεις των βιολογικών µονάδων µπορεί να προκαλέσει διαφορετικές επιφάνειες επαφής 18

19 µε βιοµόρια και κύτταρα. Οι διαφορετικές επιφάνειες επαφής, διαδοχικά, µπορούν να προκαλέσουν διαταραχές και τύπους πρόσδεσης των βιολογικών µονάδων, που είναι δυνατόν να επηρεάσουν τη διαµόρφωση και τη λειτουργία. Η χηµική σύσταση της επιφάνειας µπορεί να δηµιουργήσει διαφορετικούς τύπους πρόσδεσης µε τα βιοµόρια, τα οποία στη συνέχεια επηρεάζουν τις ιδιότητες και τη λειτουργία. Τα µέταλλα υφίστανται χηµικές αντιδράσεις στην επιφάνεια που εξαρτώνται από το περιβάλλον, γεγονός που επιφέρει δυσκολίες κατανόησης της ακριβούς φύσης των αντιδράσεων. Σχήµα 1.7: α) ιεπιφάνεια µεταξύ ενός εµφυτεύµατος τιτανίου και βιοϋγρού και β) αλληλεπίδραση στην κυτταρική επιφάνεια Η αλληλεπίδραση µεταξύ επιφάνειας και ιστού είναι δυναµική και εξελίσσεται µε τον χρόνο, αρχής γενοµένης λίγα δευτερόλεπτα µετά την εµφύτευση. Για τα ελάχιστα πρώτα δευτερόλεπτα µετά την εµφύτευση, υπάρχει µόνο νερό, διαλυµένα ιόντα και ελεύθερα βιοµόρια σε εγγύτητα µε την επιφάνεια, αλλά όχι κύτταρα. Η σύσταση του βιοϋγρού στη συνέχεια αλλάζει συνεχώς, καθώς εξελίσσονται οι διεργασίες της φλεγµονής και της επούλωσης, και πιθανώς προκαλούνται αλλαγές στη σύσταση του απορροφηµένου στρώµατος βιοµορίων στην επιφάνεια του εµφυτεύµατος µέχρις ότου επέλθει ηµι-ισορροπία. Τελικά, τα 19

20 κύτταρα και οι ιστοί προσεγγίζουν την επιφάνεια και, ανάλογα µε τη φύση του προσροφώµενου στρώµατος, αποκρίνονται µε εξειδικευµένο τρόπο και το τροποποιούν περαιτέρω. Ο τύπος των πλησιέστερων στην επιφάνεια κυττάρων και οι δραστηριότητές τους µεταβάλλονται µε τον χρόνο. Επί παραδείγµατι, ανάλογα µε τον τύπο της αρχικής αντίδρασης, το τελικό αποτέλεσµα µπορεί να είναι είτε ο σχηµατισµός ινώδους περιβλήµατος είτε η ιστική ενσωµάτωση. Ως οστεοενσωµάτωση ορίζεται η απευθείας επαφή χωρίς παρεµβαίνοντα µαλακό ιστό µεταξύ ενός ανακατασκευασµένου οστού και του εµφυτεύµατος. Η τραχύτητα της επιφάνειας των κραµάτων τιτανίου έχει σηµαντική επίδραση στην πρόσδεση οστού και εµφυτεύµατος και στην ισχύ της διεπιφάνειας. Αυξανοµένης της µέσης τραχύτητας από 0,5 σε 5,9 µm, η διεπιφανειακή διατµητική αντοχή αυξάνεται από 0,48 σε 3,50 MPa. Υψηλά επίπεδα πρόσδεσης οστεοβλαστών αποκτώνται σε αδρές επιφάνειες, όπου εντοπίζονται περισσότερα διαφοροποιηµένα κύτταρα σε σχέση µε τις λείες επιφάνειες. Οι χηµικές µεταβολές της επιφάνειας του τιτανίου που ακολουθούνται από θερµική κατεργασία πιστεύεται ότι πάνω στην επιφάνεια TiO 2 σχηµατίζουν µία στρώση υδροπηκτώµατος TiO 2, το οποίο είναι δυνατόν να επιφέρει σχηµατισµό κρυστάλλου απατίτη. Γενικά, στην τραχύτερες επιφάνειες παρατηρούνται µικρότεροι αριθµοί κυττάρων, µειωµένος αριθµός κυτταρικού πολλαπλασιασµού και αυξηµένη παραγωγή µήτρας σε σχέση µε τις λείες επιφάνειες. Ο σχηµατισµός του οστού φαίνεται να σχετίζεται σηµαντικά µα την παρουσία του αυξητικού παράγοντα µετασχηµατισµού β 1 στη µήτρα του οστού. [Park, 2000], [Cui, 2005] 1.4 ΚΡΑΜΑΤΑ TiNi Τα κράµατα TiNi επιδεικνύουν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ιδιότητες, σηµαντικότερη των οποίων είναι η ικανότητά τους να επανακτούν το αρχικό τους σχήµα µετά την παραµόρφωση που υφίστανται λόγω της θέρµανσης. Αυτό το φαινόµενο είναι γνωστό ως «φαινόµενο µνήµης σχήµατος» (shape memory effect-sme) και παρατηρήθηκε για πρώτη φορά από τους Buehler και Wiley. Το ισοατοµικό κράµα TiNi ή NiTi (Nitinol) εµφανίζει αυτήν την ιδιότητα ακόµη και σε θερµοκρασία περιβάλλοντος, δηλαδή αν υποστεί πλαστική παραµόρφωση κάτω από τη θερµοκρασία µετασχηµατισµού, τότε µπορεί να επανακάµψει στο αρχικό σχήµα µε την αύξηση της θερµοκρασίας. Μία ακόµη ασυνήθιστη ιδιότητα είναι η υπερελαστικότητα, όπως αποδίδεται στο σχήµα που ακολουθεί. Όπως γίνεται αντιληπτό, η τάση δεν αυξάνεται 20

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ

ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΕΦΕΛΚΥΣΜΟΣ ΚΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΜΝΗΜΗΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ Το φαινόµενο της µνήµης σχήµατος συνδέεται µε τη δυνατότητα συγκεκριµένων υλικών να «θυµούνται» το αρχικό τους σχήµα ακόµα και µετά από εκτεταµένες παραµορφώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓENIKA Θερµική κατεργασία είναι σύνολο διεργασιών που περιλαµβάνει τη θέρµανση και ψύξη µεταλλικού προϊόντος σε στερεά κατάσταση και σε καθορισµένες θερµοκρασιακές και χρονικές συνθήκες.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ

ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ ΣΥΝΘΕΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΥΛΙΚΑ (BIOMINERALS, BIOLOGICAL CERAMICS) -NACRE (μαργαρο, σεντεφι) -OΣΤΑ -ΔΟΝΤΙΑ -ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΠΥΡΙΤΙΟΥ -ΦΕΡΡΙΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΟΣΩΜΑΤΑ Nacre (μαργαρο, σεντεφι) 95% Ανοργανη φαση=ανθρακικο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών

Εισαγωγή. 1.1 Ο κόσμος των υλικών Εισαγωγή 1 1 Εισαγωγή Βατάλης Αργύρης 1.1 Ο κόσμος των υλικών Tα υλικά αποτελούν μέρος της βάσης όλων των τεχνολογικών εξελίξεων. Όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το επίπεδο ζωής επηρεάζονται σε μεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΜΕΘΟ ΟΙ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Σκλήρυνση µεταλλικού υλικού είναι η ισχυροποίησή του έναντι πλαστικής παραµόρφωσης και χαρακτηρίζεται από αύξηση της σκληρότητας, του ορίου διαρροής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης. ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Κόπωσης ΕργαστηριακήΆσκηση 5 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι να κατανοηθούν οι αρχές του πειράµατος κόπωσης ο προσδιορισµός της καµπύλης Wöhler ενός υλικού µέσω της οποίας καθορίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 04 ΥΛΙΚΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Ταξινόμηση ΣΥ 2 Διάφοροι Τύποι ινών 3 Ίνες Άνθρακα -υψηλές ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΙΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΙΤΙΟ ΚΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ Το πυρίτιο (Silicium) είναι το χημικό στοιχείο με χημικό σύμβολο Si, ατομικό αριθμό 14 και ατομική μάζα 28,0855 amu Είναι ένα μεταλλοειδές που ανήκει στην ομάδα 14 του περιοδικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΑΛΥΒΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ-II Άρης Αβδελάς Εργαστήριο Μεταλλικών Κατασκευών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης B. ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ B. ΧYΤΟΣΙ ΗΡΟΙ Είναι κράµατα Fe-C-Si. Η µικροδοµή και οι ιδιότητές τους καθορίζονται από τις π(c), π(si) και τους ρυθµούς απόψυξης. Οι χυτοσίδηροι

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού

Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής. Φυσική του Σκελετού Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής Φυσική του Σκελετού Τα οστά πραγματοποιούν τουλάχιστον έξι λειτουργίες στο ανθρώπινο σώμα: 1. Υποστήριξη 2. Κίνηση 3. Προστασία διαφόρων οργάνων 4. Αποθήκευση χημικών ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 2 Κατηγορίες Υλικών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Παραδείγματα Το πεντάγωνο των υλικών Κατηγορίες υλικών 1 Ορυκτά Μέταλλα Φυσικές πηγές Υλικάπουβγαίνουναπότηγημεεξόρυξηήσκάψιμοή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Eur. Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ xvii 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 1.1 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ 1 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ 5 2ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς

Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς Tμήμα Α1 Επιβλέπων καθηγητής: Σ. Μαρράς -Πλαστικά/πολυμερή (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερη (πλεονεκτήματα μειονεκτήματα) -Βιοαποικοδομήσιμα πολυμερή ως υλικά συσκευασίας -Ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ

ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΥ ΚΟΛΛΑΓΟΝΟ -ινώδης πρωτεϊνη -σχηματίζει αδιάλυτες ίνες με μεγάλη αντοχή στον εφελκυσμό -η πιο άφθονη πρωτεϊνη των θηλαστικών, αποτελεί το ¼ της συνολικής πρωτείνης του οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών

Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Στοιχεία Θερµικών/Μηχανικών Επεξεργασιών και δοµής των Κεραµικών, Γυαλιών Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials, Third Edition, Pearson Education, 2007 1 Κεραµικάκαιγυαλιά Τα

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ

6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6-1 6. ΘΕΡΜΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ 6.1. ΙΑ ΟΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Πολλές βιοµηχανικές εφαρµογές των πολυµερών αφορούν τη διάδοση της θερµότητας µέσα από αυτά ή γύρω από αυτά. Πολλά πολυµερή χρησιµοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ

ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ Τρεις κύριες ζώνες: Ζώνη μετάλλου συγκόλλησης (ζώνη τήξης) Θερμικά επηρεασμένη ζώνη (ζώνη μετασχηματισμών σε στερεή κατάσταση) Μέταλλο βάσης (ανεπηρέαστο υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Α. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ι. Ακατέργαστος χυτοσίδηρος. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.1 ΥΛΙΚΑ Βασικός σκοπός της Τεχνολογίας Παραγωγής, είναι η περιγραφή της παραγωγικής διαδικασίας αντικειμένων επιθυμητής μορφής και ιδιοτήτων. Για την παραγωγή αυτή χρησιμοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΧΑΛΥΒΩΝ ΑΝΟΠΤΗΣΗ - ΒΑΦΗ - ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΓΕΝΙΚΑ Στο Σχ. 1 παρουσιάζεται µια συνολική εικόνα των θερµικών κατεργασιών που επιδέχονται οι χάλυβες και οι περιοχές θερµοκρασιών στο διάγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών

Βιοϋλικά. Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Βιοϋλικά Ενότητα 5: Πρωτεΐνες, Κύτταρα, Ιστοί Αλληλεπίδραση με Βιοϋλικά Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Περιεχόμενα ενότητας Πρωτεΐνες Δομή και είδη Λειτουργίες πρωτεϊνών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ

Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία. Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Στηρικτικά Κύτταρα και Εξωκυττάρια Ουσία Κοτσίνας Αθανάσιος Επικ. Καθηγητής Εργ. Ιστολογίας-Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή - ΕΚΠΑ Συνδετικός Ιστός - Ορισμός Παρέχει το: Υποστηρικτικό και Συνδετικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4 ο AMINOΞΕΑ-ΠΕΠΤΙ ΙΑ-ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

MAΘΗΜΑ 4 ο AMINOΞΕΑ-ΠΕΠΤΙ ΙΑ-ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ MAΘΗΜΑ 4 ο AMIΞΕΑ-ΠΕΠΤΙ ΙΑ-ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Αλανίνη (Αla) Αλανυλοσερίνη (Αla-Ser) Αλβουµίνη ρα. Κουκουλίτσα Αικατερίνη Χηµικός Εργαστηριακός Συνεργάτης Τ.Ε.Ι Αθήνας ckoukoul@teiath.gr AMIΞΕΑ 2 λειτουργικές οµάδες

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Πλαστική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Πλαστική Συσκευασία Εισαγωγή «Πλαστικά» γιατί πλάθονται σε οποιοδήποτε σχήµα Τα πολυµερή είναι οργανικές ενώσεις το µόριο των οποίων σχηµατίζεται από την επανάληψη µιας ή περισσοτέρων

Διαβάστε περισσότερα

Βιοϋλικά. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών. Εισαγωγή

Βιοϋλικά. Ενότητα 1: Εισαγωγή. Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών. Εισαγωγή Βιοϋλικά Ενότητα 1: Ελευθέριος Αμανατίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Περιεχόμενα ενότητας Λίγα λόγια για τα βιοϋλικά Ορισμός Είδη βιοϋλικών και εφαρμογές τους Ιδιότητες, λειτουργίες και

Διαβάστε περισσότερα

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ

Εβδοµάδα. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ. ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Β εξαµήνου ΑΡ. ΧΑΝ ΡΙΝΟΣ, DO, MPhil, cphd. Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας ΙΣΤΟΡΙΑ και ΟΠΤΙΚΗ του ΓΥΑΛΙΟΥ Εβδοµάδα ΠΟΛΥΜΕΡΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΓΙΑ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥΣ ΦΑΚΟΥΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες

IΣTOΛOΓIA. Tα δείγµατα του βιολογικού υλικού λαµβάνονται µε > βελόνες ενδοσκοπικούς σωλήνες εύκαµπτους καθετήρες IΣTOΛOΓIA H ιστολογία κλάδος της ιατρικής που µελετά > υφή βιολογικού υλικού και τους τρόπους που τα επιµέρους συστατικά στοιχεία σχετίζονται µεταξύ τους δοµικά & λειτουργικά Tα δείγµατα του βιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ)

ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ (ΕΝΑΕΡΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΑ ΣΥΡΜΑΤΑ) Οι ηλεκτρικές εφαρµογές του αλουµινίου εκµεταλλεύονται πρώτιστα την πολύ καλή ηλεκτρική αγωγιµότητα (χαµηλή ειδική αντίσταση) του µετάλλου,

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων.

Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Κεφάλαιο 3 Κατηγορίες και Βασικές Ιδιότητες Θερμοστοιχείων. Υπάρχουν διάφοροι τύποι μετατροπέων για τη μέτρηση θερμοκρασίας. Οι βασικότεροι από αυτούς είναι τα θερμόμετρα διαστολής, τα θερμοζεύγη, οι μετατροπείς

Διαβάστε περισσότερα

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού

Χαλκός Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C. Πολύ καλός αγωγός του ηλεκτρισμού Εισαγωγή - Φυσ. Μετ. με Si με Sn με Pb με P με Zn με Cd με Cr Ε.Β=8,9g/cm 3 (χάλυβας=7,8g/cm 3 ) (αλουμίνιο 2,7g/cm 3 ) Σημείο τήξης 1084,6 C Πίνακας ηλεκτρικής και θερμικής αγωγιμότητας Πολύ καλός αγωγός

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή

Συσκευασία Τροφίµων. Μεταλλική Συσκευασία. Εισαγωγή Συσκευασία Τροφίµων Μεταλλική Συσκευασία Εισαγωγή Συνηθέστερα χρησιµοποιούµενα µέταλλα: Σίδηρος (σαν ανοξείδωτος χάλυβας σε σκεύη και εξοπλισµό) Κασσίτερος (λευκοσίδηρος σε συνδυασµό µε σίδηρο στις κονσέρβες

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα

Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα Άρθρο 22 (1) Mέταλλα και Κράματα 1. Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υπόκεινται τα μέταλλα και κράμματα από τα οποία κατασκευάζονται υλικά και αντικείμενα, τα οποία προορίζονται να έλθουν ή έρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο

Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο: 9 ο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών και Διαστημικής Εργαστήριο Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας Διδάσκων: Καθ. Αλέξανδρος Ρήγας Εξάμηνο:

Διαβάστε περισσότερα

οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών

οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών οµή και Αναδίπλωση πρωτεϊνών Νηφόρου Κατερίνα Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Οµάδα Μοριακής Καρκινογένεσης, Εργ/ριο Ιστολογίας-Εµβρυολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών Σηµασία των πρωτεϊνών Ενζυµική κατάλυση Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών

Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Φυσικές ιδιότητες οδοντικών υλικών Η γνώση των µηχανικών ιδιοτήτων των υλικών είναι ουσιώδης για την επιλογή ενδεδειγµένης χρήσης και την µακρόχρονη λειτουργικότητά τους. Στη στοµατική κοιλότητα διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών

Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Τα αγώγιμα υλικά Ηλεκτρική Αγωγιμότητα των μεταλλικών Υλικών Mακροσκοπικά η ηλεκτρική συμπεριφορά των υλικών είναι: Τα ηλεκτρόνια μπορούν να κινηθούν ελεύθερα στο κρυσταλλικό πλέγμα I=V/R {R=ρL/S, σ=1/ρ

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain)

Μηχανικές ιδιότητες υάλων. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) Μηχανικές ιδιότητες υάλων Η ψαθυρότητα των υάλων είναι μια ιδιότητα καλά γνωστή που εύκολα διαπιστώνεται σε σύγκριση με ένα μεταλλικό υλικό. Διάγραμμα τάσης-παραμόρφωσης (stress-stain) E (Young s modulus)=

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος:

Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ. Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: Χημεία Β Γυμνασίου ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΣΚΗΣΕΩΝ Τ μαθητ : Σχολικό Έτος: 1 1.2 Καταστάσεις των υλικών 1. Συμπληρώστε το παρακάτω σχεδιάγραμμα 2 2. Πώς ονομάζονται οι παρακάτω μετατροπές της φυσικής κατάστασης; 3 1.3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή

Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis Imperfecta (Ατελής Οστεογένεση ) Ομάδα: Πατρασκάκη Μυρτώ Τσιτσικλή Μαγδαληνή Osteogenesis imperfecta Μενδελικό Νόσημα Συχνότητα στον πληθυσμό: 1:20.000 80-95% αυτοσωμικό επικρατές 10-15% αυτοσωμικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή Υλικών και Μελέτες Σχεδιασµού

Επιλογή Υλικών και Μελέτες Σχεδιασµού ΠΕ2: ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ 1 Εισαγωγή Γιατί Μελετάµε την Επιλογή Υλικών και τις Μελέτες Σχεδιασµού Η επιλογή του υλικού κατασκευής ενός εξαρτήµατος/προϊόντος αποτελεί µία σηµαντική απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α3 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α1. Το συζυγές οξύ της ΝΗ 3 είναι: α. ΝΗ 2 - β.νa

Διαβάστε περισσότερα

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων

Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Απώλειες των βιταμινών κατά την επεξεργασία των τροφίμων Αποφλοίωση και καθαρισμός Πολλά φυτικά προϊόντα π.χ, μήλα, πατάτες χρειάζονται αποφλοίωση ή καθαρισμό μερικών τμημάτων τους πριν από την κατεργασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής

ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ. Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΥΔΩΝ ΤΕΦΑΑ/ΔΠΘ ΜΑΘΗΜΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Φατούρος Γ. Ιωάννης, Επίκουρος Καθηγητής ΔΙΑΛΕΞΗ 1 - ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ A. Το Περιβάλλον του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ. 1.

ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ. Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ. 1. ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Γεώργιος Κ. Μπαράκος Διπλ. Αεροναυπηγός Μηχανικός Καθηγητής Τ.Ε.Ι. ΚΑΜΨΗ 1. Γενικά Με τη δοκιμή κάμψης ελέγχεται η αντοχή σε κάμψη δοκών από διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Υποκατάστατο μοσχεύματος οστού PRO-DENSE 150831-0. Σε αυτό το πακέτο περιλαμβάνονται οι ακόλουθες γλώσσες:

Υποκατάστατο μοσχεύματος οστού PRO-DENSE 150831-0. Σε αυτό το πακέτο περιλαμβάνονται οι ακόλουθες γλώσσες: EL Υποκατάστατο μοσχεύματος οστού PRO-DENSE 150831-0 Σε αυτό το πακέτο περιλαμβάνονται οι ακόλουθες γλώσσες: Ελληνικά (el) Για πρόσθετες γλώσσες, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα μας στη διεύθυνση www.wmt.com

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΜΟΡΦΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Γενικότητες. Κατηγορίες και τύποι µεσόµορφων

ΜΕΣΟΜΟΡΦΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Γενικότητες. Κατηγορίες και τύποι µεσόµορφων 144 ΜΕΣΟΜΟΡΦΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικότητες Σύµφωνα µ αυτά που ειπώθηκαν στη Γενική Εισαγωγική, κατά τη µετατροπή ενός σώµατος από στερεό σε υγρό και αντίστροφα το σώµα περνάει από µια κατάσταση, που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 98 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.1 ΕΠΙΜΕΤΑΛΛΩΣΗ Με τον όρο επιμετάλλωση εννοούμε τη δημιουργία ενός στρώματος μετάλλου πάνω στο μέταλλο βάσης για την προσθήκη ορισμένων επιθυμητών ιδιοτήτων. Οι ιδιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία.

Ερειστικό Σύστημα. Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Ερειστικό Σύστημα Μια εργασία στο μάθημα της Βιολογίας από της μαθήτριες Γεωργιάδου Ελευθερία και Μηλιάδου Αθανασία. Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Ζαρφτζιάν Μαριλένα Περιεχόμενα: Εισαγωγή Οστά Σύσταση του οστίτη

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος

2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος 2η Εργαστηριακή Άσκηση Εξάρτηση της ηλεκτρικής αντίστασης από τη θερμοκρασία Θεωρητικό μέρος Όπως είναι γνωστό από την καθημερινή εμπειρία τα περισσότερα σώματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Ερπυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση 4 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Ερπυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση 4 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Ερπυσμού ΕργαστηριακήΆσκηση 4 η Σκοπός Σκοπός του πειράµατος είναι ο πειραµατικός προσδιορισµός της καµπύλης ερπυσµού, υπό σταθερό εξωτερικό φορτίο και ελεγχοµένη θερµοκρασία εκτέλεσης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών

Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστήριο Συνθέτων Υλικών Εργαστηριακή Άσκηση 03 ΔΟΚΙΜΕΣ(TEST) ΤΩΝ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ Διδάσκων Δρ Κατσιρόπουλος Χρήστος Τμήμα Μηχανολογίας ΑΤΕΙ Πατρών 2014-15 1 Καταστροφικές μέθοδοι 1. Τεχνική διάλυσης της μήτρας

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Τράπεζα Θεμάτων Βιολογίας Β' Λυκείου 2014-2015 Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΓΗ_Β_ΒΙΟ_0_14306 - Β1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ι. Στην ακόλουθη εικόνα παρουσιάζονται σχηματικά δύο χημικές αντιδράσεις. Να απαντήσετε στις ερωτήσεις: α) Πώς χαρακτηρίζονται τα χημικά μόρια Α και Β; Πώς χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

1 ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΠΗΣ ΛΑΜΑΡΙΝΑΣ

1 ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΠΗΣ ΛΑΜΑΡΙΝΑΣ 1 ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΠΗΣ ΛΑΜΑΡΙΝΑΣ 1.1 Εισαγωγή Οι κυριότερες κατεργασίες για την κατασκευή προϊόντων από λαμαρίνα είναι η κοπή, η μορφοποίηση και η κοίλανση. Οι κατεργασίες αυτές γίνονται ας ψαλίδια και πρέσσες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2009 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΜΕΤΑΞΙ ΙΣΤΟΙ ΑΡΑΧΝΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΜΕΤΑΞΙ ΙΣΤΟΙ ΑΡΑΧΝΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΝΕΣ ΜΕΤΑΞΙ ΙΣΤΟΙ ΑΡΑΧΝΩΝ Βιοσυνθεση του μεταξιου (πρωτεινη) -δυο κυριες πρωτεινες > φιβροινη+σερισινη Κατά την διαρκεια του περασματος από τον αδενα του μεταξοσκωληκα, οι πολυπεπτιδικες αλυσιδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. β Α3. γ Α4. δ Α5. α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. Σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Στερεών στις Πρωτεΐνες

Φυσική Στερεών στις Πρωτεΐνες Φυσική Στερεών στις Πρωτεΐνες Νίκος Απ. Παπανδρέου Τ.Ε.Ι. Πειραιά Φεβρουάριος 2010 Ένα ελικοϊδές μονοπάτι Χημική δομή μίας πρωτεΐνης Μήκος αλυσίδας ~30 έως ~1000 αµινοξέα Συνολικός αριθµός ατόµων έως ~

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΑΤΙΝΕΣ (ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ) - ΜΑΛΛΙΩΝ, ΝΥΧΙΩΝ, ΟΠΛΩΝ (ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ)

ΚΕΡΑΤΙΝΕΣ (ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ) - ΜΑΛΛΙΩΝ, ΝΥΧΙΩΝ, ΟΠΛΩΝ (ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ) ΚΕΡΑΤΙΝΕΣ (ΕΝΔΙΑΜΕΣΑ ΙΝΙΔΙΑ) ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ: -ΚΥΤΤΑΡΟΣΚΕΛΕΤΟΥ - ΜΑΛΛΙΩΝ, ΝΥΧΙΩΝ, ΟΠΛΩΝ (ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ) - ΦΤΕΡΩΝ (ΠΤΗΝΑ) - ΔΕΡΜΑΤΟΣ ΕΡΠΕΤΩΝ Οι ιστοί που περιέχουν κερατίνες Είναι συνήθως ισχυροί και αδιάλυτοι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ ΧΡΗΣΗ ΟΖΟΝΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΠΥΡΓΟΥΣ ΨΥΞΗΣ Η χρήση του όζοντος για την κατεργασία νερού σε πύργους ψύξης αυξάνει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια και αρκετές έρευνες και εφαρµογές που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

TSIRIKOS Group. www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

TSIRIKOS Group. www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΓΙΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ TSIRIKOS Group www.tsirikos.com [ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ] Οι εξοπλισμοί και τα εξαρτήματά επεξεργασίας τροφίμων θα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κώδικες GMP (Good Manufacturing Practices) και GHP (Good

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΤΗΞΕΩΣ

ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΤΗΞΕΩΣ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΣΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΤΗΞΕΩΣ Τοπική θέρμανση συγκολλούμενων τεμαχίων Ανομοιόμορφη κατανομή θερμοκρασιών, πουμεαβάλλεταιμετοχρόνο Θερμικές παραμορφώσεις στο μέταλλο προσθήκης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΙΑΒΡΩΣΗΑΝΑΣΚΑΦΙΚΩΝ ΓΥΑΛΙΝΩΝΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΦΘΟΡΑΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ Eνδογενείς και εξωγενείς. Eνδογενείς: Η σύσταση του γυαλιού. Υλικά που σχηµατίζουν το δίκτυο του γυάλινου υλικού. ιοξείδιο του πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013)

Kυτταρική Bιολογία ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΗ 4 (6/3/2013) ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ, ΜΕΜΒΡΑΝΙΚΑ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ & ΔΙΑΛΟΓΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Οι λιπιδικές διπλοστιβάδες ως φραγμοί Νερό Υδρόφιλες φωσφολιπιδικές κεφαλές Φωσφολιπιδική μεμβράνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ. Βιοϋλικά, τάσεις και εξελίξεις υλικών στο θέμα της υποστήριξης αθλητικών δραστηριοτήτων. της

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ. Βιοϋλικά, τάσεις και εξελίξεις υλικών στο θέμα της υποστήριξης αθλητικών δραστηριοτήτων. της Mli 0\1. Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ Βιοϋλικά, τάσεις και εξελίξεις υλικών στο θέμα της υποστήριξης αθλητικών δραστηριοτήτων. της Σταματίνας - Ελένης Σαμιώτη tr-τ Ι/~ 'A~J ~ΡΓΑΣΙΑ ΠΟΥΥΠΟΒΑΛΛΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1) Το άτοµο του καλίου (Κ) έχει µαζικό

Διαβάστε περισσότερα

Είναι σημαντικές επειδή: Αποτελούν βασικά δοµικά συστατικά του σώµατος Εξυπηρετούν ενεργειακές ανάγκες Ασκούν έλεγχο σε όλες τις βιοχηµικές διεργασίες

Είναι σημαντικές επειδή: Αποτελούν βασικά δοµικά συστατικά του σώµατος Εξυπηρετούν ενεργειακές ανάγκες Ασκούν έλεγχο σε όλες τις βιοχηµικές διεργασίες ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ, 5 9 (απλή αναφορά) 2.2 ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΣΗΜΑΣΙΑ, 9 14 (απλή αναφορά), 2.4 ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ, σελ. 20 36 Οργανικές Ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

(a) Λεία δοκίµια, (b) δοκίµια µε εγκοπή, (c) δοκίµια µε ρωγµή

(a) Λεία δοκίµια, (b) δοκίµια µε εγκοπή, (c) δοκίµια µε ρωγµή ΜηχανικέςΜετρήσεις Βασισµένοστο Norman E. Dowling, Mechanical Behavior of Materials: Engineering Methods for Deformation, Fracture, and Fatigue, Third Edition, 2007 Pearson Education (a) οκιµήεφελκυσµού,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Εφελκυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση2 η

ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Εφελκυσμού. ΕργαστηριακήΆσκηση2 η ΑΝΤΟΧΗ ΥΛΙΚΩΝ Πείραμα Εφελκυσμού ΕργαστηριακήΆσκηση2 η Κατηγορίες υλικών Μέταλλα Σιδηρούχαµέταλλα (ατσάλι, ανθρακούχοι, κραµατούχοι και ανοξείγωτοιχάλυβες, κ.α. Πολυµερικά υλικά Πλαστικά Ελαστοµερή Μη

Διαβάστε περισσότερα

1 ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΩΝ ΝΑΝΟΪΝΩΝ ΜΕ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΟΜΩΝ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΣΤΩΝ

1 ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΩΝ ΝΑΝΟΪΝΩΝ ΜΕ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΟΜΩΝ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΣΤΩΝ 1 ΗΛΕΚΤΡΟΣΤΑΤΙΚΗ ΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΙΚΩΝ ΝΑΝΟΪΝΩΝ ΜΕ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΟΜΩΝ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΣΤΩΝ 2 Κατασκευή ευθυγραμμισμένων νανοϊνών με τη μέθοδο της ηλεκτροστατικής ινοποίησης Πλεονεκτήματα: Εύκολη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ

ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ: ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΕΡΑ Χρήσεις: Ξήρανση γεωργικών προϊόντων Θέρµανση χώρων dm Ωφέλιµη ροή θερµότητας: Q = c Τ= ρ qc( T2 T1) dt ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ ΗΛΙΑΚΗ ΨΥΧΡΟΣ ΑΕΡΑΣ ΘΕΡΜΟΣ ΑΕΡΑΣ Τ 1 Τ 2 ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:Ν.ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ 2 Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ 3 1. Ποια είναι τα επίπεδα οργάνωσης της ζωής και ποια τα χημικά χαρακτηριστικά της; Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η Εξωκυττάρια Μήτρα: Δομή & Λειτουργία

Η Εξωκυττάρια Μήτρα: Δομή & Λειτουργία Η Εξωκυττάρια Μήτρα: Δομή & Λειτουργία Δημήτριος Τζεράνης, Ph.D. Εμβιομηχανική και Βιοϊατρική Τεχνολογία Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Ε.Μ.Π. Χειμερινό Εξάμηνο 2015 Περιεχόμενα Σύσταση των Ιστών Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικές Ασκήσεις

Επαναληπτικές Ασκήσεις Επαναληπτικές Ασκήσεις Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Χημεία 1.1 Στον επόμενο πίνακα δίνονται τα σημεία τήξης και τα σημεία ζέσης διαφόρων υλικών. Υλικό Σημείο Tήξης ( ο C) Σημείο Zέσης ( ο C) Α 0 100 Β 62 760

Διαβάστε περισσότερα

Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος

Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος Συγκολλησιμότητα χαλύβων οπλισμού σκυροδέματος Ιωάννης Νικολάου Δρ. Μεταλλουργός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Αναπληρωτής Διευθυντής Ποιότητας, ΧΑΛΥΒΟΥΡΓΙΚΗ Α.Ε. τεύχος 1 ο /2010 57 ΧΑΛΥΒΕΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες

Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Μάθημα 5 ο Ποιες είναι οι Ιδιότητες των Υλικών ; Φυσικές & Μηχανικές Ιδιότητες Κατεργαστικότητα & Αναφλεξιμότητα Εφελκυσμός Θλίψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις -1 ιάτμηση Στρέψη Έλεγχοι των Υλικών Φορτίσεις

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Κατάταξη των χαλύβων Ανάλογα με τη χημική σύστασή τους οι χάλυβες μπορούν να ταξινομηθούν στις ακόλουθες κατηγορίες :

6.1 Κατάταξη των χαλύβων Ανάλογα με τη χημική σύστασή τους οι χάλυβες μπορούν να ταξινομηθούν στις ακόλουθες κατηγορίες : 40 6. ΣΙ ΗΡΟΥΧΑ ΚΡΑΜΑΤΑ Τα τεχνικά μεταλλικά υλικά χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες : στα σιδηρούχα και τα μη σιδηρούχα. Τα σιδηρούχα μεταλλικά υλικά περιλαμβάνουν κυρίως τους χάλυβες και τους χυτοσιδήρους

Διαβάστε περισσότερα

Εύκαμπτα καλώδια TECHNERGY TECWIND για ανεμογεννήτριες από την PRYSMIAN

Εύκαμπτα καλώδια TECHNERGY TECWIND για ανεμογεννήτριες από την PRYSMIAN Εύκαμπτα καλώδια TECHNERGY TECWIND για ανεμογεννήτριες από την PRYSMIAN Καλώδια σε ανεμογεννήτριες και αιολικά πάρκα Η διαρκής επέκταση της χρήσης των ανεμογεννητριών για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα