Περιεχόμενα. Ισόβιο τραύμα; Η εξελικτική εξέλιξη της ανθρώπινης γέννησης. «Μα δεν θυμάμαι» Το πρόβλημα της αμνησίας στην πρώιμη νηπιακή ηλικία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιεχόμενα. Ισόβιο τραύμα; Η εξελικτική εξέλιξη της ανθρώπινης γέννησης. «Μα δεν θυμάμαι» Το πρόβλημα της αμνησίας στην πρώιμη νηπιακή ηλικία"

Transcript

1 Περιεχόμενα Κεφάλαιο Ο «σάκος της ζωής» και δεισιδαιμονίες γύρω από την κυοφορία: Προοίμιο στην προγεννητική ψυχολογία Κεφάλαιο Ισόβιο τραύμα; Η εξελικτική εξέλιξη της ανθρώπινης γέννησης Εξελικτικοί παράγοντες Κοινωνικοί παράγοντες Ψυχολογικοί παράγοντες Τραυματικές συνέπειες Θετικές επιδράσεις του τοκετού Κεφάλαιο «Μα δεν θυμάμαι» Το πρόβλημα της αμνησίας στην πρώιμη νηπιακή ηλικία Προλεκτικές μνήμες Αναμνήσεις της πρώιμης νηπιακής ηλικίας σε όνειρα Αποσπασματικές μνήμες Κατανοώντας την αμνησία της πρώιμης νηπιακής ηλικίας Κεφάλαιο Τι νιώθει το αγέννητο και νεογέννητο μωρό; Η εξελικτική ψυχολογία της πρώιμης παιδικής ηλικίας: Εμπειρική έρευνα Κάθε χαμόγελο σημαίνει κάτι Ανάπτυξη σχέσης μέσα στη μήτρα Τα συναισθήματα του εμβρύου κατά τον τοκετό Οι τραυματικές όψεις της γέννησης... 60

2 9 8 Οι μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας Κεφάλαιο Αποκατάσταση της υγείας μέσω της αναβίωσης: Η επανενεργοποίηση των προγεννητικών και περιγεννητικών συμπεριφορικών μοτίβων και η ψυχοθεραπευτική εμπειρία Η εμφάνιση των πρώιμων εμπειριών Προγεννητικές και γεννητικές εμπειρίες από την σκοπιά της ψυχανάλυσης Αναφορές Προγεννητικών και Περιγεννητικών Βιωμάτων στην Ύπνωση Επανενεργοποίηση των Γεννητικών Μνημών στην Primal Therapy Επανενεργοποίηση των Περιγεννητικών Τραυμάτων στην Αναδρομική Ψυχοθεραπεία Οραματισμός προγεννητικών και περιγεννητικών συμβάντων υπό την επήρεια του LSD Βασική Περιγεννητική Μήτρα 1 (ΒΠΜ1) Πρωταρχική Ένωση με τη Μητέρα Βασική Περιγεννητική Μήτρα 2 (ΒΠΜ2) Πολεμώντας τη Μητέρα (Συσπάσεις σε κλειστό μητρικό σύστημα) Βασική Περιγεννητική Μήτρα 3 (ΒΠΜ3) Συνεργασία με τη Μητέρα (Εμπρόσθια κίνηση στον γεννητικό σωλήνα) Βασική Περιγεννητική Μήτρα 4 (ΒΠΜ4) Διαχωρισμός από τη Μητέρα ( Λήξη της συμβιωτικής ενότητας και διαμόρφωση μιας νέας μορφής σχέσης). 96 Γεννητικές εμπειρίες στα πλαίσια του Rebirthing Η σημασία των πρώιμων βιωμάτων σε άλλες μορφές ψυχοθεραπείας Κεφάλαιο Οι κίνδυνοι της γέννησης: Εμπειρικά ευρήματα σχετικά με την επίδραση του προγεννητικού και περιγεννητικού στρες Προγεννητικό στρες σε ζώα Προγεννητικό και περιγεννητικό στρες σε ανθρώπους...105

3 Περιεχόμενα 9 Κεφάλαιο Φόβοι, επιθετικότητα και εμμονές: Διαταραχές προκύπτουσες από προγεννητικά και περιγεννητικά τραύματα Παιδικές φοβίες Σφάλματα της παιδικής ηλικίας Νευρωτικά σύνδρομα Η ψυχολογική επίδραση του προγεννητικού στρες σε παιδιά και ενήλικες Ψυχοσωματικές παθήσεις Αποκλίνουσα ανάπτυξη και εγκληματικότητα Αυτοκτονία Ψύχωση Νευρική ανορεξία Κεφάλαιο Από την εμβρυϊκή στην ανήλικη ζωή: Περιγεννητικές και προγεννητικές όψεις της εξελικτικής ψυχολογίας Προοπτικές Προγεννητικές και μεταγεννητικές όψεις ψυχολογικής εξέλιξης από την νηπιακή έως την εφηβική ηλικία Παιδικά παιχνίδια και παραμύθια από τα Wild Things στον Σούπερμαν και τον Ε.Τ Κεφάλαιο Θάνατος και μεταμόρφωση: Οι πολιτισμικές εκφράσεις της προγεννητικής και περιγεννητικής εμπειρίας Γενικά στοιχεία σχετικά με τον προγεννητικό και περιγεννητικό συμβολισμό στη διαδικασία της πολιτισμικής εξέλιξης...165

4 9 10 Οι μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας Ένα θεμελιώδες θέμα του ανθρώπινου πολιτισμού Το ταξίδι του σαμάνου Τελετές μετάβασης στην εφηβεία Επιστροφή στη Μήτρα και ανανέωση Το ταξίδι του ήρωα προς άλλους κόσμους Σύμβολα της αρχής της ζωής: Από τον Τοσοδούλη στη Ραπούνζελ Όψεις της γέννησης σε παραμύθια με ήρωες Οι Ρίζες των Μύθων Μεταξύ παραδείσου και κολάσεως Θυσία ως γέννηση Γιόγκα και γέννηση Παντοδυναμία και Πτώση του Ηγέτη Μάχη Εικόνες περιγεννητικής εμπειρίας Το συνεχές του ήχου Η ανθρώπινη εμπειρία της αιφνίδιας άφιξης στον κόσμο Η μύηση του Ροβινσώνα Κρούσου Αναγέννηση μέσω ποίησης Κεφάλαιο Ο τέταρτος κόσμος της ανθρωπότητας Παράρτημα: Οι πρώτοι 9 μήνες Συμβουλές προς μέλλοντες γονείς Παραπομπές Ευρετήριο...235

5 Εισαγωγή Ένα από τα πρώτα μεγάλα ερωτήματα ενός νηπίου είναι από πού έρχονται τα παιδιά. Η απάντηση που δίνουν οι γονείς είναι ζωτικής σημασίας για την αυτοκατανόηση του παιδιού. Και, όπως όλοι γνωρίζουμε, η απάντηση δεν είναι σχεδόν ποτέ ικανοποιητική. Παλαιότερα οι γονείς κατέφευγαν σε παραμύθια ή μυθικές δυνάμεις, λέγοντας στο παιδί ότι το έφερε ο πελαργός ή ότι βγήκε από ένα δέντρο. Στις μέρες μας, προσπαθώντας να είναι σύμφωνοι με το επιστημονικό πνεύμα της εποχής μας, οι περισσότεροι απαντούν σε αυτό το ερώτημα με όρους της βιολογίας. Όλες μας οι απορίες σχετικά με την ενδεχόμενη σημασία της εμπειρίας της άφιξής μας σε αυτόν τον κόσμο, παραμένουν ανερώτητες και αναπάντητες. Συνεπώς, ακόμα και οι ιστορίες που παρομοιάζουν τη γέννηση μ ένα ταξίδι, μια περιπέτεια ή μια μετάβαση από έναν κόσμο προς έναν άλλον, είναι πολύ ικανοποιητικότερες. Τόσο τα παιδιά όσο και οι ενήλικες παραμένουν λίγο-πολύ ασυγκίνητοι ακούγοντας ότι τα μωρά βγαίνουν από την κοιλιά της μητέρας τους. Οποιαδήποτε άλλη ερώτηση προσωπικού χαρακτήρα απλά αποφεύγεται και όλοι μένουν με την αίσθηση ότι κάτι άγνωστο καραδοκεί πίσω από τη γωνία. Ποια είναι η σημασία της εννεάμηνης παραμονής στις πιο μύχιες κοιλότητες του γυναικείου σώματος; Τι αισθάνθηκα, τι βίωσα εκεί; Στο σύγχρονο πολιτισμό, αυτά τα ερωτήματα φαίνονται κατά το πλείστο ανάρμοστα μόνο ένα παιδί θα μπορούσε να τα θέσει. Εντούτοις, στην αυγή της νέας χιλιετηρίδας, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη σημασία της γέννησης. Τα πρώτα ρηξικέλευθα βήματα σε σχέση με το ερώτημα: «Η γέννησή μου έχει σημασία για μένα;» πραγματοποιήθηκαν από τους πρωτοπόρους ψυχαναλυτές Otto Rank και Hans Gustan Graber το Και οι δυο τους συνειδητοποίησαν αφενός ότι η γέννηση είναι ένα βίωμα αφετέρου ότι η εμπειρία της άφιξής μας σε αυτόν τον κόσμο παρέχει ένα θεμελιώδες μοτίβο για τις μελλοντικές εμπειρίες και την ανάπτυξή μας. Αυτό το μοτίβο διαφαίνεται τόσο στα συναισθήματα των διανοητικά ασταθών ασθενών όσο και σε διάφορα πολιτιστικά φαινόμενα. Η σκοταδοφοβία

6 9 12 Οι μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας ή η κλειστοφοβία μπορεί να είναι ο απόηχος μιας τραυματικής γέννησης. Παρομοίως, η ανάγκη των ανθρώπων να συναθροίζονται ομαδικά σε ασφαλή σημεία, μπορεί να έχει τις ρίζες της στην απεγνωσμένη αναζήτηση της αρχικής ασφάλειας της μήτρας. Με την πρώτη ματιά, αυτές οι συνδέσεις αντιτίθενται στην κοινή λογική. Και όντως, για να γίνονται αυτές οι δηλώσεις με ευλογοφάνεια, απαιτείται προσεκτική σύνθεση διαφόρων κλάδων της σύγχρονης έρευνας. Η «προγεννητική ψυχολογία» αποτελεί την προστατευτική ομπρέλα για τις προσπάθειες που ενώνουν διάφορους επιστημονικούς τομείς οι οποίοι πασχίζουν να αποσαφηνίσουν τις βιωματικές διεργασίες των πρώτων σταδίων της ανθρώπινης ζωής. Τώρα είναι γενικά αποδεκτό ότι το παιδί που ήμασταν κάποτε, εξακολουθεί να ζει στον ενήλικα που ήμαστε τώρα. Ωστόσο, ακόμα δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε το βρέφος ή το αγέννητο έμβρυο που ήμασταν κάποτε. Αυτή η ιδέα αποτελεί ανοιχτή πρόκληση, παρόμοια με αυτήν που εμφανίστηκε εξαιτίας των εξελίξεων των τελευταίων δεκαετιών στον τομέα της ανθρώπινης ηθολογίας. Ο παραλληλισμός είναι ενδιαφέρων. Ο Konrad Lorenz και οι υποστηρικτές του έδειξαν ότι η Δαρβινική Θεωρία που πρεσβεύει ότι το ανθρώπινο γένος εξελίχθηκε από τα ζώα δεν αφορά μόνο την εξέλιξη των εξωτερικών χαρακτηριστικών, αλλά και των εσωτερικών συμπεριφορικών μηχανισμών. Στην ουσία, τα ζώα είναι πολύ πιο στενοί συγγενείς μας από όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Συνεπώς, δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε τα κοινά μας στοιχεία. Μια παρόμοια δυσκολία εμφανίζεται όταν καλούμαστε να αναγνωρίσουμε έναν πολύ πιο στενό συγγενή, που είναι το αγέννητο ή νεογέννητο παιδί μέσα μας. Πρέπει να θυσιάσουμε ένα μέρος της ασφάλειας που προέρχεται από την αμιγώς μεταγεννητική άποψη της ύπαρξής μας. Παράλληλα, πρέπει να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να αντιμετωπίσει ορισμένα βασικά συναισθήματα, όπως η αίσθηση εξάρτησης, η ανημποριά και ο πανικός, τα οποία είναι συνήθη τη στιγμή της γέννησης. Το παρόν βιβλίο αποτελεί εισαγωγή στις πρόσφατες εξελίξεις στην ψυχολογία της γέννησης και της ανθρώπινης ζωής πριν τη γέννηση.

7 Εισαγωγή 13 Ανοίγει νέους ορίζοντες στον αναγνώστη, βοηθώντας τον να κατανοήσει τη σπουδαιότητα των δικών του γεννητικών βιωμάτων. Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μόνο και μόνο το γεγονός ότι αυτό το βιβλίο γράφτηκε και δημοσιεύτηκε, αποτελεί επανάσταση στην προσπάθεια αυτογνωσίας του σύγχρονου ανθρώπου. Δεν θα μπορούσε να έχει γραφτεί πριν από 50 χρόνια, ενώ είναι βέβαιο ότι μέσα στα επόμενα 20 χρόνια οι ορίζοντες της προγεννητικής επιστήμης θα έχουν διευρυνθεί σημαντικά. Ως ψυχοθεραπευτής, εντυπωσιάστηκα βαθύτατα από αυτή τη μεταστροφή, που, πλέον, έχει καταστήσει κοινοτοπία την πρόσβαση στις γεννητικές μνήμες και τις προγεννητικές εμπειρίες. Εντούτοις, η προσέγγιση σε αυτά τα ερωτήματα γίνεται βάσει των εξελίξεων που έχουν σημειωθεί σε πολλούς διαφορετικούς κλάδους της επιστήμης, όπως άλλωστε θα διαπιστώσουμε στη συνέχεια. Θα ανατρέχουμε συχνά σε παραπομπές, ώστε να κοινοποιούνται αυτές οι νέες εξελίξεις. Ωστόσο, δεν πρέπει να υποτιμούμε τις συναισθηματικές δυσκολίες που εμπλέκονται στην ατομική προσπάθεια προσέγγισης της γέννησης και της προγεννητικής ζωής. Αρχικά, η γέννηση είναι για όλους μας μια σχετικά τραυματική εμπειρία. Αυτό οφείλεται στα βιολογικά γεγονότα που αφορούν την ευθυτενή μας στάση και τον σχετικά μεγάλο εγκέφαλό μας. Αυτές οι δυο εξελικτικές διαδικασίες έχουν αναγκάσει τα ανθρώπινα όντα να γεννιούνται πρόωρα. Συνεπώς, η περιπέτεια και η χαρά της άφιξης στον κόσμο συνοδεύεται από ένα μίγμα ανασφάλειας, απεγνωσμένης επιθετικότητας και φόβο θανάτου. Έτσι, παρότι το θέμα της γέννησης και της προγεννητικής ζωής μας σαγηνεύει, είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί και απρόθυμοι να το εξετάσουμε καλύτερα και να αποκτήσουμε επίγνωση των βαθύτερων συναισθημάτων μας. Πολλοί αναγνώστες θα βιώσουν αυτή τη δυσκολία. Παρά τις αλματώδεις εξελίξεις που έχουν συντελεστεί στον κλάδο της μαιευτικής, η αμιγώς ιατροτεχνολογική προσέγγιση που διέπει τα σύγχρονα μαιευτήρια δεν προλαμβάνει τα ψυχολογικά τραύματα που συμβαίνουν κατά τη γέννηση. Μόνο και μόνο η αναφορά αυτού του πασιφανούς γεγονότος αρκεί για να παράγει ένα ανεξήγητο αίσθημα αντίστασης στους περισσότερους ανθρώπους.

8 9 14 Οι μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας Η δεύτερη δυσκολία που εγείρεται μόλις προσπαθούμε να κατανοήσουμε τα πρώτα στάδια της ζωής, αφορά το ότι δεν έχουμε την ίδια εύκολη πρόσβαση στα γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά τη γέννηση και κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής μας ζωής, με αυτήν που έχουμε στις μεταγενέστερες εμπειρίες μας (όπως π.χ. οι εμπειρίες μας σε έναν βρεφονηπιακό σταθμό). Ουσιαστικά, τώρα γίνεται αποδεκτό ότι μεγάλο μέρος των πρώτων μας εμπειριών αποκαλύπτεται και εμπεριέχεται σε παραμύθια που μιλούν για άλλους κόσμους, στη μυθολογία και σε θρησκευτικές αφηγήσεις. Η πίστη στην ευημερία και την ασφάλεια που παρέχει ένα παντοδύναμο ον ή στην κοινωνική ουτοπία ενός ουράνιου βασιλείου επί της γης, μπορεί κάλλιστα να εκφράζει την επιθυμία επιστροφής στον προγεννητικό παράδεισο. Ο φόβος που είναι ριζωμένος στον προγεννητικό πανικό μπορεί να εκφράζεται στις φαντασιώσεις της κόλασης και της αιώνιας τιμωρίας. Και οι δυο προαναφερθείσες δυσκολίες παράγουν ένα τρίτο πρόβλημα, που είναι η άρνηση οποιασδήποτε σύνδεσης μεταξύ των πρώτων και των μεταγενέστερων σταδίων της ζωής. Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα υπήρξε μια μεταστροφή σε αυτή την άρνηση, μαζί με την αποδοχή της ανακάλυψης ότι τα παιδικά βιώματα (και πάλι πλην των πρωταρχικών) διαδραματίζουν μείζονα ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξη. Πριν από αυτή τη μεταστροφή, η απόρριψη της σπουδαιότητας των παιδικών βιωμάτων φαινόταν στον τρόπο με τον οποίο οι γονείς φέρονταν στα παιδιά τους, χωρίς καμία νομική ή κοινωνική επίπτωση. Τα βρέφη πωλούνταν, δίνονταν σε τρίτους ή θανατώνονταν. Πολλά βρέφη που έμεναν με τους γονείς τους ανατρέφονταν από έμμισθο προσωπικό ή ξένους. Στην εποχή μας όλα αυτά αποδοκιμάζονται έντονα. Μολαταύτα, παραμένουμε αποξενωμένοι από το βρέφος μέσα μας και βασιζόμαστε αποκλειστικά σε εξωτερικές νόρμες για να εξακριβώσουμε τι συμβαίνει στα νεογέννητα και αγέννητα παιδιά μας. Όσο αρνούμαστε οποιανδήποτε προσωπική επίγνωση των δικών μας παιδικών, γεννητικών και προγεννητικών βιωμάτων, όσο απωθούμε τη σημασία των πρώτων εμπειριών για τη μετέπειτα εξέλιξη της ανθρώπινης ζωής, είμαστε καταδικασμένοι στην αποξένωση από τα δικά μας γεννημένα ή αγέννητα παιδιά.

9 Εισαγωγή 15 Έπειτα, η επόμενη γενιά παραμένει απροστάτευτη από την ίδια εσφαλμένη μεταχείριση και τα ίδια ψυχολογικά τραύματα που είναι θαμμένα αλλά ολοζώντανα μέσα στο υποσυνείδητό μας. Τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρούνται ορισμένα βήματα αποδοχής σε αυτόν τον τομέα. Αυτό διαφαίνεται αφενός στο κίνημα του φυσικού τοκετού αφετέρου στην αναγνώριση της σημασίας των πρώιμων ψυχολογικών τραυμάτων στις διάφορες σχολές ψυχοθεραπείας (όπως π.χ. στη σχολή primal therapy). Επίσης, αυτή η αποδοχή είναι εμφανής στον ολοένα αυξανόμενο αριθμό εμπειρικών μελετών που αφορούν τις προ-, περί- και μετα- γεννητικές αντιληπτικές και συμπεριφορικές διεργασίες. Πράγματι, αυτό το νέο κλίμα προάγει την έρευνα και την εξέλιξη του αντικειμένου μας, που είναι η προσωπική, βιογραφική σημασία της ύπαρξής μας πριν και κατά τη διάρκεια της γέννησης. Εντούτοις, η παράδοση της άρνησης της προγεννητικής ανθρώπινης εμπειρίας δεν έχει εκλείψει. Όλοι μας είμαστε λίγο-πολύ υπό την επήρειά της. Εξακολουθούμε να είμαστε θύματα διαφόρων προκαταλήψεων π.χ., θεωρούμε ότι το αγέννητο και νεογέννητο βρέφος στερείται αντίληψης, συνείδησης και μνήμης. Μόνον οι περαιτέρω έρευνες που οδηγούν σε πληρέστερη κατανόηση των πρώτων σταδίων της ανθρώπινης ψυχολογικής ζωής (που αφορούν τα βιώματά μας πριν τη γέννηση, κατά τη διάρκειά της και λίγο μετά από αυτήν), μπορούν να προάγουν τη δική μας αυτογνωσία, το ευοίωνο ξεκίνημα της ζωής των παιδιών μας και το μέλλον του πλανήτη μας.

10

11 1 Κεφάλαιο Ο «σάκος της ζωής» και δεισιδαιμονίες γύρω από την κυοφορία: Προοίμιο στην προγεννητική ψυχολογία Κάθε πολιτισμός συμβολίζει και ερευνά τα προγεννητικά βιώματα και τη σημασία τους για τη μετέπειτα εξέλιξη με διαφορετικό τρόπο. Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, πολλά ίχνη προ- και περι- γεννητικών γεγονότων περισώζονται σε μυθολογικές ιστορίες και επιθανάτιες τελετές. Το βίωμα του πλακούντα από το ίδιο το βρέφος εκφράζεται ρητώς σε ιστορίες στις οποίες ο πλακούντας είναι αδερφός, πνεύμα-φύλακας ή πηγή δύναμης (ανατρέξτε στο «Nachgeburt», Bachtold-Staubli 1987a, Davidson 1985). Πριν από πολλές χιλιάδες χρόνια, στον ιδιαίτερα εξελιγμένο αιγυπτιακό πολιτισμό, στοιχεία της προγεννητικής ζωής συμπεριλήφθηκαν σε επίσημες τελετές με μοναδικά ρεαλιστικό και συνάμα συμβολικό τρόπο. Ο πλακούντας που είχε θρέψει τον φαραώ αποτελούσε αντικείμενο σεβασμού ( Frankfort 1942). Φυλασσόταν σε ένα ειδικό δοχείο, ενώ υπήρχε ένας αξιωματικός που καλούνταν «Ανοιχτής του Βασιλικού Πλακούντα». Όντας σύμβολο ασφάλειας, ο πλακούντας πάντα συνόδευε τις λιτανείες.

12 9 18 Οι μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας Συν τοις άλλοις, υπήρχαν οι λεγόμενοι «σάκοι της ζωής» οι οποίοι περιείχαν τον πλακούντα και ανοίγονταν με τελετουργικό τρόπο στο τέλος της ηγεμονίας του βασιλιά ( Murray 1930). Αυτά τα γεγονότα είναι πολύτιμα για την κατανόηση της ανθρώπινης θρησκευτικής φαντασίας, αφού αργότερα το ιερογλυφικό σύμβολο του «σάκου της ζωής» έγινε το σύμβολο του θεού των αιγυπτίων. Η πρωτόγονη επίγνωση της προγεννητικής ύπαρξης εκφράστηκε όχι μόνο στους θρησκευτικούς μύθους και στις τελετουργίες, αλλά σε μια απερίφραστη διδασκαλία σχετικά με την ψυχολογική ζωή του αγέννητου παιδιού. Στην Ινδία π.χ., υπάρχουν παραδόσεις για τη φροντίδα της «εμβρυϊκής ψυχής του αναπτυσσόμενου παιδιού». Ο ινδός ψυχαναλυτής Sudhir Kakar (1984) γράφει: Κατά τη γέννηση και το κόψιμο του ομφάλιου λώρου, η σύνδεση με την κοσμική συνείδηση διακόπτεται. Στην περιοχή του ομφαλού εμφανίζεται μια οπή Η γνωστή ομφαλοσκόπηση της Ανατολής είναι κυριολεκτική η ενατένιση αυτής της οπής, η οποία καλείται «Μάγια» στην ινδική συλλογιστική και θεωρείται ότι διαχωρίζει τη συνείδηση του ατόμου από τη συμπαντική της πηγή (σελ. 207). Είναι εξίσου αξιοσημείωτο με πόση ευκολία οι Ινδονήσιοι αναφέρονται στα γεγονότα που αφορούν την κυοφορία. Η ψυχοθεραπεύτρια Helga Blazy (1991a) που διαθέτει βαθιά κατανόηση της νοοτροπίας των λαών της ανατολικής Ασίας, γράφει: «Ο ινδονησιακός πολιτισμός και η βιβλιογραφία του υπερτερούν του δυτικού σε ένα σημείο: δεν έχουν ίχνος ταμπού για τη σύλληψη, την κυοφορία και τη ζωή έξω από τη μήτρα, ούτε διαχωρίζουν αυτές τις καταστάσεις. Για αυτούς, η ύπαρξη και η ζωή δεν αρχίζουν ξαφνικά τη στιγμή της γέννησης» (σελ. 163). Στην Κίνα και την Ιαπωνία, όπου η νοοτροπία για το συγκεκριμένο ζήτημα είναι άρδην διαφορετική από τη δυτική, η ύπαρξη του παιδιού αναγνωρίζεται πριν τη γέννησή του. Όταν το παιδί γεννιέται θεωρείται ήδη 1 έτους. Ένα άλλο εντυπωσιακό παράδειγμα ευρύτητας αντιλήψεων σε σχέση με την αγέννητη ανθρώπινη ζωή απαντάται στους Μμπούτι,

13 1 Ο «σάκος της ζωής» και δεισιδαιμονίες γύρω από την κυοφορία 19 μια αφρικανική φυλή που έχει περιγραφτεί με συγκινητικό τρόπο από τον εθνολόγο Colin Turnbull (1983). Οι Gupta & Gupta 1989, Hakanson 1988 και Kilbridge 1990 μας προμηθεύουν με περαιτέρω παραδείγματα. Στον πολιτισμό μας, μέχρι και τον 18 ο αιώνα, η πρακτική προσέγγιση των ανθρώπων στην προγεννητική ψυχολογία χαρακτηριζόταν από την ιδέα της βαρύτητας των σφαλμάτων της μητέρας. Οι παραδόσεις πρέσβευαν ότι οι έντονες συναισθηματικές εμπειρίες, οι σκέψεις και οι στενοχώριες της μητέρας επηρεάζουν άμεσα το αγέννητο παιδί. Ευθύνονταν τόσο για ορισμένα σωματικά γνωρίσματα όπως οι εκ γενετής σπίλοι όσο και για όψεις του χαρακτήρα. Ουσιαστικά, οι λαϊκές παραδόσεις θεωρούσαν ότι η επίδραση των προγεννητικών συμβάντων ήταν άμεση: Εάν η έγκυος γυναίκα απατήσει τον άντρα της με έναν σχοινοβάτη, τότε το παιδί αναπτύσσει χαλαρές αρθρώσεις στα χέρια και στα πόδια του, σε βαθμό που του είναι αδύνατο να σταθεί όρθιο ή να περπατήσει. Εάν η μητέρα τρομάξει εξαιτίας ενός ποντικού ή ενός σκύλου, τότε το παιδί αποκτά δέρμα σαν αυτό του ποντικού ή πόδια σαν αυτά του σκύλου. Εάν η μητέρα τρομάξει από έναν λαγό, τότε το σαγόνι του παιδιού θα τρέμει ή θα πάθει λαγωχειλία. Αν η μητέρα σοκαριστεί ερχόμενη αντιμέτωπη με έναν ποντικό ή έναν βάτραχο, τότε το παιδί θα εμφανίσει ένα εξόγκωμα ή έναν σπίλο που θα μοιάζει με ένα χαρακτηριστικό αυτού του ζώου. ( Bachtold-Staubli 1987β, σελ. 1422). Σύμφωνα με την προαναφερθείσα θεωρία, οι διατροφικές ορέξεις της εγκύου είναι πολύ σημαντικός παράγοντας. Η δεισιδαιμονική παράδοση συνιστά ότι «οι ορέξεις της εγκύου πρέπει να ικανοποιούνται όλες οι διατροφικές επιθυμίες της εγκύου πρέπει να εκπληρώνονται. Στη Schlesia πιστεύεται ότι η ψωρίαση προκαλείται όταν μια έγκυος γυναίκα αποτρέπεται από το να καταναλώσει ψάρι». (Bachtold-Staubli 1987α, σελ. 1417). Τον 18 ο αιώνα έλαβε χώρα μια σφοδρή διαμάχη μεταξύ των υποστηρικτών αυτής της θεωρίας και όσων ήθελαν να την καταρρίψουν. Η

14 9 20 Οι μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας ορθολογιστική νοοτροπία που χαρακτήριζε τις θετικές επιστήμες της εποχής, καθιστούσε άτοπη οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με την ανθρώπινη ψυχολογική ζωή πριν τη γέννηση. Μολαταύτα, με τη μετάβαση στον ρομαντισμό, οι υπέρμαχοι της «εσφαλμένης θεωρίας» κατάφεραν να καταστήσουν δημοφιλείς αρκετές διορατικές ιδέες. Ο Ελβετός θεολόγος και συγγραφέας Johann Kaspar Lavater ( ) έγραψε: Αν οι γυναίκες κατέγραφαν λεπτομερώς τις έντονες σκέψεις που περνούσαν από τον νου τους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους, ίσως θα ήταν σε θέση να αντιληφθούν εκ των προτέρων το φιλοσοφικό, ηθικό, διανοητικό και φυσιογνωμικό πεπρωμένο του παιδιού τους. (παρατίθεται από τους Bennholdt-Thomsen και Guzzoni, 1990, σελ. 116). Ο ειδικός σε θέματα παιδείας Joachim Heinrich Campe ( ) θεωρούσε ότι η εγκυμοσύνη είναι ένα «ολέθριο μάθημα της φύσης του πόνου» για το αγέννητο παιδί. Ο σχετικά άγνωστος στις μέρες μας μυθιστοριογράφος Johann Karl Wezel ( ), συγγραφέας του έργου Sturm und Drang, έγραψε: Είναι γνωστό ότι, αν όχι όλα, τα περισσότερα φαινόμενα που δύναται να εντοπιστούν σε πολλούς ανθρώπους αλλά παραμένουν ανεξήγητα προς μεγάλη ταραχή των πολυμαθών και απλών ανθρώπων, μπορούν να κατανοηθούν εύκολα εάν κανείς γνωρίζει το επακριβές και λεπτομερές ιστορικό που περιλαμβάνει την πρώτη στιγμή της ενδομήτριας ζωής, μέχρι και τη στιγμή της γέννησης. (παρατίθεται από τους Bennholdt-Thomsen και Guzzoni, 1990, σελ. 117). Ουσιαστικά, οι προγεννητικοί ψυχολογικοί συσχετισμοί υπήρχαν ήδη το 1738 στην αυτοβιογραφία του Adam Bern. Γράφει: Εκείνη ήταν πολύ φοβισμένη εξαιτίας του πολέμου. Άρα, δεν είναι ν απορεί κανείς που έφερε στον κόσμο ένα μελαγχολικό παιδί με συσταλμένη καρδιά, ένα παιδί που η μητέρα κυοφορούσε επί

15 1 Ο «σάκος της ζωής» και δεισιδαιμονίες γύρω από την κυοφορία 21 εννέα μήνες, συντετριμμένη και κατακλυσμένη από τον τρόμο. Partus enim sequitor conditionem ventris (διότι το παιδί αποθνήσκει εξαιτίας όσων βίωσε στη μήτρα) (παρατίθεται από τους Bennholdt- Thomsen και Guzzoni, 1990, σελ. 117). Στο διάσημο μυθιστόρημα του Δεσποινίς ντε Σκιντερί (1967), ο E.T.A. Χόφμαν συνδέει άμεσα τα προγεννητικά βιώματα του ήρωα με τη μεταγενέστερη ζωή του. Ένα προ γεννητικό τραύμα που συνδεόταν με τη μανιακή για τα κοσμήματα μητέρα του που είχε κοιτάξει το θάνατο κατάματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της, αποδεικνύεται καθοριστικό για τη μοίρα του ήρωα και επαναλαμβάνεται διαρκώς στο αρρωστημένο πάθος για τα χρυσαφικά, αλλά και στους φόνους και τις κλοπές που διαπράττει. Ωστόσο, οι ενορατικές εμπειρίες που βίωσαν λίγα άτομα, δεν αρκούσαν για να εδραιωθεί μια γενική αποδοχή της ανθρώπινης προγεννητικής ύπαρξης. Οι καταγραφές των βιωμάτων τους χάθηκαν ή λησμονήθηκαν. Η αποδεικτική δήλωση του γάλλου ψυχολόγου και παιδαγωγού Jules Gabriel Compayre ( ) στο βιβλίο του The Development of the Child s Psyche (1900) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τάσης. Για εκείνον, η ψυχολογική ζωή αρχίζει μόνο μετά τη γέννηση. Σχολιάζει με αυστηρότητα τους γάλλους συγγραφείς του 17 ου αιώνα, όπως ο Nicolas Malebranche που πίστευαν στην ανθρώπινη ζωή πριν τη γέννηση. Ο Malebranche (1674) θεωρούσε ότι υπάρχει μια εσωτερική σύνδεση ανάμεσα στην εμπειρία του παιδιού και τα βιώματα της μητέρας. Ο Pierre-Jean-Georges Cabanis ( ) πίστευε ότι επειδή το αγέννητο παιδί έχει αισθήσεις, πρέπει να έχει μια υποτυπώδη ψυχολογική ζωή πριν τη γέννηση. Ακόμα και στον 21 ο αιώνα, η ιατρική κοινότητα, παρότι δεν είναι κάθετα αρνητική, τείνει να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτική σχετικά με το θέμα των προγεννητικών βιωμάτων. Μέχρι πρόσφατα, τα νεογέννητα βρέφη υποβάλλονταν σε χειρουργικές επεμβάσεις χωρίς αναισθησία επειδή στερούνταν ψυχολογικής ζωής και ευαισθησίας στον πόνο! Αυτό άλλαξε μόνο όταν μετρήθηκαν αυξημένα επίπεδα στρεσογόνων ορμονών

16 9 22 Οι μήνες που επηρεάζουν τη ζωή μας σε βρέφη που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση χωρίς αναισθησία ( Anand και Hickey 1982, Brosch και Rust 1989). Παρότι η στάση του 19 ου αιώνα απέναντι στην προγεννητική ζωή διατηρήθηκε στις ιατρικές σχολές, η εξέλιξη της ψυχανάλυσης και της σύγχρονης τέχνης σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας προσέγγισης. Επειδή ο Φρόιντ τόνιζε τη σπουδαιότητα των παιδικών βιωμάτων και την τεράστια ψυχολογική ευαισθησία των παιδιών, συνέβαλε τα μέγιστα στη μεγάλη αντιληπτική μεταστροφή που σημειώθηκε αργότερα. Έκτοτε, οι πρώιμες εμπειρίες θεωρούνται δυσάρεστες και καθοριστικές για τη διάπλαση του χαρακτήρα και, ενίοτε, χαρακτηρίζονται τραυματικές. Έγινε αποδεκτό ότι οι μεταγενέστερες εμπειρίες χρωματίζονται σε μεγάλο βαθμό από τις προγενέστερες και, εξαιτίας των πιο ανεπτυγμένων ψυχολογικών ικανοτήτων, τυγχάνουν ευκολότερου χειρισμού. Ωστόσο, ο Φρόιντ ήταν απρόθυμος να εξελίξει τις θεωρίες του σχετικά με την επίδραση των πρώτων βιωμάτων. Μια μαία όμως τον έπεισε ότι τα παιδιά βιώνουν φόβο κατά τη γέννησή τους: Ίσως θα σε ενδιέφερε να μάθεις ότι οποιοσδήποτε θα μπορούσε να έχει αντιληφθεί ότι η γέννηση είναι η πηγή και το αρχέτυπο του στρες. Δεν πρόκειται για πιθανολογία. Εγώ το διδάχτηκα από τον απλοϊκό, λαϊκό νου. Πριν πολλά χρόνια, καθόμουν με μια ομάδα νεαρότερων νοσοκομειακών ιατρών σε ένα πανδοχείο και γευματίζαμε. Ένας μαιευτής μας διηγήθηκε ένα τραγελαφικό περιστατικό που είχε συμβεί στις τελευταίες εξετάσεις του διπλώματος της μαιευτικής. Μια υποψήφια ρωτήθηκε τι σήμαινε εάν στον τοκετό η βαθυπράσινη βλεννώδης ύλη του εντέρου του εμβρύου εμφανίζεται στο νερό που εξέρχεται και απάντησε: «Σημαίνει ότι το παιδί φοβάται». Οι εξεταστές έβαλαν τα γέλια και την έκοψαν. Εγώ όμως πήρα σιωπηλά το μέρος της και άρχισα να υποπτεύομαι ότι η αυτή η άμοιρη γυναίκα με την ταπεινή καταγωγή είχε εκστομίσει μια μεγάλη αλήθεια. (Freud 1966b, σελ. 412) Αργότερα, ο ούγγρος ψυχαναλυτής Sandor Ferenczi (1964a) διατύπωσε τη σπουδαιότητα των καλών προγεννητικών συνθηκών. Δήλωσε ότι

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΒΙΟΗΘΙΚΑ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Ενότητα 2: Η ανάπτυξη του αγέννητου ανθρώπου Μιλτιάδης Βάντσος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα

Χαμηλή αυτοεκτίμηση. Γυρίζω σελίδα... στη. Καλλίοπη Εμμανουηλίδου. Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Καλλίοπη Εμμανουηλίδου Γυρίζω σελίδα... στη Χαμηλή αυτοεκτίμηση Πρακτικός όδηγός με εύκόλα βηματα Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ.... 13. ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 15 Αυτό το ταξίδι θα το κάνω μόνος ή με βοήθεια;... 15 Πόσο

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων

Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων Ορόλοςκαιησηµασίατων οµάδων αυτογνωσίας στην εκπαίδευση και εξειδίκευση των ψυχολόγων 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου & Α. Καλαντζή -Αζίζι «ουλειά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Πανελλήνιου Ινστιστούτου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 )

Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 ) Συναισθηματική ευεξία της μητέρας και βρεφική ανάπτυξη. Ένας οδηγός καλών πρακτικών για μαίες ( The Royal College of Midwives, 2012 ) Η κατανόηση και η ανταπόκριση των νέων μητέρων στα συναισθήματα του

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου...

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... Περιεχόμενα Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... 27 Εισαγωγή στην Ψυχοτραυματολογία 1. Τι είναι τραύμα;...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

το κεφάλι ενός μωρού

το κεφάλι ενός μωρού γέννηση Η στιγμή του τοκετού έρχεται σαν ένα μεγάλο σοκ για το μωρό. Η ζωή μέσα στη μήτρα είναι άνετη ζέστη, σκοτάδι, ησυχία, απαλότητα, υγρασία και όλα γύρω το αγκαλιάζουν. Ξαφνικά, έπειτα από μερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα:

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011. Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ 2010 2011 Με κατατακτήριες εξετάσεις κατατάσσονται στο Τμήμα: α) Πτυχιούχοι Τμημάτων Α.Ε.Ι. εσωτερικού και ισοτίμων ιδρυμάτων του

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ «Η ψυχοκινητική καθυστέρηση ως σημαντικό κομμάτι πολλών διαταραχών. Μέθοδοι ψυχοκινητικής ανάπτυξης καθώς και υλικό (ασκήσεις) ως εναλλακτική μορφή επικουρικής αγωγής στη λογοθεραπεία». Γιαννάκη Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα

Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας. Δημοσκοπική Έρευνα Ονοματεπώνυμο: Ελένη Ντίμερη Τάξη: Α Λυκείου Τμήμα: Α3 Σχολείο: 7 Λύκειο Καλλιθέας Δημοσκοπική Έρευνα Εισαγωγή Στην εφηβική ηλικία μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές πρόσληψης της τροφής, για παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

Πέρσα Κουμούτση: "Απαιτείται χρόνος για να ωριμάσουν μέσα μας καινούριες ιδέες"

Πέρσα Κουμούτση: Απαιτείται χρόνος για να ωριμάσουν μέσα μας καινούριες ιδέες Πέρσα Κουμούτση: "Απαιτείται χρόνος για να ωριμάσουν μέσα μας καινούριες ιδέες" Συνέντευξη στην Πωλίνα Γουρδέα gourdeakoumoutsi.jpg Με αφορμή το τελευταίο μυθιστόρημα της Πέρσας Κουμούτση Στους δρόμους

Διαβάστε περισσότερα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα

Ηλικία - Επιχειρηματικότητα Ηλικία - Επιχειρηματικότητα 40% 35% 34,3% 34,0% 30% 25% 20% 21,3% 15% 10% 5% 0% 1,3% 18-24 25-34 35-44 45-54 55+ 9,0% 1 Τι επιλέγει 84% επιλέγει την έναρξη νέας δραστηριότητας ανεξάρτητα επιπέδου εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review

ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review Ημερομηνία 20/8/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.culture21century.gr Γιώτα Παπαδημακοπούλου http://www.culture21century.gr/2015/08/book-review_33.html ΣΜΑΡΑΓΔΙ ΣΤΗ ΒΡΟΧΗ της Άννας Γαλανού - Book review 20

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ

Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ Α ΚΙΝΗΤΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΕΝΤΡΟ ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΑΜΟΥ «Ενίσχυση της λειτουργίας των Κινητών Μονάδων Πρώτης Υποδοχής, για τις διαδικασίες πρώτης υποδοχής, σε περιοχές υπό υψηλή πίεση μεταναστευτικών ροών» Καλές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

τα παραμύθια των Grimm και τα ελληνικά αδερφάκια τους

τα παραμύθια των Grimm και τα ελληνικά αδερφάκια τους τα παραμύθια των Grimm και τα ελληνικά αδερφάκια τους με την παραμυθού Σάσα Βούλγαρη ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ!!! 200 ΧΡΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων

Δραστηριότητα «ΜΥΘΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ» Γενικές κατευθύνσεις για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συμβουλευτικής και Έρευνας (ΕΣΟΣΕ) Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας (ΚΕΕΣΧΟΨΥ) Πανεπιστήμιο Αθηνών «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ.: Πρόγραμμα εξειδικευμένης κατάρτισης εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI Ξεκινώντας από τη μελέτη της έννοιας της νοητικής υστέρησης θα δώσουμε έναν αρχικό ορισμό : «Ο αποδεκτός από την κυβέρνηση όρος για τη νοητική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα