1. Ανασκόπηση Επιδηµιολογικών Μελετών. Εισαγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Ανασκόπηση Επιδηµιολογικών Μελετών. Εισαγωγή"

Transcript

1 1 ο Πακέτο Εργασίας (Π.Ε.1): Βιβλιογραφική Αρθρογραφική Ανασκόπηση των εδοµένων για την Σωµατοµετρική και Σωµατοκινητική Αξιολόγηση Φυσιολογικών Υπερηλίκων και Υπερηλίκων µε Πτώσεις, καθώς και των µεθόδων πρόληψης. Παρακάτω παρατίθεται µια ανασκόπηση των επιδηµιολογικών µελετών που αφορούν την Σωµατοµετρική και Σωµατοκινητική Αξιολόγηση Φυσιολογικών Υπερηλίκων και Υπερηλίκων µε Πτώσεις, καθώς και των µεθόδων πρόληψης. 1. Ανασκόπηση Επιδηµιολογικών Μελετών Εισαγωγή Παγκοσµίως, το ποσοστό των ηλικιωµένων ατόµων, δηλαδή των ατόµων ηλικίας 65 και άνω, τείνει να αυξάνει όλο και περισσότερο, σε σχέση µε τα νέα άτοµα και τις γεννήσεις. Υπολογίζεται ότι στις ΗΠΑ το 1990 το 13% του συνολικού πληθυσµού τους αποτελούνταν από άτοµα άνω των 65 ετών. Αυτό το ποσοστό αναµένεται, σχεδόν, να διπλασιαστεί το 2050 και να φτάσει το 23%. Σε αριθµούς υπολογίζεται ότι το 1990 οι ηλικιωµένοι ήταν 31,0 εκατοµµύρια, ενώ το 2040 θα αυξηθούν και αναµένεται να φτάσουν τα 68,1 εκατοµµύρια. Επίσης, ο αριθµός των ατόµων που θα ζουν πάνω από 85 έτη συνεχώς θα αυξάνει µε το πέρας του χρόνου (Stevens J.A., Olson S., 2000). Οι όροι ηλικιωµένος, γήρας, τρίτη ηλικία, παραµένουν ασαφείς και παρόλο που δεν υπάρχει αυστηρώς καθορισµένο βιολογικό όριο, το 65 ο έτος θεωρείται συνήθως το µεταίχµιο της µετάβασης στην τρίτη ηλικία. Με βάση τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας (WHO) το έτη αντιστοιχούν στην 4 η ηλικία και πάνω από 90 στην 5 η ηλικία. Επίσης, ως πραγµατικά υπερήλικες (aged) χαρακτηρίζονται οι πάνω των 75 ετών, ενώ ως νεώτεροι υπερήλικες (elderly) οι µεταξύ ετών (Χανιώτης Φ.Ι., 1998). Ο WHO µετά το συνέδριο του Κιέβου το 1964 όρισε τα άτοµα ηλικίας ετών σαν ηλικιωµένα (personnes agées), εκείνα µε ηλικία ετών σαν γέροντες (viellards), και εκείνα µε ηλικία άνω των 90 ετών σαν µεγάλους γέροντες (grands viellards ή gerontins)( Χανιώτης Φ.Ι., 1998).

2 Η συνεχής αύξηση του πληθυσµού των µεγάλων ηλικιών τα τελευταία χρόνια µας φέρνει όλο και συχνότερα µπροστά σε ηλικιωµένους ασθενείς. Το γεγονός αυτό υπαγορεύει την επιτακτική ανάγκη για γνώση των χαρακτηριστικών του γηράσκοντος οργανισµού ώστε η ιατρική προσέγγιση και φροντίδα να είναι προσαρµοσµένη στα κατάλληλα πλαίσια (Χανιώτης Φ.Ι., 1998). Μετά το δεύτερο µισό του 20 ου αιώνα, παρατηρείται ραγδαία αύξηση του αριθµού των ηλικιωµένων σε όλο τον πλανήτη. ύο στους τρεις ηλικιωµένους ζουν στις ανεπτυγµένες χώρες. Σ αυτές τις χώρες ο ρυθµός αύξησης των ηλικιωµένων υπερβαίνει κατά πολύ τον ρυθµό αύξησης των άλλων ηλικιακών οµάδων. Μεταξύ 1980 και 2020, η συνολική αύξηση του πληθυσµού των αναπτυγµένων χωρών υπολογίζεται γύρω στο 9,5%, ενώ η αύξηση του ηλικιωµένου πληθυσµού στο 240%. (Birren E.J., 1996) Στις Η.Π.Α., ο πληθυσµός των ηλικιωµένων έχει αυξηθεί σταθερά, τόσο σε απόλυτους αριθµούς, όσο και στο ποσοστό επί του συνολικού πληθυσµού. Ενώ το 1900 περίπου το 4% του συνολικού πληθυσµού των Η.Π.Α., ο οποίος απαριθµούσε τότε 76 εκατοµµύρια άτοµα, ήταν άνω των 65 ετών, το 1950 το ποσοστό αυτό είχε αυξηθεί σε 8%. Παράλληλα το 1980 το ποσοστό των ηλικιωµένων ήταν 11% επί του συνολικού πληθυσµού, ενώ το 2020 το ποσοστό αυτό πιστεύεται ότι θα φθάσει το 16%. Από τους ηλικιωµένους η µεγαλύτερη αύξηση παρατηρείται στην οµάδα πληθυσµού 85+ (Cape D.T.R. et all, 1990). Το φαινόµενο της «πληθυσµιακής γήρανσης» δεν περιορίζεται µόνο στις βιοµηχανικές αναπτυγµένες χώρες, όπως οι Η.Π.Α., αλλά και στις µη αναπτυγµένες. Το 1980 σε ολόκληρο τον κόσµο το ποσοστό των ατόµων ηλικίας 60+ ήταν 8,5%. Η ίδια ηλικιακή οµάδα το 2020 θα συνθέσει το 13,7% του συνολικού πληθυσµού. (Πλατή.Χ., 2004) Ο πιο γηρασµένος πληθυσµός του κόσµου το 1998 βρέθηκε στην Ιταλία µε 1,6 άτοµα άνω των 60 ετών για κάθε άτοµο κάτω των 15 ετών, ενώ ακολουθεί η Ελλάδα, η Ιαπωνία, η Ισπανία και η Γερµανία. Η Αφρική το 1998 είχε τον νεώτερο πληθυσµό του κόσµου, µε αναλογία ανηλίκων 43% και ηλικιωµένων 5%. Μέχρι το 2050 θα παραµείνει η περιοχή µε την νεώτερη ηλικιακή δοµή. Η Ευρώπη µέχρι τον 2050 θα

3 παραµείνει η περιοχή που θα επηρεασθεί περισσότερο από την γήρανση. Προς το παρόν, διαθέτει το υψηλότερο ποσοστό ατόµων τρίτης ηλικίας, σε σχέση µε τις άλλες ηπείρους. (Birren E.J., 1996) Σχεδόν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες αντιµετωπίζουν την γήρανση του πληθυσµού τους. Στις νότιες χώρες της Ευρώπης, όπου ανήκει και η Ελλάδα, το ποσοστό των ηλικιωµένων κυµαίνεται σε υψηλά επίπεδα. Ενδεικτικά στη Γαλλία το ποσοστό των ηλικιωµένων έχει τριπλασιασθεί τα τελευταία 100 χρόνια, ενώ η αλµατώδης αύξησή τους, γίνεται ήδη φανερή από τον 19 ο αιώνα (Gaymu J., 1993). H νότια Ευρώπη µε αναλογία παιδιών 16% και ηλικιωµένων 22% το 1998 είναι η περιοχή µε τον πιο ηλικιωµένο πληθυσµό παγκοσµίως. Μέχρι το 2050, η αναλογία των ανηλίκων προβλέπεται να µειωθεί στο 13% και των ηλικιωµένων να αυξηθεί στο 39%. (Birren E.J., 1996) Ο ελληνικός πληθυσµός διαρκώς «γερνάει», καθώς παρατηρείται αύξηση του µέσου όρου ηλικίας και ταυτόχρονη µείωση των γεννήσεων. Ο µέσος όρος ζωής αυξάνεται διαρκώς. Για τους άνδρες ενώ το 1981 ήταν 72,2 έτη, το 1996 ήταν 75,1 έτη. Για τις γυναίκες 76,5 έτη και 80,3 έτη την ίδια χρονική περίοδο ( οντά Α.Σ., 1981). Η συνολική αύξηση του πληθυσµού οφείλεται στην αύξηση του αριθµού των ηλικιωµένων και στην εισροή µεταναστών από το εξωτερικό. (Κοτζαµάνης Β. κ.α., 1996) Από τις αρχές του 20 ου αιώνα, η κατά ηλικιακή δοµή του πληθυσµού της Ελλάδας, εµφανίζει τάσεις µείωσης των βρεφικών και παιδικών ηλικιών (0-14 ετών), µε αντίστοιχη αύξηση του ποσοστού των γεροντικών ηλικιών (65 ετών και άνω). Η αναλογία του πληθυσµού των ατόµων ηλικίας 0-14 ετών από 38% που ήταν το 1907, περιορίστηκε σε 25% κατά το 1971 και σε 23% το Κατά την ίδια περίοδο, οι παραγωγικές ηλικίες (15-64 ετών) αυξήθηκαν από 58% σε 65%. Τέλος, οι γεροντικές (65 ετών και άνω) υπερτριπλασίασαν την ποσοστιαία συµµετοχή τους, µια και από 4% που αντιπροσώπευαν στο πληθυσµό της χώρας κατά το 1907 αυξήθηκαν σε 13% κατά το 1979 (Φράγκος., 1987). Την δεκαετία του '80 οι γεννήσεις µειώθηκαν κατά 32% και το ποσοστό θνησιµότητας αυξήθηκε κατά 6% (Κοτζαµάνης Β. κ.α., 1996). Η διαρκής πτώση του ποσοστού των ατόµων της παιδικής ηλικίας και η ταυτόχρονη άνοδος του ποσοστού των ατόµων της τρίτης ηλικίας, θα συνεχιστεί και στο µέλλον. Σύµφωνα µε τους µελετητές, η αναλογία των παιδιών 0-14 ετών θα µειωθεί από

4 16,4% το 1996, σε 14,9% το 2020, ενώ η αναλογία της οµάδας 65 ετών και άνω θα αυξηθεί σε 21,0% το 2020, από 16,0% το (Πλατή.Χ., 2004) Σύµφωνα µε στατιστικές µελέτες, στον ελληνικό χώρο το µικρότερο ποσοστό ατόµων τρίτης ηλικίας συναντιέται στην Περιφέρεια Πρωτευούσης, ακολουθούν άλλες αστικές και ηµιαστικές περιοχές, ενώ οι αγροτικές περιοχές εµφανίζουν την µεγαλύτερη ποσοστιαία συµµετοχή των ηλικιωµένων. ( οντά Α.Σ., 1981) Πτώσεις Τα άτοµα της µεγάλης ηλικίας και τα προβλήµατα τους προσελκύουν όλο και συχνότερα το ενδιαφέρον διαφόρων επιστηµονικών οµάδων. Παγκοσµίως, ένα από τα συχνότερα προβλήµατα των ατόµων της τρίτης ηλικίας είναι οι πτώσεις. Έρευνες έχουν δείξει ότι 1 στους 3 ηλικιωµένους άνω των 65 ετών πέφτει, τουλάχιστον, µία φορά κάθε χρόνο (Stevens J.A., Olson S., 2000, Cummings R.S., Nevitt M.C., 1994, Verma S., Pickett W., 2001, Satin R.W., Lambert Huber D.A. et al, 1990). Αυτό το γεγονός αύξησε το ενδιαφέρον των διαφόρων επιστηµονικών οµάδων, είτε αυτές έκαναν επιδηµιολογική είτε ερευνητική καταγραφή των πτώσεων (Masud T., Morris R.O., 2001). Ο ορισµός, όµως, των πτώσεων ήταν ασαφής. Ορισµένες από τις µελέτες ανέφεραν ότι οι πτώσεις θα έπρεπε να είναι τυχαίες, χωρίς σκοπό και θα έπρεπε να συµπεριλαµβάνουν τον παράγοντα του ξαφνικού, σε κάποιες άλλες µελέτες ανάφεραν ότι στις πτώσεις θα πρέπει να υπάρχει επαφή µε το έδαφος. Άλλες µελέτες απέκλειαν τις πτώσεις που προέρχονταν από κάποιο ατύχηµα ή από βίαιες διενέξεις ενώ κάποιες άλλες όχι. Ορισµένοι µελετητές δεν συµπεριλάµβαναν στις έρευνές τους τις πτώσεις που ήταν αποτέλεσµα συγκοπτικών ή εγκεφαλικών επεισοδίων (Masud T., Morris R.O., 2001). Για την καλύτερη και σαφέστερη επικοινωνία µεταξύ των ερευνητών έπρεπε να δοθεί ένας σαφής, ευκρινής και κοινώς αποδεκτός ορισµός της ορολογίας πτώση (Masud T., Morris R.O., 2001).

5 Ορισµός Η φιλολογία - φυσική ορίζει την πτώση σαν αποτέλεσµα της διαταραχής του κέντρου βάρους ενός σώµατος, στην προκειµένη περίπτωση του ανθρωπίνου σώµατος, όπου φυσιολογικά περνά από το κέντρο του και καταλήγει στο κέντρο της βάσης στήριξής του. Η χρονική διάρκεια της διαταραχής είναι ανεξάρτητη και το πέρας της καθορίζεται από την επαναφορά του κέντρου βάρους του σώµατος στη φυσιολογική θέση (Isaacs B., 1985). Αν και αυτός ο ορισµός περιγράφει την διαδικασία που λαµβάνει χώραν κατά της διάρκεια µιας πτώσης, δεν είναι τόσο πρακτικός έτσι ώστε να µπορεί να χρησιµοποιηθεί ευρέως από όλους τους µελετητές ή ερευνητές (Masud T., Morris R.O., 2001). Το 1988 η Tinetti, όρισε την πτώση σαν ένα γεγονός το οποίο προκύπτει από την ακούσια εναπόθεση του σώµατος ενός ατόµου στο έδαφος ή γενικότερα σε ένα χαµηλότερο επίπεδο. Όµως, κάνει σαφές ότι αυτή η αλλαγή της κατάστασης δεν πρέπει να οφείλεται σε ενδογενείς παράγοντες π.χ. αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή µεγάλο εξωγενή κίνδυνο (Tinetti M.E., Speechley M., Ginter S.F., 1988). Ο Nevitt, λίγα χρόνια αργότερα, 1991, ορίζει σαν πτώση την αιφνίδια και απρόσµενη µείωση της απόστασης ως προς το έδαφος ή το πάτωµα, που µπορεί να συνοδεύεται από τραυµατισµό σε κάποιο αντικείµενο που, ενδεχοµένως, βρίσκεται ανάµεσα π.χ. καρέκλα ή σκάλα(nevitt M.C., Cummings S.R., Hudes E.S., 1991). Οι ερευνητές των Frailty and Injuries: Co-operative Studies of Intervention Techniques (FICSIT), την τελευταία δεκαετία, όρισαν την πτώση ως ένα απρογραµµάτιστο γεγονός που φέρει τον πεφτόµενο σε κατάσταση χαλάρωσης στο έδαφος, στο πάτωµα ή σε κάποιο άλλο χαµηλότερο επίπεδο(ory M.G., Schechtman K.B., Miller P., 1993). Ο ορισµός αυτός ήταν αρκετά ευρύς και µπορούσαν να συµπεριληφθούν σ αυτόν διάφοροι τύποι παραπατηµάτων, γι αυτό το λόγο τα διάφορα κέντρα των FICSIT έκαναν κάποιες µικροτροποποιήσεις. Έτσι, για παράδειγµα οι ερευνητές των FICSIT από την Ατλάντα των ΗΠΑ τροποποίησαν τον ορισµό διευκρινίζοντας ότι κάθε µορφής παραπάτηµα ή τρίκλισµα αποκλείονται (Masud T., Morris R.O., 2001, Wolf S.L., Barnhart H.X., Kunter N.G., 1996). Αυτή,

6 όµως, η µικρή διευκρίνιση είχε µεγάλη επιρροή και διαφοροποίηση στα αποτελέσµατα των διαφόρων ερευνητικών εργασιών (Masud T., Morris R.O., 2001). Η επιτροπή της ιεθνούς Ταξινόµησης των Νόσων (International Classification of Diseases, ICD) του Παγκοσµίου Οργανισµού Υγείας (WHO) συνέταξε τον ορισµό της πτώσης σαν ένα απρόσµενο γεγονός όπου ένα άτοµο πέφτει στο έδαφος από ένα ψηλότερο ή από το ίδιο επίπεδο(who, 1977). Οι Kannus et al, 1999, ορίζουν την πτώση ως µία ξαφνική κλίση / κάθοδο από την όρθια, καθιστή ή κατακεκλιµένη θέση, το ύψος της καθόδου πρέπει να είναι 1 µέτρο(kannus P., Parkkali J., Siavanen H., 1999). Επιδηµιολογία Οι πτώσεις είναι πολύ συχνές στα άτοµα της µεγάλης ηλικίας και έχουν ως συνέπεια την αυξηµένη νοσηρότητα του ηλικιωµένου ή ακόµα και το θάνατό τους(przybelski R.J., Shea T.A., 2001). Υπολογίζεται ότι, στις ΗΠΑ, κάθε χρόνο πεθαίνουν πάνω από ηλικιωµένοι άνω των 65 ετών από πτώσεις (Binder S., 2002, Fuller G.F., 2000). Αυτός ο µεγάλος αριθµός θυµάτων κατατάσσει τους θανάτους από πτώση πρώτους στην κατηγορία των θανάτων από ατύχηµα για τα άτοµα της µεγάλης ηλικίας (Fuller G.F., 2000), ενώ µεταξύ όλων των κατηγοριών που µπορεί να προκαλέσουν το θάνατο στους ηλικιωµένους οι πτώσεις καταλαµβάνουν στην έκτη θέση (Berg W.P., Alessio H.M., et al, 1997). Ο Rubenstein, 2002, δίνει στις πτώσεις την πέµπτη θέση ως αιτία θανάτου των ηλικιωµένων, µετά τις καρδιοαγγειακές διαταραχές, τον καρκίνο, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και τις πνευµονικές παθήσεις Rubenstein L.Z., Josephson K.R., 2002). Ωστόσο ο αριθµός των θανάτων είναι µικρός σε σύγκριση µε των αριθµό των διαφόρων τραυµατισµών που µπορεί να προκύψουν. Ο πιο συχνός τραυµατισµός, που συνήθως δεν οδηγεί άµεσα στον θάνατο, είναι τα κατάγµατα του ισχίου(binder S., 2002, Masui T., Hasegawa Y. et al, 2005). Μόνο το 1999, στις ΗΠΑ, νοσηλεύτηκαν πάνω από ηλικιωµένοι µε κατάγµατα του ισχίου που προέκυψαν από πτώσεις, νούµερο που αντιστοιχεί στο 90% των πτώσεων (Fuller G.F., 2000). Ο Stevens et al, 2002, ισχυρίζεται ότι το ποσοστό αυτό είναι ακόµη µεγαλύτερο και

7 φτάνει το 95% των αναφερθέντων πτώσεων (Stevens J.A., Olson S., 2000). Ο Marks, 2003, αναφέρει ότι από τα κατάγµατα του ισχίου πάνω από το 90% ήταν αποτέλεσµα πτώσης (Marks R., Allegrante J.P. et al, 2003). Περισσότεροι από το 20% των ηλικιωµένων που υπέστησαν κάταγµα του ισχίου γίνονται µη περιπατητικοί και καθηλώνονται στο κρεβάτι, µόνο το 14% µε 21% επανέρχονται στις δραστηριότητες τους µετά από την ανάρρωση, συνήθως αυτά είναι τα άτοµα µικρότερης ηλικίας (κοντά στα 65 έτη ζωής). Ένας στους τέσσερις ηλικιωµένους, που υπέστη κάταγµα του ισχίου µετά από πτώση, απεβίωσαν µέσα στο πρώτο εξάµηνο από τον τραυµατισµό (Roman M., 2004). Οι ασθενείς στην πλειοψηφία τους είναι ηλικιωµένες γυναίκες της λευκής φυλής. Η συχνότητα των πτώσεων µε το πέρας των χρόνων και την αύξηση της ηλικίας, κυρίως άνω των 70 ετών, αυξάνει το ίδιο τόσο για της γυναίκας όσο και για τους άντρες (Fuller G.F., 2000, Stevens J.A., 2002). Ενώ όταν πρόκειται για ηλικιωµένους από ετών οι πιθανότητες για πτώση είναι 1:3 ανά έτος, όταν το όριο της ηλικίας ανέλθει και ξεπεράσει τα 80 έτη ζωής η πιθανότητες για πτώση είναι µία στις δύο (Curtin A.J., 2005). Κάθε χρόνο, περίπου 1 στους 3 ηλικιωµένους (άτοµα ηλικίας 65 ετών) που ζουν στην κοινότητα βιώνουν την εµπειρία της πτώσης που µπορεί να οδηγήσει σε τραυµατισµό (Stevens J.A., Olson S., 2000, Rubenstein L.Z., Josephson K.R., 2002, Masui T., Hasegawa Y. et al,2005, Roman M., 2004, Cummings R.S., Nevitt M.C., 1994, Verma S., Pickett W., 2001, Tinetti M.E., Baker D.I., 1994). Οι µισοί απ αυτούς µπορεί να πέσουν πάνω από µία φορά κατά τη διάρκεια του χρόνου 9Rubenstein L.Z., Josephson K.R., 2002, Roman M., 2004, Verma S., Pickett W., 2001). η αναλογία αυτή αυξάνεται όταν αναφερόµαστε στα άτοµα µεγαλύτερης ηλικίας καθώς επίσης και µεταξύ των ατόµων του ζουν σε διάφορα ιδρύµατα (Rubenstein L.Z., Josephson K.R., 2002, Cummings R.S., Nevitt M.C., 1994). Έρευνες έδειξαν ότι οι ηλικιωµένοι που πέφτουν συχνά (πάνω από µια φορά το χρόνο) έχουν περισσότερες πιθανότητες να υποστούν σοβαρό τραυµατισµό σε κάθε πτώση σε σύγκριση µε τους πέπτοντες µια φορά το χρόνο (Berg W.P., Alessio H.M. et al, 1997). Στις περισσότερες των περιπτώσεων, που τα άτοµα επιζούν µετά από µια πτώση, παρουσιάζουν αυξηµένη νοσηρότητα, µείωση των καθηµερινών

8 δραστηριοτήτων, όποιες και αν ήταν αυτές πριν τον τραυµατισµό, και απώλεια της ανεξαρτησίας τους ενώ αναπτύσσεται έντονο σο συναίσθηµα του φόβου (Berg W.P., Alessio H.M. et al, 1997, Verma S., Pickett W., 2001). Αµερικανοί ερευνητές βρήκαν ότι το 40% των ηλικιωµένων που νοσηλεύτηκαν έπειτα από πτώση, µετά την έξοδό τους από το νοσοκοµείο χρειάστηκαν νοσηλεία και στο σπίτι. Σ αυτό το ποσοστό έρχεται να προστεθεί το 10% των ηλικιωµένων που η κατάσταση της υγείας τους δεν απαιτούσε νοσοκοµειακή φροντίδα (Alexander B.H., Rivara F.P., Wolf M.E., 1992, Satin R.W., Lambert Huber D.A., DeVito C.A.,1990). Ένας στους δύο ηλικιωµένους µε κάταγµα του ισχίου χρειάστηκε νοσηλευτική φροντίδα στο σπίτι (Roman M., 2004). Σύµφωνα µε την έρευνα του Berg, 1997, που έγινε σε 96 ηλικιωµένους, διαβιούντες στην κοινότητα, µε µέσο όρο ηλικίας τα 71,9 έτη, οι δύο πρώτες αιτίες πτώσεων, και µε σηµαντική διαφορά από τις επόµενες, ήταν το παραπάτηµα και το γλίστρηµα, όπου αντιστοιχούσε στο 59%. Τρίτη αιτία ήταν το πάτηµα σε κενό (δεν υπήρχε έδαφος από κάτω) ενώ τέταρτη αιτία ήταν η απώλεια της ισορροπίας. Το 58% των πτώσεων έγιναν στο χώρο του σπιτιού και το 42% σε χώρους µακριά από το σπίτι. Από τις πτώσεις που έγιναν στο σπίτι οι περισσότερες έγιναν στους εξωτερικούς χώρους (π.χ. κήπος) απ ότι στους εσωτερικούς. Οι πτώσεις που έγιναν σε εξωτερικούς χώρους στην πλειοψηφία τους αφορούσαν τους άντρες, ενώ οι πτώσεις που έγιναν στο εσωτερικό του σπιτιού αφορούσαν τις γυναίκες. Επιπλέον, το 63% των πτώσεων έγιναν όταν οι ηλικιωµένοι βρίσκονταν µόνοι στο σπίτι (Berg W.P., Alessio H.M. et al, 1997). Το µεγαλύτερο αριθµό πτώσεων τον συναντάµε τις απογευµατινές ώρες (52%)και ακολουθούν οι πρωινές, βραδινές και νυχτερινές (30%, 14% και 4% αντίστοιχα). Η εποχή που συγκέντρωσε τις περισσότερες πτώσεις ήταν ο χειµώνας (34%), ενώ οι υπόλοιπες τρεις δεν είχαν σηµαντικές αποκλίσεις µεταξύ τους (Berg W.P., Alessio H.M. et al, 1997). Από τους ηλικιωµένους που έπεσαν ζητήθηκε να επιλέξουν, από µια λίστα 32 πιθανών δραστηριοτήτων που εκτελούσαν ενώ έπεσαν, αυτή που τους αντιπροσώπευε καλύτερα. Οι περισσότεροι ανέφεραν ότι περπατούσαν σε ανώµαλο ή γεµάτο εξογκώµατα έδαφος ή ότι βιάζονταν να τελειώσουν την εργασία που έκαναν, οι

9 εργασίες αφορούσαν το χώρο του κήπου και σχετίζονταν µε τη µεταφορά βαριών ή ογκωδών αντικειµένων(berg W.P., Alessio H.M. et al, 1997). Από µια λίστα 16 αιτιολογικών παραγόντων ζητήθηκε να επιλέξουν αυτή που θεωρούσαν ότι τους αντιπροσώπευε καλύτερα. Υπερβολική βιασύνη ήταν η πιο κοινή απάντηση (31%), ενώ ίδια ήταν η συχνότητα (περίπου 20%) για την απροσεξία (δεν κοίταζαν που πατούσαν), η γλιστερή ή βρεγµένη επιφάνεια του πατώµατος και το σκόνταµµα πάνω σε κάποιο αντικείµενο (Berg W.P., Alessio H.M. et al, 1997). Από τις 91 πτώσεις που αξιολογήθηκαν οι 77 (85%) θεώρησαν τις πτώσεις τους προβλέψιµες, δηλαδή θα µπορούσαν να τις έχουν αποφύγει, 33 από αυτούς (36%) υπέθεσαν ότι µπορεί να πέσουν ξανά µε τον ίδιο µηχανισµό πτώσης. Ένας στους τρεις των εξεταζοµένων όταν ρωτήθηκαν για την πιθανότητα να πέσουν ξανά σε µικρό χρονικό διάστηµα, λόγω της αρχικής του πτώσης, απάντησαν αρνητικά. Ενώ, 58 από αυτούς (64%) προτίθενται να προβούν σε τροποποιήσεις τόσο στη συµπεριφορά τους όσο και στον οικείο τους χώρο προκειµένου να γίνει πιο ασφαλής µε απώτερο σκοπό την αποφυγή µιας µελλοντικής πτώσης (Berg W.P., Alessio H.M. et al, 1997). Οι πτώσεις, αποτελούν µια από τις πιο συνηθισµένες αιτίες ατυχήµατος, στα άτοµα τρίτης ηλικίας (Masud T. et all, 2001). Η πτώση ενός γηρασµένου ατόµου διαφέρει σηµαντικά από την πτώση ενός νεότερου. Η πτώση στον ηλικιωµένο µοιάζει µε ήπιο σώριασµα ή κατάρρευση στο πάτωµα. Τις πιο πολλές φορές, οφείλεται σε παράγοντες που έχουν σχέση µε τον ασθενή (ενδογενείς παράγοντες) και όχι σε παράγοντες που έχουν σχέση µε το περιβάλλον (εξωγενείς παράγοντες). Σύµφωνα µε τους Masud και Morris, το 28-35% ατόµων ηλικίας ετών, παθαίνουν τουλάχιστον µια πτώση, κατά τη διάρκεια ενός έτους. Σε άτοµα άνω των 75 ετών, το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 32-42% (Masud T. et al, 2001). Πιο συχνές είναι οι πτώσεις από το κρεβάτι. (Cape D.T.R. et all, 2004). Πολλά είναι τα αίτια των πτώσεων. Οι µισές, περίπου, απ αυτές οφείλονται στην έλλειψη ισορροπίας, τόσο στατικής, όσο και δυναµικής (Harwood H.R., 2001). Άλλες

10 οφείλονται σε καρδιαγγειακά προβλήµατα, όπως είναι η ορθοστατική υπόταση και οι καρδιακές αρρυθµίες ( Carey J.B. et all, 2001). Η οστεοπόρωση, η ζάλη και ο ίλιγγος, η όραση, η άσχηµη ψυχολογική κατάσταση (π.χ. αλλαγή οικίας), οι διαταραχές βαδίσµατος, η εγκεφαλική ισχαιµία, η χρήση ορισµένων φαρµάκων (όπως τα βαρβιτουρικά, οι βενζοδιαπεζίνες και οι φαινοθυαζίνες), το αυχενικό σύνδροµο, η µυϊκή αδυναµία είναι µερικοί µόνο από τους υπόλοιπους παράγοντες, που ενδέχεται να είναι υπαίτιοι για την πρόκληση µιας πτώσης. (Norton R. et all, 2001) Ένα από τα πιο συνηθισµένα σοβαρά αποτελέσµατα µιας πτώσης, είναι το κάταγµα, το οποίο, στα ηλικιωµένα άτοµα, σχετίζεται µε το βαθµό της οστεοπόρωσης, που υπάρχει κατά τη στιγµή της πτώσης (Francis M.R., 2001). Πιο συχνό, είναι το κάταγµα στην περιοχή του ισχίου. Στις χώρες της ύσης, η συχνότητα των καταγµάτων του άνω άκρου του µηριαίου έχει πάρει επιδηµικό χαρακτήρα. Το 90% των καταγµάτων του ισχίου είναι αποτέλεσµα πτώσεων, ενώ το 12-20% των περιπτώσεων µε κάταγµα στο ισχίο καταλήγουν σε θάνατο. Οι ετήσιες δαπάνες για την νοσηλεία των περιπτώσεων µε κάταγµα στο ισχίο στις Η.Π.Α υπολογίστηκαν το 1990 γύρω στα 10 δις δολάρια (Tίnetti et al 1994 και Κhan et al 2001 ). Είναι γεγονός ότι 1/3 γυναίκες και 1/6 άντρες µέχρι την ηλικία των 90 ετών έχει υποστεί ένα τέτοιο κάταγµα (Συµεωνίδης, 1997). Στην Ελλάδα τα κατάγµατα αυτά απασχολούν µόνιµα το 20-25% των ορθοπεδικών κλινών στις ορθοπεδικές κλινικές, ενώ το κόστος νοσηλείας και αποθεραπείας τους ξεπέρασε το 1992 τα 12 δις δραχµές (Πασπάτης et al, 1996). Σε µια επιδηµιολογική µελέτη των καταγµάτων στο άνω άκρο του µηριαίου, που πραγµατοποιήθηκε στο Γενικό Κρατικό Νικαίας την πενταετία , υπήρχε σε σύνολο ασθενών ένα ποσοστό 14,8%, ήτοι 75 ασθενείς, που απεβίωσαν. Μάλιστα, 20 απ' αυτούς απεβίωσαν το πρώτο τριήµερο απ' την ηµέρα της εγχειρήσεως. Το ηµερήσιο κόστος νοσηλείας σε τιµές του 1990 ήταν δραχµές (Κοντογιάννης et al, 1991 ). Το κάταγµα ακινητοποιεί τον ασθενή για µεγάλο χρονικό διάστηµα, µε όλα τα συναφή προβλήµατα. Μετά την ακινητοποίηση, υπάρχει φόβος, συνήθως, για ορθοστάτιση και βάδιση, τουλάχιστον στ αρχικά στάδια. Βέβαια, οι ηλικιωµένοι που έχουν υποστεί µια σοβαρή πτώση, έχουν αυξηµένες πιθανότητες να υποστούν µια δεύτερη, σε µικρό χρονικό διάστηµα. Φαίνεται πως το σωστό πρόγραµµα άσκησης, είναι το καταλληλότερο µέσο για την πρόληψη των πτώσεων, αλλά και για την

11 έγερση του ασθενή από το έδαφος, χωρίς τη βοήθεια άλλων, µετά από αυτήν. (Norton R. et all, 2001), (Close C.T.J., 2001)

12 Φυσική ραστηριότητα και Τρίτη Ηλικία Φυσική ραστηριότητα (φ.δ.) έχει καθοριστεί κάθε ανθρώπινη κίνηση προκαλούµενη από τους σκελετικούς µύες, που είναι σχεδιασµένη, δοµηµένη και επαναλαµβανόµενη, µε σκοπό την αύξηση ή την διατήρηση, τουλάχιστον, ενός από τα χαρακτηριστικά της φυσικής υγείας και ευεξίας. Η άσκηση είναι ένας τύπος φ.δ., όµως κάθε φ.δ. δεν είναι άσκηση. Μερικά είδη φ.δ. είναι η αεροβική, ο χορός, το jogging, η κολύµβηση. Αν και ένας άνθρωπος µπορεί να είναι φυσικά δραστήριος όλη τη µέρα, περπατώντας συχνά και απασχολώντας τον εαυτό του µε οικιακές εργασίες, µπορεί να µην εκτελεί κανένα είδος άσκησης. (Brach S.J. et all, 2004) Η πλειοψηφία των ηλικιωµένων, αν και γνωρίζει τα ευεργετικά αποτελέσµατα της άσκησης και της φ.δ., δεν ασχολείται συστηµατικά µε κάποιο είδος από αυτές. Οι πιο πολλοί πιστεύουν, λανθασµένα, ότι ασκούνται αρκετά, ώστε η υγεία τους να διατηρείται σε ικανοποιητικό επίπεδο (Crombie K.I. et all, 2004). Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, το 13% των ανθρώπων άνω των 70 στις Η.Π.Α., χρησιµοποιεί τις σκάλες σε καθηµερινή βάση και µόνο το 13% των ανδρών και το 11% των γυναικών, συµµετέχει σε κάποιο άθληµα ή πρόγραµµα γυµναστικής, τουλάχιστον µία φορά εβδοµαδιαίως (Skelton A.D., 2001). Το ίδιο συµβαίνει και στη Μεγάλη Βρετανία. Το ποσοστό των ατόµων τρίτης ηλικίας, που ασχολούνται συστηµατικά µε κάποιο είδος άσκησης, είναι εξαιρετικά µικρό. Βέβαια, ένα σηµαντικό ποσοστό του ηλικιωµένου πληθυσµού, ασχολείται σε καθηµερινή βάση, µε τα οικιακά. (Skelton Α.D. et all, 1999) Τα άτοµα τρίτης ηλικίας, που ασχολούνται µε κάποιο είδος άσκησης ή φυσικής δραστηριότητας, εµφανίζουν καλύτερες φυσικές λειτουργίες και υψηλότερο επίπεδο υγείας (Brach S.J. et all, 2004). Μια έρευνα, που έγινε στις Η.Π.Α., έδειξε ότι καθηµερινή φυσική δραστηριότητα των ηλικιωµένων, για 30 λεπτά, έχει ευεργετικές επιδράσεις σε όλα τα οργανικά συστήµατα. Επιπλέον, σηµαντικός είναι ο ρόλος που διαδραµατίζει η ένταση της φυσικής δραστηριότητας. Η αυξηµένη έντασης φ.δ., επιφέρει καλύτερη φυσική λειτουργία στους υγιείς ηλικιωµένους. Όπως είναι αναµενόµενο, τα καλύτερα αποτελέσµατα παρατηρούνται στους ηλικιωµένους που εντάσσονται σε οργανωµένο πρόγραµµα γυµναστικής. (Brach S.J. et all, 2004)

13 Ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης στα άτοµα τρίτης ηλικίας Εισαγωγή Η άσκηση είναι ιδιαίτερα ευεργετική στα άτοµα τρίτης ηλικίας. Παρακάτω αναφέρονται οι ευεργετικές επιδράσεις αυτής σε κάθε οργανικό σύστηµα. Πριν όµως απ αυτή τη περιγραφή, πρέπει να σηµειωθεί ότι σε αυτή την οµάδα ανθρώπων, δεν επιδιώκεται η αύξηση των σωµατικών επιδόσεων, µέσω της άσκησης, για να βελτιωθούν αθλητικά επιτεύγµατα, αλλά για να συντηρηθεί και να επενεργοποηθεί η υπαρκτή, αλλά συνήθως περιορισµένη, σωµατική επίδοση. Αυτή έχει σκοπό την ανάπτυξη της ικανότητας του ανθρώπου να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της καθηµερινότητας. Η σωµατική άσκηση έχει αξιόλογα προληπτικά και θεραπευτικά αποτελέσµατα. Όταν από τους ηλικιωµένους γίνεται µε µέτρο και σύνεση, διατηρεί και βελτιώνει την σωµατική κατάσταση και µειώνει τις επιπτώσεις ατυχηµάτων και ασθενειών. (Freddie H.F. et all, 2001) Επιδράσεις της άσκησης σε κυτταρικό επίπεδο Μέσω της άσκησης παρατηρούνται οι ακόλουθες βιολογικές αλλαγές σε κυτταρικό επίπεδο: Αύξηση αριθµού και διαµέτρου µιτοχονδρίων Αύξηση ενζύµων που συνδέονται µε οξειδωτικές αντιδράσεις. Μείωση χρησιµοποίησης γλυκογόνου κατά µέτρια άσκηση µικρής διάρκειας. Αύξηση χρησιµότητας λιπαρών οξέων. Μείωση επιπέδων του ινωδογόνου στα πλάσµα. Αύξηση ευαισθησίας στην ινσουλίνη. (Brooks A.G. et all, 1985) Επιδράσεις της άσκησης στο νευρικό σύστηµα Η συστηµατική άσκηση των ηλικιωµένων επιφέρει αξιόλογα αποτελέσµατα στο νευρικό σύστηµα. Για να είναι εµφανή µερικά απ αυτά τ αποτελέσµατα, απαιτείται αρκετός χρόνος.

14 Οµάδες δραστήριων ηλικιωµένων κινούνται ταχύτερα σε σχέση µε συνοµίληκούς τους, που δεν ασχολούνται µε τον αθλητισµό. Η άσκηση επιδρά στο Κεντρικό Νευρικό Σύστηµα (ΚΝΣ), στο χρόνο κίνησης και αντίδρασης. Η γήρανση των νευροµυϊκών λειτουργιών, καθυστερεί µε την άσκηση. (McArdle W. et all, 1994) Με τα γηρατειά, το νευροφυτικό σύστηµα δέχεται αξιοσηµείωτες επιβαρύνσεις. Η σωστή δοσολογία της άσκησης δύναται να βελτιώσει την ικανότητα προσαρµογής του νευροφυτικού συστήµατος σε εναλλασόµενες επιβαρύνσεις. Αθλούµενα άτοµα, ενεργοποιούν λιγότερο το συµπαθητικό για µια συγκεκριµένη απόδοση, απ ότι τα µη αθλούµενα. Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται καλύτερη αιµάτωση του νευρικού συστήµατος και όλων των οργάνων και προκαλείται άνεση και χαλάρωση. Το εγκεφαλικό επεισόδιο, αποτελεί µια από τις συνηθέστερες αιτίες θανάτου στον ηλικιωµένο πληθυσµό. Μέσω της άθλησης, µειώνεται η πιθανότητα πρόκλησης εγκεφαλικού επεισοδίου, αφού περισσότερα αίµα και οξυγόνο στέλνεται στον εγκέφαλο (Corbin C.B., 2000). Μέσω της φυσικής δραστηριότητας, ελαττώνονται τα αισθήµατα της κατάθλιψης και της άνοιας. Έρευνες αποδεικνύουν ότι η συµµετοχή σε δραστηριότητες αναψυχής προσφέρει και νοητικά οφέλη. (Harrard R.W., 1994) Επιδράσεις της άσκησης στο µυϊκό σύστηµα Η άθληση στους ηλικιωµένους επιφέρει βελτίωση της µυϊκής δύναµης µε ρυθµούς ανάλογους µε αυτούς των νεοτέρων. Βέβαια, αυτή η βελτίωση προκαλείται µε διαφορετικό τρόπο ενώ οι νέοι αναπτύσσουν την δύναµή τους, ως αποτέλεσµα της µυϊκής υπερτροφίας, τα άτοµα τρίτης ηλικίας ως αποτέλεσµα νευρικής διέργεσης. Οι µηχανισµοί που τίθενται σε κίνηση είναι διαφορετικοί: στο νεό οργανισµό παρατηρείται βιοσύνθεση και βελτίωση της συσταλτικής ικανότητας των µυϊκών ινών, ενώ στον ηλικιωµένο, βελτίωση της επιστράτευσης των κινητικών µονάδων. (Christmas C. et all, 2000) Η ελαστικότητα των µυών αυξάνεται µε την ανάλογη άσκηση, η οποία ενεργοποιεί τις αρθρώσεις στο βαθµό της πλήρους κινητικότητας. Στα γηριαία άτοµα, χαρακτηριστική είναι η µείωση της ελαστικότητας των χόνδρων, των τενόντων και των συνδέσµων. Η επαρκής ευλυγισία συµβάλλει στην πρόληψη της θλάσης των

15 µυών και ορθοπαιδικών προβληµάτων, αλλά και στη βελτίωση της λειτουργίας άλλων οργανικών συστηµάτων, όπως για παράδειγµα, η αποτελεσµατικότερη αναπνοή. (Corbin C.B., 2000) Μέσω ενός ειδικού προγράµµατος ασκήσεων, πέρα από τη δύναµη, βελτιώνεται και η αντοχή. Ακόµα και αν δεν επιτυγχάνεται ο στόχος αυτός, τουλάχιστον καθυστερεί η µείωση της µυϊκής µάζας (Harrard R.W. et all, 1994). Αύξηση της δύναµης πραγµατοποιείται µε ισοµετρική και ισοτονική άσκηση και, της αντοχής µε ισοτονική έναντι υποµέγιστης αντίστασης. Η διαβάθµιση της µυϊκής δύναµης, επιτυγχάνεται µε την ταυτόχρονη δράση παραγόντων, που ρυθµίζουν τον αριθµό και τον τύπο των κινητικών µονάδων που λειτουργούν, καθώς επίσης και την συχνότητα εκφόρτισης. Η ελαφρά άσκηση επιτυγχάνεται µε την επιστράτευση κυρίως των κινητικών µονάδων βραδείας συστολής, µε συνακόλουθη ενεργοποίηση µονάδων ταχείας συστολής, σε περίπτωση που απαιτείται περισσότερη δύναµη. (McArdle W. et all, 1994) Το έγκαιρο δυνάµωµα των µυών της ραχιαίας επιφάνειας του κορµού, οδηγεί σε σωστή στάση και κίνηση που µειώνουν την φθορά των µεσοσπονδύλιων δίσκων. (Scuderi G. et all, 2001) Η αύξηση του µυϊκού όγκου, είναι εµφανής µέσω της άθλησης. Αυτή οφείλεται στην υπερτροφία των µυϊκών ινών (αύξηση της διαµέτρου τους) και στην υπερπλασία των µυϊκών ινών (σχηµατισµός νέων µυϊκών ινών). Κυρίως, σε ποσοστό περίπου 95%, οφείλεται στην υπερτροφία. (Scuderi G. et all, 2001) Με την άθληση αυξάνεται και ο µυϊκός τόνος, που αποτελεί σηµαντικό παράγοντα για την επίδοσή τους. (Clark H.D., 1975), (Apple D. et all, 1979) Κατά την άσκηση, µεγαλύτερη ποσότητα αίµατος κατευθύνεται στους ενεργούς µύες. Μια σηµαντική ποσότητα αίµατος διαφεύγει από τους νεφρούς και τ άλλα σπλάχνα, προς τους µύες, δεδοµένου ότι αυτοί οι ιστοί έχουν την δυνατότητα ν ανεχθούν, προσωρινά, ελάττωση της αιµατικής τους ροής (Corbin C.B. et all, 2000). Στην έντονη άσκηση, η πρόσληψη οξυγόνου αυξάνει κατά 20 φορές σε σχέση µε αυτή του επιπέδου ηρεµίας (McArdle W. et all, 1994). Βελτίωση παρουσιάζει και η µεταβολική ικανότητα όλων των τύπων των µυϊκών ινών (McArdle W. et all, 1994) και αυξάνεται σταδιακά η πυκνότητα των τριχοειδών

16 αγγείων στους σκελετικούς µύες. Χάρη στην άσκηση, αυξάνεται η πρωτεϊνοσύνθεση σε µυϊκό επίπεδο. Έτσι, ο µυς αυξάνεται σε όγκο και δύναµη. Πιο αποτελεσµατικές για την αύξηση του όγκου είναι οι ασκήσεις µε αντίσταση, αλλά και η αερόβια άσκηση µπορεί να επιφέρει το ίδιο αποτέλεσµα, µε πιο αργό ρυθµό. Αν η άσκηση στους ηλικιωµένου συνδιαστεί µε σωστή διατροφή, ο σκοπό αυτός συντελείται καλύτερα, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται η αντίσταση της ινσουλίνης. (Volpi E. et all, 2004) Επιδράσεις της άσκησης στο ερειστικό σύστηµα Η φυσική δραστηρίοτητα και άθληση συµβάλλει θετικά και στο ερειστικό σύστηµα. Μέσω αυτής παρατηρήθηκε αύξηση της παραγωγής ασβεστίoυ, έλλειψη του οποίου αυξάνει την ευθραυστότητα των οστών. (Bassey J.E., 2001) Ασκήσεις µε φόρτιση, συντελούν στην παραγωγή νέου οστίτη ιστού, µέσω του πιεζοηλεκτρικού φαινοµένου. Με τον συγκεκριµένο τρόπο, το οστό γίνεται πιο στέρεο. Η συµµετοχή σε φυσικές δραστηριότητες ευεργετεί και την επερχόµενη οστεοπόρωση, µε την αύξηση της οστικής πυκνότητας και τη καθυστέρηση της µείωσης της µυϊκής µάζας. Η αύξηση της οστικής µάζας, εκτός µε ασκήσεις αντίστασης, επιτυγχάνεται µε ειδικό πρόγραµµα διατάσεων και αερόβιας άσκησης. (Bassey J.E., 2001) Επιδράσεις της άσκησης στο κινητικό σύστηµα Μέσω ενός κατάλληλου προγράµµατος ασκήσεων νευροµυϊκού συντονισµού, επιτυγχάνεται η καλύτερη στατική και δυναµική ισορροπία. Με την αύξηση του εύρους κίνησης, της µυϊκής δύναµης και της αντοχής και βελτίωσης της ισορροπίας, πραγµατοποιείται καλύτερα ο συντονισµός και ο συγχρονισµός των κινήσεων. Έτσι, ο ηλικιωµένος µπορεί να εκτελεί πιο εύκολα ατοµικές καθηµερινές δραστηρίοτητες και να αποφεύγει τις πτώσεις. (Christmas C. et all, 2000) Επιδράσεις της άσκησης στο κυκλοφορικό σύστηµα Η έρευνα έχει, από καιρό, αποδείξει ότι η άθληση ωφελεί το καρδιαγγειακό σύστηµα.

17 Η άσκηση βελτιώνει την ελαστικότητα των αρτηριών και, ως εκ τούτου, αυξάνεται η τροφοδοσία των κυττάρων µε οξυγόνο. Από την άλλη, βοηθά στη µείωση της συσσώρευσης του αίµατος στις φλέβες και στη διατήρηση των φλεβικών βαλβίδων σε καλή υγεία. Μια δυσλειτουργία των βαλβίδων οδηγεί σε αποτυχία αποµάκρυνσης του φλεβικού αίµατος. Αυτό συσσωρεύεται, ιδιαίτερα, στα κάτω άκρα, προκαλώντας κιρσούς. (Corbin C.B., 2000) O OΠ της γυµνασµένης καρδιάς, µπορεί να είναι τριπλάσιος από της αγύµναστης, αφού η γυµνασµένη καρδιά, εκτός από µεγαλύτερο όγκο, έχει και µεγαλύτερη συσταλτική δύναµη. Η αύξηση του ΟΠ στην άσκηση είναι, µάλλον, αποτέλεσµα µιας µεγάλης συστολικής κένωσης και όχι µιας µεγάλης πλήρωσης των κοιλιών κατά την διαστολή. Η συστολική ώθηση αυξάνεται µε την δράση συµπαθητικών ορµονών (McArdle W.et all, 1994). Άνθρωποι που εκτελούν τακτική φυσική άσκηση έχουν χαµηλότερη ΚΣ ηρεµίας, σε σχέση µε τους µη αθλητικούς. Η χαµηλή ΚΣ αποτελεί καλό δείκτη ευφορίας. (Corbin D.B., et all 2000), (Sandercock et all 2005) Επιπροσθέτως, άτοµα που ασκούνται συστηµατικά µέσω αεροβικής άσκησης, εµφανίζουν υψηλότερη ΚΠ κατά τη µέγιστη άσκηση, ενώ σε υποµέγιστη άσκηση και ηρεµία, οι τιµές της ΚΠ είναι παρόµοιες µε αυτές ενός αγύµνατου ατόµου. Η ΚΠ, λοιπόν, αυξάνεται αναλογικά µε την ένταση της άσκησης. Όταν εκτελείται άσκηση σε όρθια θέση, αυτή αυξάνεται κατά την µεταβολή από την ηρεµία στην άσκηση ήπιας έντασης και λαµβάνει µέγιστη τιµή, που ανέρχεται στο 45% της VO 2max. Πέρα από το σηµείο αυτό, η ΚΠ αυξάνεται µέσω της ΚΣ. (Sandercock et all, 2005) Υπάρχουν αποδείξεις ότι η τακτική φυσική δραστηριότητα αυξάνει την ικανότητα του καρδιακού µυός ν αντλεί αίµα καθώς και οξυγόνο. Ο καρδιακός µυς δυναµωνει, συστέλεται πιο δυνατά και αντλεί περισσότερο αίµα µε τον κάθε παλµό. Έτσι, υπάρχει µεγαλύτερη καρδιακή επάρκεια (Corbin C.B., 2000). Η προπόνηση αντοχής συντελεί στην αύξηση της δύναµης εξώθησης του Ο 2 από τη καρδιά κατά τη συστολή. (McArdle W. et all, 1994) Είναι αποδεδειγµένο, στατιστικά, ότι αυτοί που κάνουν καθιστική ζωή έχουν τριπλάσια πιθανότητα να προσβληθούν από καρδιοπάθεια, ενώ από αυτούς που ασκούν το σώµα τους, όσοι προσβληθούν, έχουν τριπλάσια πιθανότητα να επιβιώσουν µετά την πρώτη προσβολή. Επιπλέον, οι σπουδαιότερες αιτίες που

18 προκαλούν στον άνθρωπο τις καρδιοπάθειες (υπέρταση, υψηλή στάθµη χοληστερόλης στο αίµα, παχυσαρκία, άγχος), µπορούν να αποφευχθούν ή να εξουδετερωθούν µε την άθληση. (Corbin B.C., 2000) Πιστεύεται, πως η χρόνια συστηµατική αύξηση ευθύνεται για την δηµιουργία παράπλευρων στεφανιαίων αγγείων και για την αύξηση της διαµέτρου των υπαρχόντων. (Apple D., 1979), (Clarke H.D., 1975) Επιπλέον, µε την άθληση παρατηρήθηκε µείωση της ΜΑΠ και της ΣΑΠ. Υπεύθυνο για τη µείωση της αρτηριακής πίεσης θεωρείται το νευροφυτικό σύστηµα, µέσω της µείωσης της δραστηριότητας του συµπαθητικού κλάδου του. (Sandercock et all, 2005) Επιδράσεις της άσκησης στο αναπνευστικό σύστηµα Η άσκηση δρα ενάντια στη γήρανση του αναπνευστικού συστήµατος και αυξάνει, µέσω της µεγαλύτερης οικονοµίας της αναπνοής, τα περιθώρια προσαρµογής σε αυξηµένες επιδόσεις και την αντοχή στην κόπωση. Η αθλητική άσκηση οδηγεί σε βαθύτερη αναπνοή και σε µειωµένη επιτάγχυνση της αναπνοής κατά τη διάρκεια της επιβάρυνσης. Ο θώρακας παραµένει πιο ελαστικός. Με αυξηµένη την ελαστικότητα του θώρακα, αυξάνεται ο όγκος της αναπνοής, η ζωτική χωρητικότητα και η ποσότητα του ανακυκλώµενου αέρα και µειώνεται ο υπολειπόµενος όγκος αέρα. Ο πνεύµονας αιµατώνεται καλύτερα. (Corbin C.B., 2000) Μετά την άσκηση, η πρόσληψη οξυγόνου παραµένει αυξηµένη πάνω από τα επίπεδα ηρεµίας. Το φαινόµενο αυτό καλείται «πρόληψη οξυγόνου αποκατάστασης» ή «χρέος οξυγόνου» και αντανακλά τα µεταβολικά χαρακτηριστικά της προηγηθείσας άσκησης, καθώς και τις φυσιολογικές µεταβολές που προξένησε. (McArdle W. et all, 1994). Ενεργητικές είναι και οι επιδράσεις της στη VO 2max. Άτοµα που αθλούνται συστηµατικά για χρόνια, έχουν καλύτερο VO 2max από τους αγύµναστους. Βέβαια, ο µεγαλύτερος VO 2max καθορίζεται και γεννετικά. Μέσα σε λίγες βδοµάδες από την

19 ένταξη σε πρόγραµµα γυµναστικής, ο VO 2max αυξάνεται µόνο 10% (Guyton C.A. et all, 2001). Άρα, αυξάνεται και η αερόβια ικανότητα Επιδράσεις της άσκησης στη ψυχολογία των ηλικιωµένων Μέσα από την άθληση επιτυγχάνεται η ψυχική ευφορία. Μία από τις αιτίες που η άθληση µπορεί να προκαλέσει στον ηλικιωµένο χαρά και ικανοποίηση, έγκειται στο γεγονός ότι τον βοηθά να βιώσει σωµατικές και ψυχικές καταστάσεις που δεν είχε φανταστεί. Τα αθλητικά βιώµατα, του προσδίδουν µεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. Η συστηµατική και µε µέτρο ενασχόλησή του µε την άθληση, διατηρεί το συναίσθηµα της «νιότης», της ζωτικότητας. Σε ανθρώπους που έχουν χάσει το νόηµα της ζωής, διώχνει τη µελαγχολία, τη κατάθλιψη και την αδιαφορία και δηµιουργεί µια ψυχική χαλάρωση, ευφορία και αισιοδοξία. Η συµµετοχή µέσα σε οµαδικά αθλήµατα ενισχύει το αίσθηµα της κοινωνικότητας. Η έννοια της οµάδας έχει ιδιαίτερη σηµασία για τα άτοµα τρίτης ηλικίας, καθώς ένα µεγάλο τµήµα βιώνει τη µοναξιά. Η δηµιουργία κοινωνικών επαφών, ως στόχος της άθλησης, σε αυτή τη πληθυσµιακή οµάδα, δεν περιορίζεται στον τοµέα της αθλητικής ενασχόλησης, αλλά επιδιώκει και την ευσυνείδητη επικοινωνία πέρα από το πλαίσιο των ωρών της άθλησης. Η φυσική άσκηση έχει, λοιπόν, οφέλη ευεξίας στον ηλικιωµένο. Αυτό αποδεικνύεται και µέσα από έρευνες. Για παράδειγµα, άτοµα προχωρηµένης ηλικίας που αθλούνται, χρειάζονται λιγότερο χρόνο για να κοιµηθούν και κοιµούνται 1 ώρα παραπάνω. Βελτιώνεται, δηλαδή, η ποιότητα ζωής (Corbin C.B., 2000). Στην περίπτωση που η άσκηση είναι συστηµατική και προοδευτικά αυξανόµενη, επιφέρει στον οργανισµό βιολογικό ξανάνιωµα. (Arent M.S. et all, 2000) Ενδεικτικά, ο Arent M.S. και οι συνεργάτες του διαπίστωσαν πως η άσκηση επηρεάζει θετικά την ψυχική διάθεση των ηλικιωµένων. Οι ηλικιωµένοι που αθλούνται διαθέτουν αίσθηµα ευφορίας, σε σχέση µε αυτούς που δεν αθλούνται, εκ των οποίων πολλοί πάσχουν από κατάθλιψη. (Arent M.S. et all 2000), (Christmas C. et all, 2000) Άλλες ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης Η σωµατική άσκηση θεωρείται ως κατεξοχήν µέσο για τη ρύθµιση του µεταβολισµού. Μέσω της φυσικής άσκησης, αυξάνεται ο µεταβολισµός, τα αποθέµατα λίπους στον οργανισµό µειώνονται και αποφεύγεται η παχυσαρκία, που

20 ευθύνεται για πληθώρα παθογόνων καταστάσεων, ιδίως σε άτοµα προχωρηµένης ηλικίας (McArdle W. et all, 1994), (Brooks A.G. et all, 1985) Η άσκηση έχει διαφορετική επίδραση στην παραγωγή και απελευθέρωση των ορµονών. Άτοµα που αθλούνται, εµφανίζουν αυξηµένη ορµονική ανταπόκριση κατά τη διάρκεια της άσκησης για ACTH και κορτιζόλη, µειωµένα επίπεδα για PRC, GH, LH και τεστοστερόνη και καµία µεταβολή όσο αφορά στην αλδοστερόνη, ρενίνη και αγγειοτασίνη. Η αύξηση της β-ενδορφίνης, που προκαλείται, έχει συσχετιστεί µε ευφορία και αυξηµένη αντοχή στον πόνο (McArdle W. et all, 1994). Ενδέχεται να ελαττωθούν και τα επίπεδα της χοληστερίνης του άιµατος, αύξηση της οποίας σχετίζεται άµεσα µε την αρτηριοσκλήρωση (Brooks A.G. et all, 1985). Ένα άλλο όφελος είναι η αύξηση της αντίστασης στην ινσουλίνη. (Haydar R.Z. et all, 2000), (Harrard R.W. et all, 1994) Η τακτική άσκηση µπορεί να µειώσει τον κίνδυνο θανάτου, ανεξαρτήτως της αιτίας. Οι δραστήριοι άνθρωποι, αυξάνουν τον µέσο όρο ζωής τους κατά 2 χρόνια, σε σύγκριση µε τους µη δραστήριους. Η τακτική φυσική δραστηριότητα µπορεί ν αντισταθµίσει τις επιδράσεις από κινδύνους που οφείλονται στην κληρονοµικότητα. (Corbin C.B., 2000) Η άθληση έχει προστατευτικό ρόλο για την αποφυγή των καταγµάτων. Αυτό επιτυγχάνεται µέσω ενός προγράµµατος ασκήσεων, µε σκοπό την αύξηση της οστικής µάζας, της ενδυνάµωσης των µυών που περιβάλλουν την άρθρωση και την απόκτηση του σωστού τους µήκους. (Bassey J.E., 2001) Χάρη στην άθληση µειώνεται ο πόνος προερχόµενος από αρθρίτιδα, µειώνεται ο κίνδυνος πτώσεων και αυξάνεται η ισορροπία. Η αποχή από την άσκηση, επιδεινώνει ορισµένες παθολογικές καταστάσεις ή συντοµεύει τον χρόνο εµφάνιση νέων. Η αποχή από την άσκηση, σε συνδιασµό µε το κάπνισµα, ευθύνεται για πλήθος λοιµώξεων στις ηλικιωµένες γυναίκες. (Leveille G.S. et all, 2000) Τέλος, σε χρόνιες παθήσεις µειώνονται οι αιτιογόνοι παράγοντες που οδήγησαν στην εµφάνισή τους. Μπορεί να υπάρχει καθυστέρηση στην επιδείνωσή τους. Για παράδειγµα, το Tai Chi σε χρόνιο καρδιακό πρόβληµα, επιφέρει αλλαγές σε ΚΣ, ΟΠ,

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής Αντοχή Δύναμη Επιμέρους ικανότητες Φυσικής Κατάστασης Ευκαμψία Ευλυγισία Ταχύτητα Αντοχή Αντοχή είναι η ικανότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. Μορφοποιήθηκε: Χρώμα γραμματοσειράς: Κόκκινο

Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. Μορφοποιήθηκε: Χρώμα γραμματοσειράς: Κόκκινο «Σχεδιασμός προγράμματος ασκήσεων σε άτομα τρίτης ηλικίας.» Χατζηδαμιανός Θεόδωρος, Φυσικοθεραπευτής, Σακελλάρη Βασιλική, Φυσικοθεραπεύτρια, MSc, PhD. Τμήμα Φυσικοθεραπείας, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ

ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ου ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ Α2 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΙΑΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΠΑΡΡΑ ΕΛΕΟΝΩΡΑ οι μαθητές του Α2 ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΚΙΣΣΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη

Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Άσκηση στο Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας Άσκηση?? «Η άσκηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιµετώπιση του διαβήτη» Βελτιώνει τη δράση της ινσουλίνης

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Νικηταράς Νικήτας αν. καθηγητής ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Η άσκηση - φυσική δραστηριότητα περιέχει: Τον αθλητισμό όχι τον πρωταθλητισμό Την ήπια και μέτρια άσκηση στον ελεύθερο χρόνο (παιχνίδι, περπάτημα, ποδηλασία,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B

Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B Η ΑΝΤΟΧΗ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΜΗΤΡΟΤΑΣΙΟΣ ΜΙΧΑΛΗΣ UEFA B ΟΡΙΣΜΟΣ Γενικά με τον όρο αντοχή εννοούμε την φυσική (σωματική) και ψυχική ανθεκτικότητα του παίκτη στην κόπωση σε επιβαρύνσεις μεγάλης διάρκειας και

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μυϊκή αντοχή. Η σχέση των τριών κύριων µορφών της δύναµης (Weineck, 1990) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ-ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Η προπόνηση της δύναµης στο ποδόσφαιρο Dr. Ζήσης Παπανικολάου (Ph.D., Ed.Μ.) ΤΕΦΑΑ Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο ποδοσφαιριστής

Διαβάστε περισσότερα

Σωµατική άσκηση και υγεία Βραχυπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα οφέλη ρ Παναγιώτης Β. Τσακλής ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Εργαστήριο Εµβιοµηχανικής & Εργονοµίας ΜΟΡΦΕΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Οι ασκήσεις κατηγοριοποιούνται γενικά σε τρεις τύπους

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση. Ισομετρική Ενδυνάμωση. Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών. Kων/νος Φουσέκης, Καθηγητης Εφ.

Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση. Ισομετρική Ενδυνάμωση. Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών. Kων/νος Φουσέκης, Καθηγητης Εφ. Εισαγωγή στην άσκηση με αντίσταση Ισομετρική Ενδυνάμωση Δρ. Φουσέκης Κων/νος. Καθηγητής Εφαρμογών Άσκηση με αντίσταση Αντίσταση με αντίσταση είναι μια ενεργητική εκγύμναση (δυναμική ή στατική μυϊκή συστολή)

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη

δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη δύναμη και προπόνηση δύναμης προπόνηση με βάρη ταξινόμιση της φυσικής κατάστασης Δύναμη Αντοχή φυσική κατάστασ η Ταχύτητα Ευλυγισία ποιοι ασχολούνται με την άσκηση με βάρη οι αθλητές της άρσης βαρών, οι

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D.

Καρδιά. Καρδιά. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Άσκηση και αρτηριακή πίεση. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία. Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τ.Ε.Φ.Α.Α. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Άσκηση και Υγεία Μεταβολικές ασθένειες και άσκηση Άσκηση και αρτηριακή πίεση Πασχάλης Βασίλης, Ph.D. Καρδιά Καρδιά Η καρδιά είναι ένα μυϊκό όργανο

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική

Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η βελτίωσης της μυϊκής απόδοσης Η βελτίωσης της νευρομυϊκής λειτουργίας-ιδιοδεκτικότητας Η λειτουργική επανένταξη Η ανάκτηση του εύρους κίνησης της άρθρωσης Η

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοποιιήσει τις δυνατότητες των ενεργειακών µας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.)

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΠΙΕΣΗ (Α.Π.) ΥΠΕΡΤΑΣΗ Η καρδιά προωθεί το αίμα στον οργανισμό μέσω των αρτηριών, με αποτέλεσμα οι αρτηρίες να βρίσκονται υπό πίεση. Η πίεση αυξάνει όταν είμαστε αναστατωμένοι, όταν τρομάζουμε, όταν καταβάλουμε κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου Αντιγόνη

ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου Αντιγόνη ΟΡΕΙΝΗ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ομάδα Α : Γιαννακούλα Αναστασία Γραμματικού Πέγκυ Δουλκερίδης Γιώργος Νίτσου Ανδριάνα Βαπορίδης Στυλιανός Καράι Λεντίνα Λάμπρου Αντώνιος Υπεύθυνοι καθηγητές: Μπάρπας Κων/νος Αναστασιάδου

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΡ ΙΟΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Τ.Ε.Φ.Α.Α.,.Π.Θ. Στόχοι της διάλεξης Να καταλάβουµε πως η προπόνηση µπορεί να µεγιστοπιήσει τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ << ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΕΡΠΑΤΩΝΤΑΣ ΣΕ ΦΥΣΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ >> ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΑΞΗΣ 2014 2015 Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

1 ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ << ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΕΡΠΑΤΩΝΤΑΣ ΣΕ ΦΥΣΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ >> ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΑΞΗΣ 2014 2015 Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ > ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΑΞΗΣ 2014 2015 Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Μέσα από αυτήν την ερευνητική εργασία προσπαθήσαμε να

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Εισηγητής: Πήδουλας Γεώργιος Msc. 1 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΑΕΡΟΒΙΑ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ Βελτιώνει την κεντρική και περιφερική ροή αίματος και ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

(Β. Κλεισούρας, 2004)

(Β. Κλεισούρας, 2004) Όρια Αθλητικής Απόδοσης Γενετικά προκαθορισμένα όρια Κοσμάς Χριστούλας Αν. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Α.Π.Θ. Άμεσες προσαρμογές / αντιδράσεις Πρόσκαιρες φυσιολογικές αποκρίσεις ή απαντήσεις ή αντιδράσεις στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12

Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2011-12 Διδάσκων: Πατίκας Δημήτρης Λέκτορας Τμήματος Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1 Σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

1 -Μέγιστη Επανάληψη (1-ΜΕ) Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης. Φυσική Κατάσταση

1 -Μέγιστη Επανάληψη (1-ΜΕ) Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης. Φυσική Κατάσταση Βασικά Στοιχεία και Έννοιες της Άσκησης µε Βάρη Φυσική Κατάσταση Το σύνολο των φυσικών ικανοτήτων που καθορίζουν την επίδοση Ηλίας Σµήλιος, Ph.D. Μαζικός Αθλητισµός Βελτίωση ή ιατήρηση της Φυσικής Κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

MS festival 2015 Τετάρτη 27-05-2015 Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ

MS festival 2015 Τετάρτη 27-05-2015 Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ MS festival 2015 Τετάρτη 27-05-2015 Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών Α.Π.Θ Θέμα: Μια αποτελεσματική θεραπεία με THERA Trainers Οφέλη & Στόχοι Ομιλητές: Νικολέττα Μιχαηλίδου Owner/Manager of Orthostatical Bachelor

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός

1. Η αναπνευστική λειτουργία. 2. Η κεντρική λειτουργία. 3. Η περιφερική λειτουργία. 4. Ο μυϊκός μεταβολισμός ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ VO2max Βαμβακούδης Ευστράτιος Επίκουρος Καθηγητής Εργοφυσιολογικής Αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας.

όταν οι απλές ακτινογραφίες βάζουν την υπόνοια οστεοπόρωσης, τότε το άτοµο έχει χάσει το 30 % της οστικής του µάζας. 1 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ για την ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Εισαγωγή Η οστεοπόρωση είναι απ ότι δείχνουν τα στατιστικά στοιχεία όλων των χωρών µια ΑΡΚΕΤΑ ΣΥΧΝΗ κατάσταση. Μία στις δύο γυναίκες 65 χρόνων έχει υποστεί τουλάχιστον ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Έλλειψη ισορροπίας μεταξύ μυϊκών ομάδων που βρίσκονται σε λειτουργική συνάφεια (αγωνιστές ανταγωνιστές, π.χ. κοιλιακοί- ραχιαίοι) ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ Αρτηριακή Υπέρταση είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά όρια και ενώ το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία, συστολική πάνω από 150 mmhg και διαστολική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης

ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1. Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης 1 ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ BCPT 101- Φυσική Αγωγή Ι Μάθηµα 1 Μεταφορά ενέργειας κατά τη διάρκεια της άσκησης Η µεταφορά ενέργειας στο σώµα διαφέρει ανάλογα µε το είδος της άσκησης, τη διάρκεια, την ένταση και

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα):

Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα): Τι είναι η θλάση των οπίσθιων μηριαίων; Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα): - Δικέφαλο μηριαίο - Ημιημενώδη 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου

και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Η Αερόβια προπόνηση στην παιδική και εφηβική ηλικία Πήδουλας Γεώργιος M.sc Γυμναστής Φυσικής κατάστασης ποδοσφαίρου Εισαγωγή Αντοχή είναι η ικανότητα αντίστασης του παιδικού οργανισμού στην κόπωση. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

. (Ασκήσεις προς αποφυγή)

. (Ασκήσεις προς αποφυγή) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωσημεθοδολογία-προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913

ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΘΛΗΤΩΝ ΜΚ 913 MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000

ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΛΥΜΠΙΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΤΡΩΝ Βόλου και Μειλίχου, Κάτω Συχαινά, Πάτρα Τηλ.: 2610. 464000 ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΟΝΟΜΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΘΕΡΑΠΩΝ ΙΑΤΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ

ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ ΟΙ ΝΗΣΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 2013 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΦΥΤΙΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό;

Πώς ρυθμίζεται η πίεση στον οργανισμό μας, με ποιο μηχανισμό; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ζήση Βασιλική, PhD 1

Ζήση Βασιλική, PhD 1 ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ για τους ηλικιωμένους Τα προγράμματα άσκησης θα πρέπει να απευθύνονται σε όλους τους ηλικιωμένους και όχι μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ,ΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΣΤΡΑΤΗ Ε. ΚΕΤΣΙΟΥ Κ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΕΣ Τ.Ε. ΜΕΠ / ΒΠΠ Γ.Ν.Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Κάπνισµα και καρδιά! Μειώνει τη χοληστερόλη HDL και αυξάνει την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ 8 ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ (ΣΤΕΝΩΣΕΙΣ) ΤΗΣ ΚΑΡ ΙΑΣ Ή ΤΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ Μία παρακώλυση της ροής του αίµατος οφείλεται συχνά σε στένωση και µπορεί να σταµατήσει τη ροή του αίµατος µερικώς ή τελείως. Κάθε µία από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΗ Ονοματεπώνυμο : Hμερ. Γέννησης: ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΕΧΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ? Πως? ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ 6+1 συμβουλές για να διατηρήσετε τα κίνητρά σας για άσκηση ισχυρά! Πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν ένα πρόγραμμα γυμναστικής γεμάτοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

SYNERGY MOVEMENTS TRAINING SEMINAR SERIES

SYNERGY MOVEMENTS TRAINING SEMINAR SERIES SYNERGY MOVEMENTS TRAINING SEMINAR SERIES H Maximum Fitness σε συνεργασία µε τη Gymnastika διοργανώνουν µια νέα ολοκληρωµένη σειρά σεµιναρίων σχεδιασµένη για οποιονδήποτε γυµνάζει αθλητές ή αθλούµενους.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία

Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Τι πρέπει να γνωρίζετε για την προεκλαµψία Η προεκλαµψία είναι πολύ πιο συνήθης από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Στην πραγµατικότητα είναι η συνηθέστερη σοβαρή επιπλοκή της κύησης. Η προεκλαµψία

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα