ΤΑ ΧΑΛΚΙΝΑ ΠΝΕΥΣΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΗΜΗΤΡΗΣ Α. ΤΣΙΠΛΑΚΟΥΛΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΑ ΧΑΛΚΙΝΑ ΠΝΕΥΣΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΗΜΗΤΡΗΣ Α. ΤΣΙΠΛΑΚΟΥΛΗΣ"

Transcript

1 ΤΑ ΧΑΛΚΙΝΑ ΠΝΕΥΣΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΗΜΗΤΡΗΣ Α. ΤΣΙΠΛΑΚΟΥΛΗΣ

2 ΤΑ ΧΑΛΚΙΝΑ ΠΝΕΥΣΤΑ ΤΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Πολύ πριν ανακαλύψουµε τον Γκόραν Μπρέκοβιτς στον "Καιρό των τσιγγάνων" και κυρίως στο «Underground» µε τους ξέφρενους ήχους και τη συναισθηµατική φόρτιση που δηµιουργούν τα χάλκινη στα χέρια τον Σέρβων τσιγγάνων, λίγο πολύ γνωρίζαµε τα ακούσµατα από ντόπιες κοµπανίες τις οποίες συναντούσαµε σε κάθε επίσκεψη στα µέρη της Κεντρικής και υτικής Μακεδονίας. Ήχοι διθυραµβικοί, µελωδικοί, γοητευτικοί, στιβαροί, επιβλητικοί και έντονοι, βγαλµένοι από τα δικά µας χάλκινα, είναι οι ελληνικές brass - bands. Τα χάλκινη πνευστά ήρθαν τα τελευταία 120 χρόνια ίσως και περισσότερο στην Ελλάδα, αφοµοίωσαν το ή8η υπάρχον παραδοσιακό µουσικό ιδίωµα, τις µουσικές µνήµες των περιοχών που επικράτησαν και τις έδωσαν εντοπιότητα. Τα παραδοσιακά σχήµατα στη Μακεδονία που χρησιµοποιούν χάλκινα όργανα είναι ολιγοµελή µε πρώτο αρχηγικό όργανο το κλαρίνο και άλλα όργανα την τροµπέτα, το τροµπόνι και τα κρουστά. Η κοµπανία µπορεί να µεγαλώσει και τότε προστίθενται και άλλες τροµπέτες, τροµπόνια, µπάσα χάλκινα και άλλα ευφώνια. Έπρεπε να προηγηθεί η διεθνής καριέρα αυτής της µουσικής, οπότε και οι βαλκάνιοι ήχοι έχουν γίνει "in" στη σκηνή της παγκόσµιας µουσικής, για να ανακαλύψουν και οι νεοέλληνες των αστικών κέντρων τις µακεδονίτικες µπάντες. Άµεση βέβαια υπήρξε η αντίδραση της ελληνικής δισκογραφίας που προέβλεψε µεγάλη επιτυχία. εν είναι η πρώτη φορά που συµβαίνει αυτό. Προηγήθηκε η ανακάλυψη του εισαγόµενου χορού "συρτάκι" από ξένους στην ταινία "Ζορµπάς ο Έλλην". Ένας χορός κατασκευασµένος τόσο στην ονοµασία του, όσο και στα βήµατα, έδωσε όµως το έναυσµα για να ασχοληθούν οι Έλληνες µε τον ελληνικό χορό και τη µουσική του. Η σηµερινή παράσταση, αν και γίνεται σε εποχή στην οποία κυριαρχεί το γνωστό κλίµα, δεν κινδυνεύει να χαρακτηριστεί ευκαιριακή και εµπορική, ούτε να της αποδοθεί η πρόθεση να πιάσει το σφυγµό της εποχής. Και αυτό, διότι το Λύκειο των Ελληνίδων ως φορέας έχει την υποχρέωση να αναδείξει την τοπική παράδοση στην οποία δίνει πάντα προτεραιότητα και την αντιµετωπίζει µε ανάλογη σοβαρότητα. Σε αντιδιαστολή µε τα κατασκευασµένα τραγούδια των εταιρειών εδώ δηµιουργείται µια συνέχεια της παράδοσης, µία ζωντανή λαϊκή µουσική, της οποίας το υλικό αντλείται από το ταµείο της αποθησαυρισµένης συλλογικής κοινοτικής εµπειρίας. Έτσι ώστε ο θεατής να γνωρίσει όλο το φάσµα 1

3 των χάλκινων οργάνων στα χέρια των πρακτικών δεξιοτεχνών και τον τρόπο που αυτά αφοµοιώθηκαν σε κάθε περιοχή. Στη σηµερινή παράσταση καλύπτονται όλες οι περιοχές της υτικής και Κεντρικής Μακεδονίας, όπου επικράτησαν τα χάλκινα πνευστά. Θεωρήσαµε σκόπιµο να εκπροσωπηθεί και ο ζουρνάς, ένα ξύλινο πνευστό, που αντικαταστάθηκε από το κλαρίνο και τα χάλκινα, σε περιοχές όπου επιβιώνει ακόµη, όπως του Ρουµλουκιού (Αλεξάνδρεια Η µαγείας) και των Σερρών (Ηράκλεια, Βαµβακόφυτο κ.α.). Όλο αυτό το πέρασµα ανά την Μακεδονία θα πραγµατοποιηθεί κυρίως χάρη στην παρουσία σπουδαίων µουσικών. Εικοσιπέντε κορυφαίοι δεξιοτέχνες µουσικοί οι οποίοι αποτελούν τους ζωντανούς θρύλους της παράδοσης θα αντιπαραθέσουν την τέχνη τους. Η κοµπανία του Τάκη Μπέτσιου που δρυ στην περιοχή των Γρεβενών, του Βοΐου και της Σιάτιστας, η κοµπανία της µουσικής οικογένειας του Τσαµπάζη από Φλώρινα, η κοµπανία του Γιαννάκη Ζλατάνη από την περιοχή της Έδεσσας, η κοµπανία του Ουρούµη από την Αριδαία, η κοµπανία µε ζουρνάδες του Πάτµου από την Αλεξάνδρεια. Γνωρίζουµε βέβαια ότι οι συγκεκριµένοι µουσικοί λειτουργούν πιο άνετα στο φυσικό τους περιβάλλον (γάµοι, γλέντια, πανηγύρια). Ωστόσο τόσο µε την επιλογή του µουσικού υλικού που παρουσιάζεται, όσο και µε την επιµονή µας στον αυτοσχεδιασµό, πιστεύουµε ότι θα καταφέρουµε να αιχµαλωτίσουµε αρκετές καλές τους στιγµές. Τον αυτοσχεδιασµό τον συναντούµε στις εισαγωγικές µελωδίες πολλών κοµµατιών, καθώς και στο τέλος τον χορευτικών µελωδιών, σε µια µουσική έξαρση που συχνά συνοδεύεται από ένα «βέρσο», µια αντίστοιχη έξαρση του χορευτή. Ο ήχος που προκύπτει από τον συνδυασµό των χάλκινων πνευστών µε το κλαρίνο και τα κρουστά έχει µια ζωντάνια και χάρη που συνυπάρχει µε τις ρυθµικές αρετές των χορευτών. Αυτόν τον κινητικό πλούτο, έτσι όπως έχει καθιερωθεί εδώ και χρόνια από τους ντόπιους, θα προσπαθήσει να αποδώσει η χορευτική οµάδα του Λυκείου των Ελληνίδων παρουσιάζοντας επιλεγµένους χορούς. Πότε αυτοσχεδιάζοντας, συµµετέχοντας στον αυτοσχεδιασµό των µουσικών και πότε αναπτύσσοντας σε µια οµαδική έκφραση βασικά κινητικά µοτίβα καθιερωµένα από το χρόνο. Στο τέλος κάθε µουσικής ενότητας οι µουσικοί θα επιχειρήσουν ένα δυναµικό διάλογο, µια κοινή µουσική συνοµιλία. 2

4 Όλον αυτόν τον τρόπο, το ύφος και το ήθος µιας δυνατής και πολύµορφης µουσικής παράδοσης αναζητά το Λύκειο των Ελληνίδων. Η παράσταση αυτή απευθύνεται σ' ένα ευαισθητοποιηµένο κοινό που ζητά εγγυήσεις ποιότητας και αυθεντικότητας. Σκοπό έχει ταυτόχρονα να προσεγγίσει το µουσικό µας πολιτισµό που είναι ζωντανός και έχει τόσο βαθιές ρίζες ώστε να µπορέσει να καλύψει τις ανάγκες της εποχής της σηµερινής κοινωνίας. Αυτόν το στόχο έχει και η προσπάθειά µας να εκδώσουµε ένα συνοδευτικό µελέτηµα το οποίο θα λειτουργεί ως βοηθητικό µέσο µύησης. Ας αναζητηθεί λοιπόν τι επιβιώνει, τι έρχεται ως τις µέρες µας µέσα από την τέχνη των πρακτικών µουσικών που συνεχίζουν να υπηρετούν ήχους παλιούς που διατρέχουν το χρόνο, που γεφυρώνουν τόπους και ενώνουν τους ανθρώπους. ηµήτρης Α. Τσιπλακούλης 3

5 Προέλευση - Πότε ήρθαν στην Ελλάδα Οι µπάντες εµφανίστηκαν στη µουσική ζωή της Μακεδονίας στα µέσα περίπου του περασµένου αιώνα. Αφοµοίωσαν το ήδη υπάρχον παραδοσιακό µουσικό ρεπερτόριο και του έδωσαν εντοπιότητα. Σ' αυτό συνέβαλαν αποφασιστικά αρκετές από τις πρακτικές οργανοχρησίας των προηγούµενων κοµπανιών που αντικατέστησαν. Έτσι δηµιουργήθηκε αυτός ο τόσο εκρηκτικός και δηµοφιλής ήχος. Σχετικά µε την προέλευσή τους υπάρχουν διάφορες απόψεις. Πολλοί ισχυρίζονται ότι πέρασαν στην Ελλάδα από τις τουρκικές µπάντες γύρω στο Σύµφωνα µε άλλη άποψη υπήρχαν πολύ νωρίτερα, ήδη από το 1820 και η διάδοσή τους έγινε δια µέσου των πλουσίων Ελλήνων µεταναστών στη Βιέννη. Αυτοί καλούσαν µουσικούς από την Ελλάδα για τα γλέντια τους και εκεί έγινε η γνωριµία των Ελλήνων µουσικών µε τα χάλκινα πνευστά τα οποία και εισήγαγαν στη χώρα µας. Με τέτοιες κοµπανίες κατακλύστηκαν οι πόλεις και τα χωριά της υτικής Μακεδονίας. Η Φλώρινα, η Καστοριά, η Σιάτιστα, η Εράτυρα, ο Πεντάλοφος, η Βλάστη. Έτσι στη Φλώρινα σπουδαία είναι η κοµπανία των Τσαµπάζηδων, στο Εµπόριο φηµισµένη η κοµπανία των Γκιούµπαρα - Μπούκου, στο Τσοτύλι η κοµπανία του Μπέτσιου, στον Αη-Γιώργη Γρεβενών του παππού Τζιµόπουλου. Στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας τα χάλκινα εισάγονται πρόσφατα µετά τον πόλεµο του '40 και αφορούν την περιοχή της Έδεσσας, της Γουµένισσας και της Αριδαίας. Οι πιο δηµοφιλείς κοµπανίες είναι στην Έδεσσα η ορχήστρα του Νύση και αργότερα η ξακουστή του Γιαννάκη Ζλατάνη, στη Γουµένισσα του Ζώρα, του κυρ' Γιώργου Γευγελή, του Θανάση Σέρκου, ενώ στην Αριδαία η κοµπανία της οικογένειας Ουρούµη. Τρίτη άποψη αναφέρει ότι οι υτικοµακεδόνες µπορεί να έµαθαν τα όργανα αυτά και από το Σερβικό κράτος, µε το οποίο ερχόταν επίσης σε επαφή, όπως µε το Αυστριακό καθώς και µε άλλα κράτη της βόρειας Ευρώπης, όπου υπάρχουν επίσης αυτά τα όργανα. Επιπλέον συνέβαλαν στη διάδοση και οι Έλληνες άρχοντες που είχαν το παρέδωσε µε όλες τις βαλκανικές πόλεις και οι οποίοι «κουβαλούσαν» µουσικούς. 4

6 Ωστόσο εκφράζω και µια προσωπική άποψη, που στηρίζεται στα δεδοµένα από πρόσφατες µουσικολογικές έρευνες. Σύµφωνα µε αυτές καθίσταται γνωστό ότι µπάντες χάλκινων πνευστών απαντούνταν στα αστικά κέντρα της Μικρός Ασίας και στην Πόλη (µέχρι το 1922) στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και ιδιαίτερη στη Λέσβο, όπου τα «φυσερά», όπως τα έλεγαν, ήταν το τυπικό οργανικό σχήµα πιθανό από εκεί µεταδόθηκαν και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Η άποψη αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι τον µεγάλο όγκο των προσφύγων έχει απορροφήσει η Μακεδονία. 5

7 Μια µαρτυρία από τη Βλάστη Κατά τη διάρκεια του Που αι. σε όλες τις Βόρειες χώρες µέχρι το Βελιγράδι, Βουδαπέστη, Βιέννη, ακόµη Ρουµανία και Ρωσία, όταν ακόµα η συγκοινωνία και το εµπόριο γίνονταν µε τους κυρατζήδες, τους πραµατευτάδες και τα καραβάνια τους, πολλές οικογένειες υτικοµακεδόνων - από Καστοριά, Εράτυρα, Άργος Ορεστικό - και κυρίως από τη Βλάστη εγκαθίστανται στη Βιέννη (περίπου το 1771). Οι οικογένειες αυτές διακρίνονται στη θετή τους πατρίδα στα γράµµατα, τις τέχνες και την πολιτική και ξεχωρίζουν οι οικογένειες των βαρόνων Σίνα, Βέλλιου και ούµπα. Μάλιστα µέλος από την οικογένεια ούµπα διετέλεσε σύµβουλος του Αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ Β, ενώ ο Νικ. ούµπας ( ), διετέλεσε ήµαρχος της Βιέννης. Στα 1860, στη Βιέννη, δίνεται µια µεγάλη συναυλία παρούσης όλης της Βιεννέζικης αριστοκρατίας µε πρώτους και καλύτερους τους υτικοµακεδόνες προύχοντες και πραµατευτάδες. Οι περισσότεροι από τους λαϊκούς µουσικοεκτελεστές προέρχονται από τις αυτοδίδακτες τάξεις των µουσικών της Εράτυρας, της Καστοριάς, του Νεστορίου, της Κλεισούρας και της Βλάστης. Οι Γιουµποραίοι, οι Τουµπαίοι και οι Μπουκαίοι ήταν οικογένειες µουσικών οι οποίοι εκείνο το βράδυ ενθουσίασαν το Βιεννέζικο φιλόµουσο κοινό. Όταν ο Νικ. ούµπας σε κάποια στιγµή παραγγέλνει ένα βαρύ αρβανίτικο σκοπό για να χορέψει, η µεγαλοπρέπεια και η επιβλητικότητα του συνεπαίρνουν το κοινό. Αυθόρµητα πλέον, µε δική του πρωτοβουλία ανοίγεται ένα βιβλίο εισφορών, όπου συγκεντρώνεται το υπέρογκο για την εποχή ποσό των 3000 φράγκων, εκ των οποίων τα µισά αποστέλλονται στην Ελλ. Κυβέρνηση και τα άλλα µισά στη Βλάστη. Από τότε καθιερώνεται το ελληνικό αυτό είδος της µουσικής ως πολύ αγαπητό και οικείο στο Βιεννέζικο κοινό, το οποίο πλέον το εντάσσει σε πολλές άλλες επίσηµες εκδηλώσεις. Επίσης ο Νικόλαος ούµπας χάρισε πολλά πνευστά µουσικά όργανα στη Βλάστη. Η µαρτυρία αυτή επιβεβαιώνει πως το θέµα της προέλευσης των χάλκινων πνευστών παρά τις επικρατούσες απόψεις δεν έχει εξαντληθεί εδώ. 6

8 Πριν από τα χάλκινα Πριν από τα χάλκινα στην περιοχή της Μακεδονίας υπήρχαν τα παλαιότερα όργανα. Στην Καστοριά είχαν τους ζουρνάδες, στην Κλεισούρα ακόµη γλεντάνε µε την ορχήστρα του Θωµά Πάτµου. Στην Φλώρινα η οικογένεια των Τσαµπάζηδων παλαιότερα έπαιζε γκάιντες, φλογερές, νταούλια και ζουρνάδες. Ο Κώστας Τσαµπάζης έπαιζε γκάιντα και ο γιος του Τραγιανός, πατέρας του Αντώνη και του Χρήστου, έπαιζε κλαρίνο. Ο παππούς του, Κωνσταντίνος Σκοπάκης έπαιζε ζουρνά, ενώ ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Σκοπάκης και ο πατέρας του έπαιζε κορνέτα. Στην περιοχή της Κοζάνης παλαιότερα είχαν γκάιντες, ενώ στην Κεντρική Μακεδονία (περιοχή Γουµένισσας και Έδεσσας) ζουρνάδες. Σε άλλες περιοχές υπήρχαν και η γκάιντα και αργότερα το κλαρίνο (Σαµαρίνα). Μόλις στο δεύτερο µισό του 19ου αιώνα εµφανίζονται τα χάλκινα τα οποία αντικαθιστούν τα παλιά µουσικά όργανα. Συγκεκριµένα το κλαρίνο παραµένει και εξακολουθεί να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, το βιολί αντικαθίσταται από κορνέτα και το έγχορδο από το τροµπόνι, ενώ συνεχίζουν να υπάρχουν τα κρουστά. Για κάποιο διάστηµα παλιά και νέα όργανα συνυπάρχουν στις κοµπανίες, όπου συνηχούν τα βιολιά µε τα τροµπόνια και τα λαγούτα µε τις τροµπέτες. Χάλκινα και έγχορδα δε γίνεται να συνεχίσουν για πολύ µαζί. Έτσι κυριαρχούν τα χάλκινα λόγο του δυνατού ήχου, όπου η κορνέτα και το τροµπόνι συνοδεύουν το επίσης πρωτοεµφανιζόµενο κλαρίνο. Αυτά συµβαίνουν στις συγκεκριµένες περιοχές που παρουσιάζουµε. Ενώ σε άλλες περιοχές παραµένουν τα ίδια όργανα, τα οποία εκφράζουν εδώ και τέσσερις αιώνες τον πληθυσµό της περιοχής- π.χ. στον Γιδά και στις Σέρρες, το κύριο µουσικό σχήµα είναι οι δύο ζουρνάδες και ένα νταούλι, το ίδιο και στη Νάουσα. Στην ράµα και στα Πιερία επιβιώνει µε άνεση η γκάιντα, ενώ σε άλλα µέρη των Γρεβενών είναι σαφής η επιρροή της Ηπείρου µε την παρουσία του βιολιού ή του κλαρίνου και του ντεφιού. 7

9 Η παράλληλη ιστορία του κλαρίνου Η ιστορία των χάλκινων είναι παρόµοια µι: αυτήν του κλαρίνου το οποίο πρωτοεµφανίστηκε στη υτική Μακεδονία και στην Ήπειρο περίπου το Η ιστορία του λαϊκού κλαρίνου αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της ελληνικής µουσικής, µια συναρπαστική περιπέτεια που συνδέεται µε την είσοδο και τη διάδοση του στη χώρα καθώς και στην ανάδειξη του, µέσα σε σχετικά σύντοµο χρονικό διάστηµα, σε όργανο σύµβολο της δηµοτικής µας παράδοσης. Ένα όργανο "δυτικό" όπως και τα χάλκινα έρχεται στην Ελλάδα µέσω Τουρκίας µόλις στα µέσα του περασµένου αιώνα και κυριολεκτικά µεταµορφώνεται στα χέρια των πρακτικών οργανοπαικτών, επιβεβαιώνοντας γι' άλλη µια φορά τη δύναµη της ελληνικής παράδοσης να αφοµοιώνει και να µεταπλάθει τις ξένες επιδράσεις. Αυτοί µεταφυτεύουν τα πιασίµατα και την τεχνική παιξίµατος του ζουρνά και της φλογέρας µε την ανάπτυξη µιας ιδιότυπης τεχνικής, τόσο στη δακτυλοθεσία, όσο και στον τρόπο παιξίµατος. Έτσι σ' ένα δυτικό µουσικό όργανο περνούν τα µη συγκερασµένα διαστήµατα των παραδοσιακών ελληνικών κλιµάκων. Από την εποχή του µεσοπολέµου παίρνει την πρώτη θέση ανάµεσα στο µελωδικά όργανα και οδηγεί την οργανική µουσική σε µια νέα λαµπρή περίοδο, µέσα από την επεξεργασία των παλιών µελωδιών στα χόρια άξιων δεξιοτεχνών. Αυτό οφείλεται, πάνω απ' όλα, στους γύφτους µουσικούς στους οποίους έχει αφεθεί το περιθωριακό επάγγελµα του οργανοπαίκτη, αλλά και στην επιβεβαίωση ότι για άλλη µια φορά η αφοµοιωτική δύναµη του ελληνισµού µπορεί να µεταπλάθει και να απορροφά ξένες επιδράσεις. Βέβαια η ίδια ιστορία επαναλαµβάνεται µε τα χάλκινα τα οποία τα τελευταία 150 χρόνια κυριαρχούν στην υτική και Κεντρική Μακεδονία. 8

10 Οι Έλληνες πρακτικοί µουσικοί Τα παλαιότερα χρόνια οι πρακτικοί µουσικοί που έπαιζαν πνευστά (φλογέρες, τσαµπούνες, γκάιντες, ζουρνάδες, καραµούζες κλπ.) τα κατασκεύαζαν συνήθως µόνοι τους. Μετρήσεις για το πού θα άνοιγαν τις τρύπες δεν υπήρχαν. Τις άνοιγαν απλώς εκεί όπου βόλευε τα δάκτυλά τους. Η τονική ακρίβεια δεν τους ενδιέφερε και πολύ µια και αυτή ήταν ζήτηµα χειρισµού, κάτι που τη κανόνιζαν αργότερα, στο παίξιµο, µεταβάλλοντας το φύσηµα µε τα χείλη και ρυθµίζοντας κατάλληλα τα δάκτυλά τους πάνω στις τρύπες. εν φρόντιζαν δηλαδή να κατασκευάσουν ένα πνευστό το οποίο θα έβγαζε κάποια συγκεκριµένη νότα από µια συγκεκριµένη τρύπα. Με άλλα λόγια το κούρδισµα του οργάνου γινόταν την ώρα που έπαιζε. Η ύση κατασκεύαζε πνευστά στα οποία οι τρύπες τοποθετούνται ύστερα από µαθηµατικούς υπολογισµούς, έτσι ώστε από κάθε τρύπα να βγαίνει µια απολύτως συγκεκριµένη νότα, διότι ο εκτελεστής της ευρωπαϊκής µουσικής έχει ανάγκη το απόλυτο κούρδισµα, αφού παίζει και µε άλλα όργανα και ασφαλώς πρέπει να συµφωνεί µαζί τους. Πρόκειται, λοιπόν, για δύο διαφορετικές µουσικές αντιλήψεις ο µεν πρακτικός µε το αυτοσχέδιο πνευστό προσπαθεί να κουρδίσει παίζοντας µε βάση την παράδοση και τις ελληνικές κλίµακες, που του αφήνουν µεγαλύτερη ελευθερία στο ατοµικό του γούστο. Ο δε δυτικός µουσικός έχει να προσέξει, όχι πώς θα κουρδίσει, αλλά πώς δεν θα ξεκουρδίσει το όργανό του. Έτσι µε την είσοδο του ευρωπαϊκού κλαρίνου στην παραδοσιακή ορχήστρα ο πρακτικός έχει ένα απόλυτο κουρδισµένο συγκερασµένο µουσικό όργανο το οποίο πρέπει να αποκτήσει την ελευθερία που του δίνει η ελληνική παράδοση µε τις ελληνικές ασυγκέραστες µουσικές, κλίµακες, πράγµα που επιτυγχάνει µε τους τρόπους που περιγράφονται σε άλλο κεφάλαιο. 9

11 Η πρωτοκαθεδρία του κλαρίνου στις ελληνικές κοµπανίες Αν και οι κοµπανίες στην πλειονότητα τους είναι βασισµένες στα χάλκινα, εν τούτοις, το κλαρίνο - αν και καθόλου χάλκινο - είναι το ηγετικό όργανο. Εξακολουθεί και σήµερα να κρατάει τα σκήπτρα παίζοντας τα περισσότερη σόλα αλλά και τη βασική µελωδία, ενώ τα υπόλοιπα όργανα έχουν πιο συνοδευτικό ρόλο. Η βασιλεία του κλαρίνου δεν καταρρίπτεται εύκολα στην Ελλάδα. Αντίθετα στα αντίστοιχα Γιουγκοσλαβικά σύνολα, υπάρχουν ισοκατανεµηµένοι ρόλοι ανάµεσα στο κλαρίνο και στις κορνέτες. Στις περισσότερες των περιπτώσεων δε, ο κλαριντζής είναι και ο αρχηγός τους συγκροτήµατος. Εξάλλου το όνοµα η κοµπανία συνήθως το παίρνει από το όνοµα του κλαρινίστα. Έτσι λέµε κοµπανία του Τάκη Μπέτσιου ή του Γιαννάκη Ζλατάνη από το όνοµα του κλαρινίστα. Πολλές φορές όµως πρόκειται για οικογένειες µουσικών, όπως των Τσαµπάζηδων ή των Μηνάδων (από τον παππού Μηνά Μπέτσιο) ή του Γιώργου Ουρούµη, µια που τα πέντε από τα επτά µέλη ανήκουν στην οικογένεια Ουρούµη. 10

12 Ο ελληνικός τρόπος να παίζεις χάλκινα όργανα Τα ευαισθητοποιηµένα αφτιά εύκολα ξεχωρίζουν τις διαφορές στον τρόπο παιξίµατος ανάµεσα σε βαλκανικές, ευρωπαϊκές και σε ελληνικές κοµπανίες χάλκινων. Οι βασικές ιδιαιτερότητες στον τρόπο µε τον οποίο παίζονται τα ελληνικά χάλκινα όργανα έχουν να κάνουν κυρίως µε την απαίτηση τα όργανα αυτά να προσαρµοστούν στην παραδοσιακή µας µουσική. Οι οργανοπαίκτες, οι ντόπιοι, συχνά παίζουν σε λανθασµένες θέσεις αν µιλήσουµε µε την κλασσική έννοια της τεχνικής σε αντίθεση µε τους άλλους Βαλκάνιους. Όπως βέβαια και ο τρόπος µε τον οποίο παίζεται το κλαρίνο στην Ελλάδα µοιάζει περισσότερο ως εξέλιξη του τρόπου µε τον οποίο παίζεται η φλογέρα, πυρά µε το πώς παίζεται το δυτικό κλαρίνο. Όταν είσαι αναγκασµένος να παίξεις µεσοδιαστήµατα τέτοια που έχει η παραδοσιακή µουσική µας, αναγκάζεσαι να παραµορφώνεις, ή µε το στόµα, ή µε δακτυλισµούς τον ήχο του οργάνου. Αυτό δεν σου το διδάσκει κανένα ωδείο, παρά η συνεχής προσπάθεια και τα καθηµερινά ακούσµατα. Γι1 αυτό µιλάµε για θολό παίξιµο και όλη η ιστορία αυτών των οργάνων στην ελληνική παραδοσιακή µουσική, στηρίζεται στο "φάλτσο". Πράγµα που επιτυγχάνεται - όπως και στο κλαρίνο - µε µια εντυπωσιακή τεχνική τόσο στη δακτυλοθεσία, όσο και στον τρόπο φυσήµατος και στη χρήση της γλώσσας και των χειλιών. ιότι ναι µεν όλα τα ευρωπαϊκά όργανα, το κλαρίνο, τα χάλκινα, το βιολί παίζουν σε ευρωπαϊκούς δρόµους, ωστόσο οι δεξιοτέχνες αυτοδίδακτοι µουσικοί πιστοί στην παράδοση τους µετέβαλλαν τον συγκερασµένο ήχο σε ασυγκέραστο. 11

13 Το φάλτσο της ελληνικής µουσικής Η δική µας µουσική παράδοση στις ποικίλες της εκφράσεις - όργανα, τραγούδι, χορός - είναι στηριγµένη σε κάτι εντελώς καινούριο και πρωτοποριακό: το φάλτσο. Αν παρατηρήσουµε αρκετά από τα µουσικά µας όργανα, όπως για παράδειγµα το ούτι, τη λύρα, θα διαπιστώσουµε ότι στερούνται χωρισµάτων (µπερντέδων), γι αυτό και ονοµάζονται "τυφλά". Έτσι, λοιπόν, το παίξιµο των οργάνων αυτών καθίσταται δύσκολο, αφού η δακτυλοθεσία γίνεται πάντοτε δια της ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΣ και ουδέποτε δια της ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑΣ. Τα όργανα αυτά, όπως και το βυζαντινό µέλος, στηρίζονται στην αστάθεια του µουσικού, ο οποίος αδυνατώντας να αποδώσει τις νότες καθαρά καταφεύγει σε µια εσωτερική αρµογή, επιχειρώντας να αναγνωρίσει τους φθόγγους και ουσιαστικά να τους αναδηµιουργήσει εκείνη την ώρα, "αυτός εξ' αυτού", πράγµα το οποίο φαίνεται στο τελικό αποτέλεσµα. Η µουσική αυτή των οργάνων είναι ακατάληπτη, έχει δε δύσκολη τελεσίδικη µορφή, είναι µία ανασφαλής πορεία διαρκούς εξαντλήσεως και δηµιουργίας. Το φάλτσο αυτό κατ' ουσία είναι η δική µας περιχώρηση προς τον άλλον, είναι ο ολικός ψυχικός χρόνος που κρατά τα πράγµατα στην ενότητά τους. Έτσι ενώ εκατό ισοδύναµοι ευρωπαίοι βιολιστές θα απέδιδαν µε επουσιώδεις διαφορές µια µουσική συµφωνία παραµένοντας προσκολληµένοι στο µερολόγιο τον ευθύγραµµο δηλαδή χρόνο - ισάριθµοι Έλληνες βιολιτζήδες θα παρουσίαζαν ισάριθµες εκτελέσεις. Κι ενώ οι πρώτοι ερµηνεύοντας µε τρόπο περίτεχνο θα αποσπούσαν το χειροκρότηµα µας, οι δεύτεροι µε διαδοχικά και αµέτρητα φάλτσα θα κέρδιζαν την ψυχή µας. Ο Έλληνας τραγουδιστής δεν τραγουδά µε το λαρύγγι, ούτε ο Έλληνας οργανοπαίχτης παίζει µε τα δάχτυλα. Και οι δύο τους τραγουδούν και παίζουν µε την ψυχή. Απόδειξη αποτελούν οι λεγόµενες «αδίδακτες» φωνές, που αφθονούν στην χώρα µας, φωνές απαίδευτες χωρίς ίχνος σπουδής, σκορπούν ρίγη συγκίνησης όταν τραγουδούν, φορές χωρίς κανένα φωνητικό προσόν. Η ελληνική µουσική δε χώρεσε ποτέ στα συµβατικά ωδεία, αλλά αναζήτησε την παιδευτική της σηµασία και µάθηση στους φυσικούς της χώρους, τα πανηγύρια, τα καφέ αµάν, όπου ο µαθητής δε διδασκόταν απλώς κανόνες εφαρµοστικούς, αλλά υποχρεούνταν τη συνολική ψυχική µάθηση δια της µετοχής 12

14 και της άµεσης εµπλοκής, προκειµένου να δηµιουργήσει µιµούµενος το δάσκαλο του ο οποίος αποτελούσε µέρος µιας ενιαίας παράδοσης. Έτσι, λοιπόν, ενώ η ευρωπαϊκή µουσική επεµβαίνει παιδευτικά σε µια πνευµατική καλλιέργεια του ανθρώπου εξηµερώνοντας, όπως λέµε, τα ήδη, η ελληνική µουσική αλλάζει τον άνθρωπο και τον σαρώνει µεταµορφωτικά. Το φάλτσο του Έλληνα χορευτή Ο ήχος που προκύπτει από τον συνδυασµό των χάλκινων πνευστών µε το κλαρίνο και τα κρουστά έχει µια ζωντάνια και χάρη που συνυπάρχει µε τις ρυθµικές αρετές των χορών. Οι εσωτερικές ανάγκες της ψυχής και του σώµατος βρίσκουν στους χορούς αυτούς την οµαδική έκφρασή τους. Ωστόσο, αν παρατηρήσουµε ένα δεξιοτέχνη Έλληνα χορευτή, θα διαπιστώσουµε ότι µε έντεχνο τρόπο λίγες φορές πατάκι, βρίσκεται στο ρυθµό. Τις περισσότερες φορές είτε προηγείται, είτε καθυστερεί λίγο την κίνηση του και ενώ φαίνεται ότι «το χάνει», έρρυθµα βρίσκεται µέσα στο ρυθµό. Πρόκειται για µια ενσυνείδητη κίνηση, ένα είδος έρρυθµου παιχνιδιού του δεξιοτέχνη χορευτή µε το ρυθµό του χορού που κάνει το χορό του πιο συναρπαστικό. Επίσης ο χορευτής έχει βιωµατική σχέση µε τους χορούς της κοινότητας του και παραµένει πιστός στο βασικό κινητικό µοτίβο της. Ξεχωρίζει από τους άλλους χορευτές ως προς τις ερµηνευτικές του ικανότητες. Η προσωπική σφραγίδα και η ελευθερία κάθε χορευτή εκφράζεται µέσα από ένα σύνολο κινητικών επιδεξιοτήτων. Ακόµη ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι χοροί του ελεύθερου αυτοσχεδιασµού, όπου ο χορευτής δένει µε τα έρρυθµα αυτοσχεδιαζόµενα µουσικά µοτίβα. Τόσο το φάλτσο, όσο και ο αυτοσχεδιασµός έχουν τα στοιχεία της παροδικότητας και του εφήµερου, του φευγαλέου. Για το λόγο αυτό διαφεύγει η πράξη της διδασκαλίας (δε διδάσκονται) αυτός είναι ο λόγος σήµερα που ο αυθορµητισµός, ο αυτοσχεδιασµός είναι από τα λιγότερο επιδεκτικά αντικείµενα στην ιστορική έρευνα του ελληνικού χορού, και της ελληνικής παραδοσιακής µουσικής 13

15 Τα χάλκινα, οι ζουρνάδες και το τραγούδι Είναι ευνόητο ότι ο πολύ δυνατός ήχος των χάλκινων δεν συνδυάζεται εύκολα µε την ανθρώπινη φωνή. Γι' αυτό, αν και πολλούς από τους σκοπούς αυτούς τους τραγουδούσαν κάποτε µε τα λόγια τους, µε την επικράτηση των χάλκινων στην περιοχή τα λόγια ξεχάστηκαν, αφήνοντας µόνο τους τίτλους των τραγουδιών να µας θυµίζουν το ποιητικό κείµενο, ταιριασµένο µε τη µελωδία και το ρυθµό τους. Ωστόσο οι παλαιότεροι θυµούνται ακόµη τα λόγια των τραγουδιών. Το ίδιο γίνεται και µε τους ζουρνάδες όπου παρά τον οξύ ήχο, οι παλαιότεροι χορευτές έχουν µια συναισθηµατική ένταση όταν χορεύουν, λόγω της βιωµατικής σχέσης που έχουν µε το ποιητικό κείµενο το οποίο πολλές φορές λειτουργεί ως στοιχείο συναισθηµατικής φόρτισης. Ακόµη πρέπει να σηµειώσουµε ότι πολλά από εκείνα τα τραγούδια, κυρίως στην περιοχή της Φλώρινας, της Έδεσσας και της Αλµωπίας, χρησιµοποιούν το τοπικό γλωσσικό ιδίωµα (σλαβοµακεδονικό) ενώ στην περιοχή των Γρεβενών (Σαµαρίνα) το βλάχικο ιδίωµα. Το τραγουδιστικό ρεπερτόριο, λοιπόν, έχει ατονήσει, µια και στο µεγαλύτερο µέρος του έχει λησµονηθεί κάτω από την πληθωρική παρουσία των χάλκινων πνευστών, τα οποία δύσκολα συνδυάζονται µε την ανθρώπινη φωνή λόγω της µεγάλης έντασης του ήχου τους. Όµως σε ορισµένες περιπτώσεις παρά την δυσκολία, υπάρχει και προσκόλληση στο ποιητικό κείµενο, όπως στον τρανό χορό της Σιάτιστας που παρουσιάζεται στην παράσταση. 14

16 Ο ΤΡΑΝΟΣ ΧΟΡΟΣ ΤΗΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ Ο «Τρανός» χορός που τραγουδιέται στη Σιάτιστα, στο γάµο, µετά τα στεφανώµατα και στον οποίο παίρνουν µέρος όλοι οι προσκεκληµένοι, καθιερώθηκε το έτος 1784 κατά την πρώτη επιδροµή των τουρκαλβανών, τους οποίους απέκρουσαν 500 γενναίοι Σιατιστινοί, που συγκέντρωσε ο προεστός Λογοθέτης στο αρχοντικό της ξακουστής Κυρα-Σανούκως Χατζηγιάννη. Ο «Τρανός» χορός είναι ήρεµος και µε συµµετρικές κινήσεις στην αρχή, ταχύς και πηδηχτός στο τέλος και εκφράζει τη λύπη των συγγενών της νύφης και τη χαρά της οικογενείας του γαµπρού. Να παρακάτω οι στίχοι του τρανού χορού. Για τ ισένα κυρά νύψη πέντε κάστρα µάλωναν κι άλλα πέντε πολεµούσαν για τα δυό σου µαύρα µάτια και το µιρτζιανό σου χείλι την αµάχη 'πο πιασάµι και στη µέσ' σταυραιϊτός και µου πήρεν την περδίκα και µ' την έφαγι και µου πήρεν το µαντήλι και µ' το πέταξιν. Στου Αη-Θανάση την αυλή χρυσό πουλάκι στέκει και λαλεί. Αηδονολαλεί και λέει τον καιρό µου θέλ' να εύρει. Στα τρία αλώνια βάλαν την βουλή για Σταµούλη το σκυλί, µεσ στη Σιάτιστα να πάνουν τρεις αρχόντισσες να πάρουν τη Γεράνεια να πατήσουν κι' άρχοντα να µη αφήσουν. ΣΤΟ Γρεβενό γιουµάτιαν και στο γιουφύρ σταµάτησαν µεσ' στην άκρ' απ' το γιοφύρι. έστησαν χρυσό τσαντήρι, άνοιξαν τα µπαϊράκια τους δεν ξέρουν τα φαρµάκια τους. Θα γυρίσουν λαβωµένοι δεν το ξέρουν οι καηµένοι. «Κυρά - Σανούκω, πες της Βάϊας σου να διώξ' τους φυλαχτάδες, διώξτε τους να παν εκείθε να πατήσουµε το σπίτι». " εν σας φοβάµαι σκυλαρβανιτάδες, έχω τα σπίτια µου ψηλά µε µολύβι σκεπασµένα και µε µάρµαρο στρωµένα". Κάτω στο Μπούνο µαχαλά µάστε φκέλλια και τσαπιά, σύρτε και στου Καρδογιάννη να του πάρτε το τηγάνι. Μωρή κοντή συρµατιρή, κοντή συρµατιρένια, να ρθείς αργά στην πόρτα µου να ρθείς και στ' αργαστήρι. Έχω δυό λόγια να σου πω δυό λόγια να σου κρένω. - Και πως να πω τη µάνα µου και πως να την γελάσω. - Μάνα µ νερό δεν έχουµε σα δε ναι σύρε πάρε. Κι αδράχνει το χρυσό σταµνί στη βρύση για να πάει και βρίσκει το γιαρέντι της στην πέτρα να κοιµάται. Να τον ξυπνήσει αντρέπεται να τον λογιάσ' φοβάται και σκύβει και τον φίλησε στα µάτια και στο στόµα. 15

17 Η πολυµορφία στη µουσική της Μακεδονίας Τα µουσικά σχήµατα που κυριαρχούν στη Μακεδονία αποτελούνται από όργανα τα οποία εδώ και εκατοντάδες χρόνια εκφράζουν τον πληθυσµό της περιοχής η γκάιντα, ο ζουρνάς, η φλογέρα, η λύρα, το βιολί, ο ταµπουράς. Ως όργανα συνοδείας τα οποίο κρατάνε το ρυθµό καταγράφονται το νταούλι, το ντέφι, ο νταχαρές και το λαγούτο. Μόλις στο δεύτερο µισό του 19ου αιώνα εµφανίζονται τα χάλκινα όργανα, όπως η κορνέτα, το τροµπόνι συνοδεύουν το επίσης πρωτοεµφανιζόµενο στην περιοχή κλαρίνο. Σήµερα τα βασικά όργανα της Ανατολικής και της Κεντρικής Μακεδονίας είναι η σύνθεση: δύο ζουρνάδες και ένα νταούλι. Στη ράµα και στην ευρύτερη περιοχή της τα κύρια µουσικά όργανα είναι η γκάιντα και η λύρα µε συνοδεία δύο νταχαρέδων. Το σχήµα ζουρνάς-νταούλι το συναντούµε στη Νάουσα και στην περιοχή της Αλεξάνδρειας. Το ίδιο σχήµα και στις Σέρρες, Ηράκλεια, Βαµβακόφυτο και σε άλλα χωριά, ενώ σε άλλα π.χ. Ξηρότοπος επιβιώνει η γκάιντα. Στην Πιερία, στους πρόποδες του Ολύµπου επιβιώνει µε άνεση η γκάιντα, ενώ στο νοµό Γρεβενών είναι σαφής η επιρροή της Ηπείρου µε την παρουσία του βιολιού και του ντεφιού (Σµίξη, Περιβόλι και σε πολλά χωριά των Γρεβενών). Σε άλλα µέρη των Γρεβενών (Σαµαρίνα, Αη-Γιώργης, Τσοτύλι) καθώς και στην Κοζάνη, Καστοριά, Σιάτιστα όπως και στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας (Έδεσσα, Αλµωπία) και στη Φλώρινα, όπως είπαµε, επικράτησαν τα χάλκινα όργανα. Στη Θάσο και στη Χαλκιδική λόγω του θαλασσινού αέρα ανθούν τα βιολιά. Μεγάλη ποικιλία υπάρχει στην παραδοσιακή µουσική της Μακεδονίας και αυτό γιατί συνορεύει µε πολλές περιοχές, Ήπειρο, Θεσσαλία, Αιγαίο και Θράκη απ1 όπου δέχεται επιδράσεις. Αν επιπλέον λάβει κανείς υπ' όψιν του ότι τα όρια του Μακεδονικού Ελληνισµού υπερβαίνουν τα προς βορράν σύνορα της Ελλάδος, εύκολα µπορεί να κατανοήσει την ποικιλία και τις διαφορές των µουσικών ιδιωµάτων που συναντούµε διατρέχοντας τους νοµούς και τις επαρχίες της Μακεδονίας. Οι νοτιοδυτικές και δυτικές ορεινές περιοχές παρουσιάζουν χρώµα Θεσσαλοηπειρωτικό, αντίστοιχο προς τα µέρη που συνορεύουν, ενώ τα πεδινά και οι αστικές περιοχές χαρακτηρίζονται από ένα καθαρά τοπικό χρώµα. Ακόµη η Μακεδονία απορρόφησε την µερίδα του λέοντος από τον ελληνικό προσφυγισµό µετά την δραµατική συρρίκνωση του ελληνισµού. Από τα βόρεια και 16

18 κυρίως τα ανατολικά της χώρας έφερναν οι πρόσφυγες µαζί τους µε τα λίγα υπάρχοντά τους ένα ανεκτίµητο θησαυρό από µουσική και τραγούδια µε τα οποία µπόλιασαν την µουσική του τόπου που εγκαταστάθηκαν. Τα χάλκινα πνευστά στη Μικρά Ασία, την Πόλη και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου Οι µπάντας µε τα χάλκινα που µέχρι σήµερα θωρούσαµε ότι υπήρχαν µόνο στη υτική και Κεντρική Μακεδονία και µάλιστα τις δεχόµαστε µε δυσκολία, γιατί θεωρούσαµε ότι προσιδιάζουν περισσότερο στους βόρειους γείτονες, τώρα σύµφωνα µε καινούριες µουσικολογικές έρευνες, βασισµένες σε παλιές φωτογραφίες και δισκογραφικές µαρτυρίες, στις αρχές του αιώνα, εντοπίζονται στην Πόλη (µέχρι το 1922), στην Προποντίδα, στα αστικά κέντρα της Μ. Ασίας και ιδιαίτερα στη Σµύρνη. Ο Μιχάλης Κυριάνογλου (+1971) µουσικός της Μυτιλήνης, σύµφωνα µε αφηγήσεις, πήγε στη Σµύρνη για να µάθει τροµπέτα. Τα χάλκινα ήταν. η τυπική κοµπανία του Ανατολικού Αιγαίου και ιδιαίτερα στη Λέσβο, όπου τα «φυσηρά», όπως χα έλεγαν, ήταν το τοπικό οργανικό σχήµα µέχρι πριν από λίγες δεκαετίες. Στη Λέσβο πριν από χρόνια ένα πλήρες σχήµα µε φυσηρά έπρεπε να περιλαµβάνει µια κορνέτα, ένα-δύο τροµπόνια, ένα ευφώνιο, ένα κλαρίνο, ένα βιολί, ένα κρουστό γκραν-κάσα. Αυτό το σχήµα αποτελεί µια µουσικά συµπληρωµένη, απαραίτητη για να κλείσουν τη δουλειά οι µουσικοί σ' ένα γάµο ή πανηγύρι - "χωρίς τροµπόνι δεν πήγαινες σε δουλειά". Την περίοδο µάλιστα 1914 και 1918 φτιάχτηκε από τον Μυτιληνιό αρχιµουσικό λοχαγό Αλέκο Ταχτατζή, η "Μπάντα του Αρχιπελάγους" στα πλαίσια της Μεραρχίας του Αρχιπελάγους υπό το στρατηγό Ιωάννου. Επρόκειτο για µια µπάντα πνευστών, η οποία στελεχώθηκε κυρίως από λαϊκούς οργανοπαίχτες της Λέσβου. Αυτή η µπάντα έφτασε µέχρι τη Μακεδονία και την Αλβανία, την περίοδο του πρώτου παγκοσµίου πολέµου, όπου έπαιζε στα µετόπισθεν του µετώπου. Τα σκέτα ψιλά όργανα, όπως τα κορόιδευαν, έκαναν για την αριστοκρατία. Τα φυσηρά είχαν έντονη παρουσία στη Λέσβο έως του δευτέρου παγκοσµίου πολέµου αλλά και στα γειτονικά νησιά Σάµο και Χίο. Τα τελευταία χρόνια τείνουν να εξαφανισθούν όλα τα πνευστά, τα οποία φαίνεται ότι δεν εξυπηρετούν πλέον 17

19 αισθητικά και λειτουργικά το σύγχρονο λαϊκό ρεπερτόριο. Η ένταση τους, το κύριο πλεονέκτηµά τους, που τα έκανε αναγκαία στους εξωτερικούς χώρους (στη Λέσβο) έχει αντικατασταθεί στις µέρες µας από τα µεγάφωνα. Η βαλκανική αντίληψη για τα χάλκινα Κατά την περίοδο του «ψυχρού πολέµου» οι σκοποί και οι µελωδίες που απέδιδαν τα χάλκινα µουσικά όργανα συνηθίζονταν να ταυτίζονται από τις κάθε είδους αρχές µε την πολιτιστική έκφραση των Σλάβων γειτόνων µας στα βόρεια σύνορα. Κι αυτό γιατί τα χάλκινα είχαν συνδυαστεί µε το σλαβοµακεδονικό γλωσσικό ιδίωµα που απαντάται στην περιοχή. Για τους λύγους αυτούς η µουσική που έπαιζαν τα χάλκινα θωρούνταν µη ελληνική, κατώτερη ορισµένες φορές και εθνικά επικίνδυνη. Κάτω απ αυτό το κλίµα τα χάλκινα υποχωρούν και έτσι δικαιολογείται το γεγονός ότι έχουν γίνει ελάχιστες δισκογραφικές εγγραφές µε µακεδονίτικες µπάντες. Ξεχωρίσαµε όµως γρήγορα τις ελάχιστες ηχογραφήσεις µε χάλκινα πνευστά όργανα, κυρίως αυτές που επιµελήθηκε ο Σίµων Καρράς στην ελληνική δισκογραφία. Η ελληνική δισκογραφία Το αρνητικό κλίµα αντιµετώπισης των χάλκινων πνευστών φαίνεται πως έχει υποχωρήσει τα τελευταία χρόνια. Σ' αυτή την αλλαγή στάσης ήρθε να δράσει καταλυτικά η µουσική του Γκόραν Μπρέκοβιτς στον "Καιρό των τσιγγάνων" και κυρίως στο «Underground». Έτσι µέσα από τη διεθνή καριέρα πλέον αυτής της µουσικής µεταστράφηκε η άποψη για τα χάλκινα και οι νεοέλληνες των αστικών κέντρων ανακάλυψαν τις µακεδονίτικες µπάντες. Όπως είπαµε υπήρχαν ελάχιστες καταγραφές, καθώς πριν από λίγα χρόνια πολλοί από τους κρατούντες τις θεωρούσαν περίπου «επικίνδυνες» και οπωσδήποτε µη ελληνικές λόγω της ηχητικής συγγένειας µε γειτονικός χώρες της Βαλκανικής. Στις µέρες µας µε την αλλαγή του κλίµατος αυτού υπήρξε άµεση η αντίδραση της ελληνικής δισκογραφίας που διέβλεψε επιτυχία. Σκοπός πλέον σ ένα νέο δίσκο είναι να πάρει κάτι από το πανηγυρικό χρώµα των παραδοσιακών σκοπών της υτικής Μακεδονίας. Όµως οι µπάντες έξω από το ζωτικό τους χώρο - πανηγύρι, χοροστάσι κτλ. - µοιάζουν καρικατούρες και µόνο συνειρµικά µπορούν να υποσχεθούν τις αισθήσεις και το ύφος στα οποία µας οδηγούν µε τα χάλκινα οι 18

20 λαϊκοί µουσικοί. Στους περισσότερους αυτούς δίσκους του συρµού οι µπάντες έχουν υποταχθεί σχεδόν ολοκληρωτικά στη λογική και στις προδιαγραφές του µπουζουκιού. Τις περισσότερες φορές τα χάλκινα αναγκάζονται να ακολουθούν το µπουζούκι σε αγχωµένες ταχύτητες, λειτουργώντας ως ηχητικό υπόστρωµα συνοδείας, χωρίς τελικά να µπαίνουν σε ουσιαστικό διάλογο µαζί του. Έτσι παρά τις ευρηµατικές ρέουσες µελωδίες και τους ζωηρούς λαϊκούς ρυθµούς αισθάνεται κανείς ότι απουσιάζουν οι µνήµες και οι ιδιαίτερες τεχνικές της µπάντας. Απουσιάζει πάνω απ' όλα ο πρωταγωνιστικός ρόλος του κλαρίνου, που αποκλείστηκε στη σκιά του µπουζουκιού, ενώ τα χάλκινα περιορίζονται σε κάποιους υπαινιγµούς και ο ρόλος των κρουστών συχνά καλύπτεται από τις κιθάρες. Η οικονοµική πλευρά του θέµατος Παρ' ότι αληθεύει. ότι οι νεώτεροι δεν πολυσυγκινούνται από την ιστορία των χάλκινων πνευστών και 8εν σπεύδουν να στηρίζουν µε φρέσκο ήχο τις κοµπανίες, κάποιοι παλιοί που σώζονται και µερικοί νέοι επιµένουν να αποµακρύνουν προσωρινά την πιθανότητα εξαφάνισης τους. Έτσι και αλλιώς βέβαια το ζήτηµα έχει την καθαρά οικονοµική πλευρά του. Όσο υπάρχουν µερακλήδες που θέλουν στα γλέντια τους τέτοιες ορχήστρες, η υπόθεση έχει µέλλον. ιότι δεν πρόκειται για επιχορηγούµενες συµφωνικές, αλλά για µικρές ορχήστρες που συντηρούνται από µερακλήδες. Παρ όλα αυτά όποιος τύχει να βρεθεί σε κάποιο από τα µέρη της υτικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, σε γλέντι, γάµο ή πανηγύρι, θα νοµίσει ότι αυτή η ιστορία µόλις τώρα αρχίζει. 19

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Όπως η εκκλησιαστική, έτσι και η δημοτική μουσική είναι μονοφωνική και τροπική και δεν ακολουθεί τη δυτική τονική αρμονία. Το δημοτικό τραγούδι αποτελεί μια σημαντική έκφραση της λαϊκής δημιουργίας. Ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση. Στις παραδοσιακές κοινωνίες (στην εποχή της

Διαβάστε περισσότερα

Χ Ο Ρ Ο Χ Ρ Ω Μ Α Τ Α

Χ Ο Ρ Ο Χ Ρ Ω Μ Α Τ Α Λ Υ Κ Ε Ι Ο Τ Ω Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Ω Ν Τ Η Σ Λ Α Ρ Ι Σ Α Σ Χ Ο Ρ Ο Χ Ρ Ω Μ Α Τ Α 29 Σεπτεµβρίου 2005 Κηποθέατρο 9 µ.µ ιδασκαλία- επιµέλεια ηµήτρης Α. Τσιπλακούλης Εξώφυλλο: Βάιος Ζητωνούλης Πριν την παράσταση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000. Enfants d ici Contes d ailleurs. Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000. Enfants d ici Contes d ailleurs. Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΛΙΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ CULTURE 2000 Enfants d ici Contes d ailleurs Η µουσική των Τσιγγάνων Μια εκπαιδευτική προσέγγιση Νάνση Τουµπακάρη, Μουσικοπαιδαγωγός Γενικά Μελετώντας την µουσική

Διαβάστε περισσότερα

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967

Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Zoltán Kodály (Ζόλταν Κοντάυ) Ούγγρος συνθέτης, 1882 1967 Ο Kodály γεννήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1886 στο Kecskemet της Ουγγαρίας. Ο πατέρας του ήταν σταθμάρχης σιδηροδρομικής γραμμής και έπαιζε ερασιτεχνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ.

ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΟΤΑΝ ΜΕ ΠΡΩΤΟΕΦΙΑΞΑΝ ΕΙΧΑ 2 ΜΕΓΕΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 1800 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΜΟΥ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΘΗΚΕ. Εικόνα 1 ΒΙΟΛΙ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΓΧΟΡΔΟ ΜΕ 4 ΧΟΡΔΕΣ. ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΟ «ΚΕΦΑΛΙ» ΜΟΥ ΤΑ Ι ΓΙΑ ΝΑ ΚΟΥΡΔΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ. ΠΑΡΑΓΩ ΗΧΟ ΟΤΑΝ ΟΙ ΧΟΡΔΕΣ ΜΟΥ ΠΙΕΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΔΟΞΑΡΙ ΤΙΣ ΧΑΪΔΕΥΕΙ. ΕΦΕΥΡΕΘΗΚΑ ΓΥΡΩ

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική παράδοση της Νάουσας

Η μουσική παράδοση της Νάουσας Η μουσική παράδοση της Νάουσας Του Χρήστου Σ. Ζάλιου Με τη δημοσίευση αυτή θα προσπαθήσω να ρίξω λίγο φως στη μουσική παράδοση της πόλης μας μέσα από την ιστορία μιας μουσικής οικογένειας, των Άτσηδων

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική νησιώτικη μουσική

Ελληνική νησιώτικη μουσική Ελληνική νησιώτικη μουσική Περιεχόμενα : Γενικά Ρυθμός Χοροί Σποράδες Κυκλάδες Δωδεκάνησα Ρόδος, Κάσος, Κάρπαθος Επτάνησα Μουσικά Όργανα Λύρα Λαούτο Βιολί Μπουζούκι Ασκομαντούρα Γενικά : Νησιώτικα, είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία)

ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ. Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου. - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) ΚΕΝΤΡΟ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΔΡΩΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣ ΑΡΤΑΙΩΝ Κάστρο Άρτας, 20-21-22 Ιουνίου Παρασκευή 20 Ιουνίου - Light in Babylon (Τουρκία - Ισραήλ - Συρία - Γαλλία) Οι Light in Babylon αποτελούν ένα «πολυεθνικό»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ

ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ 2/Θ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΑΓΙΑΣΟΥ ΠΡΌΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σχολικό έτος 2004 2005 ΘΕΜΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΙ ΧΟΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣΟΥ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΙ: ΖΟΥΜΠΟΥΛΗ ΜΑΤΕΛΗ ΜΥΡΣΙΝΗ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΖΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ανατολικό Αιγαίο, λόγιο και λαϊκό από την Άρτα στη Λέσβο και πάλι πίσω

ανατολικό Αιγαίο, λόγιο και λαϊκό από την Άρτα στη Λέσβο και πάλι πίσω ανατολικό Αιγαίο, λόγιο και λαϊκό από την Άρτα στη Λέσβο και πάλι πίσω 17-18 Ιουνίου 2010 Στούντιο Λήδρα, Κέκροπος 12 Πλάκα ιοργάνωση: Πολιτιστικό Εργαστήριο, Τ.Ε.Μ.ΠΟ., Πάντειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Λαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το Βιολί. Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη. Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το Βιολί Πασχαλιά-Μπρέντα Νίκη Μαθήτρια Α2 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Περίληψη Στην

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική αγωγή

Μουσικοκινητική αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικοκινητική αγωγή Η μουσικότητα των ήχων και της ανθρώπινης

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Κύθνος (Θερμιά) Κυκλάδων

Κύθνος (Θερμιά) Κυκλάδων ΚΕΠΕΜ Σεμινάρια χορού 2012-2013 1 ο Σεμινάριο: Κύθνος (Θερμιά) Κυκλάδων Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2012 18.00-21.30 Εισηγητής: Μάκης Πιρπινιάς ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΡΕΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΜΛΦ ΑΡΧΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι - Τραγούδι ΠΑΙΧΝΙΔΙ - ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου

Παιχνίδι - Τραγούδι ΠΑΙΧΝΙΔΙ - ΤΡΑΓΟΥΔΙ. Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ - ΤΡΑΓΟΥΔΙ Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου Το παιχνίδι Οξύνεται η παρατηρητικότητα του, αναπτερώνεται η φαντασία του, αναπτύσσεται η πρωτοβουλία και η κοινωνικότητα

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Πτυχιακή εργασία µε τίτλο: Η ερµηνεία του παραδοσιακού κλαρίνου στις κοινότητες των ROM στη Γουµένισσα του Κιλκίς και στη Νάουσα Ηµαθίας από

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου.

ΕΛΠ 40. Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. ΕΛΠ 40 Εθνοπολιτισμικές ταυτότητες και χορευτικά ρεπερτόρια του Βορειοελλαδικού χώρου. Διαμόρφωση κεφαλαίων εργασίας: 1. Μουσική και χορός: απαραίτητα στοιχέια κουλτούρας 2. Βορειοελλαδικός χώρος και πληθυσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13. Τα αερόφωνα με επιστόμιο

Κεφάλαιο 13. Τα αερόφωνα με επιστόμιο Κεφάλαιο 13 Τα αερόφωνα με επιστόμιο Τρόπος λειτουργίας Αξιοποιούνται οι ψηλότερες συχνότητες της αρμονικής σειράς Η τεχνική του υπερφυσήματος ανάγεται σε βασικό (ή και αποκλειστικό) τρόπο παραγωγής ήχου

Διαβάστε περισσότερα

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πολιτιστικό πρόγραμμα στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης 6/θ Δ.Σ. ΚΟΝΤΙΑ ΛΗΜΝΟΥ 2009 2010 ΤΑΞΗ Ε Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Κουρίτα Αγγελική ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ομάδα εργασίας: Γάβανου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΤΟΠΟΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ.

ΤΙΤΛΟΣ: ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΤΟΠΟΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ. ΤΙΤΛΟΣ: ΜΟΥΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΑ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΤΟΠΟΙ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΟΥΣ. ΤΙΤΛΟΣ ΥΠΟΘΕΜΑΤΟΣ: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2009 Τ.Θ.: 534, 715 00 ΚΟΚΚΙΝΗ ΧΑΝΙ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ.: 2810 763141 FAX: 2810 762701 www.ppkae.gr / e-mail: info@ppkae.gr Αγαπητοί φίλοι, Κρατάτε στα χέρια

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ-ΟΣΤΙΝΑΤΟ (2) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: Α ΑΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ: ΑΚΡΟΑΣΗΣ: Επίπεδο 1ο Επίπεδο 2ο Επίπεδο 3ο Επίπεδο 4ο Επίπεδο 5ο Ακούσουν το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Η Χωριστή Δράμας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία ή απλά ο Σύλλογος όπως για χάρη συντομίας τον αποκαλούν οι Χωριστιανοί,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips

Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Αναπαραγωγή και stop/pause έτοιμων ηχητικών clips Το scratch διαθέτει αρκετά μεγάλη ποικιλία έτοιμων ενσωματωμένων ηχητικών clips τα οποία θα βρείτε πολύ ενδιαφέροντα και θα σας βάλουν σε πειρασμό να πειραματιστείτε

Διαβάστε περισσότερα

Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ

Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ Eν φωναίς και οργάνοις ΒασΙλησ Θ. ΓρατσοΥνασ Μεθοδική παρουσίαση των θέσεων των φθογγοσήμων στο ούτι, το πολίτικο λαούτο και τον ταμπουρά σε σχέση με τις τονικές αλλαγές. AΘΗΝΑ 1999 2 3 Iούνιος 2001 Χρωστάω

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ Πτυχιακή εργασία με τίτλο: «Το πέρασμα των κομπανιών των χάλκινων πνευστών στον 21 ο αιώνα» Επιβλέπων: Σωκράτης Σινόπουλος Φοιτητής: Μέτσιος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της Μουσικής. Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι

Εργασία στο μάθημα της Μουσικής. Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι Εργασία στο μάθημα της Μουσικής Τάξη: Γ 3 Μαθήτριες: Τάιχ Βαρβάρα και Στίνη Αΐντα Θέμα: Έντεχνο Τραγούδι Έντεχνο Τραγούδι o Πότε εμφανίστηκε το έντεχνο τραγούδι; Το έντεχνο τραγούδι εμφανίστηκε προς στα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα στο Ωδείο "ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ" 2015-2016

Μαθήματα στο Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ 2015-2016 Μαθήματα στο Ωδείο "ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ" 2015-2016 Τελευταία ενημέρωση: 16-10-2015 Μάθημα Είδος Καθηγητές Ελληνική μουσική/χορός Βυζαντινή Μουσική επίπεδο Α Βυζαντινή Μουσική επίπεδο Α Βυζαντινή Μουσική επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Στον κόσμο με την Thalya

Στον κόσμο με την Thalya Γρηγόρης Μπελαβίλας Στον κόσμο με την Thalya Συνέντευξη: Τσέκος Αθανάσιος Tι σάς κάνει να γράφετε μουσική? Ο βασικός λογος είναι ότι οι μουσικές που γράφω μού αρέσουν πολύ πιό πολύ από τίς μουσικές τών

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. Περικλής Ούτσιος Φίλιππος Ντομασένκο Γιάννης Παζαρτζής Ορέστης Πλιάκης Νικόλας Μπάλτου

ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. Περικλής Ούτσιος Φίλιππος Ντομασένκο Γιάννης Παζαρτζής Ορέστης Πλιάκης Νικόλας Μπάλτου ΚΛΑΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Περικλής Ούτσιος Φίλιππος Ντομασένκο Γιάννης Παζαρτζής Ορέστης Πλιάκης Νικόλας Μπάλτου Με τον όρο κλασική μουσική αναφέρεται ευρύτερα η Δυτικοευρωπαϊκή μουσική παραγωγή που εκτείνεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΕΒΕΖΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ (1930-1960)

Η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΕΒΕΖΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ (1930-1960) Η ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΡΕΒΕΖΑ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΡΙΑΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ (1930-1960) Βασίλειος Τριάντης, Μουσικολόγος απόφοιτος του Τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής της Σχολής Μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006

Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 Πανελλήνιοι Μαθητικοί Καλλιτεχνικοί Αγώνες 2006 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ 2006 1 ΑΓΩΝΕΣ ΧΟΡΟΥ Α ) Οι Αγώνες Χορού περιλαµβάνουν τρεις κύριους τοµείς : Αγώνες Ελληνικών Παραδοσιακών χορών. Αγώνες Κλασικού Μπαλέτου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Έλλη Πασπαλά. και η ορχήστρα νέων. The Underground Youth Orchestra. παρουσιάζουν την. Μουσική του Νότου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Έλλη Πασπαλά. και η ορχήστρα νέων. The Underground Youth Orchestra. παρουσιάζουν την. Μουσική του Νότου Η Έλλη Πασπαλά και η ορχήστρα νέων The Underground Youth Orchestra παρουσιάζουν την Μουσική του Νότου (Μουσική και τραγούδια από τον Ευρωπαϊκό Νότο) Συμμετέχουν η Ορχήστρα Νέων του Ωδείου των Χρωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 3. ΝΟΤΕΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός

Εισαγωγή στη μουσική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία 3. ΝΟΤΕΣ. 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Εισαγωγή στη μουσική 1. Μουσική 2. Μελωδία 3. Νότες 4. Ρυθμός 2 Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64

Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64 Φέλιξ Μέντελσον (1809-1847) Κοντσέρτο για Βιολί σε Μι ελάσσονα, έργο 64 Η ορχηστρική μουσική του πρώιμου ρομαντικού συνθέτη Φέλιξ Μέντελσον περιλαμβάνει πέντε συμφωνίες, τις συναυλιακές εισαγωγές Όνειρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ. Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ. Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΟ «ΤΟ ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ» ΕΡΕΥΝΑ Της μαθήτριας της Α Λυκείου Χριστίνας Ρητσοπούλου Ποιο είναι το αγαπημένο είδος μουσικής των μαθητών της Α Λυκείου Στα πλαίσια του μαθήματος «Tεχνολογία» ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2009

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5. 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γνωριμία με την ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΘΕΩΡΙΑ 5 1 ος ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 7 Προσδοκώμενα αποτελέσματα 8 1.1. Περιοδική κίνηση Περιοδικά φαινόμενα 9 1.2. Ταλάντωση - Ταλαντούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία της σειράς «ΕΤΣΙ ΓΡΑΦΩ ΚΑΙ ΙΑΒΑΖΩ µε µικρά βήµατα µέσα από συγκεκριµένους στόχους» πρώτο, δεύτερο και τρίτο µέρος, αποτελούν πολύ καλό βοήθηµα για την πρώτη ανάγνωση και γραφή. Οι µαθητές της

Διαβάστε περισσότερα

Tεχνολογία και επικοινωνία

Tεχνολογία και επικοινωνία 2ST TET ASKISEON_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 7:39 μ.μ. Page 1 Tεχνολογία και επικοινωνία Στον παρακάτω πίνακα υπάρχουν πολλά προϊόντα της σύγχρονης τεχνολογίας. Μπορείς να τα βάλεις στην κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Φραντς Γιόζεφ Χάυντν (Franz Joseph Haydn)

Φραντς Γιόζεφ Χάυντν (Franz Joseph Haydn) Φραντς Γιόζεφ Χάυντν (Franz Joseph Haydn) (31 Μαρτίου 1732, Ροράου 31 Μαΐου 1809, Βιέννη) Αναγνώσµατα από το βιβλίο Η Απόλαυση της Μουσικής (Machlis, Forney), για τους µαθητές που θα µελετήσουν το έργο:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ «ΑΞΙΖΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΔΡΑΣΗ» ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ /ΑΥΓΟΡΟΥ 1 Ο ΕΠΑ.Λ ΧΑΝΙΩΝ Ό,τι δεν συνέβη, είναι ό,τι δεν ποθήσαμε,

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη µε τον κ. Γεωρβασάκη Μιχαήλ Κρήτη, Περβόλια Ν. Ρεθύµνης, Τ.Ε.Ι. Κρήτης (Παράρτηµα Ρεθύµνου) 27 Οκτωβρίου 2004

Συνέντευξη µε τον κ. Γεωρβασάκη Μιχαήλ Κρήτη, Περβόλια Ν. Ρεθύµνης, Τ.Ε.Ι. Κρήτης (Παράρτηµα Ρεθύµνου) 27 Οκτωβρίου 2004 Συνέντευξη µε τον κ. Γεωρβασάκη Μιχαήλ Κρήτη, Περβόλια Ν. Ρεθύµνης, Τ.Ε.Ι. Κρήτης (Παράρτηµα Ρεθύµνου) 27 Οκτωβρίου 2004 Ερευνητές συµµετέχοντες στη συνέντευξη: Θεοδοσοπούλου Ειρήνη Σήµερα 27 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ»

9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» 9/7 31/7 Θεατρική παράσταση ΟΜΑΔΑΣ 33 «ΕΞΟΔΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ» Πολλές φορές ο μόνος τρόπος για να αφηγηθείς τη δική σου ιστορία είναι μέσα από τις ιστορίες των άλλων. Ίσως ο μόνος τρόπος για να μιλήσεις για το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Γραφείο Υπουργού ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ minoff@culture.gr Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ένωσης Ειδική Προβολής και Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον κύριο Μαρκάκη Αριστοτέλη 14-8-98 στη Σητεία. ΠΡΩΤΗ ΚΑΣΕΤΑ. Α. Πλευρά

Συνέντευξη με τον κύριο Μαρκάκη Αριστοτέλη 14-8-98 στη Σητεία. ΠΡΩΤΗ ΚΑΣΕΤΑ. Α. Πλευρά Συνέντευξη με τον κύριο Μαρκάκη Αριστοτέλη 14-8-98 στη Σητεία ΠΡΩΤΗ ΚΑΣΕΤΑ. Α. Πλευρά Είναι 14 Αυγούστου και βρισκόμαστε στη Σητεία μαζί με τον κύριο Αριστοτέλη Μαρκάκη. Κύριε Μαρκάκη, ποια ήταν τα πρώτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ι

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ι ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Ι ΓΕΩΡΓΙΑ ΠΑΡΠΑΡΟΥΣΗ 1. ΜΕΤΡΑ ΕΙ Η ΜΕΤΡΩΝ απλά µέτρα: 2/4, 2/8, 3/4, 3/8 2/4 q q \ e e e e \ x x x x x x x x \ εµβατήριο 2/8

Διαβάστε περισσότερα

Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας. Μαρούσι 20-7 - 2010 Αριθ. Πρωτ. Βαθµός Προτερ. Φ. 12 / 879 / 88413 /Γ1 Α Π Ο Φ Α Σ Η

Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας. Μαρούσι 20-7 - 2010 Αριθ. Πρωτ. Βαθµός Προτερ. Φ. 12 / 879 / 88413 /Γ1 Α Π Ο Φ Α Σ Η Να διατηρηθεί µέχρι Βαθµός ασφαλείας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ ΠPΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη.

Για παιδιά 5-8 ετών. Με προεγγραφή. Στη Βιβλιοθήκη. Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Τρίπολης Δολιανών 1,Τ.Κ. 22100 2710-224238 Δευτέρα - Παρασκευή 7:00-15:00 28 εκδηλώσεις 16 Ιουνίου, 6:00-8:00, το απόγευμα Η μέρα της γνώσης και όχι της αμάθειας. Το κουτί των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΜΟΥΣΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΜΟΥΣΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΜΟΥΣΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ Τα μουσικά αρχεία με τις ακροάσεις των τραγουδιών που περιλαμβάνονται στα Ανθολόγια των βιβλίων της Α και Β τάξης (εκδοχή με φωνή και ορχηστρική εκδοχή-playback)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά Μιχελή Ελένη 2Γ Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά συγχρόνως και μεγάλης κοινωνικής σπουδαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον αγαπητό φίλο μας κιθαρίστα Παξιμαδάκη Γιάννη 16-9-98 στο Ηράκλειο. Α. Πλευρά

Συνέντευξη με τον αγαπητό φίλο μας κιθαρίστα Παξιμαδάκη Γιάννη 16-9-98 στο Ηράκλειο. Α. Πλευρά Συνέντευξη με τον αγαπητό φίλο μας κιθαρίστα Παξιμαδάκη Γιάννη 16-9-98 στο Ηράκλειο Α. Πλευρά Γιάννη, για πες μου, πώς κι έτυχε να γίνεις μουσικός και να ξεκινήσεις να παίζεις; Πάντα μ άρεσε να παίζω μουσική,

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ:

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΡΜΟΝΙΑ (ΟΣΤΙΝΑΤΟ 1) ΣΧΟΛΕΙΟ/ΤΑΞΗ: A AΡ. ΜΑΘΗΤΩΝ: ΣΚΟΠΟΣ: ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΠΕΡΙΟΔΟΣ: ΣΤΟΧΟΙ:ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΕΝΟΡΧΗΣΤΡΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14

Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE. Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Ταξιδεύουμε με το καράβι των σχολείων WE.CARE Β τάξη 1 ου Δημοτικού Σχολείου Πλωμαρίου Λέσβου Σχολικό έτος 2013-14 Η τάξη μας συμμετείχε στο Διεθνές πρόγραμμα WE.C.A.R.E. Πρόκειται για ένα δίκτυο σχολείων

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

3-10-2012 : ΒΙΟΛΕΤΑ ΚΑΝΤΕΣΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ :ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΤΣΙΟΜΙΤΟΥ. Τάνγκραµ

3-10-2012 : ΒΙΟΛΕΤΑ ΚΑΝΤΕΣΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ :ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΤΣΙΟΜΙΤΟΥ. Τάνγκραµ 3-10-2012 ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ : ΒΙΟΛΕΤΑ ΚΑΝΤΕΣΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ :ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΤΣΙΟΜΙΤΟΥ Τάνγκραµ Το τάνγκραµ είναι ένα παλιό κινέζικο παιχνίδι που χρονολογείται πριν το 18 ο αιώνα. Οι πρώτες δηµοσιεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 01 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη

Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Ευγενία Φακίνου, Η ζωή στη Σύμη Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 102) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή B εξάμηνο Θεωρία Μουσικά Παραμύθια Ο Πέτρος και ο Λύκος Σεργκέι Προκόφιεφ

Μουσικοκινητική Αγωγή B εξάμηνο Θεωρία Μουσικά Παραμύθια Ο Πέτρος και ο Λύκος Σεργκέι Προκόφιεφ Μουσικοκινητική Αγωγή B εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσικά Παραμύθια 2 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) ΜΙΧΑ Παρασκευή 2 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο»

Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Ηεπιστήμημέσααπόταμάτιατουπαιδιού... Ιδέες και πειράματα για τον «Ήχο» Οήχος«ταξιδεύει» με κύματα. Μπορούμε να αναπαραστήσουμε τα πυκνώματα και τα αραιώματα των κυμάτων με ένα πλαστικό παιχνίδιελατήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 Οι ήχοι που χρησιμοποιούμε στη μουσική λέγονται νότες ή φθόγγοι και έχουν επτά ονόματα : ντο - ρε - μι - φα - σολ - λα - σι. Η σειρά αυτή επαναλαμβάνεται πολλές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠ.ΠΟ. ΣΧΟΛΕΣ 1. ΣΧΟΛΗ ΠΙΑΝΟΥ 2. ΣΧΟΛΗ ΕΓΧΟΡΔΩΝ: βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο.

ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠ.ΠΟ. ΣΧΟΛΕΣ 1. ΣΧΟΛΗ ΠΙΑΝΟΥ 2. ΣΧΟΛΗ ΕΓΧΟΡΔΩΝ: βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο. 1 ΣΧΟΛΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ Δ.Ω.Λ. ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΥΠ.ΠΟ. ΣΧΟΛΕΣ 1. ΣΧΟΛΗ ΠΙΑΝΟΥ 2. ΣΧΟΛΗ ΕΓΧΟΡΔΩΝ: βιολί, βιόλα, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο. 3. ΣΧΟΛΗ ΠΝΕΥΣΤΩΝ: φλάουτο, όμποε, κλαρινέτο, φαγκότο, σαξόφωνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella)

Σχέδιο εργασίας της ΣΤ τάξης 2012-2013. Η Ταραντέλα (Tarantella) Τσούμας Θανάσης Εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής Η Ταραντέλα (Tarantella) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συγκεκριμένη πρόταση υλοποίησης σχεδίου εργασίας στο πλαίσιο του μαθήματος της Φυσικής Αγωγής στην ΣΤ τάξη δεν έγινε τυχαία,

Διαβάστε περισσότερα

Τρύπες. PDF Created with deskpdf PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com

Τρύπες. PDF Created with deskpdf PDF Writer - Trial :: http://www.docudesk.com Τρύπες Γιάννης Αγγελάκας: φωνή Γιώργος Καρράς: µπάσσο - φωνητικά Μπάµπης Παπαδόπουλος: κιθάρες- φωνητικά Ασκληπιός Ζαµπέτας: κιθάρες Γιώργος Τόλιος: τύµπανα ηµιουργήθηκαν το 1983 όταν ο Γιώργος Καρράς

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πρόεδρος της ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΝΕΟΛΑΙΑΣ & ΑΘΛΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΙΩΑΝΝΙΤΩΝ

Ο Πρόεδρος της ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΝΕΟΛΑΙΑΣ & ΑΘΛΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΙΩΑΝΝΙΤΩΝ Ιωάννινα, 26/7/2012 Αριθμ. Πρωτ. -1000- ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ για την πρόσληψη εκπαιδευτικού-καλλιτεχνικού προσωπικού στα εκπαιδευτικά τμήματα της Κοινωφελούς Επιχείρησης (Δημοτικό Ωδείο Ιωαννίνων, Σχολή Κλασικού

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Απόστολος Σιόντας ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΡΑΦΗΣ Η τονικότητα ΝΤΟ µείζων Πειραµατικό Μουσικό Γυµνάσιο Παλλήνης Παλλήνη 2010 Πρόλογος Καθώς θεωρούµε ότι είναι απαραίτητη η γνώση του περιεχοµένου του µουσικού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Δημοτικές Ενότητες: Είσοδος Ελεύθερη Ναυπάκτου, Αντιρρίου, Χάλκειας Αποδοτίας, Πλατάνου, Πυλήνης Ο Δήμος Ναυπακτίας διαθέτει

Διαβάστε περισσότερα