Δραματοθεραπευτική εισ~αγοαγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δραματοθεραπευτική εισ~αγοαγή"

Transcript

1 Δραματοθεραπευτική εισ~αγοαγή Στέλιος Κρασανάκης Ψυχίατρος, Δραματοθεραπευτής, Επιστημονικός Υπεύθυνος του Κέντρου Ψυχοθεραπείας μέσω Δράματος ΑΙΩΝ δραματοθεραπεία, όπως υποδηλώνει και η ίδια η ονομασία της, είναι η θεραπεία μέσω του δράματος, η συμμετοχή δηλαδή σε μια δραματική διαδικασία με σκοπό τη θεραπεία. Οι έννοιες της θεραπείας αφενός και του δράματος αφετέρου είναι ιδιαίτερα φορτισμένες, πολυσήμαντες αλλά και με συσσωρευτική δυναμική στο πέρασμα του χρόνου. Η έννοια και κυρίως η πρακτική του δράματος, του δρώμενου, του θεατρικού διακυβεύματος μεταλλάσσεται, διατηρώντας όμως ως κεντρικό σημείο αναφοράς τον άνθρωπο, τη διερεύνηση της ανθρώπινης φύσης και των παθών της. Από τους αρχαίους τραγικούς στον Σάμιουελ Μπέκετ και από τον Σαίξπηρ στη Σάρα Κέην, η αγωνία του ανθρώπου να υπάρξει αντιμέτωπος με τα παιχνίδια του έρωτα, της εξουσίας, ακόμη και της ίδιας του της ψυχής αποτελεί τον πυρήνα των δραμάτων. Τα ίδια παιχνίδια της ψυχής αναπαριστά ο ηθοποιός επί σκηνής και στα ίδια ακριβώς παιχνίδια αναγνωρίζει ο θεατής τον εαυτό του κι επέρχεται η κάθαρση. 49

2 Η ΤΈΧΝΗ ΩΣ ΜΈΣΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉΣ ΑΓΩΓΉΣ Από την άλλη πλευρά, η έννοια -και κυρίως η πρακτική- της θεραπείας χαρακτηρίζουν ολόκληρη τη σύγχρονη κοινωνία και καθορίζουν την αντίληψη μας για το υγιές και το μη υγιές, την ταύτιση της υγείας με τη νεότητα, τη διατήρηση ή την αλλαγή. Η δραματοθεραπεία, λοιπόν, αποτελεί τη συνάντηση της θεραπείας και του δράματος μέσα από ρόλους της καθημερινότητας μας, ρόλους εξιδανικευμένους, εσωτερικευμένους, απωθημένους, ρόλους που απαρτίζουν την ταυτότητα μας και καθορίζουν τη συμπεριφορά μας, την κοινωνική μας στάση, τη συντονισμένη λειτουργία και συνύπαρξη μας. Ο ρόλος συνδέει το δράμα, τη θεραπεία και τη δραματοθεραπεία και συμβάλλει αφενός στην υγιή δομή της προσωπικότητας κι αφετέρου στη θεραπεία της προβληματικής δομής. Ο ρόλος είναι Βασικό κύτταρο της προσωπικότητας και εμπεριέχει ειδοποιά γνωρίσματα τα οποία της προσδίδουν μοναδικότητα και συνοχή. Ο R. Landy (1990) ορίζει τον ρόλο ως «το περιέχον όλες τις σκέψεις και τα συναισθήματα που έχουμε για τον εαυτό μας και τους άλλους, μέσα στον κοινωνικό και τον φαντασιακό μας κόσμο». Η έννοια «ρόλος» ανήκει στο θέατρο και αναφέρεται στα γνωρίσματα του συγκεκριμένου τύπου ενός σκηνικού χαρακτήρα. Για τους κοινωνικούς επιστήμονες (Goffman 1959, Brissett και Edgley 1975) ο ρόλος αποτελεί μια επιτυχή μεταφορά για να αναλύουμε την καθημερινή ζωή -ψυχολογική, κοινωνική ή πολιτισμική- με όρους θεατρικής παράστασης. Ο Burns (1972) επισημαίνει τη συνεχή χρήση της μεταφοράς από την Αρχαία Ελλάδα και Ρώμη (μέσω Πλάτωνα και Πετρώνιου) έως την Αναγέννηση (θερβάντες - Σαίξπηρ) η οποία φθάνει έως τη σύγχρονη εποχή. Ήδη στις μέρες μας -την εποχή του μεταμοντέρνου- έχει αναβιώσει η αντίληψη του theatricum mundi, ότι ο κόσμος δηλαδή είναι ένα μεγάλο θέατρο γίνεται συνεπώς ευρεία χρήση των θεατρικών όρων προκειμένου να περιγράψουμε την κοινωνική ζωή. Επιπλέον, ο ρόλος ως έννοια ταιριάζει σε όλο το φάσμα των εμπειριών που βιώνει ο άνθρωπος, μέσω του σώματος και των αισθήσεων, της λογικής και του συναισθήματος, των διαισθήσεων και του πνεύματος. 50

3 ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΙΣ-ΑΓΩΓΗ (Στο σημείο αυτό ζητείται η συμμετοχή του κοινού) Εδώ θα ζητήσω από το κοινό, ο καθένας να μοιραστεί έναν από τους ρόλους της ζωής του με τον διπλανό του. -Αρχή γνωριμίας - Ορισμένη διάρκεια - Συγκεκριμένο τέλος Όπως ήδη διαπιστώσατε, ο ρόλος είναι κάτι πολύ περισσότερο, ουσιαστικότερο και ευρύτερο από μια επιτυχή μεταφορά που επεξηγεί τη ζωή με όρους ανειλημμένους από το θέατρο. Πρόκειται για μια θεμελιώδη έννοια που προσδίδει συνοχή στην προσωπικότητα και κάνει συγκεκριμένη την ταυτότητα μας. Αναδεικνύει την ίδια τη δραματικότητα της ζωής μας με τις διαφορετικές όψεις της πραγματικότητας, τον πολύπλευρο εαυτό μας κι όχι την αίσθηση ότι η ζωή μας παίζεται σε θεατρική σκηνή που είναι ακριβώς το αντίθετο, η αποπραγματοποίηση, ο ψεύτικος εαυτός. Ο ρόλος αποτελεί το όχημα, τον συνδετικό κρίκο μεταξύ πραγματικής ζωής και θεραπείας, ανάμεσα στην εσωτερική και την εξωτερική σκηνή, ανάμεσα στις επιθυμίες μας και τις συμπεριφορές μας, ανάμεσα στο ασυνείδητο και το συνειδητό. Με την έννοια λοιπόν του ρόλου εννοούμε, όπως επισημαίνει και ο R. Landy (Persona & Performance, 1995), όλα τα ακόλουθα: 1. Μονάδα προσωπικότητας 2. Έννοια της προσωπικότητας 3. Χαρακτήρας που ερμηνεύεται στο θέατρο 4. Μεταφορά για την κοινωνική ζωή 5. Ένα περιέχον από σκέψεις και συναισθήματα 6. Μια μέθοδο εργασίας στη θεραπεία μέσω δράματος Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε τον εμπνευστή του ψυχοδράματος και του κοινωνιοδράματος J. L. Moreno, ο οποίος συνέλαβε τον άνθρωπο ως υποδυόμενο ενεργά τους ρόλους του κι όχι απλώς ως αποδέκτη τους. Σύμφωνα με τον Moreno (1960) ο ρόλος έχει τρεις πρωταρχικές διαστάσεις: την ψυχοσωματική, που χαρακτηρίζεται από τόσο βασικές πρωταρχικές λειτουργίες όπως το φαγητό και ο ύπνος, την ψυχοδραματική, που προσιδιάζει στη φαντασίωση και στις εσωτερικές ψυχικές διεργασίες, και τέλος την κοινω- 51

4 Η ΤΈΧΝΗ ΩΣ ΜΈΣΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉΣ ΑΓΩΓΉΣ νική, που αφορά στις σχέσεις μας με τον κοινωνικό περίγυρο. Οι πρώτες δύο όψεις που αναφέρονται στους σωματικά και ψυχικά εδρασμένους ρόλους προηγούνται της ανάπτυξης των κοινωνικών ρόλων. Εκτός όμως από αυτή την κατά πλάτος διερεύνηση των ρόλων, τα σωματικά, ψυχικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά τους ή την ποικιλία των ρόλων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διερεύνηση σε Βάθος, οι παραλλαγές δηλαδή ενός ρόλου, οι υπό-ρόλοι που ένας ρόλος εμπεριέχει και μοιάζει με ένα είδος ρώσικης κούκλας. Η διερεύνηση των υπό-ρόλων μάς Βοηθά να εμβαθύνουμε στο πρόβλημά μας, να κατανοήσουμε πληρέστερα τον χαρακτήρα μας αλλά και τη συμπεριφορά των άλλων ως αντίδραση στη δική μας. Ένα κλασικό παράδειγμα αποτελεί εκείνος που συνήθως σηκώνει τα Βάρη, που γίνεται θυσία για τους άλλους. Μια τέτοια επεξεργασία Βοηθά συχνά στην ανάδειξη της ανάγκης του να τον αγαπούν ή ακόμα και να εξουσιάζει τους άλλους μέσα από μια τέτοια στάση. Ένας τέτοιος τρόπος εργασίας αποκαλύπτει τις αντιφάσεις, τις αμφιθυμίες, την εναντιοδρομία που κάθε ρόλος εμπεριέχει. Η μέθοδος του ρόλου ενθαρρύνει την αναζήτηση των καλά κρυμμένων και από τον ίδιο μας τον ρόλο-εαυτό αντιθέσεων, ακόμη κι όταν ο αρχικός ρόλος (εξουσιαζόμενος) μεταλλάσσεται στον αντίθετο του (εξουσιαστής). 52

5 ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΙΣ-ΑΓΩΓΗ Στιγμιότυπο από δραματοθεραπευτικη παράσταση του κέντρου απεξάρτησης «ΘΗΣΕΑΣ». (Και πάλι ζητείται η συμμετοχή του κοινού) Εδώ ζητάω ξανά από το κοινό, τα ίδια ζευγάρια όπως πριν, να ερευνήσουν τους υπό-ρόλους των ρόλων που είχαν μοιραστεί προηγουμένως. Ακολουθεί ανάλογη διαδικασία. Πιστεύω ότι μόνο βιωματικά μπορεί κάποιος να γνωρίσει τη δραματοθεραπεία. Μπορεί να σας δίνω πληροφορίες, όμως αισθάνομαι ότι δεν μπορώ να σας μεταδώσω τι πραγματικά συμβαίνει σε μια δραματοθεραπευτικη συνεδρία. Το «παίζω» έναν ρόλο εμπεριέχει από μόνο του μια ανείπωτη χαρά. Ιδιαίτερα για κάποιον που δεν το κάνει για άλλο στόχο παρά μόνο για την ψυχή του. Η αίσθηση ότι είσαι συγχρόνως και ο εαυτός σου και ο ρόλος σου επιτρέπει να γνωρίσεις, να μπεις και να βιώσεις πολλούς διαφορετικούς χαρακτήρες, να προεκτείνεις τον εαυτό σου, να διερευνήσεις όλη τη γκάμα των συναισθημάτων σου, των συμπεριφορών σου, να διευρύνεις την εμπειρία σου. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι αυτή η διεύρυνση περιλαμβάνει και το σώμα, τη σωματική μνήμη, τις σωματικές δυνατότητες, την επίγνωση ότι δεν φέρουμε ένα σώμα αλλά ότι είμαστε το σώμα μας. Ο J. L. Moreno εμπνεύστηκε και εξέλιξε μια ολοκληρωμένη θεωρία και πρακτική θεραπείας μέσω του δράματος: το ψυχόδραμα. 53

6 Η ΤΈΧΝΗ ΩΣ ΜΈΣΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉΣ ΑΓΩΓΉΣ Όλοι όμως γνωρίζουμε ότι, ήδη από την αρχαιότητα, η σχέση ανάμεσα στη δραματική έκφραση και τη θεραπευτική διαδικασία ήταν αποδεκτή και αναγνωρίσιμη. Δίπλα ακριβώς από το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου υπήρχε ένα θεραπευτήριο και συχνά η λειτουργία τους ήταν συμπληρωματική, καθώς οι ασθενείς συμμετείχαν κάποιες φορές στον χορό της τραγωδίας. Η θεραπευτική απελευθέρωση καταπιεσμένων παθών ήταν μέρος της τελετουργικής διαδικασίας, μέσω της οποίας η κοινότητα μπορούσε να συμβιβαστεί με τις απογοητεύσεις και τις δυσκολίες των αγώνων της για επιβίωση σε ένα μπερδεμένο και συχνά εχθρικό κόσμο, με τις απώλειες και τις νίκες του, τις χαρές και τις λύπες του, τις καταστροφές και τους θριάμβους του. Ο Αριστοτέλης είχε ονομάσει αυτή την εντεταλμένη απελευθέρωση της έντασης των θεατών «κάθαρση παθών». Αιώνες αργότερα, συναντάμε την ηθική θεραπεία μέσα στα θέατρα των ψυχιατρικών ασύλων. Ο Coulmier, διευθυντής του ασύλου Charenton έξω από το Παρίσι, εργάζεται με ασθενείς σε θεατρικές παραγωγές με τη συμμετοχή του έγκλειστου μαρκήσιου De Sade μεταξύ 1797 και Ο Reil, Γερμανός συγγραφέας, κάνει αναφορές σε παραστάσεις μέσα σε ψυχιατρικά νοσοκομεία το Θεατρικές θεραπευτικές δραστηριότητες αναπτύσσονται και σε άλλα άσυλα της Ευρώπης. Στο τέλος του 19ου αιώνα, η τραγωδία επηρεάζει τον νεαρό Φρόιντ στη σύλληψη της ψυχαναλυτικής θεωρίας, όπου η κάθαρση εξυπηρετεί την αυτογνωσία. Σχεδόν παράλληλα με τον Φρόιντ, ο σπουδαίος αναμορφωτής του θεάτρου Stanislavski είχε εγκαινιάσει μια άλλη αντιμετώπιση του θεάτρου και της σχέσης ρόλου και ηθοποιού. Ο σύγχρονος του Evreinov προχώρησε αντιλαμβανόμενος δύο πραγματικότητες: του ατόμου και της persona, την οποία αποκαλούμε το άλλο εγώ. Μέσω της ερμηνείας φανταστικών ρόλων, ο ηθοποιός δύναται να υπερβεί έναν αριθμό ψυχολογικών και φυσικών ασθενειών, σύμφωνα με τον Evreinov, όπως παρατηρεί στο βιβλίο του The theatre in hie (1927). Την ίδια εποχή, ο Vladimir Iljine ανέπτυξε μια αντίληψη του θεραπευτικού θεάτρου Βασισμένη στην εκπαίδευση και τον αυτοσχεδιασμό. Σιγά-σιγά, όσο προχωρούσε ο αιώνας μας, το θέατρο άρχιζε να αλλάζει, οι απόψεις του Antonin Artaud με το «Θέατρο της Ωμότητας» εύρισκαν πρόσφορο έδαφος, ενώ μέσα στη δεκαετία του '50 άρχισαν να κάνουν την εμφάνιση τους πρωτοποριακά θεατρικά σχήμα- 54

7 ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΙΣ-ΑΓΩΓΗ τα όπως το «Living theatre» και αργότερα το «Bread and Puppet» και το θέατρο του Grotovski και του Barba. Δεν πρέπει να ξεχνάμε τη δυναμική παρουσία του αναμορφωτή του θεάτρου Μπέρτολ Μρέχτ, με το θέατρο της συνειδητοποίησης και την έννοια της αποστασιοποίησης, που βρίσκει ιδανική εφαρμογή στην απόσταση από το πραγματικό γεγονός στην ψυχοθεραπεία μέσω δράματος. Μέσα σε κλίμα κοινωνικών ανακατατάξεων, επιστημονικών και καλλιτεχνικών αποδομήσεων, το θέατρο πλησιάζει τη ζωή, την ψυχιατρική και την ψυχοθεραπεία, αρχίζει να αλλάζει η αντίληψη για τον ασθενή και την αντιμετώπιση του και εμφανίζεται η «θεραπεία μέσω δράματος». Ο όρος dramatherapy δημιουργήθηκε από τον Peter Slade το 1939, ο οποίος έγινε ευρύτερα γνωστός για την ιδέα του ότι το δραματικό παιχνίδι των παιδιών είναι μια φυσική μορφή εκμάθησης και θεραπείας. Το άρθρο του είχε τίτλο «Dramatherapy as an Aid to Becoming a Person». Τη δεκαετία του '60, μέσα σε ένα κλίμα επαναστατικότητας, ακτιβισμού και κοινωνικής συμμετοχής, κάποιοι πρωτοπόροι στην Αγγλία -ανάμεσα σε αυτούς και η δασκάλα μου Emy Sue Jennings, ο Peter Slade, n Billy Lindkvist- καταφέρνουν να εφαρμόσουν ποικίλες τεχνικές και να δώσουν έμφαση στην ιδιότητα του δράματος ως πρωταρχικού μέσου για την αλλαγή και τη θεραπεία. Με την πάροδο του χρόνου διαμορφώνεται και συγκεκριμενοποιείται μια μέθοδος, ενώ παράλληλα εξαπλώνεται στις Ηνωμένες Πολιτείες (Robert Landy) και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Στην Ελλάδα ερχόμαστε σε επαφή με τη δραματοθεραπεία το 1985, μέσω της Emy Sue Jennings και στη συνέχεια χάρη στον Robert Landy και τους υπόλοιπους πρωτοπόρους (Ann Calannach - play therapy, Mooli Lahad, Steve Mitchel, κ.ά.). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαμόρφωση της μεθόδου που αξιοποίησε στοιχεία του δράματος, της ψυχοθεραπείας, της ανθρωπολογίας, της μυθολογίας, του ψυχοδράματος ενώ συγχρόνως διαφοροποιούνταν από το θεατρικό παιχνίδι και τη δραματοποίηση. Όπως γίνεται κατανοητό, ανάλογα με την επιστημονική προέλευση και το ενδιαφέρον των πρώτων δραματοθεραπευτών διαμορφώνονται και τα μοντέλα δραματοθεραπείας που ούτως ή άλλως έχει χαρακτήρα υβριδίου. Με αυτόν τον τρόπο διακρίνουμε το ανθρωπολογικό (Emy Sue Jennings), το αφηγηματικό 55

8 Η ΤΈΧΝΗ ΩΣ ΜΈΣΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉΣ ΑΓΩΓΉΣ (Aliaa Cersie), το παραθεατρικό (Steve Mitchel), το αυτοσχεδιαστικό (Emunah), το αναπτυξιακό μοντέλο (Johnson) όπως και εκείνο που χρησιμοποιεί τον ρόλο (Robert Landy). Με την πάροδο του χρόνου, τα μοντέλα συγκλίνουν και οι σύγχρονοι δραματοθεραπευτές εκπαιδεύονται και αξιοποιούν τεχνικές και θεωρητικές προσεγγί σει ζ απ ό όλα τα μοντέλα, με στόχο το όφελος του θεραπευόμενου. Η δραματοθεραπεία απευθύνεται σε όλους τους πληθυσμούς θεραπευομένων σε πολλά θεραπευτικά πλαίσια, και τούτο διότι έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει σε τρία επίπεδα: το δημιουργικό-εκφραστικό με στόχο την κινητοποίηση, ανάπτυξη και έκφραση της δημιουργικότητας και παραγωγής συγκεκριμένου καλλιτεχνικού αποτελέσματος- το μαθησιακό με έμφαση στην εκμάθηση κοινωνικών δεξιοτήτων τέλος το ψυχοθεραπευτικό για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ψυχολογικών καταστάσεων (Daves, in Jennings 1987). Ήδη η δραματοθεραπεία εφαρμόζεται σε νοσοκομεία, κέντρα ψυχικής υγείας, κέντρα απεξάρτησης, ειδικά σχολεία, σε χώρους εγκλεισμού, σε δομές επανένταξης και αποασυλοποίησης αλλά και σε ιδιωτικά θεραπευτικά κέντρα. Παράλληλα, αρκετοί πανεπιστημιακοί φοιτητές γνωρίζουν τη μέθοδο της δραματοθεραπείας, ενώ γίνονται έρευνες και έχουμε ενδιαφέροντα άρθρα και ανακοινώσεις σε επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια. Από το 2000 άρχισε και η έκδοση στα ελληνικά των πλέον σημαντικών Βιβλίων δραματοθεραπείας από τη διεθνή βιβλιογραφία. Τι συμβαίνει στην πράξη σε μια συνεδρία δραματοθεραπείας; Ποιες είναι οι τεχνικές της συγκεκριμένης μεθόδου; Πώς λειτουργεί το παράδοξο του θεάτρου και η σωματική μνήμη; Υπάρχει ένα συγκεκριμένο πλάνο σε κάθε δραματοθεραπευτική διαδικασία που λειτουργεί με βάση την ψυχοθεραπευτική σχέση και διέπεται από τις ψυχοθεραπευτικές αρχές. Το πλάνο έχει ως εξής: Στην αρχή, μετά το τυπικό της έναρξης τίθενται τα αιτήματα. Στη συνέχεια έχουμε το ζέσταμα, μια σωματική διαδικασία ώστε το σώμα και οι αισθήσεις να βρίσκονται σε ετοιμότητα. Κατόπιν έχουμε την κυρίως δράση όπου εφαρμόζονται ποικίλες τεχνικές και δοκιμάζονται οι γνώσεις και η ικανότητα του δραματοθεραπευτή και η δημιουργική φαντασία των θεραπευόμε- 56

9 ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΙΣ-ΑΓΩΓΗ νων. Χρησιμοποιούμε κατασκευή ιστοριών και παίξιμο ρόλων, μάσκες, μαριονέτες, εγκαταστάσεις χώρου, ζωγραφική, γλυπτική σωμάτων, μύθους, θεατρικούς ρόλους, ντουμπλάρισμα ρόλων, κατασκευές με άμμο και πηλό, κ.ά. Στο τέλος έχουμε το μοίρασμα των σκέψεων, των συναισθημάτων και των συσχετισμών που προέκυψαν κατά τη διαδικασία. Η συγκεκριμένη διεργασία δίνει έμφαση στη διαδικασία και συχνά, χωρίς να είναι απαραίτητο ή αναγκαίο, γίνονται και οι τυχόν ερμηνείες. Τέλος, ακολουθεί το κλείσιμο της ομάδας ή της συνεδρίας με ένα συγκεκριμένο τυπικό. Ένα στοιχείο απαραίτητο για τη θεραπευτική διαδικασία είναι η αισθητική απόσταση, η χρονικά αποστασιοποιημένα αναπαράσταση δηλαδή ενός γεγονότος της ζωής του θεραπευόμενου στη δραματοθεραπευτικη σκηνή και η παράλληλη μετουσίωση του σε αισθητικό-καλλιτεχνικό γεγονός. Ας σημειωθεί ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να συμβεί αυτό αποτελεί η δραματική μεταφορά (Jennings 1990). Ο όρος δεν αναφέρεται αποκλειστικά στον theatricum mundi αλλά και στον χώρο μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας, όπου εδράζεται και η δημιουργικότητα. Στη δραματοθεραπεία η μεταφορά λειτουργεί με τη διπλή της έννοια, αφενός ως μετακίνηση, εξωτερίκευση της εσωτερικής σκηνής στην εξωτερική σκηνή και αφετέρου ως εσωτερίκευση ως κατανόηση και πληρέστερη ενσυναίσθηση των εξωτερικών δρώμενων. Σημαντικό ρόλο στη δραματοθεραπευτικη διεργασία παίζουν τα σύμβολα, οι μηχανισμοί της προβολής και της ταύτισης, καθώς και το θεατρικό παράδοξο, ότι δηλαδή τη στιγμή που παίζεται ένας ρόλος έχει συγχρόνως και πραγματικές διαστάσεις. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡίΠΤΩΣΗΣ Πρόκειται για ένα νεαρό άνδρα ηλικίας 35 ετών, ο οποίος συμμετέχει για δεύτερο έτος στην ομάδα δραματοθεραπείας. Είναι μοναχοπαίδι και έχει κάνει σπουδές ψυχολογίας, ενώ βρίσκεται παράλληλα και σε ψυχαναλυτική διαδικασία. 57

10 Η ΤΈΧΝΗ ΩΣ ΜΈΣΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉΣ ΑΓΩΓΉΣ Σε προηγούμενη συνάντηση από αυτή που θα παρουσιάσουμε είχε ζητηθεί από τα μέλη της ομάδας να δημιουργήσουν σε ένα μεγάλο κομμάτι χαρτιού τη «γραμμή της ζωής τους» τη μέχρι τώρα διαδρομή τους, όπως είναι το δρομολόγιο του μετρό, Βάζοντας σε κύκλο τους σημαντικούς σταθμούς-πρόσωπα και ακολουθώντας ανοδική ή καθοδική πορεία ανάλογα με την ψυχολογική κατάσταση στα μεσοδιαστήματα. Στις επόμενες συνεδρίες, τα μέλη -με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά- επαναδημιουργούν αυτή τη διαδρομή τοποθετώντας μέλη της ομάδας σε ρόλους της προσωπικής τους ζωής, κατόπιν επιλογής και με ένα τυπικό εισόδου στον ρόλο. Έπειτα έρχονται μπροστά από τον καθένα και απευθύνουν μία φράση που ήθελαν να έχουν πει στο συγκεκριμένο πρόσωπο. Το πρόσωπο απαντά ανάλογα με την πληροφόρηση που έχει φροντίσει ο ίδιος ο θεραπευόμενος να δώσει στην προετοιμασία της δράσης. Αφού γίνει το πέρασμα από όλους τους σταθμούς-πρόσωπα, το άτομο παίρνει απόσταση, Βλέπει συνολικά τη μέχρι τώρα πορεία του -εξωτερική και εσωτερική- και απευθύνει έναν συνολικό αναστοχασμό, μια σκέψη στο εδώ και τώρα, ενώ μοιράζεται το κυρίαρχο συναίσθημα του. Κατόπιν, τα μέλη της ομάδας απεκδύονται τους ρόλους τους με το ίδιο τυπικό που τους υποδύθηκαν. Επιστρέφουμε στην ομάδα για το μοίρασμα των συναισθημάτων της όλης διεργασίας και τέλος δίδονται κάποιες επεξηγήσεις περισσότερο παρά ερμηνείες επί της διαδικασίας. Πριν το πέρασμα στην επεξεργασία της «γραμμής της ζωής» του Τάσου, (υποθετικά τα ονόματα) η ομάδα επιδόθηκε σε μια σωματική άσκηση όπου ο καθένας έπρεπε να κινηθεί στον χώρο ως μια ηχητική πηγή (κασέτα, CD, μπομπίνα, Βινύλιο, κ.ά.) αναπαράγοντας παράλληλα ένα τραγούδι, ένα ποίημα, ένα κείμενο. Στη συνέχεια κάθε ρόλος θα λειτουργούσε ως η ίδια φωνητική πηγή. Πρόκειται για μια δραματοθεραπευτική εφαρμογή Βασισμένη στο έργο του Σάμιουελ Μπέκετ, Η τελευταία μαγνητοταινία του Κραπ. 58

11 ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΙΣ-ΑΓΩΓΗ Το σχεδίασμα της «γραμμής» του Τάσου είχε πολλά πρόσωπα και πολλά σκαμπανεβάσματα χωρίς όμως να είναι μεγάλης έντασης. Επέλεξε να δραματοποιήσει τα πρόσωπα της μητέρας, τις δύο αδελφές της, τη γιαγιά, δύο σημαντικές ερωτικές σχέσεις με κοπέλες (Εύα - Χριστίνα), έναν καθηγητή στο πανεπιστήμιο, τη θεραπεία του (ψυχαναλυτική - δραματοθεραπευτικη), τον Γρηγόρη με τον οποίον είχε οικονομικές διαφορές και το χρηματιστήριο, εξαιτίας του οποίου είχε υποστεί μια σημαντική απώλεια χρημάτων. Μητέρα: Γιαγιά: Εύα: Ελένη: Σοφία: Γιατί δεν είχα την προσοχή σου; Ούτε εμένα μου έδωσες ποτέ τίποτα. Είσαι ο πιο σημαντικός άνθρωπος στη ζωή μου. Σε αγαπώ, σε κουβαλάω μέσα μου. Και εγώ σε αγαπάω πολύ. Είμαι υπερήφανη για σένα. Πέρασα μαζί σου μερικές από τις πιο συναρπαστικές στιγμές της ζωής μου και τις πιο δύσκολες. Σε αγάπησα αλλά δεν ήμουνα έτοιμος. Και εγώ δεν ήμουν έτοιμη. Να βρεις κάποιον άνδρα. (ανύπανδρη θεία): Κάποιος πρέπει να βάλει όρια σ' αυτό το παιδί. Εσύ ήσουνα η μάνα που ήθελα να έχω και όχι η μητέρα μου. (άτεκνη θεία): Εάν είχα ένα γιο θα ήθελα να είναι σαν και σένα. Δεν ήμουν έτοιμος να σε διεκδικήσω. Συγνώμη που δεν μπόρεσα να αφήσω αυτή τη σχέση να εξελιχθεί. Χριστίνα: Και εγώ δεν ήμουν έτοιμη. Τάσος προς χρηματιστήριο (με ερωτική σχεδόν φωνή): Έκανα μεγάλο λάθος, δεν σε είδα στις πραγματικές σου διαστάσεις. Σε είδα και σαν μητέρα. Επιθυμούσα να στηριχτώ πάνω σου και στο τέλος γκρεμοτσακίστηκα. Χρηματιστήριο: Τελικά μην μπερδεύεις τη μάνα σου με το χρηματιστήριο. Τέτοιες προβολές έχουν κόστος. 59

12 Η ΤΈΧΝΗ ΩΧ ΜΈΣΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉΣ ΑΓΩΓΉΣ Γρηγόρης: Καθηγητής: Θεραπευτής: Θαυμάζω την ικανότητα σου αλλά είμαι θυμωμένος μαζί σου γιατί το εμπορικό σου ταλέντο το εφάρμοσες σε μένα. Άντε στο διάβολο. Έτσι είναι η ζωή. Πρέπει να το αποδεχθείς. Σε θαυμάζω, είσαι πρότυπο για μένα. Είσαι ένας σημαντικός άνθρωπος και είναι τιμή μου που σ' έχω γνωρίσει. Φρόντισε να γίνεις εσύ πρότυπο του εαυτού σου. Ο πιο καλός ο μαθητής ήσουνα εσύ στην τάξη. Θα σε ήθελα πιο κοντά μου, σε στερήθηκα. Είσαι καλύτερος από ό,τι σε είχα στο μυαλό μου, θυμώνω που δεν σε γνώρισα. Περίπτωση Άνδρας 30 και κάτι με Βλέπει σαν τον πατέρα του, πρέπει να αντέξω τις επιθέσεις του και να λειτουργήσω επανορθωτικά. Ελπιδοφόρα περίπτωση. Στο τέλος αισθάνθηκε ικανοποίηση και είπε από απόσταση ότι θα γίνει εκείνο που θέλει αυτός κι όχι η οικογένεια. Στο μοίρασμα του τέλους, ο Τάσος είπε ότι συνετελέσθη μια μεταστροφή, ότι όλες αυτές οι μορφές έπαψαν να είναι διωκτικές. Του ζήτησα να ξαπλώσει στο κέντρο της ομάδας και όλα τα μέλη ακούμπησαν πάνω του τα χέρια τους. Τον αισθανθήκαμε μούσκεμα στον ιδρώτα και πολύ κουρασμένο. Στην επόμενη συνεδρία μίλησε για τη σωματική μνήμη που η όλη διεργασία τού διακίνησε. Ο σωματικός πόνος είχε σχέση με τη συνήθεια της μητέρας του να τον τσιμπάει και να τον δαγκώνει (του έκανε μελανά δείγματα αγάπης, τα ονόμαζε «ρολογάκια») σε όλο του το κορμί, γεγονός που έδιδε ελευθερία και στους υπόλοιπους συγγενείς να πράττουν το ίδιο. Η υγρασία δε του σώματος του ήταν τα δάκρυα του κορμιού του. Ένιωσε ότι η ομάδα λειτούργησε επανορθωτικά και μας ευχαρίστησε ιδιαίτερα για το τελευταίο άγγιγμα που δεν τον τσιμπήσαμε. «Ξάπλωσα, είπε, με φό6ο μπρούμυτα αλλά σιγά-σιγά χαλάρωσα και το απόλαυσα». Θυμάμαι ακόμα την έκφραση του στο πρόσωπο του. Εξαίσια, ανεπανάληπτη, ανταποδοτική. Τελειώνοντας, θα ήθελα να πω ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο να μεταφερθεί η ατμόσφαιρα μιας συνεδρίας που έχει τη μοναδικότητα του θεάτρου, του ανε- 60

13 ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΕΙΣ-ΑΓΩΓΗ πανάληπτου happening, του ονείρου. Όσο συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε, να υπάρχουμε ως όντα καθημερινά αλλά με ανεπανάληπτες επιθυμίες, με διαφορετικά και ποικίλα εσωτερικά αντικείμενα, η δραματοθεραπεία φαίνεται ότι θα είναι μια ιδιαίτερα αποτελεσματική θεραπεία, διότι δεν αποτελεί μόνο ένα θεραπευτικό γεγονός αλλά ένα πολιτισμικό γίγνεσθαι ιδιαίτερα αξιοποιήσιμο και αναγνωρίσιμο στη μεταμοντέρνα εποχή μας. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Phil Jones, Δραματοθεραπεία. Το θέατρο ως τρόπος ζωής και θεραπείας, Ελληνικά Γράμματα, Robert J., Landy, Προσωπικότητα και προσωπείο. Ο ρόλος στο Δράμα, τη θεραπεία και την καθημερινότητα, Ελληνικά Γράμματα, Κρασανάκης Σ., Ψυχοθεραπεία μέσω Δράματος. Σύγχρονες Ψυχοθεραπείες στην Ελλάδα, University of Indianapolis Athens Press, Αθήνα, Jones P., Drama as therapy, Routledge, Segal H., Dream, fantasy and art, London and N. York, Winnicott, Playing and reality, London and N. York Tavistock / Routledge, Landy R., «Dramatherapy - The state of the art», The arts in Psychotherapy, Pergamon, Landy R., Essays in Drama Therapy, Jessica Kingsley Publishers, James F.T., Bugental W.W., The art of the psychotherapist, New York-London, Norton, Jennings S., Dramatherapy- Theory & practice, Routledge, Artaud Α., To θέατρο και το είδωλο του, Δωδώνη, Bendley Ε., Theatre and therapy, New York, Harper Colophon, Boal Α., Theatre of the Oppressed, London, Penguin, Cattanach Α., The Developmental Model of Dramatherapy, London, Routledge, Cox M., Shakespeare Comes to Broadmoor, London, Jessica Kingsley, Gersie Λ., Storymaking in Bereavement, London, Jessica Kingsley,

14 Η ΤΈΧΝΗ ΩΣ ΜΈΣΟΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉΣ ΑΓΩΓΉΣ Goffman E., The Presentation of Self In Everyday Life, New York, Doubleday, Grotowski J., Towards a Poor Theatre, London, Methuen, Huizinga J., Homo Ludens. A study of the play element in culture, Boston, Beacon Press, Jennings S., Remedial Drama, London, Pitman, Emunah, R., Acting for real-drama therapy process, technique, and Performance, New York, Brunner / Mazel, Freud, S., Totem and taboo, New York, Random House (πρώτη δημοσίευση 1913), Gersie Α. & King Ν., Storymaking in education and therapy, London, Kingsley, Jennings S., Theatre, ritual and transformation, London, Routledge, Johnson D., «Developmental approaches in drama therapy», στο The Arts in Psychotherapy, 9, σσ , Johnson D., «The theory and technique of transformation in drama therapy», στο The Arts in Psychotherapy, 18, σα , Boal Α., Games for Actors and Non -Actors, London, Routledge, Grainger R., Drama and Healing: The Roots of Dramatherapy, London, Jessica Kingsley, Jones P., «Dramatherapy, Five Core Processes», στο Dramatherapy, Journal of the British Association for Dramatherapists, vol. 14, no 1, σσ. 5-10, Klein M., The Psychoanalysis of Childhood, London, Hogarth, Klein M., Narrative of a Child Analysis, vol. 4, London, Hogarth, Landy R., Drama Therapy, Springfield, IL, Charles C. Thomas, Micheli S., «Therapeutic Theatre: a Paratheatrical Model for Dramatherapy», στο Jennings S., (ed.) Dramatherapy, theory and practice for teachers and clinicians, vol. 2, London, Routledge, Wilshire B., Role playing and Identity, Bloomington, IN, Indiana University Press, Winnicott D. W., «Transitional Objects and Transitional Phenomena, A Study of the First Non-Me Possessions», στο International Journal of Psychoanalysis, vol. 34, Part 2,

Η Ιστορία της...δραματοθεραπείας Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Θεατρικών Σπουδών

Η Ιστορία της...δραματοθεραπείας Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΑΙΩΝ Η Ιστορία της...δραματοθεραπείας Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τμήμα Θεατρικών Σπουδών Στέλιος Κρασανάκης MD Ψυχίατρος-Δραματοθεραπευτής ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΔΡΑΜΑΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΑΙΩΝ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Μουσικοθεραπεία ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ, ΧΡΗΣΙΜΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Μουσικοθεραπεία Ντόρα Ψαλτοπούλου Μουσικοθεραπεύτρια MA-CMT Master of Arts, New York University να τσιγγάνικο ρητό λέει ότι «όποιος πόνο έχει, μιλιά δεν έχει». Κι ένας Κινέζος ποιητής θα πει ότι «χτυπάμε

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. Aν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας Ενότητα 2: Θεραπεία μέσω διασύνδεσης τεχνών με εφήβους Ψαλτοπούλου Ντόρα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή, 14 Φεβρουαρίου :25 Ημερομηνία 14/2/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://now24.gr/ Κυριάκος Κουζούμης http://now24.gr/o-singrafeas-giorgos-papadopoulos-milai-sto-now24/ Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος μιλάει στο NOW24 Κυριακή,

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο

Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο Γράφει: Ειρήνη Τζελέπη, Συμβουλευτική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Pg.Dipl., MSc., City University, Λονδίνο Το άτομο που πάσχει από ψύχωση έχει υποστεί μια πλήρη αποδιοργάνωση του ψυχισμού του και τα όρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ.

Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ. Η Άλκηστις (2008) δίνει στη λέξη την έννοια της παρουσίασης ενός πρωτογενούς κειμένου (γραπτού, αφηγηματικού, μουσικού ερεθίσματος, κλπ. ) με τον κώδικα της δραματικής - θεατρικής έκφρασης Η δραματοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 7:ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας Γνωριμία με την

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Για τη σχολική χρονια

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Για τη σχολική χρονια Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Για τη σχολική χρονια 2016-2017 Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Α ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 26-27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 Υπάρχουν άνθρωποι, δημιουργικοί, που λατρεύουν την τέχνη και διαθέτουν πολλά ταλέντα, χωρίς να είναι επαγγελματίες.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης

Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΕΘΕΑ-ΑΛΦΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ. Ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης ΒΑΣΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ τέχνη επικοινωνία προσωπική ανάπτυξη κοινωνική συνοχή Ο πολιτισμός

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..»

Τίτσα Πιπίνου: «Οι ζωές μας είναι πολλές φορές σαν τα ξενοδοχεία..» Ημερομηνία 11/8/2016 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασόλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%cf%84%ce%af%cf%84%cf%83%ce%b1- %CF%80%CE%B9%CF%80%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BF%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

Δραματοθεραπευτική παρέμβαση δέκα συνεδριών με την Αγγέλα

Δραματοθεραπευτική παρέμβαση δέκα συνεδριών με την Αγγέλα 1 Κ. Ρόμπερτσον-Κουρούκλη (2014) Δραματοθεραπευτική παρέμβαση δέκα συνεδριών με την Αγγέλα Αποτυπώματα Παιγνιοθεραπείας & Δραματοθεραπείας, Αθήνα: τεύχος Ι Δραματοθεραπευτική παρέμβαση δέκα συνεδριών με

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Ενότητα 8: ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΑΛΑΝΗ ΜΑΡΙΑ (ΜΑΡΩ) PHD ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 1 Σκοποί ενότητας ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

A Fairy Tale Model of Trauma Informed Treatment Μοντέλο των φάσεων του παραµυθιού για τη θεραπεία του τραύµατος Ηµερήσιο Εργαστήριο Εισηγητής: Dr. Ricky Greenwald Child Trauma Institute, New York 6 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος!

Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος. Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Εισαγωγική Εκπαίδευση στο κλασικό Ψυχόδραμα του Moreno Κύκλος εργαστηρίων Εισαγωγικής Εκπαίδευσης Ψυχοδράματος Εισαγωγή στη θεωρία, την πρακτική & τη φιλοσοφία ζωής του Ψυχοδράματος! Η ανάπτυξη της προσωπικότητας

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε.

2013-2014. Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. 2013-2014 Παρουσίαση ομάδων «Εξειδικευμένου Κέντρου Ημέρας Κέντρο Κοινωνικού Διαλόγου» της Π.Ε.Ψ.Α.Ε.Ε. Βαδίζοντας μαζί για δημιουργία και επικοινωνία Γραφείο Εναλλακτικών Δράσεων Επανένταξης Νέος χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Πρόγραμμα Διαλέξεων ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Κύκλος επτά (7) διαλέξεων, με την συμμετοχή εννέα (9) κορυφαίων ομιλητών, με κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την πρωτοποριακή σκέψη. Στόχος των ομιλιών είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα

Π α ι χ ν ι δ ο κ α µ ώ µ α τ α εργαστήρι παιχνιδιού ερβενίων 43, 106 81 Αθήνα τηλ.: 210-8259.289 www.paixnidokamomata. ερβενίων 43, Αθήνα Εκπαιδευτική εµψύχωση βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς ιοργάνωση: Παιχνιδοκαµώµατα για µικρούς & µεγάλους ερβενίων 43, Αθήνα 02-03 09-10 16-17 & 23-24 Νοεµβρίου 2013 ηλώσεις συµµετοχής: έως 29-10-2013

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου

Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Το παιδί μου κι εγώ: Πώς να κερδίσω το «παιχνίδι» του σχολείου Προσαρμογή κειμένου ενημερωτικό φυλλάδιο των εκδόσεων «Ελληνικά Γράμματα»: Γιώργος Ραφαηλίδης υπεύθυνος στο ΓραΣΕΠ Αιγινίου 1 Σύγχρονη µορφή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΜΕΣΩ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΜΕΣΩ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΤΕΧΝΗ ΩΣ ΜΕΣΩ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ/Α.Μ.:ΚΛΕΙΤΣΙΝΙΚΟΥ ΝΙΚΗ/3699 ΜΙΧΑ ΑΘΑΝΑΣΙΑ/3544 ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΗ ΑΙΤΑΤΕΡΙΝΗ/2992 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ:ΡΑΤΣΙΚΑ ΝΙΚΟΛΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η μητέρα μοιάζει με πηγή σε βουνό που ποτίζει το δέντρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΟ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ 5 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΟ Ακαδημία Θησείο 27, 28/04/2013 ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΕΣ: ΚΟΣΤΟΣ : 380 Μαίρη ΒΑΝΔΩΡΟΥ - Μαρίνα ΕΦΡΑΙΜΟΓΛΟΥ ΩΡΕΣ : 10.30-20.00 Το ταξίδι...

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην ατομική και ομαδική Συστημική Αναπαράσταση

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην ατομική και ομαδική Συστημική Αναπαράσταση Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην ατομική και ομαδική Συστημική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

14η εβδομάδα Γίνε διάφανος η εβδομάδα Να τολμάς και πάλι και ξανά η εβδομάδα Κάθε αποτέλεσμα είναι καλό αποτέλεσμα...

14η εβδομάδα Γίνε διάφανος η εβδομάδα Να τολμάς και πάλι και ξανά η εβδομάδα Κάθε αποτέλεσμα είναι καλό αποτέλεσμα... Περιεχόμενα Εισαγωγή...13 Πώς να χρησιμοποιήσεις αυτό το βιβλίο...17 1η εβδομάδα Αφουγκράσου την πληροφόρηση...21 2η εβδομάδα Άδειασε το ποτήρι σου...23 3η εβδομάδα Η μοναξιά είναι ευλογία...25 4η εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΜΑ ΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Πρόκειται για την εισήγηση που έκανα στα πλαίσια του ετήσιου σεµιναρίου «Σχέσεις των ανθρώπων σχέσεις των φύλων» στον Ελληνικό Οργανισµό Ψυχοθεραπείας και Παιδείας στην Οµαδική Ανάλυση» (HOPE in GA). 28/2/2011

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ- ART THERAPY

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ- ART THERAPY Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ- ART THERAPY Η θεραπεία μέσω των εικαστικών τεχνών, διεθνώς γνωστή ως Art Therapy, αξιοποιώντας τη θεραπευτική δύναμη της εικαστικής δημιουργικής πράξης σε χώρους θεραπευτικούς,

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων»

Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων» Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Φλώρινας Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας Σχολικό έτος 2012-13 Εκπαιδευτικός: Αντωνογιάννη Βασιλική Τάξη: Β Εισαγωγή Τίτλος: «Ταξίδι στον κόσμο των συναισθημάτων» Κατά τη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα

O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Ελένη Γερουλάνου O Νικηφόρος ανακαλύπτει τα συναισθήματα Με οδηγό τα κυκλαδικά ειδώλια εικονογράφηση Φίλιππος Φωτιάδης Τα συναισθήματα, όπως η χαρά, ο θαυμασμός, ο φόβος, η αμηχανία, είναι έννοιες που

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στην Ψυχοθεραπευτική Προσέγγιση Gestalt

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στην Ψυχοθεραπευτική Προσέγγιση Gestalt Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα στην Ψυχοθεραπευτική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος (1) Η θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Α εξάμηνο ΜΑΘΗΜΑ 1 (14 2ωρα) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΨΥΧΟΔΥΝΑΜΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΙΑΤΡΙΚΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Διευθυντής:, Καθηγητής Ψυχιατρικής Α εξάμηνο 10.2016-2.2017 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΟ ΜΑΘΗΜΑ (2 2ωρα) ΜΑΘΗΜΑ 1 (14

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing

Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Βοηθώντας τα Παιδιά µε το Focusing Μερικές Οδηγίες για Συνοδούς Simon Kilner Μετάφραση στα ελληνικά: Αριάδνη Λαμπράκη «Και θα είναι εντάξει αν...;» Πώς λέει «όχι» το παιδί σου; Τι είναι το Focusing * ;

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Εισήγηση- Παρουσίαση της Χοροθεραπείας στα πλαίσια των Συνεδριακών εκδηλώσεων «Οι δρόμοι της Ψυχοθεραπείας» Διοργάνωση : κοινοπραξία ΕΥΕΞΙΑ Μάιος 2002, Αθήνα Συνήθως,

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 6: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: IV Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις κλινικές καταβολές της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ο εαυτός στην άκρη της πένας. Δημιουργική γραφή και εκφραστικές δημιουργικές θεραπείες

Ο εαυτός στην άκρη της πένας. Δημιουργική γραφή και εκφραστικές δημιουργικές θεραπείες 1 Ο εαυτός στην άκρη της πένας. Δημιουργική γραφή και εκφραστικές δημιουργικές θεραπείες Αντωνοπούλου Άννα Διδάκτωρ Επιστημών Αγωγής, Κοινωνιολόγος, ECP- Ψυχοθεραπεύτρια/Δραματοθεραπεύτρια anantonop@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΔΡΑΜΑ JACOB MORENO

ΨΥΧΟΔΡΑΜΑ JACOB MORENO ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ (ΑΣΠΑΙΤΕ) ΕΤΗΣΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ (ΠΕΣΥΠ) Θέμα Εργασίας ΨΥΧΟΔΡΑΜΑ JACOB MORENO Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20

Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου :20 Η συγγραφέας Πένυ Παπαδάκη και το «ΦΩΣ ΣΤΙΣ ΣΚΙΕΣ» Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015-22:20 Από τη Μαίρη Γκαζιάνη «Μέσω της μυθοπλασίας, αποδίδω τη δικαιοσύνη που θα ήθελα να υπάρχει» μας αποκαλύπτει η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951)

Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Κείμενο Εφηβεία: Συμβουλές για... γονείς σε απόγνωση (1951) Έχετε περάσει την αγωνία των πρώτων ημερών της ζωής του παιδιού σας. Έχετε (ξε)περάσει εκείνες τις νύχτες που έπρεπε να σηκώνεστε στις 3 τα ξημερώματα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Ημερομηνία 10/10/2016 Μέσο Συντάκτης Link www.ethnos.gr Γκίκα Ελένη http://www.ethnos.gr/biblio/arthro/megalosa_me_eikones_tis_elladas- 64562445/- ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΜΠΙΟΡΚ Μεγάλωσα με εικόνες της Ελλάδας Eρχεται

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία

2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία 2 ο Σεμινάριο ΕΓΚΥΡΗ ΠΡΑΞΗ & ΣΥΝΟΧΗ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Δίκτυο σχολείων για τη μη-βία Α Μέρος: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ Τα επίπεδα συνείδησης Ύπνος Μισοξύπνιο Αφύπνιση Ελάχιστη εργασία των εξωτερικών αισθήσεων Με εικόνες

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1. α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφηβεία Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ 1.Χαρακτηριστικά Εφηβεία 2.Δραστηριότητες 3.Κοινωνικοποίηση 1.Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Δραματική Τέχνη στην Εκπαίδευση και Ιστορία στο Γυμνάσιο

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Δραματική Τέχνη στην Εκπαίδευση και Ιστορία στο Γυμνάσιο ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Δραματική Τέχνη στην Εκπαίδευση και Ιστορία στο Γυμνάσιο Κατερίνα Κωστή Υπ. Διδάκτωρ Θεατρικών Σπουδών 22.11.2014 - Ναύπλιο Τι κάναμε; Παιχνίδια γνωριμίας

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 6: Η σημασία των ερωτήσεων στην εκπαιδευτική διαδικασία Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με τη Β2 Τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Ευόσμου Ιανουάριος Ιούνιος 2013 Συντελεστές προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας από την ψυχολογική οπτική στη κοινωνιολογική οπτική

Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας από την ψυχολογική οπτική στη κοινωνιολογική οπτική Dulwich Centre of Narrative Therapy and Community Work (Australia) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ (Ελλάδα) Εκπαιδευτικό τριήμερο Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης

Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Ακούγοντας φωνές: Στρατηγικές αντιμετώπισης Οι άνθρωποι που ακούνε φωνές έχουν αρχίσει να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο πώς να αντιμετωπίζουν τις δυσάρεστες φωνές. Κατά βάση μαθαίνουμε ότι δεν είναι αναπόφευκτο

Διαβάστε περισσότερα

H ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΓΝΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - THE USE OF PLAY THERAPY IN HEALTH AND EDUCATION

H ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΓΝΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - THE USE OF PLAY THERAPY IN HEALTH AND EDUCATION H ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΓΝΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - THE USE OF PLAY THERAPY IN HEALTH AND EDUCATION H Παιγνιοθεραπεία ως μέθοδος θεραπείας χρησιμοποιεί το παιχνίδι ως βασικό επικοινωνιακό και

Διαβάστε περισσότερα