ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ» Θεοφανίδου Ελένη, Α.Μ ΑΘΗΝΑ, 25 Σεπτεµβρίου 2003

2 2 περιεχοµενα -Πρόλογος 1 -Μέρος Α Ι)Ιστορική εξέλιξη των θεµελιωδών δικαιωµάτων..2 ΙΙ)Η διαµόρφωση των συνταγµατικών δικαιωµάτων υπό το φως του νοµικού ατοµικισµού.5 ΙΙΙ)Η µετάβαση από τον άκρατο ατοµικισµό στην έννοµη τάξη του κοινωνικού ανθρωπισµού. Α.Η Ερµηνευτική Σχολή.8 Β.Οι θεωρίες για το µετασχηµατισµό και τη δηµοσιοποίηση του ιδιωτικού δικαίου της γαλλικής νοµικής επιστήµης-σύγκριση µε τη θεωρία της τριτενέργειας 8 Γ.Η θεωρία της τριτενέργειας 10 IV)Η έννοµη τάξη του κοινωνικού ανθρωπισµού.13 V) ιάκριση των συνταγµατικών δικαιωµάτων σχετικά µε το περιεχόµενο τους στη σύγχρονη έννοµη τάξη -το αµυντικό περιεχόµενο..16 -το προστατευτικό περιεχόµενο.16 -το διασφαλιστικό περιεχόµενο.17 -Μέρος Β -Τα συνταγµατικά δικαιώµατα στις κληρονοµικές σχέσεις. Ι)Γενικές παρατηρήσεις.18 ΙΙ)Η ρύθµιση του Αστικού Κώδικα...19 ΙΙΙ)Περιπτωσιολογία. Α.Η ιδιωτική ζωή...20 Β.Το επάγγελµα.21 Γ.Το φύλο..22.οι θρησκευτικές/ πολιτικές πεποιθήσεις 23 Ε.Ο τόπος της εγκαταστάσεως..23 2

3 3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Σύµφωνα µε την κλασική νοµική αντίληψη, δηµόσιο και ιδιωτικό δίκαιο διαφέρουν ποιοτικά, αποτελούν δύο αλληλοσυγκρουόµενους και διαλεκτικά αντιτιθέµενους κλάδους δικαίου. Αφενός το δηµόσιο δίκαιο αποτελεί τον κατεξοχήν κλάδο δικαίου, όπου το κράτος κυριαρχεί και υπερέχει. Αφετέρου το ιδιωτικό δίκαιο αποτελεί το πεδίο, όπου αναδεικνύεται η ιδιωτική αυτονοµία και ελευθερία. Το δηµόσιο δίκαιο είναι τάξη εξαναγκασµού, ενώ το ιδιωτικό είναι η τάξη του αυτοκαθορισµού του ατόµου. Ο δυαδισµός κράτουςκοινωνίας αποκαλύπτεται και εκδηλώνεται κυρίως στον ευαίσθητο εκείνο χώρο των θεµελιωδών δικαιωµάτων. Ο περιορισµός της εφαρµογής των συνταγµατικών δικαιωµάτων µόνο στην περιοχή του δηµοσίου δικαίου αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό γνώρισµα της ατοµικιστικής έννοµης τάξης και την ουσιαστική διαφορά της διάκρισης του δικαίου σε ιδιωτικό και δηµόσιο. Ωστόσο, στη σύγχρονη δηµοκρατική κοινωνία, η οποία υιοθετεί την αρχή της ανθρώπινης αξίας, την ανθρωπιστική αρχή, ως καταστατική της αρχή, η προαναφερθείσα κλασική νοµική θεωρία έχει ξεπερασθεί κατά πολύ. Αντικείµενο και στόχος της παρούσας εργασίας είναι η πολύπλευρη παρουσίαση της εξέλιξης, της πορείας και τελικά της οριστικής µορφής, που έχουν λάβει τα ανθρώπινα δικαιώµατα, στη σύγχρονη δηµόσια και κυρίως στην ιδιωτική έννοµη τάξη και σφαίρα, και ειδικότερα στο πεδίο των κληρονοµικών σχέσεων. 3

4 4 ΜΕΡΟΣ Α Ι) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩ ΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Τα πρώτα ίχνη των ατοµικών ελευθεριών αναζητούνται στην αρχαία Ελλάδα και κυρίως στην αρχαία Αθήνα, το λίκνο της δηµοκρατίας. Στην αρχαία αθηναϊκή δηµοκρατία ελευθερία και δηµοκρατία συµβαδίζουν, η παντοδυναµία του πολίτη συµβαδίζει µε την παντοδυναµία του νόµου. Προσωπική ελευθερία και κρατική υπεροχή δεν αποτελούν δύο διαλεκτικά αντίθετες έννοιες, αλλά συνδυασµό που χαρακτηρίζει την αθηναϊκή έννοµη τάξη. Σύµφωνα µε τον γάλλο δηµοσιολόγο L.Duguit, οι αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων και οι διδασκαλίες ιδίως της στοάς επηρέασαν εµφανώς τις θεωρίες των προτεσταντών συγγραφέων αλλά και τους νεώτερους δηµοσιολόγους. Από τον 13 ο αιώνα η ιστορία της διεκδίκησης εκ µέρους του ατόµου της κατοχύρωσης των στοιχειωδών ελευθεριών και δικαιωµάτων είναι πλούσια σε αγώνες και θυσίες. Το 1215 στη Magna Charta ανευρίσκεται η πρώτη νοµική διατύπωση των ατοµικών ελευθεριών. Σ αυτό το σπουδαίο και σηµαντικότατο νοµικό κείµενο διακηρύχθηκαν τα δικαιώµατα των άγγλων πολιτών στρεφόµενα κατά των άγγλων ηγεµόνων. Ακολουθούν η Petition of Rights το 1629, η Habeas Corpus Act το 1679, και το 1689 η Bill of Rights. Oι αγώνες των αποίκων της Αµερική για ελευθερία και ανεξαρτησία- δύο στοιχειώδη και αυτονόητα σήµερα δικαιώµατα του ατόµου και του πολίτηκατέληξαν στη συνταγµατοποίηση των ατοµικών ελευθεριών στο Σύνταγµα των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής του έτους 1787, αφού βέβαια είχε προηγηθεί αντίστοιχη κατοχύρωση στις επιµέρους πολιτείες µε πρώτη εκείνη της πολιτείας της Βιργινίας το 1776 ( Bill of Rights). Στην ηπειρωτική Ευρώπη η γαλλική Επανάσταση, η οποία είχε σαν αποτέλεσµα τη ιακήρυξη των δικαιωµάτων του ανθρώπου και του πολίτη το 1789, και το γαλλικό Σύνταγµα του 1791 είναι τα δύο κείµενα, όπου βρίσκει τη 4

5 5 διαµόρφωση και διακήρυξη του ο αποκαλούµενος «κλασικός κατάλογος των ατοµικών δικαιωµάτων», στον οποίο περιλαµβάνονται η ισότητα, η προσωπική ασφάλεια και ελευθερία, το άσυλο της κατοικίας, η ελευθερία του τύπου και εκφράσεως των στοχασµών, το απόρρητο των επιστολών, η θρησκευτική ελευθερία, η ελευθερία της εκπαιδεύσεως, η ελευθερία του συνέρχεσθαι, το δικαίωµα του αναφέρεσθαι στις αρχές, η οικονοµική ελευθερία, το απαραβίαστο της ιδιοκτησίας και το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι, το οποίο προστέθηκε αργότερα. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι συντάκτες της γαλλικής διακηρύξεως προσέδωσαν στο κείµενο οικουµενικό χαρακτήρα, επηρεασµένοι από το φυσικό δίκαιο. Κατά τη διάρκεια των δύο Παγκοσµίων Πολέµων οι κινήσεις για διεθνή κατοχύρωση των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, αν και ισχνές λόγω των δυσµενών και λυπηρών πολιτικών- οικονοµικών- κοινωνικών συνθηκών, υπήρξαν αξιοσηµείωτες. Απ αυτές σηµειώνεται η «ιακήρυξη των διεθνών δικαιωµάτων του ανθρώπου», η οποία υιοθετήθηκε το 1929 από το Ινστιτούτο ιεθνούς ικαίου. Μετά το τέλος του ευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου η Γενική Συνέλευση των Ηνωµένων Εθνών ψήφισε στις 10 εκεµβρίου 1948 στο Παρίσι την «Οικουµενική ιακήρυξη των Ανθρωπίνων ικαιωµάτων, η οποία συµπεριέλαβε στον κλασικό κατάλογο των ατοµικών δικαιωµάτων και άλλα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώµατα. Καθοριστικής σηµασίας ήταν εξάλλου και η υπογραφή στις 4 Νοεµβρίου 1950 από τα κράτη-µέλη του Συµβουλίου της Ευρώπης της «Σύµβασης για την προστασία των δικαιωµάτων του ανθρώπου και των θεµελιωδών ελευθεριών» ( γνωστή και ως Σύµβαση της Ρώµης), η οποία συµπληρώθηκε µε το «Πρόσθετο Πρωτόκολλο των Παρισίων» της 20ης Μαρτίου Η βαρύτητα και η σηµασία της εν λόγω συµβάσεως- στα πλαίσια της οποίας ιδρύθηκαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανθρωπίνων ικαιωµάτων και το Ευρωπαϊκό ικαστήριο Ανθρωπίνων ικαιωµάτων- είναι ιδιάζουσα, καθώς αφενός αποτελεί κατευθυντήριο νοµικό κείµενο για την ερµηνεία και εφαρµογή εκ µέρους του εσωτερικού δικαστή και νοµοθέτη της εσωτερικής νοµοθεσίας, και αφετέρου ένα σηµαντικότατο «όπλο» στη διάθεση 5

6 6 του υφιστάµενου προσβολές εκ µέρους της κρατικής εξουσίας των δικαιωµάτων του πολίτη. Τέλος, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατοχυρώνονται οι λεγόµενες κοινοτικές ελευθερίες, οι οποίες αν και έχουν κυρίως εφαρµογή στον οικονοµικό χώρο, παρατηρείται τάση γενίκευσης και εξέλιξης τους, τάση που συµβαδίζει µε την γενικότερη εξέλιξη και γιγάντωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1. 1 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, «Η συνταγµατική προστασία του ανθρώπου από την ιδιωτική εξουσία», εκδ. Αντ.Ν.Σάκκουλα, Αθήνα, 1981/1982, σελ. 4 επ. 6

7 7 ΙΙ) Η ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΑΤΟΜΙΚΙΣΜΟΥ Η γαλλική διακήρυξη του 1789, προϊόν της σύγκρουσης ευγενών και αστικής τάξης, ήταν εµπνευσµένη από τη διδασκαλία του φυσικού δικαίου, η οποία αναγνώριζε σαν µοναδική πηγή του δικαίου τον ορθό λόγο, την ανθρώπινη φύση και διακήρυττε πανηγυρικά δύο αρχές, την ελευθερία και την ισότητα. Σύµφωνα µε τη θεωρία αυτή οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι. Τα δικαιώµατα του ατόµου δεν προϋποθέτουν την ύπαρξη του κράτους. Η διδασκαλία του φυσικού δικαίου καθιέρωσε µία- υπερβολική ίσως- πίστη προς τον άνθρωπο και τις ικανότητες του, ένα ατοµικιστικό πνεύµα. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο καλλιεργήθηκε και επικράτησε η ατοµικιστική αρχή, η οποία και προσδιόρισε τη µορφή του παλαιού φιλελεύθερου κράτους δικαίου και το συνταγµατικό πρότυπο του µεµονωµένου ατόµου. Το φιλελεύθερο κράτος υπό το φως της ατοµικιστικής αρχής δεσµεύθηκε να µην επεµβαίνει στη κοινωνία, να µην θίγει σαν κρατική εξουσία τα άτοµα. Το παλαιάς µορφής κράτος δικαίου είναι κράτος όχι παρεµβατικό αλλά κράτος αποχής. Η ιστορικοπολιτική δικαιολόγηση του τύπου αυτού της διαµόρφωσης της κρατικής εξουσίας εντοπίζεται στην πριν τη γαλλική Επανάσταση χρονική περίοδο. Τόσο η µεσαιωνική φεουδαρχία, όσο και το απολυταρχικό κράτος, που την διαδέχθηκε, υπήρξαν αυταρχικά συστήµατα κρατικής οργανώσεως µε έντονο, αυθαίρετης µορφής κρατικό παρεµβατισµό. Η κυριολεκτικά ασύδοτη άσκηση της κρατικής εξουσίας οδήγησε στην έντονη κοινωνικοοικονοµική καταπίεση του ατόµου και στην κατ αποτέλεσµα έκφραση της κοινωνικής αγανάκτησης, µε τελική συνέπεια την κοινωνική επανάσταση. Η πολιτική παντοδυναµία του µονάρχη εκφράζεται στην ταύτιση του µε το κράτος. Η γνωστή ρήση του Λουδοβίκου Ι «L Etat c est moi» καταδεικνύει την έκταση του φαινοµένου αυτού 2. 2 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, οπ.π. σελ.12 επ. 7

8 8 Ενόψει της πολιτικοκοινωνικής αυτής πραγµατικότητας στο φιλελεύθερο κράτος κυριάρχησαν δύο παράλληλες τάσεις, οι οποίες αναλύονταν στη δέσµευση του κράτους και την αποδέσµευση, δηλαδή την ελευθερία του ατόµου. Η ελευθερία του ανθρώπου προϋπέθετε, σύµφωνα µε τις κρατούσες αντιλήψεις, τη δέσµευση του κράτους της κρατικής εξουσίας. Το φιλελεύθερο κράτος ήταν κράτος µη επέµβασης, κράτος αποχής και η έννοια της αρχής της νοµιµότητας είχε αποκλειστικά αρνητική χροιά και περιεχόµενο. Κατά την κλασική θεωρία τα ατοµικά δικαιώµατα δεν ορίζουν τι πρέπει να κάνει το κράτος, δεν εξαναγκάζουν το κράτος να πράττει (facere). Αντίθετα ορίζουν τι πρέπει να παραλείπει η κρατική εξουσία. Η υποχρέωση του κράτους να µην πράττει είναι παράλληλη µε την αξίωση του πολίτη προς παράλειψη (status negativus). Έτσι γίνεται κατανοητό ότι το κράτος αποχής απαλλάχθηκε από την υποχρέωση να προστατεύει τα δικαιώµατα αυτά στον κοινωνικό χώρο, µε εξαίρεση τα δικαιώµατα της ζωής και της ιδιοκτησίας. Αναπόφευκτη όµως ήταν η διαµόρφωση του συνταγµατικού προτύπου του πολίτη στα πλαίσια της ατοµικιστικής-υποκειµενικής αρχής ως εκείνο του µεµονωµένου ατόµου. Το µεµονωµένο άτοµο σύµφωνα µε την κλασική θεωρία δεν είναι υποχρεωµένο να σέβεται τα ατοµικά δικαιώµατα, την ελευθερία του συµπολίτη. Στην έννοµη αυτή τάξη είναι νοµικά επιτρεπτή η παραβίαση των συνταγµατικών δικαιωµάτων των άλλων. Η ιδιωτική εξουσία δρα ασύδοτα, χωρίς όρια και φραγµούς, επιβάλλοντας το «νόµο της ζούγκλας», την αρχή ότι ο ισχυρότερος κυριαρχεί στις κοινωνικές σχέσεις. Ο ισχυρότερος καλύπτεται νοµικά µε το αξίωµα της αυτονοµίας της βούλησης, και η ελευθερία απογυµνώνεται από το κοινωνικό της περιεχόµενο. Πάνω σ αυτές τις βάσεις, τα ατοµικά δικαιώµατα δεν ήταν δικαιώµατα του ατόµου, δικαιώµατα για όλους, αλλά δικαιώµατα ατοµικιστικά, δικαιώµατα του ισχυρότερου. Γίνεται έτσι κατανοητό ότι τα δικαιώµατα αποκτούν αποκλειστικά έντονη αντικρατική κατεύθυνση, και ο αµυντικός τους χαρακτήρας έχασε το γενικό περιεχόµενο, που αρµόζει στα θεµελιώδη δικαιώµατα. Η σµίκρυνση αυτή του πεδίου ενέργειας των ατοµικών δικαιωµάτων αποδίδεται από τον καθηγητή Η. Ηuber στην επικράτηση της αστικής κοινωνίας. Τα θεµελιώδη 8

9 9 δικαιώµατα δεν αντιµετωπίζονται στην ατοµικιστική-υποκειµενική έννοµη τάξη ως γενικά και αναλλοίωτα αξιώµατα και υποβιβάζονται σε απλούς κανόνες του δηµοσίου δικαίου. Ο κοινός νοµοθέτης δεσµεύεται από τον αµυντικό χαρακτήρα των δικαιωµάτων µόνο σε περιορισµένη έκταση της νοµοθετικής δραστηριότητας. Η προστατευτική αυτή ανεπάρκεια υπήρξε και ο βασικός λόγος για τον οποίο το αστικό δίκαιο στη Γαλλία έγινε αντικείµενο οξύτατης κριτικής. Στα τέλη του 19 ου και στις αρχές του 20ου αιώνα οι γάλλοι νοµικοί άσκησαν κριτική στον Αστικό Κώδικα θεωρώντας τον ανεπαρκή και αντιδηµοκρατικό. Στο φιλελεύθερο κράτος δικαίου ο άνθρωπος είναι εκτεθειµένος στις απειλές τις προερχόµενες από την ιδιωτική εξουσία. Η προστασία από την ιδιωτική εξουσία κατοχυρώνεται από το κοινό δηµόσιο ή ιδιωτικό δίκαιο, και επαφίεται τελικά στη θέληση και την ευαισθησία του κοινού νοµοθέτη. 3 3 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, «Κοινωνικός Ανθρωπισµός και ανθρώπινα δικαιώµατα», ΝοΒ 1980,τ.Α, σελ.1843 επ. 9

10 10 ΙΙΙ) Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΚΡΑΤΟ ΑΤΟΜΙΚΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΥ Α) Η Ερµηνευτική Σχολή Το φυσικό δίκαιο, ο νοµικός αυτός πρόγονος του δηµόσιου και ιδιωτικού δικαίου, διακήρυξε την ενότητα νόµου και δικαίου ( droit και loi). Στη διδασκαλία αυτή του φυσικού δικαίου ανευρίσκονται τα πρώτα ίχνη της ιδέας για εφαρµογή των δικαιωµάτων του ανθρώπου και στις διαπροσωπικές σχέσεις. Η Ερµηνευτική Σχολή, η οποία είχε ενστερνιστεί τη θεωρία του φυσικού δικαίου, ήδη στα χρόνια της γαλλικής Επανάστασης µαχόταν για την µε το κοινό δίκαιο- ρύθµιση των διαπροσωπικών σχέσεων µε τα συνταγµατικά δικαιώµατα, για τη διαµόρφωση δηλαδή του ιδιωτικού δικαίου σύµφωνα µε τα πρότυπα και τις αρχές του φυσικού δικαίου. Η ιδέα της εφαρµογής των θεµελιωδών δικαιωµάτων στις ιδιωτικές σχέσεις λαµβάνει στα πλαίσια της Ερµηνευτικής Σχολής περισσότερο τη µορφή της γενικής διακηρύξεως παρά εκείνη της θετικής εφαρµογής. Τους υποστηρικτές του φυσικού δικαίου χαρακτηρίζει µια τάση λατρείας του δηµοκρατικά παραγόµενου νόµου, µια τάση θρησκευτικής προσήλωσης στο κείµενο του νόµου, και ένα είδος δυσπιστίας προς τη δικαστική εξουσία, η οποία θα µπορούσε να αλλοιώσει το νόηµα του νόµου. Ωστόσο, ο δυαδισµός του δικαίου, που επικράτησε στη µετά τη γαλλική Επανάσταση εποχή, συνέβαλε στη σταδιακή εγκατάλειψη της ιδέας της εφαρµογής των ατοµικών δικαιωµάτων στη γαλλική νοµική επιστήµη και έκανε την επανεµφάνιση της µετά τη γερµανική θεωρία της τριτενέργειας. Β) Οι θεωρίες για το µετασχηµατισµό και τη δηµοσιοποίηση του ιδιωτικού δικαίου της γαλλικής νοµικής επιστήµης- Σύγκριση µε τη θεωρία της τριτενέργειας. 10

11 11 Στον γαλλικό νοµικό χώρο εγκαταλείφθηκε, όπως προαναφέρθηκε, η προσπάθεια για την κατοχύρωση της διαπροσωπικής εφαρµογής των ατοµικών δικαιωµάτων και επιδιώχθηκε ο µετασχηµατισµός του κοινού δικαίου και κυρίως του ιδιωτικού από ατοµικιστικό δίκαιο ( droit individuel) σε κοινωνικό δίκαιο ( droit social). Η νοµική προστασία του ανθρώπου από τις απειλές της ιδιωτικής εξουσίας θεµελιώθηκε όχι στις συνταγµατικές διατάξεις αλλά σε εκείνες του κοινού ιδιωτικού δικαίου. Στο πλαίσιο των ανωτέρω επιδιώξεων υποστηρίχθηκε ότι το ιδιωτικό δίκαιο µεταβλήθηκε, άλλαξε µορφή και µετατράπηκε από υποκειµενικόατοµικιστικό σε αντικειµενικό-κοινωνικό, κάτω από την επιρροή των κοινωνικοοικονοµικών παραγόντων και του δηµοκρατικού πολιτεύµατος. Σύµφωνα µε τον κυριότερο εκπρόσωπο της θεωρίας αυτής, G. Ripert, η µεταβολή αυτή είχε σαν συνέπεια της επέκταση των αρχών της ισότητας και της ελευθερίας στις σχέσεις µεταξύ των ανθρώπων. Λίγο αργότερα ο καθηγητής Μ. Savatier υποστήριξε τη θεωρία της δηµοσιοποιήσεως του ιδιωτικού δικαίου. Οι ανωτέρω δύο θεωρίες υποστηρίζουν την προστασία του ανθρώπου από την ιδιωτική εξουσία όχι βάσει του Συντάγµατος, όπως υποστηρίζει η θεωρία της τριτενέργειας, αλλά βάσει του κοινού νόµου. Ανάµεσα στις «γαλλικές» θεωρίες και τη θεωρία την γερµανικής προελεύσεως θεωρία της τριτενέργειας εντοπίζονται στενότατοι σύνδεσµοι, οι οποίοι αξίζει να αναφερθούν. Κατ αρχάς κοινό στόχο και αντικείµενο και των δύο θεωριών αποτελεί η νοµική προστασία του ατόµου, το οποίο πλήττεται από προσβολές προερχόµενες από την ιδιωτική εξουσία. Επίσης, η διαπίστωση της προστατευτικής ανεπάρκειας του κλασικού-ατοµικιστικού ιδιωτικού δικαίου αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό γνώρισµα των δύο επιµέρους θεωριών. Και οι δύο θεωρίες αφικνούνται από τη συνειδητοποίηση της αδυναµίας του ιδιωτικού δικαίου να κατοχυρώσει αποτελεσµατικά και σφαιρικά το άτοµο στον στίβο των ιδιωτικών σχέσεων. Εξάλλου κοινό σηµείο των θεωριών είναι και η έµφαση που αποδίδεται στο αντικειµενικό περιεχόµενο των κανόνων 11

12 12 δικαίου. Τέλος, οι παραπάνω θεωρίες εµφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά σηµεία και ως προς τα αποτελέσµατα, στα οποία καταλήγουν. Συγκεκριµένα, ο G. Ripert εντοπίζει την επέκταση των αρχών της ελευθερίας και της ισότητας στις διαπροσωπικές σχέσεις, αρχές από τις οποίες γεννήθηκαν τα θεµελιώδη δικαιώµατα. Ο Μ. Savatier διακηρύσσει τη δηµοσιοποίηση του ιδιωτικού δικαίου, η οποία αποτελεί στη Γερµανία ένα από τα βασικότερα όπλα κατά της «άµεσης» τριτενέργειας. Συνεπώς γίνεται κατανοητό ότι η θεωρία του µετασχηµατισµού του ιδιωτικού δικαίου κατευθύνεται µέσω της εξέλιξης της έννοµης τάξης και της επέκτασης της εφαρµογής των ατοµικών δικαιωµάτων στην ποιοτική µεταβολή του ιδιωτικού δικαίου και στην µε την κοινή νοµοθεσία επέκταση των αρχών της ελευθερίας και της ισότητας στις διαπροσωπικές σχέσεις. Ωστόσο δεν φτάνει µέχρι το σηµείο της αναγνώρισης της διαπροσωπικής εφαρµογής των ανθρώπινων δικαιωµάτων. Άλλωστε και η θεωρία της δηµοσιοποιήσεως του ιδιωτικού δικαίου στην ουσία της είναι η γαλλική θεωρία της «τριτενέργειας». Και οι δύο θεωρίες είναι «δηµοσίου δικαίου θεωρίες για το ιδιωτικό δίκαιο». Αξίζει τέλος να παρατηρηθεί ότι στη θεωρία δηµοσιοποιήσεως του ιδιωτικού δικαίου οφείλεται το γεγονός, ότι η εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων στο ιδιωτικό δίκαιο, που φαίνεται να απασχολεί έντονα τη γερµανική νοµική επιστήµη, παρουσιάζεται- χωρίς όµως δογµατικά να είναι- «ξεπερασµένο» ζήτηµα στη γαλλική νοµική επιστήµη 4. Γ) Η θεωρία της τριτενέργειας Η θεωρία της τριτενέργειας εµφανίζεται αρχικά περιορισµένη την περίοδο της ηµοκρατίας της Βαιµάρης και πάλι µετά τον εύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο και την ίδρυση της Γερµανικής Οµοσπονδιακής ηµοκρατίας της Γερµανίας. 12

13 13 Την περίοδο των συζητήσεων του Συντάγµατος της Βαιµάρης (1919) ο Sinzheimer τόνισε τον µεγάλο κίνδυνο, τον οποίο αντιµετωπίζει ο άνθρωπος, όχι µόνον από την κρατική αλλά και από την ιδιωτική εξουσία. Κατά την περίοδο ισχύος του Συντάγµατος της Βαιµάρης κύριος υποστηρικτής της θεωρίας της συνταγµατικής προστασίας του ατόµου από την ιδιωτική εξουσία είναι ο Waldeckert, ο οποίος έχοντας σαν οδηγό τη λεκτική διατύπωση των σχετικών συνταγµατικών διατάξεων, υποστήριξε τη διαπροσωπική εφαρµογή κυρίως του δικαιώµατος του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι. Μετά το τέλος του ευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου και την κατάρρευση του ναζιστικού καθεστώτος και ήδη το 1947, πριν δηλαδή την εφαρµογή του Βασικού Νόµου, ο Coing υποστήριξε τη διαπροσωπική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων µε στόχο τη µεγαλύτερη και αποτελεσµατικότερη προστασία του ατόµου από τις απειλές και προσβολές, που πηγάζουν από την ιδιωτική σφαίρα. Η θεωρία της άµεσης ενέργειας των συνταγµατικών δικαιωµάτων εξαπλώνεται ευρύτερα στο νοµικό κόσµο από τις αρχές της συνταγµατικής περιόδου του Βασικού Νόµου της Βόννης. Τέλος, ο H.C. Nipperdey συνέβαλε σε µεγάλο βαθµό στη διαµόρφωση της εν λόγω θεωρίας. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 η θεωρία της τριτενέργειας αποκτά όλο και περισσότερους οπαδούς στον ευρύτερο νοµικό χώρο. Στη Γερµανία η θεωρία αυτή αναδεικνύεται σε κρατούσα. Ενδεικτικό της διάδοσης της είναι και το γεγονός ότι το γερµανικό οµοσπονδιακό συνταγµατικό δικαστήριο και το γερµανικό οµοσπονδιακό εργατικό δικαστήριο τάσσονται υπέρ της τριτενέργειας. Ακόµη η θεωρία αυτή εφαρµόζεται και από το ελβετικό οµοσπονδιακό δικαστήριο αλλά και από το ικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ( ΕΚ). Στην Ελλάδα η θεωρία της τριτενέργειας σύντοµα αναδεικνύεται σε κρατούσα. Αντικείµενο επιστηµονικής έριδας και θεωρητικής διαµάχης είναι η διαφωνία γύρω από την άµεση ή έµµεση µορφή της τριτενέργειας. Η άµεση θεωρία υποστηρίζει ότι η ενέργεια των θεµελιωδών δικαιωµάτων στο ιδιωτικό δίκαιο είναι άµεση, δεν έχει δηλαδή ανάγκη από µεσολάβηση διατάξεων του 4 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, Η συνταγµατική προστασία του ανθρώπου κλπ., σελ.23 επ. 13

14 14 ιδιωτικού δικαίου. Αντιθέτως, η έµµεση θεωρία ισχυρίζεται ότι η εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων στην ιδιωτική σφαίρα έχει ανάγκη από τη µεσολάβηση διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου, όπως είναι λ.χ. οι γενικές ρήτρες του ιδιωτικού δικαίου. Ωστόσο, όλες οι θεωρίες της τριτενέργειας περιορίζονται στη θεµελίωση της ισχύος και της εφαρµογής της και όχι στον ειδικότερο προσδιορισµό των δικαιωµάτων, στα οποία διαµορφώνονται βάσει αυτής 5. 5 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, Η συνταγµατική προστασία του ανθρώπου κ.λ.π., σελ. 28 επ. 14

15 15 ΙV) Η ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΥ Σήµερα στη σύγχρονη νοµική και κοινωνική πραγµατικότητα η θεωρία της τριτενέργειας και οι διαµάχες γύρω απ αυτή αποτελούν ψευδοπρόβληµα. Και αυτό γιατί έχει συντελεσθεί θεµελιώδης και κορυφαία ποιοτική µεταβολή της έννοµης τάξης, µεταβολή, που αποτυπώνεται ρητά στο άρθρο 25 παρ.1 εδ. γ του αναθεωρηµένου ελληνικού Συντάγµατος. Με το άρθρο αυτό σαφώς κατοχυρώνεται η εφαρµογή των συνταγµατικών δικαιωµάτων και στο ιδιωτικό δίκαιο. Σηµατοδοτείται έτσι η θεµελίωση του ενιαίου χαρακτήρα της έννοµης τάξης, γεγονός που καθιστά εντελώς περιττή οιαδήποτε περαιτέρω αναφορά και συζήτηση γύρω από τη θεωρία της τριτενέργειας. Tη βάση της φιλοσοφικονοµικής θεωρίας του κοινωνικού ανθρωπισµού αποτελεί η ανθρώπινη αξία, η οποία κατέχει πρωτεύουσα θέση στο αξιολογικό τούτο σύστηµα. Ο κοινωνικός ανθρωπισµός αποσκοπεί στην καθολική προστασία του ανθρώπου από προσβολές προερχόµενες από συνανθρώπους του, είτε σαν φορείς της δηµόσιας, είτε της ιδιωτικής εξουσίας. Ο άνθρωπος είναι ο πρωταγωνιστής στο αξιολογικό τούτο σύστηµα, το οποίο εντάσσει σαν πρωταρχικό στόχο και καθήκον την προαγωγή και την εξέλιξη του ανθρώπου, που είναι δυνατή µε την πλήρη απελευθέρωση της δηµιουργικής δύναµης του ανθρώπινου παράγοντα. Στο πλαίσιο αυτό πρωτεύουσα µέριµνα του κοινωνικού κράτους είναι και η εξασφάλιση όλων των υλικών µέσων, που είναι απαραίτητα για την πνευµατική και ηθική εξύψωση του ατόµου. Και αυτήν κυρίως την έννοια έχουν τα κοινωνικά δικαιώµατα, π.χ. η παιδεία, τα οποία κατευθύνονται στην αξίωση για υλικές παροχές, απαραίτητες για την πνευµατική ανάπτυξη. Στο δικαιικό πλαίσιο του κοινωνικού ανθρωπισµού αντιστοιχεί το συνταγµατικό πρότυπο του κοινωνικού-ανθρωπιστικού κράτους. Κοινωνικόανθρωπιστικό κράτος είναι εκείνο, που υποχρεούται βάσει του Συντάγµατος, 15

16 16 όχι µόνο να σέβεται αλλά και να προστατεύει την ανθρώπινη αξία 6. Η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελεί ύψιστο καθήκον της κρατικής εξουσίας. Τούτο το αποδεικνύουν τα άρθρα 2 παρ.1, 25, και 106 παρ. 1, 2 και 3 του Συντάγµατος, τα οποία καθιερώνουν όχι τον παλαιό τύπο φιλελεύθερου κράτους αλλά το κοινωνικό κράτος δικαίου. Στο συνταγµατικό πρότυπο του κοινωνικού κράτους η ανθρώπινη αξία αποτελεί την καταστατική αρχή του δικαιικού οικοδοµήµατος, τη βάση της εννόµου τάξεως. Προς την αρχή αυτή συνάδουν όλοι οι κανόνες δικαίου, την οποία και οφείλουν να υπηρετούν. Νοµική διάταξη, που αντιτίθεται στην καταστατική αυτή αρχή δεν έχει θέση στο σύστηµα του κοινωνικού ανθρωπισµού. Το άρθρο 2 παρ.1 του Συντάγµατος ορίζει ότι: «Ο σεβασµός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελεί την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας». Γίνεται έτσι κατανοητό ότι η ανθρώπινη αξία ανάγεται σε συνταγµατικοπολιτικό θεµέλιο, σε βασικό αξίωµα της ελληνικής έννοµης τάξης. Η ανώτατη αυτή αρχή είναι απαραβίαστη, ουδείς δεν δικαιούται να την παραβιάσει, ούτε η κρατική ούτε η ιδιωτική εξουσία. Η καταστατική αυτή ανθρωπιστική αρχή διαχέεται σε ολόκληρο το πλέγµα των ρυθµίσεων που αφορούν τα συνταγµατικά δικαιώµατα, και τα διαµορφώνει. Εν κατακλείδι στην έννοµη τάξη του κοινωνικού ανθρωπισµού, την οποία διαπνέει ενότητα, τα συνταγµατικά δικαιώµατα απολυτοποιούνται. Η µονιστική αυτή θεώρηση της έννοµης τάξης είχε σαν αποτέλεσµα τον αποχαρακτηρισµό των θεµελιωδών δικαιωµάτων ως «δηµόσιων». Τα δικαιώµατα αυτά εµπεριέχονται στο Σύνταγµα και διαµορφώνονται και απονέµονται από τον συντακτικό νοµοθέτη. Η νοµική τους υπεροχή οφείλεται στη συνταγµατική τους φύση, στη νοµική δηλαδή ανωτερότητα του Συντάγµατος, του θεµελιώδους νόµου του κράτους, απέναντι στο κοινό δίκαιο. Το συνταγµατικό δικαίωµα, ως δικαίωµα νοµικά ανώτερο, εφαρµόζεται και στο ιδιωτικό δίκαιο και προστατεύει τον φορέα του από κάθε είδους απειλή. Από την άποψη ωστόσο του περιεχοµένου τους τα θεµελιώδη δικαιώµατα είναι δικαιώµατα που ανήκουν στους µερικότερους κλάδους δικαίου π.χ. στο δίκαιο 6 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, Κοινωνικός Ανθρωπισµός και ανθρώπινα δικαιώµατα κ.λ.π. σελ επ. 16

17 17 της προσωπικότητας, στο οικογενειακό δίκαιο, στο εργατικό δίκαιο, στο κληρονοµικό δίκαιο κ.λ.π 7. 7 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, «Γενική Συνταγµατική Θεωρία», παραδόσεις συνταγµατικού δικαίου,τοµ.α, εκδ. Θ, Αθήνα 2001, σελ. 44 επ. 17

18 18 V) ΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Το περιεχόµενο κάθε συνταγµατικού δικαιώµατος αναλύεται τριµερώς: Α) Αµυντικό περιεχόµενο, το, οποίο αποκρούει τις προσβολές των θεµελιωδών δικαιωµάτων που προέρχονται από τις επιθετικές ενέργειες άλλων ανθρώπων. Η αµυντική µορφή αποτέλεσε την πρώτη µορφή συνταγµατικών δικαιωµάτων. Τα θεµελιώδη δικαιώµατα πρωτοεµφανίστηκαν ως ατοµικά δικαιώµατα στρεφόµενα αποκλειστικά κατά του κράτους. Τα αµυντικά δικαιώµατα ορίζονται ως τα δικαιώµατα που περιέχουν αξίωση αποχής από κάθε επιθετική ενέργεια, είτε εκδηλώνεται µε πράξη, είτε µε παράλειψη. Η αµυντική ενέργεια περιέχει καταρχήν αξίωση για παράλειψη, χωρίς όµως αυτό να συνεπάγεται ότι δεν είναι δυνατόν να συνίσταται και σε αξίωση προς πράξη, καθώς πολύ συχνά η επιθετική ενέργεια µπορεί να εκδηλώνεται και µε παράλειψη όπως π.χ. η οφειλόµενη σε φυλετικούς λόγους άρνηση του εστιάτορα να εξυπηρετήσει αλλοδαπό πελάτη, είναι επιθετική ενέργεια εκδηλούµενη µε παράλειψη. Β) Προστατευτικό περιεχόµενο, το οποίο περιέχει αξίωση για προστασία από επιθετικές ενέργειες των συνανθρώπων. Όπως το αµυντικό, έτσι και το προστατευτικό στοχεύει στη προφύλαξη του ατόµου από προσβολές. Προστατευτικά δικαιώµατα είναι τα στρεφόµενα προς το προστατευτικό κράτος δικαιώµατα, τα οποία περιέχουν αξίωση παροχής βοήθειας προς τον αµυνόµενο για την απόκρουση της επαπειλούµενης, µε επιθετική ενέργεια, προσβολής των δικαιωµάτων του ή προς την αποκατάσταση της βλάβης, την οποία υπέστη µε την προσβολή. Τα προστατευτικά δικαιώµατα συνεπάγονται την αξίωση του ατόµου απέναντι στο κράτος προς πράξη, χωρίς όµως να αποκλείεται και η αξίωση προς παράλειψη. Προστατευτικό περιεχόµενο έχει καταρχήν κάθε συνταγµατικό δικαίωµα. Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι τα 18

19 19 προστατευτικά δικαιώµατα είναι σχετικά δικαιώµατα, σ αντίθεση µε τα αµυντικά, δηλαδή στρέφονται µόνο προς το κράτος. Γ) Το διασφαλιστικό ( διεκδικητικό/εξασφαλιστικό) περιεχόµενο, το οποίο παρέχει αξίωση διαφύλαξης από κινδύνους άλλους, εκτός από τις ανθρώπινες ενέργειες και αξιώσεις για την βελτίωση της θέσης του ανθρώπου. Η αρχή της διασφάλισης αναλύεται στις επιµέρους αρχές της εξασφάλισης και της διεκδίκησης. Το Σύνταγµα δεν αναγνωρίζει την εξασφάλιση ως γενική συνταγµατική αρχή, αναγνωρίζει όµως την αρχή της διεκδίκησης. ιεκδικητικά δικαιώµατα είναι εκείνα, που περιέχουν αξίωση για την βελτίωση της θέσης του ανθρώπου, για την πραγµατοποίηση ή εξέλιξη του εξασφαλιστικού περιεχοµένου των θεµελιωδών δικαιωµάτων. Η αντίστοιχη υποχρέωση του κράτους συνίσταται στην αναγνώριση του περιεχοµένου του διεκδικητικού δικαιώµατος και την αναγωγή τους σε προκαθορισµένους στόχους. ιεκδικητικά δικαιώµατα ενυπάρχουν σε όλα τα συνταγµατικά δικαιώµατα, αναφερόµενα στην υλοποίηση του εξασφαλιστικού περιεχοµένου τους, που δεν έχει πραγµατοποιηθεί. Η διεκδικητική ενέργεια είναι ενέργεια γενικής διεκδικητικής φύσης και είναι βασικά αδιάφορη η διάκριση, προς το κράτος ή προς τους ιδιώτες. Έτσι π.χ. η απεργία κατά του ιδιώτη εργοδότη στρέφεται παράλληλα και κατά του κράτους και το αντίστροφο. Τέλος αξίζει να σηµειωθεί ότι η εφαρµογή των διεκδικητικών δικαιωµάτων εξαντλείται µε την άσκηση της διεκδίκησης, την επίκληση και την αξίωση της ικανοποίησης του αιτητικού περιεχοµένου τους. Η ικανοποίηση της διεκδίκησης µετατρέπει το διεκδικητικό σε εξασφαλιστικό δικαίωµα 8. 8 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, Παραδόσεις Συνταγµατικού ικαίου, τοµ. Γ, εκδ. Θ, Αθήνα 2001,σελ. 873 επ. 19

20 20 ΜΕΡΟΣ Β ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Ι) ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Κατεξοχήν πεδίο, όπου αναδεικνύεται και διαχέεται η ρυθµιστική και βελτιωτική δραστηριότητα και παρέµβαση του αµυντικού περιεχοµένου των συνταγµατικών δικαιωµάτων είναι εκείνο του αστικού δικαίου και ιδιαίτερα του κληρονοµικού δικαίου. Στις κληρονοµικές σχέσεις παραβιάζονται τα αµυντικά δικαιώµατα των κληρονόµων από την οικονοµικής φύσεως εξουσία και ελευθερία του διαθέτη. Είναι αδιαµφισβήτητο, ότι ο διαθέτης µέσα από τη διάταξη τελευταίας βούλησης ασκεί την εξουσία και το δικαίωµα καθορισµού και διευθετήσεως της κατανοµής των περιουσιακών αγαθών του (ελευθερία διαθέσεως), ελευθερία άµεσα συνδεόµενη µε το δικαίωµα της ελεύθερης ανάπτυξης και εκδήλωσης της προσωπικότητας του κατά τον χρόνο σύνταξης της διαθήκης. Η εξουσία του αυτή πηγάζει από την κληρονοµία και ασκείται όµως επί αυτής και όχι επί των κληρονόµων, δηλαδή ασκείται αναφερόµενη σε πράγµατα και όχι αναφερόµενη στα πρόσωπα των κληρονόµων, µε την έννοια του καθορισµού της ιδιωτικής ζωής, της προσωπικότητας, της επιλογής επαγγέλµατος κ.λ.π. 9 Επίσης, το ζήτηµα της προστασίας του κληρονόµου από την εξουσία διαθέσεως του διαθέτη συνδέεται µε την άµυνα του κληρονόµου σε περίπτωση ανήθικης και παράνοµης διάταξης διαθήκης και όχι µε την αξίωση του κληρονόµου για παροχή άλλου ή ίσου µεριδίου, αξίωση διεκδικητική, το περιεχόµενο της οποίας ρυθµίζεται µε τις αναγκαστικού δικαίου (ius cogens) διατάξεις του κληρονοµικού δικαίου, εφόσον µε το Σύνταγµα δεν αναγνωρίζεται αξίωση για ίσο µερίδιο στην κληρονοµία. 9 Βλ. Α. ηµητρόπουλου, Η συνταγµατική προστασία του ανθρώπου από την ιδιωτική εξουσία, σελ.301επ. 20

21 21 Άλλωστε, και η ελευθερία επιλογής κληρονόµων, έκφανση της ελευθερίας διαθέσεως, δεν περιορίζεται από το Σύνταγµα αλλά ο κοινός νοµοθέτης προβαίνει στη ρύθµιση του συγκεκριµένου ζητήµατος. ΙΙ) Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩ ΙΚΑ Ανήθικη κατά το αστικό δίκαιο είναι η αίρεση σε διάταξη τελευταίας βούλησης, η οποία προσδίδει στη διαθήκη αυτή ανήθικο περιεχόµενο, δηλαδή περιεχόµενο αντίθετο στα χρηστά ήθη ( 178 ΑΚ). Ως κριτήριο δε των χρηστών ηθών θεωρείται το περί ηθικής συναίσθηµα του κατά τη γενική αντίληψη χρηστού, συνετού και υγιώς σκεπτόµενου κοινωνικού ανθρώπου, λαµβάνοντας υπόψη και τις συνοδεύουσες τη διάταξη περιστάσεις και συνθήκες, καθώς και το σκοπό της διαθήκης. Επίσης, κατ εφαρµογή του άρθρου 174 του Αστικού Κώδικα διάταξη τελευταίας βούλησης, αντικείµενη σε απαγορευτική διάταξη νόµου, είναι άκυρη, εφόσον δεν συνάγεται κάτι άλλο από τη θεσπίζουσα την απαγόρευση διάταξη. Αξίζει να αναφερθεί, ότι κρίσιµος χρόνος για την κρίση περί τον ανήθικο ή παράνοµο χαρακτήρα αιρέσεως διατυπωµένης στη διαθήκη είναι εκείνος της σύνταξης της διάταξης και ο χρόνος θανάτου του διαθέτη. Οι προαναφερθείσες γενικές ρήτρες του αστικού δικαίου ερµηνεύονται υπό το φως και την επιρροή των συνταγµατικών δικαιωµάτων, ως υπέρτερων νοµικών διατάξεων Βλ. Βουζίκα, «Κληρονοµικόν ίκαιον», τ.α, 1972, σελ.616 επ. 21

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου --------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ,2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ

05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ Η αρχή της ισότητας είναι άρρηκτα συνυφασµένη µε την πολιτική και την ατοµική ελευθερία, στις οποίες θεµελιώνεται η έννοια της ηµοκρατίας. Σε όλα τα δηµοκρατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ. Προλογικό σημείωμα... Εισαγωγικές παρατηρήσεις... 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Προλογικό σημείωμα...... VII Εισαγωγικές παρατηρήσεις............ 1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Οι υποχρεώσεις εχεμύθειας και μη ανταγωνισμού κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ

Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΣ ΙΚΑΙΟΥ Καθορίζοντας το γενικό περιεχόµενο ενός δικαιώµατος, µε διατάξεις δικαίου στο πλαίσιο γενικής σχέσης, προσδιορίζονται τα ανώτατα όρια άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

περιεχόμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων»

περιεχόμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ: Δημοσίου Δικαίου «Το αμυντικό, προστατευτικό και διεκδικητικό περιεχόμενο των συνταγματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Ατοµικά και Κοινονικά ικαιώµατα ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Ατοµικά και Κοινονικά ικαιώµατα ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα Νοµικής Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μάθηµα: Εξάµηνο µαθήµατος: Καθηγητές: Ατοµικά και Κοινονικά ικαιώµατα ` κ. Ανδρ. ηµητρόπουλος ΤΑ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας : Γενικές Συνταγµατικές Αρχές «Απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος» Καµιντζή Ιωάννα Α.Μ:322 Ε Mail:

Θέµα εργασίας : Γενικές Συνταγµατικές Αρχές «Απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος» Καµιντζή Ιωάννα Α.Μ:322 Ε Mail: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Τα Συνταγματικά δικαιώματα των αλλοδαπών

Τα Συνταγματικά δικαιώματα των αλλοδαπών Τα Συνταγματικά δικαιώματα των αλλοδαπών Όνομα: Λυδία Βραδή ΑΜ:1340200700040 Διδάσκοντες: Α. Δημητρόπουλος, Σ. Βλαχόπουλος Μάθημα: Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα Δ Εξάμηνο Περιεχόµενα Σελ. Περιεχόµενα...2-3

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης

ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: ιδάσκων: ηµητρόπουλος Ανδρέας ΙΑΓΡΑΜΜΑ. 2.Σχολιασµός απόφασης ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η περιορισµένη εφαρµογή του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της πρωτοβάθµιας εκπαίδευσης. (υπόθεση αλλόθρησκου δασκάλου). Επιµέλεια εργασίας: Πολίτης Σπύρος Εmail: s_polites@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001)

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί)

II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ. ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) II.2 ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ... (το όργανο θα προσδιοριστεί) 1. υπενθυµίζοντας ότι η ανθρωπότητα και η φύση βρίσκονται σε κίνδυνο κι ότι, πιο συγκεκριµένα, οι αρνητικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ-ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ Ι. Γένεση

Διαβάστε περισσότερα

Το αµυντικό, προστατευτικό και διεκδικητικό περιεχόµενο των συνταγµατικών δικαιωµάτων

Το αµυντικό, προστατευτικό και διεκδικητικό περιεχόµενο των συνταγµατικών δικαιωµάτων ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Νοµικής Τοµέας: ηµοσίου ικαίου Το αµυντικό, προστατευτικό και διεκδικητικό περιεχόµενο των συνταγµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ

Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ 3 η Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ 40/1998 ΑΠ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ-ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η. ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ-ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η. ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ-ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η «ΘΕΣΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ» Α' - ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Η σύναψη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης στη χώρα μας νοείται και επιτρέπεται μόνο μεταξύ ετερόφυλων ζευγαριών. Ως αποτέλεσμα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ  ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες...15 Ελληνικές...15 Ξενόγλωσσες...18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες...15 Ελληνικές...15 Ξενόγλωσσες...18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συντομογραφίες...15 Ελληνικές...15 Ξενόγλωσσες...18 Εισαγωγή: Το φυσικό περιβάλλον ως ρυθμιστικό αντικείμενο του αστικού δικαίου: μια γενική θεώρηση 1. Ο παραπληρωματικός χαρακτήρας του αστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ- 1 υ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Β ΤΑΞΗ 3 Ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΝΙΚΗ ΓΚΟΥΒΑΤΣΟΥ ΜΑΡΣΙΑ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗ ΡΟΔΑΝΘΗ ΛΕΚΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΝΙΚΗ ΣΕΛΙΜΑΙ ΜΑΡΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Μεταπτυχιακά ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο» Α) Συνταγµατική Θεµελίωση Ιταλίας και Ελλάδας στην Ε.Ε. Β) Η Θέση του Πολίτη στην Ε.Ε. σύµφωνα µε το Ευρωπαϊκό Σύνταγµα Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων

Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων Προπτυχιακή Εργασία Έλενα Κοντραφούρη Η Αρχή της Νομιμότητας ως Οριοθέτηση των Συνταγματικών Δικαιωμάτων ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ a) Συνταγματικά δικαιώματα Το θέμα που τίθεται υπό διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠ. ΑΡΙΘ.: 5 Αθήνα, 24 Μαΐου 2013 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΚ/ ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και τις Οµοσπονδίες δύναµης ΓΣΕΕ

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠ. ΑΡΙΘ.: 5 Αθήνα, 24 Μαΐου 2013 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΚ/ ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και τις Οµοσπονδίες δύναµης ΓΣΕΕ 1 Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΥΠ. ΑΡΙΘ.: 5 Αθήνα, 24 Μαΐου 2013 ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΚ/22-5-2013 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και τις Οµοσπονδίες δύναµης ΓΣΕΕ Θέµα: «Καθολικότητα ισχύος των όρων της ισχύουσας από 14-5-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΧΩΡΟ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα συνταγµατικά δικαιώµατα εφαρµόζονται ως προς την αµυντική τους διάσταση σε κάθε έννοµη σχέση που

Διαβάστε περισσότερα

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL].

για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΨΗΦΙΣΜΑ για τα 30 χρόνια από την ίδρυση της Ένωσης των Ευρωπαίων ικαστών για τη ηµοκρατία και Ελευθερίες [MEDEL]. ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ- ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ- ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Τον Ιούνιο 1985, µια οµάδα ευρωπαίων δικαστικών λειτουργών

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου.

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εννοιολογικά αδιαίρετα και ορίζουν το κοινωνικό δικαίωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πράγματι, η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΗΣ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κος ΑΝΔΡΕΑΣ Γ. ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΧΟΝΤΑΚΗ ΜΥΡΤΩ Α.Μ. 1340201200034 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο

Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο Το δικαίωμα στην ιδιοκτησία Λίνα Παπαδοπούλου Άρθρα 17-18 18 ελλ Σ Ά 17 παρ 1 H ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Kράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 25 1,Γ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Η ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 25 1,Γ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΚΩΤΣΙΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ Α.Μ.: 1340200300235 Η ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 25 1,Γ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ»

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» Αθήνα, 8-10-2012 Με άρθρο στο

Διαβάστε περισσότερα

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Τόμος 1, 2015 «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο υπεύθυνος δανεισμός ορίζεται ως το σύνολο των καλών πρακτικών διαφάνειας και υπευθυνότητας, πληροφόρησης και προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΧΙΧ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Το ζήτημα της εφαρμογής του εργατικού δικαίου στο πλαίσιο της σύγχρονης αθλητικής

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΧΙΧ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Το ζήτημα της εφαρμογής του εργατικού δικαίου στο πλαίσιο της σύγχρονης αθλητικής ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...... ΧΙΧ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Το ζήτημα της εφαρμογής του εργατικού δικαίου στο πλαίσιο της σύγχρονης αθλητικής πραγματικότητας 1. Οι θεμελιακοί άξονες του σύγχρονου αθλητισμού......

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ-ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ-ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ-ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ Στουραϊτου Παρασκευή ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ κ. ηµητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΕΜΑΙL:s_polites@hotmail.com ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1) Έννοια της αρχής της νοµιµότητας 2) Καθιέρωση της αρχής

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Η Επαγγελµατική ελευθερία στην κληρονοµική διαδοχή

Η Επαγγελµατική ελευθερία στην κληρονοµική διαδοχή Η Επαγγελµατική ελευθερία στην κληρονοµική διαδοχή Μάθηµα: ατοµικά και συνταγµατικά δικαιώµατα Καθηγητής: ηµητρόπουλος Ανδρέας Όνοµα: Κούρτη Μαρία Έτος : 2003-2004 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ...1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...2

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α - Ε Κ Κ Λ Η Σ Ι Α

Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α - Ε Κ Κ Λ Η Σ Ι Α Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α - Ε Κ Κ Λ Η Σ Ι Α Μ α γ δ α λ η ν ή Β. ο ύ β λ η Φοιτήτρια Θ Εξαµήνου Νοµικής Σχολής Αθηνών Α.Μ : 1340200300105 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ : ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μερικές σκέψεις πάνω στην αρχή της ισότητας µε αφορµή την Α.Π. 668/2003 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ

Μερικές σκέψεις πάνω στην αρχή της ισότητας µε αφορµή την Α.Π. 668/2003 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Μερικές σκέψεις πάνω στην αρχή της ισότητας µε αφορµή την Α.Π. 668/2003 Αθήνα, 5 1 2004 Υπό : Ευσταθίας Αγγελοπούλου Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Για την αρχή της ισότητας έχουν γραφεί εκατοντάδες κυριολεκτικά σελίδες,

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο Διδάσκοντες: Δημητρόπουλος Ανδρ., Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά δικαιώματα. Ο όρος «ατομικά δικαιώματα» επικράτησε ανάμεσα σε πολλούς άλλους, όπως «θεμελιώδη»

Διαβάστε περισσότερα

1η - 2η ιδακτική Ενότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις

1η - 2η ιδακτική Ενότητα ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Παρατηρήσεις - Σχόλια - Επεξηγήσεις Ε Ι Α Γ Ω Γ Η 16 1η - 2η ιδακτική Ενότητα ΕΙΑΓΩΓΗ Παρατηρήσεις - χόλια - Επεξηγήσεις 1. «τις µέρες µας όλο και πιο σηµαντικό τµήµα των κανόνων δικαίου βρίσκεται έξω από το Κράτος, όπως π.χ. τα όργανα της

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 16 εκεµβρίου 2002 PE 316.394/10-24 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 10-24 Σχέδιο γνωµοδότησης (PE 316.394) Luciana Sbarbati σχετικά µε την πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Δικαίωμα στην εκπαίδευση. Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η : Δικαίωμα στην εκπαίδευση Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ αύξηση πληθυσμού αγροτική επανάσταση (μεγάλα αγροκτήματα νέες μέθοδοι εισαγωγή μηχανημάτων) ανάπτυξη εμπορίου α. Ευρώπη Αφρική Αμερική (τριγωνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1 Περιεχόμενα Τεκμήριο νομιμότητας... 2 Διοικητικός καταναγκασμός... 2 Παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας... 2 Σύνθετη διοικητική ενέργεια:... 3 Αρχή της νομιμότητας της διοίκησης.... 3 Αρχή της υπεροχής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα: Απόφαση σχετική µε το απαραβίαστο της ανθρώπινης άξιας. Nοµικό ερώτηµα που τίθεται και γενική αναφορά στην ανθρώπινη άξια

ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα: Απόφαση σχετική µε το απαραβίαστο της ανθρώπινης άξιας. Nοµικό ερώτηµα που τίθεται και γενική αναφορά στην ανθρώπινη άξια ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα: Απόφαση σχετική µε το απαραβίαστο της ανθρώπινης άξιας. Nοµικό ερώτηµα που τίθεται και γενική αναφορά στην ανθρώπινη άξια ΟΝΟΜΑ:Πολίτης Σπύρος Email: s_polites@hotmail.com Ι ΑΣΚΩΝ: ηµητρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2006 ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΝΘΕΣΗ ΗΜΟΣΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η ΑΡΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.-

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.- Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Υιοθετήθηκε με την από 10.12.1948 υπ αριθμ. 217 Α(ΙΙΙ) απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών Κείμενο: UN Document A/810, p. 71 (1948) ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα