9-24, και, της ίδιας, Reflections on Writing a History of Women Teachers, Harvard Educational Review, vol. 67(1997), No. 4, pp

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "9-24, και, της ίδιας, Reflections on Writing a History of Women Teachers, Harvard Educational Review, vol. 67(1997), No. 4, pp. 635-657."

Transcript

1 Σιδηρούλα Ζιώγου-Καραστεργίου Καθηγήτρια Παιδαγωγικής Φιλοσοφική Σχολή Α.Π.Θ. «Γυναίκες εκπαιδευτικοί: Ο ρόλος τους στην αφύπνιση και διαµόρφωση φεµινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα κατά το 19 ο αιώνα και το Μεσοπόλεµο» Εισαγωγικά Η διάσταση του φύλου στην ιστορία του επαγγέλµατος των εκπαιδευτικών είχε υποβαθµιστεί ή αγνοούνταν για πολλά χρόνια από τους ιστορικούς της Νεοελληνικής Εκπαίδευσης. Ειδικότερες αναφορές στην ιστορία των γυναικών εκπαιδευτικών, τη σηµασία της διδασκαλίας για τις γυναίκες και την προσφορά τους στην ελληνική εκπαίδευση και κοινωνία υπάρχουν, αλλά δεν έχει γίνει, µέχρι σήµερα, συνολική συστηµατική µελέτη και έρευνα που να καλύπτει όλες τις διαστάσεις του σχετικού προβληµατισµού. Στο θέµα αυτό αναφέρονται ορισµένα άρθρα και µονογραφίες για την εκπαίδευση και τη θέση της δασκάλας, τις πρώτες φοιτήτριες στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, τη σηµασία της προφορικής ιστορίας, την προσφορά της δασκάλας στον υπόδουλο ελληνισµό, το ρόλο επώνυµων γυναικών παιδαγωγών - εκπαιδευτικών. 1 Τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς η σηµασία του φύλου έχει αρχίσει να αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο, η κοινωνική ιστορία της διδασκαλίας, οι ζωές και το έργο των εκπαιδευτικών έχουν συγκεντρώσει µεγάλο ενδιαφέρον στη διεθνή βιβλιογραφία. 2 Η φεµινιστική ιστοριογραφία θέτει υπό αµφισβήτηση την απεικόνιση και τις ιδεολογικές δοµές της έννοιας της/του εκπαιδευτικού όπως αυτή παρουσιάζεται στην παραδοσιακή βιβλιογραφία, και δείχνει την ανάγκη της αναδόµησης του κόσµου των εκπαιδευτικών, αναλύοντας τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έχει κατασκευαστεί η κοινωνική τους ταυτότητα. Ο µετασχηµατισµός, ειδικότερα, της εκπαίδευσης σε «γυναικεία υπόθεση» από τα µέσα του 19ου και εξής απασχολεί ιδιαίτερα τη σχετική έρευνα. Το πεδίο των σχετικών ερευνών, εποµένως, διευρύνεται σήµερα αισθητά. Γίνονται προσπάθειες να διερευνηθούν πτυχές της καθηµερινής ζωής των εκπαιδευτικών και να ανιχνευθούν οι σχέσεις ανάµεσα στις προσωπικές περιγραφές και στην πολύπλοκη ατοµική και επαγγελµατική πραγµατικότητα. Η εξέλιξη των γυναικείων διεκδικήσεων στην Ελλάδα, των συλλόγων και των εντύπων, από την «Εφηµερίδα των Κυριών» και την Καλλιρρόη Παρρέν στο 19 ο αιώνα µέχρι τα φεµινιστική κίνηση και τα έντυπα του Μεσοπολέµου, είναι γνωστό ότι ήδη έχει µελετηθεί, από σηµαντικές συναδέλφους ιστορικούς. 3 Αποµένουν, όµως, πολλά να γίνουν σχετικά µε το ρόλο και την πολυδιάστατη προσφορά των γυναικών εκπαιδευτικών στην αφύπνιση και διαµόρφωση φεµινιστικής συνείδησης. Χρέος και οφειλή ηµών των νεωτέρων γυναικών εκπαιδευτικών να αναδείξουµε και να προβάλλουµε το έργο των πρωτοπόρων Ελληνίδων του 19 ου και 20 ου αιώνα. 4 Στην ιστορία της γυναικείας εκπαίδευσης γενικότερα, και του διδασκαλικού επαγγέλµατος ειδικότερα, διαγράφονται µε σαφήνεια δύο περίοδοι: α) Η περίοδος από τις πρώτες ως τις τελευταίες δεκαετίες του 19 ου 1 Σχετική αρθρογραφία και βιβλιογραφία στο Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, ιερευνώντας το Φύλο: Η διάσταση του φύλου στη Γενική, Επαγγελµατική και Συνεχιζόµενη Εκπαίδευση, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, K. Weiler Women s History and the History of Women Teachers, Journal of Education, Vol. 171(1989), No. 3, pp. 9-24, και, της ίδιας, Reflections on Writing a History of Women Teachers, Harvard Educational Review, vol. 67(1997), No. 4, pp Ε. Αβδελά και Α. Ψαρρά, Ο Φεµινισµός στην Ελλάδα του Μεσοπολέµου, Αθήνα, Γρηγόρης, 1985, Ε. Βαρίκα, Η Εξέγερση των Κυριών: η γένεση µιας φεµινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα ( ), Αθήνα, Ίδρυµα Έρευνας και Παιδείας της Εµπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, 1987, και, Κ. Ξηραδάκη, Το Φεµινιστικό κίνηµα στην Ελλάδα Πρωτοπόρες Ελληνίδες , Αθήνα, εκδ. Γλάρος, Σχετικά θέµατα προσεγγίζονται σε ειδικό ερευνητικό πρόγραµµα ΕΠΕΑΕΚ «Πυθαγόρας» του Υπουργείου Παιδείας. Στη µεθοδολογία της έρευνας αυτής η έµφαση δόθηκε σε πηγές που έχουν σχέση µε Αλληλογραφία, Αυτοβιογραφικά και Λογοτεχνικά Κείµενα, Λόγους ιευθυντριών Παρθεναγωγείων, ηµοσιεύσεις και αρθρογραφία γυναικών εκπαιδευτικών. Βλ. σχετικά: Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, «Η διάσταση του φύλου στη δόµηση της ταυτότητας των εκπαιδευτικών και το προφίλ των γυναικών εκπαιδευτικών κατά τον 19ο και 20ό αιώνα. Ειδολογικές και µεθοδολογικές συνιστώσες», Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης της Παιδαγωγικής Σχολής του Πανεπιστηµίου υτικής Μακεδονίας, «Η ελληνική παιδεία από τον 18 ο ως τον 20ό αιώνα-ερευνητικές συνιστώσες», Πρακτικά Επιστηµονικού Συµποσίου, Φλώρινα, 2005, σσ

2 αιώνα, στην οποία η βασική εκπαίδευση γίνεται πλατιά αποδεκτή και η διδασκαλία στην Προσχολική και Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση προσδιορίζεται ως η κατάλληλη εργασία για τις γυναίκες ( ). 5 β) Η περίοδος από τις τελευταίες δεκαετίες του 19 ου αιώνα και εξής ( ) στην οποία αρχίζει να γίνεται εµφανής η επαγγελµατική εξέλιξη και την αύξηση του αριθµού των διδασκαλισσών από τη µία, και η διεκδίκηση συµµετοχής των γυναικών στη δηµόσια ευτεροβάθµια και Τριτοβάθµια εκπαίδευση από την άλλη. 6 Σούλα Αντωνίου, Ελισάβετ Μπέσιλα, Σιδηρούλα Ζιώγου, Κατερίνα αλακούρα Περίοδος Α -19 ος αιώνας: Από την οικοδιδασκαλία στον επαγγελµατικό χώρο της Αθµιας και Βθµιας Εκπαίδευσης Η καθιέρωση της υποχρεωτικής ηµοτικής Εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά µε τη νοµοθεσία του 1834 δηµιούργησε πολλές ανάγκες για εκπαιδευτικούς και των δύο φύλων. Η ρύθµιση αυτή, σε συνδυασµό µε την ιδεολογία για τη διαφοροποίηση στην εκπαίδευση αγοριών και κοριτσιών, έκανε από πολύ νωρίς αισθητή την ανάγκη συµµετοχής των γυναικών στο διδασκαλικό επάγγελµα. Η αναγκαιότητα αυτή αποτέλεσε πρόκληση στην κυρίαρχη ιδεολογία για τις διαφορετικές σφαίρες δραστηριότητας των δύο φύλων, όσο και αν ο µισθός των διδασκαλισσών ήταν χαµηλότερος και οι συνθήκες εργασίας ιδιαίτερα δύσκολες για τις γυναίκες. 7 Ένας από τους λόγους που η διδασκαλία έγινε αποδεκτή ως καθαρά "γυναικείο επάγγελµα" σ αυτή την πρόωρη περίοδο ήταν το ότι όριζε το σχολείο ως συνέχεια της οικογένειας. Το επιχείρηµα ότι το σχολείο αποτελούσε τη συνέχιση της οικογένειας φαίνεται ότι χρησιµοποιήθηκε, επίσης, για να δικαιολογήσει την εµπειρία της διδασκαλίας για τις νέες γυναίκες που θα δίδασκαν µερικά χρόνια πριν παντρευτούν και ξεκινήσουν τη δική τους οικογένεια. Θεωρώντας το σχολείο ως προέκταση της οικογένειας, ορίζεται η διδασκαλία ως η πλέον κατάλληλη απασχόληση για την ειδική φύση των γυναικών, µε τη µεγαλύτερη ευαισθησία, την αγάπη για τα παιδιά, την ευγένεια και ανεκτικότητα του χαρακτήρα τους. Από τα µέσα του 19 ου αιώνα και εξής µία νέα επαγγελµατική διάσταση προέκυψε για τις νέες δασκάλες, µε σηµαντικές προεκτάσεις για το ρόλο και την 5 Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, Η Μέση Εκπαίδευση των κοριτσιών στην Ελλάδα ( ), Αθήνα, Ι.Α.Ε.Ν., Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, Γυναίκες και Ανώτατη Εκπαίδευση στην Ελλάδα, Θεσσαλονίκη, Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, Η Μέση Εκπαίδευση, ό.π., σσ

3 κοινωνική τους παρουσία. Η απαγόρευση της συνεκπαίδευσης από το 1852 και εξής, ο χωρισµός των δηµοτικών σχολείων σε αρρένων και θηλέων, καθώς και η λειτουργία πολλών ιδιωτικών Παρθεναγωγείων, έδωσαν την ευκαιρία σε πολλές ικανές δασκάλες να αναλάβουν θέσεις ιευθυντριών στα σχολεία και να διαδραµατίσουν πιο ουσιαστικό εκπαιδευτικό και κοινωνικό ρόλο. Η εικόνα των διδασκαλισσών στο 19 ο αιώνα περιέχει, λοιπόν, αρκετές αντιφάσεις. Από τη µία η διδασκαλία θεωρήθηκε ως αναµφισβήτητα γυναικεία απασχόληση, συνδεδεµένη στενά µε το ρόλο της γυναίκας ως µητέρας και ο γνωστός καταµερισµός της εργασίας κατά φύλα έδωσε έµφαση σε αυτή τη γνωστή δοµή. Από την άλλη πλευρά όµως, η διδασκαλία προσέφερε στις γυναίκες οικονοµική ανεξαρτησία µε σχετικά καλούς (αν και άνισους) µισθούς, υπευθυνότητα στο επάγγελµα µε την ανάληψη διευθυντικών θέσεων και ενίσχυε, παράλληλα, την κοινωνική τους θέση και παρουσία στην τοπική κοινωνία. Αυτές οι πραγµατικότητες έχουν συνδεθεί, στον 19 ο αιώνα, σε µεγάλη έκταση µε τη διπλή θέση των διδασκαλισσών. Ο πρώτος ρόλος της απλής δασκάλας αντανακλά τη θέση της γυναίκας ως συζύγου και µητέρας, ενώ η δεύτερη πιο δυναµική εικόνα της διεκδίκησης επαγγελµατικής σταδιοδροµίας συνδέθηκε µε τις ανύπαντρες δασκάλες. Γάµος - οικογενειακή ζωή και επάγγελµα αποτέλεσαν, µε τον τρόπο αυτό, ιδιότητες ασυµβίβαστες και οι δασκάλες στο 19 ο αιώνα έπρεπε να επιλέξουν τη µητρότητα ή την εργασία. 8 Οι αντιφάσεις όµως συνεχίζονται. Ενώ, δηλαδή, θεωρήθηκε η διδασκαλία ως ένας κατάλληλος ρόλος για τις ανύπαντρες γυναίκες, υπήρχε, συχνά, µία διάχυτη υποψία για προσωπική αποτυχία εκείνων που επέλεγαν την επαγγελµατική αντί της οικογενειακής ζωής. Έτσι, ενώ για τις περισσότερες δασκάλες, η αγαµία αποτελούσε προσωπική επιλογή, συχνά χαρακτηρίζονται µε αρνητικό τρόπο ως νευρωτικές, µοναχικές, ανικανοποίητες, γενικά, ως ανδρική έλλειψη. Ένα, µόνο, χαρακτηριστικό παράδειγµα: Σε άρθρο της εφηµερίδας "Εµπρός" του 1903 µε τίτλο "Εικών ιδασκαλίσσης" διαβάζουµε: «και εισέρχοµαι µετ ολίγον εις το πρώτον ηµοτικόν Σχολείον το οποίον έτυχεν έµπροσθέν µου. Βλέπω έναν κύριον σπανόν, βλοσυρόν µε ολίγα γενάκεια και ένα είδος αντεριού - Είσθε ο διδάσκαλος; ερωτώ δειλώς. Είµαι η διδασκάλισσα, κύριε». 9 Από τις τελευταίες δεκαετίες του 19 ου αιώνα, η κατάργηση της αλληλοδιδακτικής µεθόδου και η καθιέρωση των συνδιδακτικών σχολείων (µε πολλές τάξεις και δασκάλους/ες) σε συνδυασµό µε τις νέες παιδαγωγικές κατευθύνσεις και την αστικοποίηση, επηρέασαν την οργάνωση των σχολείων σε µία πιο συστηµατική - γραφειοκρατική κατεύθυνση. Έτσι, καθώς η οργάνωση των σχολείων βασιζόταν όλο και περισσότερο στο ιδεώδες του επαγγελµατισµού και της ορθολογιστικής επιχείρησης, ξέφευγε, σταδιακά, από το παλιότερο ιδανικό της θεώρησης του σχολείου ως προέκτασης της οικογένειας, της ιδεολογίας δηλαδή που έβλεπε τη διδασκαλία των γυναικών ως επέκταση του ρόλου τους από το σπίτι στο σχολείο. Η νέα αυτή οργάνωση των ηµοτικών σχολείων και η λειτουργία πολλών Ανώτερων ιδιωτικών Παρθεναγωγείων προσέφεραν µεγάλες ευκαιρίες στις γυναίκες εκπαιδευτικούς να καταλάβουν ένα σηµαντικό αριθµό διευθυντικών θέσεων στα δηµόσια και ιδιωτικά σχολεία θηλέων και σε ορισµένες, µε αυξηµένα προσόντα, να διεκδικήσουν και να καταλάβουν ανώτερες θέσεις στην εκπαιδευτική ιεραρχία, όπως Επιθεωρήτριες ηµοτικών σχολείων θηλέων. Η άνοδος των γυναικών εκπαιδευτικών σε διευθυντικές και ανώτερες θέσεις της εκπαιδευτικής ιεραρχίας συνδυάζεται, την εποχή αυτή, µε τη διεκδίκηση ίσης αµοιβής και βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, µέσα από γυναικείες οµάδες πίεσης αρχικά και πιο οργανωµένους γυναικείους συλλόγους στη συνέχεια. 10 Συνοπτικά, η ιδεολογία που θεωρούσε ότι η δασκάλα ακολουθούσε την αληθινή της φύση διδάσκοντας στο σχολείο ως επέκταση του σπιτιού, ανατράπηκε από τις εξής αλλαγές: α) από την ολοένα αυξανόµενη απαίτηση για βελτίωση της εκπαίδευσης των κοριτσιών, β) από την ανάπτυξη ενός γραφειοκρατικού σχολικού συστήµατος, γ) από την άνοδο ικανών γυναικών εκπαιδευτικών σε διευθυντικές και ανώτερες θέσεις και, δ) από τη διάδοση των πρώτων φεµινιστικών αιτηµάτων στη διαµόρφωση και προώθηση των οποίων συµµετείχαν και οι ίδιες οι δασκάλες. Στις τελευταίες δεκαετίες του 19 ου αιώνα όµως, παρουσιάζεται έντονο το ενδιαφέρον των ελληνίδων για συµµετοχή στη δηµόσια ευτεροβάθµια και Ανώτατη εκπαίδευση. Απόφοιτες των Ανώτερων Παρθεναγωγείων, ξεπερνώντας τα τυπικά εµπόδια, κατορθώνουν να εξασφαλίσουν, µετά από εξετάσεις, Απολυτήριο Γυµνασίου και από το 1890 και εξής έχουµε τις εγγραφές των πρώτων φοιτητριών στο Πανεπιστήµιο της Αθήνας. Η Ιωάννα Στεφανόπολι εγγράφεται το 1890 στη Φιλοσοφική Σχολή και οι αδελφές 8 Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, Η Μέση Εκπαίδευση, ό.π., σ. 173 και "Αι έγγαµοι διδασκάλισσαι", Εφηµερίς των Κυριών, αρ (15-29 Μαρτίου 1912) και "Η εργασία των υπάνδρων", Εφηµ. Εστία, 30 Μαρτίου "Εικών διδασκαλίσσης", Εφηµ. Εµπρός, 8 Μαΐου Πρόκειται για την οµάδα της Καλ. Παρρέν µε την «Εφηµερίδα των Κυριών» από το 1889 και το «Σύνδεσµο υπέρ των ικαιωµάτων της γυναικός» από το 1920 και εξής. 3

4 Αγγελική και Αλεξάνδρα Παναγιωτάτου στην Ιατρική το Την ίδια εποχή, πολλά Παρθεναγωγεία άρχισαν να επιδιώκουν υψηλή ακαδηµαϊκή κατάρτιση κοντά στο κοινωνικό γόητρο. ιαµορφώνεται µε τον τρόπο αυτό σταδιακά, κυρίως στις αρχές του αιώνα µας µία διαφοροποίηση στην οργάνωση των Παρθεναγωγείων, διαφοροποίηση που βασιζόταν σε εκπαιδευτικούς κανόνες που προσπαθούσαν να συνδυάσουν τις επαγγελµατικές - ακαδηµαϊκές και τις κοινωνικές προτεραιότητες της εκπαίδευσης των κοριτσιών. Οι κανονισµοί γνωστών Παρθεναγωγείων επισηµαίνουν µε έµφαση την προσπάθεια που καταβάλλεται στο συγκεκριµένο ίδρυµα να ενωθεί το υψηλό ακαδηµαϊκό επίπεδο µε την κοινωνική αναγνώριση. Στο σηµείο, αυτό, βέβαια, πρέπει να επισηµανθεί η ιδιοτυπία της γυναικείας εκπαίδευσης και το γεγονός ότι ο ερευνητής δυσκολεύεται, συχνά, να προσδιορίσει µε ακρίβεια τον τύπο του σχολείου και τους εκπαιδευτικούς στόχους που επιδιώκει, γιατί δεν υπάρχουν αυστηρά διαχωριστικά όρια στα διάφορα τµήµατα του ίδιου Παρθεναγωγείου. Γεγονός είναι ότι τα Ανώτερα τµήµατα µε τις γυµνασιακές τάξεις επιδιώκουν, σταδιακά, την πλήρη εξοµοίωση στον τρόπο λειτουργίας µε τα δηµόσια Γυµνάσια αρρένων. Από τις διακηρύξεις των σχολείων αυτών φαίνεται καθαρά η προσπάθεια που καταβάλλουν να µη χάσουν το κοινωνικό τους γόητρο και να κατορθώσουν, παράλληλα, να επιτύχουν υψηλά ακαδηµαϊκά επίπεδα. Ιδιαίτερη έµφαση φαίνεται πως δίνεται στο οικογενειακό περιβάλλον που εξασφαλίζει το σχολείο και στην αυστηρότητα της σχολικής ζωής. Παράλληλα µε τις συστηµατικές απαιτήσεις για βελτίωση της γυναικείας εκπαίδευσης και την αναδιοργάνωση του τρόπου λειτουργίας των Ανώτερων Παρθεναγωγείων, οι Ελληνίδες διεισδύουν, στις αρχές του αιώνα µας, και στα δευτεροβάθµια σχολεία των αρρένων εξασφαλίζοντας χωρίς να προηγηθεί ειδική νοµοθετική ρύθµιση, την εγγραφή τους στα δηµόσια Ελληνικά σχολεία και Γυµνάσια των αρρένων και διεκδικώντας την ανοχή της κοινωνίας στο θέµα της συνεκπαίδευσης. Η λύση, δηλαδή, στο αδιέξοδο που έχει δηµιουργηθεί µε το µεγάλο αριθµό διδασκαλισσών, δίνεται από τις ίδιες τις µαθήτριες µε κάποιο «ριζοσπαστικό» τρόπο, χωρίς το Υπουργείο να δώσει επίσηµα σχετική άδεια, φανερώνοντας τί άλλο παρά τη διαφορετική επιλογή τους; 12 Τα δηµόσια σχολεία ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης, όµως, καθώς και η φοίτηση στο Πανεπιστήµιο προσέφεραν στις µαθήτριες ένα θεσµικό περιβάλλον διαφορετικό από εκείνο των Παρθεναγωγείων, αφού τις εφοδίασε µε ένα επιπρόσθετο ρεπερτόριο ικανοτήτων και αξιών. Παράλληλα, όµως, όπως φαίνεται από τις πηγές της εποχής, οι µαθήτριες που επιδιώκουν υψηλές ακαδηµαϊκές επιδόσεις, καθώς και οι πρώτες φοιτήτριες αντιµετωπίζουν στην προσωπική τους ζωή το δίληµµα και τις αντινοµίες που, πολύ επιτυχηµένα, ονοµάστηκε "διπλή προσαρµογή". 13 Έπρεπε, δηλαδή, να αποδεικνύουν συνέχεια στους άλλους και στον εαυτό τους τη θηλυκότητά τους µέσα στη µη θηλική φύση των προσπαθειών τους, σε µία εποχή µάλιστα που συνεχώς επισείεται ο κίνδυνος της δηµιουργίας "κοινωνικού κυκεώνα" και υπάρχει έντονη δυσπιστία απέναντι στη λόγια γυναίκα. Για το Σουρή, π.χ., η σοφή γυναίκα αποτελεί «περίεργόν τι τέρας που ναι µισή γυναίκα και το µισό γοργόνα», 14 ενώ ένας µικρός µαθητής θεωρεί, στα 1890, ως απαγορευτικό στοιχείο για τη φοίτησή του στο Νηπιαγωγείο την προοπτική των συµµαθητριών του να εγγραφούν στο Πανεπιστήµιο. 15 εν είναι τυχαίο, λοιπόν, ούτε µπορούµε να αφήσουµε ασχολίαστο το γεγονός ότι την ίδια εποχή αναπτύσσεται µε γρήγορους ρυθµούς η φιλολογία που θεωρούσε τις γυναίκες ανίκανες για φιλοσοφικοοικονοµική και πολιτική σκέψη, φιλολογία που στηρίχθηκε σε λογικοφανή και επιστηµονικά τεκµηριωµένα επιχειρήµατα και για την ενίσχυση της οποίας επιστρατεύθηκε ακόµα και η ευγονική προβάλλοντας το δίληµµα ανάµεσα σε «γερές µητέρες» και «ασθενικές διανοούµενες». 16 Η ιστορία της γυναικείας εκπαίδευσης στη χώρα µας επιβεβαιώνει τις νοµοθετικά επιβεβληµένες ανισότητες, που υποστηρίχθηκαν όµως και από 11 Για τους αριθµούς των πρώτων φοιτητριών ( ) και τις επιλογές τους βλ. Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, Γυναίκες και Ανώτατη Εκπαίδευση, ό.π. 12 Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, «Η µικτή εκπαίδευση στα δευτεροβάθµια σχολεία στην Ελλάδα: προοπτικές και δηµόσιες συζητήσεις από τις αρχές του αιώνα µας µέχρι σήµερα», στο: Β. εληγιάννη - Σ. Ζιώγου, Εκπαίδευση και φύλο: ιστορική διάσταση και σύγχρονος προβληµατισµός, Θεσσαλονίκη, 1993, σσ Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, Γυναίκες, ό.π., σ Γ. Σουρή, "Αι σοφαί γυναίκες", Ποικίλον Ηµερολόγιον του 1892, Αθήνα, Ο διωγµός των φοιτητριών. - Μαµά! δεν πηγαίνω πλειά στο Νηπιαγωγείο, γιατί έρχονται και κορίτσια. - Και τι µ αυτό; - ε θέλω να είµαι µαζί µε φοιτητρίας! Εφηµ. "Το Άστυ", Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, «Φρονίµους», ό.π. 4

5 πολύ λιγότερο τυπικούς µηχανισµούς. Και ενώ οι τυπικοί περιορισµοί που επιβλήθηκαν από την κεντρική κυβέρνηση µεταβλήθηκαν σταδιακά και βελτιώθηκαν, οι άτυποι έλεγχοι παρέµειναν µεγαλύτερο διάστηµα και, σε ορισµένες περιπτώσεις, ενδυναµώθηκαν. 5

6 Περίοδος Β. Πρώτες δεκαετίες του 20ούα αιώνα-μεσοπόλεµος: Κοινωνική παρουσία και διεκδικήσεις των γυναικών εκπαιδευτικών Η πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα αποτελεί το µεταίχµιο µιας νέας εποχής και για την ιστορία της γυναικείας εκπαίδευσης στη χώρα µας. Το 1904, χρονιά σύγκλησης του Πρώτου Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συνεδρίου, συµβολίζει το τέλος µιας εποχής και σηµατοδοτεί τη µετάβαση σε µια άλλη. 1 Επισηµαίνεται το γεγονός ότι συµµετείχαν, σε σύνολο 979 µελών, 155 γυναίκες-σύνεδροι, δασκάλες, κυρίως, καθηγήτριες, διευθύντριες σχολείων, εκπρόσωποι Ανώτερων Παρθεναγωγείων, Συλλόγων και πολλών άλλων φορέων. 2 Στα πρακτικά του συνεδρίου αυτού έχει καταγραφεί το «κύκνειο άσµα» των παιδαγωγικών και εκπαιδευτικών τοποθετήσεων των εκπροσώπων της γυναικείας εκπαίδευσης του 19ου αιώνα, όπως είναι, η Αικατερίνη Λασκαρίδου, Πρόεδρος του Τµήµατος της Γυναικείας Αγωγής, η Καλλιρρόη Παρρέν, η Καλλιόπη Κεχαγιά, η Σεβαστή Καλλισπέρη, η Ελένη Μπουκουβάλα κ.ά. 3 Επισηµαίνεται, στο σηµείο αυτό, το γεγονός ότι ενώ είναι παρούσες πολλές γνωστές και σηµαντικές γυναίκες εκπαιδευτικοί, ενώ Πρόεδρος του Τµήµατος είναι η Αικατερίνη Λασκαρίδου, την εισηγητική έκθεση στο Τµήµα της Γυναικείας Αγωγής παρουσίασε ο Αριστοτέλης Κουρτίδης µε βάση τα δώδεκα υποµνήµατα που υποβλήθηκαν. Στο συνέδριο αυτό καταγράφτηκαν απόψεις που αναδεικνύουν µε σαφήνεια τις αντιφάσεις σχετικά µε την εκπαίδευση των κοριτσιών, αντιφάσεις που προσδιορίζουν το παρελθόν και, παράλληλα, σηµατοδοτούν το µέλλον. Συνοµολογείται, σε γενικές γραµµές, µε έµφαση η εθνική σηµασία της γυναικείας εκπαίδευσης γιατί διαπιστώθηκε ότι «εθνική ατονία κατέλαβε την σύγχρονον γενεάν των ελληνίδων, ότι ήθη ξένα επεκάθησαν ως σκωρία επί της ελληνικής καρδίας», 4 η Καλ. Παρρέν υποβάλλει αιτήµατα για ίδρυση επαγγελµατικών σχολών θηλέων και επιµένει στις προτάσεις αυτές, αλλά, από την άλλη, ο Αριστοτέλης Κουρτίδης στην εισηγητική έκθεση που παρουσίασε, υπογραµµίζει τις περιορισµένες πνευµατικές ικανότητες των κοριτσιών και επισηµαίνει τους κινδύνους της διανοητικής εργασίας για τη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση. Τα διλήµµατα για την κοινωνία είναι εµφανή: «Το σκάφος κινδυνεύει και µόνη σωτηρία αποµένει να ριφθεί µέρος του φορτίου εις την θάλασσαν. Ακούσατε την κραυγήν του κινδύνου εκ Σµύρνης: Τα κοράσιά µας ευτραφή και υγιέστατα όταν εισάγωνται εις το σχολείον, εξέρχονται τούτου µετ ολίγα έτη κατωχρά, ισχνά και καχεκτικά, τα µάλλον επιµελή, ένια δε και φθισικά». 5 Στις αρχές του 20ού αιώνα η δραστηριότητα των µορφωµένων γυναικών αναπτύσσεται, επίσης, σταδιακά σε διάφορους τοµείς. Ενας µεγάλος αριθµός αρθρογραφεί στην «Εφηµερίδα των Κυριών» και σε άλλα έντυπα της εποχής, συµµετέχει στις συλλογικές δραστηριότητες των γυναικών (την εποχή αυτή δραστηριοποιούνται πολλοί γυναικείοι σύλλογοι µε εθνικό-κοινωνικό-φιλανθρωπικό-πολιτιστικό, κυρίως, χαρακτήρα) αλλά στα µέλη του Ελληνικού ιδασκαλικού Συλλόγου καταγράφεται, σε σύνολο 363 µελών το , µόνον µία γυναίκα, η Ελένη Ιερεµιάδου, δασκάλα στο Οµήρειο της Σµύρνης, και το επόµενο έτος, σε σύνολο 478 µελών, προστίθεται µία ακόµη δασκάλα, η Χρυσή Αθανασιάδου, ιευθύντρια του Ανώτερου Παρθεναγωγείου στο Ρέθυµνο. 6 Επισηµαίνεται ως ιδιαιτέρως ενδιαφέρον το γεγονός, βέβαια, ότι λίγα χρόνια αργότερα, το 1912, συστήνεται ο «Πανελλήνιος ιδασκαλικός Σύνδεσµος των Κυριών» µε πρόεδρο τη Σταµατίνα Καζαντζή, διδάκτορα της Φιλολογίας. 7 Μέσα στο χρονικό πλαίσιο λοιπόν που γίνεται γνωστή και στη χώρα µας η θεωρία του κοινωνικού αρβινισµού και αρχίζουν να διαχέονται και να συζητιούνται οι απόψεις του G. Stanley - Hall από την Αµερική και του S. Freud από την Ευρώπη, οι πρώτες µορφωµένες ελληνίδες αγωνίστηκαν και νίκησαν. Μετά την είσοδο της πρώτης φοιτήτριας στη Φιλοσοφική Σχολή το 1890, η Σχολή που συγκεντρώνει στη συνέχεια το µεγαλύτερο αριθµό φοιτητριών είναι η Ιατρική. Η Ιατρική Σχολή κατέχει την πρώτη θέση στην ιστορία της Ανώτατης Εκπαίδευσης των γυναικών στην Ελλάδα και για το λόγο ότι έχει να παρουσιάσει τις πρώτες γυναίκες Υφηγήτριες. Η Αγγελική Παναγιωτάτου και η Άννα Κατσίγρα είναι οι πρώτες Ελληνίδες που κατέκτησαν τον τίτλο της Υφηγήτριας, η πρώτη το 1908 και η δεύτερη το Η διεκδίκηση του τίτλου της υφηγήτριας από την Αγγελική Παναγιωτάτου το 1908 αποτέλεσε, για την ακαδηµαϊκή κοινότητα, πεδίο νέων 1 Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον, Αθήναι 31 Μαρτίου-4 Απριλίου 1904, Αθήναι, Συµµετέχουν δεκαοχτώ (18) εκπρόσωποι της «Ενώσεως των Ελληνίδων», δύο (2) της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, έξι (6) του Παρθεναγωγείου της Ασπασίας Σκορδέλη, µία του Ζαππείου Παρθεναγωγείου Κωνσταντινουπόλεως. Η γεωγραφική διασπορά είναι πολύ ευρεία αφού περιλαµβάνει διάφορα κέντρα του ελληνισµού µέσα και έξω από το κράτος. Ανδρ. Φωτιάδου, «Πρώτον Ελληνικόν Εκπαιδευτικόν Συνέδριον-Αθήναι, Μάρτιος-Απρίλιος 1904». Η αντίφαση του εκπαιδευτικού αιτήµατος στην πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, Θεσσαλονίκη, Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Ι.Α.Ν.Ε., 1998, σσ «Τµήµα της Γυναικείας Αγωγής», Πρώτον, ό.π., σσ Πρώτον, ό.π., σ Πρώτον, ό.π., σ «Κατάλογος των εταίρων του Ελληνικού ιδασκαλικού Συλλόγου», Παιδαγωγικόν ελτίον, τόµ. Α (1906), σσ και τόµ. Β (1907), σσ «Εορτή του Πανελληνίου ιδασκαλικού Συνδέσµου Κυριών», Ελληνική Επιθεώρησις, τ.ε, αρ. 56 (Ιούνιος 1912), σσ και «Ο Πανελλήνιος ιδασκαλικός Σύνδεσµος των Κυριών», αρ (Αύγουστος-Σεπτέµβριος 1912), σσ εν είναι γνωστή η διάρκεια και η παραπέρα δράση του Συλλόγου αυτού. 8 Σ. Ζιώγου-Καραστεργίου, Γυναίκες, ό.π., σσ

7 αµφισβητήσεων. Συναντά, πρώτα, την αντίδραση µιας οµάδας φοιτητών: «...αποδοκιµάζεται η Παναγιωτάτου, η επιστηµονικά µορφωµένη γυναίκα από τους φοιτητές του Πανεπιστηµίου µας» σχολιάζεται στο «Νουµά». 9 Η Σύγκλητος του Πανεπιστηµίου, µετά από κάποιους προβληµατισµούς που θεωρούσαν «υπερβολικήν την απαίτησιν», αναγνώρισε «διά µεγάλης πλειοψηφίας το δικαίωµα της υφηγεσίας των γυναικών», θέτοντας όµως, σύµφωνα µε τον τύπο της εποχής, συγκεκριµένους περιορισµούς: «Κατά πληροφορίας τας οποίας ελάβωµεν παρά των κ.κ. Καθηγητών δεν δύνανται αι υφηγήτριαι να διορισθώσι καθηγήτριαι διότι αντίκειται εις την γενικήν διάταξιν του Νόµου απαγορεύουσαν να καταλάβωσιν αι γυναίκες δηµοσίας θέσεις». 10 Τα σχόλια αυτά είναι ενδεικτικά του κλίµατος µέσα στο οποίο διεκδίκησαν επιστηµονική εξέλιξη και επαγγελµατική σταδιοδροµία οι γυναίκες. Στον αγώνα αυτό, βέβαια, των Ελληνίδων υπάρχουν και οι «σύµµαχοι» που χαρακτηρίζουν τη σχετική κίνηση «πρόοδο» και «εξέλιξη». «Αι ελληνίδες δεν αστειεύονται», σχολιάζει αρθρογράφος της «Πινακοθήκης». «Εισήλθον ως φοιτήτριαι εις το Πανεπιστήµιον, εξήλθον δοκτορέσσαι και τώρα ζητούν να εισέλθουν πάλιν ως υφηγήτριαι όµως». 11 Σε κείµενα της εποχής, τέλος, µε εµφανή δόση ειρωνείας προφητεύονται «τα µελλούµενα»: «...Λοιπόν οι κ.κ. καθηγηταί ας παρασκευασθούν να δεχθούν το αναπόδραστον. Αργά ή γρήγορα θ αποκτήσουν και συναδέλφους µε φουστάνια. Κατ αρχάς αι ανδρικαί των προλήψεις θα θεωρήσουν την συνεργασίαν ταύτην ως υποβιβάζουσαν την επιστήµην και την σοβαρότητα του Πανεπιστηµίου, αλλ έπειτα θα συνηθίσουν και δεν θα έχουν καν όρεξιν να γελάσουν όταν αι καθηγήτριαι θα προσέρχοντι να διδάξουν ευρισκόµεναι εις ενδιαφέρουσαν κατάστασιν. Εις όλα συνηθίζουν οι άνθρωποι. Και άµα γίνη η αρχή, δεν θα είνε δύσκολο να προϊδη τις την ηµέραν καθ ήν το Πανεπιστήµιόν µας θα γίνη γυναικείον κατάστηµα». 12 Την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, εποµένως, σφραγίζουν δύο ακραία γεγονότα: Το κλείσιµο του Ανώτερου Παρθεναγωγείου στο Βόλο από τη µια, και η υποστήριξη της Υφηγεσίας της Αγγελικής Παναγιωτάτου στην Ιατρική Σχολή από την άλλη. Η ανάγκη ουσιαστικών παρεµβάσεων της πολιτείας για τη βελτίωση της γυναικείας εκπαίδευσης γίνεται σταδιακά εµφανέστερη, γεγονός που επιβεβαιώνεται µε την υποβολή το 1908 Νοµοσχεδίων από τον υπουργό Σ. Στάη «Περί οργανώσεως της γυναικείας εκπαιδεύσεως» και «Περί ιδρύσεως διδασκαλείου θηλέων». 13 Τα Νοµοσχέδια αυτά, κατά την Καλ. Παρρέν, «αποτελούν µίαν τελείαν ριζικήν αναγέννησιν διά την Ελληνίδα», και σχολιάζονται ευνοϊκά ως η πρώτη σοβαρή ένδειξη ενδιαφέροντος για τη γυναικεία εκπαίδευση από την πλευρά της πολιτείας µε τον ενδεικτικό τίτλο «Αι Ελληνίδες Σουφραζέστ». 14 Ακολουθούν τα Νοµοσχέδια Ι. Τσιριµώκου µε εισηγητή τον. Γληνό το 1913 και η εκπαιδευτική µεταρρύθµιση του 1929 (Υπουργοός Κ. Γόντικας). Στη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα η κοινωνική πραγµατικότητα µεταβάλλεται και στη χώρα µας αισθητά. Να πως αρχίζει το 1916 η αγγελία της «Ακαδηµίας της γυναικείας παιδεύσεως διά κυρίας και δεσποινίδας» του Η. Κωνσταντινίδη, που µας εξηγεί πώς και γιατί συστήθηκε:«κάθε στοχαστικός παρατηρητής βλέπει ολοφάνερα ότι τα τελευταία δέκα χρόνια µια µεγάλη µεταβολή έγινε στην ψυχή της γυναίκας στην Ελλάδα. Πρωτύτερα ήταν εξαρτηµένη ολότελα από τον άντρα, πατέρα, ή αδερφό, και το µόνο επάγγελµα που της επέτρεπε η κοινωνία ν ακολουθήση για να ζήση - αν δεν υπήρχαν άλλα χέρια να δουλέψουν γι αυτήν - ήταν να γίνη δασκάλα, µοδιστρούλα ή εργάτρια σε κανένα εργοστάσιο. Τώρα βλέπουµε τη γυναίκα να ζητά περισσότερη θέση κάτω από τον ήλιο, να θέλη να υψωθή ίσα µε τον άντρα και να διεκδική όλα τα επαγγέλµατα που απαιτούν τάξη, προσοχή, διανοητική εργασία και κάποια µόρφωση. Τράπεζες, υπουργεία, ταχυδροµεία, µεγάλα καταστήµατα εγέµισαν από κορίτσια, δακτυλογράφους, γραφείς, τηλεφωνήτριες, ταµίες». 15 Η επαγγελµατική δραστηριότητα των ελληνίδων διευρύνεται σταδιακά µε τη συµµετοχή τους σε διάφορους χώρους, 16 και η γυναικεία εκπαίδευση αναβαθµίζεται αισθητά µε την ίδρυση, στο επίπεδο της Γενικής και Επαγγελµατικής Β/θµιας Εκπαίδευσης, Αστικών Σχολείων και ιδασκαλείων Θηλέων το 1914, 17 9 Λιγεία «Κάτι για τη χειραφέτηση», Ο Νουµάς, 8 του Φλεβάρη «Η χθεσινή συνεδρίασις της Πανεπιστηµιακής Συγκλήτου. Αι γυναίκες Υφηγήτριαι», Εµπρός, 25 Μαΐου Πινακοθήκη, έτ. Η (Ιούνιος-Ιούλιος 1908), σ ιαβάτης «Αι Καθηγήτριαι», Εµπρός, 28 Μαΐου Εκπαιδευτικά Νοµοσχέδια υποβληθέντα εις την Βουλήν των Ελλήνων υπό του Υπουργού των Εκκλησιαστικών και της ηµοσίας Εκπαιδεύσεως Σ. Ε. Στάη κατά Νοέµβριον του 1908, (χ.χ., χ.τ.). 14 Κ. Παρρέν, «Αι Ελληνίδες Σουφραζέστ», Εφηµερίς των Κυριών, περ. Β, έτ. 22ον (1908), αρ. 957, σσ και αρ. 958, σσ Κ. Κ., «Μία ανακοίνωση για τη γλώσσα µας. Η γλώσσα µας στην κοινωνική ζωή», ελτίο του Εκπαιδευτικού Οµίλου, τόµ. 6 (1916), σ Βλ. σχετικά, Ε. Αβδελά, ηµόσιοι υπάλληλοι γένους θηλυκού. Καταµερισµός της εργασίας κατά φύλα στον δηµόσιο τοµέα, , Αθήνα, Ιδρυµα Ερευνας και Παιδείας της Εµπορικής Τράπεζας της Ελλάδος,1990, σσ Β.. της 8ης Σεπτεµβρίου 1914 «Περί χορηγίας αδείας εις την Φιλεκπαιδευτικήν Εταιρείαν ιδρύσεως αστικών σχολείων θηλέων», Φ.Ε.Κ., αρ. 255 (11 Σεπτεµβρίου 1914), και Ν.. 26ης Αυγούστου 1914 «Περί ιδρύσεως ιδασκαλείων εκατέρου των φύλων προς µόρφωσιν διδασκάλων της ηµοτικής Εκπαιδεύσεως», Ν.381, Φ.Ε.Κ., αρ.335 (19 Νοεµβρίου 1914). Βλ. στη συνέχεια της εισήγησης αυτής τα σχετικά µε τα Αστικά Σχολεία και τα ιδασκαλεία Θηλέων. 7

8 αυτοτελών Ελληνικών Σχολείων και Γυµνασίων θηλέων από το 1917 κ.εξής 18 και τη νοµοθετική κατοχύρωση, το 1918, των «Πρακτικών Σχολών Θηλέων», στο επίπεδο της Επαγγελµατικής Εκπαίδευσης. 19 Στην πνευµατική ζωή η συµµετοχή, επίσης, διευρύνεται και ελληνίδες λόγιες και λογοτέχνιδες γράφουν στο Νουµά (Κλ. Μαλάµου, Ειρ. εντρινού, Άλκης Θρύλος, Γ. Καζαντζάκη,. Μοάτσου κ.ά.) και στο ελτίο του Εκπαιδευτικού Οµίλου: Αικ. Βαρουξάκη, Ο. Βελλίνη, Αύ. Θεοδωροπούλου, Π. έλτα, Μ. εσύπρη, Αύ. Θέρου, Γ. Καζαντζάκη, Α. Μελά - Κατσίγρα, Μ. Λογοθέτη, Ζ. Ναυπλιώτη, Ε. Νεγρεπόντη - Ουράνη, Ο. Οικονόµου, Κ. Παρρέν, Π. Χριστάκου. Στα 890 συνολικά µέλη του Εκπαιδευτικού Οµίλου καταγράφονται 158 γυναίκες. Συµπεριλαµβάνονται δασκάλες, καθηγήτριες, λογοτέχνιδες, λόγιες, εκπρόσωποι συλλόγων, µέλη της ανώτερης αστικής τάξης. Αντιπροσωπευτικά ονόµατα κατά περίπτωση: Πηνελόπη έλτα, Αύρα Θεοδωροπούλου, Γαλάτεια Καζαντζάκη, Ναταλία Μελά, Αγλαΐα Μεταλληνού, Ιωάννα Σεφεριάδου κ.ά. 20 Το 1910 η Κατίνα Παπά συµπεριλαµβάνεται στα µέλη της Φοιτητικής Συντροφιάς, το 1911 η Άννα Κατσίγρα υποστηρίζει την Υφηγεσία της στην Ιατρική Σχολή 21 και την ίδια χρονιά η Αύρα Θεοδωροπούλου πρωτοστατεί στην ίδρυση του «Κυριακού Σχολείου Εργατριών» στην Αθήνα. 22 Γίνεται σαφές ότι οι πρώτες απόφοιτες του Πανεπιστηµίου Αθηνών κάνουν αισθητή την παρουσία τους στη γενικότερη κοινωνική, πνευµατική και καλλιτεχνική ζωή του τόπου. ηµοσιεύουν επιστηµονικές µονογραφίες, σχολικά εγχειρίδια, λογοτεχνικά έργα, δηµοσιογραφούν και αρθρογραφούν στα γνωστά περιοδικά της εποχής, εκδίδουν οι ίδιες ηµερολόγια και περιοδικά, ακολουθούν το κίνηµα του εκπαιδευτικού δηµοτικισµού, συµµετέχουν σε διαλέξεις, λαϊκά µαθήµατα, καλλιτεχνικές εκθέσεις και συναυλίες. 23 Κατά την τρίτη δεκαετία του 20 ού αιώνα ( ) καταγράφεται ως ιδιαίτερα θετικό στοιχείο η συµµετοχή γυναικών εκπαιδευτικών στους συλλογικούς αγώνες των γυναικών και τη διαµόρφωση κοινωνικής οπτικής µε νέα σωµατεία και µορφές δράσης: «Σοσιαλιστικός Οµιλος Γυναικών» ( Αθηνά Γαϊτάνου-Γιαννιού, Πηνελόπη Χριστάκου, Μαρία Χατζηµιχάλη, Αννα Πετρίδου, Πετρούλα Τζοβάρα), «Σύνδεσµος Ελληνίδων υπέρ των ικαιωµάτων της Γυναικός» ( Αύρα Θεοδωροπούλου, Μαρία Νεγρεπόντη, Μαρία Σβώλου, Ρόζα Ιµβριώτη κ.ά.), «Εθνικό Συµβούλιο Ελληνίδων», «Σύλλογος Ελληνίδων Επιστηµόνων», κ.ά., στην Αθήνα και η «Φεµινιστική Ενωση Μακεδονίας Θράκης» στη Θεσσαλονίκη (1928 Ελένη Παγκάλου, Ελπίδα Αντωνιάδου). Τα σωµατεία αυτά ιεραρχούν και προβάλλουν τα γυναικεία αιτήµατα προχωρώντας στη διεκδίκηση κοινωνικών και πολιτικών δικαιωµάτων. Κυκλοφορούν, επίσης, γυναικεία περιοδικά («Ελληνίς», , «Ο Αγώνας της Γυναίκας», , «Σοσιαλιστική Ζωή», , στην Αθήνα, και οι βραχύβιες «Εφηµερίς των Γυναικών», 1929, και «Φεµινιστική», 1930, στη Θεσσαλονίκη), γίνονται πολλές εκδόσεις βιβλίων και γενικού περιεχοµένου περιοδικών από γυναίκες. 24 Ιδιαίτερης και πολυδιάστατης σηµασίας γεγονός θεωρείται η έλευση των προσφύγων µετά το 1922, που είχε ως αποτέλεσµα η συλλογική δραστηριότητα των γυναικών να αυξηθεί αισθητά σε όλα τα αστικά κέντρα της χώρας. Ενδεικτικά αναφέρεται το γεγονός ότι το 1926 το Εθνικό Συµβούλιο Ελληνίδων περιλαµβάνει στον κατάλογο των µελών του 70 γυναικείους συλλόγους (25 των Αθηνών, 6 της Θεσσαλονίκης, 5 της Μιτυλήνης κ.ά.). 25 Ιδιαίτερης σηµασίας για το θέµα που µας ενδιαφέρει εδώ θεωρείται η ίδρυση το 1921 και λειτουργία, βραχύχρονη έστω, της «Ανωτέρας Γυναικείας Σχολής» µε πρωτοβουλία του Συνδέσµου για τα ικαιώµατα της Γυναίκας, τη συνεργασία του. Γληνού και τη συµµετοχή γνωστών λογίων. Η Μυρσίνη Κλεάνθους διδάσκει στη Σχολή αυτή Αρχαία Ελληνική Λογοτεχνία. Το πλαίσιο του γενικού προβληµατισµού αναπτύσσεται µε σαφήνεια και διορατικότητα στην εισαγωγική οµιλία του. Γληνού µε θέµα «Γυναικείος Ανθρωπισµός». 26 Η Σχολή αυτή µε διετή κύκλο σπουδών έχει σκοπό «να δώση ανώτερη ιστορική, καλλιτεχνική, φιλοσοφική και κοινωνιολογική µόρφωση στις γυναίκες, που θέλουν να κατανοούν και να υποβοηθούν τις τάσεις του συγχρόνου πολιτισµού και πρό πάντων του νεοελληνικού και να µετέχουν συνειδητά στη σύγχρονη προοδευτική κίνηση». 27 Στο επίπεδο της εκπαιδευτικής πράξης επισηµαίνεται η αύξηση του αριθµού των Β/θµιων σχολείων θηλέων (το 1929 λειτουργούν 23 Ελληνικά Σχολεία, 7 Γυµνάσια, 16 Αστικά Σχολεία, 4 Αρσάκεια, 2 Εµπορικές σχολές), η αισθητή αύξηση του αριθµού των µαθητριών, η 18 Β.. της 2ας Σεπτεµβρίου 1917 «Περί ονοµασίας Ελληνικών Σχολείων και Γυµνασίων Αθηνών ως τοιούτων των θηλέων», Φ.Ε.Κ., αρ. 189 (5 Σεπτεµβρίου 1917). 19 Νόµος 1329/ «Περί πρακτικών σχολών θηλέων», Φ.Ε.Κ., αρ. 89/ Αλ. ηµαράς, Εκπαιδευτικός Οµιλος. Κατάλογος µελών Σύνθεση-Περιγραφή-Εκτιµήσεις. Αθήνα, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισµού και Γενικής Παιδείας, Καλ. Παρρέν, «Η νέα Υφηγήτρια», Εφηµερίς των Κυριών, περ. Β, έτ. 25ον, αρ (15 Απριλίου-15 Μαΐου 1911). 22 Αύρα Θεοδωροπούλου, «Το Κυριακό Σχολείο Εργατριών», ελτίο του Εκπαιδευτικού Οµίλου, τόµ. 5 (1915), σσ Λεπτοµερείς αναφορές στις σχετικές δραστηριότητες βλ. Σ. Ζιώγου - Καραστεργίου, Γυναίκες και Ανώτατη, ό.π., σσ Έ. Αβδελά - Αγγ. Ψαρρά, ό.π., σσ και Σ. Ζιώγου - Καραστεργίου, «Οι γυναίκες των γραµµάτων και του πολιστισµού στη Θεσσαλονίκη - 19ος αιώνας - Μεσοπόλεµος: Ονοµάτων επίσκεψις», Θεσσαλονικέων Πόλις, αρ. τεύχ.8 (Ιούνιος 2002), σσ «Κατάλογος των µελών του Ε.Σ.Ε.», Ελληνίς, έτ. Στ, αρ. 12 ( εκέµβριος 1926), σσ Α. Γληνού, Γυναικείος ανθρωπισµός, Αθήναι, Ανωτέρα Γυναικεία Σχολή, 1921, σσ Ό.π., σ

9 αύξηση του αριθµού των φοιτητριών στα δύο, πλέον, Πανεπιστήµια (Αθηνών και Θεσσαλονίκης), και, τέλος, η αισθητή διεύρυνση της επαγγελµατικής δράσης των Ελληνίδων. 28 Ολα τα παραπάνω, και κυρίως το επίµονο και επίµαχο αίτηµα για ισοπολιτεία, συνιστούν, όπως διαγράφεται, όχι ρητά βέβαια τη δεκαετία αυτή, αυτό που θα ονοµάζαµε «γυναικείο κίνδυνο». Μια διάσταση του «κινδύνου» αυτού διακρίνεται στη διαµάχη για την ισοµισθία δασκάλων - διδασκαλισσών και τις φανερές αντιρρήσεις των δασκάλων που καταγράφονται στο περιοδικό «ιδασκαλικόν Βήµα» από το 1924 έως το Κατά τη δεκαετία ο αριθµός των διδασκαλισσών που συµµετέχουν στο συνδικαλιστικό τους όργανο είναι πολύ µεγάλος και η συµµετοχή τους ενεργή αφού στον Πειραιά ιδρύεται χωριστός σύλλογος διδασκαλισσών. Η παρουσία των διδασκαλισσών γίνεται έντονα αισθητή µε την αρθρογραφία στο «ιδασκαλικόν Βήµα», τα υποµνήµατα και τη συµµετοχή στις διεκδικήσεις του κλάδου και των γυναικών εκπαιδευτικών ειδικότερα. 30 Σε γενικές γραµµές, όµως, καταγράφονται ιδιαίτερα θετικές πρακτικές για τις γυναίκες µετά τη Μεταρρύθµιση του Η Μαρία Αµαριώτου συµµετέχει ενεργά στις συνεδριάσεις του Ανωτάτου Εκπαιδευτικού Συµβουλίου, ως µέλος του Εκπαιδευτικού Γνωµοδοτικού Συµβουλίου, και ένας µεγάλος αριθµός καθηγητριών δραστηριοποιείται στο πλαίσιο της Ο.Λ.Μ.Ε. 31 υναµική καταγράφεται, επίσης, η παρουσία εκπαιδευτικών, διδασκαλισσών και καθηγητριών, στα εκπαιδευτικά συνέδρια που διοργανώνονται αυτή την περίοδο, όπου αποτυπώνουν συγκεκριµένα αιτήµατα για τη βελτίωση της γυναικείας εκπαίδευσης και διεκδικήσεις για την κατοχύρωση και προώθηση της επαγγελµατικής τους θέσης και εξέλιξης. Στο «Εκπαιδευτικό Συνέδριο ιευθυντών και Υποδιευθυντών των ιδασκαλείων της ηµοτικής Εκπαιδεύσεως και των Νηπιαγωγών» (Σεπτέµβριος 1930) συµµετέχουν µε λόγο η Μ. Κλεάνθους-Παπαδηµητρίου, Ρ. Ιµβριώτη, Αν. Τζοαννοπούλου, Σ. Λασκαρίδου, Στ. Μαρκέτου. «Η κ. Κλεάνθους-Παπαδηµητρίου συνιστά τον µη χωρισµόν των ιδασκαλείων εις αρρένων και θηλέων και αναπτύσσει δια µακρών τους λόγους, οι οποίοι επιβάλλουν τούτο. Τονίζει επίσης την ανάγκην της διδασκαλίας όχι απλώς οικοκυρικού, αλλά ευρυτέρας σηµασίας από κοινωνικής απόψεως µαθήµατος των καθηκόντων της γυναικός». 32 Η ίδια εκπαιδευτικός µαζί µε τη Ρ. Ιµβριώτη προτείνουν επίσης να ορισθεί ειδικό Συνέδριο για την εξέταση του ζητήµατος της γυναικείας εκπαίδευσης κα το Συνέδριον «οµοθύµως» αποδέχεται την πρόταση αυτή. Στο θέµα της συνεκπαίδευσης, τέλος, η στάση της Ρ. Ιµβριώτη είναι, επίσης, θετική και «συνιστά όπως ο εκπαιδευτικός κόσµος αντιταχθή εις την υφισταµένην σχετικήν κοινωνικήν παράδοσιν». 33 Στο «Συνέδριο Προστασίας Μητρότητος και Παιδικής ηλικίας» της ίδιας χρονιάς (1930), συµµετέχουν η Α. Κατσίγρα, Ζ. Φράγκου, Μ. Παπαδηµητρίου, Α. Τριανταφυλλίδου, Α. Παπαδηµητρίου, Μ. Αµαριώτου, και η Μ. Σβώλου. Στα πορίσµατα του Συνεδρίου αυτού συµπεριλαµβάνεται και πρόταση για το θέµα της συνεκπαίδευσης που αφορά «Την ίδρυσιν προτύπων πειραµατικών σχολείων προς ακριβή έρευναν παρ ηµίν του ζητήµατος της συνεκπαιδεύσεως εν τη Μέση Εκπαιδεύσει µετά καταλλήλων προγραµµάτων και ειδικώς µορφωµένου προσωπικού». 34 Στο επίπεδο της εκπαιδευτικής πράξης ιδιαίτερα θετικό στοιχείο αποτελεί η ίδρυση Γυµνασίων θηλέων και, συνεκδοχικά, ο διορισµός φιλολόγων και άλλων ειδικοτήτων καθηγητριών, 28 Λ. Κόττου, «Η εκπαίδευση των Ελληνίδων από το 1830 έως σήµερα», στο: Ζ. Φράγκου (επιµ.), Γύρω από το παιδί, Αθήνα, Σύλλογος προς ιάδοσιν Ωφελίµων Βιβλίων, Βιβλ.Ι.Σιδέρη, 1930, σ Ε. Αβδελά, ό.π. 29 Κατά το διάστηµα έχουν καταγραφεί αντιδράσεις κατά της ισοµισθίας δασκάλων/ διδασκαλισσών που είχε θεσµοθετηθεί το Πρόκειται για διαµάχη εκπροσώπων του κλάδου που, και µετά την νοµοθετική κατοχύρωση, διατυπώνουν επιχειρήµατα εναντίον της ισοµισθίας. Καταγράφονται, στο ιδασκαλικό Βήµα, έντονες αντιπαραθέσεις γύρω από τις παντρεµένες δασκάλες, και προτάσεις για αποποµπή τους από την υπηρεσία. Βλ. ενδεικτικά, ιδασκαλικόν Βήµα, έτ. Α (1924), αρ. 2, σ. 3, αρ. 5. σ. 4, αρ. 6, σσ. 1-2, αρ. 21, σ. 7 και αρ. 30, σ. 4. Επίσης, Ε. Σουρή - Οικονόµου, «Η ισοµισθία», ιδασκαλικόν Βήµα, έτ. Α (1924), αρ. 9, σ. 3, Α. Αρταβάνη, «Τα δίκαια των διδασκαλισσών», έτ. Α (1925), αρ , σ. 14. Ειδικό σχολιασµό στο Ε. Αβδελά, «Η θέση της δασκάλας. Λόγοι και αντίλογοι σε ένα µεσοπολεµικό επαγγελµατικό έντυπο», ίνη, 3 (1988), σσ Θ. Αθανασιάδης, Η ιδασκαλική Οµοσπονδία Ελλάδας στο Μεσοπόλεµο. (Η ίδρυση και η πορεία της), ιδ. ιατριβή, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα, 1999, σσ. 781 και Εφη Αβδελά, «Η θέση», ό.π. 31 Κατά τα σχολ. έτη και οι συνδροµήτριες στο ελτίον της Ο.Λ.Μ.Ε. είναι 65 και 80 αντίστοιχα, πολλές αρθρογραφούν και γενικά είναι έντονα αισθητή η δράση και η παρουσία τους. Στις συνελεύσεις της Ο.Λ.Μ.Ε. συµµετέχουν ενεργά η Μ. Κλεάνθους - Παπαδηµητρίου, η Ρ. Ιµβριώτη και η Ε. ασκαλάκη. Βλ. ενδεικτικά, ελτίον Ο.Λ.Μ.Ε., αρ.73 (Σεπτέµβριος 1930), σσ ελτίον της Ο.Λ.Μ.Ε., αρ. φ (Σεπτέµβριος - Οκτώβριος 1930), σ Ο.π., σσ ελτίον Ο.Λ.Μ.Ε., αρ. φ. 55 (Νοέµβριος 1930), σσ. 98 και 100. Κατά το σχολικό έτος , λειτουργούν ήδη 7 δηµόσια Γυµνάσια θηλέων, 14 αρρένων, 121 µικτά, και 19 Ανώτερα Παρθεναγωγεία. Λειτουργούν, παράλληλα, 13 Πρακτικά Λύκεια και 228 Ηµιγυµνάσια, όλα, σχεδόν, µικτά. Στα σχολεία αυτά εγγράφονται , περίπου, µαθήτριες σε σύνολο , περίπου, µαθητικού πληθυσµού. 34 Τα εφτά Γυµνάσια θηλέων κατανέµονται γεωγραφικά στα εξής αστικά κέντρα: ύο στην Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Βόλο, Πάτρα και Χανιά. 9

10 ορισµένες από τις οποίες κατέλαβαν την επόµενη δεκαετία τις πρώτες θέσεις γυναικών Γυµνασιαρχών (Ρόζα Ιωάννου-Ιµβριώτη, Μαρία Πολυµενάκου, Κατίνα Παπά). Επιλογικά, παρόλο που καταγράφονται αρκετές διαφοροποιήσεις στις προτάσεις του αστικού χώρου για την εκπαίδευση των γυναικών (από το 1911 µέχρι το 1929), είναι αδιαµφισβήτητο το γεγονός ότι η εκπαίδευση των θηλέων έρχεται στο προσκήνιο και αποτελεί κεντρικό άξονα µεταρρυθµιστικών προτάσεων. Οι κυβερνήσεις του Ελ. Βενιζέλου, εποµένως, προσδιορίζουν, µε ευαισθησία, καθορίζουν µε διορατικότητα το νέο σκηνικό για τις Ελληνίδες, παρεµβαίνουν, επηρεάζουν αλλά και υπηρετούν τις νέες κοινωνικές και εκπαιδευτικές ανάγκες και απαιτήσεις. Στο διεθνή χώρο, σύµφωνα µε εκπροσώπους της φεµινιστικής προσέγγισης, επιφυλακτικότητα της πλειονότητας των κοινωνικών (προοδευτικών) αναδοµιστών να αµφισβητήσουν τη διάκριση των δύο φύλων δεν καταγράφεται µόνον ως µια θεωρητική αδυναµία αλλά και ως πρακτική, καθώς σπάνια ή ελάχιστοι µόνον από αυτούς αναγνώριζαν τη σηµασία του γεγονότος ότι το 1/3 (την εποχή αυτή) των εκπαιδευτικών που έπρεπε να υλοποιήσουν την αιτούµενη εκπαιδευτική µεταρρύθµιση ήταν γυναίκες. 35 Επιλογικά για το ρόλο και την παρέµβαση των γυναικών εκπαιδευτικών Στη συζήτηση για τους ρόλους των φύλων, στο λόγο και αντίλογο που διαµορφώνεται από τις αρχές του 19 ου αιώνα και επιτείνεται στις τελευταίες δεκαετίες, συµµετέχουν δυναµικά και οι γυναίκες εκπροσωπούµενες, κυρίως, από τις δασκάλες της εποχής. Ως προς τις βασικές παραµέτρους των γυναικείων θέσεων γίνεται σαφές ότι οι γυναίκες επιχειρούν να διευρύνουν τα ασφυκτικά πλαίσια της έµφυλης ιδεολογίας αλλά στηρίζονται σε αυτή ακριβώς την ιδεολογία µε στόχο τη σταδιακή διεύρυνσή της. Ο λόγος των γυναικών στο 19 ο αιώνα συνοµιλεί µε τον κυρίαρχο λόγο της έµφυλης ιδεολογίας, αλλά, ταυτόχρονα, επιχειρεί να ανατρέψει τις απόψεις αυτές. Στις αρχές του 20 ου αιώνα και το Μεσοπόλεµο γυναίκες εκπαιδευτικοί (δασκάλες και καθηγήτριες) είναι πολλά από τα µέλη των φεµινιστικών οργανώσεων και στα σχετικά κείµενα διαµορφώνεται σταθερά ένας γυναικείος πολιτικός, διεκδικητικός λόγος. Μαζική πλέον παρουσία των γυναικών στο επάγγελµα, σχετικά υψηλότερο µορφωτικό επίπεδο, αύξηση του αριθµού των καθηγητριών, συµµετοχή στους αγώνες για ισοµισθία και ισοπολιτεία είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν το χώρο και επιτρέπουν να εκφραστεί ένας λόγος γυναικών µε συνείδηση της ιδιαίτερης θέσης του φύλου τους. Υποστηρικτικά προς την κατεύθυνση αυτή λειτούργησε τόσο η εκπαίδευση όσο και η εθνική διάσταση και η κοινωνική προσφορά. Σε αυτοβιογραφικά κείµενα διδασκαλισσών αποτυπώνονται υψηλές προσδοκίες για το ρόλο τους (χωρίς θεωρητική τεκµηρίωση και θεµελίωση όµως) αλλά σκεπτικισµός για την αποτελεσµατικότητα. Καταγράφονται, επίσης, ακραία αισθήµατα φροντίδας - αλτρουϊσµού και αυτοθυσίας των διδασκαλισσών (κοινωνική µητρότητα) σε συνθήκες έντονων ιεραρχικών σχέσεων, ελέγχου και επιτήρησης της ιδιωτικής ζωής και της δηµόσιας δράσης. Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, σε αυτοβιογραφικά κείµενα καθηγητριών γίνεται εµφανής η κριτική για το ρόλο και την παρουσία των διδασκαλισσών. Αναδεικνύεται θεωρητικός προβληµατισµός για τη φιλοσοφία της παιδείας και το ρόλο του σχολείου και των εκπαιδευτικών, ενηµέρωση για τις σύγχρονες παιδαγωγικές θεωρίες (αρχές νέας αγωγής), συζήτηση για την κοινωνική θέση, το ρόλο και τις διεκδικήσεις των γυναικών σε σχέση µε το σχολείο και την εκπαίδευση. Γενικά, καταγράφεται σιγουριά για το ρόλο και αισιοδοξία για τις δυνατότητες παρέµβασης των γυναικών εκπαιδευτικών σε αντίθεση µε την ανασφάλεια και αβεβαιότητα των διδασκαλισσών. 36 Το επάγγελµα της εκπαιδευτικού, εποµένως, προσέφερε στις γυναίκες τη δυνατότητα για εργασία και οικονοµική ανεξαρτησία, αλλά, παράλληλα, αποτέλεσε τη βάση για κοινωνική παρουσία και συµµετοχή στους εθνικούς αγώνες καθώς και την αφετηρία για συλλογική δράση και διεκδικήσεις πολιτικών δικαιωµάτων από τις Ελληνίδες. 35 Βλ. σχετικά F.Maher, John Dewey, Progressive Education, and Feminist Pedagogies: Issues in Gender and Authority, στο: K. Weiler (ed.), Feminist Engagements: Reading, resisting, and revisioning male theorists in education and cultural studies, New York-London, Routledge, 2001, σσ Λεπτοµερείς αναλύσεις και αναφορές στα σχετικά κείµενα συµπεριλαµβάνονται στην έκθεση του ερευνητικού προγράµµατος «Πυθαγόρας» που πρόκειται να δηµοσιευτεί σύντοµα. Βλ. υποσ

11 Ευαθαλία Αδάµ Σαπφώ Λεοντιάς 11 Αικατερίνη Λασκαρίδου

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην αποδόµηση των έµφυλων ταυτοτήτων: προϋποθέσεις, αντιστάσεις και όρια Ελένη Μαραγκουδάκη Επίκ. Καθηγήτρια Τµήµα ΦΠΨ, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Tα κορίτσια φοιτούν σε ίσο ή και

Διαβάστε περισσότερα

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς

Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Η προσχολική εκπαίδευση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα και στις ελληνικές κοινότητες της διασποράς Α. Σύντοµη ιστορική διαδροµή Η ελληνική προσχολική εκπαίδευση γεννιέται και αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (ενδεικτική)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (ενδεικτική) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ (ενδεικτική) AB ΑΛΗ Α. (1989): Οι Βαθµοί είναι Αναγκαίοι; Παιδαγωγικές και Κοινωνιολογικές Απόψεις και Προσεγγίσεις για την Αξιολόγηση και Βαθµολογία στο Σχολείο, Σύγχρονη Εποχή,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα πρώτα Δικαιώματα στην Εκπαίδευση

Τα πρώτα Δικαιώματα στην Εκπαίδευση 1837: Ίδρυση πρώτου Σχολείου Θηλέων από την Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία (Αρσάκειο) 1872: Σύλλογος Κυριών υπέρ της Γυναικείας Παιδεύσεως 1875: Ίδρυση Σχολής Αδελφών Νοσοκόμων «Ευαγγελισμού» 1885: Δασκάλες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων

Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών τη Αγωγή ιευθύντρια τη Έδρα ΟΥΝEΣΚO Για την Ισότητα και Ενδυνάµωση των Φύλων «Η Εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο σηµαντικά µέσα για Ενδυνάµωση των γυναικών µε τη Γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

διαθέτει πτυχίο Τµήµατος Φιλολογίας µε εξειδίκευση στη Γλωσσολογία αλλά πτυχίο

διαθέτει πτυχίο Τµήµατος Φιλολογίας µε εξειδίκευση στη Γλωσσολογία αλλά πτυχίο Ι ΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Για την αξιολόγηση των φακέλων των ενδιαφερόµενων για την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος µε αρ. πρωτ. 602/3/10394/04-02-2013 για τρεις θέσεις (Α,

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012

8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 8 ο ΓΕΛΠάτρας ΕρευνητικήΕργασία Μάιος 2012 ΗΕξέλιξηκαιη Ιστορίατης Εκπαίδευσηςανά τουςαιώνες Τομάθημαστην αρχαίαελλάδα. Αντί για βιβλία είχαν πήλινες πλάκες και το μάθημα γινόταν με δύο άτομα, τον μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΣΤΡΙΑΣ, Τµήµα Επιστήµης της Αγωγής (Erziehungswissenschaft)

ΑΥΣΤΡΙΑΣ, Τµήµα Επιστήµης της Αγωγής (Erziehungswissenschaft) ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΚΑΡΑΦΥΛΛΗΣ Ονοµατεπώνυµο: Αθανάσιος Καραφύλλης ιεύθυνση: Κάστανου και Αντιγόνης 11 68100 Αλεξ/πολη Χρονολογία γέννησης: 31-7-1965 Τόπος γέννησης: Παπαγιάννης - Φλώρινας 2. ΣΠΟΥ ΕΣ 1983

Διαβάστε περισσότερα

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία.

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Τ α δ ι κ α ι ώ µ α τ α τ ω ν γ υ ν α ι κ ώ ν σ τ η ν κ ο ι ν ω ν ί α. Εισαγωγή Πολλές έρευνες και µελέτες σχετικά µε τη θέση της γυναίκας απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925 1 ο Επιστημονικό Πεδίο Κοινά με άλλα Επιστημονικά Πεδία 1ο και 4ο - Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών (Αγρίνιο) -Πολιτισμικής Τεχ/γίας και Επικ/νίας (Μυτιλήνη) -Τεχνών Ήχου και

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας. Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας. Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Καβάλας Ερωτηματολόγιο για τις μαθήτριες Τίτλος πράξης: Κατηγορία Πράξης: Ενέργεια: Μέτρο: Επιστ. Υπεύθυνος: "Επιμόρφωση - Πιστοποίηση Γυναικών Αρχικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ «ΙΚΤΥΟ ΑΛΦΑ»

ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ «ΙΚΤΥΟ ΑΛΦΑ» ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ «ΙΚΤΥΟ ΑΛΦΑ» ΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2007 ΡΑΣΕΙΙΣ ΓΙΙΑ ΓΟΝΕΙΙΣ.. Αποδέκττεςς ~300 γονείίςς = 600 παιιδιιά ΟΜΑ ΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ( ιάρκεια κάθε Οµάδας: 7-10 δίωρες εβδοµαδιαίες συναντήσεις).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

e-mail: 210 6741619, 6970886134 milionis@sch.gr

e-mail: 210 6741619, 6970886134 milionis@sch.gr ΧΡΙΣΤΟΣ ΜΗΛΙΩΝΗΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΘΗΝΑ 2007 2 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ - ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Επώνυµο: Όνοµα: Όνοµα πατέρα: Ειδικότητα Ιδιότητα: Έτος, τόπος γέννησης: Οικογενειακή κατάσταση: ιεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

! ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ!ΕΡΓΑΣΙΩΝ!ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ!! ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ!ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ!

! ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ!ΕΡΓΑΣΙΩΝ!ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ!! ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ!ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ! 2oΕπιστημονικόΣυνέδριο ΠανελλήνιαςΈνωσηςΣχολικώνΣυμβούλων ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΕΡΓΑΣΙΩΝΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Θεσσαλονίκη2015 ΠανελλήνιαΈνωσηΣχολικώνΣυμβούλων 2oΕπιστημονικόΣυνέδριο ΠανελλήνιαςΈνωσηςΣχολικώνΣυμβούλων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Αντικείμενο του Τμήματος Το Τμήμα ασχολείται με την μελέτη των πολιτικών φαινομένων, των πολιτικών θεσμών, διαδικασιών και ανταγωνισμών.

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΠΑΕ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009-2010

ΤΕΠΑΕ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009-2010 ΤΕΠΑΕ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009-2010 Άλλα 8 αντίστοιχα τμήματα στην Ελλάδα Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, ΤΕΑΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη Παρασκευή 14 Οκτωβρίου 2011 15.00-15.30 Εγγραφές 15.30-16.00 Χαιρετισμοί από τον Πρύτανη του Α.Π.Θ. Καθηγητή κο Γιάννη Μυλόπουλο από τον Κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής Καθηγητή κο Μιλτιάδη Παπανικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό. Διδακτικό έργο

Βιογραφικό. Διδακτικό έργο ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ Βιογραφικό Ο Χρήστος Ηρ. Αντωνίου γεννήθηκε στη Ζούζουλη Καστοριάς. 1977: Πτυχίο Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. 1982: Δίπλωμα μεταπτυχιακών σπουδών Magister

Διαβάστε περισσότερα

30 Νοεµβρίου εκλογές ΤΕΕ

30 Νοεµβρίου εκλογές ΤΕΕ 30 Νοεµβρίου εκλογές ΤΕΕ Στις εκλογές του ΤΕΕ, στην Επιστηµονική Επιτροπή Ειδικότητας Ηλεκτρονικών (ΕΕΕ) Μηχανικών, ένα νέο ψηφοδέλτιο διεκδικεί την ψήφο των Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής. Τι συµβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Χημικοί Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Αυτό το ερωτηµατολόγιο έχει σαν στόχο να εξασφαλίσει σηµαντικές πληροφορίες πάνω στις ειδικές ανάγκες υποστήριξης που έχει η νεολαία η

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων Συνεδριάσεις συλλόγου διδασκόντων http://www.gdimitrakopoulos.gr ΦΕΚ 1340 τ. Β (άρθρα 37,38 και 39) Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων 1. Ο Σύλλογος των ιδασκόντων (Σ..) είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη

ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ. Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΜΦΥΛΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ Ιωάννα Βραχωρίτου Άννα Κουµανταράκη ΣΤΟΧΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ α) η διερεύνηση των απόψεων και στάσεων των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β Βουλή των Εφήβων H «Bουλή των Eφήβων» είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διοργανώθηκε για πρώτη φορά από τη Bουλή των Ελλήνων το σχολικό έτος 1995-1996 και από τότε λειτουργεί σε ετήσια βάση, με τη

Διαβάστε περισσότερα

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων

http://www.gdimitrakopoulos.gr Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων Συνεδριάσεις συλλόγου διδασκόντων ΦΕΚ 1340 τ. Β (άρθρα 37,38 και 39) Άρθρο 37: Σύσταση και λειτουργία του Συλλόγου των ιδασκόντων 1. Ο Σύλλογος των ιδασκόντων (Σ..) είναι συλλογικό όργανο του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον

Εκπαίδευση σχετικά με το περιβάλλον Εκπαίδευση για το περιβάλλον Εκπαίδευση στο περιβάλλον Περιβαλλοντική Εκπαίδευση (ΠΕ) ονομάζεται η διδασκαλία του τρόπου λειτουργίας του οικοσυστήματος και στόχος της είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς των ανθρώπων προς μια αειφορική κατεύθυνση Εκπαίδευση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

113 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 330 115 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ( ΡΕΘΥΜΝΟ) ΚΡΗΤΗΣ 200 109 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ 330

113 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 330 115 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ( ΡΕΘΥΜΝΟ) ΚΡΗΤΗΣ 200 109 ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΘΗΝΑΣ 330 Κλάδος ΠΕ 02 Φιλολόγων: [Κωδικός: ΠΕ 02.00] [ΦΕΚ 515/8-10-2008] Τα πτυχία που οδηγούν στο επάγγελµα του εκπαιδευτικού στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση αναφέρονται στη προκήρυξη του ΑΣΕΠ που δηµοσιεύτηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 2013-14 Α εξάμηνο Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Υπεύθυνος καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής «Διδακτική της Ιστορίας» Διδάσκουσα: Μαρία Ρεπούση Ακαδημαϊκό έτος:

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 31/10/1986. ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 2382020780, 6976063627 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Άγαμος nipiagogcs@windowslive.com

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 31/10/1986. ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 2382020780, 6976063627 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Άγαμος nipiagogcs@windowslive.com ΟΝΟΜΑ: ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΕΠΏΝΥΜΟ: ΝΤΙΛΟΥΔΗΣ ΠΑΤΡΩΝΥΜΟ: ΣΤΑΥΡΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 31/10/1986 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Πενταπλάτανος Τ.Κ. 58100, Γιαννιτσά. ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 2382020780, 6976063627 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης

ευπωπαϊκό ππόηυπο Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας Έκθεση Συστηματικής Διερεύνησης ΤΠΟΤΡΓΔΙΟ ΠΑΙΓΔΙΑ ΓΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΔΤΜΑΣΩΝ ΚΔΝΣΡΟ ΔΚΠΑΙΓΔΤΣΙΚΗ ΔΡΔΤΝΑ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Της Σχολικής Μονάδας ευπωπαϊκό ππόηυπο Κλίμα & Σχέσεις στο Σχολείο Σχέσεις μεταξύ Σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ζερβού 1, Α. Παρασκευάς 2

Κ. Ζερβού 1, Α. Παρασκευάς 2 Διερεύνηση των Απόψεων εν Ενεργεία Γυναικών Εκπαιδευτικών Σχετικά με το Ρόλο του Οικογενειακού Περιβάλλοντος για την Επιμόρφωσή τους στα Πλαίσια της Δια Βίου Μάθησης Κ. Ζερβού 1, Α. Παρασκευάς 2 1 Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης

µέχρι την ηλικία που αυτά θα πάνε στο Δηµοτικό άδεια ίδρυσης Μετά τα όσα έχουν γραφεί και ειπωθεί σχετικά µε το θέµα των Νηπιαγωγείων εντός Παιδικών Σταθµών -και για να µπουν τα πράγµατα στη θέση τους και να αποκατασταθεί η αλήθεια, ώστε όλοι οι εµπλεκόµενοι να

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη

Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη 1 Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη Χρήστος Ηρ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ Αναπλ. Καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη. Ελλάδα antwniou@auth.gr 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Εργαστήρια Δια Βίου Εκπαίδευσης Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών ΤΕΕΤ-ΠΔΜ Ανακοίνωση έναρξης λειτουργίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΜΟΝΣΕΟΡΙΑΝΟ ΤΣΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΑΤΡΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΙΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ. Παρασκευή 20 & άββατο 21 Δεκεμβρίου2013

ΣΟ ΜΟΝΣΕΟΡΙΑΝΟ ΤΣΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΑΤΡΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΙΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ. Παρασκευή 20 & άββατο 21 Δεκεμβρίου2013 Εθνικό και Καποδιζηριακό Πανεπιζηήμιο Αθηνών ΣΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΣΗΝ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΙΔΡΤΜΑ. & Μ. ΓΟΤΔΕΛΗ ΣΟ ΜΟΝΣΕΟΡΙΑΝΟ ΤΣΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΑΤΡΙΟ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΣΙΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΣΙΚΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΤΝΕΔΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αμφιθέατρο της. Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης. www.palladianconferences.gr

Αμφιθέατρο της. Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης. www.palladianconferences.gr Athens Women Forum 2015 η palladian communications specialists διοργανώνει το athens women forum 2015, με σκοπό τη δημιουργία ενός ετήσιου θεσμού συνάντησης, διαλόγου και διαβούλευσης, με επίκεντρο τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές χρήσεις του διαδικτύου στο Σχολικό Επαγγελματικό Προσανατολισμό

Εκπαιδευτικές χρήσεις του διαδικτύου στο Σχολικό Επαγγελματικό Προσανατολισμό 2ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1069 Εκπαιδευτικές χρήσεις του διαδικτύου στο Σχολικό Επαγγελματικό Προσανατολισμό Λ. Δράκος Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, drakos@sch.gr Περίληψη Ο Σχολικός Επαγγελματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Καταστατικό Προοίμιο Το φοβερό μεταπολιτευτικό αδιέξοδο, εθνικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό, βύθισε την ελληνική κοινωνία σε μια βαθύτατη κρίση αξιών. Οι πολιτικές δυνάμεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές

Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Πανελλαδικές εξετάσεις : μεταβατικό το νέο σύστημα και με περισσότερες επιλογές Το σύστημα Εξετάσεων Εισαγωγής που περιγράφεται στις επόμενες παραγράφους σχεδιάστηκε ως μεταβατικό σύστημα, για να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών οδηγός σπουδών Ιστορικά Στοιχεία Ίδρυση του Τμήματος: Το Τμήμα δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: GI_V_NEG_0_17443 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 11 / 12 / 2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΡΕΝΤΖΟΥ ΕΛΙΝΑ ΖΗΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΝ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΔΡΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό περιγράφεται το σύστηµα των Γενικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το οποίο ίσχυσε την περίοδο 1983-1999 και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 3330 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Οι πτυχιούχοι του Τμήματος κατέχουν τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις και δεξιότητες στην εφαρμογή μεθόδων που τους δίνουν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα