Η αξιοποίηση του βίντεο και της κινούμενης εικόνας στη διδασκαλία: Μία διδακτική δυνατότητα Ιωάννης Φύκαρης Λέκτορας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η αξιοποίηση του βίντεο και της κινούμενης εικόνας στη διδασκαλία: Μία διδακτική δυνατότητα Ιωάννης Φύκαρης Λέκτορας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων"

Transcript

1 Η αξιοποίηση του βίντεο και της κινούμενης εικόνας στη διδασκαλία: Μία διδακτική δυνατότητα Ιωάννης Φύκαρης Λέκτορας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Περίληψη Στο παρόν δημοσίευμα επιχειρείται η ανάδειξη της αξίας του βίντεο ως διδακτικού μέσου στη διδακτική διαδικασία, κυρίως μέσω της αξιοποίησης της κινούμενης εικόνας και της πληροφοριακής δυνατότητας που μπορεί να προέλθει από αυτήν. Επισημαίνεται η ανάγκη ο μαθητής να επιτύχει να αντιλαμβάνεται όσο το δυνατόν περισσότερα μηνύματα από την προβαλλόμενη εικόνα, λειτουργώντας ως ενεργητικός συμμέτοχος στο προβαλλόμενο και όχι ως παθητικός και ανέλεγκτος αποδέκτης του. Στη βάση αυτή, στο παρόν δημοσίευμα, προτείνεται μια διδακτική δυνατότητα του τρόπου ενεργητικής αξιοποίησης του βίντεο στη διδακτική διαδικασία. 1.Εισαγωγή Σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση της νοητικής ανάπτυξης του Piaget διερχόμενα τα παιδιά από την περίοδο της σχολικής ηλικίας έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τη συγκεκριμένη σκέψη, η οποία απαιτεί την εποπτική προσέγγιση των προσλαμβανομένων (Κρασανάκης, 1996). Από την πλευρά του ο Bruner επισήμανε ότι η γνώση μπορεί να αναπαρασταθεί πραξιακά, εικονικά και συμβολικά δίνοντας με αυτόν τον τρόπο τη δική του εκδοχή για την εξελικτική προσέγγιση της γνώσης. Για τον Bruner η εποπτεία λειτουργεί ενισχυτικά στην αναπαράσταση των εννοιών, εξαιτίας του ότι αποτελούν έντονα αισθητηριακά αποτυπώματα (Bruner, 1966). Στο πλαίσιο αυτό καθίσταται αναγκαία η αξιοποίηση μέσων τα οποία συμβάλλουν στην οπτικοποίηση των θεωρητικών ή αφηρημένων γνώσεων, οι οποίες επιδιώκεται να αποκτηθούν από τους μαθητές ως αποτέλεσμα της διδακτικής διαδικασίας (Κρασανάκης, 1996). Σε κάθε περίπτωση ο συνδυασμός εικόνας και φαντασίας λειτουργεί ως ένα αποτελεσματικό εργαλείο στη σύνθεση αλλά και ανασύνθεση του προβαλλόμενου νοήματος, παρά την όποια επιρροή μπορεί να υφίσταται από υποκειμενικά δεδομένα (Perkins, 1994). Ωστόσο, κάθε προβαλλόμενη εικόνα μεταφέρει και τα δικά της μηνύματα, τα οποία όμως αποκτούν υπόσταση μέσα από τα συνολικά συμφραζόμενα. Στην ουσία η γνώση προσεγγίζεται ως προϊόν επικοινωνιακής διαπραγμάτευσης μεταξύ του ατόμου και του κόσμου και στην κατάσταση αυτή τα «μέσα» έχουν ιδιαίτερη αξία και ασκούν 233

2 διαμεσολαβητικό και διευκολυντικό ρόλο. Ως εκ τούτου, καθοριστική σημασία έχουν τόσο η καταλληλότητά τους όσο και ο τρόπος αξιοποίησής τους. Οι δυο αυτές παράμετροι οφείλουν να αποτελούν συνεχές ζητούμενο για τον εκπαιδευτικό, ο οποίος κάθε φορά καλείται να εντοπίσει τα βασικά πλεονεκτήματα του διδακτικού μέσου που επιλέγει, ώστε να ενεργοποιήσει το ενδιαφέρον των μαθητών, προκαλώντας την προσοχή τους προς το διδασκόμενο. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται η, κατά γενική ομολογία αναγκαία, μετατροπή της παθητικής μετάδοσης της γνώσης σε ενεργητική απόκτησή της, μέσω της εκμάθησης της διαδικασίας της ερμηνείας των πηγών πληροφόρησης αλλά και γνώσης. Η προσέγγιση αυτή οδηγεί πολύ πιο πέρα από την απλή αντιγραφή και αναπαραγωγή δεδομένων γνώσεων, που είναι η προσπάθεια ανακάλυψης αλλά και δημιουργίας γνώσης (Carr and Kemmis, 1997, Putham, 1997). Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, η αξιοποίηση οποιουδήποτε «μέσου διδασκαλίας» δεν συνεπάγεται απλά και μόνο τη χειριστικήεργαλειακή χρήση του από τους διδασκόμενους, αλλά και την ανάδειξη της κριτικής λειτουργικότητας του «μέσου», προκειμένου να αντληθούν όλα τα δυνατά οφέλη από αυτό. Χαρακτηριστικά ο Arnheim (2005) θα επισημάνει ότι η «οπτική εκπαίδευση» θα πρέπει να είναι ένας από τους πόλους γύρω από τον οποίο πρέπει να οργανώνεται το εκάστοτε Αναλυτικό Πρόγραμμα. Για την επίτευξη αυτή απαιτείται η ανάλογη εκπαίδευση και προετοιμασία των μαθητών, ενώ από τη δική του πλευρά ο εκπαιδευτικός οφείλει να παρακινεί τους μαθητές του προς την κριτική αντιπαράθεση με τα χρησιμοποιούμενα «μέσα» και τα πληροφοριακά μηνύματα που προέρχονται από αυτά. Ιδιαίτερα, όταν τα μηνύματα που εκπέμπονται είναι πολλαπλά και ταχύτατα αλληλοδιαδεχόμενα, όπως κυρίως συμβαίνει με τα οπτικοακουστικά μέσα. Ειδικά για την περίπτωση αυτών των «μέσων» η διδακτική τους προσέγγιση χρειάζεται να στηρίζεται στην κριτική ανάλυση και συζήτηση των μεταδιδόμενων μηνυμάτων και την αυτενεργό συμμετοχή των μαθητών (Ντάβου, 2005, Παπαθανασόπουλος, 2009), με έναν, ωστόσο, στοχευμένο και διδακτικά προσδιορισμένο τρόπο. Η αξία της προσέγγισης αυτής αναδεικνύεται από το γεγονός ότι οι εικονιστικές μαρτυρίες αποτελούν κυρίως ιδιότυπα τεκμήρια, που επιχειρούν να μιμηθούν τα πρότυπα και την πραγματικότητα (Παπαθανασόπουλος, 2009). Ως εκ τούτου οι σκηνοθετημένες εκδοχές 1 της πραγματικότητας παραπλανούν άμεσα ή έμμεσα τον αποδέκτη του προβαλλόμενου πλαισίου. Για αυτό η χρήση των εικονιστικών μαρτυριών στην εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται στη βάση των ακόλουθων κεντρικών προϋποθέσεων: Διασταύρωση πληροφοριών. 1 Προκειμένου να επισημάνει την αλλοίωση της πραγματικότητας σε ένα σκηνοθετημένο πλαίσιο ο φωτογράφος Lewis Hine ( ) ανέφερε: «Οι φωτογραφίες μπορεί να μη λένε ψέματα, οι ψεύτες όμως μπορούν να φωτογραφίζουν» (στο Burke, 2003: 27). 234

3 Αποκωδικοποίηση των καλλιτεχνικών προθέσεων. Αποκάλυψη των εικονιστικών συμβάσεων. Αποσαφήνιση των επιθυμιών και προθέσεων του τηλεθεατή (Livingston and Bovil, 2001). Τον διδακτικό αυτό προσδιορισμό επιχειρεί να αναδείξει το παρόν δημοσίευμα, δίνοντας έμφαση στη λειτουργική αξιοποίηση του βίντεο ή αλλιώς ελληνιστί «μαγνητοσκόπιο», στη διδακτική διαδικασία. 2.Τα όρια και οι δυνατότητες του βίντεο ως μέσου διδασκαλίας Το βίντεο είναι η συσκευή που χρησιμοποιείται για τη λήψη, εγγραφή και προβολή οπτικών δεδομένων σε συνεχή ή διακοπτόμενη ροή. Στα κύρια πλεονεκτήματά του καταγράφονται τα ακόλουθα: Μπορεί να εγγραφεί οτιδήποτε και να προβληθεί στην οθόνη της τηλεόρασης ή του ηλεκτρονικού υπολογιστή, όταν και όσες φορές είναι επιθυμητό. Έχει απλό χειρισμό. Μπορεί να παράσχει οπτικοποιημένη γνώση. Προσφέρει τη δυνατότητα τηλεχειρισμού βραδείας ή ταχείας κίνησης, ανίχνευσης και ακινητοποίησης («πάγωμα») της εικόνας (Ζευκιλής, 1989, Κανάκης, 1989). Ειδικά η τελευταία δυνατότητα-πλεονέκτημα του βίντεο είναι που αποτελεί την κύρια διαφοροποίησή του από την τηλεόραση, στην οποία υπάρχει συνεχής ροή εικόνων και πληροφοριών, τις οποίες ο ακροατής δεν μπορεί να επεξεργαστεί στον ανάλογο χρόνο και με την ανάλογη ταχύτητα, διότι τόσο οι εικόνες όσο και οι παρεχόμενες από αυτές πληροφορίες διαδέχονται η μία την άλλη με εξαιρετική ταχύτητα, με αποτέλεσμα να μην αφήνουν στον τηλεθεατή τα απαραίτητα περιθώρια επεξεργασίας τους. Με τη δυνατότητα του βίντεο να εναλλάσσει την ταχύτητα προβολής αίρεται το μειονέκτημα αυτό και αντιστοίχως αξιοποιούνται όλα τα υπόλοιπα πλεονεκτήματα, που μπορεί να προσφέρει η τηλεόραση. Ταυτόχρονα, ο τηλεθεατής καθίσταται περισσότερο κριτικός και διεισδυτικός στα όσα προβάλλονται. Η δυνατότητα συνεπάγεται τα ακόλουθα: Άνεση χρονικής επεξεργασίας των προβαλλομένων οπτικών δεδομένων. Διαλεκτική θεώρηση, ανάλυση, εμβάθυνση και κριτική αντίληψη των προβαλλομένων. Δυνατότητα βελτίωσης της ικανότητας τηλεθέασης και σε άλλες καταστάσεις προβολής αντίστοιχων εικόνων και ανάλογων μηνυμάτων από τον τηλεθεατή και ειδικότερα του τηλεθεατή-μαθητή, 235

4 όταν παρακολουθεί μόνος του τηλεόραση ή άλλου τύπου προβαλλομένων εικόνων (British Film Institute, 2000). Σε κάθε περίπτωση η δυναμική του βίντεο συνδέεται άρρηκτα με ό,τι μπορεί να αξιοποιείται από τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας (τηλεόραση, πολυμέσα, ηλεκτρονικός υπολογιστής) και, ειδικότερα, με τη διαμεσολαβούμενη εμπειρία, η οποία διεξάγεται σε ένα πλαίσιο διαφορετικό από αυτό στο οποίο λαμβάνει χώρα το πραγματικό συμβάν. Συγχρόνως, τα προβαλλόμενα εικονικά περιβάλλοντα αλλάζουν την οπτική αντίληψη των ατόμων, όχι μόνο ως προς τα όρια που περιβάλλουν τον κόσμο τους, αλλά και ως προς το είδος των καταστάσεων που μπορούν να αντιμετωπίζουν (Burn and Parker, 2001). Με τον τρόπο αυτό τα ηλεκτρονικά μέσα οπτικοποίησης των μηνυμάτων προσφέρουν στα παιδιά μια τεχνητή ή και κατασκευασμένη αναπαράσταση της πραγματικότητας, οριοθετώντας σε σημαντικό βαθμό τη φαντασία τους, μέσω του εξαιρετικού περιορισμού της πραγματικότητας και της τροποποίησης ή και της ανατροπής τόσο των φυσικών νόμων όσο και των κοινωνικών συμβάσεων, με αποτέλεσμα συχνά το αδύνατο να είναι εφικτό. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί έναν κόσμο παράλληλο με τον πραγματικό, οδηγώντας συχνά σε μια ψευδαίσθηση της πραγματικότητας, την οποία το παιδί μη μπορώντας να την διαχειριστεί κριτικά την αποδέχεται παθητικά και, μάλιστα, χωρίς κανέναν κόπο (Kress and Leeuwen, 2001a). Έτσι, προσλαμβάνει πιθανές εξηγήσεις περί του κόσμου, χωρίς, ωστόσο, να μαθαίνει να τις αναζητά μόνος του, μέσω της ανάληψης προσωπικής πρωτοβουλίας και δράσης (Kress and Leeuwen, 2001b). Γενικά, το παιδί λαμβάνει επεξηγηματικές απαντήσεις ακόμη και για ερωτήματα, τα οποία δεν τα έχει θέσει το ίδιο ή ακόμα και δεν το έχουν απασχολήσει ή και προβληματίσει (Buckingham, 2002a). Παρά ταύτα, ο τρόπος με τον οποίο το παιδί αντιλαμβάνεται, εσωτερικεύει και αφομοιώνει τα τηλεοπτικώς προβαλλόμενα αποτελεί μια εξαιρετικά πολύπλοκη διαδικασία, η συγκρότηση της οποίας εξαρτάται από την προσωπικότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε παιδιού. Η όλη διαδικασία πρόσληψης του προβαλλόμενου μηνύματος /πληροφόρησης γίνεται συνθετότερη εξαιτίας του γεγονότος ότι η προβαλλόμενη εικόνα έχει πολυσημική διάσταση, που λειτουργεί σε δυο επίπεδα: Το πρώτο είναι το απλό επίπεδο αναπαραγωγής της πραγματικότητας, με την οποία διατηρεί μια σχέση αναλογίας. Το δεύτερο αφορά την πολυσημία της εικόνας, που σημαίνει ότι στην ίδια εικόνα διαφορετικά υποκείμενα εντοπίζουν διαφορετικά προβαλλόμενα και, ως εκ τούτου, παρέχουν διαφοροποιημένες ή ακόμη και αλληλοσυγκρουόμενες ερμηνείες (Βρύζας, 1997, Hart and Hicks, 2001). Επομένως, ο μαθητής πρέπει να εκπαιδευτεί στο να «διαβάζει» την προβαλλόμενη εικόνα, να την επεξεργάζεται και να την αναλύει 236

5 αναζητώντας το βαθύτερο νόημά της ή το διαφοροποιημένο μήνυμα της αρχικής του εντύπωσης, έχοντας πάντοτε υπόψη του ότι το προβαλλόμενο δεν είναι αυτούσια η πραγματικότητα, αλλά απεικόνισή της, η οποία διαφοροποιείται σε πολλά σημεία και με ποικίλους τρόπους από την πραγματικότητα. Καλείται, επομένως, ο μαθητής να αναπτύξει τη στοχαστική παρατήρηση (Φύκαρης, 2010) επί του προβαλλομένου επιδιώκοντας την ανακάλυψη του βαθύτερου νοήματος. Η δυνατότητα ενδελεχούς προσέγγισης του προβαλλόμενου οπτικού μηνύματος/πληροφόρησης δίνεται επαρκώς μέσω της χρήσης του βίντεο και των δυνατοτήτων του για κατ επιλογή εναλλαγή των εικόνων. Στόχος της αξιοποίησης του βίντεο στη διδακτική διαδικασία είναι να καταστήσει ικανό το μαθητή να κατανοήσει ότι η νοητική απεικόνιση της πραγματικότητας από τον ίδιο δομείται τόσο με βάση την υποκειμενική του αντίληψη για την πραγματικότητα όσο και με τα «όσα» θέλει ο ίδιος να «δει» τη δεδομένη χρονική στιγμή από τα προβαλλόμενα. Τελικά, ο μαθητής επιδιώκεται να αποκτήσει την ικανότητα να μην παρασύρεται από την ελκυστικότητα της εικόνας και τη σαγήνη της κίνησης, αλλά να επιδιώκει την αναζήτηση του εσώτερου, του παράπλευρου αλλά και του ιδιαίτερου μηνύματος/πληροφορίας που εμπεριέχει το προβαλλόμενο, ώστε να εξερευνήσει και να κατανοήσει επαρκέστερα την πραγματικότητα και τον κόσμο του (Buckingham and Scanlon, 2003). Στην κατεύθυνση αυτή η συνειδητοποίηση, η ανάλυση, η διαχείριση και ο έλεγχος της σχέσης που συνδέει το μαθητή με το βίντεο, ως μέσο απόκτησης πληροφοριών 2 σχετίζεται σύμφωνα με τη Νίκα (2007) με τα ακόλουθα: Διαμόρφωση κριτικής στάσης απέναντι στο βίντεο και στα προβαλλόμενα με αυτό. Εκτενής επεξεργασία των πληροφοριών και επιλογή των καταλληλότερων εξ αυτών. Εμβάθυνση στο νόημα και τη σημασία των πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης και της προσωπικής αξίας της πληροφορίας για το ίδιο το άτομο. Συσχέτιση των πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες των μαθητών. Διερεύνηση της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας των προβαλλόμενων πληροφοριών. Οι ανωτέρω επιδιώξεις στη σύγχρονη εποχή βρίσκουν πρόσφορο έδαφος επίτευξης με δεδομένο ότι τα σημερινά παιδιά έχουν άποψη για την τεχνολογία και, ως εκ τούτου, δεν άγονται και φέρονται επ αυτής ούτε και ποδηγετούνται με ευκολία. Είναι δύσκολο να εξαπατηθούν ή να 2 Από τα μέσα ο μαθητής αποκτά, κατά κύριο λόγο, πληροφόρηση, με την έννοια της ενημέρωσης, και όχι γνώση, η οποία θα αποκτηθεί μέσω της επεξεργασίας και της εμβάθυνσης επί των προσλαμβανομένων πληροφοριών. 237

6 χειραγωγηθούν και, επιπλέον, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Buckingham «δεν δέχονται με ευκολία το όποιο πατρονάρισμα» (Buckingham, 2008: 80). Είναι, ωστόσο, ανάγκη οι σύγχρονοι μαθητές να εκπαιδευτούν ανάλογα, ώστε να ωφεληθούν από την κάθε δυνατότητα, που μπορεί να τους παράσχει η εικόνα, με τρόπο στοχαστικό και ευέλικτο. Για το λόγο αυτό το βίντεο ως «μέσο διδασκαλίας» πρέπει να αξιοποιηθεί ως μια τεχνολογική δυνατότητα, που έχει τη δυναμική να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός «ανοικτού πεδίου» στη διδακτική διαδικασία, για την ανάπτυξη διαφοροποιημένων πρωτοβουλιών και προσεγγίσεων στην προσπάθεια αντίληψης του κόσμου και της πραγματικότητας (Branston, and Stafford, 1999, Hart and Hicks, 2001). 3.Διδακτική λειτουργικότητα του βίντεο Στη βάση όσων προαναφέρθηκαν καθίσταται σαφές ότι με τη χρήση του βίντεο στη διδακτική διαδικασία επιχειρείται η πρόκληση του ενδιαφέροντος των μαθητών, εξαιτίας των πλεονεκτημάτων της κινούμενης εικόνας, αλλά με τη διαφοροποιημένη διάσταση της ενεργού συμμετοχής στην αναζήτηση και αναγνώριση του πραγματικού μηνύματος και όχι της παθητικής αποδοχής της επιφανειακά προβαλλόμενης πληροφόρησης. Επομένως, με τη χρήση του βίντεο επιχειρείται η διαμόρφωση της κριτικής στάσης έναντι του προβαλλόμενου, με την έννοια της αμφισβήτησης, της διαρκούς και τεκμηριωμένης αξιολόγησης, καθώς και του αναλυτικού και διερευνητικού σχολιασμού του (Jeong, 2001). Οι ανωτέρω επιτεύξεις είναι δυνατόν να υλοποιηθούν μέσω της επεξεργασίας και της συσχέτισης των πληροφοριών, της αναζήτησης και εμβάθυνσης του νοήματος, της εμπιστοσύνης στην προσωπική κρίση και την αποδοχή του πλουραλισμού των ιδεών (Sjoberg, 2000). Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, δεν είναι τυχαίες δράσεις, οι οποίες μπορούν να συμβούν σε οποιαδήποτε περίσταση αξιοποίησης του βίντεο. Αντίθετα, απαιτείται οργανωμένη και δομημένη πλαισίωσή τους στην κάθε τους λεπτομέρεια, που συντελείται τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια, αλλά και κατόπιν της χρήσης του βίντεο στη διδακτική διαδικασία. Ως κύριο δομικό πλαίσιο της αξιοποίησης του βίντεο στη σχετική βιβλιογραφία εντοπίζονται τα ακόλουθα βασικά σημεία, τα οποία πρέπει να προσέξει ο εκπαιδευτικός: Η αρχική εστίαση αφορά τις συνθήκες προβολής, που αφορούν κατά κύριο λόγο τη διαρρύθμιση του χώρου προβολής, προκειμένου να εξασφαλίζεται από όλους τους μαθητές η καλύτερη παρακολούθηση από οπτικής και ακουστικής πλευράς των όσων προβάλλονται, προκειμένου να δημιουργηθεί αυτό που ονομάζει ο 238

7 Perkins (1994) «ενδιάθετη ατμόσφαιρα». Στη συνέχεια δίνεται προσοχή στην επιλογή του τύπου της οθόνης προβολής, καθώς και στα υπόλοιπα τεχνικά χαρακτηριστικά, που συμβάλλουν στην ικανοποιητική πλαισίωση της προβολής. Την επιλογή των προβαλλόμενων, τα οποία πρέπει να ανταποκρίνονται στην ηλικία, το εμπειρικό δυναμικό των μαθητών και των διδακτικών απαιτήσεων του προς μάθηση αντικειμένου. Προκειμένου να αποφευχθούν δυσάρεστες καταστάσεις ο εκπαιδευτικός επιβάλλεται να παρακολουθήσει αρχικά μόνος του το προς προβολή περιεχόμενο, ώστε να επισημάνει τόσο τα αδύνατα σημεία όσο και τα σημεία εμπλοκής των μαθητών με τα τεκταινόμενα της προβολής. Πριν από την έναρξη της προβολής ο εκπαιδευτικός φροντίζει για τη δημιουργία αφενός ευνοϊκού κλίματος παρακολούθησης και, αφετέρου εισάγει βασικούς προβληματισμούς επί των προβαλλομένων, με τους οποίους θα κληθούν να αναμετρηθούν οι μαθητές, ανάλογα με τη διδακτική περίσταση και τους διδακτικούς στόχους που επιδιώκεται να επιτευχθούν από τη συγκεκριμένη προβολή. Ευρύτερος στόχος του προβληματισμού αυτού είναι η επίτευξη του διδακτικού προϊδεασμού των μαθητών και η πρόκληση του ενδιαφέροντος αλλά και της λειτουργικής περιέργειας των μαθητών. Ως εκ τούτου, η συστηματική «προ-ανάγνωση» των προβαλλομένων συμβάλλει στην αποκάλυψη του υφέρποντος και πολλές φορές απροσδόκητου νοήματος του προβαλλομένου (Mayo, et. al., 1999, Willet, 2001). Η προβολή πρέπει να εξελίσσεται ανάλογα με το σχεδιασμό που έχει δομήσει ο εκπαιδευτικός. Συνήθως οι τακτικές που χρησιμοποιούνται είναι δυο: α) Συνεχής-αδιάκοπη προβολή μέχρι την ολοκλήρωση των προβαλλομένων, β) Διακοπτόμενη προβολή με ταυτόχρονη επισήμανση κύριων σημείων από τον εκπαιδευτικό αλλά και από τους μαθητές. Στην πρώτη περίπτωση η συζήτηση επί των προβαλλομένων γίνεται μετά το πέρας της προβολής, ενώ στη δεύτερη περίπτωση η συζήτηση επιμερίζεται σε κάθε φάση διακοπής (Willet, 2001). Τα προβαλλόμενα αξιοποιούνται σε κάθε ανάλογη διδακτική περίσταση (Sefton-Green, 2000, Livingston and Bovil, 2001). Παράλληλα με τα ανωτέρω στη σχετική βιβλιογραφία καταγράφεται και σειρά δραστηριοτήτων, οι οποίες είναι δυνατόν να αναπτυχθούν κατά τη διάρκεια της αξιοποίησης του βίντεο και οι οποίες εμπλέκουν λειτουργικά τους μαθητές στη διερεύνηση των προβαλλόμενων (Raney and Hollands, 2000, Buckingham and Domaile, 2001, Buckingham 2002a, 2002b, Buckingham and Scanlon 2003). Οι δραστηριότητες αυτές εστιάζουν σε τέσσερα (4) σημεία της προβολής: 239

8 Α) Στους τίτλους Ενδεικτική δραστηριότητα 1: Ζητείται από τους μαθητές να διαβάσουν τον τίτλο και τους υπότιτλους της προβολής και να προβούν σε υποθέσεις επί του περιεχομένου της. Ακολουθεί συζήτηση επί των υποθέσεων που διατυπώνουν οι μαθητές και στη συνέχεια πραγματοποιείται η προβολή, προκειμένου να ελεγχθεί η αλήθεια των υποθέσεων. Β) Στους χαρακτήρες των προβαλλόμενων προσώπων Ενδεικτική δραστηριότητα 2: Προτείνεται στους μαθητές να παρακολουθήσουν τους πρωταγωνιστές της προβολής, όποιοι και να είναι αυτοί (κάτοικοι μιας περιοχής, δημοσιογράφοι, παιδιά ενός σχολείου, μέλη μιας οικογένειας, ηθοποιοί κλπ) και να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με τα χαρακτηριστικά τους: πχ. Πώς μιλάνε; Πώς στέκονται; Το ύφος τους, το ντύσιμο τους κλπ. Γ) Στην πλοκή Ενδεικτική δραστηριότητα 3: Αφού ολοκληρωθεί η προβολή ζητείται από τους μαθητές να αναλύσουν, με το δικό τους τρόπο, την πλοκή των προβαλλόμενων, την αναζήτηση των προτύπων, την ανακάλυψη του βαθύτερου νοήματος, τον εντοπισμό των συνδετικών στοιχείων αλλά και να διατυπώσουν τις δικές τους εκτιμήσεις και απόψεις σχετικά με τη ρεαλιστικότητα και την αλήθεια των λεγομένων ή τις πιθανές αμφισβητήσεις τους. Παράλληλα, καλούνται οι μαθητές να αναγνωρίσουν τα επιμέρους στοιχεία του τρόπου δόμησης της πλοκής και να εκφέρουν άποψη για το πώς θα μπορούσε να δομηθεί σε άλλη περίπτωση και ποιες θα μπορούσαν να ήταν οι πιθανές εξελίξεις. Δ) Στις προσομοιώσεις Ενδεικτική δραστηριότητα 4: Μετά τη συζήτηση, που ακολουθεί την προβολή, οι μαθητές σε ομάδες αναλαμβάνουν να προσομοιώσουν τους χαρακτήρες των προβαλλόμενων προσώπων, προκειμένου να αντιληφθούν εκτενέστερα τη διαδικασία παραγωγής, τη μορφολογική διαμόρφωση των λεγομένων, τον τρόπο προβολής στερεοτύπων- αξιών- θέσεων- απόψεων. Με την ανάπτυξη αντίστοιχων δραστηριοτήτων οι μαθητές μαθαίνουν να κατανοούν το βίντεο και τα προβαλλόμενα από αυτό μέσω της δοκιμής και του λάθους, της διερεύνησης, του πειραματισμού και, ακόμη, της αξιοποίησης διαφοροποιημένων εμπειριών και βιωμάτων του καθενός. 240

9 4.Δόμηση διδακτικής πρότασης για την αξιοποίηση του βίντεο στη διδακτική διαδικασία Η διδακτική πρόταση αξιοποίησης του βίντεο που ακολουθεί εδράζει αφενός στη βάση του θεωρητικού πλαισίου που καταγράφηκε ανωτέρω και, αφετέρου στη «Διδακτική τεχνική της συλλογικής προετοιμασίας και της ατομικής δραστηριοποίησης». Μέσω της τεχνικής αυτής επιδιώκεται η επεξεργασία των πληροφοριών αλλά και η επίλυση προβλημάτων από τους μαθητές. Ειδικότερα, οι μαθητές, κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του προς διερεύνηση ζητήματος, επιχειρούν σε ατομικό επίπεδο να αντλήσουν πληροφορίες, να εντοπίσουν δομικές λεπτομέρειες και να αναδείξουν τα βασικά ζητούμενα, τα οποία ακολούθως τα πραγματεύονται συλλογικά, μέσω της ανάπτυξης συζήτησης, προκειμένου να καταλήξουν στις δικές τους διαπιστώσεις και κρίσεις (Mayo, 1996). Τα βασικά χαρακτηριστικά 3 της διδακτικής πρότασης είναι τα ακόλουθα: Α) Είναι «μαθητοκεντρική», με την έννοια ότι δίνεται έμφαση κυρίως στην ανταλλαγή γνώσεων και απόψεων μεταξύ των μαθητών και στην εξαγωγή των δικών τους συμπερασμάτων σε διάφορα θέματα. Αυτό επιτυγχάνεται με τη σύγκριση απόψεων και υποθέσεων μεταξύ των μαθητών. Β) Είναι «διαλογική», με την έννοια ότι δίνεται έμφαση στο διαρκή διάλογο και στη συνεχή διαπραγμάτευση μεταξύ της υπάρχουσας γνώσης και εμπειρίας των μαθητών και της πληροφόρησης που αποκτούν από τα προβαλλόμενα. Γ) Είναι «δυναμική», με την έννοια ότι εμπεριέχει τη συνεχή εναλλαγή διαφορετικών μορφών μάθησης, δράσης και στοχασμού. Στόχος είναι να μάθουν οι μαθητές να λειτουργούν ως δυναμικοί χειριστές του βίντεο και των προβαλλομένων και το επίπεδο συσχέτισής τους με την πραγματικότητα, όπως την αντιμετωπίζουν σε κάθε έκφανση της καθημερινότητάς τους. Κύριοι στόχοι της διδακτικής πρότασης που παρουσιάζεται είναι οι εξής: Να βελτιωθεί η ικανότητα ενεργητικής και κριτικής παρακολούθησης των μαθητών επί των προβαλλομένων στο βίντεο. Να αποτυπωθούν οι βασικές παράμετροι των προβαλλομένων, ανιχνεύοντας βασικές πληροφορίες, καθώς επίσης και 3 Η θεωρητικά τεκμηρίωση των χαρακτηριστικών της κατατεθείσας πρότασης στηρίχθηκε στην ακόλουθη βιβλιογραφία: Branston and Stafford, 1999, Cope and Kalantzis, 2000, Lachs, 2000 Willet,

10 το είδος των εξαγομένων συμπερασμάτων, που προκύπτουν από το περιεχόμενο των όσων προβάλλονται. Οι φάσεις-στάδια της πρότασης είναι οι ακόλουθες: 1 η Φάση: Προετοιμασία προβολής και Προϊδεασμός: Στη φάση αυτή αποσαφηνίζεται στους μαθητές η σκοπιμότητα της προβολής, καθορίζεται ο χώρος και ο χρόνος που θα γίνει η προβολή αλλά και η διάρκειά της, καθώς επίσης λαμβάνεται μέριμνα, ώστε το περιεχόμενο της προβολής να ανταποκρίνεται στα ενδιαφέροντα αλλά και τις ηλικιακές και αναπτυξιακές δυνατότητες των μαθητών. Στη φάση αυτή σχεδιάζεται δομημένο «φύλλο παρακολούθησης», το οποίο συντάσσεται στη βάση των ακόλουθων λειτουργικών διαστάσεων: εστίαση της προσοχής στα δομικά χαρακτηριστικά του προβαλλόμενου (τίτλοι, χαρακτήρες προσώπων, πλοκή), προσπάθεια ενεργοποίησης της μνημονικής διαδικασίας με τη διασύνδεση γνώσεων και δεδομένων που έχουν συζητηθεί γενικότερα με τους μαθητές ή αποτέλεσαν αντικείμενα πραγμάτευσης σε άλλα μαθήματα, ανάπτυξη της αφαιρετικής ικανότητας, επικέντρωση στην αισθητική αποτύπωση και ανάδειξη των ισχυρών εντυπώσεων του μαθητή από το γενικότερο πλαίσιο της προβολής. 2 η Φάση: Επεξεργασία των προβαλλομένων Στη φάση αυτή πραγματοποιείται η προβολή με διακοπές στα σημεία που επιλέγει ο εκπαιδευτικός. Κατά τη διάρκεια της προβολής οι μαθητές καταγράφουν τα σημεία αναφοράς τους στο σχετικό «φύλλο παρακολούθησης». Μεταξύ των σημείων αυτών περιλαμβάνονται: Ποιες σκηνές των προβαλλομένων συγκράτησαν στην μνήμη τους; Ποιες τεχνικές χρησιμοποιήθηκαν από το σκηνοθέτη, προκειμένου να μεταδώσει τις απόψεις του; Ποια αίσθηση δημιούργησε ο ήχος; Πόσο εύκολος ήταν ο εντοπισμός του βαθύτερου νοήματος, και άλλα σχετικά. Κατά τη διακοπή της προβολής αναπτύσσεται διαλογική συζήτηση και αναδεικνύονται τα κύρια σημεία της προβολής, στα οποία πρέπει να εστιάσουν οι μαθητές. 3 η Φάση: Εφαρμογή στην καθημερινή πρακτική: Στη διάρκεια της φάσης αυτής επιδιώκεται η συσχέτιση των προβαλλομένων πληροφοριών με γνώσεις και εμπειρίες των μαθητών από την καθημερινή τους δραστηριοποίηση ή από τα όσα έχουν παρακολουθήσει σε άλλες καταστάσεις προβολών. Σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ο εκπαιδευτικός συμμετέχει ως ισότιμο μέλος της ομάδας της τάξης, διατυπώνοντας και καταθέτοντας και τις δικές του θέσεις και απόψεις. Επίσης, δεν παρεμβαίνει στη φάση συμπλήρωσης του «φύλλου παρακολούθησης», το οποίο πρέπει να συμπληρωθεί από τους μαθητές με βάση τη δική τους αντίληψη και την ενεργοποίηση της κριτικής τους ικανότητας. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, έχει τη διακριτική εποπτεία, συμβουλεύει και καθοδηγεί, 242

11 ενθαρρύνει την ανάπτυξη πρωτοβουλιών αλλά και παροτρύνει για την αιτιολόγηση των αντιπαραθέσεων και των επιχειρημάτων. Αντί επιλόγου βασικές εκτιμήσεις-διαπιστώσεις από την πειραματική εφαρμογή της ανωτέρω διδακτικής δυνατότητας Η κατατεθείσα στο παρόν δημοσίευμα πρόταση εφαρμόστηκε πιλοτικά σε 10 τμήματα της Στ τάξης Δημοτικών Σχολείων του Νομού Πιερίας, τον Απρίλιο του Η επιλογή των τμημάτων έγινε με στατιστικά τυχαίο τρόπο, με βάση τη διαδικασία κωδικοποιημένης αρίθμησης όλων των σχολείων και επιλογή μέσω κλήρωσης. Τα σχολεία επίσης χωρίστηκαν σε δυο κατηγορίες: α) στα σχολεία της πόλης της Κατερίνης και β) στα σχολεία της περιφέρειας. Τελικώς, τα τμήματα στα οποία εφαρμόστηκε η πρόταση προήλθαν από 5 Δημοτικά Σχολεία της πόλης της Κατερίνης και από 5 Δημοτικά Σχολεία της περιφέρειας. Στην εφαρμογή συμμετείχαν 213 μαθητές και μαθήτριες. Επίσης, η επιλογή της Στ τάξης έγινε για τον επιθυμητό λόγο οι μαθητές να βρίσκονται στο ανάλογο αναπτυξιακό επίπεδο, ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εφαρμογής. Για την πειραματική εφαρμογή της πρότασης χρησιμοποιήθηκε η ταινία «Μια θεία γεμάτη ενέργεια» 4. Η διαδικασία της εφαρμογής στηρίχθηκε τόσο στο προαναφερθέν θεωρητικό πλαίσιο όσο και στις φάσεις της διδακτικής πρότασης. Στη βάση αυτή οι μαθητές αρχικά ενημερώθηκαν ότι επρόκειτο να συμμετάσχουν σε μια πειραματική διδακτική εφαρμογή αξιοποίησης του βίντεο στη διδασκαλία, με κύριους στόχους: τη βελτίωση της ικανότητας τους στην κριτική παρακολούθηση και τον εντοπισμό των ευρύτερων μηνυμάτων που υποκρύπτονται σε κάθε προβολή. Στη συνέχεια ακολουθήθηκε η εξής πορεία: Οι μαθητές δεν ενημερώθηκαν για τον τίτλο ούτε και για το περιεχόμενο της ταινίας. Ακολούθησε η προβολή της ταινίας, η οποία πραγματοποιήθηκε σε δυο επίπεδα: Κατά το πρώτο, οι μαθητές παρακολούθησαν ολόκληρη την ταινία, χωρίς καμία παρέμβαση του εκπαιδευτικού και χωρίς καμία διακοπή της προβολής. Στη συνέχεια δόθηκε στους μαθητές ένα δομημένο «φύλλο παρακολούθησης», το οποίο επικεντρωνόταν σε επίμαχα σημεία της προβολής, τα οποία έπρεπε οι μαθητές ατομικά να τα εντοπίσουν, να τα καταγράψουν και επ αυτών να διατυπώσουν τις υποθέσεις και τις διαπιστώσεις τους. Σε αυτό το επίπεδο οι μαθητές έκαναν παθητικής μορφής παρακολούθηση της 4 Η ταινία είναι συμπαραγωγή του Υπουργείου Ανάπτυξης, της Γενικής γραμματείας Νέας Γενιάς και του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και είναι προτεινόμενη για ανάλογες προβολές στα σχολεία από το υπουργείο Παιδείας. 243

12 ταινίας, όπως συνήθως συμβαίνει τόσο στις εντός του σχολείου προβολές όσο και στην παρακολούθηση τηλεόρασης στο σπίτι τους. Οι κύριες διαπιστώσεις σε αυτό το είδος της προβολής ήταν ότι οι μαθητές δεν κατάφεραν να εντοπίσουν τα ουσιώδη στοιχεία της προβολής, ενώ τα όσα συγκράτησαν και κατέγραψαν στο «φύλλο παρακολούθησης» ήταν εξαιρετικά περιορισμένα και αποσπασματικά, με βιαστική προσέγγιση των προβαλλόμενων πληροφοριών και με εστίαση κυρίως στα εντυπωσιακά σημεία της προβολής είτε από πλευράς ήχου είτε εμφατικότητας της απεικόνισης. Επίσης, καταγράφηκε εντονότερη επιρροή των μαθητών από το βασικό πρωταγωνιστή και όχι από όλα τα πρόσωπα που εμπλέκονταν στην πλοκή. Τελικώς, οι μαθητές αποκόμισαν ελάχιστα από την όλη προβολή και μετά από δυο εβδομάδες στην αντίστοιχη συζήτηση που πραγματοποιήθηκε είχαν μόνο μια «θολή» άποψη για την προβολή. Οι ανωτέρω εκτιμήσεις αφορούσαν το σύνολο των μαθητών, χωρίς ουσιαστικές διαφοροποιήσεις σε κανένα από τα τμήματα, που συμμετείχαν στην πειραματική εφαρμογή της διδακτικής πρότασης. Μετά την παρέλευση δυο μηνών 5 από τη δεύτερη συζήτηση προβλήθηκε εκ νέου η ίδια ταινία στους συμμετέχοντες μαθητές. Στο δεύτερο αυτό επίπεδο η προβολή διακόπτονταν από τον εκπαιδευτικό σε προγραμματισμένα από τον ίδιο σημεία της προβολής και αναπτύσσονταν συζήτηση μεταξύ των μαθητών, οι οποίοι τώρα ήταν χωρισμένοι σε μικρές ομάδες. Τα δεδομένα της συζήτησης αφορούσαν: Ποια η αντίδραση των προσώπων; Ποιες οι πιθανές παρενέργειες της δράσης τους; τι από όσα προβάλλονται τα αντιμετωπίζουμε κι εμείς στην καθημερινότητά μας; τι μήνυμα λαμβάνουμε; Μετά το πέρας όλης της προβολής δόθηκε στους μαθητές το «φύλλο παρακολούθησης», το οποίο κλήθηκαν να το συμπληρώσουν σε ατομικό επίπεδο. Οι κύριες διαπιστώσεις από το είδος αυτό της προβολής, που αφορούν και σε αυτήν την περίπτωση το σύνολο των συμμετεχόντων μαθητών, ήταν οι ακόλουθες: Διαπιστώθηκε μεγαλύτερη διατήρηση της συγκέντρωσης και της προσοχής των μαθητών επί των προβαλλομένων, με συνέπεια τον εντοπισμό των επίμαχων σημείων της προβολής και την ανάπτυξη τους κατά τη διάρκεια της ευρύτερης συζήτησης στην ολομέλεια. Ιδιαίτερη προσοχή έδειξαν οι μαθητές για την εξέλιξη της πλοκής της ταινίας, προτείνοντας και οι ίδιοι πώς θα έπρεπε να εξελιχθεί και ποια ήταν τα λάθη των πρωταγωνιστών. 5 Το χρονικό διάστημα των 2 μηνών κρίνεται επαρκές στο να αλλοιωθούν στη μνήμη των μαθητών βασικά δεδομένα της προβαλλόμενης ταινίας και να μην επηρεαστεί η λειτουργικότητά τους στην επόμενη προβολή της ίδιας ταινίας (Jeong, 2001). 244

13 Οι μαθητές προέβησαν σε περισσότερο εξειδικευμένες παρατηρήσεις επί συγκεκριμένων λεπτομερειών των επίμαχων σημείων της προβολής, που συζητούσαν. Σε αντίθεση με την πρώτη προβολή στη δεύτερη καταγράφηκε εντονότερη επιρροή των μαθητών από όλα τα πρόσωπα που εμπλέκονταν στην πλοκή και όχι μόνο από το βασικό πρωταγωνιστή. Διαπιστώθηκε, ακόμη, ότι οι μαθητές επέτυχαν καλύτερη αποσαφήνιση του βασικού μηνύματος και των επιμέρους μερών της πλοκής. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η διαπίστωση ότι η πλειοψηφία των μαθητών εκδήλωσε έντονο ενδιαφέρον για τη συνέχιση των προβολών μέσω βίντεο και της αναζήτησης επιμέρους παραμέτρων τους. Οι ανωτέρω διαπιστώσεις είναι δηλωτικές για τη δυνατότητα στην ενεργητική χρήση του βίντεο κατά τη διδακτική διαδικασία και οπωσδήποτε δημιουργούν ένα ισχυρό εχέγγυο άντλησης πληροφόρησης και γνώσης από ένα μέσο ιδιαίτερα προσιτό στους σύγχρονους μαθητές, αλλά και ιδιαίτερα ενδιαφέρον σε αυτούς μέσω της δυναμικής και των προκλήσεων που διαμορφώνει η κινούμενη εικόνα. 5.Βιβλιογραφία Ξενόγλωσση Arnheim, R. (2005). Τέχνη και οπτική αντίληψη. Η ψυχολογία της δημιουργικής όρασης. Μτφ. Ιάκωβος Ποταμιάνος, Αθήνα: Θεμέλιο. Branston, G. and Stafford, R. (1999). The media student s Book. London: Routledge British Film Institute (2000). Moving images in the classroom: A secondary Teacher s Guide to using film and television. London: British Film Institute Bruner, J. (1966). Studies in cognitive growth. USA: John Willey. Buckingham, D. and Domaile, K. (2001). Report of the global media: Education Survey. Paris: UNESCO. Buckingham, D. (2002a). The electronic generation: Children and new media. In Lievrouw, L. and Livingston, S. (eds): Handbook of new media. London: Sage. Pp Buckingham, D. (ed) (2002b). Small screens: TV for children. Leicester: Leicester University Press. Buckingham, D. and Scanlon, M. (2003). Education, Entertainment and learning. London: Open University Press. Buckingham, D. (2008). Εκπαίδευση στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας: Αλφαβητισμός, μάθηση και σύγχρονη κουλτούρα (μτφ. Ιωάννα Σκαρβέλη). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. 245

14 Burke, P. (2003). Αυτοψία: Η χρήση των εικόνων ως ιστορικών μαρτυριών (μτφρ. Ανδρέας Ανδρέου). Αθήνα: Μεταίχμιο. Burn, A. and Parker, D. (2001). Making your mark: Digital inscription, animation and a new visual semiotic. Education, Communication and Information. Vol. 1. No 2. Pp Carr, W. and Kemmis, S. (1997), Becoming Critical, London: Falmer Press. Cope, B. and Kalantzis, M. (eds) (2000). Multiliteracies: Literacy learning and the design of social futures. London: Routledge. Hart, A. and Hicks, A. (2001). Teaching Media in the English curriculum. Stoke-on Trent: Trentham. Jeong, H-S (2001). Theory, practice and empowerment in media education: A case study of critical pedagogy. PhD Thesis. London: Institute of Education. Kress, G.-Leeuwen, T. (2001a). Reading Images. The Grammar of Visual Design [1996]. London and New York: Routledge. Kress, G.-Leeuwen, T. (2001b). Multimodal Discourse. The modes and media of contemporary communication. London: Arnold. Lachs, V. (2000). Making multimedia in the classroom: A practical Guide. London: Routledge. Livingston, S. and Bovil, M. (eds) (2001). Children and their changing media environment. Mahwah NJ: Erlbaum. Mayo, J. et. Al. (1999). Educational reform with TV. Stanford: Stanford University Press. Perkins, N. (1994). The intelligent eye: Learning to think by looking at art. The Geffty Center for Education in the Arts. Putham, J. (1997), Cooperative learning in diverse classroom, Columbus, OH: Merill. Raney, K. and Hollands, H. (2000). Art education and talk. From modernism silence to postmodern chatter. In Sefton-Green, J. and Sinker, R. (eds): Evaluating Creativity. Making and learning by young people. London: Routledge. Sefton-Green, J. (2000). From creativity to cultural production: Shared perspectives. In Sefton-Green, J. and Sinker, R. (eds): Evaluating Creativity. Making and learning by young people. London: Routledge. Pp Sjoberg, U. (2000). Screen Rites: A study of Swedish people s use and meaning-making of screen-based media in everyday life. Lund: Lund University. Willet, R. (2001). Children s use of media in their creative writing. PhD Thesis. London: Institute of Education. 246

15 Ελληνόγλωσση Βρύζας, Κ. (1997). Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και παιδική ηλικία. Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Ζευκιλής, Α. (1989). «Βίντεο-Βίντεο στην εκπαίδευση». Παιδαγωγική και Ψυχολογική Εγκυκλοπαίδεια-Λεξικό. Τόμος 2. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Κανάκης, Ι. (1989). Διδασκαλία και μάθηση με σύγχρονα μέσα επικοινωνίας. Αθήνα: Γρηγόρη. Κρασανάκης, Γ. (1996). Ψυχολογία του παιδιού: Βασικές έννοιες, θέματα γνωστικής ανάπτυξης του βρέφους, του νηπίου και του εφήβου. Ηράκλειο: χο. Νίκα, Β. (2007). «Οπτικοακουστικός αλφαβητισμός στην Ελλάδα και το εξωτερικό». Ζητήματα Επικοινωνίας. Τεύχος 18. Σελ Ντάβου, Μ. (2005). Η παιδική ηλικία και τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. Αθήνα: Παπαζήσης. Παπαθανασόπουλος, Σ. (2009). Το τέλος της παιδικής αθωότητας: Παιδιά και Μέσα Μαζικής ενημέρωσης. Οι ανήλικοι στον κόσμο της επικοινωνίας. Αθήνα: Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας. Φύκαρης, Ι. (2010). Σύγχρονες διαστάσεις του διδακτικού έργου και ρόλου του εκπαιδευτικού. Όρια και δυνατότητες. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. 247

16 248

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέρνα Σταχτοπούτα: Διδακτική Πρόταση για τη Διδασκαλία Οικονομικών Εννοιών με τη Χρήση Βίντεο

Μοντέρνα Σταχτοπούτα: Διδακτική Πρόταση για τη Διδασκαλία Οικονομικών Εννοιών με τη Χρήση Βίντεο Μοντέρνα Σταχτοπούτα: Διδακτική Πρόταση για τη Διδασκαλία Οικονομικών Εννοιών με τη Χρήση Βίντεο Π. Πριβαρτιτσάνης 1, Μ. Αλμπάνη 2, Δ. Σταμανίκη 3 1 Γυμνάσιο Άρνισσας, prive@sch.gr 2 Δ.Ε/ΣΕΠ ΔΔΕ Πέλλας,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Πρωτάθλημα Αρχαίων Ελληνικών» Κωνσταντίνα Παπακώστα Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία περιγράφει

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 6: Βασικές κατευθύνσεις για τη διδασκαλία του χορού στο πλαίσιο της εκπαίδευσης. Δημιουργική μέθοδος Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΒΡΑΧΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ Στο πλαίσιο της Πράξης «Ακαδημία Πλάτωνος - Η Πολιτεία και ο Πολίτης»,

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διαφοροποίηση της διδασκαλίας σε πολυπολιτισμικές τάξεις ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ

Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Εκπαιδευτικό Σενάριο Τίτλος: Δημιουργία κόμικ Τάξη: Γ Δημοτικού Ενότητα: Δημιουργώ με τον κειμενογράφο Εμπλεκόμενες έννοιες: Δημιουργία και πληκτρολόγηση εγγράφου, αποθήκευση, μορφοποίηση γραμματοσειράς,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα»

Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Εκπαιδευτικό λογισμικό: Αβάκιο Χελωνόκοσμος Δραστηριότητα 1: «Διερευνώντας τα παραλληλόγραμμα» Φύλλο δασκάλου 1.1 Ένταξη δραστηριότητας στο πρόγραμμα σπουδών Τάξη: Ε και ΣΤ Δημοτικού. Γνωστικά αντικείμενα:

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 6 ΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ν.ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ «Διαχρονικές αξίες στην εκπαίδευση σε ένα περιβάλλον που αλλάζει μέσα από τον ανατρεπτικό οραματιστή καλλιτέχνη Γιάννη Γαΐτη» (Βιωματικό εργαστήριο με την αξιοποίηση του μοντέλου PERKINS) ΜΑΡΙΑ Α. ΔΡΑΚΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Απόψεις EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Χαράλαμπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy Γιατίοιορισμοίενόςκλάδουείναισημαντικοί; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Τεχνολογία»; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία

EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία EDUS265 Εκπαιδευτική Τεχνολογία Χαράλαμπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy 2004-2006 CARDET 1 Απόψεις Γιατί οι ορισμοί ενός κλάδου είναι σημαντικοί; Πώς θα ορίζατε τον όρο «Τεχνολογία»; Πώς θα ορίζατε

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου. (μάθημα ενδιαφέροντος) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ I Β Ενιαίου Λυκείου (μάθημα ενδιαφέροντος) 1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Με τη διδασκαλία του μαθήματος επιδιώκεται η μύηση των μαθητών στον κόσμο της φωτογραφίας ώστε να: 1. Αντιλαμβάνονται οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Δρ. Μαρία Καραγιάννη Σύμβουλος Αγωγής Υγείας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 3.2 Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων Να επιδεικνύουν τρόπους αποτελεσματικής επικοινωνίας Να επιδεικνύουν ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου

Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου Αξιοποίηση του Scratch στο πλαίσιο εκπόνησης ομαδικών εργασιών στο μάθημα της Πληροφορικής της Γ' Γυμνασίου Ελισάβετ Μαυρουδή 3ο Γυμνάσιο Ρόδου Εργαστηριακή Συνεδρία - Εφαρμογές του SCRATCH στη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση για τη Μάθηση: Θέτοντας την Αξιολόγηση του Μαθητή στην Υπηρεσία της Διδασκαλίας και της Μάθησης

Αξιολόγηση για τη Μάθηση: Θέτοντας την Αξιολόγηση του Μαθητή στην Υπηρεσία της Διδασκαλίας και της Μάθησης Αξιολόγηση για τη Μάθηση: Θέτοντας την Αξιολόγηση του Μαθητή στην Υπηρεσία της Διδασκαλίας και της Μάθησης Χαράλαμπος Γ. Χαραλάμπους Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Τι αναμένουμε να πάρουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Χρυσαυγή Τριανταφύλλου

Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Ερευνώντας τις ερμηνείες φοιτητών και τις διδακτικές πρακτικές εκπαιδευτικών σε θέματα σχετικά με την έννοια της περιοδικότητας Χρυσαυγή Τριανταφύλλου Μεταδιδάκτωρ ερευνήτρια, ΑΣΠΑΙΤΕ Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα