ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ"

Transcript

1 Άρθρο Σύνταξης 15 Καράβατος Θ. Α Ψυχιατρική Πανεπιστηµιακή Κλινική, Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης. Ας ελπίσουµε ότι το µέλλον θα µας µάθει να δρούµε πάνω στις ποσότητες της ενέργειας και της κατανοµής της εντός του ψυχικού οργάνου µε τρόπο άµεσο, µε τη βοήθεια µερικών χηµικών ουσιών. S. Freud 1 Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η αποκατάσταση του νοήµατος (...) δεν µπορεί να επιτευχθεί µε µόνο τον λόγο, καθώς η σχέση των αλλοτριωτικών δυνάµεων είναι υπερβολικά δυσµενής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι χηµειοθεραπείες προσφέρουν την απαραίτητη αποκατάσταση και τάξη ώστε η επικοινωνία να είναι δυνατή. A. Green 2 1. Πριν από µερικά χρόνια, το περιοδικό Psychiatrie Française, αντιδρώντας έντονα σε άρθρο του, επίσης γαλλικού, περιοδικού εκλαϊκευµένης ψυχολογίας Psychologies (1997, 156, 52) που έφερε τον τίτλο «Ψυχοθεραπευτής, ψυχολόγος, ψυχαναλυτής,... : η διαφορά», σηµείωνε µε φανερή δυσφορία: «τα αποσιωποιητικά είµαστε εµείς οι ψυχίατροι, διότι το κεντρικό σηµείο του άρθρου στοχεύει στο να µας αφαιρεθεί κάθε αρµοδιότητα σχετικά µε την ψυχοθεραπεία και τη γνώση του ασυνειδήτου. Αν πιστέψουµε τον συγγραφέα πρέπει να κλειστούµε στο ιατρικό γκέτο, περιορίζοντας τις παρεµβάσεις µας στη συνταγογράφηση φαρµάκων» 3. ηλαδή, ό,τι περίπου κανοναρχείται ήδη και από την «αντίπερα όχθη», από µια ορισµένη αντίληψη στον χώρο των νευροεπιστηµών. Να περιοριστούµε µόνο στα φάρµακα, µας προτρέπουν οι µεν, για τα οποία είµαστε, άλλωστε, προορισµένοι, διατείνονται οι δε. Η σύµπτωση των άκρων στην πρόθεση και το αποτέλεσµα. ιότι, αφαιρώντας από την ψυχιατρική την ψυχοθεραπεία ή ωθώντας την στο κυνήγι µιας «αµόλυντης» θετικιστικής επιστήµης, την αναγκάζεις να περιοριστεί εν µέσω πληθώρας στατιστικών και ταξινο- µικών συστηµάτων- σε µια ισοπεδωµένη κλινική προσέγγιση και µια αιτιοπαθογένεια που θυµίζει έντονα τον µηχανιστικό υλισµό του 19 ου αιώνα. ίκαιη, λοιπόν, η αντίδραση πλην όµως άστοχη κατά τη γνώµη µου. Πρώτον, διότι ο χώρος της ιατρικής δεν είναι γκέτο για την ψυχιατρική 4, και δεύτερον, διότι πριν από 10 περίπου χρόνια, ο Γάλλος ψυχαναλυτής Daniel Widlocher έθετε κάπως διαφορετικά τον προβληµατισµό: Είναι τα ψυχοτρόπα ένας τρόπος να στοχαστούµε πάνω στον ψυχισµό; ρωτούσε από τον τίτλο κιόλας ενός µικρού βιβλίου όπου έδινε µια ξεκάθαρα θετική απάντηση Το περιοδικό L Evolution Psychiatrique είναι από τα σηµαντικότερα ψυχιατρικά περιοδικά του καιρού µας, όχι γιατί διαθέτει υψηλό impact factor που δεν έχει- αλλά γιατί παραµένει ένα από τα λίγα περιοδικά του χώρου µας που ασχολείται ακόµα µε την ψυχοπαθολογία, όντας το περιοδικό που λάµπρυνε για πολλά χρόνια ο τελευταίος των µεγάλων ψυχοπαθολόγων, ο Henri Ey. Ανατρέχοντας στο 4 o τεύχος του έτους 1980, που ήταν αφιερωµένο στα ψυχοφάρµακα, βρίσκουµε την ακόλουθη, καθόλου ενθαρρυντική, απόφανση: ο κλινικός ψυχίατρος που επιχειρεί να συµβουλευτεί ένα εξειδικευµένο στη ψυχοφαρµακολογία περιοδικό καταλαµβάνεται γρήγορα από ίλιγγο. Συγγραφέας του άρθρου ο J.D. Guelfi, καθηγητής σήµερα και επιµελητής τότε στην Clinique des Maladies Mentales et de l Encephale (Hopital Sainte Anne), υπό την διεύθυνση του καθηγητή P. Pichot. Απαισιόδοξη και η προοπτική του εκείνης της εποχής: αν και παρατηρούσε ότι τα σχετικά µε τους µηχανισµούς δράσης των φαρµάκων άρθρα πολλαπλασιάζονταν, εντούτοις δεν έβλεπε να διαφωτίζονται αντίστοιχα και οι πρακτικές τους συνέπειες Σε παρακείµενο άρθρο, ένας άλλος µεγάλος της γαλλικής ψυχιατρικής, ο René Angelergues, δηµηγορούσε υπέρ της αναγκαιότητας µιας ψυχοφαρµακολογίας του ανθρώπου, µιας ψυχοφαρµακολογίας δηλαδή που, ναι µεν θα βασίζεται στα µοντέλα της πειραµατικής φαρµακολογίας πάνω σε ζώα, αλλά θα οικοδοµείται, κατά κύριο λόγο, πάνω στην ψυχοπαθολογία, εξασφαλίζοντας έτσι και την εξέλιξη της ίδιας της ψυχιατρικής, όπως ακριβώς, άλλωστε, τονιζόταν και στον τίτλο του άρθρου. ιότι, όσο είναι προφανής η χρησιµότητα όλων των µοντέλων µε τα οποία προσεγγίζου- µε τη ψυχική νόσο, είτε αυτά είναι βιοχηµικά ή φαρµακολογικά είτε είναι νευροπαθολογικά, νευροφυσιολογικά, ή ψυχοπαθολογικά, άλλο τόσο (πρέπει να) γίνει κατανοητό ότι τα τελευταία δεν ανάγονται στα προηγούµενα καθώς, εδώ ακριβώς, διαπιστώνεται το απολύτως ανθρώπινο: η βιολογική συνέχεια και ασυνέχεια στην οργάνωση του ανθρώπινου ψυχισµού που οικοδοµεί το ψυχικό, δίνοντας ένα νόηµα στις αναπαραστάσεις και το θυµικό. Μέσα από αυτό το σκεπτικό ο Angelergues τόνιζε ότι «στην χηµειοθεραπευτική εµπειρία της ψυχικής νόσου δεν µπορούµε να διαχωρίσουµε τον τρόπο χορήγησης, δηλαδή τη σχέση µεταξύ αυτού που δίνει και αυτού που παίρνει (...) δεν µπορούµε να τον διαχωρίσουµε από αυτό που δίνεται, ούτε βέβαια να

2 16 4 (1), 2006 περιορίσουµε το αποτέλεσµα αυτού που δίνεται στον τρόπο µε τον οποίο δίνεται» Το πλαίσιο της σύγχρονης κλινικής φαρµακολογίας αρχίζει να διαγράφεται: από την µια, οι σύγχρονες τεχνολογικές ανακαλύψεις, από την άλλη, η ανάγκη να ενταχθούν αυτές σε ένα συνολικότερο σχήµα που δεν θα αγνοεί την ψυχοπαθολογία. Η δυνατότητα αυτή µπορεί να ευνοηθεί αν συµ- µεριστούµε την άποψη ότι ο χώρος της ψυχιατρικής είναι πολύµορφος αλλά χωρίς ηγεµονική θεωρία. Η διακύµανση µεταξύ οργανογένεσης και ψυχογένεσης, που αποτέλεσε για αιώνες έναν δυναµικό ρυθµό στην εναλλαγή των θεωριών περί ψυχικής νόσου, σήµερα φαίνεται να ξεπερνιέται, ακόµη και στο κατ εξοχήν πρακτικό πεδίο, το θεραπευτικό. εν είναι πια η εναλλαγή τους το κύριο χαρακτηριστικό αλλά η δυνατότητα της συνύπαρξής τους µέσα στον ίδιο ευρύχωρο τόπο της ψυχιατρικής, που οφείλεται στην ιδιαιτερότητά της, στη δυνατότητα να αισθάνεται «βολικά» και να αντλεί µέσα στο ευρύτατο επιστηµονικό πεδίο που ορίζουν, σχηµατικά, η κοινωνιολογία από τη µια και η µοριακή βιολογία από την άλλη. Στο πλαίσιο αυτό οι φαρµακοθεραπείες και οι ψυχοθεραπείες δεν κατέχουν τις αντίπαλες και αλληλοαποκλειόµενες θέσεις του παρελθόντος. Ακόµα και η ψυχανάλυση µπορεί να θεωρηθεί σήµερα σε µια «λογική συµπληρωµατικότητας» µε την φαρµακοθεραπεία. Η γνωστή ψυχαναλύτρια Julia Kristeva δεν την προτείνει αλλά και δεν την αρνείται, ιδίως όταν η κατάθλιψη είναι ιδιαίτερα «αβίωτη» Ας ξαναγυρίσουµε στο τεύχος της Evolution Psychiatrique του 1980 κι ας δούµε το άρθρο µε τίτλο «Η συνεισφορά της φαρµακοκινητικής στην παρακολούθηση των ψυχιατρικών αρρώστων». Το κλινικό ενδιαφέρον της φαρµακοκινητικής είναι συζητήσιµο, γράφει: από τη µια υπάρχουν οι πεπεισµένοι πως πρόκειται, απλώς, για µια ενδιαφέρουσα νοητική άσκηση χωρίς πρακτικές εφαρµογές, από την άλλη υπάρχουν εκείνοι που θεωρούν πως επιτρέπει µια ορθολογικότερη θεραπευτική προσέγγιση 9. Ο συγγραφέας του άρθρου είναι µε το µέρος των δεύτερων, υποστηρίζοντας την ανάγκη µιας κλινικής φαρµακολογίας. Ως γνωστόν αυτή βρίσκεται σήµερα στο µεταίχµιο µεταξύ φαρµακολογίας και κλινικής παθολογίας 10. Αυτονόητη η σηµασία και της κλινικής ψυχοφαρµακολογίας, θέτοντας, βέβαια, την ψυχοπαθολογία στη θέση της κλινικής παθολογίας, για να ακολουθήσουµε την προτροπή του Angelergues. Στον τοµέα αυτό, τα είκοσι χρόνια που πέρασαν έχουν προσθέσει έναν σηµαντικότατο όγκο γνώσεων τον οποίο οι σηµερινοί νέοι ψυχίατροι κατέχουν, χωρίς να ιλιγγιάζουν όπως εµείς οι παλαιότεροι. 6. Όταν το 1747 κάποιος James Lind επιχειρούσε να θεραπεύσει προσβεβληµένους από σκορβούτο ναύτες δοκιµάζοντας, διαδοχικά, χυµούς φρούτων, ξύδι, θαλασσινό νερό, σκόρδο, µουστάρδα, δεν φανταζόταν ότι έθετε τις βάσεις της κλινικής φαρµακολογίας καθώς πραγµατοποιούσε, ουσιαστικά, κάποιες «ελεγχόµενες δοκιµές» (controlled trial) 11. Χρειάστηκε, βέβαια, να περάσουν κάποιοι αιώνες ώστε το εγχείρηµα να αναπτυχθεί και να συµπληρωθεί: το 1933, µε το placebo-controlled trial 12, µε τη διπλή τυφλή χορήγηση, το Ας σταθούµε, όµως, στους όρους της σύγχρονης κλινικής φαρµακολογίας. Ως φαρµακοκινητική ορίζεται η µελέτη της διέλευσης των φαρµάκων και των µεταβολιτών τους δια µέσου του σώµατος 14, είναι δηλαδή η δράση του σώµατος σε αυτά 15. ιαφέρει, εποµένως, από τη φαρµακοδυναµική, που διερευνά την ένταση των φαρµακολογικών δράσεων 11, δηλαδή τη δράση των φαρµάκων στο σώµα 12. Στη κλινική φαρµακολογία, ιδιαίτερη θέση κατέχει και η φαρµακογενετική, που αναπτύχθηκε µετά τις πρώτες (από το 1948 κι έπειτα) παρατηρήσεις πως οι απαντήσεις στα φάρµακα ποικίλουν µεταξύ των ατόµων και των φυλών 16,17, όντας µερικές φορές γενετικώς καθορισµένες 18. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύχθηκαν και οι πρώτες µελέτες σχετικά µε τις ενζυµατικές επιδράσεις στη δράση των φαρµάκων στον άνθρωπο 19,20. Έκτοτε, η εξατοµίκευση της φαρ- µακευτικής αγωγής αποτελεί, πλέον, σταθερό κανόνα της κλινικής φαρµακολογίας 21. Η γνώση της φαρµακοκινητικής συµβάλλει σε αυτό το έργο 11. Έτσι, στα τέλη της δεκαετίας του 60, προέκυψε και η κλινική φαρµακοκινητική που επέτρεψε σε πολλούς φαρµακολόγους να προσεγγίσουν το κλινικό πεδίο και να εστιάσουν τη προσοχή τους περισσότερο στον άρρωστο 22. Από την πλευρά τους, οι κλινικοί αξιολογούν, ολοένα και περισσότερο κατά τα τελευταία χρόνια, την εφαρµογή των κανόνων της φαρµακοκινητικής κατά τον σχεδιασµό των φαρµακοθεραπευτικών τους σχη- µάτων 23. Όπως οφείλουµε να διερευνούµε και επιδηµιολογικά τη χρήση των ψυχοφαρµάκων στο γενικό πληθυσµό, καθώς και τις απόψεις των γιατρών, του κοινού, των αρρώστων και των συγγενών τους για τα ψυχοφάρµακα αλλά, επίσης, και τη σχέση κόστους-οφέλους µιας φαρµακοθεραπείας Στη σύγχρονή µας εποχή διαπιστώνουµε, ακόµη, την αναβίωση ενός γνωστού από τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο κλινικού φαρµακολογικού σχεδιασµού: τότε ο πολεµικός σχεδιασµός απαιτούσε αντιβιοτικά, αναλγητικά και ανθελονοσικά φάρµακα, που η παραγωγή τους συνέβαλε στη νίκη των συµµάχων, σήµερα το αίτηµα αφορά σε µια άλλη µείζονα «κρίση», το γήρας 25. Αίτηµα σαφές αλλά µερικές φορές και δηµιούργηµα της προσφοράς. Θα πρόσθετα ότι σε εποχή αλόγιστης ιατρικοποίησης της καθηµερινής ζωής, όπως σχετικά πρόσφατα καταγγελλόταν από τις στήλες του εγκυρότατο New England Journal of Medicine 26, εύκολα δηµιουργείται ανάλογη σκέψη για το άγχος και την κατάθλιψη, ιδίως όταν υπερδιαγιγνώσκονται µε τη «βοήθεια» και των σύγχρονων ταξινοµικών συστηµάτων. 8. Ας σταθούµε κάπως περισσότερο στην φαρµακοκινητική. Αναφέρεται στην απορρόφηση, την κατανοµή, τον µεταβολισµό και την απέκκριση των φαρµάκων από τον οργανισµό 27. Για τον µεταβολισµό των περισσοτέρων φαρµάκων καθοριστικής σηµασίας είναι το ευρισκόµενο στο ήπαρ σύστηµα ενζύµων του κυτοχρώµατος P450 (τα σηµαντικό-

3 ΚΑΡΑΒΑΤΟΣ Θ. 17 τερα: CYP1A2, CYP2A6, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4). Ταυτόχρονα, οι κυριότεροι µηχανισµοί αλληλεπίδρασης µεταξύ φαρµάκων αφορούν στην µεταβολή του µεταβολισµού µέσω επαγωγής ή αναστολής των ενζύµων του CYP H αναστολή αυτή δεν είναι πάντοτε αναστρέψιµη, γεγονός που έχει τις συνέπειές του κατά τη χρήση φαρµακευτικών συνδυασµών 28. H πηγή της ευρύτατης µεταξύ των ατόµων µεταβολικής ποικιλότητας φαίνεται να είναι η πολυµορφική έκφραση τριών, κυρίως, από αυτά τα ένζυµα (2D6, 2C9, 2C19) που προκαλούν και τις γενετικές διαφορές µεταξύ δύο βασικών οµάδων ανθρώπων, των (ολίγων) «ανεπαρκώς µεταβολιζόντων», που είναι επιρρεπείς στην εµφάνιση ανεπιθύµητων φαρµακολογικών ενεργειών, ακόµα και µε συνήθεις δόσεις -ιδίως όταν το θεραπευτικό εύρος είναι λίαν στενό- και των (πολλών) «ισχυρώς µεταβολιζόντων» 29. Αυτονόητα, από την πλευρά της παθολογίας, τα ηπατικά νοσήµατα επηρεάζουν, κατά τον βαθµό της βαρύτητάς τους, τα ανωτέρω ισοένζυµα (ιδίως τα 2C19, 2D6), µειώνοντας τη δράση τους 30, η οποία, ας προσθέσω, µειώνεται και µε την ηλικία (-30% µετά τα 70 έτη) Η αναζήτηση και χρήση ψυχοτρόπων ουσιών ανάγεται στις ρίζες του πολιτισµού, ενώ η παραγωγή και χρήση ψυχοτρόπων «φαρµάκων» ανάγεται στις ρίζες της ιατρικής 32. Θα χρειαστούν, βέβαια κάποιες χιλιάδες χρόνια ώστε το εγχείρηµα να πάρει στα 1920 το όνοµά του, όταν δηλαδή ο φαρµακολόγος Mach θα παρατηρήσει ότι «ο αριθµός των εργασιών στο τοµέα, που ας µας επιτραπεί να ονοµάσουµε ψυχοφαρµακολογία, είναι βεβαίως λίαν ισχνός» 33, για να προσθέσει τον επόµενο χρόνο πως αυτό το νέο «παρθένο έδαφος είναι γεµάτο µε δυνατότητες» 34. εν θα αρχίσουν να φαίνονται παρά µόνο στη δεκαετία του 50, αρχής γενο- µένης µε τη χλωροπροµαζίνη (1952), που θα την ακολουθήσουν, σχεδόν ταυτόχρονα ( ), η ιπρονιαζίνη (αναστολέας της µονο-αµινο-οξειδάσης), η ιµιπραµίνη (τρικυκλικό) και το χλωριδιαζεποξίδιο. Την ίδια αυτή εποχή τοποθετείται και η αρχή της θεραπείας µε λίθιο (1954), παρά το γεγονός ότι πρωτοχρησιµοποιήθηκε το 1948 και διαδόθηκε µετά το Νέο δηµιουργικό έναυσµα ήταν η αλοπεριδόλη (1959) κι αργότερα η κλοζαπίνη (γνωστή από το 1958, εν χρήσει το1972, κυρίως όµως µετά το 1988). Σήµερα, τα νέας γενεάς αντικαταθλιπτικά, τα άτυπα αντιψυχωτικά και τα νέα σταθεροποιητικά της διάθεσης φάρµακα, αυξάνουν, φυσικά, τη ανάγκη να γνωρίσουµε καλύτερα τα βασικά θέµατα της κλινικής φαρµακολογίας ώστε να είναι ορθολογικότερη η χρήση τους, σε µονοθεραπεία, ιδίως όµως όταν αποφασίζονται η λεγόµενη «πολυφαρµακεία». 10. Πριν από τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο, οι ψυχίατροι είχαν στη διάθεσή τους λίγες ψυχοδραστικές ουσίες, της κατηγορίας των «υπνωτικών» ή χρησιµοποιούσαν διάφορες µεθόδους σοκ στο πλαίσιο πάντα της αντιµετώπισης «κρίσεων». Το σκηνικό άλλαξε άρδην στο τέλος του Πολέµου και, κυρίως, στη δεκαετία του 50. Η αρχή έγινε µέσω της απο-ιατρικοποίησης της ψυχιατρικής, έργο κυρίως της αµερικανικής ψυχανάλυσης, και συνεχίστηκε µέσω µιας άλλης, αντίθετης κίνησης, της δυνατότητας δηλαδή για µακροχρόνια φροντίδα των ψυχωτικών, που εγκαινίασε η επιτυχής χρήση της χλωροπροµαζίνης το Οι εξελίξεις αυτές οδηγούσαν ευθέως στην τάση να περιοριστούν τα µεγάλα Άσυλα, την οποία ενίσχυε και η δράση των ψυχιάτρων της Κεντρικής Ευρώπης που είχαν γνωρίσει τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ο Philippe Pignarre 36 περιγράφει την κατάσταση ως «παράδοξη»: οι ψυχικές διαταραχές ορίζονταν µε ψυχολογικό τρόπο ενώ η θεραπεία τους άρχιζε να παραπέµπει στη βιολογία. Είναι γεγονός ότι οι ψυχαναλυτές προσέφεραν νέες έννοιες που αποµάκρυναν από την πρακτική του εγκλεισµού και η ψυχοφαρµακολογία προσέφερε τα µέσα για τις νέες απαιτήσεις. Έτσι, από τις θεραπείες «αποσταθεροποίησης» που ήταν οι σωµατικές θεραπείες των κρίσεων, περάσαµε στις φαρµακοθεραπείες «σταθεροποίησης» και δι αυτής στην επανα-ιατρικοποίηση της ψυχιατρικής. 11. Είναι σηµαντικό να παρατηρήσουµε ότι µέσα σε αυτή την φορά των πραγµάτων τα ψυχοτρόπα φάρµακα δεν «βρέθηκαν» στα νευροεπιστηµονικά εργαστήρια αλλά, κυριολεκτικά, µέσα από την κλινική πράξη. Ας παρακολουθήσουµε τη διήγησή του Edouard Zarifian 37 : * η χλωροπροµαζίνη, το πρωτοπόρο largactil, παρασκευάστηκε στα εργαστήρια της Rhône-Poulenc Specia, όταν ο Henri Laborit, χειρούργος του ναυτικού, ζήτησε να του παρασκευάσουν κάποια ουσία που να µπλοκάρει την ισταµίνη, γιατί έβλεπε στην καθηµερινή κλινική του πράξη να χάνονται οι άνθρωποι από το µετεγχειρητικό σοκ. Η ιδέα ήταν να αποκλειστεί ένας φυσιολογικός µηχανισµός που ακολουθούσε την επιθετική ενέργεια που ήταν η εγχείρηση. «Ένας χειρουργός άκουγε τους εγχειρισµένους του». Τους άκουγε πριν, τους άκουγε και µετά τη χορήγηση του largactil, ως κλινικός γιατρός που έβλεπε τα «ηρεµιστικά» αποτελέσµατα µιας ουσίας που θα γίνει το πρώτο νευροληπτικό φάρµακο. Θα συµµεριστεί τα αποτελέσµατα του µε δύο φίλους του στρατιωτικούς ψυχιάτρους που θα το χορηγήσουν σε ψυχασθενείς, πλην όµως µαζί µε βαρβιτουρικά. Έτσι, η «ανακάλυψη» θα πάει στον Jean Delay, που προτιµούσε να την αποκαλεί «εύρηµα», καθώς ήταν αυτός που µαζί µε τον Deniker αποφάσισαν να χορηγήσουν την νέα ουσία σε νοσηλευόµενους ψυχασθενείς της Sainte Anne. * Ανάλογη ήταν και η «εύρεση» της ιµιπραµίνης (tofranil). Απλός και συνήθης ήταν ο χειρισµός της ευρωπαϊκής φαρµακοβιοµηχανίας να αφαιρέσει «κάτι» από τον χηµικό τύπο του largactil για να δηµιουργήσει µια παρόµοια ουσία αλλά και µε αποκλειστικά δικαιώµατα. υστυχώς δεν «περπάτησε», όχι µόνο δεν είχε τα επιθυµητά αποτελέσµατα αλλά χειροτέρευε και την κατάσταση των αρρώστων. Ευτυχώς που ο φαινοµενολόγος Ronald Kuhn οδηγήθηκε µέσα από την κλινική του πράξη να το χορηγήσει σε καταθλιπτικούς µε θαυµάσια αποτελέσµατα, εγκαινιάζοντας έτσι τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά καθώς διέθετε «3 κύκλους του largactil». * Ανάλογη, επίσης, ήταν και η «εύρεση» των αναστολέων

4 18 4 (1), 2006 της µονο-αµινο-οξειδάσης (ΙΜΑΟ). Ο αµερικανός ψυχίατρος Nathan Kline δεν άφησε ανεκµετάλλευτη την κλινική παρατήρηση φίλων του χειρουργών που παρακολουθούσαν φυµατικούς σε αγωγή µε ιπρονιαζίδη και έβλεπαν την ευφορική της δράση. 12. Όπως η «ανακάλυψη-εύρεση» έτσι και η χρήση ενός ψυχοφαρµάκου δεν µπορεί να είναι ανεξάρτητη από την κλινική πράξη στο πλαίσιο της ψυχιατρικής φροντίδας. «Φάρµακο δεν είναι απλώς κάτι που προστίθεται, είναι κυρίως η παρέµβαση ενός τρίτου µερικές φορές και του ίδιου του αναλυτή», µας υπενθυµίζει ο Pierre Fédidala 38. Η συνταγογραφική πρακτική θα πάρει το συµβολικό της νόηµα µέσα στην συνολική ψυχική ζωή του αρρώστου. Πρέπει να ενδιαφερθούµε για το φάρµακο όπως για κάθε ψυχαναλυτικό αντικείµενο: όχι µόνο για τη φαρµακολογική του δράση που ενδιαφέρει το Πραγµατικό, τον οργανισµό δηλαδή και την ίδια την ουσία, αλλά και τους δύο άλλους καθοριστικούς παράγοντες του αντικειµένου αυτού, τους Φαντασιακούς και Συµβολικούς παράγοντες, ανάµεσα στους τελευταίους ακόµα και αυτό το ίδιο το όνοµα του φαρµάκου 39. Καµιά χρήση φαρµάκου δεν νοµι- µοποιείται έξω από τη συνθήκη της ιατρικής φροντίδας, µιας φροντίδας που λαµβάνει υπ όψιν της το πλαίσιο εντός του οποίου χορηγείται το φάρµακο, την ψυχολογική υποστήριξη που παρέχεται στον άρρωστο, τη θεραπευτική σχέση γιατρού-αρρώστου, η οποία πολλαπλασιάζει τα ευεργετικά αποτελέσµατα, προσθέτοντας τη δράσηplacebo της χορηγούµενης χηµικής ουσίας. 13. Πριν από δύο περίπου χρόνια δηµοσιεύτηκε στο American Journal of Psychiatry ένα ιδιαίτερα σηµαντικό, κατά τη γνώµη µου, κύριο άρθρο. Σηµαντικό, καθώς οµολογείται εκεί ότι η ψυχιατρική, κυνηγώντας τελευταίως την απόλυτη ιατρικοποίησή της, εγκαταλείπει την ψυχοπαθολογία, «χάνοντας» έτσι «τον άρρωστο και την ιστορία του» 40. Θα προσθέσω µια ακόµα διαπίστωση, αυτό που «βλέπει µε βαριά καρδιά», ο Bernard Lown, οµότιµος καθηγητής καρδιολογίας στο Harvart και από τους ιδρυτές της ιεθνούς Ένωσης Ιατρών για την Πρόληψη ενός Πυρηνικού Πολέµου, η οποία τιµήθηκε µε βραβείο Nobel το 1985: παραδόξως, λέει, όλα άρχισαν όταν, µετά τον πόλεµο, η ιατρική πραγµατοποίησε εντυπωσιακά τεχνολογικά επιτεύγµατα. τότε άρχισε να µεταφέρεται το κύρος από τον οικογενειακό γιατρό στον επιστήµονα ερευνητή αλλά και οι άρρωστοι να χάνουν την ατοµική τους ταυτότητα, ενώ η εµπιστοσύνη στο γιατρό τους ξέφτιζε 41. Είναι προφανές, η ψυχιατρική υποβαθµίζεται στο βαθµό που την κάνουν να µοιάζει µε µια ιατρική που κι αυτή η ίδια αποµακρύνεται από τον συστατικό της πυρήνα, τη σχέση αρρώστου-γιατρού. Ο αείµνηστος καθηγητής Γαρδίκας σηµείωνε ότι «ο σηµερινός ιατρός είναι τεχνοκράτης, πάντοτε βιαστικός, δεν µιλά, αλλά προπαντός δεν ακούει» Την ίδια εποχή, το British Medical Journal εγκαινίαζε τη στήλη Netlines για να τροφοδοτεί τους αναγνώστες του µε άφθονες, ποικίλου ιατρικού ενδιαφέροντος, ηλεκτρονικές διευθύνσεις στο Word Wide Web 43. Προφανές το ενδιαφέρον, πλην όµως την προσοχή προσήλκυε ένα άλλο, παρακείµενο, άρθρο που άρχιζε µε µια «απρόσµενη», εκ πρώτης όψεως, διαπίστωση: «παραδόξως, στην εποχή της µαζικής επικοινωνίας και της γενιάς του net βρισκόµαστε αντιµέτωποι µε την κατάρρευση της επικοινωνίας µεταξύ αρρώστων και γιατρών». Το άρθρο υποστηρίζει πως, ναι µεν είναι διάχυτη µια γενική δυσαρέσκεια των αρρώστων καθώς αυξάνουν συνεχώς οι καταγγελίες ή οι διεκδικήσεις για ιατρικές αµέλειες ή σφάλµατα, πλην όµως, τα γενικότερα παράπονα φαίνεται να αφορούν περισσότερο σε προβλήµατα επικοινωνίας παρά κλινικής επάρκειας των γιατρών. οι άρρωστοι συνηθέστερα παραπονούνται επειδή «οι γιατροί δεν τους µιλούν», όταν αυτό ακριβώς έχουν ανάγκη, ζητώντας πληρέστερη ενηµέρωση για την πάθησή τους, τις συγκινησιακές τους φορτίσεις ή τα χορηγούµενα φάρµακα κτλ 44. Από τη µια οι πιο σύγχρονες τεχνολογίες, που µας καλωσορίζουν «στην εποχή της επικοινωνίας» 45 κι από την άλλη το διαπιστούµενο έλλειµµα επικοινωνίας. Μήπως γι αυτό, άραγε, διαπιστώνεται επίσης και µια αυξανόµενη στροφή των αρρώστων προς τις λεγό- µενές εναλλακτικές (κατ άλλους, συµπληρωµατικές) ιατρικές; Οι απαντήσεις ποικίλουν στο µέγεθος της θετικής απάντησης To πρόβληµα δεν είναι απλό και σε παρόµοια θέµατα οι υπερβολές δεν απουσιάζουν. Το BMJ άνοιξε µεγάλη συζήτηση-έρευνα µεταξύ των αναγνωστών του γύρω από το θέµα «patients as partners»: κάποιοι πιστεύουν πως οι άρρωστοι πρέπει να έχουν άποψη για τη θεραπεία τους, αφού ενηµερωθούν πλήρως και αµερόληπτα, άλλοι θεωρούν πως η ιδέα της συνεργασίας µε τους αρρώστους ούτε εφικτή, ούτε επιθυµητή είναι. Οι «καταπονηµένοι και ευάλωτοι, ιδιαίτερα, άρρωστοι (σχεδόν ο κάθε άρρωστος) ζητούν από τους γιατρούς ό,τι ζητούν από κάθε επαγγελ- µατία: βοήθεια και καθοδήγηση. Θέλουν µια υπεύθυνη γνώµη σχετικά µε τον καλύτερο τρόπο θεραπευτικής αντι- µετώπισης από ένα γιατρό που εµπιστεύονται. εν επιθυ- µούν καθόλου να κατακλύζονται από σειρές αντικρουό- µενων πληροφοριών και να τους ζητούν να αποφασίσουν µόνοι τους» 50. Αυτό, βέβαια, δεν σηµαίνει ότι ο άρρωστος αφήνεται παθητικά στα χέρια ενός «καλού γιατρού». ιότι η εµπιστοσύνη είναι κιόλας ενεργός συµµετοχή στο πλαίσιο της σχέσης γιατρός-άρρωστος, το πρώτο βήµα της αναγκαίας θεραπευτικής συµµαχίας, όπου θα αναπτυχθούν οι µεταβιβαστικές και αντιµεταβιβαστικές δράσεις 51. Εδώ, επίσης, θα εκδηλωθούν και οι πολιτισµικές συνιστώσες που επιβάλλουν, µερικές φορές, εντός του οικογενειακού ή και του ευρύτερου περιβάλλοντος την ανάπτυξη θετικής στάσης έναντι της γνωστής σειράς διαδοχικών χειρισµών: ιατρική εξέταση, συνταγογράφηση φαρµάκων, άδεια από τη δουλειά, ανάπαυση, όπως και οι ιδεολογικές στάσεις, εντός των οποίων ενυπάρχουν προσωπικές αξίες αλλά και ναρκισισµοί, για παράδειγµα ο λόγος που ακούγεται από ποικίλες πλευρές: «δεν χρειά-

5 ΚΑΡΑΒΑΤΟΣ Θ. 19 ζονται φάρµακα, πρέπει να τα βγάλεις πέρα µόνος σου» 52. Το πρόβληµα δεν είναι θεωρητικό. Υπάρχουν άρρωστοι που υποφέρουν εξ αυτού του λόγου ή επειδή βρίσκονται υπό ατελή θεραπεία. Ο Zarifian προτείνει τον όρο «φαρ- µακοψυχολογία» για τη µελέτη των σχετικών µε τα φάρ- µακα ψυχικών αναπαραστάσεων -θετικών ή αρνητικώνπου εξηγούν µερικές φορές τις παρατηρούµενες διαφορές στην αποτελεσµατικότητα των διαφόρων θεραπευτών µε το ίδιο ακριβώς φάρµακο Κατά το τελευταίο τέταρτο του 20 ου αιώνα, οι ψυχιατρικές θεραπευτικές µέθοδοι και το πλαίσιο εντός του οποίου ασκούνται έχουν κατά πολύ αλλάξει. Πριν απ όλα έχουν πολλαπλασιαστεί οι µέθοδοι ως αποτέλεσµα, κυρίως, της προόδου των ψυχοπαθολογικών, βιολογικών και κοινωνικών µας γνώσεων που επέφεραν σηµαντικές τροποποιήσεις στους θεσµούς και τη νοµοθεσία. Η σύγχρονη αυτή ανάπτυξη πολλαπλασίασε στο έπακρο τόσο τις έννοιες όσο και τα θεραπευτικά µέσα, κάνοντας σχεδόν αδύνατη τη γνώση και τον έλεγχο τους από κάθε ψυχίατρο. Βάσει αυτών των διαπιστώσεων συζητείται, ήδη, το γεγονός ότι ο εµπλουτισµός οδηγεί πλέον σε υπερειδικεύσεις εντός µιας ειδικότητας που τείνει να διαρραγεί 54. Οι αρνητικές συνέπειες δεν αφορούν µόνο στη ψυχιατρική. ιότι επισηµαίνεται επίσης ότι η αυξανόµενη πολυπλοκότητα και υπερ-εξειδίκευση εντός της ιατρικής αποτέλεσµα της επικράτησης µιας προσανατολισµένης στη γνώση µόνο προσέγγισης των αρρώστων- κάνουν ώστε οι πάσχοντες να αισθάνονται χαµένοι µέσα στην ανωνυµία και την πολυπλοκότητα των νοσοκοµείων, έρµαιοι (πολλές φορές) στους αυξηµένους κινδύνους των σύγχρονων θεραπειών 55. Το πρόβληµα είναι κατά συνέπεια γενικό. Υπάρχει σε όλες τις ειδικότητες και σχετίζεται µε αυτό που κάνει την ιατρική περισσότερο µια τέχνη, ακριβέστερα, µια τέχνη στο σταυροδρόµι πολλών επιστηµών Ανάγκη, λοιπόν, να αναπτυχθεί µια ιατρική και µια ψυχιατρική καλά ισορροπηµένες ανάµεσα σε µια βασισµένη στην επιστήµη γνώση και µια βασισµένη σε αξίες τέχνη της επικοινωνίας 57. Ο Hagop Akiskal, ο γείτονάς µας που διαπρέπει στις ΗΠΑ ασχολούµενος κυρίως µε τη ΙΩΣΗΦΙ- ΗΣ Ι., ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΝ., ΓΕΩΡΓΙΑ ΟΥ ΕΛ., ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΑΝ.δ ιπολική διαταραχή, διατύπωσε σε πρόσφατο Meeting της APA κάτι που µάλλον ξεχνάµε τελευταίως ότι δηλαδή η ψυχοφαρµακοθεραπεία δεν είναι λιγότερο τέχνη από ό,τι είναι η ψυχοθεραπεία 58. Τέχνη που χρειάζεται τη γνώση, τη γνώση των φαρµάκων αλλά και του φαινοµένου placebo, από κοντά και τη γνώση αυτού που είναι η θεραπευτική σχέση. εν λείπουν οι προσπάθειες. Όπως αυτή του ψυχαναλυτή Βασίλη Καψαµπέλλη που προβληµατίζεται χρόνια τώρα γύρω από τη δράση των ψυχοφαρµάκων. Θα κλείσω, επιχειρώντας να συµπυκνώσω κάποιες θέσεις του, ελπίζοντας ότι η αναγκαστική σχηµατοποίηση θα αποτελέσει επαρκές κίνητρο για να ανατρέξει κανείς στα κείµενά του Κάθε ανθρώπινο ον συγκροτείται µέσα από τις σχέσεις του µε τα αντικείµενα. Το πρωταρχικό κατ αρχάς και όσα θα επακολουθήσουν στη συνέχεια. Γνωστό επακόλουθο: κάθε ψυχική οδύνη ή αρρώστια «δεν είναι παρά οι δυσκολίες του ανθρώπου να συνεχίσει αυτή την ψυχική εργασία µε τα αντικείµενα». Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και ο ψυχίατρος, στον οποίο απευθύνεται ο άρρωστος, και ο οποίος «καλείται να εκδηλωθεί µε το λόγο, τη σιωπή του, τη συνταγή του, την απόφασή του». Θα είναι ο ενδιάµεσος που θα τον βοηθήσει να ξαναπιάσει την ψυχική του εργασία µε τα αντικείµενα, τα παλιά και τα µελλοντικά. Όχι φυσικά µε τον τρόπο του φίλου π.χ. που παρηγορεί, αλλά µέσω της «θεραπευτικής διαδικασίας» -ανάλογης της αναλυτικής διαδικασίας- που είναι «θεραπευτική» επειδή η ιατρική ιδιότητα του ψυχιάτρου του παρέχει µια κοινή µε τον άρρωστο αναπαράσταση, την «αναπαράσταση της αποθεραπείας». Η δράση του δεν απευθύνεται στον άρρωστο αλλά σ αυτή τη διαδικασία που εκτυλίσσεται ανάµεσά τους και την οποία υποστηρίζει και αναπτύσσει. Εδώ τοποθετείται και η συνταγογράφηση του ψυχιάτρου. Τα ψυχοφάρµακα θα πάρουν τη θέση τους εντός του πλαισίου της µεταβίβασης και αντιµεταβίβασης, αλλά όχι µόνο. Θα δράσουν και ως πραγµατικοί εξωτερικοί παράγοντες στους τόπους των υποδοχέων τους σήµερα τα ψυχοφάρµακα δεν είναι placebo- διαπλεκόµενοι µε την ψυχική οικονο- µία του αρρώστου. Ως γνωστόν, στην καθηµερινή µας ζωή ζούµε πολλές στιγµές που σχηµατίζουν τις συνθήκες µιας κρίσης άγχους, µιας κατάθλιψης µιας παρανοϊκότητας. Γίνονται και ξεγίνονται, για αυτό και παραµένουν υποκλινικές καταστάσεις. Το ψυχικό σύµπτωµα, η ψυχική αρρώστια σηµαδεύει ένα σταµάτηµα σ αυτή τη συνεχή ροή. εν εκδηλώνει µια ψυχική σύγκρουση αλλά µια σύγκρουση που σταµατάει να ζει. Τα φάρµακα ρευστοποιούν την κατάσταση, κινητοποιούν κι αυτό είναι το κυριότερο µέσα στην ψυχική οικονοµία. Βάζουν µπρος τη µηχανή. ιπλός ο στόχος του ψυχιάτρου, να είναι ο ίδιος το αντικείµενο του αρρώστου αλλά και να κάνει τη «θεραπευτική διαδικασία» το δικό του αντικείµενο. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Freud S. An outline of psycho-analysis, 1938; SE XXII: Green A. Chimiothérapies et psychothérapies. Problèmes posées par les comparaisons des thechniques chimiothérapiques et psychothérapiques et leur association en thérapeutique psychiatrique. Encephale 1961; 1: Zins-Ritter M. A propos de la depsychotherapisation du psychiatre, Psychiatrie Française 1997; 4: Αµπατζόγλου Γρ. Ψυχιατρική και Ιατρική. Τα όρια, οι ταυτότητες και οι σχέσεις. Οδυσσέας/Τρίαψις Λόγος Widlocher D. Les psychotropes une maniere de penser le

6 20 4 (1), 2006 psychisme? Paris, Les Empecheurs de Penser en Rond Guelfi JD. Implications pratiques des donnees modernes de la psychopharmacologie. L Evolution Psychiatrique 1980; 45:4: Angelergues R. Necessite d une psychoparmacologie pour l evolution de la psychiatrie. L Evolution Psychiatrique 1980; 45:4: Barazer C. Entretien avec Julia Kristeva. Psychanalystes 1999; 39: Morcelli P. Apport de la pharmacocinetique au suvi des malades psychiatriques. L Evolution Psychiatrique 1980; 45:4: Reidenberg MM. The discipline of clinical pharmacology. Clinical Pharmacology & Therapeutics 1985; 38: Τhomas DP. Experiment versus authority. James Lind and Benjamin Rush. New England Journal of Medicine 1969; 281: Evans W, Hoyle C. The comparative value of drugs used in the continuous treatment of angina pectoris. Quarterly Journal of Medicine 1933; 26: Greiner T, Gold, Catteli M et al. A method for the evaluation of the effects of drugs on cardiac pain in patients with angina of effort. American Journal of Medicine 1950; 9: De Vane CL. «Principles of pharmacokinetics and pharmacodynamics». In: Schatzberg AF, Nemeroff CB. Textbook of Psychopharmacology, American Psychiatric Press, 2nd Edition 1998; Kaplan H, Sadock B (eds). General principles of psychopharmacology. Pocket handbook of psychiatric drug treatment. Williams & Wilkins, 2nd Edition Εarly DP Jr, Bigelow FS, Zubrod CG, Kane CA. Studies on chemotherapy of human malarias; IX: effect of pamaquine on the blood cells of man. The Journal of Clinical Investigation 1948; 27:(suppl): Evans FT, Gray PWA, Lehmann H, Silk E. Sensitivity to succinylcholine in relation to serum-cholinesterase. The Lancet 1952; 1: Motulsky AG. Drug reactions, enzymes and biochemical genetics. JAMA 1957; 165: Busfield D, Child KJ, Atkinson RM, Tomich EG. Αn effect of phenobarbitone on blood-levels of griseofulvin in man. The Lancet 1963; 2: Cucinell SA, Conney AG, Sansur M, Burns JJ. Drug interactions in man; 1: lowering effect of phenobarbital on plasma levels of bishydroxycoumarin and diphenylhydrantoin. Clinical Pharmacology & Therapeutics 1965; 6: Reidenberg MM. New headings for the table of contents. Clinical Pharmacology & Therapeutics 1999; 65:3: Ensom H, Davis GA, Cropp ChD, Ensom RJ. Clinical pharmacokinetics in the 21st century: does the evidence support definitive outcomes? Clinical Pharmacokinetics 1998; 34: Li RC, Zhu M, Schentag JJ. Achieving an optimal outcome in the treatment of infections: the role of clinical pharmacokinetics and pharmacodynamics of antimicrobials. Clinical Pharmacokinetics 1999; 37: Σολδάτος ΚΡ. Η διεπιστηµονική θεώρηση της ψυχοφαρµακοθεραπείας, Ψυχιατρική 1999; 10: Abrams WA, Beers MH. Clinical pharmacology in aging population, Clinical Pharmacology & Therapeutics 1999; 63: Goodwin JS. Geriatrics and the limits of modern medicine. New England Journal of Medicine 1999; 140: Stahl SM. The cytochrome P450 system and pharmacokinetic considerations for atypical antipsychotics. Psychopharmacology of antipsychotics, Martin Dunitz Ltd 1999; Lin JH, Lu Ayh. Inhibition and induction of cytochrome P450 and the clinical implications. Clinical Pharmacokinetics 1998; 35: Bullock PL. Viewpoint - Pharmacogenetics and its impact on drug development. Drug Benefit Trends 1999; 11: Adedoyan Adedoyin, Arns P, Richards WO, Wilkinson GR, Branch RA. Selective effect of liver disease on the activities of specific metabolizing enzymes: investigation of cytochromes P450, 2C19 and 2D6. Clinical Pharmacology & Therapeutics 1998; 64: Soteniemi EA, Arranto AJ, Pelkonen O, Pasanen M. Age and cytochrome P450-linked drug metabolism in humans: an analysis of 226 subjects with equal histologic conditions. Clinical Pharmacology & Therapeutics 1997; 6: Καράβατος Α, Αµπατζόγλου Γρ, Αλετρά-Χριστοπούλου Ε. Euphorica - Phantastica: Όνειρο και ψυχοπαθολογία. Εξάντας/ Προσεγγίσεις Macht DI. Contribution to psychopharmacology. Johns Hopkins Hospital Bulletin 1920; 31: Αναφέρεται στο King C, Voruganti LNP. What s in a name? The evolution of the nomenclature of antipsychotic drugs. Review of Psychiatry & Neurosciences 2002; 27:3: Macht DI, Mora CF. Effect of opium alkaloids on the behavior of rats in the circular maze. Journal of Pharmacology & Experimental Therapy 1921; 16: Αναφέρεται στο Domino EF. History of modern psychopharmacology: a personal view with an emphasis on antidepressants. Psychosomatic Medicine 1999; 61: Καράβατος Α. Τα άλατα λιθίου στην ψυχιατρική: παρελθόν, παρόν και µέλλον. Ψυχιατρική 2001; 12: Pignarre Ph. Les deux médecines. Médicaments, psychotropes et suggestion therapeutique. Editions La Decouverte, Paris 1995; Zarifian E. Une certaine idée de la folie. Editions de l Aube 2001; Pierre Fedida. La parole et le pharmakon. Revue International de Psychopathologie 1996; 21: Durieux MJ. Psychiatres, psychanalystes et prescription. L Information Psychiatrique 1993; 5: Τucker G. Putting DSM-IV in Perspective (Editorial), American Journal of Psychiatry 1998; 155:2: Lown Β. Physicians need to fight the business model of medicine, Hippocrates 1998; 12:5: Γαρδίκας Κ. Η εξέλιξη της ιατρικής την τελευταία δεκαπενταετία. Νοσοκοµειακά Χρονικά 1998; 60:2: Netlines. BMJ, 27 June 1998; 316: Meryn S. Improving doctor-patient communication, BMJ, 27 June 1998; 316:

«Από τις νευρο-επιστήμες στην ψυχανάλυση: εξάρτηση από την οθόνη»

«Από τις νευρο-επιστήμες στην ψυχανάλυση: εξάρτηση από την οθόνη» Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ψυχοπαθολογίας Παιδιού και Εφήβου (ΑΕΡΕΑ) και A Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Βύρωνα-Καισαριανής Υπηρεσία Παιδιών και Εφήβων ΗΜΕΡΙΔΑ «Από

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΑΠΘ: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Παναγιώτης Μπαμίδης Επίκ. Καθηγητής Ιατρικής Πληροφορικής Ιατρικής Εκπαίδευσης Τριπλή αποστολή και ποικιλομορφία στην Ι.Σ.Α.Π.Θ. Εκπαίδευση Έρευνα Προσφορά φροντίδας υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110.

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110. Εκπαίδευση Πτυχίο Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Master of Science in Addictive Behaviours, Department of Psychology, University of Liverpool, UK. Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ- ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 24-27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΕΜΠΤΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 10:00 11:00 ΔΙΑΛΕΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Φαρμακευτικές Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Χρήστος Παναγιωτίδης, Ph.D Αναπλ. Καθηγητής Κυτταρικής/Μοριακής Βιολογίας Τμήμα Φαρμακευτικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Email:

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

A Fairy Tale Model of Trauma Informed Treatment Μοντέλο των φάσεων του παραµυθιού για τη θεραπεία του τραύµατος Ηµερήσιο Εργαστήριο Εισηγητής: Dr. Ricky Greenwald Child Trauma Institute, New York 6 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας»

«Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» «Οργάνωση και ιοίκηση Υπηρεσιών Υγείας» Νίκος Μανιαδάκης, ρ. Οικονοµίας & ιοίκησης Υπηρεσιών Υγείας, ιοικητής Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Κρήτης ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ To Περιβάλλον Εξελίξεις και κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου

Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της. Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Προσωπικός Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας: Ασθενοκεντρική Προσέγγιση, Βελτίωση της Ποιότητας και Περιστολή της Δαπάνης Επικ. Καθηγήτρια Φλώρα Μαλαματένιου Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας Χειρόγραφος Ιατρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι τροποποιήσεις της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ BALINT KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ 1 Οι ομάδες Balint δημιουργήθηκαν από τον γιατρό και ψυχαναλυτή Michael Balint (1896-1970) και την σύζυγό του Enid στη Μεγάλη Βρετανία στη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ 12&13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2012 Πρόγραμμα ALCOVE: Η χρήση των ψυχοτρόπων στην Άνοια, ευρωπαϊκές απόψεις και οδηγίες, Focus Group για την Ελλάδα Το ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ αξιολογείται με 6 μόρια

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε.

Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Υπό την αιγίδα της Ε.Ψ.Ε. Μήνυμα Προέδρου Οργανωτικής Επιτροπής Αγαπητοί συνάδελφοι και συνεργάτες, Με ικανοποίηση αλλά και αίσθημα ευθύνης σας προσκαλώ στην παρακολούθηση της σειράς «Σεμιναρίων Νευρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

ΚΑΙ Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΠΡΑΞΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» 21 22 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2005 1η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα Europass

Βιογραφικό σημείωμα Europass Βιογραφικό σημείωμα Europass Προσωπικές πληροφορίες πώνυμο (-α) / Όνομα (-τα) Διεύθυνση (-εις) ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΡΑΚΗΣ 19, ΑΘΗΝΑ, 17121 Ν.ΣΜΥΡΝΗ Τηλέφωνο (-α) 2109329890, 6948595973 Διεύθυνση E-mail mpsarrakou@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Υπέρτατη Ιπποκρατική εντολή στον Ιατρό είναι ωφελέειν ή μη βλάπτειν Μία από τις βασικότερες αρχές της μοντέρνας ιατρικής:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΨΥΧΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ & ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΨΥΧΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ & ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΨΥΧΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ & ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 Με τον όρο «Τηλεφωνική Γραμμή Άμεσης Ψυχολογικής Υποστήριξης», νοείται η

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία

Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία Παράδειγμα: Αυτοθεραπεία Μέρος Γ: Πράξη Θα ήθελα 1 κουτάκι από αυτό που διαφημίζει η τηλεόραση το... πως το λένε να δεις Παναντόλ Κολντ εντ φλού Ο φαρμακοποιός έχει ενσωματώσει στην σκέψη του και στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Με εκτίμηση. Κωνσταντίνος Ν. Φουντουλάκης Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΑΠΘ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Με εκτίμηση. Κωνσταντίνος Ν. Φουντουλάκης Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΑΠΘ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητοί συνάδελφοι, Έχουμε την τιμή να σας προσκαλέσουμε στoν 5 ο Κύκλο Πιστοποιημένης Εκπαίδευσης -Κλινικό Εργαστήριο (Workshop) με θέμα «Σχιζοφρένεια», ο οποίος θα διεξαχθεί στη Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΩΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ* ΚΑΙ ΩΣ ΤΟΠΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΩΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ* ΚΑΙ ΩΣ ΤΟΠΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΩΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ* ΚΑΙ ΩΣ ΤΟΠΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ Η συνάντηση των ασθενών και της ιατρικής λαμβάνει χώρα, και μάλιστα όλο και περισσότερο, στις νοσοκομειακές μονάδες. Τα νοσοκομεία κατέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Γ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ. Πρόλογος Ο Εσωτερικός Κανονισµός Λειτουργίας της Γ' Πανεπιστηµιακής Ψυχιατρικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΕΛΛΑ Α Ο όρος «προσφορά υπηρεσιών υγείας» εκφράζει την παροχή υπηρεσιών που προέρχονται από προµηθευτές υγείας (γιατρούς, νοσοκοµεία κ.τ.λ). Οι παράγοντες που προσδιορίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Ι ΕΟΨΥΧΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗΣ ΙΑΤΑΡΑΧΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΥΝΑΦΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ HELLENIC SOCIETY FOR THE ADVANCEMENT OF PSYCHIATRY AND RELATED SCIENCES ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com

Αγαπητοί φίλοι, esodimeso esodimeso www.esodimeso.com Αγαπητοί φίλοι, Το να σας μιλάει κάποιος στο χώρο των ιατρικών συνεδρίων με την επισήμανση «για πρώτη φορά» θέλει πολύ κουράγιο. Κι αυτό το έχουμε. Έτσι λοιπόν σας απευθύνω την πρόσκληση της συμμετοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΒΕΝΕΤΣΑΝΟΣ ΜΑΥΡΕΑΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008

Άγχος. Σοβαρό. Ήπιο. Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα παλµών ΚΤ 2008 Αγχολυτικά (ελάσσονα ηρεµιστικά) Υπνωτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας Άγχος ΚΤ 2008 Scream, Edvard Munch Ένταση Ανησυχία Φόβος (ενεργοποίηση ) ταχυκαρδία, εφίδρωση τρόµος, αίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα