ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Μερόπη Σ. Πετράκη. Μεταπτυχιακή Εργασία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ. Μερόπη Σ. Πετράκη. Μεταπτυχιακή Εργασία"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αποτίµηση αξιοπιστίας διατάξεων συστηµάτων για µακροχρόνια ψηφιακή διατήρηση Μερόπη Σ. Πετράκη Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο, Φεβρουάριος 2005

2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αποτίµηση αξιοπιστίας διατάξεων συστηµάτων για µακροχρόνια ψηφιακή διατήρηση Συγγραφέας: Εργασία που υποβλήθηκε από την Μερόπη Σ. Πετράκη ως µερική εκπλήρωση των απαιτήσεων για την απόκτηση ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ Εισηγητική Επιτροπή: Μερόπη Πετράκη, Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών Πάνος Κωνσταντόπουλος, Καθηγητής, Επόπτης Martin Doerr, Ερευνητής του Ινστιτούτου Πληροφορικής ΙΤΕ, Μέλος, Επιβλέπων Μαρία Παπαδοπούλη, Επίκουρος Καθηγήτρια, Μέλος εκτή: ηµήτρης Πλεξουσάκης, Αναπληρωτής καθηγητής Πρόεδρος Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών Ηράκλειο, Φεβρουάριος 2005

3

4

5 Αποτίµηση αξιοπιστίας διατάξεων συστηµάτων για µακροχρόνια ψηφιακή διατήρηση Μερόπη Σ. Πετράκη Μεταπτυχιακή Εργασία Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών, Πανεπιστήµιο Κρήτης Περίληψη Το ψηφιακό υλικό είναι ευάλωτο σε απώλειες και φθορές καθώς αποθηκεύεται σε µαγνητικά και οπτικά µέσα που µπορεί να αστοχήσουν από έκθεση σε ζέστη, υγρασία, περιβαλλοντική µόλυνση ή ελαττωµατικές συσκευές ανάγνωσης και εγγραφής. Οργανισµοί που στην αποστολή τους περιλαµβάνεται η διαφύλαξη της πληροφορίας και της πολιτισµικής κληρονοµιάς έχουν ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις αξιοπιστίας για τα συστήµατα διατήρησης του ψηφιακού υλικού. Ουσιαστικά το πρόβληµα είναι να επιτευχθούν δεδοµένοι στόχοι αξιοπιστίας µε ελάχιστο κόστος. Η παρούσα εργασία εξετάζει την αποτελεσµατικότητα διατάξεων συστηµάτων που εξασφαλίζουν την διατήρηση ψηφιακών δεδοµένων χρησιµοποιώντας αναλυτικές τεχνικές µοντελοποίησης για την αποτίµηση της αξιοπιστίας των διατάξεων αυτών. Τα αποτελέσµατα που προκύπτουν είναι χρήσιµα για την υποστήριξη αποφάσεων όπως πόσα αντίγραφα πρέπει να διατηρούνται για κάθε ψηφιακό έγγραφο, πόσο συχνά απαιτείται να ελέγχονται τα αντίγραφα για αλλοιώσεις, ποια αποθηκευτικά σχήµατα είναι αποτελεσµατικά για διατήρηση δεδοµένων, ποιες στρατηγικές είναι αποτελεσµατικές για ανάκαµψη από σφάλµατα και επιδιορθώσεις, πόσες τοποθεσίες πρέπει να χρησιµοποιούνται για πρόληψη απώλειας από φυσικές καταστροφές όπως

6 πυρκαγιά, πληµµύρα, σεισµός. ιεξήχθησαν αναλύσεις ευαισθησίας µιας σειράς κριτηρίων αξιοπιστίας σε αντιπροσωπευτικές περιπτώσεις ως προς τις παραµέτρους των µοντέλων. Οι αναλύσεις ευαισθησίας φάνηκαν ιδιαίτερα χρήσιµες στο να διαπιστωθούν «µείζονες» παράγοντες που µπορεί να επηρεάσουν την αξιοπιστία και κατ επέκταση το κόστος κάθε διάταξης. Τα παραδείγµατα δείχνουν ότι η διαίσθηση µπορεί να αποδειχθεί εσφαλµένη στη εκτίµηση αυτών των παραγόντων. Επόπτης: Πάνος Κωνσταντόπουλος, Καθηγητής

7 Evaluating the reliability of system configurations for long term digital preservation Meropi S. Petraki Master s Thesis Computer Science Department, University of Crete Abstract Digital material is vulnerable to loss and corruption as it is stored in magnetic and optical media that can fail because of exposure to heat, humidity, airborne contaminants or because of faulty reading and writing devices. Organizations whose mission encompasses the preservation of information and cultural heritage have very high reliability requirements for their digital preservation systems. The problem essentially is to achieve given reliability goals with minimal cost. In this work we study the effectiveness of various system configurations for digital preservation by applying analytical modelling techniques to evaluate the reliability of those configurations. The results are useful in supporting such decisions as how many copies to retain for each document, how frequently to check these copies for corruptions, what storage schemes are most effective for data preservation, what strategies are most effective for error recovery and repair, how many sites should be used in order to prevent loss from natural disasters such as flood, fire, earthquake. We have conducted sensitivity analysis of a set of reliability criteria with respect to model parameters in representative cases. Sensitivity analysis has proved especially helpful in finding major factors that influence the reliability and cost of each

8 configuration. The examples show that intuition may fail to estimate such factors. Supervisor: Panos Constantopoulos, Professor

9 Αφιερωµένο σε όλους εκείνους που ήταν δίπλα µου σε αυτό το δύσκολο αγώνα

10

11 Ευχαριστίες Στο σηµείο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσους άµεσα ή έµµεσα µε βοήθησαν στην ολοκλήρωση αυτής της εργασίας. Θερµές ευχαριστίες στον επόπτη καθηγητή µου, κ. Πάνο Κωνσταντόπουλο που µε στήριξε και έδειξε εµπιστοσύνη στο πρόσωπο µου σε όλη την διάρκεια της συνεργασίας µας. Τον ευχαριστώ ιδιαίτερα για τις χρήσιµες συµβουλές και την καθοδήγηση του, που υπήρξε αποτελεσµατική στο να βρεθεί η άκρη του νήµατος που οδήγησε τελικά στην ολοκλήρωση αυτής της εργασίας. Ευχαριστώ ιδιαίτερα και τον κ. Martin Doerr, επιβλέποντα της εργασίας µου, που µε τις ιδέες και προτάσεις του έδωσε µια διαφορετική πνοή σε αυτή την εργασία, χωρίς την πολύτιµη συµβολή του η ολοκλήρωση αυτής της εργασίας θα ήταν αδύνατη. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω την Μαρία Παπαδοπούλη που δέχτηκε τόσο πρόθυµα να είναι µέλος της εισηγητικής επιτροπής και µου έδωσε ιδέες και συµβουλές για πιθανές επεκτάσεις αυτής της δουλειάς. Ένα µεγάλο ευχαριστώ στους φίλους µου που µε ανέχτηκαν τόσο καιρό και ιδιαίτερα στην φίλη-αδελφή µου Βάσω που µε στήριξε ψυχολογικά σε όλη την διάρκεια αυτού του δύσκολου και µακρύ αγώνα. Πρωτίστως, οφείλω ένα ευχαριστώ στους γονείς µου Σπύρο και Ευανθία που αν και ζουν τόσα χρόνια µακριά πάντα στηρίζουν τις επιλογές µου και µε εµπιστεύονται, και τα αδέλφια µου Χρύσα και Μιχάλη που µε την αγάπη και την υποστήριξη τους είναι πάντα κοντά µου.

12

13 Περιεχόµενα ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΉ Ψηφιακή διατήρηση και αρχειοθέτηση: ένα ευρύ πρόβληµα Ανασκόπηση των ερευνητικών προκλήσεων στην ψηφιακή διατήρηση Αντικείµενο της εργασίας Οργάνωση της εργασίας...8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΠΩΛΕΙΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Κατηγορίες γεγονότων που οδηγούν στην απώλεια ψηφιακής πληροφορίας Τρόποι αντιµετώπισης Τεχνικές για την µείωσης πιθανότητας εµφάνισης αστοχιών Τεχνικές ανάκαµψης αστοχιών...13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑΣ Εισαγωγή Βασικοί ορισµοί και ορολογία Κριτήρια ολικής αξιοπιστίας Κριτήρια αξιοπιστίας Κριτήρια διαθεσιµότητας Καθορισµός παραµέτρων σε µοντέλα ολικής αξιοπιστίας Ρυθµός αστοχίας (Failure Rate) Ρυθµός επισκευής (Repair rate) Πιθανότητες κάλυψης Κατηγορίες µοντέλων ολικής αξιοπιστίας ιαγράµµατα µπλοκ αξιοπιστίας (Reliability Block Diagrams-RBDs) έντρα σφαλµάτων (Fault trees) Γράφοι αξιοπιστίας (Reliability Graphs-RGs) H εκθετική κατανοµή Τεχνικές µοντελοποίησης αξιοπιστίας και διαθεσιµότητας: Μοντέλα Markov...32 i

14 3.5.1 Αλυσίδες Markov συνεχούς χρόνου Μετασχηµατισµοί Laplace SHARPE: Υποστηρικτικό λογισµικό των τεχνικών µοντελοποίησης Εισαγωγή Εργαλείο SHARPE SHARPE: Αλυσίδες Markov...42 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΙΑΤΑΞΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΨΗΦΙΑΚΗ ΙΑΤΗΡΗΣΗ Εισαγωγή Υποθέσεις που εισάγονται στην µελέτη Βασικές συνιστώσες διατάξεων για ψηφιακή διατήρηση Εξοπλισµός φύλαξης δεδοµένων (Data storage equipment) Τοποθεσία µιας διάταξης Ένα απλό παράδειγµα διάταξης για ψηφιακή διατήρηση Περιγραφή του µοντέλου Υπολογισµός µαθηµατικού τύπου για το µέσου χρόνου αστοχίας (MTTF) της αλυσίδας Markov για ένα ζεύγος δίσκων Σχεδίαση ιεραρχικού µοντέλου στο SHARPE Ανάλυση ευαισθησίας Αξιοπιστία της διάταξης Επέκταση της διάταξης: Προσθήκη αντιγράφου ασφαλείας Περιγραφή του µοντέλου Σχεδίαση ιεραρχικού µοντέλου στο SHARPE Ανάλυση ευαισθησίας...74 Αξιοπιστία της διάταξης Ασφάλεια της διάταξης για µεγάλα χρονικά διαστήµατα Επιρροή εξωτερικών γεγονότων καταστροφής στην αξιοπιστία διατάξεων συστηµάτων για ψηφιακή διατήρηση Επικύρωση αποτελεσµάτων µε αντίστοιχα παραδείγµατα στο ArchSim Επέκταση διάταξης: Μελέτη διάταξης µε τέσσερα αντίγραφα ασφαλείας Περιγραφή του µοντέλου Ασφάλεια της διάταξης για µεγάλα χρονικά διαστήµατα Επέκταση διάταξης: Μελέτη αξιοπιστίας αρχιτεκτονικών παρατάξεων δίσκων (RAID) RAID επιπέδου RAID επιπέδου 3, 4, Γενικό µοντέλο αξιοπιστίας Σχεδίαση ιεραρχικού µοντέλου αξιοπιστίας RAID 3,4,5 µε περιορισµένο πλήθος εφεδρικών δίσκων (cold & hot spares) Ενδεικτικά αριθµητικά αποτελέσµατα ii

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΠΊΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΉ ΕΡΓΑΣΊΑ Επίλογος Μελλοντική εργασία ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΊΑ iii

16

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή 1.1 Ψηφιακή διατήρηση και αρχειοθέτηση: ένα ευρύ πρόβληµα Η σηµαντική πρόοδος στην τεχνολογία των υπολογιστών και τις πληροφορίας παρέχει στην κοινωνία µας ισχυρά εργαλεία για την δηµιουργία, οργάνωση και διανοµή ψηφιακών πόρων, ανεγείροντας ταυτόχρονα νέες και πολύπλοκες προκλήσεις στην διατήρηση της ψηφιακής πληροφορίας για µεγάλα χρονικά διαστήµατα. Η ανάγκη αναφοράς στο πρόβληµα µακροβιότητας της ψηφιακής πληροφορίας γίνεται όλο και περισσότερο επιτακτική εξαιτίας του γεγονότος ότι οι αποθήκες ψηφιακής πληροφορίας έχουν ξεπεράσει σε µέγεθος και σπουδαιότητα τα υπάρχοντα φυσικά αρχεία. Η δυνατότητα διατήρησης του ψηφιακού υλικού αποτελεί µια σοβαρή πρόκληση για κυβερνητικές αποστολές, αποθήκες γνώσεων επιστηµονικών δεδοµένων, βιβλιοθήκες, αρχεία, µουσεία και γενικότερα οποιουδήποτε οργανισµού που απαιτεί συνεχή πρόσβαση στην πληροφορία που διαθέτει [NSF + ]. Αν και το ενδιαφέρον γύρω από την δυνατότητα της κοινωνίας να διατηρήσει την ψηφιακή πληροφορία στο κοντινό και απώτερο µέλλον δεν είναι καινούργια, οι προκλήσεις για ψηφιακή αρχειοθέτηση και διατήρηση είναι πιεστική εξαιτίας τις αυξανόµενης τάσης οι ψηφιακές τεχνολογίες και η ψηφιακή πληροφορία να παραµένουν στο κέντρο τις έρευνας, τις κυβερνητικής διαχείρισης, του ηλεκτρονικού εµπορίου, της µόρφωσης, της διασκέδασης και των τεχνών. Στην διάρκεια των τελευταίων ετών τόσο κυβερνητικά πρακτορεία, ερευνητικές βιβλιοθήκες αλλά και εταιρίες και ιδιοκτήτες έχουν συγκεντρώσει

18 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή τεράστιες ποσότητες ψηφιακής πληροφορίας µεγάλο µέρος από την οποία προβλέπεται να είναι πολύτιµη στο προβλεπόµενο µέλλον. Όλο και περισσότεροι οργανισµοί όλων των ειδών έχουν ανάγκη να εξασφαλίσουν ότι οι αξιόλογοι ψηφιακοί πόροι που δηµιουργούν σήµερα θα είναι διαθέσιµοι και κατανοητοί στο µέλλον. Ωστόσο παρατηρείται έντονα η τάση όλο και περισσότερο ψηφιακό περιεχόµενο είναι διαθέσιµο και αξιόλογο για διατήρηση. Έτσι για παράδειγµα στη βίοιατρική έρευνα οµάδες ερευνητών σε πανεπιστήµια αλλά και σε βιοµηχανίες βασίζουν την έρευνα τους στη πρόσβαση τεραστίων βάσεων δεδοµένων όπως οι βάσεις δεδοµένων του ανθρώπινου γενετικού υλικού, για να ανιχνεύσουν την θεµελίωση για αναρίθµητες ασθένειες και να επιταχύνουν την ανακάλυψη αποτελεσµατικών θεραπειών. Οµοίως ο όγκος πληροφορίας που πρέπει να διαχειρίζεται σε άλλα επιστηµονικά πρακτορεία είναι τεράστιος και αυξάνει συνεχώς. Σηµαντικές αναλύσεις επίσης απαιτούν την διατήρηση των µοντέλων, προσοµοιώσεων και των εργαλείων οπτικοποίησης. Σε πολλά πεδία οι ερευνητές δεν ενδιαφέρονται να δηµοσιεύσουν µόνο τα αποτελέσµατα αλλά και τα δεδοµένα πάνω στα οποία βασίζονται οι µελέτες ώστε η επιστηµονική έρευνα να µπορεί να ελέγχεται για την εγκυρότητα της, να µπορεί να αναπαράγεται και να γίνονται επεκτάσεις. Ένα άλλο σηµαντικό πρόβληµα αποτελεί το γεγονός ότι οι ψηφιακές συλλογές αυξάνονται µε τέτοιο ρυθµό που καταστούν αδύνατη την δυνατότητα διαχείρισης και διατήρησης τους. Τα πρακτορεία σε όλα τα κυβερνητικά επίπεδα έχουν καταπονηθεί από την ταχεία αύξηση τις ποσότητας και τις πολυπλοκότητας των δεδοµένων που συλλέγουν και τις αυξανόµενες απαιτήσεις του κοινού για πρόσβαση σε αυτούς του ψηφιακούς πόρους. Έντονα προβλήµατα αντηχούν από στατιστικά γραφεία όπως το γραφείο απογραφής, το εθνικό κέντρο στατιστικής στην υγεία που δηµιουργούν µακροχρόνια σύνολα δεδοµένων που οι ερευνητές εκµεταλλεύονται για να κατανοήσουν τάσεις στην 2

19 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή απασχόληση, τους µισθούς, την δηµόσια υγεία, την στέγαση, µόρφωση κ.λ.π ή χρησιµοποιούνται για αναλύσεις αποτελεσµάτων γύρω από κυβερνητικές πολιτικές και τις µεγάλες κοινωνικές επενδύσεις που στοχεύουν στην βελτίωση της κοινωνικής ευηµερίας. Ιδιωτικές εταιρίες επίσης συλλέγουν ψηφιακά δεδοµένα ως µέρος της βασικής του αποστολής τους, όπως για παράδειγµα για την ανάπτυξη νέων φαρµάκων από φαρµακευτικές εταιρίες, για την εξερεύνηση των πόρων πετρελαίου, φυσικού αερίου, νερού. Ψηφιακά βίντεο, ήχος, κινούµενα σχέδια και τα συνοδευόµενα κείµενα είναι µείζον πόροι τις βιοµηχανίας διασκέδασης αλλά επίσης αποτελούν σηµαντικούς πολιτιστικούς πόρους για το κοινό. Η µετατόπιση χρήσης ψηφιακών πόρων πέρα από ακαδηµαϊκή χρήση εξειδικευµένων βάσεων δεδοµένων έχει σαν αποτέλεσµα πολλά είδη οργανισµών ακόµα και απλοί πολίτες να αντιµετωπίζουν προκλήσεις ψηφιακής διατήρησης. Η εκτεταµένη χρήση ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και του ηλεκτρονικού εµπορίου έχει σαν αποτέλεσµα την δηµιουργία ηλεκτρονικών συναλλαγών που αποθηκεύονται σε βάσεις δεδοµένων και χρειάζεται να υποστηρίζονται τουλάχιστον όσο καιρό απαιτείται για ικανοποιηθούν ζητήµατα εξέταση λογιστικών βιβλίων, φορολογικά καθώς και µια σειρά από άλλες απαιτήσεις ευθύνης. Ιατρικοί φάκελοι που παρακολουθούν ατοµικά ιατρικά ιστορικά γίνονται επίσης ψηφιακοί. Πόροι πολιτιστική κληρονοµιάς και ζωντανές αποδείξεις τις ανθρώπινης δηµιουργικότητας στα ψηφιακά χρόνια, παράγονται, διαµοιράζονται και χρησιµοποιούνται σε ψηφιακή µορφή κυρίως µέσα από τον Παγκόσµιο Ιστό. Ακόµα και απλοί πολίτες συγκεντρώνουν αξιόλογους πόρους όπως ηλεκτρονική αλληλογραφία και ψηφιακές φωτογραφίες. Στην πραγµατικότητα λίγοι είναι οι τοµείς τη κοινωνίας που δεν έχουν επαφή µε κάποιο τρόπο από την ανάγκη αύξησης της µακροζωίας των ψηφιακών πόρων και την µείωση του ρίσκου καταστροφικής απώλειας τους. 3

20 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή 1.2 Ανασκόπηση των ερευνητικών προκλήσεων στην ψηφιακή διατήρηση Η διατήρηση της ψηφιακής πληροφορίας είναι πολύ πιο δύσκολη από την διατήρηση παραδοσιακού χαρτιού, ταινιών και πληροφορίας ήχου και βίντεο. Πρώτα από όλα η προοπτική µακροχρόνιων περιόδων ανεγείρει από µόνη της ξεχωριστές προκλήσεις. Τα ψηφιακά αρχεία έχουν σαν στόχο την διατήρηση δεδοµένων για δεκαετίες, αιώνες ή ακόµα µεγαλύτερα διαστήµατα. Ωστόσο τα αποθηκευτικά µέσα, οι συσκευές εισόδου-εξόδου, οι γλώσσες προγραµµατισµού, οι εφαρµογές λογισµικού καθώς και τα πρότυπα που είναι απαραίτητα για την ανάκτηση και την ερµηνεία της ψηφιακής πληροφορίας αναθεωρούνται και αντικαθίστανται κάθε λίγα χρόνια. εδοµένης της σηµερινής ταχείας καινοτοµίας στην τεχνολογία της πληροφορίας, η ψηφιακή πληροφορία που δηµιουργείται σήµερα ίσως να µην είναι προσιτή ή αδύνατον να ερµηνευτεί σε λίγα χρόνια από τώρα [NSF + ]. Η φυσική αναπαράσταση της ψηφιακής πληροφορίας µπορεί να διαχειρίζεται αντιγράφοντας τις ροές των δυαδικών ψηφίων από ένα φορέα σε έναν άλλο. Αναµφίβολα το πιο προκλητικό πρόβληµα είναι η διατήρηση της λογικής αναπαράστασης της πληροφορίας η δυνατότητα ουσιαστικά παρουσίασης της ροής δυαδικών ψηφίων µε τρόπους που έχουν σηµασία, έτσι ώστε άνθρωποι και υπολογιστές να µπορούν να ερµηνεύουν, να χρησιµοποιούν και να την κατανοούν σε οποιαδήποτε χρονικό σηµείο στο µέλλον. Η λογική διατήρηση είναι ένα δύσκολο πρόβληµα καθώς άνθρωποι και οργανισµοί χρησιµοποιούν όλο και περισσότερο πολύπλοκα εργαλεία λογισµικού, µοντέλα δεδοµένων, σηµασιολογία και έννοιες για την σύλληψη, αναπαράσταση, παρουσίαση και ανάλυση πολλών διαφορετικών ειδών πληροφορίας. Μορφοποιήσεις, πρότυπα, λογισµικό και σηµασιολογία αναπτύσσονται µε διαφορετικούς ρυθµούς για τα διαφορετικά είδη της ψηφιακής πληροφορίας επαυξάνοντας την πολυπλοκότητα σχεδίασης και επιλογής αποτελεσµατικών στρατηγικών διατήρησης για µεγάλα 4

21 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή χρονικά διαστήµατα. Ένα επιπλέον πρόβληµα στην διατήρηση για µεγάλα χρονικά διαστήµατα που καλύπτουν χρονικά διαστήµατα δεκαετιών, γενεών ή και αιώνων είναι η απειλή τις διακοπτόµενης διαχείρισης των ψηφιακών αντικείµενων που είναι κρίσιµη. Σε αντίθεση µε πολλά φυσικά αντικείµενα που αντέχουν περιόδους αµέλειας χωρίς να έχουν σαν αποτέλεσµα την ολική απώλεια, κάτι τέτοιο δεν ισχύει για τα ψηφιακά αντικείµενα που απαιτούν µόνιµη διατήρηση και εκπόνηση συστηµάτων «ζωτικής υποστήριξης» για να επιβιώσουν. Ο πλεονασµός, πολλαπλά αντίγραφα και ασφάλεια απέναντι σε επιθέσεις σε συστήµατα αρχειοθέτησης και κατά αστοχιών τις τεχνολογία αποτελούν κρίσιµες απαιτήσεις για την διατήρηση για µεγάλα χρονικά διαστήµατα, όπως επίσης η προοδευτική µετάβαση (migration) [Η01]. Επιπλέον οι προκλήσεις για ψηφιακή διατήρηση είναι µοναδικές εξαιτίας τις κλίµακας και ποικιλίας της πληροφορίας που έχει επί-µακράν αξία. Τα ψηφιακά αντικείµενα που είναι αξιόλογα για διατήρηση περιλαµβάνουν βάσεις δεδοµένων, έγγραφα, καταγραφές ήχου και βίντεο, φωτογραφικό υλικό και δυναµικά πολυµεσικά προϊόντα. Οι οντότητες αυτές δηµιουργούνται σε πολλά διαφορετικά είδη µέσων και αποθηκεύονται σε ευρεία ποικιλία από µορφοποιήσεις. Παρά την σταθερή πτώση στο κόστος αποθήκευσης η πρόσφατη µαζική άφιξη ψηφιακής πληροφορίας και η αυξανόµενη πολυπλοκότητα ξεπερνάει τις δυνατότητες αρχειοθέτησης των περισσοτέρων οργανισµών. Αυτό συµβαίνει κυρίως λόγω του γεγονότος ότι η ψηφιακή αρχειοθέτηση και διατήρηση για µεγάλα χρονικά διαστήµατα απαιτεί πολύ περισσότερα σε σχέση µε την αποθήκευση πολύ µεγάλων ποσοτήτων από ακατέργαστα δυαδικά ψηφία πληροφορίας. Οι ψηφιακές συλλογές απαιτούν υποστήριξη και επεξεργασία για να εξασφαλιστεί η µακροβιότητα, προστασία της ακεραιότητας και εµπλουτισµός της αξίας για µελλοντική χρήση. Οι τρέχουσες µεθοδολογίες διατήρησης απαιτούν εντατική ανθρώπινη παρέµβαση που δεν προβλέπεται να 5

22 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή είναι ανεκτή για µεγάλη χρονική διάρκεια καθώς θα είναι αδύνατον να κλιµακωθεί προς το ογκώδες µέγεθος πολλών ψηφιακών συλλογών. Επιπλέον δεν υπάρχουν επαρκώς αναπτυγµένες µεθοδολογίες για την διατήρηση πολλών σηµερινών πολύπλοκων ειδών δεδοµένων και µορφοποιήσεων. Η ανάπτυξη υποδοµής για ψηφιακή αρχειοθέτηση καθοδηγείται δυναµικά από την ανάγκη υποστήριξης πολλαπλών κοινοτήτων. Κάθε κοινότητα έχει της δικές της απαιτήσεις που προβλέπεται να επηρεάσουν το περιεχόµενο, την οργάνωση, σχεδίαση και τις υπηρεσίες των ψηφιακών αρχείων. εδοµένης της ποικιλίας του ψηφιακού υλικού που χρειάζεται να συντηρηθεί και των διαφορετικών ενδιαφερόµενων στην διαδικασία διατήρηση και των αποτελεσµάτων αυτής, γίνεται φανερό ότι δεν υπάρχει µια µοναδική προσέγγιση που να ανταποκρίνεται σε όλες τις προκλήσεις ψηφιακής διατήρησης. Αντιθέτως, απαιτείται έρευνα σε ένα ευρύ φάσµα λύσεων που επεκτείνονται από εργαλεία που µπορεί να χρησιµοποιήσει ένας απλός πολίτης για να διατηρήσει την φωτογραφική συλλογή του µέχρι συστήµατα µεγάλων ψηφιακών αποθηκών για ερευνητικές βάσεις, εικόνες και καταγεγραµµένους ήχους. Η δηµιουργία υποδοµής που θα καθιστά εφικτή και υποφερτή την διατήρηση ψηφιακών συλλογών για µεγάλα χρονικά διαστήµατα επίσης απαιτεί την αναγνώριση εννοιών, µεθοδολογιών και τεχνολογιών που να ικανοποιούν κοινές απαιτήσεις για αποθήκευση, διαχείριση και πρόσβαση. 1.3 Αντικείµενο της εργασίας Το πρόβληµα της ψηφιακής διατήρησης επικεντρώνεται στο να εξασφαλίσει ότι ψηφιακά έγγραφα που δηµιουργούνται σήµερα από υπολογιστικά συστήµατα και εφαρµογές να µπορούν να παραµένουν διαθέσιµα, χρηστικά και αυθεντικά σε δέκα ακόµα και εκατό χρόνια όταν πλέον οι εφαρµογές και τα συστήµατα τα οποία χρησιµοποιήθηκαν για την δηµιουργία και την ερµηνεία αυτών των ψηφιακών εγγράφων δεν θα είναι πλέον διαθέσιµα. 6

23 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή Υπάρχουν δυο σηµαντικές συνιστώσες που πρέπει να µελετηθούν στην διατήρηση των ψηφιακών εγγράφων: ιατήρηση της ροής δυαδικών ψηφιών που αποτελούν ένα ψηφιακό έγγραφο (data preservation) ιατήρηση του νοήµατος ενός ψηφιακού εγγράφου (meaning preservation). Η παρούσα µελέτη επικεντρώνεται στο πρώτο πρόβληµα, και συγκεκριµένα στη σχεδίαση διατάξεων συστηµάτων για την διατήρηση ψηφιακών δεδοµένων (διατήρηση της ροής των δυαδικών ψηφιών). Μια σειρά από αναλυτικές τεχνικές θα χρησιµοποιηθούν για την ανάπτυξη µοντέλων αξιοπιστίας µε στόχο την υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων που εµπλέκονται στην σχεδίαση αξιόπιστων διατάξεων συστηµάτων, που είναι κατάλληλα για την µακροχρόνια φύλαξη ψηφιακών δεδοµένων. Ερωτήµατα όπως πόσα αντίγραφα ασφαλείας για κάθε ψηφιακό έγγραφο απαιτείται να κρατάει µια διάταξη για να πετύχει ένα δεδοµένο στόχο αξιοπιστίας, πόσο συχνά απαιτείται να γίνεται έλεγχος στα αντίγραφα για τυχόν σφάλµατα, ποια αποθηκευτικά µέσα είναι κατάλληλα για την αποθήκευση ψηφιακών δεδοµένων, τι επιρροή µπορεί να έχουν φυσικά γεγονότα καταστροφής (όπως πυρκαγιά, πληµµύρα και σεισµοί) στην αξιοπιστία µιας προτεινόµενης διάταξης καθώς και εναλλακτικές διατάξεις που διατηρούν αντίγραφα σε διαφορετικές τοποθεσίες, εξετάζονται. Μια σειρά από αναλύσεις ευαισθησίας εκτελούνται και καταγράφουν τις µεταβολές στα κριτήρια αξιοπιστίας των προτεινόµενων διατάξεων σε συναρτήσει των µεταβολών στις παραµέτρους εισόδου. Οι αναλύσεις ευαισθησίας είναι ιδιαίτερα χρήσιµες στο να εστιάσουν στις παραµέτρους που επηρεάζουν σε σηµαντικό βαθµό την αξιοπιστία και το κόστος των διατάξεων («µείζονες» παράγοντες) και παράλληλα µπορεί να δώσουν απαντήσεις στα σηµαντικά ερωτήµατα που όπως αναφέραµε εµπλέκονται στην σχεδίαση 7

24 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή διατάξεων συστηµάτων για ψηφιακή διατήρηση. 1.4 Οργάνωση της εργασίας Η οργάνωση της συγκεκριµένης µεταπτυχιακής εργασίας έχει ως εξής: Στο Κεφάλαιο 2 περιγράφονται συνοπτικά οι τρόποι µε τους οποίους µπορεί να χαθεί ψηφιακή πληροφορία καθώς και κάποιες βασικές τεχνικές και στρατηγικές για την αντιµετώπιση πιθανών αστοχιών ώστε να µην έχουν ως αποτέλεσµα την απώλεια πληροφορίας. Στο Κεφάλαιο 3 παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο για την αποτίµηση της αξιοπιστίας και διαθεσιµότητας υπολογιστικών συστηµάτων. Με µια σύντοµη ανασκόπηση εισάγονται βασικές ορολογίες, ορισµοί και καθώς και οι παράµετροι που εµφανίζονται σε µοντέλα ολικής αξιοπιστίας. Ιδιαίτερη έµφαση δίνεται στα µοντέλα Markov και στην θεωρία πάνω στην οποία στηρίζονται καθώς αποτελούν την τεχνική µοντελοποίησης που χρησιµοποιείται για την µελέτη της αξιοπιστίας προτεινόµενων διατάξεων συστηµάτων για ψηφιακή διατήρηση. Στο τέλος του κεφαλαίου υπάρχει µια σύντοµη ανασκόπηση των δυνατοτήτων του λογισµικού SHARPE που χρησιµοποιείται στη διάρκεια της παρούσας εργασίας για την ανάλυση των µοντέλων και την παραγωγή αριθµητικών αποτελεσµάτων. Στο Κεφάλαιο 4 περιγράφεται ο τρόπος µοντελοποίησης µιας σειράς προτεινόµενων διατάξεων συστηµάτων για ψηφιακή διατήρηση και ταυτόχρονα γίνεται και η αποτίµηση της αξιοπιστίας τους. Μια σειρά από αναλύσεις ευαισθησίας εκτελούνται και εξετάζουν πιθανές επιρροές των παραµέτρων εισόδου σε κριτήρια αξιοπιστίας των διατάξεων συστηµάτων για ψηφιακή διατήρηση. Το Κεφάλαιο 5 καταλήγει την συγκεκριµένη µεταπτυχιακή εργασία, 8

25 Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή ανακεφαλαιώνοντας την προσφορά της και δίνει µια σειρά από κατευθύνσεις για µελλοντική εργασία 9

26

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Απώλεια ψηφιακής πληροφορίας: προβλήµατα και αντιµετώπιση 2.1 Κατηγορίες γεγονότων που οδηγούν στην απώλεια ψηφιακής πληροφορίας Ένα αρχικό βήµα στη µελέτη διατάξεων συστηµάτων για µακροχρόνια φύλαξη ψηφιακών δεδοµένων αποτελεί η κατανόηση του τρόπου µε τον οποίο χάνεται πληροφορία καθώς και των τεχνικών που υπάρχουν για την µείωση του κινδύνου αυτών των απωλειών. Οι κυριότερες κατηγορίες ανεπιθύµητων γεγονότων που µπορεί να οδηγήσουν στην απώλεια ενός ψηφιακού εγγράφου είναι [C03]: Αλλοίωση και αστοχία του φορέα δεδοµένων: Η διαδικασία φυσικής φθοράς µπορεί να καταστήσει ένα φορέα ψηφιακής πληροφορίας µη αναγνώσιµο. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η µαγνητική εξασθένιση (media decay) που συµβαίνει όταν ένας φορέας χάσει την ικανότητα να κρατάει τα δυαδικά ψηφία που κωδικοποιούν ένα ψηφιακό έγγραφο 1. Επίσης ένας δίσκος µπορεί να αστοχήσει και να χάσει τα δεδοµένα του λόγω συντριβής της κεφαλής του δίσκου, αστοχίας ηλεκτρονικών κυκλωµάτων ελέγχου ή ελαττωµάτων στην διάρκεια κατασκευής του. Παλαίωση συνιστωσών πρόσβασης: Ένα ψηφιακό έγγραφο µπορεί να 1 Με τον όρο ψηφιακό έγγραφο θα αναφερόµαστε στην µονάδα πληροφορίας που διαχειρίζεται ένα σύστηµα ψηφιακής διατήρησης.

28 Κεφάλαιο 2. Απώλεια ψηφιακής πληροφορίας: προβλήµατα και αντιµετώπιση χαθεί λόγω παλαίωσης των συνιστωσών που υποστηρίζουν την πρόσβαση σε αυτό. Χαρακτηριστικό παράδειγµα είναι η κατάργηση της µορφοποίησης που ακολουθεί ένα ψηφιακό έγγραφο, που συµβαίνει όταν το σύστηµα δεν είναι πλέον σε θέσει να ερµηνεύσει τα δυαδικά ψηφία που είναι αποθηκευµένα σε ένα φορέα. Ανθρώπινα λάθη και λάθη λογισµικού: Ψηφιακά έγγραφα µπορεί να χαλάσουν και να χαθούν τόσο από ανθρώπινα λάθη όσο και από σφάλµατα λογισµικού. Εξωτερικά γεγονότα: Εξωτερικά γεγονότα όπως πυρκαγιά, πληµµύρα, σεισµοί κ.α. µπορεί επίσης να προκαλέσουν καταστροφή ψηφιακής πληροφορίας. Τέτοια γεγονότα προκαλούν µάλιστα ολικές απώλειες καταστρέφοντας για παράδειγµα πολλαπλούς δίσκους και ίσως όλα τα διαθέσιµα αντίγραφα ασφαλείας των ψηφιακών εγγράφων. 2.2 Τρόποι αντιµετώπισης υο γνωστοί τρόποι για την αντιµετώπιση αστοχιών σε υπολογιστικά συστήµατα είναι είτε η µείωση των πιθανοτήτων να συµβούν οι αστοχίες που περιγράψαµε στην προηγούµενη ενότητα είτε η σχεδίαση των συστηµάτων να γίνεται µε τέτοιο τρόπο ώστε ακόµα και αν συµβαίνουν αστοχίες να µην έχουν σαν αποτέλεσµα την απώλεια ψηφιακών εγγράφων. Στη συνέχεια της ενότητας θα κάνουµε µια σύντοµη ανασκόπηση των τεχνικών που ανήκουν σε αυτές τις δυο κατηγορίες Τεχνικές για την µείωσης πιθανότητας εµφάνισης αστοχιών Για την αντιµετώπιση του κινδύνου φυσικής φθοράς των φορέων πληροφορίας προτείνετε η επιλογή πιο αξιόπιστων συνιστωσών µε µεγαλύτερη διάρκεια ζωής καθώς και η φύλαξη των φορέων σε ελεγχόµενες περιβαλλοντικές συνθήκες χωρίς µεταβολές σε θερµοκρασία και υγρασία. Ιδίως ο έλεγχος του περιβάλλοντος λειτουργίας ενός συστήµατος έχει δείξει ότι µειώνει σηµαντικά την πιθανότητα 12

29 Κεφάλαιο 2. Απώλεια ψηφιακής πληροφορίας: προβλήµατα και αντιµετώπιση ξαφνικών αστοχιών [NML03, B95, AES , DPGN03]. Το πρόβληµα της παλαίωσης των συνιστωσών πρόσβασης σε ψηφιακά έγγραφα είναι πολύπλοκο καθώς κανείς δεν µπορεί να προβλέψει µε ακρίβεια ποια λειτουργικά συστήµατα, µορφότυποι δεδοµένων και συσκευές θα συνεχίζουν να υποστηρίζονται στο µέλλον. Ωστόσο έχουν προταθεί τεχνικές που βοηθάνε να αντιµετωπιστεί το πρόβληµα όπως για παράδειγµα η χρήση προτύπων και η διατήρηση της τεχνολογίας [H02]. Η επιστηµονική κοινότητα που ασχολείται µε τη ψηφιακή διατήρηση έχει δώσει ιδιαίτερη σηµασία στην χρήση προτύπων για την µορφοποίηση των ψηφιακών δεδοµένων καθώς τα πρότυπα είναι καλά τεκµηριωµένα και επιτρέπουν ακόµα και την επαναδηµιουργία λογισµικού για την ερµηνεία των ψηφιακών εγγράφων. Στην βιβλιογραφία δίνεται ιδιαίτερα έµφαση στην πρότυπη γλώσσα XML που για πολλούς θεωρείται η πιο υποσχόµενη τωρινή λύση µορφοποίηση δεδοµένων για αρχειοθέτηση και διαλειτουργικότητα και εξετάζεται σαν µια ξεχωριστή στρατηγική προσέγγιση για ψηφιακή διατήρηση [Η02]. Η διατήρηση της τεχνολογίας αποτελεί επίσης µια τεχνική για την αντιµετώπιση της παλαίωσης των συνιστωσών. Ωστόσο είναι δαπανηρή και από τεχνολογικής άποψης εξαιρετικά πολύπλοκη. Για την µείωση της πιθανότητας απωλειών ψηφιακής πληροφορίας λόγω ανθρώπινων λαθών, υπάρχουν οδηγίες για την σχεδίαση διεπαφών ώστε να παρεµποδίζονται για παράδειγµα λαθεµένες ενέργειες διαγραφής. Αντίστοιχα για τα λάθη λογισµικού που µπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια δεδοµένων έχουν προταθεί έλεγχοι ασφάλειας στο υλικό απαγορεύοντας για παράδειγµα εγγραφή στην µνήµη από µη εξουσιοδοτηµένα προγράµµατα λογισµικού Τεχνικές ανάκαµψης αστοχιών Μετάβαση (Migration) Ένα ευρέως αποδεκτός ορισµός του όρου µετάβαση δόθηκε το 1996 από το Task Force on the Archiving of Digital Information [CPA-RLG96]: 13

30 Κεφάλαιο 2. Απώλεια ψηφιακής πληροφορίας: προβλήµατα και αντιµετώπιση «Η µετάβαση είναι ένα σύνολο από οργανωµένα καθήκοντα σχεδιασµένα για την εκτέλεση περιοδικής µεταφοράς του ψηφιακού υλικού από µια διάταξη υλικού-λογισµικού σε άλλη ή από µια γενεά τεχνολογίας υπολογιστών στην επόµενη γενεά» Ο συγκεκριµένος ορισµός είναι αρκετά ευρύς και διαφορετικές οµάδες και άτοµα έχουν προτείνει µια σειρά από διαφορετικές τεχνικές προσεγγίσεις για στρατηγικές µετάβασης. To National Preservation Office [NPO] διαχωρίζει τη µετάβαση σε τέσσερα διαφορετικά νήµατα: Αλλαγή φορέα: Συχνά απαιτείται να γίνεται αλλαγή του φορέα των ψηφιακών εγγράφων σε συνδυασµό µε άλλες ενέργειες διατήρησης ώστε να εξασφαλιστεί η µακροχρόνια ερµηνεία της ροής δυαδικών ψηφίων. Προς τα πίσω συµβατότητα: Βασίζεται κυρίως στους δηµιουργούς λογισµικού να κάνουν νέες εκδόσεις εφαρµογών συµβατές µε προκατόχους τους. Ωστόσο τέτοιου είδους συµβατότητες διαρκούν συνήθως για λίγες γενεές και βασίζονται και στα συµφέροντα των δηµιουργών του αντίστοιχου λογισµικού. ια-λειτουργικότητα: Απαιτεί την δυνατότητα µετακίνησης των ψηφιακών αντικειµένων από µια πλατφόρµα ή εφαρµογή στην επόµενη. Εδώ είναι αναγκαία η λήψη µέτρων ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχουν απώλειες της αυθεντικότητας, πληροφορίας ή λειτουργικότητας. Μετατροπή σε πρότυπες µορφοποιήσεις: υνατότητα µετακίνησης των αντικειµένων από αρχικούς µορφότυπους που εξαρτώνται από τις εφαρµογές που χρησιµοποιήθηκαν για την δηµιουργία τους, σε πρότυπους µορφότυπους µη ιδιοκτησιακού χαρακτήρα. Τα τελευταία χρόνια η µετάβαση αποτελεί µια ευρέως διαδεδοµένη στρατηγική διατήρησης καθώς προσφέρει την πιο απλή τεχνολογικά προσέγγιση για την εξασφάλιση συνεχής πρόσβασης σε ψηφιακά έγγραφα. Στην βιβλιογραφία 14

31 Κεφάλαιο 2. Απώλεια ψηφιακής πληροφορίας: προβλήµατα και αντιµετώπιση υπάρχει πλούσιο υλικό για την τρέχουσα έρευνα γύρω από την εφαρµογή στρατηγικών µετάβασης [LKR + 00, DPC, H01]. Πανοµοιότυπη επανάληψη (Replication) Η τεχνική της πανοµοιότυπης επανάληψης αντιµετωπίζει αστοχίες µε την δηµιουργία πολλαπλών αντιγράφων ή νέων στιγµιότυπων ενός ψηφιακού εγγράφου ώστε να εξασφαλίζεται η µακρόχρονη επιβίωση του. Έτσι για παράδειγµα σε περίπτωση αστοχίας ενός δίσκου, έχοντας πανοµοιότυπα αντίγραφα των εγγράφων σε ίδια ή διαφορετικά αποθηκευτικά µέσα είναι δυνατή η ανακατασκευή των περιεχοµένων του δίσκου. Η τεχνική αυτή µπορεί να χρησιµοποιηθεί και για την αντιµετώπιση του προβλήµατος παλαίωσης των συνιστωσών πρόσβασης καθώς για ένα ψηφιακό αντίγραφο είναι δυνατόν να διατηρούνται πολλαπλά αντίγραφα σε διαφορετικές µορφοποιήσεις ώστε να µειώνεται ο κίνδυνος ένα έγγραφο να µην µπορεί να ερµηνευτεί πια λόγω ξεπερασµένης µορφοποίησης. Η πανοµοιότυπη επανάληψη έχει χρησιµοποιηθεί σε πολλά συστήµατα, µεταξύ άλλων τα εξής: Computer Research Repository, The Archival Intermemory Project, Stanford Archival Fault [HL93, CCM00]. Εξοµοίωση (Emulation) H εξοµοίωση περιλαµβάνει την επαναδηµιουργία σε µια νέα πλατφόρµα, όλων των συνιστωσών που απαιτούνται για την πρόσβαση σε ένα ψηφιακό έγγραφο. Η εξοµοίωση µπορεί να γίνει σε πολλά επίπεδα: υλικού, λειτουργικού συστήµατος ή λογισµικού εφαρµογής. Το βασικό µειονέκτηµα αυτής της προσέγγισης είναι το κατά πόσο είναι επιτεύξιµη καθώς πρόκειται για διαδικασία εξαιρετικά πολύπλοκη που απαιτεί λεπτοµερείς γνώσεις για το αρχικό περιβάλλον. Στην ουσία δεν υπάρχει καµία εγγύηση ότι θα είναι εφικτή η αναδηµιουργία ενός πλήρους υπολογιστικού περιβάλλοντος σε κάποιο µελλοντικό υπολογιστή. Ωστόσο, η εξοµοίωση έχει δοκιµαστεί σε κάποια πεδία µε επιτυχία και ίσως αποτελεί µοναδικό τρόπο για την υποστήριξη πολύπλοκων 15

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΥΛΙΚΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εισαγωγή Ηεµφάνιση ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισµικού σε εφαρµογές µε υψηλές απαιτήσεις αξιοπιστίας, όπως είναι διαστηµικά προγράµµατα, στρατιωτικές τηλεπικοινωνίες,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων

Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων Μέθοδοι και Τεχνικές για τον Στρατηγικό Σχεδιασµό Πληροφοριακών Συστηµάτων (SISP) Στρατηγική και Διοίκηση Πληροφοριακών Συστηµάτων Μάθηµα 2 No 1 Δοµή της Παρουσίασης l 1. Εισαγωγή l 2. Μεθοδολογία SISP

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο του μαθήματος

Περιεχόμενο του μαθήματος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Απαιτήσεις Λογισμικού Περιπτώσεις χρήσης Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2012-2013 1 Περιεχόμενο του μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών

Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Ηµερίδα: Πρόληψη - ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο ρόλος του Αγρονόµου Τοπογράφου Μηχανικού Τα GIS στην Πρόληψη και ιαχείριση των Φυσικών Καταστροφών Γεώργιος Ν.Φώτης Αναπληρωτής Καθηγητής ΠΘ Kωστής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού

Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΜΑΤΙΚΗΣ Ανάλυση Απαιτήσεων Απαιτήσεις Λογισµικού Μάρα Νικολαϊδου Δραστηριότητες Διαδικασιών Παραγωγής Λογισµικού Καθορισµός απαιτήσεων και εξαγωγή προδιαγραφών

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. Η Ανάλυση και ο Σχεδιασµός στην Ενοποιηµένη ιαδικασία. ρ. Πάνος Φιτσιλής 1 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Η και ο στην Ενοποιηµένη ιαδικασία ρ. Πάνος Φιτσιλής Περιεχόµενα Γενικές αρχές ανάλυσης και σχεδιασµού Τα βήµατα της ανάλυσης και του σχεδιασµού Συµπεράσµατα 2 3 Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος

Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Κεφάλαιο 4: Λογισμικό Συστήματος Ερωτήσεις 1. Να αναφέρετε συνοπτικά τις κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το λογισμικό συστήματος. Σε ποια ευρύτερη κατηγορία εντάσσεται αυτό; Το λογισμικό συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Τα µπιτ και η σηµασία τους. Σχήµα bit. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (1/2) 1.7 Αποθήκευση κλασµάτων 1.8 Συµπίεση δεδοµένων 1.9 Σφάλµατα επικοινωνίας

Τα µπιτ και η σηµασία τους. Σχήµα bit. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (1/2) 1.7 Αποθήκευση κλασµάτων 1.8 Συµπίεση δεδοµένων 1.9 Σφάλµατα επικοινωνίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (1/2) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Αποθήκευση εδοµένων (2/2) 1.1 Τα bits και ο τρόπος που αποθηκεύονται 1.2 Κύρια µνήµη 1.3 Αποθηκευτικά µέσα 1.4 Αναπαράσταση πληροφοριών ως σχηµάτων bits

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Διοίκηση Ολικής Ποιότητας και Διαχείριση Περιβάλλοντος Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών Ακαδημαϊκό Έτος 2006-07 2η ΟΣΣ Ευτύχιος Σαρτζετάκης, Αναπληρωτής

Διαβάστε περισσότερα

http://kesyp.didefth.gr/ 1

http://kesyp.didefth.gr/ 1 248_Τµήµα Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ηράκλειο Προπτυχιακό Πρόγραµµα Σκοπός του Τµήµατος Εφαρµοσµένων Μαθηµατικών είναι η εκαπαίδευση επιστηµόνων ικανών όχι µόνο να υπηρετήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών

GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών GIS: Εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήµατα Πληροφοριών Σηµειώσεις Σεµιναρίου ηµήτρης Τσολάκης v1.2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή... 9 1.1. GIS in Greek...10 1.2. Γιατί GIS;...10 1.3. Τι Είναι τα GIS...12 1.3.1.

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Π3.1 ΣΧΕΔΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Αριθμός Έκδοσης: ΕΚΕΤΑ ΙΜΕΤ ΕΜ Β 2014 13 Παραδοτέο ΙΜΕΤ Τίτλος Έργου: «Ολοκληρωμένο σύστημα για την ασφαλή μεταφορά μαθητών» Συγγραφέας: Δρ. Μαρία Μορφουλάκη Κορνηλία Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ,

Διαβάστε περισσότερα

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου

SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου SGA Διαχείριση Πρωτόκολλου 1. SGA Διαχείριση Πρωτοκόλλου... 2 1.1. Καινοτομία του προσφερόμενου προϊόντος... 2 1.2. Γενικές αρχές του προσφερόμενου συστήματος... 2 1.3. Ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 10. Εισαγωγή στην εκτιμητική ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΤΡΑΣ Εργαστήριο Λήψης Αποφάσεων & Επιχειρησιακού Προγραμματισμού Καθηγητής Ι. Μητρόπουλος ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Κόστους Κύκλου Ζωής

Ανάλυση Κόστους Κύκλου Ζωής Ανάλυση Κόστους Κύκλου Ζωής ρ Γ. Γιαννακίδης Εισαγωγή Στόχοι και Οφέλη Ανάλυση Κόστους Κύκλου Ζωής Life Cycle Cost Analysis - LCCA Μέθοδος οικονοµικής σύγκρισης εναλλακτικών επενδύσεων που βασίζεται στο

Διαβάστε περισσότερα

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου J-GANNO ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΑΚΕΤΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΝΕΥΡΩΝΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ JAVA Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής

Βασικές Έννοιες Πληροφορικής Βασικές Έννοιες Πληροφορικής 1. Τι είναι ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι οποιαδήποτε συσκευή μεγάλη ή μικρή που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος

ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ. Τι είναι αλγόριθμος ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Στο σηµείωµα αυτό αρχικά εξηγείται η έννοια αλγόριθµος και παραθέτονται τα σπουδαιότερα κριτήρια που πρέπει να πληρεί κάθε αλγόριθµος. Στη συνέχεια, η σπουδαιότητα των αλγορίθµων συνδυάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΤΟ BIZAGI ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΤΟ BIZAGI ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Ανάλυση - Προσομοίωση ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΣΤΟ BIZAGI ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 1 Προσομοίωση Η προσομοίωση είναι μέθοδος μελέτης ενός συστήματος και εξοικείωσης με τα χαρακτηριστικά του με

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χρήσης Slide Recorder

Εγχειρίδιο Χρήσης Slide Recorder Εγχειρίδιο Χρήσης Slide Recorder Αναπτύχθηκε στο Κέντρο Λειτουργίας Διαχείρισης Δικτύου, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προγραμματιστής: Γιώργος Φράγκος Περιεχόμενα Εγχειρίδιο Χρήσης Slide

Διαβάστε περισσότερα

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών

Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών Πόρων, Υδραυλικών και Θαλάσσιων Έργων Κασταλία Σύστηµα στοχαστικής προσοµοίωσης υδρολογικών µεταβλητών. Κουτσογιάννης Α. Ευστρατιάδης Φεβρουάριος 2002 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων.

Ορισµένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι χρειαζόµαστε µίνιµουµ 30 περιπτώσεις για να προβούµε σε κάποιας µορφής ανάλυσης των δεδοµένων. ειγµατοληψία Καθώς δεν είναι εφικτό να παίρνουµε δεδοµένα από ολόκληρο τον πληθυσµό που µας ενδιαφέρει, διαλέγουµε µια µικρότερη οµάδα που θεωρούµε ότι είναι αντιπροσωπευτική ολόκληρου του πληθυσµού. Τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑ ΑΣ Γιάννης Σταµατίου Επιστηµονικός Σύµβουλος σε θέµατα Κρυπτογραφίας και Ασφάλειας στο Ε.Α.Ι.Τ.Υ., Επίκουρος ΚαθηγητήςΤµήµατος Μαθηµατικών, Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων

Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστηµάτων Ασφάλεια ενός Π.Σ.: Η ικανότητα ενός οργανισµού να προστατεύει τις πληροφορίες/πόρους του από τυχόν αλλοιώσεις, καταστροφές και µη εξουσιοδοτηµένη χρήση Η ικανότητά του να παρέχει ορθές και αξιόπιστες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ ΔΔ-...

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ ΔΔ-... ΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΙΑΝΟΜΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΑΣ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟ ΔΔ-... ΕΡΓΟ: «Πιλοτικό Σύστηµα Τηλεµέτρησης και ιαχείρισης της Ζήτησης Παροχών Ηλεκτρικής Ενέργειας Οικιακών

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

STORAGE AREA NETWORK. Σπουδαστές: Δόση Νικολέτα Καρακούση Πελαγία 30/5/2014 1

STORAGE AREA NETWORK. Σπουδαστές: Δόση Νικολέτα Καρακούση Πελαγία 30/5/2014 1 STORAGE AREA NETWORK Σπουδαστές: Δόση Νικολέτα Καρακούση Πελαγία 30/5/2014 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΤΥΟ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ (SAN) ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ (SAN) Οποιοδήποτε, υψηλής απόδοσης, δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd)

...στις µέρες µας, όσο ποτέ άλλοτε, οι χώρες καταναλώνουν χρόνο και χρήµα στη µέτρηση της απόδοσης του δηµόσιου τοµέα...(oecd) Κατηγορία Καλύτερης Εφαρµογής 4-delta: ηµιουργία & ιαχείριση ιαδικασιών Αξιολόγησης στο ηµόσιο τοµέα Χονδρογιάννης Θεόδωρος Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αλεξόπουλος Χαράλαµπος Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών

Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών 1 Αλγόριθµοι δροµολόγησης µε µέσα µαζικής µεταφοράς στο µεταφορικό δίκτυο των Αθηνών ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Κωτσογιάννη Μαριάννας Περίληψη 1. Αντικείµενο- Σκοπός Αντικείµενο της διπλωµατικής αυτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικός ταξινοµητής είναι ένα σύστηµα ταξινόµησης που χρησιµοποιεί γραµµικές διακριτικές συναρτήσεις Οι ταξινοµητές αυτοί αναπαρίστανται συχνά µε οµάδες κόµβων εντός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς

4 Πιθανότητες και Στοιχεία Στατιστικής για Μηχανικούς Πρόλογος Ο μηχανικός πρέπει να συνεχίσει να βελτιώνει την ποιότητα της δουλειάς του εάν επιθυμεί να είναι ανταγωνιστικός στην αγορά της χώρας του και γενικότερα της Ευρώπης. Μία σημαντική αναλογία σε αυτήν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών

Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών ΕΠΛ362: Τεχνολογία Λογισμικού ΙΙ (μετάφραση στα ελληνικά των διαφανειών του βιβλίου Software Engineering, 9/E, Ian Sommerville, 2011) Ενότητα 12 (κεφάλαιο 28) Αρχιτεκτονικές Εφαρμογών Οι διαφάνειες αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ. Θεωρία και Πολιτική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ Θεωρία και Πολιτική Παντελής Καλαϊτζιδάκης Σαράντης Καλυβίτης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή στην οικονομική μεγέθυνση Ορισμός της οικονομικής μεγέθυνσης 15 Μια σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

ιαγράµµατα Ελέγχου Ιδιοτήτων (Control Charts for Attributes)

ιαγράµµατα Ελέγχου Ιδιοτήτων (Control Charts for Attributes) ιαγράµµατα Ελέγχου Ιδιοτήτων (Control Charts for Attributes) Πολλά ΧΠ δεν µπορούν να αναπαρασταθούν αριθµητικά. Τα ΧΠ χαρακτηρίζονται συµµορφούµενα και µη-συµµορφούµενα. Τα ΧΠ τέτοιου είδους ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων ΠΣΕ, Τµήµα Τηλεπικοινωνιών & ικτύων Η/Υ Εργαστήριο ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ( ηµιουργία συστήµατος µε ροint-tο-ροint σύνδεση) ρ Θεοδώρου Παύλος Χανιά 2003 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 2 ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ PΟINT-TΟ-PΟINT...2

Διαβάστε περισσότερα

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885

Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 CubisLITE Client Οδηγίες Χρήσεως Cubitech Hellas Ακροπόλεως 24, Καλλιθέα, Αθήνα Τ.Κ. 176 75, Ελλάδα, Τηλ. 210 9580887-8 Φαξ.2109580885 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Γενικά 1. Τι είναι ο CubisLITE Server 2. Τι είναι ο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων

Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική. Τυπικοί χρόνοι πρόσβασης. Μέσος χρόνος πρόσβασης. Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων Κεφάλαιο 5Β (επανάληψη) Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Απόδοση των οδηγών αποθηκευτικών µέσων Μέσος χρόνος πρόσβασης (Average Access Time) Ταχύτητα µεταφοράς δεδοµένων (Data-Transfer

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων

Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων ΕΠΛ 003 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Σύστηµα Αρχείων και Καταλόγων ιάλεξη 7 (Κεφάλαιο 11 του βιβλίου) Στόχοι Κεφαλαίου Περιγραφή της έννοιας του αρχείου, συστήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΟ

ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΣΧΕΔΙΟ «Κοινή Πράξη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Α.Π.Δ.Π.Χ.) και της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α.Δ.Α.Ε.) ως προς τις υποχρεώσεις των παρόχων για την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Certified Engineer Manager (CEM)

Certified Engineer Manager (CEM) Certified Engineer Manager (CEM) Εξεταστέα Ύλη (Syllabus) Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥ

1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥ 1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ ΠΤΥΧΙΟΥ Ισχύει ένα πρόγραμμα σπουδών από τον Οκτώβριο του 2013. Για να πάρει κάποιος πτυχίο από το 2014 κι έπειτα απαιτείται να πληροί όλους τους παρακάτω όρους:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Πληροφορική

Εισαγωγή στην Πληροφορική Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Εισαγωγή στην Πληροφορική 1 Γενικές πληροφορίες Εισαγωγή στην Πληροφορική ιδασκαλία: Παναγιώτης Χατζηδούκας Email:

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένα υπό πολιορκία

Δεδομένα υπό πολιορκία Δεδομένα υπό πολιορκία Πραγματικά περιστατικά απώλειας & διαρροής δεδομένων και πώς μπορείτε να προστατέψετε την προσωπική και την εταιρική σας ψηφιακή περιουσία Παναγιώτης Πιέρρος Managing Director της

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής Management Information Systems Εργαστήριο 4 ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας)

Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής Management Information Systems Εργαστήριο 4 ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής Management Information Systems Εργαστήριο 4 ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Προσοµοίωση (Simulation) και Τυχαίες µεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Εισαγωγή στον προγραµµατισµό Η έννοια του προγράµµατος Ο προγραµµατισµός ασχολείται µε τη δηµιουργία του προγράµµατος, δηλαδή του συνόλου εντολών που πρέπει να δοθούν στον υπολογιστή ώστε να υλοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.)

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ MANAGEMENT INFORMATION SYSTEMS (M.I.S.) 1.1 Κωνσταντίνος Ταραμπάνης Καθηγητής Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Γρ. 307 2310-891-578 kat@uom.gr

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Εισαγωγή. Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1 Εισαγωγή Υλισµικό Λογισµικό Αρχές σχεδίασης ιαφάνεια Κλιµάκωση Παρεχόµενες υπηρεσίες Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή Μοντέλο πελάτη εξυπηρετητή τριών επιπέδων Κατανοµή επεξεργασίας Κατανεµηµένα Συστήµατα 01-1

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Κατηγορίες υλισµικού. Περίληψη µαθήµατος (συνέχεια) Επεξεργαστής Μνήµη. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07

Πληροφορίες. Εισαγωγή στην Πληροφορική. Κατηγορίες υλισµικού. Περίληψη µαθήµατος (συνέχεια) Επεξεργαστής Μνήµη. Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 Πληροφορίες Εισαγωγή στην Πληροφορική Χειµερινό Εξάµηνο 2006-07 ρ. Παναγιώτης Χατζηδούκας (Π..407/80) Μόνο για την επόµενη Τετάρτη 25/10, το µάθηµα (12-13) δεν θα πραγµατοποιηθεί. Τα εργαστήρια θα ξεκινήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ERP Τι Είναι - Χαρακτηριστικά Οφέλη από την Εφαρµογή τους 2. Μεθοδολογική Προσέγγιση Επιλογής & Υλοποίησης Συστηµάτων ERP

Διαβάστε περισσότερα

«Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα»

«Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα» Πανεπιστήµιο Πειραιά, Τµήµα Βιοµηχανικής ιοίκησης & Τεχνολογίας «Η εξέλιξη της Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης, η προσαρµογή και η εφαρµογή της στην Ελληνική Πραγµατικότητα» Τί είναι το e-government Είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί

Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΟΛΙΚΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 Κεφάλαιο 2: Έννοιες και Ορισμοί Η επιτυχία των επιχειρήσεων βασίζεται στην ικανοποίηση των απαιτήσεων των πελατών για: - Ποιοτικά και αξιόπιστα προϊόντα - Ποιοτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία πραγµατικού χρόνου Κατάτµηση της µνήµης

Επεξεργασία πραγµατικού χρόνου Κατάτµηση της µνήµης Επεξεργασία πραγµατικού χρόνου Κατάτµηση της µνήµης ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥ Α.ΒΑΪΡΗΣ 16 Σχεδιασµός του Λογισµικού ιεργασιών ανάπτυξη του λογισµικού λειτουργικός σχεδιασµός κωδικοποίηση δοκιµές συντήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19

Περιεχόµενα. Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional. Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Περιεχόµενα Ευχαριστίες... 17 Εισαγωγή... 19 Μέρος I Βασικά στοιχεία των Microsoft Windows XP Professional 1 Εισαγωγή στη διαχείριση των Microsoft Windows XP Professional... 25 Ξεκίνηµα µε τα Windows XP

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ρ Θεοδώρου Παύλος pavlos@aegean.gr Βιβλίο Μαθήµατος: Επικοινωνίες Υπολογιστών & εδοµένων, William Stallings, 6/e, 2000. ΕΥ - κεφ.9 (1/2) ρ Παύλος Θεοδώρου 1 Εισαγωγή Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM).

Υπάρχουν δύο τύποι μνήμης, η μνήμη τυχαίας προσπέλασης (Random Access Memory RAM) και η μνήμη ανάγνωσης-μόνο (Read-Only Memory ROM). Μνήμες Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των ψηφιακών συστημάτων σε σχέση με τα αναλογικά, είναι η ευκολία αποθήκευσης μεγάλων ποσοτήτων πληροφοριών, είτε προσωρινά είτε μόνιμα Οι πληροφορίες αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας

Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας Ψηφιακή οργάνωση πολιτισμικής πληροφορίας Πληροφορική, Νέες Tεχνολογίες και Μουσεία Ψηφιοποίηση Αρχειοθέτηση Παρουσίαση ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Case 08: Επιλογή Διαφημιστικών Μέσων Ι ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 08: Επιλογή Διαφημιστικών Μέσων Ι ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 08: Επιλογή Διαφημιστικών Μέσων Ι ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Το πρόβλημα της επιλογής των μέσων διαφήμισης (??) το αντιμετωπίζουν τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι διαφημιστικές εταιρείες στην προσπάθειά τους ν' αναπτύξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ιδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL

INFO. Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ECDL INFO ECDL Expert Ένα ολοκληρωµένο Πρόγραµµα Πιστοποίησης γνώσεων πληροφορικής και δεξιοτήτων χρήσης Η/Υ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΟΥ ΕΠΙΠΕ ΟΥ Copyright ECDL Ελλάς, Σεπτέµβριος 2004 ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας

Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας Βασικές τεχνικές στατιστικού ελέγχου ποιότητας ειγµατοληψία αποδοχής, µε τη λήψη αντιπροσωπευτικών δειγµάτων σύµφωνα µε την στατιστική θεωρία της δειγµατοληψίας. ιαγράµµατα ελέγχου, όπου τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών

Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Operations Management Διοίκηση Λειτουργιών Διδάσκων: Δρ. Χρήστος Ε. Γεωργίου xgr@otenet.gr 3 η εβδομάδα μαθημάτων 1 Το περιεχόμενο της σημερινής ημέρας Συστήµατα προγραµµατισµού, ελέγχου και διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας. Ακαδημαϊκό Έτος 2006-2007

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας. Ακαδημαϊκό Έτος 2006-2007 Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας Ακαδημαϊκό Έτος 2006-2007 ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: Έκθεση Προόδου Υλοποίησης του Μαθήματος Διδάσκων: Φλώρος Ανδρέας Περιεχόμενα 1 Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΛΥΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΛΥΣΕΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ E-INVOICING 1 η Υπηρεσία Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης στην Ελλάδα 1 η Ολοκληρωμένη εφαρμογή Ηλεκτρονικής Τιμολόγησης βασισμένη στην Ελληνική Νομοθεσία και το Φορολογικό Πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων

ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων. Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα ΒΑΣΕΙΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Βάσεις Δεδομένων Αθανάσιος Σπυριδάκος Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου)

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ηλικίες: Προαπαιτούμενες δεξιότητες: Χρόνος: Μέγεθος ομάδας: 8 ενήλικες Καμία 15 λεπτά για τη βασική δραστηριότητα, περισσότερο για τις επεκτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Επιτροπή Συντονισμού της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Σχέδιο Κειμένου Βασικών Αρχών και Κατευθύνσεων Εθνική Στρατηγική για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση 22 Μαΐου 2013 1 "Δεν μπορεί να υπάρξει διοικητική μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα Περιεχόμενα Κεφάλαιο - Ενότητα σελ 1. Ειδικές συναρτήσεις 1.0 Εισαγωγή 1.1 Εξίσωση του Laplace Συστήματα συντεταγμένων 1.2 Συνάρτηση δ του Dirac 1.3 Συνάρτηση του Heaviside 1.4 Οι συναρτήσεις Β, Γ και

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία CASE. Computer Assisted Systems Engineering. Δρ Βαγγελιώ Καβακλή. Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Εργαλεία CASE. Computer Assisted Systems Engineering. Δρ Βαγγελιώ Καβακλή. Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργαλεία CASE Computer Assisted Systems Engineering Δρ Βαγγελιώ Καβακλή Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εαρινό Εξάμηνο 2011-2012 1 Εργαλεία CASE

Διαβάστε περισσότερα