ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πρακτική Εφαρµογή των Οντολογιών ως Εργαλεία Αναπαράστασης και ιαχείρισης Γνώσης στην Ηλεκτρονική Υγεία ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Κ. ΚΟΡΜΠΑΚΗΣ Α.Ε.Μ. : 73 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΑΓΓΕΛΙ ΗΣ - Επίκουρος Καθηγητής Π..Μ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ - Επίκουρος Καθηγητής Π..Μ. Κοζάνη, Μάρτιος 2012

2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πρακτική Εφαρµογή των Οντολογιών ως Εργαλεία Αναπαράστασης και ιαχείρισης Γνώσης στην Ηλεκτρονική Υγεία ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Κ. ΚΟΡΜΠΑΚΗΣ Α.Ε.Μ. : 73 ΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΑΓΓΕΛΙ ΗΣ - Επίκουρος Καθηγητής Π..Μ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ - Επίκουρος Καθηγητής Π..Μ. ΣΥΝΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ρ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ Εγκρίθηκε από την τριµελή εξεταστική επιτροπή την..... ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΑΓΓΕΛΙ ΗΣ Επίκουρος Καθηγητής Π..Μ.... ήµητρα Κακλαµάνη Αν. Καθηγήτρια Ε.Μ.Π.... Καθηγητής Ε.Μ.Π. Κοζάνη, Μάρτιος 2012

3 ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πρακτική Εφαρµογή των Οντολογιών ως Εργαλεία Αναπαράστασης και ιαχείρισης Γνώσης στην Ηλεκτρονική Υγεία ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Κ. ΚΟΡΜΠΑΚΗΣ Α.Ε.Μ. : ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Κ. ΚΟΡΜΠΑΚΗΣ Copyright ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Κ. ΚΟΡΜΠΑΚΗΣ 2012 Με επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. All rights reserved.

4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η παρούσα διπλωµατική εργασία εκπονήθηκε στο Τµήµα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών του Πανεπιστηµίου υτικής Μακεδονίας από τον υπογράφοντα, το ακαδηµαϊκό έτος , στα πλαίσια της κατεύθυνσης ειδίκευσης των Προηγµένων Εφαρµογών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών. Σκοπός της εργασίας είναι η ανάλυση των χαρακτηριστικών γνωρισµάτων των οντολογιών του Σηµασιολογικού Ιστού (Semantic Web) και η διερεύνηση των δυνατοτήτων πρακτικής εφαρµογής και αξιοποίησής τους, ως εργαλεία αναπαράστασης και διαχείρισης γνώσης στον τοµέα της ηλεκτρονικής υγείας (ehealth). Έτσι, αρχικά έγινε έρευνα για υπάρχουσες εργασίες και εργαλεία που έχουν ήδη αναπτυχθεί από την επιστηµονική κοινότητα, όπου συνδυάζονται οι οντολογίες και ο Σηµασιολογικός Ιστός µε την ηλεκτρονική υγεία και παρουσιάστηκαν τα βασικά τους χαρακτηριστικά. Επιπλέον, αναπτύχθηκε µε τη γλώσσα αναπαράστασης οντολογιών OWL (Web Ontology Language) και το εργαλείο ανάπτυξης και διαχείρισης οντολογιών Protégé, µια οντολογία που περιλαµβάνει την απεικόνιση των περιεχοµένων και τη δοµή µιας ηλεκτρονικής έξυπνης κάρτας υγείας (health card) και έγινε ανάλυση της οντολογίας βιοϊατρικών όρων ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ, η οποία αναπτύχθηκε από µια οµάδα γλωσσολόγων, γιατρών και πληροφορικών στα πλαίσια της συνεργασίας του Ερευνητικού Ακαδηµαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών και της NeuroSoft A.E. Τέλος, η οντολογία κάρτας υγείας που δηµιουργήθηκε και η οντολογία βιοϊατρικών όρων ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ χρησιµοποιήθηκαν αντιστοίχως σε µια πρακτική JAVA Based εφαρµογή και σε µια εφαρµογή τύπου client server, όπου αξιοποιούνται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε µιας σε συνδυασµό µε συγκεκριµένες τεχνολογίες Υπηρεσιών Ιστού και Προγραµµατιστικών ιεπαφών (APIs), µε στόχο την διαχείριση και την αναζήτηση ιατρικών, κατάλληλα οργανωµένων δεδοµένων και πληροφοριών. Παράλληλα αφήνονται ανοιχτές προοπτικές ουσιαστικής επέκτασης των χαρακτηριστικών των συγκεκριµένων µηχανισµών διαχείρισης των οντολογιών, προς την κατεύθυνση της υλοποίησης του οράµατος του Σηµασιολογικού Ιστού. i

5 Ε Υ Χ Α Ρ Ι Σ Τ Ι Ε Σ Στο σηµείο αυτό, θα ήθελα να εκφράσω τις ειλικρινείς µου ευχαριστίες σε όλους όσους συνέβαλαν στο να έρθει εις πέρας η παρούσα προπτυχιακή διπλωµατική εργασία. Ιδιαίτερα θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα της εργασίας αυτής, επίκουρο καθηγητή κ. Παντελή Αγγελίδη για την πολύτιµη βοήθειά του και τη διαρκή υποστήριξή του, τόσο κατά τη διεξαγωγή της έρευνας όσο και κατά τη συγγραφή της παρούσας εργασίας, καθώς επίσης τον επίκουρο καθηγητή κ. Κωνσταντίνο Στεργίου και τον διδάκτορα κ. Παπαδηµητρίου Ιωάννη για τις χρήσιµες συµβουλές τους και την καθοδήγησή τους καθ όλα τα στάδια διεκπεραίωσης της εργασίας. Τέλος, θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες µου στην οικογένειά µου για την αµέριστη συµπαράσταση, βοήθεια και προ πάντων κατανόηση και ανοχή καθ όλο το χρονικό διάστηµα των σπουδών µου. Κοζάνη, Μάρτιος 2012 ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΡΜΠΑΚΗΣ ii

6 Π Ε Ρ Ι Λ Η Ψ Η Ο Σηµασιολογικός Ιστός, σύµφωνα µε τον εµπνευστή του ιαδικτύου Tim Berners- Lee, θα αποτελέσει την εξέλιξη του Παγκόσµιου Ιστού και τη νέα γενιά του ιαδικτύου, όπου η πληροφορία θα διαθέτει δοµή και σηµασιολογία, έτσι ώστε να είναι δυνατή η αποδοτικότερη αναζήτηση, επεξεργασία και ενοποίηση των δεδοµένων, αλλά και η κατανόηση του περιεχοµένου των εγγράφων του Παγκόσµιου Ιστού από τους υπολογιστές. Οι οντολογίες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του Σηµασιολογικού Ιστού, ως εργαλεία αναπαράστασης και διαχείρισης γνώσης και χρησιµοποιούνται ως το υπόβαθρο πάνω στο οποίο αναπτύσσονται και στην συνέχεια υλοποιούνται οι διάφορες εφαρµογές και υπηρεσίες ιστού. Το αντικείµενο της εργασίας αυτής είναι η µελέτη των δυνατοτήτων πρακτικής εφαρµογής των οντολογιών στον τοµέα της ηλεκτρονικής υγείας, η διερεύνηση έργων και οντολογιών που έχουν ήδη αναπτυχθεί στον τοµέα αυτό και η ανάπτυξη εφαρµογής, η οποία θα διαχειρίζεται µια οντολογία που θα περιλαµβάνει πληροφορίες βιοϊατρικού περιεχοµένου. Προς αυτήν την κατεύθυνση, η εργασία περιλαµβάνει µια επισκόπηση των βασικότερων χαρακτηριστικών του Σηµασιολογικού Ιστού και των οντολογιών και αναλύει συγκεκριµένες οντολογίες και έργα που έχουν αναπτυχθεί στον τοµέα της ηλεκτρονικής υγείας. Επιπλέον, παρουσιάζει την ανάπτυξη και την υλοποίηση µιας υπηρεσίας ιστού για την διαχείριση της πληροφορίας που περιλαµβάνεται σε µια οντολογία, η οποία αποτελεί απεικόνιση ενός λεξικού βιοϊατρικών όρων. Τέλος, στην εργασία συµπεριλαµβάνεται η ανάπτυξη, µέσω του συντάκτη οντολογιών Protégé, µιας οντολογίας σε γλώσσα OWL, η οποία συγκεντρώνει όλες τις πληροφορίες που είναι αποθηκευµένες σε µια ηλεκτρονική έξυπνη κάρτα υγείας ασθενούς και ακολουθεί η διαχείριση της οντολογικής πληροφορίας και η εξαγωγή οντολογικής γνώσης µέσω της εφαρµογής διαδικασιών συλλογιστικής και µεθόδων επερωτήσεων από συγκεκριµένες προγραµµατιστικές διεπαφές. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙ ΙΑ : Σηµασιολογικός Ιστός, Οντολογίες, OWL, RDF, RDFS, SWRL, SQWRL, Υπηρεσίες Ιστού, SOAP, Protégé, Jena, API, Reasoning, Querying, SPARQL, Racer, Pellet, DIG, Έξυπνη Κάρτα Υγείας, Ηλεκτρονική Υγεία, ιαλειτουργικότητα. iii

7 A B S T R A C T The Semantic Web, according to the creator of the Internet Tim Berners-Lee, will be the evolution of the Web and the new generation of the Internet, where information will have structure and semasiology in order to allow efficient data searching, processing and integration and understanding the content of Web documents from the computers. Ontologies play a key role in the Semantic Web development, as tools for knowledge representation and management and used as the background on which we develop and then implement the various applications and web services. The object of this paper is to study the potential practical application of ontologies in e-health projects and the exploration of ontologies that have already been developed in this area and the application development, which will manage an ontology that includes biomedical information content. To this end, it includes an overview of the fundamentals of the Semantic Web and ontologies and analyze ontologies and specific projects developed in the field of ehealth. Moreover, it presents the development and implementation of a web service to manage the information contained in an ontology, which is a description of a dictionary of biomedical conditions. Finally, this paper, includes the development, through the Protégé ontology editor, of an ontology in OWL, which gathers all the information stored in an electronic smart health card and the ontological information management and extraction of ontological knowledge through reasoning processes and methods of querying from specific programming interfaces. Key Words : Semantic Web, Ontologies, OWL, RDF, RDFS, SWRL, SQWRL, Web Services, SOAP, Protégé, Jena, API, Reasoning, Querying, SPARQL, Racer, Pellet, DIG, Smart Health Card, ehealth, Interoperability. iv

8 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΠΡΟΛΟΓΟΣ... i ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ... ii ΠΕΡΙΛΗΨΗ... iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... iv ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ... viii ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ... xi 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αντικείµενο της διπλωµατικής εργασίας ιάρθρωση της διπλωµατικής εργασίας Ο ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ Από τον Παγκόσµιο στο Σηµασιολογικό Ιστό Το όραµα του Σηµασιολογικού Ιστού Αρχιτεκτονική του Σηµασιολογικού Ιστού Τεχνολογίες του Σηµασιολογικού Ιστού Μεταδεδοµένα (Metadata) Οντολογίες (Ontologies) Πράκτορες (Agents) Περιγραφικές Λογικές (Description Logics) Αναπαράσταση Σηµασιολογικής Πληροφορίας Η γλώσσα XML Η γλώσσα XML Schema Το µοντέλο δεδοµένων RDF Η γλώσσα λεξιλογίου RDF Schema (RDFS) Η γλώσσα οντολογιών ιαδικτύου (OWL - Web Ontology Language) ΟΝΤΟΛΟΓΙΕΣ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ Οντολογίες Κατηγορίες Οντολογιών οµικά Στοιχεία Οντολογιών Γλώσσες Αναπαράστασης Οντολογιών Εργαλεία Ανάπτυξης & ιαχείριση Οντολογιών Protégé Τεχνολογίες Εξόρυξης Οντολογικής Γνώσης Γλώσσες Επερωτήσεων RQL SPARQL Συστήµατα Μετατροπής Σχηµάτων Γνώσης Προγραµµατιστικές ιεπαφές (APIs) Protégé-OWL API v

9 Jena API Συστήµατα ιαχείρισης Βάσεων Γνώσης Συλλογιστική Οντολογιών (Reasoning) Συστήµατα Συλλογιστικής Οντολογιών (Reasoners) Racer Fact Pellet KAON Κανόνες SWRL Η γλώσσα επερωτήσεων SQWRL Το SWRL Tab στο Protégé-OWL ΟΝΤΟΛΟΓΙΕΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΗΓΕΙΑ Πρότυπα στην Ηλεκτρονική Υγεία Σηµασιολογία στην Ηλεκτρονική Υγεία ιαλειτουργικότητα στην Ηλεκτρονική Υγεία Οντολογίες, Εργαλεία & Projects στην Ηλεκτρονική Υγεία Οντολογικά Έργα & Εργαλεία Ανοικτού Κώδικα Οντολογίες & Οντολογικά Έργα στην Ηλεκτρονική Υγεία Τρέχουσες Εργασίες Οντολογιών Ηλεκτρονικής Υγείας ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΜΕ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΙΣΤΟΥ Υπηρεσίες Ιστού (Web Services) Αρχιτεκτονική Υπηρεσιών Ιστού Τεχνολογίες Υπηρεσιών Ιστού SOAP UDDI WSDL Ανάπτυξη Υπηρεσίας Ιστού για ιαχείριση Οντολογικής Γνώσης στην Ηλ.Υγεία Η οντολογία ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ Ο Περιηγητής της οντολογίας ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ Υλοποίηση της Υπηρεσίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕΣΩ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΙΕΠΑΦΩΝ Έξυπνες Κάρτες Υγείας (Smart Health Cards) Ανάπτυξη Οντολογίας Έξυπνης Κάρτας Υγείας στο Protégé ηµιρουργία Protégé Project Ορισµός & Ιεράρχηση Κλάσεων Περιγραφή Κλάσεων & Ιδιοτήτων Ορισµός Στιγµιοτύπων Ορισµός Κανόνων SWRL και Ερωτηµάτων SQWRL ιαγραµµατική Απεικόνιση Οντολογίας ιαδικασίες Συλλογιστικής (Reasoning) µέσω Protégé vi

10 6.2.8 ιαδικασίες Συλλογιστικής (Reasoning) µέσω του Protégé-OWL API Επερωτήσεις (Querying) SPARQL µέσω Protégé Επερωτήσεις (Querying) SPARQL µέσω του Jena API ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ & ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΦΟΡΕΣ & ΙΑ ΙΚΤΥΑΚΕΣ ΠΗΓΕΣ vii

11 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΕΙΚΟΝΑ 1.1 Το λογότυπο της κοινοπραξίας ανάπτυξης του Σηµασιολογικού Ιστού...2 ΕΙΚΟΝΑ 2.1 Από τον Παγκόσµιο στον Σηµασιολογικό Ιστό...6 ΕΙΚΟΝΑ 2.2 Η εξέλιξη του ιαδικτύου...7 ΕΙΚΟΝΑ 2.3 Το όραµα του Σηµασολογικού Ιστού από τον Tim Berners-Lee...8 ΕΙΚΟΝΑ 2.4 Οι τέσσερις εκδοχές της αρχιτεκτονικής του Σηµασιολογικού Ιστού...9 ΕΙΚΟΝΑ 2.5 Η επικρατέστερη εκδοχή αρχιτεκτονικής του Σηµασιολογικού Ιστού ΕΙΚΟΝΑ 2.6 Περιγραφή πληροφορίας στον Παγκόσµιο και στον Σηµασιολογικό Ιστό ΕΙΚΟΝΑ 2.7 Η πληθώρα των εφαρµογών των οντολογιών ΕΙΚΟΝΑ 2.8 Αρχιτεκτονική συστηµάτων αναπαράστασης γνώσης µε DL ΕΙΚΟΝΑ 2.9 HTML vs. XML ΕΙΚΟΝΑ 2.10 Γράφοι αναπαράστασης πληροφορίας σύµφωνα µε το µοντέλο RDF ΕΙΚΟΝΑ 2.11 (A) Γράφος αναπαράστασης πληροφορίας ΕΙΚΟΝΑ 2.11 (Β) RDF/XML σύνταξη ΕΙΚΟΝΑ 2.12 Η δηµιουργία της γλώσσας OWL ΕΙΚΟΝΑ 2.13 Παράδειγµα πρότασης OWL σε σύνταξη DL και RDFS ΕΙΚΟΝΑ 3.1 Κατηγοριοποίηση οντολογιών κατά Abecker et al ΕΙΚΟΝΑ 3.2 Γλώσσες αναπαράστασης οντολογιών ΕΙΚΟΝΑ 3.3 Οι τρεις υπογλώσσες της γλώσσας OWL ΕΙΚΟΝΑ 3.4 Η αρχιτεκτονική των συστηµάτων του Protégé ΕΙΚΟΝΑ 3.5 (A) Παράδειγµα ερωτήµατος SPARQL ΕΙΚΟΝΑ 3.5 (B) ηλώσεις της SPARQL ΕΙΚΟΝΑ 3.6 Αρχιτεκτονική ενσωµάτωσης εργαλείων Jena και Protégé ΕΙΚΟΝΑ 3.7 Η αρχιτεκτονική της προγραµµατιστικής διεπαφής Jena ΕΙΚΟΝΑ 3.8 Τα δοµικά µέρη ενός κανόνα SWRL ΕΙΚΟΝΑ 3.9 Παράδειγµα σύνταξης κανόνα SWRL και το αντίστοιχο τµήµα της οντολογίας ΕΙΚΟΝΑ 3.10 Παράδειγµα ερωτήµατος SQWRL ΕΙΚΟΝΑ 3.11 Η λειτυοργία µιας γέφυρας SWRL Rule Engine ΕΙΚΟΝΑ 4.1 Η ιστοσελίδα της οντολογίας GO (Gene Ontology) ΕΙΚΟΝΑ 4.2 Το BioPortal του NCBO για την αναζήτηση οντολογιών ΕΙΚΟΝΑ 4.3 Αποτελέσµατα αναζήτησης στο BioPortal για την οντολογία GO ΕΙΚΟΝΑ 4.4 Η κεντρική ιστοσελίδα του OBO Foundry ΕΙΚΟΝΑ 5.1 Ρόλοι και λειτουργίες υπηρεσιών ιστού ΕΙΚΟΝΑ 5.2 Ροή επικοινωνίας µέσω της τεχνολογίας SOAP ΕΙΚΟΝΑ 5.3 Μετατροπή του Παγκόσµιου Ιστού από συλλογή πληροφοριών σε κατανεµηµένο δίκτυο υπηρεσιών ΕΙΚΟΝΑ 5.4 Εργαλεία του έργου ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ ΕΙΚΟΝΑ 5.5 Ο περιηγητής της οντολογίας ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ viii

12 ΕΙΚΟΝΑ 5.6 Η ιεραρχία των κυριότερων κόµβων των δυο βασικών κόµβων της οντολογίας ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ (Α) Οντότητα και (Β) Γεγονός ΕΙΚΟΝΑ 5.7 Το παράθυρο του Tomcat Server από την εκτέλεση startup ΕΙΚΟΝΑ 5.8 Η εντολή για τη δηµιουργία του αρχείου BW.jar ΕΙΚΟΝΑ 5.9 Η εντολή για την έκθεση της υπηρεσίας από τον Server ΕΙΚΟΝΑ 5.10 Η εντολή και το αποτέλεσµα της αναζήτησης του όρου «Fungus» ΕΙΚΟΝΑ 5.11 Η εντολή και το αποτέλεσµα της αναζήτησης του όρου «Aorta» ΕΙΚΟΝΑ 6.1 Έξυπνες κάρτες υγείας ΕΙΚΟΝΑ 6.2 Η καρτέλα Metadata όπου φαίνονται τα URI s της οντολογίας ΕΙΚΟΝΑ 6.3 Η καρτέλα OWL Classes όπου φαίνεται η ιεραρχία των κλάσεων της οντολογίας ΕΙΚΟΝΑ 6.4 Οι συνθήκες και οι ιδιότητες της κλάσης Hospital ΕΙΚΟΝΑ 6.5 Οι συνθήκες και οι ιδιότητες της κλάσης Pharmacy ΕΙΚΟΝΑ 6.6 Οι ιδιότητες δεδοµένων της κλάσης Insurance ΕΙΚΟΝΑ 6.7 Η αναγκαία συνθήκη και οι ιδιότητες δεδοµένων της κλάσης Relative ΕΙΚΟΝΑ 6.8 Οι ιδιότητες δεδοµένων της κλάσης Medical ΕΙΚΟΝΑ 6.9 Οι ιδιότητες δεδοµένων της κλάσης Pharmaceutical ΕΙΚΟΝΑ 6.10 Οι συνθήκες και οι ιδιότητες της κλάσης Card_Reader ΕΙΚΟΝΑ 6.11 Οι συνθήκες και οι ιδιότητες της κλάσης Health_Card ΕΙΚΟΝΑ 6.12 Η αναγκαία και ικανή συνθήκη για να ανήκει ένα στιγµιότυπο στην κλάση Person.. 91 ΕΙΚΟΝΑ 6.13 Οι συνθήκες και οι ιδιότητες της κλάσης Doctor ΕΙΚΟΝΑ 6.14 Οι συνθήκες και οι ιδιότητες της κλάσης Patient ΕΙΚΟΝΑ 6.15 Οι συνθήκες και οι ιδιότητες της κλάσης Pharmacist ΕΙΚΟΝΑ 6.16 Στιγµιότυπο «Agia Olga» της κλάσης Hospital ΕΙΚΟΝΑ 6.17 Παραδείγµατα κανόνων SWRL και ερωτηµάτων SQWRL οντολογίας health_card ΕΙΚΟΝΑ 6.18 Η διεπαφή του SWRL Query Tab στο Protégé-OWL ΕΙΚΟΝΑ 6.19 Η διεπαφή του SWRL Jess Tab στο Protégé-OWL ΕΙΚΟΝΑ 6.20 Αποτέλεσµα µεταφοράς κανόνων SWRL και γνώσης OWL της οντολογίας health_card στην Jess Rule Engine ΕΙΚΟΝΑ 6.21 Αποτέλεσµα διαδικασίας εξαγωγής συµπερασµάτων ΕΙΚΟΝΑ από τα συνολικά 23 OWL Axioms που εξήχθησαν ΕΙΚΟΝΑ 6.23 Μεταβίβαση των 23 Inferred Axioms στο µοντέλο OWL ΕΙΚΟΝΑ 6.24 Οι κλάσεις της οντολογίας health_card σε δενδρική µορφή ΕΙΚΟΝΑ 6.25 Παράδειγµα σύνδεσης κλάσεων µέσω ιδιοτήτων αντικειµένων ΕΙΚΟΝΑ 6.26 Σύµβολα των διαδικασιών συλλογιστικής του Protégé ΕΙΚΟΝΑ 6.27 ιάρκεια ελέγχου συνέπειας του οντολογικού µοντέλου health_card ΕΙΚΟΝΑ 6.28 ιάρκεια ιεράρχησης κλάσεων της οντολογίας health_card ΕΙΚΟΝΑ 6.29 Ιεράρχηση κλάσεων της οντολογίας health_card πριν και µετά την εφαρµογή των διαδικασιών συλλογιστικής ΕΙΚΟΝΑ 6.30 ιάρκεια ταξινόµησης στιγµιοτύπων της οντολογίας health_card ΕΙΚΟΝΑ 6.31 Ταξινόµηση στιγµιοτύπων της οντολογίας health_card ΕΙΚΟΝΑ 6.32 Σωστή ταξινόµηση στιγµιοτύπων κλάσης Person στις αντίστοιχες υποκλάσεις ix

13 ΕΙΚΟΝΑ 6.33 Η αρχιτεκτονική της πλατφόρµας Eclipse ΕΙΚΟΝΑ 6.34 Το γραφικό περιβάλλον της πλατφόρµας Eclipse ΕΙΚΟΝΑ 6.35 Ενεργοποίηση του RacerPro ΕΙΚΟΝΑ 6.36 Η διεπαφή για τη σύνταξη ερωτηµάτων SPARQL στο Protégé x

14 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ A Σχέση δεδοµένων - Μεταδεδοµένων ΠΙΝΑΚΑΣ B Συντακτικό και σηµασιολογία περιγραφικών λογικών ΠΙΝΑΚΑΣ C Σχέσεις µεταξύ κλάσεων στην OWL ΠΙΝΑΚΑΣ D Αξιώµατ στην OWL ΠΙΝΑΚΑΣ E Σύγκριση συστηµάτων συλλογιστικής οντολογιών (Reasoners) ΠΙΝΑΚΑΣ F Τεχνολογίες έξυπνων καρτών υγείας ΠΙΝΑΚΑΣ G Κλάσεις και στιγµιότυπα της οντολογίας health_card xi

15 Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 1 Ο ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Αντικείµενο της διπλωµατικής εργασίας Η ανάγκη για εύρεση, αποθήκευση και διαµοιρασµό της πληροφορίας οδήγησε στην ανάπτυξη και τη διάδοση του Παγκόσµιου Ιστού, ο οποίος προξένησε ριζικές αλλαγές στον τρόπο δηµοσίευσης, αναζήτησης και διάδοσης της πληροφορίας κατά την επικοινωνία των ανθρώπων και τη διεξαγωγή επιχειρηµατικών δραστηριοτήτων. Ωστόσο, υπάρχουν προβλήµατα στον εντοπισµό και τον συνδυασµό πληροφοριών από διαφορετικές πηγές µε κατανοητό τρόπο, τα οποία καλούνται να λύσουν τα συστήµατα διαχείρισης περιεχοµένου και οι µηχανές αναζήτησης µέσα από την αναζήτηση σε συγκεκριµένες βάσεις δεδοµένων. Οι απαντήσεις που επιστρέφονται από τη διαδικασία αυτή είναι ακριβείς αλλά όχι εναλλακτικές και ανεξάρτητες του περιεχοµένου στο οποίο γίνεται η αναζήτηση. Έτσι, ο Σηµασιολογικός Ιστός έρχεται ως επέκταση του Παγκόσµιου Ιστού για να καταστήσει το περιεχόµενο των κειµένων και των συνδέσµων µεταξύ των δεδοµένων, κατανοήσιµο και επεξεργάσιµο σε επίπεδο µηχανής, µέσω της χρήσης των µεταδεδοµένων δηλαδή δεδοµένων που περιγράφουν τις πληροφορίες που διαχειρίζεται ο Παγκόσµιος Ιστός, καθώς και οντολογιών για την οργάνωση αυτών των δεδοµένων. Με τον τρόπο αυτό, ο σηµερινός Ιστός θα εµπλουτιστεί µε σηµασιολογική πληροφορία, έτσι ώστε τα δεδοµένα να είναι κατανοητά από τους υπολογιστές, θα διευκολύνεται η επεξεργασία και η αναζήτησή τους και θα υπάρχει κοινή ορολογία και οργάνωση κατά τη διακίνησή τους. Επιπλέον, θα υπάρχει ευελιξία σύνθεσης της σηµασιολογικής πληροφορίας και κατά συνέπεια ευκολία στη δηµιουργία νέας. Η ανάπτυξη του Σηµασιολογικού Ιστού βασίζεται στις οντολογίες, οι οποίες αποτελούν τα βασικά εργαλεία αναπαράστασης και διαχείρισης της σηµασιολογικής πληροφορίας. Μια οντολογία είναι ένα σύνολο από δεδοµένα µε σηµασιολογικό περιεχόµενο. Σε αντίθεση µε µια βάση δεδοµένων, η οποία είναι ένα σύνολο από - 1 -

16 πίνακες και οι µεταξύ τους σχέσεις, µια οντολογία περιέχει συντακτικά και σηµασιολογικά πλουσιότερη πληροφορία, ενώ επίσης και η πληροφορία που περιγράφεται από µια οντολογία περιέχει ηµιδοµηµένο κείµενο σε φυσική γλώσσα και όχι πληροφορία ενός σχεσιακού πίνακα. Επιπλέον, οι οντολογίες έχουν δικτυακή αρχιτεκτονική και χρησιµοποιούνται για το διαµοιρασµό της πληροφορίας. Μια οντολογία έχει διττό ρόλο, γιατί αφενός εξασφαλίζει ένα κοινό λεξιλόγιο και αφετέρου µια κοινή κατανόηση του τοµέα γνώσης τον οποίο µοντελοποιεί. Μέσω της χρήσης µιας πληθώρας τεχνολογιών, εργαλείων και µεθόδων που αναπτύσσονται µε ακατάπαυστους ρυθµούς, οι οντολογίες έχουν ποικίλες εφαρµογές σε πολλούς τοµείς και επιστηµονικούς κλάδους. Ένας από αυτούς είναι και η Ηλεκτρονική Υγεία, στα πλαίσια της οποίας έχουν ήδη αναπτυχθεί και συνεχώς αναπτύσσονται πολλά έργα διαχείρισης βιοϊατρικών πληροφοριών µε σηµασιολογική µορφή, αλλά και οντολογίες αντίστοιχου περιεχοµένου. Πολύ σηµαντικό είναι και το γεγονός ότι οι οντολογίες έχουν άµεση εφαρµογή σε διάφορες Υπηρεσίες Ιστού, εφόσον απαιτούν σηµασιολογική ανάλυση της διακινούµενης πληροφορίας. Οι Υπηρεσίες Ιστού, είναι εφαρµογές ανεξάρτητες από πλατφόρµα και µπορούν να προσαρτηθούν σε οποιοδήποτε δικτυακό τόπο και συνεπώς, επιτρέπουν την αλληλεπίδραση διαφορετικών εφαρµογών. Στηρίζονται στη χρήση της γλώσσας XML και ακολουθούν συγκεκριµένα πρωτόκολλα και κανόνες, που ορίζονται αναλυτικά από ερευνητές του W3C, της κοινοπραξίας που αναπτύσσει τον Σηµασιολογικό Ιστό. Ορισµένες από τις προκλήσεις που αντιµετωπίζει η εξέλιξη του Σηµασιολογικού Ιστού είναι η ενιαία περιγραφή και ο συσχετισµός των διαφορετικών οντολογιών, η αποτελεσµατικότητα των µηχανισµών εξαγωγής συµπερασµάτων που εφαρµόζονται πάνω στην οντολογική πληροφορία, η επίτευξη ενός απαιτούµενου επιπέδου διαλειτουργικότητας µεταξύ των διαφόρων συστηµάτων και υπηρεσιών που κάνουν χρήση οντολογιών και σηµασιολογικής πληροφορίας, καθώς και ζητήµατα ασφαλείας των διαµοιραζόµενων δεδοµένων. ΕΙΚΟΝΑ 1.1 Το λογότυπο της κοινοπραξίας ανάπτυξης του Σηµασιολογικού Ιστού - 2 -

17 1.2 ιάρθρωση της διπλωµατικής εργασίας Η διάρθρωση της εργασίας ακολουθεί µια προοδευτική προσέγγιση, ξεκινώντας από την ανάλυση των βασικότερων χαρακτηριστικών του Σηµασιολογικού Ιστού, των οντολογιών και των µηχανισµών ανάπτυξης και διαχείρισής τους, στην συνέχεια παρουσιάζονται οντολογίες και αντίστοιχα έργα που έχουν ήδη αναπτυχθεί και συνδυάζουν τις οντολογίες µε τον τοµέα της ηλεκτρονικής υγείας ενώ έπειτα παρουσιάζονται πρακτικές εφαρµογές υπηρεσιών ιστού και προγραµµατιστικών διεπαφών που αξιοποιούν τις οντολογίες, ως εργαλεία αναπαράστασης και διαχείρισης γνώσης στον τοµέα της ηλεκτρονικής υγείας. Πιο συγκεκριµένα : Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά του Σηµασιολογικού Ιστού, η αρχιτεκτονική του, ο σκοπός της ανάπτυξής του και οι τεχνολογίες που διαθέτει για την αναπαράσταση της σηµασιολογικής πληροφορίας που διακινείται στο εσωτερικό του. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στις έννοιες που σχετίζονται µε τις οντολογίες, στις κατηγορίες τους, τα δοµικά τους µέρη, τις γλώσσες αναπαράστασής τους και τα εργαλεία ανάπτυξης και διαχείρισής τους. Επιπλέον, αναλύονται διάφορες τεχνολογίες που µπορούν να εφαρµοστούν πάνω στις οντολογίες για την εξόρυξη οντολογικής γνώσης όπως είναι οι γλώσσες επερωτήσεων (Querying) και µηχανισµοί συλλογιστικής (Reasoning). Αναφορά γίνεται και στην προσθήκη κανόνων στην οντολογία µε τη γλώσσα SWRL. Το τέταρτο κεφάλαιο αποτελεί µια διερεύνηση των εφαρµογών των οντολογιών στον τοµέα της ηλεκτρονικής υγείας. Παρουσιάζονται συγκεκριµένα πρότυπα, οντολογίες, έργα και εργασίες, το περιεχόµενο των οποίων σχετίζεται άµεσα µε εφαρµογές της ηλεκτρονικής υγείας. Επίσης γίνεται αναφορά στην σηµασία της επίτευξης διαλειτουργικότητας µεταξύ των συστηµάτων και των υπηρεσιών του τοµέα αυτού που διαµοιράζονται πληροφορίες σε σηµασιολογική µορφή µέσω του Ιστού. Στο πέµπτο κεφάλαιο, αφού παρουσιάστηκαν ορισµένες από τις βασικότερες Υπηρεσίες Ιστού και τα χαρακτηριστικά τους, στην συνέχεια αναπτύχθηκε µια τέτοια υπηρεσία µε βάση το πρωτόκολλο SOAP για αποµακρυσµένη κλήση διαδικασίας µεταξύ πελάτη και εξυπηρετητή (client server). Η πληροφορία που ανταλλάσσεται µέσω της υπηρεσίας αυτής περιλαµβάνεται στην οντολογία ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ, µια οντολογία λεξικό βιοϊατρικών όρων

18 Στο έκτο κεφάλαιο χρησιµοποιείται το Protégé και η γλώσσα OWL για την ανάπτυξη µιας οντολογίας που απεικονίζει τα βασικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται µια ηλεκτρονική έξυπνη κάρτα υγείας ασθενούς. Έπειτα, γίνεται διαχείριση της οντολογίας αυτής από το Protégé αλλά και από συγκεκριµένες προγραµµατιστικές διεπαφές, µέσω της υλοποίησης διαδικασιών συλλογιστικής και επερωτήσεων προς την οντολογία. Τέλος, στο έβδοµο κεφάλαιο, παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα και τα συµπεράσµατα της εργασίας, ενώ παράλληλα αναφέρονται πιθανές µελλοντικές επεκτάσεις πάνω στο αντικείµενο που πραγµατεύτηκε η εργασία

19 Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο 2 Ο Ο ΣΗΜΑΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΣ 2.1 Από τον Παγκόσµιο στον Σηµασιολογικό Ιστό Ο Σηµασιολογικός Ιστός (Semantic Web) είναι η επέκταση του Παγκόσµιου Ιστού (World Wide Web) που επιτρέπει στους ανθρώπους να µοιράζονται περιεχόµενο πέρα από τα όρια των εφαρµογών των ιστοσελίδων και καθιστά δυνατό να ικανοποιηθούν τα αιτήµατα των χρηστών από τη χρήση του περιεχοµένου του Ιστού. Ωστόσο, οι σελίδες του Παγκόσµιου Ιστού απευθύνονται αποκλειστικά και µόνο στους ανθρώπους, µε την έννοια ότι η πληροφορία που περιέχουν είναι αναγνώσιµη και κατανοητή µόνον από αυτούς. Ο Tim-Berners-Lee, φυσικός που εργαζόταν στο Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών και Μελετών και πρωταρχικός εφευρέτης του World Wide Web (1989), έχει πει : «Αυτό που προσπαθούµε να κάνουµε µε το Semantic Web είναι να χτίσουµε µια στέρεα βάση συσχετισµών µεταξύ των δεδοµένων που αντιλαµβάνονται οι µηχανές, κάτι που αντιστοιχεί στην ευφυΐα του αριστερού ηµισφαιρίου του εγκεφάλου. Όταν λοιπόν καταφέρουµε να φτιάξουµε έναν τεράστιο όγκο δεδοµένων, συνδυασµένων µ' έναν τρόπο ακριβή και αξιόπιστο -και θέλουµε τα δεδοµένα αυτά να είναι οργανωµένα µ' έναν τέτοιο τρόπο-, θα έχουµε µια πολύ στέρεα βάση. Από κει και πέρα, θα είναι πολύ ενδιαφέρον -και θα αποτελέσει µεγάλη πρόκληση- να διαµορφωθούν οι ευρετικές µέθοδοι που θα επιτρέψουν να κάνουµε δηµιουργικές αναζητήσεις µέσα στα δεδοµένα αυτά. Ωστόσο, δεν είναι αυτό που προσπαθούµε να κάνουµε αυτήν τη στιγµή. Προς το παρόν, µέληµα µας είναι η δηµιουργία των σχέσεων µεταξύ των δεδοµένων»

20 Η ανάπτυξη του Παγκόσµιου Ιστού δεν θα ήταν τόσο ραγδαία αν δεν υπήρχαν οι µηχανές αναζήτησης (π.χ. Google, Yahoo κλπ.) που βασίζονται σε λέξεις-κλειδιά. Παρόλα αυτά υπάρχουν κάποια προβλήµατα που σχετίζονται µε τη χρήση τους. Ένα από αυτά είναι το γεγονός ότι τα αποτελέσµατα που επιστρέφουν είναι απλές ιστοσελίδες. Έτσι αν χρειαζόµαστε πληροφορίες οι οποίες είναι κατανεµηµένες σε ξεχωριστά έγγραφα θα πρέπει να εκτελέσουµε αρκετές αναζητήσεις µε διαφορετικές λέξεις-κλειδιά προκειµένου να ανακτήσουµε τις σχετικές πληροφορίες. Ένα επίσης σηµαντικό πρόβληµα των µηχανών αναζήτησης είναι η µεγάλη «ευαισθησία» τους στο λεξιλόγιο. Πολύ συχνά δεν επιστρέφονται έγγραφα που σχετίζονται µε τις λέξεις-κλειδιά γιατί χρησιµοποιούν διαφορετική ορολογία. Αυτό δεν είναι αποτελεσµατικό γιατί οι σηµασιολογικά όµοιες αναζητήσεις θα έπρεπε να επιστρέφουν και ίδια αποτελέσµατα. Τη λύση στα προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο Παγκόσµιος Ιστός έρχεται να δώσει ο Σηµασιολογικός Ιστός. ΕΙΚΟΝΑ 2.1 Από τον Παγκόσµιο στον Σηµασιολογικό Ιστό Ο στόχος του Σηµασιολογικού Ιστού είναι να εξελίξει το σηµερινό ιαδίκτυο έτσι ώστε οι πληροφορίες που υπάρχουν και διακινούνται σε αυτό να είναι κατανοητές, και κατ επέκταση αυτόµατα επεξεργάσιµες από τους υπολογιστές. Ο Σηµασιολογικός Ιστός δεν είναι ένας νέος Παγκόσµιος Ιστός. Είναι µια επέκταση και βελτίωση του σηµερινού Ιστού στην κατεύθυνση, κυρίως, της δόµησης της πληροφορίας έτσι ώστε να είναι προσπελάσιµη από προγράµµατα υπολογιστών. H σηµερινή αναπαράσταση των κειµένων στις σελίδες του Ιστού, που προορίζεται για χρήση από ανθρώπους θα αντικατασταθεί από αναπαράσταση κατανοητή στους υπολογιστές

21 ΕΙΚΟΝΑ 2.2 Η εξέλιξη του ιαδικτύου. Πηγή : Radar Networks and Nova Spyvak 2.2 Το όραµα του Σηµασιολογικού Ιστού Ο Παγκόσµιος Ιστός βασίζεται κυρίως σε έγγραφα γραµµένα σε HTML (Hypertext Markup Language), µια γλώσσα η οποία περιγράφει το σώµα ενός δοµηµένου κειµένου δίνοντας έµφαση στην οπτική παρουσίαση, εµπλουτίζοντάς το µε αντικείµενα πολυµέσων όπως εικόνες και φόρµες διαλόγου. Ο Tim-Berners-Lee είχε ένα διπλό όραµα για το µέλλον του ιαδικτύου. Το πρώτο µέρος ήταν να γίνει το ιαδίκτυο ένα πιο συνεργάσιµο µέσο. Το δεύτερο µέρος ήταν να γίνει κατανοητό και επεξεργάσιµο από µηχανές. Η αρχική του πρόταση για τον Παγκόσµιο Ιστό ή Mesh όπως τον ονόµασε αρχικά, περιέγραφε, όπως φαίνεται στην εικόνα 2.3, σαφώς πλουσιότερη πληροφορία από την ανάκτηση υπερκειµένου (HyperText Markup Language HTML) από εξυπηρετητές. Στην εικόνα 2.3 απεικονίζονται σχέσεις µεταξύ των στοιχείων πληροφοριών όπως οι «includes», «describes» και «wrote». υστυχώς, τέτοιες σχέσεις µεταξύ των πόρων του ιαδικτύου δεν συµπεριλαµβάνονται στην παρούσα δοµή του Ιστού. Η τεχνολογία που δύναται να συλλάβει τέτοιες σχέσεις καλείται Resource Description Framework (RDF). Το βασικό σηµείο που πρέπει να κατανοηθεί για την εικόνα 2.3 είναι ότι το αρχικό όραµα για το ιαδίκτυο κάλυπτε και πρόσθετα µεταδεδοµένα (metadata) πέρα και πίσω από αυτό που θεωρούµε σήµερα ως World Wide Web. Αυτά τα πρόσθετα µεταδεδοµένα, απαιτείται οι µηχανές να είναι σε θέση να τα επεξεργαστούν, προκειµένου να λειτουργούν σε ένα επίπεδο σηµασιολογικής και νοήµονος λειτουργίας στο ιαδίκτυο

22 ΕΙΚΟΝΑ 2.3 Το όραµα του Σηµασιολογικού Ιστού από τον Tim-Berners-Lee Με τον τρόπο αυτό, ο Σηµασιολογικός Ιστός θα παρέχει µια διεθνώς προσβάσιµη πλατφόρµα που επιτρέπει σε αυτοµατοποιηµένα εργαλεία αλλά και σε χρήστες να επεξεργάζονται και να µοιράζονται δεδοµένα. Όπως προαναφέρθηκε, το κλειδί για την επίτευξη του παραπάνω στόχου είναι τα µεταδεδοµένα. Τα µεταδεδοµένα κάνουν σαφή την πληροφορία που είναι αόριστη και την εκθέτουν προς αναζήτηση, επεξεργασία και ενοποίηση. Τα µεταδεδοµένα είναι στην ουσία δεδοµένα που αναφέρονται σε άλλα δεδοµένα (data about data). Συγκεκριµένα περιέχουν µέρος της σηµασίας των δεδοµένων, γεγονός που δικαιολογεί τον όρο «σηµασιολογικός» στον Σηµασιολογικό Ιστό. Από το 1995 γίνεται µια έντονη ερευνητική προσπάθεια στον τοµέα της αναπαράστασης της γνώσης που εκφράζεται µε σηµασιολογικό τρόπο, ώστε να είναι αναγνώσιµη και ανταλλάξιµη από µηχανές µε τη χρήση έξυπνων εφαρµογών λογισµικού. Για το σκοπό αυτό, δηµιουργήθηκαν οργανισµοί και προγράµµατα που έχουν στόχο την ανάπτυξη τεχνολογιών για την ολοκλήρωση του Σηµασιολογικού Ιστού, όπως οι εξής : Web Ontology Working Group του World Wide Web Consortium (W3C). Agent Markup Language του Defense Advanced Research Project Agency (DARPA) στις ΗΠΑ. On-To-Knowledge Project στην Ευρωπαϊκή Ένωση

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ:

ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΤΙΤΛΟΣ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: GoNToggle: ΕΞΥΠΝΗ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ: Υπολογιστικά Συστήµατα & Τεχνολογίες Πληροφορικής ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Γιώργος Γιαννόπουλος, διδακτορικός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό

Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αναπαράσταση Γνώσης και Αναζήτηση στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) (alexv@aegean.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας Τµήµα Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας

Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας Σχεδιασµός Ανάπτυξη Οντολογίας ΈλεναΜάντζαρη, Γλωσσολόγος, Ms.C. ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ: Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Τι είναι η οντολογία; Μιαοντολογίαείναιέναλεξικόόρωνπου διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον

Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μεταδεδομένα στο Ψηφιακό περιβάλλον Μονάδα Αριστείας Ανοικτού Λογισμικού - Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ψηφιακό Τεκμήριο Οτιδήποτε υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή και μπορεί να προσπελαστεί μέσω υπολογιστή Μεταδεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Σημασιολογική Συσταδοποίηση Αντικειμένων Με Χρήση Οντολογικών Περιγραφών.

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web.

Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web. Τεχνολογία ανάπτυξης νέων ιστοσελίδων στο Semantic Web. ΒΕΖΕΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Η/Υ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Λευκίππου 6, 67100 Ξάνθη ΕΛΛΑΔΑ leader@cosmos4u.com,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13. Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Κεφάλαιο 1 ο Αρχές Διαχείρισης πληροφορίας στον Παγκόσμιο Ιστό... 15 1.1 Εισαγωγή... 16 1.2 Διαδίκτυο και Παγκόσμιος Ιστός Ιστορική αναδρομή... 17 1.3 Αρχές πληροφοριακών συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση

Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Πρότυπα και Τεχνολογίες Semantic Web και Web 2.0 και η εφαρμογή τους στην Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Νίκος Λούτας (nlout@uom.gr) http://nikosloutas.com Υποψήφιος Διδάκτορας, Εργαστήριο Πληροφοριακών Συστημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΓΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΙΣΤΟ 2010-2011 2011-2012 ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Στα πλαίσια της εργασίας θα δημιουργήσετε μια οντολογία που να αναπαριστά

Διαβάστε περισσότερα

Σηµασιολογικό Ιστό. Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Αιγαίου.

Σηµασιολογικό Ιστό. Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Αιγαίου. Από τον Παγκόσµιο Ιστό στον Σηµασιολογικό Ιστό Αλέξανδρος Βαλαράκος (alexv@iit.demokritos.gr) Υποψήφιος ιδάκτορας, Τµήµατος Μηχανικών Υπολογιστικών και Πληροφοριακών Συστηµάτων. Παν/µίου Αιγαίου. Συνεργαζόµενος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000

Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ. Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ Μελέτη υλοποίησης στο Protégé-2000 Μαρίνος Κάβουρας Αν. Καθηγητής ΕΜΠ ευκαλίων

Διαβάστε περισσότερα

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών

World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Περιεχόµενα World Wide Web: Ο παγκόσµιος ιστός Πληροφοριών Εισαγωγή Ιστορική Αναδροµή Το ιαδίκτυο και το WWW Υπερκείµενο Εντοπισµός πληροφοριών στο WWW Search Engines Portals Unicode Java Plug-Ins 1 2

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 29. Τεχνητή Νοημοσύνη - Β' Έκδοση. Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου

Κεφάλαιο 29. Τεχνητή Νοημοσύνη - Β' Έκδοση. Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Κεφάλαιο 29 Σημασιολογικό Διαδίκτυο "The Semantic Web is an extension of the current web in which information is given well-defined meaning, better enabling computers and people to work in cooperation."

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ»

ΙΑΤΡΟΛΕΞΗ. Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ. ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Προϋπολογισµός: 561.240 ιάρκεια: 18 µήνες Επιστηµονικός

Διαβάστε περισσότερα

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ Η/Υ, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΙΚΤΥΩΝ Εργ. Τεχνολογίας Λογισμικού & Υπηρεσιών S 2 E Lab Π Τ Υ Χ Ι

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες

Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες Σχεδιασµός βασισµένος σε συνιστώσες 1 Ενδεικτικά περιεχόµενα του κεφαλαίου Ποια είναι τα "άτοµα", από τα οποία κατασκευάζονται οι υπηρεσίες; Πώς οργανώνουµε τις συνιστώσες σε ένα αρµονικό σύνολο; Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014

Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014 Διασύνδεση και Άνοιγμα Δεδομένων του Α.Π.Θ. Καραογλάνογλου Κωνσταντίνος Μονάδα Σημασιολογικού Ιστού Α.Π.Θ 18/3/2014 Ανοικτά και Συνδεδεμένα Δεδομένα Ανοικτά Δεδομένα Πληροφορίες, δημόσιες ή άλλες, στις

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή Διατριβή

Μεταπτυχιακή Διατριβή Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Υπηρεσία Αυτόματης Ανάκτησης Συνδεδεμένης Δομής Θεματικών Επικεφαλίδων μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συµπερασµού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου

Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συµπερασµού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συµπερασµού:

Διαβάστε περισσότερα

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd)

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd) Κατηγορία Καλύτερης Εφαρµογής 4-delta: ηµιουργία & ιαχείριση ιαδικασιών Αξιολόγησης στο ηµόσιο τοµέα Χονδρογιάννης Θεόδωρος Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αλεξόπουλος Χαράλαµπος Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Τεχνολογιών του Σημασιολογικού Ιστού στη Διαχείριση Γνώσης στα Πλαίσια της Ηλεκτρονικής Τραπεζικής

Εφαρμογή Τεχνολογιών του Σημασιολογικού Ιστού στη Διαχείριση Γνώσης στα Πλαίσια της Ηλεκτρονικής Τραπεζικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ» Εφαρμογή Τεχνολογιών του Σημασιολογικού Ιστού στη Διαχείριση Γνώσης στα

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονικές κατανεμημένων συστημάτων. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 12

Αρχιτεκτονικές κατανεμημένων συστημάτων. I. Sommerville 2006 Βασικές αρχές Τεχνολογίας Λογισμικού, 8η αγγ. έκδοση Κεφ. 12 Αρχιτεκτονικές κατανεμημένων συστημάτων Στόχοι Εξήγηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των αρχιτεκτονικών κατανεμημένων συστημάτων Εξέταση των αρχιτεκτονικών συστημάτων πελάτηδιακομιστή και των

Διαβάστε περισσότερα

DECO-DECoration Ontology.

DECO-DECoration Ontology. Πράξη: «Αρχιμήδης ΙΙI Ενίσχυση Ερευνητικών Ομάδων στο ΤΕΙ Κρήτης» Υποέργο 32 DECO-DECoration Ontology. Ο ν τ ο λ ο γ ί α κ α ι ε φ α ρ μ ο γ έ ς σ η μ α σ ι ο λ ο γ ι κ ή ς α ν α ζ ή τ η σ η ς κ α ι υ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Εικονομία Ολοκληρωμένο Σύστημα Σημασιολογικής Περιγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Διδακτική της Τεχνολογίας & Ψηφιακών Συστημάτων» Κατεύθυνση: Ηλεκτρονική Μάθηση Τεχνολογίες σημασιολογικής επισημείωσης κειμενικού και πολυμεσικού περιεχομένου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ «TAXISNET» - ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΗΛΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΡΟΣΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο RDF. Το Resource Description Framework (RDF) Σταύρος Πολυβίου

Εισαγωγή στο RDF. Το Resource Description Framework (RDF) Σταύρος Πολυβίου Εισαγωγή στο RDF Σταύρος Πολυβίου Το Resource Description Framework (RDF) RDF: µία γλώσσα περιγραφής πληροφοριών (metadata) που αφορούν πόρους (resources) στο world wide web. Παραδείγµατα: ο τίτλος, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Διδάσκων: Γ. Χαραλαμπίδης, Επ. Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση

Κεφάλαιο 8. Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Κεφάλαιο 8 Βασικές Αρχές Αναπαράστασης Γνώσης και Συλλογιστικής Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Αναπαράσταση Γνώσης Σύνολο συντακτικών

Διαβάστε περισσότερα

Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων Με Σκοπό Την Ανάκτηση εδοµένων Σηµασιολογικού Περιεχοµένου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων Με Σκοπό Την Ανάκτηση εδοµένων Σηµασιολογικού Περιεχοµένου ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Απεικόνιση Οντολογιών Σε Σχήµατα Σχεσιακών Βάσεων εδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Οόρος TCP/IPχρησιµοποιείται ευρέως σήµερα για να περιγράψει ένα σύνολοαπό διαφορετικές έννοιες. Η περισσότερο διαδεδοµένηχρήση του όρου αναφέρεται σε ένα επικοινωνιακό πρωτόκολλογια τη µεταφορά δεδοµένων.

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Μαθήµατος

Επισκόπηση Μαθήµατος Βάσεις εδοµένων 5 ο Εξάµηνο ηµήτρης Λέκκας Επίκουρος Καθηγητής dlekkas@env.aegean.gr Τµήµα Στατιστικής & Αναλογιστικών-Χρηµατοοικονοµικών Μαθηµατικών Επισκόπηση Μαθήµατος Εισαγωγή (Σ Β ) Το µοντέλο σχέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Χειμερινό Εξάμηνο 2013 - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΒΔ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ ΣΥΣΧΕΤΙΣΕΩΝ Δρ. Βαγγελιώ Καβακλή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση

Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Τµήµα Αρχειονοµίας Βιβλιοθηκονοµίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Το µάθηµα Ηλεκτρονική ηµοσίευση Σαράντος Καπιδάκης Επικοινωνία Σαράντος Καπιδάκης Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής ηµοσίευσης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού

Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Εργαστήριο Σημασιολογικού Ιστού Ενότητα 5: Resource Description Framework (RDF) Μ.Στεφανιδάκης 16-3-2015. Τα επίπεδα του Σημασιολογικού Ιστού RDF: Το κύριο πρότυπο του Σημασιολογικού Ιστού, χρησιμοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον

Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον Διαχείριση Ψηφιακού Περιεχομένου στο Επιχειρησιακό Περιβάλλον Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος Διευθυντής Ινστιτούτου Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Βελτίωση της Αποτελεσματικότητας Επιχειρήσεων/Οργανισμών,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι IEK ΟΑΕΔ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΟΦΟΡΙΚΗΣ Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι Διδάσκουσα: Κανελλοπούλου Χριστίνα ΠΕ19 Πληροφορικής 4 φάσεις διαδικτυακών εφαρμογών 1.Εφαρμογές στατικής πληροφόρησης

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάπτυξη μηχανής παραγωγής φυσικής γλώσσας για οντολογίες OWL»

«Ανάπτυξη μηχανής παραγωγής φυσικής γλώσσας για οντολογίες OWL» «Ανάπτυξη μηχανής παραγωγής φυσικής γλώσσας για οντολογίες OWL» Διπλωματική εργασία ΜΠΣ «Επιστήμη Υπολογιστών» Γαλάνης Δημήτριος Επιβλέπων: Ι. Ανδρουτσόπουλος Δεύτερος Αξιολογητής: Π. Κωνσταντόπουλος Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 2.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL INFO ECDL Expert Ένα ολοκληρωµένο Πρόγραµµα Πιστοποίησης γνώσεων πληροφορικής και δεξιοτήτων χρήσης Η/Υ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥ ΕΠΙΠΕ ΟΥ Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol)

ίκτυα - Internet Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία FTP (File Transfer Protocol) Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Κέρκυρα ίκτυα - Internet 2 Υπηρεσίες Internet O Παγκόσµιος Ιστός (World Wide Web) ΜηχανέςΑναζήτησηςστοWeb Ηλεκτρονική Αλληλογραφία (E-mail) Υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοµατοποίηση Βιβλιοθηκών & Νέες Τεχνολογίες της Πληροφορίας. Καθηγητής Γ. Μπώκος

Αυτοµατοποίηση Βιβλιοθηκών & Νέες Τεχνολογίες της Πληροφορίας. Καθηγητής Γ. Μπώκος Αυτοµατοποίηση Βιβλιοθηκών & Νέες Τεχνολογίες της Πληροφορίας Καθηγητής Γ. Μπώκος Μάθηµα 1 2 Το γενικό διάγραµµα ΗΙστορία Η διαχείριση της αυτοµατοποίησης και των τεχνολογιών πληροφόρησης Ο εξοπλισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ E.M.I.R. - Energy Management & Intelligent Reporting

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ E.M.I.R. - Energy Management & Intelligent Reporting ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΕΛΤΙΣΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ E.M.I.R. - Energy Management & Intelligent Reporting Διαδικτυακό OLAP Σύστημα Λήψης Αποφάσεων και δημιουργίας έξυπνων προσαρμοστικών γραφημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΑΡΙΑ Σ. ΖΙΩΓΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ 1.1 Να δοθεί ο ορισμός του προβλήματος καθώς και τρία παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη

Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη ΣΦΑΙΡΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Αχιλλέας Καμέας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο & Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών Ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη 2 1 Mobile devices / tablets 3 Μικρές, φορητές συσκευές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Υπηρεσίας Καταλόγου LDAP με τα στοιχεία του προσωπικού του TEI Πειραιά. Νίκος Πασσαράς. Εισηγητής: Πρεζεράκος Γεώργιος

Ανάπτυξη Υπηρεσίας Καταλόγου LDAP με τα στοιχεία του προσωπικού του TEI Πειραιά. Νίκος Πασσαράς. Εισηγητής: Πρεζεράκος Γεώργιος ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ανάπτυξη Υπηρεσίας Καταλόγου LDAP με τα στοιχεία του προσωπικού του TEI Πειραιά Νίκος Πασσαράς

Διαβάστε περισσότερα

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων

01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883. Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων 01 SOLUTIONS HELLAS Ε.Π.Ε. Χελμού 20, 151 25 Μαρούσι Αττικής Τηλ 215 55 00 880 FAX 215 55 00 883 e Prtcl-01 Ηλεκτρονικό Πρωτόκολλο & Διακίνηση Εγγράφων Συνοπτική Παρουσίαση Το σύστημα e Prtcl-01 Το σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογίας για τη δομή και τη λειτουργία Τηλεπικοινωνιακού Οργανισμού

Ανάπτυξη Οντολογίας για τη δομή και τη λειτουργία Τηλεπικοινωνιακού Οργανισμού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ανάπτυξη Οντολογίας για τη δομή και τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομένων και Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Επιχειρηματικότητας. Eυφυή Πληροφοριακά Συστήματα. Δρ. Κωνσταντίνος Χ.

Βάσεις Δεδομένων και Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Επιχειρηματικότητας. Eυφυή Πληροφοριακά Συστήματα. Δρ. Κωνσταντίνος Χ. Βάσεις Δεδομένων και Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Επιχειρηματικότητας Eυφυή Πληροφοριακά Συστήματα Δρ. Κωνσταντίνος Χ. Γιωτόπουλος Ανάγκη για Ευφυή Πληροφοριακά Συστήματα Η συσσώρευση ολοένα και μεγαλύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η Αντικειμενοστρεφής Τεχνολογία Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 202-203 Περιεχόμενο του μαθήματος Η έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Γνώσης Knowledge Management Learning Objectives Ποιοί

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα Κρήτης. Πτυχιακή Εργασία. Σχεδιασμός Kαι Υλοποίηση Μιας Οντολογίας Για Αεροπορική Εταιρεία

Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα Κρήτης. Πτυχιακή Εργασία. Σχεδιασμός Kαι Υλοποίηση Μιας Οντολογίας Για Αεροπορική Εταιρεία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα Κρήτης Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής & Πολυμέσων Πτυχιακή Εργασία Σχεδιασμός Kαι Υλοποίηση Μιας Οντολογίας Για Αεροπορική Εταιρεία Κουκουλάκης

Διαβάστε περισσότερα

Λιόλιου Γεωργία. ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών στα Πληροφοριακά Συστήµατα

Λιόλιου Γεωργία. ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών στα Πληροφοριακά Συστήµατα ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών στα Πληροφοριακά Συστήµατα Λιόλιου Γεωργία ΕπιβλέπουσαΚαθηγήτρια: ΣατρατζέµηΜάγια, καθηγήτρια, τµ. ΕφαρµοσµένηςΠληροφορικής, ΠΑΜΑΚ Εισαγωγή Γενικά στοιχεία εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Ηλεκτρονικού Επιχειρείν

Οδηγός Ηλεκτρονικού Επιχειρείν ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΧΑΝΙΩΝ Σειρά Σεμιναρίων 2013 «Ηλεκτρονικό εμπόριο η επιχείρηση στη νέα ψηφιακή εποχή» Οδηγός Ηλεκτρονικού Επιχειρείν Δρ. Μάρκος Κουργιαντάκης Διδάκτορας Τμ. Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού. 1η διάλεξη

Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού. 1η διάλεξη Τεχνολογίες Παγκόσμιου Ιστού 1η διάλεξη Χαρακτηριστικά Μαθήματος Μάθημα προγραμματισμού (και όχι μόνον) Μπορεί να εξελιχθεί σε εφιάλτη αν δεν έχετε καλή γνώση και αρκετή εμπειρία προγραμματισμού (Java)

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συμπερασμού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου

Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συμπερασμού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου Τεχνολογίες Αναπαράστασης Γνώσης και Συμπερασμού: Η Περίπτωση ενός Έξυπνου Βοηθού Προπονητή Ποδοσφαίρου Βασίλειος Ε. Παπαταξιάρχης 1 Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ. Σαράντος Καπιδάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ. Σαράντος Καπιδάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ Σαράντος Καπιδάκης 0_CONT_Ω.indd iii τίτλος: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ συγγραφέας: Καπιδάκης Σαράντος 2014 Εκδόσεις Δίσιγμα Για την ελληνική γλώσσα σε όλον τον

Διαβάστε περισσότερα

Information Technology for Business

Information Technology for Business Information Technology for Business! Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate!! e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Επιχειρηματικών Δεδομένων - Databases Ορισμός Βάσης Δεδομένων Συλλογή συναφών αρχείων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1 Εισαγωγή Υλισµικό Λογισµικό Αρχές σχεδίασης ιαφάνεια Κλιµάκωση Παρεχόµενες υπηρεσίες Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή τριών επιπέδων Κατανοµή επεξεργασίας Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture)

Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture) Υπηρεσιοστρεφής Αρχιτεκτονική SOA (Service Oriented Architecture) Χρήστος Ηλιούδης Πλεονεκτήματα των Υπηρεσιών Ιστού Διαλειτουργικότητα: Η χαλαρή σύζευξή τους οδηγεί στην ανάπτυξη ευέλικτου λογισμικού

Διαβάστε περισσότερα

«Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα»

«Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα» Πανεπιστήµιο Πειραιά, Τµήµα Βιοµηχανικής ιοίκησης & Τεχνολογίας «Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα» Τί είναι το e-government Είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008

Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Orchid: Integrating Schema Mapping and ETL ICDE 2008 Δομουχτσίδης Παναγιώτης Γενικά Data warehouse (DW): Είναι μία αποθήκη πληροφοριών οργανωμένη από ένα ενοποιημένο μοντέλο. Τα δεδομένα συλλέγονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Σημασιολογικό Ιστό, Ευφυείς Πράκτορες, Υπηρεσίες Ιστού

Σημασιολογικό Ιστό, Ευφυείς Πράκτορες, Υπηρεσίες Ιστού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Intelligent Systems and Knowledge Processing (ISKP) Group Θέματα Διπλωματικών Εργασιών για το Ακαδημαϊκό Έτος 2010-2011 για το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην πληροφορική

Εισαγωγή στην πληροφορική Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Εισαγωγή στην πληροφορική Ενότητα 6: Εισαγωγή στις βάσεις δεδομένων (Μέρος Α) Αγγελίδης Παντελής Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

7 0 0 /2 /7 0 : 2 1 ( 2 ( Google Yahoo

7 0 0 /2 /7 0 : 2 1 ( 2 ( Google Yahoo Ανάπτυξη Υποδοµής Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Βιοϊατρικό Τοµέα Neurosoft A.E. --- ΕΑΙΤΥ ΓΓΕΤ, ΚτΠ, Πρόγραµµα «ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, ΗΧΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑΣ» Σχεδιασµός & Συλλογή Σώµατος Βιοϊατρικών Κειµένων (ΣΒΚ)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών

Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Συστήματα πανταχού παρόντος υπολογιστή σε περιβάλλοντα υβριδικών βιβλιοθηκών Βερονίκης Σπύρος Τμήμα Αρχειονομίας- Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο spver@ionio.gr Stoica Adrian Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» Διαλειτουργικότητα Ιδρυματικών Αποθετηρίων Δημητριάδης Σάββας Πληροφορικός, MSc. Συνεργάτης Έργου Το Ιδρυματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των δικτύων υπολογιστών ικτυακός Καταµερισµός Εργασίας Το υπόδειγµα του Internet Εξοπλισµός ικτύου Κατηγοριοποίηση ικτύων

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση διαδικτυακών υπηρεσιών με χρήση τεχνικών σχεδιασμού ενεργειών

Σύνθεση διαδικτυακών υπηρεσιών με χρήση τεχνικών σχεδιασμού ενεργειών Σύνθεση διαδικτυακών υπηρεσιών με χρήση τεχνικών σχεδιασμού ενεργειών Ουρανία Χατζή raniah@hua.gr Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο 29 Νοεμβρίου 2007 Outline Web Service Overview Standards & Model Syntactic vs Semantic

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός του Ολοκληρωμένου Συστήματος Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αθηνών

Σχεδιασμός του Ολοκληρωμένου Συστήματος Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αθηνών Σχεδιασμός του Ολοκληρωμένου Συστήματος Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Αθηνών Κώστας Βίγλας, Ειρήνη Λουρδή, Μάρα Νικολαΐδη, Γιώργος Πυρουνάκης, Κώστας Σαΐδης Περιεχόμενα Πώς οδηγούμαστε στο σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα ιοικητικής Επιστήµης & Τεχνολογίας ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κεφάλαιο 5 Λογισµικό - Software Γιώργος Γιαγλής Το σηµερινό µάθηµα Λογισµικό (Software)

Διαβάστε περισσότερα

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ

Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Π4.2.1 ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2013 9 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΜΑΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Παρεχόμενων Υπηρεσιών Πληροφορικής της DBS AE

Παρουσίαση Παρεχόμενων Υπηρεσιών Πληροφορικής της DBS AE Παρουσίαση Παρεχόμενων Υπηρεσιών Πληροφορικής της DBS AE Βασικές Παρεχόμενες Υπηρεσίες Α. Διαδικασία Μετάπτωσης Δεδομένων Β. Μεθοδολογία Ψηφιοποίησης Εγγράφων Γ. Οργάνωση και Τεκμηρίωση Υλικού Δ. Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 4/2014 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΥΔΡΟΛΗΨΙΕΣ ΑΤΤΙΚΗΣ Η εφαρμογή "Υδροληψίες Αττικής" είναι ένα πληροφοριακό σύστημα (αρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Βότης Β. Κωνσταντίνος

Βότης Β. Κωνσταντίνος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διδακτορική Διατριβή H Υπηρεσιοστραφής Αρχιτεκτονική (Service Oriented Architecture) και η Εφαρμογή της για τον Σχεδιασμό και Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων.

Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Εκπαιδευτική Μονάδα 10.2: Εργαλεία χρονοπρογραμματισμού των δραστηριοτήτων. Στην προηγούμενη Εκπαιδευτική Μονάδα παρουσιάστηκαν ορισμένα χρήσιμα παραδείγματα διαδεδομένων εργαλείων για τον χρονοπρογραμματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016. Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας)

Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016. Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας) Θέματα Ατομικής Διπλωματικής Εργασίας - DRAFT Ακαδημαϊκό Έτος 2015/2016 Γεωργία Καπιτσάκη (Λέκτορας) ΠΕΡΙΟΧΗ Α: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕ ΑΙΣΘΗΤΗΡΕΣ ΓΙΑ ΕΠΙΓΝΩΣΗ ΣΥΓΚΕΙΜΕΝΟΥ Οι αισθητήρες μας δίνουν τη δυνατότητα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

GoDigital.CMS Content Management System. Πλήρης διαχείριση περιεχομένου ιστοσελίδας

GoDigital.CMS Content Management System. Πλήρης διαχείριση περιεχομένου ιστοσελίδας GoDigital.CMS Content Management System Πλήρης διαχείριση περιεχομένου ιστοσελίδας Γενική περιγραφή Πλήρης λύση ηλεκτρονικής παρουσίας Το GoDigital.CMS είναι μία πλήρη εφαρμογή διαχείρισης ηλεκτρονικής

Διαβάστε περισσότερα

ανοιχτά γλωσσικά δεδομένα: η υποδομή γλωσσικών πόρων και υπηρεσιών clarin:el

ανοιχτά γλωσσικά δεδομένα: η υποδομή γλωσσικών πόρων και υπηρεσιών clarin:el ανοιχτά γλωσσικά δεδομένα: η υποδομή γλωσσικών πόρων και υπηρεσιών clarin:el Σαράντος Καπιδάκης 1, Στέλιος Πιπερίδης 2, Πένυ Λαμπροπούλου 2, Μαρία Γαβριηλίδου 2 ( 1 Ιόνιο Πανεπιστήμιο, 2 Ε.Κ. Αθηνά / ΙΕΛ)

Διαβάστε περισσότερα

RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S

RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ RVL: ΜΙΑ ΓΛΩΣΣΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΟΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ RDF/S Αιµιλία Μ. Μαγκαναράκη Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο, Νοέµβριος 2002 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας

Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Β5.1.2 Πρωτόκολλα Επικοινωνίας και Τείχος Προστασίας Τι θα μάθουμε σήμερα: Να ορίζουμε τι είναι πρωτόκολλο επικοινωνίας Να εξηγούμε τη χρησιμότητα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας Να ονομάζουμε τα σημαντικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Πασχαλίδης Δημοσθένης ΤΜΗΜΑ: Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Atlantis - Νέο user interface

Atlantis - Νέο user interface New Desktop 1 Atlantis - Νέο user interface ATLANTIS - ΝΕΟ USER INTERFACE...2 ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ...3 ΓΡΑΜΜΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ...4 ΜΠΑΡΑ ΧΡΗΣΤΗ (USER TOOLBAR)...5 ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ...6 Κεντρικό μενού

Διαβάστε περισσότερα

GET SDI PORTAL v1. Οδηγός Βοήθειας

GET SDI PORTAL v1. Οδηγός Βοήθειας GET SDI PORTAL v1 Οδηγός Βοήθειας Μεταδεδομένα εγγράφου Στοιχείο/Element Τιμή/value Ημερομηνία/Date 2011-06-16 Τίτλος/Title GETSDIPortal_v1_Help_v1.0 Θέμα/Subject Οδηγός Βοήθειας Έκδοση/Version 1.0 Σελίδα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 003.1 - Επιστήµη της Πληροφορικής και Πληροφοριακά Συστήµατα Ακαδηµαϊκό έτος 2010 2011, Χειµερινό εξάµηνο Τελική Εξέταση: Σάββατο - 04/12/10, Ώρα: 08:30-11:30,

Διαβάστε περισσότερα