ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Το έργο συγχρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 71,42% το οποίο αντιστοιχεί σε 75% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και 25% από το Ελληνικό Δημόσιο και κατά 28,58% από πόρους του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. (Λ.Α.Ε.Κ.) ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΘΗΝΑ 2008

2 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ISBN: Αʹ Έκδοση: Νοέμβριος 2008 Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας Λιοσίων 143 και Θειρσίου 6, ΑΘΗΝΑ Τηλ.: Fax: Internet: Σελιδοποίηση και εκτύπωση: ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΒΑΝΗ ΑΒΕ Σόλωνος ΑΘΗΝΑ Τηλ.: Fax: Internet: Τυπώθηκε σε αντίτυπα Απαγορεύεται η αναπαραγωγή μέρους ή όλου του εντύπου, με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς αναφορά της πηγής. ΔΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ ΑΠΟ ΤΡΙΤΟΥΣ

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΟΜΑΔΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Κουκουλάκη Θεώνη, Τοπογράφος Μηχανικός Εργονόμος, συντονίστρια της μελέτης, (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Κωνσταντοπούλου Σοφία, Μηχανικός Περιβάλλοντος T.E, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Λιούλιου Παρασκευή, Τεχνολόγος Περιβάλλοντος, Παράρτημα ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Θεσσαλονίκης Λώμη Κωνσταντίνα, Φυσικοθεραπεύτρια Εργονόμος, MSc, Lic Med Sci Μουρελάτου Ειρήνη, Τεχνολόγος Τροφίμων (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.) Πινότση Δήμητρα, Μαθηματικός - Στατιστικός, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Πούλιος Κώστας, Μηχανολόγος Μηχανικός, Παράρτημα ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Θεσσαλονίκης Ραντίν Λορέντζο, Βιομηχανικός Υγιεινολόγος (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Χατζής Χρήστος, Γιατρός Εργασίας, Δρ. Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Διοικητική υποστήριξη: Ριζάκου Ίρμα, Διοίκηση Επιχειρήσεων, BSc, MSc (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Γραμματειακή υποστήριξη: Λέλα Ντάνη (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) Βιβλιογραφική υποστήριξη: Κωνσταντίνα Καψάλη, Φανή Θωμαδάκη Επιμέλεια βιβλιογραφίας: Κωνσταντίνα Καψάλη Βιβλιοθήκη, Κέντρο Τεκμηρίωσης Πληροφόρησης ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Επιμέλεια κειμένου και έκδοσης: Εβίτα Καταγή, Τμήμα Εκδόσεων Κέντρο Τεκμηρίωσης Πληροφόρησης ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.

4 1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Πρόεδρος: Αντιπρόεδροι: Μέλη: Ιωάννης Δραπανιώτης Ανδρέας Κολλάς (Γ.Σ.Ε.Ε.) Ευστάθιος Πολίτης (Γ.Σ.Ε.Β.Ε.Ε., Ε.Σ.Ε.Ε., Σ.Ε.Β.) Ιωάννης Αδαμάκης (Γ.Σ.Ε.Ε.) Θεόδωρος Δέδες (Σ.Ε.Β.) Ιωάννης Καλλιάνος (Γ.Σ.Ε.Ε.) Παύλος Κυριακόγγονας (Σ.Ε.Β.) Αναστάσιος Παντελάκης (Ε.Σ.Ε.Ε.) Κυριάκος Σιούλας (Γ.Σ.Ε.Ε.) ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Μηνάς Αναλυτής, Οικονομολόγος, PhD

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ (EXECUTIVE SUMMARY) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Σκοπός - Μεθοδολογία 1.1. Σκοπός Μεθοδολογία της μελέτης Μελέτη πεδίου...19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Εισαγωγή στις διοικητικές υπηρεσίες 2.1. Γενικά στοιχεία τραπεζών στην Ελλάδα...21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Δυνητικοί κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια της εργασίας στις διοικητικές υπηρεσίες Μέτρα πρόληψης 3.1. Εργονομικοί παράγοντες στην εργασία με Οθόνες Οπτικής Απεικόνισης (ΟΟΑ) Εισαγωγή Μυοσκελετικές παθήσεις και νοσηρότητα Οργάνωση εργασίας και παθήσεις που σχετίζονται με χρήση ΟΟΑ στην εργασία Επίπονες στάσεις και κινήσεις εργασίας Σχεδιασμός του εργασιακού χώρου Διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες Γενικές συστάσεις...41 Βιβλιογραφία Φυσικοί παράγοντες Θόρυβος Η ελληνική νομοθεσία για το θόρυβο Φωτισμός Εισαγωγή

6 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Επιπτώσεις ακατάλληλου ή ελλειπούς φωτισμού Tιμές έντασης φωτισμού Η ελληνική νομοθεσία Θερμικό περιβάλλον (Μικροκλίμα) Παράμετροι καθορισμού θερμικού περιβάλλοντος Χημικοί / βιολογικοί παράγοντες Ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό των χώρων εργασίας (Indoor Air Quality) Εισαγωγή Επιπτώσεις της ΠΑΕΧΕ στην ανθρώπινη υγεία Το σύνδρομο του άρρωστου κτηρίου Καταγραφή Ποιότητας του Αέρα στο Εσωτερικό των Χώρων Εργασίας (ΠΑΕΧΕ) Διαχείριση της ΠΑΕΧΕ Βασικά στοιχεία για τη νόσο των «λεγεωνάριων» Γενικές αρχές και οδηγίες ανίχνευσης, εκτίμησης και αντιμετώπισης του κινδύνου...71 Βιβλιογραφία...81 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Μελέτη πεδίου 4.1. Ποιότητα του αέρα Στατιστική ανάλυση ερωτηματολογίου NIOSH για την ποιότητα του αέρα Σχεδιασμός της μελέτης Περιεχόμενο του ερωτηματολογίου Αποτελέσματα από την έρευνα στους εργαζόμενους Πληροφορίες για το χώρο εργασίας Ιατρικό Ιστορικό Συμπτώματα Περιγραφή των συνθηκών κατά την εργασία Χαρακτηριστικά της εργασίας Εργονομικοί παράγοντες Στατιστική ανάλυση ερωτηματολογίου διερεύνησης εργονομικών συνθηκών κατά την εργασία στον Η/Υ και συσχέτιση με μυοσκελετικά συμπτώματα Εισαγωγή Ερωτηματολόγιο Μεθοδολογία Αποτελέσματα Εξεταζόμενος πληθυσμός Εργασιακές συνθήκες Περιβαλλοντικές μετρήσεις Θόρυβος

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Φωτισμός Θερμικό περιβάλλον Χημικές ουσίες (CO 2, CO, φορμαλδεΰδη: HCHO) Βιολογικοί παράγοντες Μικροβιακό φορτίο Προσδιορισμός μικροβιακού φορτίου Μεθοδολογία μετρήσεων Νομοθεσία Αποτελέσματα - Συμπεράσματα Βακτήριο της λεγιονέλλας Προσδιορισμός μικροβιακού φορτίου Αποτελέσματα μικροβιολογικής εξέτασης των δειγμάτων Μέτρα ελέγχου πύργων ψύξης Προτάσεις διαδικασιών απολύμανσης πύργων ψύξης για την καταπολέμηση της λεγιονέλλας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Επαγγελματικές ασθένειες στον κλάδο Ιατρικά πρωτόκολλα 5.1. Κατευθυντηρίες οδηγίες για την εξέταση της όρασης στο πλαίσιο του ιατρικού ελέγχου της επαγγελματικής υγείας των εργαζομένων σε χώρους γραφείων Εισαγωγή Σχέδιο σχετικού ερωτηματολογίου Εργοοφθαλμολογικά χαρακτηριστικά χώρου και θέσης εργασίας Στοχευμένη ειδική οφθαλμολογική εξέταση Οφθαλμολογική Ιατρική Εξέταση από τον Ιατρό Εργασίας Κατευθυντήριες οδηγίες για την εξέταση του μυοσκελετικού συστήματος στο πλαίσιο του ιατρικού ελέγχου της επαγγελματικής υγείας των εργαζομένων σε χώρους γραφείων και/η με Η/Υ Εισαγωγή Ερωτηματολόγιο ιατρικής της εργασίας για τη διερεύνηση μυοσκελετικών διαταραχών σε εργασίες «γραφείου» Οδηγός κλινικών δοκιμασιών για τη διερεύνηση μυοσκελετικών διαταραχών (αυχένα και άνω άκρων)

8

9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο τραπεζικός κλάδος έχει μεγάλη οικονομική ανάπτυξη στην χώρα μας. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε η Τράπεζα της Ελλάδας το Μάρτιο του 2008, στην Ελλάδα είναι εγκατεστημένα και λειτουργούν 64 πιστωτικά ιδρύματα. Oι χώροι γραφείων, όπου κυρίως στεγάζονται οι τράπεζες, θεωρούνται από το ευρύ κοινό χώροι χαμηλής επικινδυνότητας. Παρόλα αυτά γνωστά παραδείγματα επαγγελματικής νοσηρότητας όπως το σύνδρομο άρρωστου κτηρίου, μυοσκελετικές καταπονήσεις από τη χρήση Η/Υ και στρες πρώτη φορά παρουσιάστηκαν σε τέτοιους χώρους. Το ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. εκπόνησε τη μελέτη αυτή με σκοπό την καταγραφή και την εκτίμηση των βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος στον κλάδο των διοικητικών υπηρεσιών. Η έμφαση δόθηκε στους εργαζόμενους στις τράπεζες και πιλοτικά εξετάστηκαν 3 δημόσιες υπηρεσίες. Η μελέτη αυτή έχει ως στόχο να στηρίξει τις επιχειρήσεις και τις υπηρεσίες πρόληψης στην προαγωγή της υγείας στον κλάδο. Παρέχει εξειδικευμένα εργαλεία διερεύνησης συγκεκριμένων βλαπτικών παραγόντων, όπως ερωτηματολόγιο για την εκτίμηση της ποιότητας του αέρα και ερωτηματολόγιο για τη διερεύνηση των εργονομικών συνθηκών και την αναφορά μυοσκελετικών συμπτωμάτων. Επίσης, περιλαμβάνει κατευθυντήριες οδηγίες και ιατρικά πρωτόκολλα για τις ιατρικές εξετάσεις που προβλέπει η σχετική νομοθεσία για εργαζόμενους με Η/Υ. Ιωάννης Δραπανιώτης Πρόεδρος Δ.Σ. ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. 9

10

11 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ (EXECUTIVE SUMMARY) ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ (EXECUTIVE SUMMARY) Η παρούσα κλαδική μελέτη «εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου στον κλάδο των διοικητικών υπηρεσιών» υλοποιήθηκε από το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας την περίοδο Απριλίου 2004 Ιουνίου 2005 στα πλαίσια του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» του Υπουργείου Ανάπτυξης, (Γ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης). Σκοπός Σκοπός της μελέτης ήταν η καταγραφή και η εκτίμηση των βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος στον κλάδο των διοικητικών υπηρεσιών. Ως κύρια ομάδα-στόχος από τον κλάδο επιλέχθηκαν οι εργαζόμενοι στις τράπεζες. Πιλοτικά εξετάστηκαν και 3 δημόσιες υπηρεσίες. Δυνητικοί κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια Αρχικά παρουσιάζονται οι κυριότεροι δυνητικοί κίνδυνοι για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων στις διοικητικές υπηρεσίες. Έμφαση δίνεται στην ποιότητα του αέρα εσωτερικών χώρων. Ιδιαίτερα περιγράφεται το σύνδρομο του άρρωστου κτηρίου και η νόσος των λεγεωναρίων. Επίσης, περιγράφονται οι εργονομικοί παράγοντες σε εργασία με χρήση Η/Υ. Στα αντίστοιχα κεφάλαια περιγράφονται οι βασικές προβλέψεις της σχετικής νομοθεσίας και μέτρα πρόληψης. Μελέτη πεδίου - Αποτελέσματα Εξετάστηκαν 3 μεγάλες τράπεζες και συνολικά 35 υποκαταστήματα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Η επιλογή των υποκαταστημάτων προέκυψε από στατιστικό μοντέλο με κριτήριο το μέγεθος και την περιοχή στην οποία βρίσκονται. Το σύνολο των εργαζόμενων στις ελληνικές τράπεζες ανέρχεται στις Η μελέτη πεδίου διενεργήθηκε σε 3 τράπεζες στις οποίες εργάζεται περίπου το 50% του συνόλου των τραπεζικών υπαλλήλων της χώρας. Επίσης, πιλοτικά, εξετάστηκαν και δημόσιες υπηρεσίες που προτάθηκαν από την ΑΔΕΔΥ (ένα κτήριο της Νομαρχίας Αθηνών και ένα υπουργείο) καθώς και ένα κτήριο του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Για την καταγραφή της ποιότητας του αέρα στους χώρους γραφείων που εξετάστηκαν, χρησιμοποιήθηκε το «Ερωτηματολόγιο για την εκτίμηση της ποιότητας του αέρα σε χώρους γραφείων και συμπτωμάτων σχετιζόμενων με το περιβάλλον εργασίας» το οποίο αποτελεί μετάφραση και προσαρμογή στα ελληνικά του «Indoor air quality and work environment symptoms». Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει δημιουργηθεί και χρησιμοποιείται σε ανάλογες μελέτες από το Αμερικανικό Ινστιτούτο για την Υγιεινή και την Ασφάλεια στην Εργασία (NIOSH). Για τη διερεύνηση των εργονομικών συνθηκών στους χώρους εργασίας και την αναφορά μυοσκελετικών συμπτωμάτων χρησιμοποιήθηκε το «Εργονομικό ερωτηματολόγιο για εργασία στον Η/Υ», που αναπτύχθηκε από το Τμήμα Εργονομίας και Ψυχολογίας του Εθνικού Ινστιτούτου για την Εργασία στη Στοκχόλμη, τον Τομέα Επαγγελματικής Ιατρικής στο Πανεπιστη- 11

12 1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ μιακό Νοσοκομείο Sahlegrenska στο Gothenburg και το Τμήμα Επαγγελματικής Ιατρικής στο Νοσοκομείο Kamlinska στη Στοκχόλμη και μεταφράστηκε στα ελληνικά από το ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Έγινε, τέλος, μια προσπάθεια συσχετισμών των εργονομικών παραγόντων με τα μυοσκελετικά συμπτώματα. Συνολικά διανεμήθηκαν ερωτηματολόγια NIOSH και εργονομικά σε τράπεζες και δημόσιες υπηρεσίες και απαντήθηκαν 347 και 249, αντίστοιχα. Τα ποσοστά ανταπόκρισης για το σύνολο των διοικητικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων και των δημόσιων υπηρεσιών ήταν αντίστοιχα 23% και 17%. Όσον αφορά στις τράπεζες τα ποσοστά ανταπόκρισης ήταν 31% και 23%, αντίστοιχα. Από το συνολικό δείγμα δεν κατέστη δυνατή η εισαγωγή των ερωτηματολογίων στην τράπεζα Γ, στην οποία διενεργήθηκαν μόνο μετρήσεις. Όσον αφορά στο ερωτηματολόγιο για την ποιότητα του αέρα NIOSH, το 55,6% ανέφερε ότι στο χώρο εργασίας είναι περισσότερα από 8 άτομα. Το 29,4% των εργαζομένων αναφέρει ότι σε γενικές γραμμές ο χώρος εργασίας είναι αποδεκτά καθαρός ενώ το 60,8% ότι είναι όσο πρέπει φωτεινός. Η συχνότερα αναφερόμενη διαγνωσμένη ασθένεια είναι η ημικρανία (23,3%) και ακολουθούν η ιγμορίτιδα/παραρηνοκολπίτιδα (19,0%), η αλλεργία στη σκόνη (19,0%) και η αλλεργική ρινίτιδα (18,7%). Τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα που έχουν σχέση με την εργασία ήταν: κούραση στα μάτια (30%), ένταση, ευερεθιστότητα ή νευρικότητα (21%), ξηρότητα, κνησμός ή ερεθισμός ματιών (20%), πονοκέφαλος (20%), πόνος ή σφίξιμο στη μέση, τους ώμους ή τον αυχένα (20%) και δυσθυμία, κακοκεφιά (11%). Σε ερώτηση σχετικά με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες κατά τη διάρκεια του τελευταίου μήνα σχεδόν το 49% ανέφερε ότι κάθε ή περίπου κάθε μέρα αισθάνθηκε οσμές από καπνό τσιγάρου, το 31% αισθάνθηκε πολύ λίγη κυκλοφορία αέρα, το 25% ότι ο αέρας ήταν υπερβολικά ξηρός, το 25% αισθάνθηκε άλλες δυσάρεστες οσμές και το 23% υπερβολική ζέστη. Σε ερώτηση που αφορά στην ικανοποίηση από την εργασία σε γενικές γραμμές, σχεδόν το 14% ανέφερε ότι είναι «πολύ ικανοποιημένο» και το 56% ότι είναι «σχετικά ικανοποιημένο», το 22% ότι δεν είναι «και τόσο ικανοποιημένο» ενώ το 8% ότι δεν είναι «καθόλου ικανοποιημένο». Το 75% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι «αρκετά συχνά» και «πολύ συχνά» απαιτείται να δουλεύει πολύ γρήγορα, το 51% ότι η δουλειά του απαιτεί να δουλεύει σκληρά, το 61% ότι η δουλειά του τού δίνει την αίσθηση ότι δεν του φτάνει ο χρόνος, το 68% ότι έχει «αρκετά συχνά» και «πολύ συχνά» πραγματικά μεγάλο φόρτο εργασίας, το 67% ότι είναι απόλυτα ξεκάθαρες οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες του. «Αρκετά συχνά» και «πολύ συχνά» μπορεί να προβλέψει το 75% για το τι περιμένουν οι άλλοι από τη δουλειά του, το 76% αναφέρει ότι «αρκετά συχνά» και «πολύ συχνά» το αντικείμενο της εργασίας του είναι σαφώς καθορισμένο και, τέλος, το 76% ανέφερε ότι είναι «αρκετά συχνά» ή «πολύ συχνά» ξεκάθαρο τι περιμένουν οι άλλοι από τη δουλειά του. Όσον αφορά στο ερωτηματολόγιο για τη διερεύνηση εργονομικών παραγόντων, η εργασία με Η/Υ είναι το συχνότερα αναφερόμενο εργασιακό καθήκον (92% των εργαζόμενων) με μέσο όρο τις 4,4 ώρες την ημέρα. Το 16,9% των εργαζόμενων ανέφερε ότι έχει άγχος και ότι οι απαιτήσεις των εργασιακών 12

13 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ (EXECUTIVE SUMMARY) καθηκόντων του κατά τη διάρκεια του τελευταίου μήνα είναι πάνω από το επίπεδο των ικανοτήτων του. Το 16,7 των εργαζόμενων ανέφερε ότι έχει άγχος «συχνά» ή «πάντα» και δε θεωρεί πιθανό να προλάβει τα χρονικά όρια των τρεχόντων εργασιακών καθηκόντων που του έχουν αναθέσει. Το 15,4% ανέφερε ότι έχει άγχος «συχνά» ή «πάντα» και δε θεωρεί πιθανό να επιτευχθούν οι απαιτήσεις ποιότητας για τα τρέχοντα εργασιακά καθήκοντα που του έχουν αναθέσει. Ζητήθηκε από τους εργαζόμενους που χρησιμοποιούν Η/Υ κατά την εργασία τους να βαθμολογήσουν σε μία κλίμακα από 4 ως +4 τις συνθήκες άνεσης για παράγοντες που συνθέτουν το εργασιακό τους περιβάλλον. Η κλίμακα κατηγοριοποιήθηκε σε τρεις ομάδες (χαμηλή άνεση, μεσαία άνεση, υψηλή άνεση) και στον πίνακα 5 παρουσιάζονται οι σχετικές συχνότητες των δύο ακραίων ομάδων (χαμηλή άνεση, υψηλή άνεση). Το 37% αναφέρει χαμηλή ικανοποίηση (σε σχέση με την άνεση στον εργασιακό χώρο) από τον εσωτερικό κλιματισμό, το 28,7% από το θόρυβο και το 26,5% από το χώρο εργασίας. Ζητήθηκε από τους εργαζόμενους που εργάζονται με Η/Υ να αναφέρουν το βαθμό καταπόνησης κατά τη διάρκεια του τελευταίου μήνα για κάθε μέρος του σώματος σε μία κλίμακα από 0 ως 14 («καθόλου» έως «πάρα πολύ έντονη»). Τα σημεία του σώματος που αναφέρθηκαν ότι καταπονούνται περισσότερο είναι τα μάτια (μέσος βαθμός καταπόνησης 8), ο αυχένας (7,8), η μέση (7,4 αριστερά και 7,3 δεξιά), ο δεξιός ώμος/ωμοπλάτη (6,6), ο δεξιός καρπός (6,2) και το δεξί χέρι/δάχτυλα (6,2). Στη μελέτη πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις φωτισμού, μικροκλίματος, αερίων, θορύβου καθώς και μικροβιακού φορτίου με τις μεθοδολογίες που περιγράφονται στην παράγραφο 4.3. Επίσης, πραγματοποιήθηκε πιλοτικά δειγματοληψία νερού από πύργους ψύξης επιλεγμένων καταστημάτων τραπεζών σε συνεργασία με τα αντίστοιχα τεχνικά τμήματα, για την ανίχνευση λεγιονέλλας. Η ανίχνευση λεγιονέλλας πραγματοποιήθηκε από την ομάδα του καθηγητή Μ. Βελονάκη, από την Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας. Από το σύνολο των 13 δειγμάτων που αναλύθηκαν σε διαπιστευμένο μικροβιολογικό εργαστήριο, διαπιστώθηκε η αποίκιση του βακτηρίου σε 10 πύργους ψύξης, ποσοστό 76,9%. Διενεργήθηκαν συνολικά 443 σταθερές μετρήσεις θορύβου και 9 μετρήσεις με ηχοδοσίμετρα. Από τις μετρήσεις θορύβου ένα πολύ υψηλό ποσοστό (90,4%) υπερβαίνει το επιτρεπτό όριο για χώρους γραφείων από τη διεθνή βιβλιογραφία το οποίο είναι 55 db. Φαίνεται ότι το μέγεθος του υποκαταστήματος της τράπεζας επηρεάζει, με στατιστικά σημαντική διαφορά, την ένταση του θορύβου. Μεταξύ των θέσεων εργασίας ταμία και άλλων θέσεων, δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά των εντάσεων θορύβου. Στα πλαίσια της μελέτης διενεργήθηκαν μετρήσεις μονοξειδίου του άνθρακα (CO), διοξειδίου του άνθρακα (CO 2 ) και φορμαλδεύδης (HCHO). Το 7% του συνόλου των μετρήσεων CO 2 που πραγματοποιήθηκαν στους χώρους εργασίας των τραπεζών και των δημόσιων υπηρεσιών εμφανίζουν τιμές ανώτερες ή και ισοδύναμες με ppm. Πιθανότατα το γεγονός αυτό οφείλεται στον ανεπαρκή αερισμό στους χώρους όπου παρατηρήθηκαν αυξημένες συγκεντρώσεις CO 2. Στα τμήματα δανειοδοτήσεων, καταθέσεων, διοικητικών υπηρεσιών και οικονομικής ανάλυσης, λόγω της μεγάλης πυκνότητας των εργαζομένων καθώς και της συχνής συναναστροφής 13

14 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ με το κοινό, οι συγκεντρώσεις του διοξειδίου του άνθρακα (600ppm-900ppm) ήταν ελαφρώς αυξημένες, χωρίς ωστόσο να υπερβαίνουν τις οριακές τιμές. Πραγματοποιήθηκαν 948 μετρήσεις έντασης φωτισμού. Η ένταση του φωτισμού δεν πρέπει να είναι κάτω από 300 lux ενώ ταυτόχρονα δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 1000 lux, σύμφωνα με το ΠΔ 398 για τις Οθόνες Οπτικής Απεικόνισης. Έτσι υπάρχει επάρκεια χωρίς να ο φωτισμός να είναι υπερβολικός. Μόνο το 39,7% των μετρήσεων υπερβαίνει τα 500 lux. Διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά σε επίπεδο σημαντικότητας 5% στη μέση ένταση φωτισμού μεταξύ των διαφορετικών τοποθεσιών των οργανισμών. Πιο συγκεκριμένα, η τιμή της μέσης έντασης φωτισμού των περιφερειακών υποκαταστημάτων της Αθήνας είναι υψηλότερη, με στατιστικά σημαντική διαφορά σε επίπεδο σημαντικότητας 1%, από αυτά της Θεσσαλονίκης και τα κεντρικά υποκαταστήματα της Αθήνας. Επίσης, η μέση μετρηθείσα ένταση φωτισμού διαφέρει, με στατιστικά σημαντική διαφορά, μεταξύ των υποκαταστημάτων των τραπεζών μεγάλου μεγέθους με αυτά μικρού και μεσαίου μεγέθους. Πιο συγκεκριμένα, η μέση μετρηθείσα ένταση φωτισμού είναι χαμηλότερη στα μεγάλα καταστήματα (415,40 lux) ενώ όσο αυξάνεται το μέγεθος του υποκαταστήματος τόσο αυξάνεται κι αυτή (551,89 lux στα μεσαία υποκαταστήματα και 575,37 lux στα μικρά). Συγκρίθηκαν, επίσης, οι μετρήσεις φωτισμού ανάλογα με το αν η θέση εργασίας ήταν ταμείο ή άλλη, χωρίς όμως να διαπιστωθεί στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των διαφορετικών θέσεων. Επιπλέον, μετρήθηκαν με μικροκλιματικό σταθμό η σχετική υγρασία (%), η ταχύτητα του αέρα (m/s), ο δείκτης θερμικής άνεσης PMV και PPD, η θερμοκρασία του σφαιρικού θερμομέτρου και η θερμοκρασία του αέρα. Εξετάζοντας τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την επεξεργασία των δεικτών PMV και PPD διαπιστώνουμε ότι από το σύνολο των μετρήσεων, ποσοστό 53% εντάσσεται στη ζώνη του θερμικού στρες, ενώ ποσοστό 47%, εντάσσεται στη ζώνη της θερμικής άνεσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η σχετική υγρασία ήταν πολύ χαμήλη για χώρους με πολλούς Η/Υ που απαιτούν υψηλή υγρασία (τουλάχιστον 45%) 1. Μόνον το 1% των μετρήσεων είχε οριακά 45% σχετική υγρασία και ένα υψηλό ποσοστό (32%) μετρήσεων είχε σχετική υγρασία μικρότερη από 30%, τιμή ανησυχητικά χαμηλή. Κατά τη μέτρηση μικροβιακού φόρτου εντοπίσθηκαν υψηλές συγκεντρώσεις Ολικής Μικροβιακής Χλωρίδας (ΟΜΧ). Η ΟΜΧ σε συνδυασμό με τις άλλες παραμέτρους αποτελεί τη γενική εικόνα του κατά πόσο ένας χώρος είναι επιβαρημένος. Όσο περισσότερα άτομα υπάρχουν σε ένα χώρο τόσο υψηλότερη είναι η ΟΜΧ. Από τις μετρήσεις που έγιναν στο χώρο η εικόνα που παρουσιάζεται δεν εμπνέει ανησυχία. E.Coli, Salmonella και σταφυλόκοκκος (παθογόνοι μικροοργανισμοί) δεν ανιχνεύθηκαν. Ζύμες και μύκητες ανιχνεύθηκαν σε χώρους με πολύ κόσμο. Ιατρικά Πρωτόκολλα Στο τελευταίο κεφάλαιο δίνονται οδηγίες και ιατρικά πρωτόκολλα για εξέταση της όρασης και των μυοσκελετικών συμπτωμάτων των εργαζομένων. 1. Το ΠΔ 398/1994 για τις οθόνες οπτικής απεικόνισης προτείνει τιμές σχετικής υγρασίας 50%-70%. 14

15 ΣΚΟΠΟΣ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Σκοπός - Μεθοδολογία 1.1. Σκοπός Σκοπός της μελέτης ήταν η καταγραφή και η εκτίμηση των βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος στον κλάδο των διοικητικών υπηρεσιών. Ιδιαίτερα διερευνήθηκαν οι εργονομικοί παράγοντες και η ποιότητα του αέρα στους εσωτερικούς χώρους γραφείων Μεθοδολογία της μελέτης Εξετάστηκαν 3 μεγάλες τράπεζες και συνολικά 35 υποκαστήματα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Επίσης, πιλοτικά εξετάστηκαν και δημόσιες υπηρεσίες που προτάθηκαν από την ΑΔΕΔΥ (ένα κτήριο της Νομαρχίας Αθηνών και ένα υπουργείο) καθώς και ένα κτήριο του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Το σύνολο των εργαζόμενων στις ελληνικές τράπεζες ανέρχεται στις Η μελέτη πεδίου διενεργήθηκε σε 3 τράπεζες στις οποίες εργάζεται περίπου το 50% του συνόλου των τραπεζικών υπαλλήλων της χώρας. Ακολουθήθηκε η γενική μεθοδολογία εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. 2 Α. Ταξινόμηση και ορισμός των επαγγελματικών κινδύνων Οι επαγγελματικοί κίνδυνοι που πηγάζουν από κάθε επαγγελματική δραστηριότητα, αν και συνήθως δρουν σε συνέργια (π.χ. η εντατικοποίηση της εργασίας σε ένα εργασιακό περιβάλλον με υψηλά επίπεδα θορύβου δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να εκδηλωθεί τόσο μια επαγγελματική ασθένεια όσο και ένα εργατικό ατύχημα), για λόγους τακτοποίησης και καταγραφής, ταξινομούνται σε τρεις μεγάλες ομάδες: 2. Μεθοδολογικός οδηγός για την εκτίμηση και πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου, Σ. Δρίβας, Κ. Ζορμπά, Θ. Κουκουλάκη, ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε.,

16 1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 1 η ομάδα: Κίνδυνοι για την ασφάλεια ή κίνδυνοι ατυχήματος, που οφείλονται σε: κτηριακές δομές (π.χ. τήρηση των πολεοδομικών και υγειονομικών κανονισμών κ.λπ.) μηχανές (π.χ. τήρηση των προδιαγραφών ασφάλειας κ.λπ.) ηλεκτρικές εγκαταστάσεις (π.χ. τήρηση κανονισμού ηλεκτρικών εγκαταστάσεων, ακατάλληλες εγκαταστάσεις κ.λπ.) επικίνδυνες ουσίες (π.χ. κάρτα χημικής ασφάλειας των υλικών κ.λπ.) πυρκαγιές εκρήξεις (π.χ. τήρηση του κανονισμού πυροπροστασίας κ.λπ.) 2 η ομάδα: Κίνδυνοι για την υγεία που οφείλονται σε: χημικούς παράγοντες (π.χ. υπέρβαση Οριακών Τιμών Έκθεσης) φυσικούς παράγοντες (π.χ. υπέρβαση Οριακών Τιμών Έκθεσης) βιολογικούς παράγοντες (π.χ. παρουσία βιολογικών ρύπων) 3 η ομάδα: Εργονομικοί κίνδυνοι που οφείλονται σε: οργάνωση εργασίας (π.χ. εντατικοποίηση, μονοτονία, βάρδιες κ.λπ.) ψυχολογικούς παράγοντες (π.χ. άτυπες μορφές εργασίας, ηθική παρενόχληση κ.λπ.) εργονομικούς παράγοντες (π.χ. μη εργονομικός σχεδιασμός της θέσης εργασίας κ.λπ.) αντίξοες συνθήκες εργασίας (π.χ. εργασίες με ακατάλληλο εξοπλισμό, εργασίες σε αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες κ.λπ.) Α.1. Κίνδυνοι για την ασφάλεια Οι κίνδυνοι για την ασφάλεια ή κίνδυνοι ατυχήματος, περικλείουν την πιθανότητα να προκληθεί τραυματισμός ή βιολογική βλάβη στους εργαζόμενους ως συνέπεια της έκθεσης στην πηγή κινδύνου. Η φύση της πηγής κινδύνου καθορίζει την αιτία και το είδος του τραυματισμού ή της βιολογικής βλάβης που μπορεί να είναι μηχανική, ηλεκτρική, χημική, θερμική κ.λπ. Α.2. Κίνδυνοι για την υγεία Οι κίνδυνοι για την υγεία περικλείουν την πιθανότητα να προκληθεί αλλοίωση στη βιολογική ισορροπία των εργαζομένων (ασθένεια) σαν συνέπεια της επαγγελματικής έκθεσης σε φυσικούς, χημικούς και βιολογικούς βλαπτικούς παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Α.3. Εργονομικοί ή εγκάρσιοι κίνδυνοι Τους κινδύνους αυτούς χαρακτηρίζει η αλληλεπίδραση από τη σχέση εργαζομένου - οργά- 16

17 ΣΚΟΠΟΣ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ νωσης εργασίας. Οι αιτίες αυτών των κινδύνων εντοπίζονται στην ίδια τη δομή της παραγωγικής διαδικασίας, που οδηγεί στην αναγκαστική προσαρμογή του ανθρώπου στις απαιτήσεις της εργασίας. Ο σχεδιασμός των επεμβάσεων για την πρόληψη ή/και την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους, πρέπει να στοχεύει σε μία δυναμική ισορροπία μεταξύ του ανθρώπου και του εργασιακού περιβάλλοντος, με βασική συντεταγμένη την προσαρμογή της εργασίας στον άνθρωπο, προσαρμογή που προϋποθέτει τη γνώση των φυσιολογικών αλλά και παθολογικών μηχανισμών του ανθρώπινου οργανισμού. Β. Διαδικαστικές φάσεις εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου Η διαδικασία εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου ακολουθεί βασικές ενέργειες που οδηγούν στον εντοπισμό των πηγών κινδύνου, την εξακρίβωση καθώς και τον ποσοτικό και ποιοτικό προσδιορισμό των βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος. Β.1. Εντοπισμός των πηγών κινδύνου (πρώτη φάση) Αυτή η φάση περιλαμβάνει μια επιμελημένη και πλήρη καταγραφή της παραγωγικής διαδικασίας των υπό εξέταση χώρων ή θέσεων εργασίας. Η καταγραφή αφορά: στην καταγραφή της παραγωγικής διαδικασίας και ροής, την περιγραφή της παραγωγικής τεχνολογίας, των μηχανών, των εγκαταστάσεων, των χρησιμοποιούμενων υλών και ουσιών, των διαδικασιών συντήρησης των μηχανών και των εγκαταστάσεων, την επεξεργασία και τη διάθεση των αποβλήτων καθώς και την εσωτερική και εξωτερική διακίνηση των φορτίων και των προϊόντων τον προορισμό χρήσης των χώρων εργασίας (π.χ. εργαστήρια, γραφεία, αποθήκες κ.λπ.) τα κτηριακά χαρακτηριστικά του εργασιακού χώρου (αντισεισμική προστασία, επιφάνεια, χωρητικότητα, ανοίγματα κ.λπ.) τα χαρακτηριστικά των εργαζομένων στα υπό εξέταση τμήματα της παραγωγικής διαδικασίας (αριθμός εργαζομένων, φύλο, βάρδιες εργασίας, εργασιακή ηλικία κ.λπ.) τις πληροφορίες που προέρχονται από την ιατρική παρακολούθηση, εάν και εφόσον παρέχεται, καθώς και αυτές που σχετίζονται με τα εργατικά ατυχήματα και τις επαγγελματικές ασθένειες. Η καταγραφή της παραγωγικής διαδικασίας και του τεχνολογικού κύκλου, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη γνώση των παραγωγικών δραστηριοτήτων, επιτρέπει τον εντοπισμό των πηγών κινδύνου για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων. Για να επιτευχθεί μια ουσιαστική και όχι τυπική καταγραφή των παραγωγικών διαδικασιών, είναι απαραίτητη η άντληση πληροφοριών από τους εργαζόμενους. Ταυτόχρονα, πρέπει να αντιμετωπίζονται οι δυσκολίες που μπορεί να προκύπτουν για ουσιαστική συνεργασία με το τμήμα προσωπικού (π.χ. ο έμπειρος εργοδηγός συχνά προσπαθεί να περιφρουρήσει την κατακτημένη εμπειρικά τεχνογνωσία του). 17

18 1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Β.2. Εξακρίβωση των κινδύνων έκθεσης (δεύτερη φάση) Η εξακρίβωση των Κινδύνων Έκθεσης αποτελεί εκείνη τη διαδικασία η οποία επιτρέπει να προσδιορίσουμε ποιοτικά τους βλαπτικούς παράγοντες στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι. Ως εκ τούτου εξετάζουμε και καταγράφουμε: τον τρόπο λειτουργίας (π.χ. χειροκίνητη, αυτοματοποιημένη, μηχανική, μικτή κ.λπ.) καθώς και τη μορφή της παραγωγικής δραστηριότητας την οργάνωση της παραγωγικής δραστηριότητας στο υπό εξέταση εργασιακό περιβάλλον (π.χ. χρόνος παραμονής στον εργασιακό χώρο, ταυτόχρονη ύπαρξη άλλων δραστηριοτήτων κ.λπ.) τη λήψη, ή μη, μέτρων προστασίας και πρόληψης για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων την άποψη των εργαζομένων για τις συνθήκες που επικρατούν στον εργασιακό χώρο στον οποίο εργάζονται καθώς και τις αναφορές τους για τις επιπτώσεις των βλαπτικών παραγόντων στην κατάσταση της υγείας τους (μέσω της εργατικής υποκειμενικότητας). Στην υλοποίηση της συγκεκριμένης κατεύθυνσης ο ρόλος της Επιτροπής Υγείας και Ασφάλειας (ΥΑΕ) είναι αναντικατάστατος. Η ΕΥΑΕ μπορεί αντικειμενικά να εξελιχθεί σε πόλο συγκέντρωσης της εμπειρίας των εργαζομένων. Ταυτόχρονα, μπορεί να αναδείξει επικίνδυνες πρακτικές που υπάρχουν στη ζωή της επιχείρησης. Β.3. Εκτίμηση των κινδύνων έκθεσης (τρίτη φάση) Η εκτίμηση των κινδύνων έκθεσης που καταγράφηκαν και εξακριβώθηκαν στις δύο προηγούμενες φάσεις ανάλυσης του εργασιακού περιβάλλοντος (φάση 1η και φάση 2η), υλοποιείται διά μέσου: του ελέγχου της εφαρμογής των κανόνων ασφάλειας των μηχανών του ελέγχου των «αποδεκτών» για την υγεία και την ασφάλεια συνθηκών εργασίας (σχετικά με τη φύση των κινδύνων, τη χρονική διάρκεια, τον τρόπο υλοποίησης και τη μορφή των παραγωγικών δραστηριοτήτων), αναφορικά με την κείμενη νομοθεσία του ποσοτικού προσδιορισμού των βλαπτικών παραγόντων του εργασιακού περιβάλλοντος και των επιπτώσεών του στην υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, με τη διεξαγωγή τόσο στοχευμένων μετρήσεων όσο και στοχευμένων ιατρικών εξετάσεων. Ο ποσοτικός προσδιορισμός αποτελεί το πιο κρίσιμο στάδιο κάθε διαδικασίας εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου. Το αποτέλεσμα της εκτίμησης εξαρτάται στην πράξη από ένα πλήθος παραγόντων που καθορίζουν την εργασία του Τεχνικού Ασφάλειας και του Γιατρού Εργασίας (χρόνος απασχόλησης, εκπαίδευση, εργασιακές σχέσεις, βαθμός ανεξαρτησίας από τον εργοδότη κ.λπ.). 18

19 ΣΚΟΠΟΣ - ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Μελέτη πεδίου Κατά τη μελέτη πεδίου στον κλάδο των υπηρεσιών επιλέχθηκαν ως υπηρεσίες, γραφεία τραπεζών και δημόσιων υπηρεσιών. Ως κριτήρια επιλογής των υποκαταστημάτων των τραπεζών θεωρήθηκαν α) το μέγεθος (μικρό: λιγότεροι από 20 υπάλληλοι, μεσαίο: 20 ως 40 υπάλληλοι, μεγάλο: περισσότεροι από 40 υπάλληλοι) και β) η έδρα, ανάλογα με την περιβαλλοντική επιβάρυνση (κέντρο Αθήνας, περιφέρεια Αθηνών και Θεσσαλονίκη). Σύμφωνα με στοιχεία της ΑΔΕΔΥ ο αριθμός των εργαζόμενων στο δημόσιο ανέρχεται στις Έτσι, δεδομένου του μεγάλου αριθμού, στη μελέτη συμπεριλήφθηκαν επιλεγμένες δημόσιες υπηρεσίες. Συγκεκριμένα, εξετάστηκαν πιλοτικά δημόσιες υπηρεσίες που προτάθηκαν από την ΑΔΕΔΥ (ένα κτήριο της Νομαρχίας Αθηνών και ένα υπουργείο) καθώς και ένα κτήριο του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Για την καταγραφή της ποιότητας του αέρα στους χώρους των γραφείων που εξετάστηκαν, χρησιμοποιήθηκε το «Ερωτηματολόγιο για την εκτίμηση της ποιότητας του αέρα σε χώρους γραφείων και συμπτωμάτων σχετιζόμενων με το περιβάλλον εργασίας» το οποίο αποτελεί μετάφραση και προσαρμογή στα ελληνικά του «Indoor air quality and work environment symptoms». Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει δημιουργηθεί και χρησιμοποιείται σε ανάλογες μελέτες από το Αμερικανικό Ινστιτούτο για την Υγιεινή και την Ασφάλεια στην Εργασία (NIOSH). Για τη διερεύνηση των εργονομικών συνθηκών στους χώρους εργασίας και την αναφορά μυοσκελετικών συμπτωμάτων χρησιμοποιήθηκε το «Εργονομικό ερωτηματολόγιο για εργασία με Η/Υ», που αναπτύχθηκε από το Τμήμα Εργονομίας και Ψυχολογίας του Εθνικού Ινστιτούτου για την Εργασία στη Στοκχόλμη, τον Τομέα Επαγγελματικής Ιατρικής στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Sahlegrenska στο Gothenburg και το Τμήμα Επαγγελματικής Ιατρικής στο Νοσοκομείο Kamlinska, στη Στοκχόλμη και μεταφράστηκε στα ελληνικά από το ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Και τα δύο ερωτηματολόγια είναι επιστημονικά έγκυρα εργαλεία. Τέλος, έγινε μια προσπάθεια συσχετισμών των εργονομικών παραγόντων με τα μυοσκελετικά συμπτώματα. Τα δύο ερωτηματολόγια διανεμήθηκαν σε 35 υποκαταστήματα των τραπεζών και 3 δημόσιους οργανισμούς, με εξαίρεση την τράπεζα Γ όπου δεν κατέστη δυνατή η εισαγωγή τους και στην οποία διενεργήθηκαν μόνο μετρήσεις. Η στατιστική ανάλυση των ερωτηματολογίων περιλαμβάνει περιγραφικά στατιστικά μέτρα και κατανομές συχνοτήτων για τη συνοπτική περιγραφή καθώς και επαγωγικά στατιστικά για τον προσδιορισμό παραγόντων έκθεσης των εργαζομένων σε βλαπτικούς παράγοντες. Στη μελέτη πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις φωτισμού, μικροκλίματος, αερίων, θορύβου και βιολογικού φορτίου με τις μεθοδολογίες που περιγράφονται στην παράγραφο 4.3. Επίσης, πραγματοποιήθηκε πιλοτικά δειγματοληψία νερού από πύργους ψύξης επιλεγμένων καταστημάτων τραπεζών σε συνεργασία με τα αντίστοιχα τεχνικά τμήματα, για την ανίχνευση λεγιονέλλας. Η ανίχνευση λεγιονέλλας πραγματοποιήθηκε από την ομάδα του καθηγητή Μ. Βελονάκη, από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας. 19

20 1 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 20

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Θεώνη Κουκουλάκη Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόμος, Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας της Εργασίας Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων

Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων Γενική μεθοδολογία της μελέτης Ανάλυση των αποτελεσμάτων του ερωτηματολογίου υποκειμενικής εκτίμησης των εργαζομένων Ο κλάδος της διαμόρφωσης πλαστικών Σπύρος Δοντάς Δρ. Χημικός ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Στόχος: Μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΧΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Προσδιορισμός βλαπτικών παραγόντων σε τράπεζες και δημόσιες υπηρεσίες ΧΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Λορέντζο Ραντίν Χημικός Κέντρο Υγείας και Υγιεινής της Εργασίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Κατά τη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

εκτίµησης του επαγγελµατικού κινδύνου.

εκτίµησης του επαγγελµατικού κινδύνου. Εκτίµηση του Επαγγελµατικού Κινδύνου ρίβας Σπύρος, Ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής ΕΛΊΝΥΑΕ Παπαδόπουλος Μάκης, Τεχνικός Ασφάλειας, Μέλος του.σ. του ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε., Αντιπρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Γενική περιγραφή του Προγράµµατος

Γενική περιγραφή του Προγράµµατος Γενική περιγραφή του Προγράµµατος Γενικός Σκοπός Προγράµµατος Μέρος 1 ο (ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ) Προβλεπόµενα στοιχεία µάθησης ILO 1. Ενότητα του προγράµµατος ραστηριότητες Μάθησης Εξετάσεις Ενότητα 1 «Ο γενικός σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΙΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Το έργο συγχρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατά 71,42% το οποίο αντιστοιχεί σε 75% από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΧΩΡΟΥΣ ΓΡΑΦΕΙΩΝ (Συμπτώματα εργαζομένων που σχετίζονται με το περιβάλλον Εργασίας). Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου. Χ. Χατζής Ιατρός Εργασίας Διδάκτωρ Ιατρικής Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ Η ΣΩΣΤΗ ΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ Η ΣΩΣΤΗ ΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ Η ΣΩΣΤΗ ΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ "Η στάση του σώματός μας όταν εργαζόμαστε στον υπολογιστή, είναι πολύ σημαντική. Μια κακή στάση μπορεί να μας δημιουργήσει προβλήματα, για παράδειγμα, στη μέση, στα χέρια

Διαβάστε περισσότερα

Ανασχεδιασμός της θέσης οδήγησης Τραμ

Ανασχεδιασμός της θέσης οδήγησης Τραμ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Εργαστήριο Οργάνωσης της Παραγωγής Μονάδα Εργονομίας Ανασχεδιασμός της θέσης οδήγησης Τραμ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ Σύστημα εργαζόμενου-θέσης εργασίας στάση - θέση σώματος κίνηση εντατική εργασία επαναλαμβανόμενες διαδικασίες φωτισμός, χρώματα, ορατότητα Περιβάλλον εργασίας ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή

Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή Κριτήρια Επιλογής Υπολογιστή Η μηχανοργάνωση ενός διατροφικού γραφείου αποτελεί βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων του διότι παρέχει την δυνατότητα άμεσης πληροφόρησης, διευκολύνει την διεκπεραίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε)

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α 1. Ίδρυση του Ινστιτούτου Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας ιδρύθηκε το 1992, προκειµένου να καλύψει

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος

ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Νικολάου Ζωή Α.Μ. 6763 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα μελέτη αναφέρεται στην σωματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων και κατά πόσο αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός σωστής χρήσης Η/Υ.

Οδηγός σωστής χρήσης Η/Υ. Από: http://www.ikaria.gr/odigos-sostis-xrisis-ypologisti.html Οδηγός σωστής χρήσης Η/Υ. A. ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ Η/Υ. Η χρήση ενός πληκτρολογίου ή ποντικιού μπορεί να συνδεθεί με

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας ιευθυντής: Αναπληρωτής Καθηγητής Χ. ΧΑΤΖΗΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΥ Μάθημα: Ιατρική της Εργασίας Υπεύθυνος Μαθήματος:

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 6 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΜΑΘΗΜΑ 6 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΜΑΘΗΜΑ 6 - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 1. Ποια καρέκλα είναι κατάλληλη όταν χειριζόμαστε ηλεκτρονικό υπολογιστή; a) Το ύψος να είναι σταθερό με μεγάλη πλάτη b) Να διαθέτει υποστήριξη χαμηλά για τη μέση

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΕΝΟΤΗΤΑ 6. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Ιωάννης Πασπαλιάρης, Καθηγητής, Τομέας Μεταλλουργίας Γεώργιος Ν. Παναγιώτου,

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση Ποιότητας»

«Διαχείριση Ποιότητας» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗΣ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΕΕ-ΤΠΔΠ Ενημερωτική Εκδήλωση «Διαχείριση Ποιότητας» Αθήνα, 4 Απριλίου 2012 Τεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργονομική αξιολόγηση για μυοσκελετικούς κινδύνους σε καπνοβιομηχανία. Στέλιος Παπαδόπουλος, Ιατρός Εργασίας, Σύμβουλος Εργονόμος ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Α.Ε.

Εργονομική αξιολόγηση για μυοσκελετικούς κινδύνους σε καπνοβιομηχανία. Στέλιος Παπαδόπουλος, Ιατρός Εργασίας, Σύμβουλος Εργονόμος ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Α.Ε. Εργονομική αξιολόγηση για μυοσκελετικούς κινδύνους σε καπνοβιομηχανία Στέλιος Παπαδόπουλος, Ιατρός Εργασίας, Σύμβουλος Εργονόμος ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ Α.Ε. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μελετήθηκαν είκοσι τρεις (23) θέσεις εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ: ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ : ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΑΚΕΤΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Τεχνική αναφορά αναγκών στην αγορά για εκπαιδευτικές ενότητες με θέμα την ποιότητα εσωτερικού περιβάλλοντος Φεβρουάριος 2005 13BΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για το συγγραφέα... 7. Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή στους υπολογιστές... 9. Κεφάλαιο 2: Μονάδες μέτρησης... 32

Λίγα λόγια για το συγγραφέα... 7. Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή στους υπολογιστές... 9. Κεφάλαιο 2: Μονάδες μέτρησης... 32 Περιεχόμενα Λίγα λόγια για το συγγραφέα... 7 Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή στους υπολογιστές... 9 Κεφάλαιο 2: Μονάδες μέτρησης... 32 Κεφάλαιο 3: Οι βασικές λειτουργίες ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή... 38 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Εργονοµική αξιολόγηση θέσεων εργασίας γραφείου µε το Ergoanalyzer Office

Εργονοµική αξιολόγηση θέσεων εργασίας γραφείου µε το Ergoanalyzer Office Εργονοµική αξιολόγηση θέσεων εργασίας γραφείου µε το Ergoanalyzer Office Σόλων Κιοσκλής, Ειδικευόµενος στην Ιατρική Εργασίας, Μπέκυ Θεοδωροπούλου, Επισκέπτρια Υγείας, Στέλιος Παπαδόπουλος, Ιατρός Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑ Ο ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑ Ο ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑ Ο ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ (ΠΕΡΙΛΗΨΗ) Αθήνα 2004 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΤΟΝ ΚΛΑ Ο ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Η παρούσα κλαδική µελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟ Α ΚΑΙ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ

ΕΞΟ Α ΚΑΙ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΚΑΤΑΘΕΣΕΩΝ αδράνεια ALPHA ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε. 1,20,40 Έξοδα ιαχειρίσεως: 9/εξάµηνο εφόσον το µέσο ηµερήσιο υπόλοιπο εξαµήνου < 300 Έξοδα Κινήσεως: Για κάθε κίνηση στα ταµεία πέραν των πέντε κάθε µήνα υφίσταται επιβάρυνση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Εκτίµησης Επαγγελµατικών Κινδύνων σε εγκαταστάσεις γραφείων. Εφαρµογή στις εγκαταστάσεις του ΤΕΕ-ΤΑΚ

Μελέτη Εκτίµησης Επαγγελµατικών Κινδύνων σε εγκαταστάσεις γραφείων. Εφαρµογή στις εγκαταστάσεις του ΤΕΕ-ΤΑΚ Μελέτη Εκτίµησης Επαγγελµατικών Κινδύνων σε εγκαταστάσεις γραφείων., ιπλ. Μηχανικός Παραγωγής & ιοίκησης, Msc, Μέλος Μόνιµης Επιτροπής Υγείας & Ασφάλειας στην Εργασία, ΤΕΕ-ΤΑΚ Η µελέτη υλοποιήθηκε αφιλοκερδώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΕ ΕΡΓΑ Ο ΟΠΟΙΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΕ ΕΡΓΑ Ο ΟΠΟΙΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΕ ΕΡΓΑ Ο ΟΠΟΙΙΑΣ (ΠΕΡΙΛΗΨΗ) Αθήνα 2004 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝ ΥΝΟΥ ΣΕ ΕΡΓΑ Ο ΟΠΟΙΙΑΣ Εισαγωγή - σκοπός Η παρούσα κλαδική µελέτη «εκτίµησης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας.

ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας. Βασικός στόχος του Έργου είναι να βοηθήσει τους χρήστες να επιμορφωθούν σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας στο χώρο εργασίας. Παιδαγωγική προσέγγιση o προκαλεί και να διατηρεί το ενδιαφέρον του χρήστη εκπαιδευόμενου

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ 1. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΑΛΤΗΡΕΣ 2. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΧΗΛΟ 3. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΠΙΣΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ Α-Ω ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ (ΕΣΥΠΠ)»

ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ Α-Ω ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ (ΕΣΥΠΠ)» ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ Α-Ω ΓΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ (ΕΣΥΠΠ)» Ημερομηνίες Διεξαγωγής: 24/9-8/10-15/10-22/10-29/10 2015 Χώρος Διεξαγωγής:

Διαβάστε περισσότερα

BUSINESS TRAINING & SEMINARS ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

BUSINESS TRAINING & SEMINARS ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σε υπηρεσίες, καταστήματα, γραφεία. Σκοπός του προγράμματος είναι να εκπαιδεύσει όσους απασχολούνται σε χώρους γραφείων και καταστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

89/391/ΕΟΚ) (90/269/ΕΟΚ)

89/391/ΕΟΚ) (90/269/ΕΟΚ) Οδηγία του Συµβουλίου της 29ης Μαΐου 1990 σχετικά µε τις ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας και υγείας κατά τη χειρωνακτική διακίνηση φορτίων που συνεπάγεται κινδύνους ιδίως για τη ράχη και την οσφυϊκή χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη)

Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Εκτίµηση και πρόληψη των Επαγγελµατικών Κινδύνων στις Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυµάτων Βιολογικών Καθαρισµών (Περίληψη) Αθήνα 2004 ΓΕΝΙΚΑ Η µελέτη «ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ ΣΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ Back School Σχολή Σπονδυλικής Στήλης Back School Αναφέρεται σε ένα επίσημο πρόγραμμα θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης και φροντίδας της σπονδυλικής στήλης που

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

όλους η πρόληψη συμφέρει 1 η Ανακοίνωση για την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας 29-30 Νοεμβρίου 2010 Ξενοδοχείο Athens Hilton

όλους η πρόληψη συμφέρει 1 η Ανακοίνωση για την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας 29-30 Νοεμβρίου 2010 Ξενοδοχείο Athens Hilton Υπό την Αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας Κύριου Κάρολου Παπούλια 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο για την Υγεία και την Ασφάλεια της Εργασίας η πρόληψη συμφέρει όλους 29-30 Νοεμβρίου 2010 Ξενοδοχείο

Διαβάστε περισσότερα

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome)

To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) To Σύνδροµο του Άρρωστου Κτιρίου (Sick building Syndrome) Επιµέλεια κειµένων : Σπύρος ρίβας,ειδικός Ιατρός Εργασίας Υπεύθυνος Κέντρου Υγείας Υγιεινής της Εργασίας ΕΛΙΝΥΑΕ Τι είναι το άρρωστο κτίριο; Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση επαγγελµατικού κινδύνου -πρακτικές οδηγίες

Εκτίµηση επαγγελµατικού κινδύνου -πρακτικές οδηγίες Εκτίµηση Επαγγελµατικού Κινδύνου 1 Εκτίµηση επαγγελµατικού κινδύνου -πρακτικές οδηγίες Στη συνέχεια θα δώσουµε απλές και πρακτικές οδηγίες για την σύνταξη της µελέτης της εκτίµησης του επαγγελµατικού κινδύνου.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΣΠΑ 2007-2013 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ» «ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ» ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. πλαίσιο του Έργου «Μελέτη Στρατηγικής των Ελληνικών Επιχειρήσεων για την ανάπτυξη. Αναβάθµισης του Περιβάλλοντος Εργασίας»

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. πλαίσιο του Έργου «Μελέτη Στρατηγικής των Ελληνικών Επιχειρήσεων για την ανάπτυξη. Αναβάθµισης του Περιβάλλοντος Εργασίας» «Μελέτη Στρατηγικής των Ελληνικών Επιχειρήσεων για την Ανάπτυξη Πρακτικών Αναβάθµισης» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Το παρόν ερωτηµατολόγιο συµπληρώνεται για την αποτύπωση της υφιστάµενης κατάστασης αναφορικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ

Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. Μ 161) Μάθημα 12ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΚΑΙ ΡΑΧΙΑΙΟΥΣ ΜΥΕΣ Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟ ΟΤΩΝ

Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟ ΟΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Ο ΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟ ΟΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟ ΟΤΗ Σύµφωνα µε την Εγκύκλιο 130297/15-7-96 του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Εισαγωγή στην Ασφάλεια & Υγεία στην Εργασία Εισαγωγή στην Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ''

ΕΝΟΤΗΤΑ 2007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Έντυπο ΕΕ ΕΝΟΤΗΤΑ 007 ''ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ'' Α.Α. Ερωτηµατολογίου Α/α ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Κριτήρια Επιλογής Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Εισαγωγή Κριτήρια Επιλογής Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Η μηχανοργάνωση ενός διατροφολογικού γραφείου πρέπει να παρέχει τηδυνατότητα της άμεσης πληροφόρησης, και της διευκόλυνσης στη διεκπεραίωση των απαιτουμένων

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ SAFETY AT WORK PLACE

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ SAFETY AT WORK PLACE ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Τ.Ε ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Αξιολόγηση στάσης Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Εικόνα 1. Τυπικές όρθιες στάσεις. Τέλια όρθια στάση (Α), κυφω-λορφωτική στάση (Β), στάση επίπεδης ράχης (C) & χαλαρή στάση (D). Τέλεια όρθια

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τ. Ε. Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Α. Τ. Ε. Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α. Τ. Ε. Ι ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑΣ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ: ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΡΥΒΟΣ. Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος

ΘΟΡΥΒΟΣ. Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος ΘΟΡΥΒΟΣ Δέσποινα Μπούμπουκα Διονύσης Παπαδάτος Κωσταντίνος Παπαγεωργίου Βασίλης Πυρπιρής Αναστάσιος Ανδρικόπουλος 8o ΓΕΛ Πατρών Σχολ. έτος 2011-2012 Α τετράμηνο ΠΡΟΛΟΓΟΣ Αφού η ομάδα μου και εγώ επιλεχθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αθηνά Λινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Δρ. Αθηνά Λινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Δρ. Αθηνά Λινού Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Έλενα Ριζά, MPH, PhD Επιδημιολόγος/ Υγιεινολόγος Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Κύριος Στόχος Αποτύπωση της υγείας του πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Θεώνη Κουκουλάκη, Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόµος Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας ΕΛΙΝΥΑΕ

Θεώνη Κουκουλάκη, Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόµος Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας ΕΛΙΝΥΑΕ Yγεία και ασφάλεια σε εργασία µε οθόνες οπτικής απεικόνισης Θεώνη Κουκουλάκη, Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόµος Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας ΕΛΙΝΥΑΕ Εισαγωγή Ολοένα και περισσότερο η χρήση των Η/Υ επεκτείνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ: 7 Ο ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Δρ. Σκρουμπέλος Δρ. Λάϊος Δρ. Γιαννακούρου Σιουτάρη ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

ΘΕΡΜΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ Κατά την διάρκεια του θέρους δηµιουργούνται συνθήκες µε αυξηµένη θερµοκρασία και υγρασία. Είναι δυνατόν να προκληθούν βλάβες στην υγεία των εργαζοµένων και προβλήµατα στην

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης

Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 11η Αποκλίσεις Σπονδυλικής Στήλης Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Στάση Σώματος Ο όρος σωστή στάση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ι. ΓΙΑΝΝΑΤΣΗΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Η Μέτρηση Εργασίας (Work Measurement ή Time Study) έχει ως αντικείμενο τον προσδιορισμό του χρόνου που απαιτείται από ένα ειδικευμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΑΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΑΣ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ: ΕΡΓΟ: ΞΗΡΑΝΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ 5 Α 166 73 ΒΟΥΛΑ ΤΗΛ. 210 8995934, ΦΑΞ 210 8951760 e-mail info@inik.gr 1 1. ΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ α. Ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτη

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία παθήσεων αυχενικής µοίρας (6o µάθηµα)

Θεραπεία παθήσεων αυχενικής µοίρας (6o µάθηµα) Θεραπεία παθήσεων αυχενικής µοίρας (6o µάθηµα) Ασκήσεις κινητικότητας (ROM) ΑΜΣΣ Σε αυτές τις ασκήσεις κινητικότητας (Εικ. 1), στο εργαστήριο εφαρµόστηκαν & έγινε πρακτική άσκηση στις εξής ασκήσεις: Κάµψη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ. Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Σχ. Έτος : 2013-2014 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ. Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5 ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Στέλεχος Υπηρεσιών Ασφαλείας Ημ/νια: 09/01/2014 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Υγιεινή και Ασφάλεια Εργασιακών Χώρων Ενότητα: Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση

Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Ολοκληρωμένος Βιοκλιματικός Σχεδιασμός Κτιρίων με στόχο τη βέλτιστη Ενεργειακή και Περιβαλλοντική Απόδοση Θεώνη Καρλέση Φυσικός Περιβάλλοντος Ομάδα Μελετών Κτιριακού Παριβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας 1 2 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ.9 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ. Σύγχρονη Εργονοµία

ΚΕΦ.9 ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ. Σύγχρονη Εργονοµία ΚΕΦ.9.9- ΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ 9.ΙΙ.- ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΡΣΗΣ ΦΟΡΤΙΩΝ Σύγχρονη Εργονοµία 1 Αυτόµατος Προσδιορισµός Ορίων Ανύψωσης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΓΙΣΤΗ ΑΠΟ ΕΚΤΗ ΑΝΥΨΩΣΗ ΦΟΡΤΙΟΥ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 9ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΜΠΤΗΡΕΣ ΜΥΕΣ ΤΟΥ ΑΓΚΩΝΑ

Μάθημα 9ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΜΠΤΗΡΕΣ ΜΥΕΣ ΤΟΥ ΑΓΚΩΝΑ ΑΣΚΗΣΗ ΜΕ ΑΝΤΙΣΤΑΣΕΙΣ (Κ.Μ. Μ 161) Μάθημα 9ο : Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΕ ΒΑΡΗ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΜΠΤΗΡΕΣ ΜΥΕΣ ΤΟΥ ΑΓΚΩΝΑ Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές πρέπει να είναι σε θέση να:

Διαβάστε περισσότερα

. (Ασκήσεις προς αποφυγή)

. (Ασκήσεις προς αποφυγή) ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωσημεθοδολογία-προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ/ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ/ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ενδιάμεσος Φορέας Διαχείρισης-Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Ταχ. Δ/νση : 19 ο χλμ. Λεωφ. Μαραθώνος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΟΠΟΙΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΑΡΤΟΠΟΙΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ: ΕΡΓΟ: ΑΡΤΟΠΟΙΙΑ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ 5 Α 166 73 ΒΟΥΛΑ ΤΗΛ. 210 8995934, ΦΑΞ 210 8951760 e-mail info@inik.gr 1. ΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ α. Ονοματεπώνυμο του ιδιοκτήτη ή επωνυμία

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Εργονομία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστημίου Πειραιώς

Εργονομία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστημίου Πειραιώς Εργονομία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστημίου Πειραιώς Μάθημα : Εργονομία Εισηγητές : Δρ. Γ. Σκρουμπέλος, Λ. Λάιος Φοιτήτρια : Κουρούμαλη Καλλιόπη Δ /04114

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο;

Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; Κινήσεις της καθημερινής ζωής. Τις κάνουμε με το σωστό τρόπο; 20100208 15:29:00 Εκτός των κλασσικών ασκήσεων που προτείνονται για την πρόληψη και θεραπεία πολλών παθήσεων, πρέπει να περιλαμβάνεται στα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας. Νομοθετικό Πλαίσιο

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας. Νομοθετικό Πλαίσιο ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΕΪΝΤΗ Πολιτικός Μηχανικός ΤΕ Msc Προϊσταμένη Τμήματος Επιθεώρησης Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Αχαΐας Νομοθετικό Πλαίσιο Στη χώρα μας ο θεσμός είναι σε ισχύ από το 1985 όπως καθορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Mειώστε. την καταπόνηση! www.handlingloads.eu

Mειώστε. την καταπόνηση! www.handlingloads.eu Mειώστε την καταπόνηση! Ευρωπαϊκή εκστρατεία ελέγχων και ενημέρωσης Χειρωνακτική διακίνηση φορτίων στην Ευρώπη στους τομείς των μεταφορών και της υγειονομικής περίθαλψης www.handlingloads.eu Μια εκστρατεία

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ

ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΊΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΩΫΣΙΑΔΟΥ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων. Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος

Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων. Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Γυμναστηρίων Ονοματεπώνυμο: Μαστρογιάννης Παύλος Σειρά: 7 η Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Δεκέμβριος 2011 Εισαγωγή Σκοπός έρευνας: αν τα γυμναστήρια στην Αττική εφαρμόζουν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Έλλειψη ισορροπίας μεταξύ μυϊκών ομάδων που βρίσκονται σε λειτουργική συνάφεια (αγωνιστές ανταγωνιστές, π.χ. κοιλιακοί- ραχιαίοι) ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο.

Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο. Μασάζ για λαιμό και ώμο Οδηγίες χρήσης Τυλίξτε το εσωτερικό του μασάζ γύρω από το λαιμό,τον ώμο ή την πλάτη πριν από κάθε χρήση. Με χτυπήματα χαλαρώνει και ανανεώνει κάθε σημείο. -Δυναμικό drum-massage

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιατρική 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα