Στρατηγικές διδασκαλίας της εναλλακτικής/επιπροσθετικής επικοινωνίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Στρατηγικές διδασκαλίας της εναλλακτικής/επιπροσθετικής επικοινωνίας"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ -Π. Τ. Ν. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΙ ΙΚΗΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ (ΕΡ.Ε.Θ.Α.) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Στρατηγικές διδασκαλίας της εναλλακτικής/επιπροσθετικής επικοινωνίας Η περίπτωση των Blissymbolics Τα ιδακτικά Πρότυπα Blissymbolics I, II, ΙΙΙ & ΙV Αριστείδης Χαρούπιας PhD Οι παραποµπές στην εργασία αυτή πρέπει να συµπεριλαµβάνουν τις παραπάνω πληροφορίες. Σκοπός Στην εργασία µας αυτή θα ασχοληθούµε µε τους τύπους διδασκαλίας των Blissymbolics σε παιδιά µε ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες (πολλαπλές και σύνθετες αναπηρίες), τόσο στο γενικό όσο και στο ειδικό σχολείο. Ο κύριος σκοπός της προσέγγισής µας αυτής είναι η περιγραφή εναλλακτικών διδακτικών προτύπων, τα οποία µπορεί να προσαρµοστούν ανάλογα µε τις καταστάσεις κάτω από τις οποίες υλοποιείται η συστηµατική παιδαγωγική υποστήριξη της διαδικασίας της επικοινωνίας. Προσδοκώµενα αποτελέσµατα Με την ολοκλήρωση του κεφαλαίου αυτού κάθε ειδικευόµενος θα είναι σε θέση να: περιγράφει κάθε διδακτικό πρότυπο, το διδακτικό του στόχο, τα σύµβολα που χρησιµοποιούνται σ αυτό, τη διαδικασία που επιλέγεται, τα υλικά που θα χρειαστούν και την απαραίτητη προετοιµασία για την οργάνωση της διδασκαλίας. αναπτύσσει τρόπους παρώθησης και ενίσχυσης των µαθητών για την επιτυχή συµµετοχή στη διεργασία διδασκαλίας και µάθησης. Έννοιες κλειδιά Blissymbolics ιδακτικό πρότυπο διδασκαλίας 2004 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ για την ελληνική γλώσσα σε όλο τον κόσµο Τα σύµβολα Bliss, τα οποία χρησιµοποιούνται στην παρούσα εργασία, προέρχονται από τα σύµβολα που περιγράφηκαν στην εργασία Semantography, πρωτότυπη έκδοση του Carl Bliss (1949). Το Σεπτέµβριο του 1982, ο Carl Bliss παρεχώρησε την αποκλειστική, µη ακυρώσιµη, και διαρκή διεθνή άδεια στο Ινστιτούτο Επικοινωνίας Blissymbolics, για την εφαρµογή των συµβόλων Bliss και τη χρήση τους από άτοµα µε ειδικές ανάγκες, καθώς και από άτοµα που παρουσιάζουν δυσκολίες επικοινωνίας, γλώσσας και µάθησης.

2 2 ρ. Αριστείδης Χαρούπιας Εισαγωγικά Οι εκπαιδευτικοί και οι σηµαντικοί άλλοι, στις περιπτώσεις που επιχειρούν για πρώτη φορά την υποστηρικτική παρέµβαση σε θέµατα και ζητήµατα επικοινωνίας, µε πληθυσµό στόχο τα πρόσωπα µε πολλαπλές και σύνθετες αναπηρίες, συχνά διατυπώνουν µια σειρά ερωτηµάτων τα περισσότερα από τα οποία είναι αναµενόµενα µε δεδοµένη την ιδιαιτερότητα και δυσκολία του εγχειρήµατος. Σε ορισµένα από τα ερωτήµατα αυτά έχουν απαντήσει οι ερευνητές, ενώ σε άλλα δεν υπάρχουν ακόµα διαθέσιµες απαντήσεις ή οι απαντήσεις δεν είναι ούτε σαφείς, ούτε οριστικές. Για παράδειγµα, οι Kangas & Lloyd (1988) διαφοροποιούνται από τα αποτελέσµατα προηγούµενων ερευνών υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχουν προϋποθέσεις ύπαρξης γνωσιακών δεξιοτήτων πριν την έναρξη της εναλλακτικής/επιπροσθετικής επικοινωνίας. Η βασική παρέµβαση περιλαµβάνει συµπεριφορές, νεύµατα, ενέργειες συνεργασίας, φωνήσεις και δεν εξαρτάται από τον έλεγχο σύνθετων συστηµάτων ή συσκευών. Οι Reichle, Halle & Johnson (1993) υποστηρίζουν ότι η πρόταση του ΝΑΙ/ΌΧΙ στη µάθηση της επικοινωνιακής δεξιότητας, η οποία εθεωρείτο ως πρώτη προτεραιότητα κατά τη διδασκαλία, ενισχύει την παθητικότητα και όχι την ενεργητική και λειτουργική επικοινωνία. Οι ίδιοι ερευνητές προτείνουν στις πρώιµες λειτουργίες της επικοινωνίας να περιλαµβάνονται οι χαιρετισµοί, οι διαµαρτυρίες, τα αιτήµατα για προσοχή ή αντικείµενα κ.λπ. Ακόµη, τους ερευνητές έχει απασχολήσει ο τρόπος που θα πρέπει να γίνονται οι προσαρµογές των δραστηριοτήτων στην τάξη, στις περιπτώσεις που υπάρχει εκεί ένα παιδί µε περιορισµένες συµπεριφορές επικοινωνίας. Οι Ostrosky & Kaiser (1991) διαπιστώνουν ότι: τα παιδιά µε λιγότερο σύνθετη επικοινωνία µπορούν να ελέγχουν εκείνα τα τµήµατα της δραστηριότητας τα οποία βρίσκονται στα όρια των δυνατοτήτων τους και πως ένα παιδί µπορεί να κατευθύνει ένα άλλο στη συµπλήρωση των τµηµάτων µιας δραστηριότητας διαµέσου της πραγ- µατοποίησης επιλογών, της κατεύθυνσης του βλέµµατος ή µε το ΝΑΙ/ΟΧΙ. Στη διδασκαλία της εναλλακτικής/επιπροσθετικής επικοινωνίας επιλέγουµε να εφαρµόσουµε την προσέγγιση των διδακτικών στόχων. Παρά την κριτική που έχει δεχθεί κατά καιρούς αυτή η προσέγγιση, θεωρούµε ότι παραµένει ανταποδοτική στη συστηµατική υποστήριξη των προσώπων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Θα πρέπει, ωστόσο, να επισηµάνουµε ότι η προσέγγιση συσχετίζεται µε τέσσερις δραστηριότητες, οι οποίες και θα πρέπει να συνυπάρχουν -αξιολόγηση διαµέσου της διδασκαλίας, προσδιορισµός συµπεριφοριστικών διδακτικών στόχων, ακριβολόγος διδασκαλία (precision teaching) και άµεση διδασκαλία (Croll & Hastings, 1997: 112). 0. Μεθοδολογία και τεχνικές εφαρµογής του σχεδιασµού του προγράµµατος Ο σχεδιασµός του προγράµµατος, η εφαρµογή του, η διαµορφωτική αξιολόγηση της καταλληλότητάς του και η ίδια η διδασκαλία της επικοινωνίας στηρίζονται σε ορισµένους γενικούς µεθοδολογικούς κανόνες που βρίσκουν εφαρµογή σχεδόν σε κάθε πρόγραµµα ειδικής υ-

3 Τα ιδακτικά Πρότυπα ιδασκαλίας Blissymbolics 3 ποστηρικτικής παρέµβασης, αλλά και σε εξειδικευµένες τεχνικές εφαρµογών. Η µεθοδολογία και οι συγκεκριµένες τεχνικές επιλέγονται µετά από συστηµατική άµεση παρατήρηση του προσώπου σε χώρους όπου ζει και κινείται και κάτω από πραγµατικές συνθήκες. Πριν από κάθε προσπάθεια υλοποίησης αποφάσεων, γίνεται συζήτηση µε το ίδιο το πρόσωπο και την οικογένειά του για το πρόγραµµα, το οποίο σχεδιάζεται να εφαρµοστεί. Λεπτοµέρειες για το πρόγραµ- µα ανακοινώνονται σε κάθε πρόσωπο που σχετίζεται άµεσα µε τον εκπαιδευόµενο, τους άλλους ειδικούς που έρχονται σε επαφή µαζί του, αλλά και κάθε πρόσωπο που θα µπορούσε να επηρεάσει την εξέλιξη του προγράµµατος. Οι γενικοί µεθοδολογικοί αυτοί κανόνες µπορεί να είναι: (α) Το πρόσωπο συµµετέχει ενεργά στον αρχικό σχεδιασµό, την εφαρµογή, την αρχική και την τελική αξιολόγηση του προγράµµατος. Η ενεργός συµµετοχή προσδιορίζει την επιτυχία ή την αποτυχία του προγράµµατος. Ο κανόνας αυτός ισχύει και στις περιπτώσεις προσώπων µε σοβαρές και σύνθετες αναπηρίες. (β) Ενισχύουµε και επεκτείνουµε τα θετικά χαρακτηριστικά κάθε προσώπου (κάθε πρόσωπο έχει τα δυναµικά του στοιχεία), αντί να επισηµαίνουµε και να εστιάζουµε την προσοχή µας στα αρνητικά και επίµονα να προσπαθούµε να τα διορθώσουµε. (γ) Αντί να τοποθετούµε τη µειονεξία στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και των ενεργειών µας, καλό θα ήταν να εµπιστευόµαστε τον άνθρωπο ως αξία. Το πρόσωπο που βιώνει τη µειονεξία δεν την έχει επιλέξει και όµως υφίσταται τις συνέπειές της. Αποτελεί αναφαίρετο δικαίωµα κάθε προσώπου η προσπάθεια πραγµατοποίησης των ονείρων του. Κανείς δεν νοµιµοποιείται να παρεµβάλλει µε λόγια ή µε έργα εµπόδια στην πραγµατοποίησή τους. (δ) Καθοριστικές στην οµαλή πρόοδο κάθε προγράµµατος και την τελική επιτυχία του αποδεικνύονται οι συνθήκες που διαµορφώνονται κατά την εξέλιξή του. Τo τελικό αποτέλεσµα και η επιτυχής ολοκλήρωση του προγράµµατος βέβαια µάς ενδιαφέρουν και είναι σηµαντικά, αλλά πιο πολύ µας ενδιαφέρει η διαδροµή! Πολλές φορές η ιδιαιτερότητα και η δυσκολία των προβληµάτων, ίσως, µας αναγκάζει να θεωρούµε την πρόοδο µικρή, ωστόσο, στις υποθέσεις όπως η αναπηρία και η ελάχιστη πρόοδος είναι περισσότερο σηµαντική από την επιτυχή ολοκλήρωση των σχεδιασµών µας. Όσα έχουν επισηµανθεί προσδιορίζουν τη φιλοσοφία των προγραµµάτων και το γενικό πλαίσιο υλοποίησης των παραδειγµάτων διδακτικής παρέµβασης που ακολουθούν. Τα παραδείγµατα που ακολουθούν είναι ενδεικτικά, θεωρούµε ωστόσο ότι µπορεί να αποβούν ιδιαίτερα χρήσιµα για το νέο εκπαιδευτικό. Οι περισσότερο έµπειροι εκπαιδευτικοί διαµορφώνουν µε το χρόνο το προσωπικό τους ιδιοσυγκρασιακό στυλ και χρησιµοποιούν µε περισσότερο δηµιουργικό τρόπο τα παραδείγµατα που τους προτείνονται.

4 4 ρ. Αριστείδης Χαρούπιας 1. ιδακτικό πρότυπο Ι Σε κάθε προσπάθεια συστηµατικής προσέγγισης της διδασκαλίας των συµβόλων Bliss µπορούµε να ακολουθούµε µια πορεία δύο σταδίων. Στο πρώτο στάδιο επικεντρώνουµε την προσοχή µας περισσότερο στην παρατήρηση της συµπεριφοράς του παιδιού και ελάχιστα στη διδασκαλία. Στο δεύτερο στάδιο κύριο µέληµά µας είναι η εισαγωγή του συµβολικού λεξιλογίου. Η επικοινωνιακή αλληλεπίδραση σε επίπεδο προσώπων µάς κατευθύνει και µας υποδεικνύει την πιθανή πορεία που θα πρέπει να ακολουθήσουµε για την ανάπτυξη του λεξιλογίου του παιδιού µέσα σε µια διδακτική περίοδο. Στον Πίνακα 1 εµφανίζεται το πλαίσιο οργάνωσης της εργασίας που υιοθετούµε. ιδακτικός στόχος Σύµβολα ιαδικασία που επιλέγουµε Υλικά Προετοιµασία Πίνακας 1 Πλαίσιο οργάνωση της εργασίας µε Blissymbolics Σκοπός: Η αλληλεπίδραση της οµάδας για την επίδειξη των γλωσσικών και γνωστικών ικανοτήτων κάθε προσώπου που συµµετέχει στην οµάδα. ιδακτικοί στόχοι: Με την ολοκλήρωση της ενότητας ο µαθητής θα είναι σε θέση να: (α) αντιπαραβάλλει το σύµβολο ΤΣΑΝΤΑ µε τις χρήσεις της τσάντας (β) επιδεικνύει περιέργεια ή ενδιαφέρον για διακριτικά της τσάντας (γ) συσχετίζει τη συγκεκριµένη τσάντα µε τον κάτοχό της;. Σύµβολα που χρησιµοποιούµε: ΤΣΑΝΤΑ, ΣΑΚΟΣ Τσάντα, σάκος επιζωγραφισµένο σύµβολο τσάντας Εικόνα 1: Σύµβολο Bliss και το ίδιο σύµβολο επιζωγραφισµένο. ιαδικασία που επιλέγουµε: Αντιστοίχηση του εικονογραφηµένου συµβόλου µε το πραγ- µατικό αντικείµενο. Υλικά που θα χρειαστούν: Μαθητικές τσάντες. Κάρτες συµβόλων µε επιπρόσθετες εικονογραφήσεις σε διαφορετικό χρώµα π.χ. σε χρώµα ροζ (ή σκιτσογράφηση µε στιγµές). Ένα µεγάλο χαρτοκιβώτιο συσκευασίας ηλεκτρικών συσκευών και προσωπικά αντικείµενα των µαθητών.

5 Τα ιδακτικά Πρότυπα ιδασκαλίας Blissymbolics 5 Προετοιµασία: Σχεδίαση και κατασκευή των απαραίτητων καρτών. Σηµαντική επισήµανση: Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα η κινητοποίηση και το ενεργό ενδιαφέρον των µαθητών. Για να διασφαλίσουµε ότι οι µαθητές θα προσέχουν στη διάρκεια της οµαδικής δραστηριότητας, ελέγχουµε ώστε οι τσάντες να ανήκουν και να χρησιµοποιούνται από τα ίδια τα παιδιά, να αποτελούν καθηµερινό χρηστικό εργαλείο τους και, κατά συνέπεια, να υπάρχει κάποιο ενδιαφέρον γι αυτές και κάποια αξία χρήσης. Το ίδιο ισχύει και για κάθε αντικείµενο που θα χρησιµοποιήσουµε, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια της υποστηρικτικής µας παρέµβασης. Πρώτη µας επιλογή είναι ένα εικονογραφικό σύµβολο, ένα σύµβολο που µοιάζει µε το αντικείµενο που αναπαριστά. Για να είναι η επικοινωνιακή δραστηριότητα επιτυχηµένη και α- νταποδοτική δηµιουργούµε ένα ευχάριστο παιδαγωγικό κλίµα, προσπαθούµε να εµπλέξουµε την οµάδα και να κινητοποιήσουµε το πρόσωπο. Μας ενδιαφέρει να δηµιουργηθεί ένα σωστό πρώτο σύµβολο, κάτι που να έχει προσωπική αξία, σηµασία και άµεση χρησιµότητα για το µαθητή. Το σύµβολο Bliss που επιλέξαµε αναγνωρίζεται εύκολα. Σχεδιάζουµε µια δραστηριότητα και συζητούµε µε τα παιδιά γι αυτή. Εντάσσουµε στο σχεδιασµό µας στοιχεία από τις ιδέες των παιδιών. Η εξέλιξη της δραστηριότητας είναι µια ευκαιρία παιγνιδιού για τα παιδιά και για µας µια ευκαιρία αξιολόγησης. Οι ενέργειες των παιδιών, οι αντιδράσεις τους, θα µας επιτρέψουν να εµπλουτίσουµε ή να αναδιαµορφώσουµε το πρόγραµµά µας. ραστηριότητα Σχεδιάζουµε στο δάπεδο της τάξης µε κιµωλία έναν κύκλο και τοποθετούµε σ αυτόν τις σχολικές τσάντες των παιδιών και τη δική µας. Θέτουµε ερωτήµατα όπως: Σε ποιον ανήκουν οι τσάντες; Σε τι χρησιµεύουν; Τι χρώµα έχουν; Τι σχήµα; Από τι υλικό έχουν κατασκευαστεί; Ποιο είναι το µέγεθος και το βάρος τους,; Τι άλλα χαρακτηριστικά έχουν; Ξεχωρίζουµε τις τσάντες που το σχήµα τους είναι ίδιο µε το σχήµα του συµβόλου Bliss που αντιπροσωπεύει την ΤΣΑΝΤΑ (µια γυναικεία τσάντα θα ήταν πιο κατάλληλη για το σκοπό αυτό). Στη συζήτηση µε την οµάδα εισάγουµε τις νέες έννοιες και τους νέους λεκτικούς προσδιορισµούς όπως: ΜΕΣΑ, ΕΞΩ, ΦΑΓΗΤΟ ΠΑΙΧΝΙ Ι, ΜΕΤΑΦΕΡΩ, ΟΧΕΙΟ (ΜΠΩΛ). Οι έννοιες αυτές ενσωµατώνονται στη συζήτηση χωρίς να περιµένουµε να κατακτηθούν άµεσα από τους µαθητές. Οι τσάντες καλό θα είναι να περιέχουν και άλλα χρήσιµα υ- λικά από το εργαστήριο, το γραφείο, άλλα προσωπικά αντικείµενα των παιδιών ή παιδαγωγικό υλικό, ώστε να είναι µια καλή αφορµή για να γίνει συζήτηση µε τα παιδιά. Μας ενδιαφέρει και δίνουµε ιδιαίτερη προσοχή σε αντικείµενα, είδη και όρους που θα µπορούσαν να µας βοηθήσουν να κατανοήσουµε και να απαντήσουµε σε ερωτήµατα όπως: κατανοούν οι µαθητές τις χρήσεις της τσάντας;

6 6 ρ. Αριστείδης Χαρούπιας δείχνουν περιέργεια ή ενδιαφέρον για τυχόν υπάρχοντα διακριτικά της τσάντας όπως: αυτοκόλλητα, διάφορες εικόνες ή τις γραπτές σηµειώσεις που, συχνά, παρατηρούνται πάνω στις τσάντες µαθητών; Συσχετίζουν τη συγκεκριµένη τσάντα µε τον κάτοχό της; 1.1 Ενδεικτικές δραστηριότητες ενίσχυσης της σχέσης αντικειµένου - συµβόλου Οι τσάντες που περιέχουν διάφορα προσωπικά αντικείµενα, µε τη βοήθεια των παιδιών, τοποθετούνται στο πάτωµα της τάξης σε µια µεγάλη κούτα από χαρτόνι. Στην κάρτα µε το επιζωγραφισµένο σύµβολο Bliss (Εικόνα 1) δείχνουµε τα χαρακτηριστικά της τσάντας και συζητάµε για τα επιµέρους στοιχεία της: διαθέτει χειρολαβή, πώς είναι η λωρίδα ανάρτησης στον ώµο, ποιο το σχήµα της, ποια η χρησιµότητά της; Το παιδαγωγικό κλίµα της αλληλεπίδρασης ανάµεσα στους µαθητές και τον εκπαιδευτικό δηµιουργεί προϋποθέσεις και διευκολύνει τη στροφή της προσοχής των µαθητών στο σύµβολο της τσάντας. Επιλέγουµε τη χρονική αυτή στιγµή για να ανοίξουµε το χαρτόκουτο και να πάρει από εκεί ο κάθε µαθητής την τσάντα του. Παρατηρούµε προσεκτικά και αξιολογούµε τις ενέργειες των µαθητών µας. Πόσοι µαθητές θα εκµεταλλευτούν την ευκαιρία και θα αναγνωρίσουν το εικονογραφικό σύµβολο της τσάντας; Θα γίνει σύγκριση του συµβόλου µε το πραγµατικό αντικείµενο; Θα δείξουν οι µαθητές ότι είναι ενήµεροι για τη µονιµότητα του αντικειµένου; Θα δείξουν αυτοπεποίθηση κ.λπ. Μετά την πρώτη αυτή άτυπη αξιολόγηση είναι καιρός να ανταποκριθούµε ως παιδαγωγοί και να στηρίξουµε την ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και ανεξαρτησίας του µαθητή. Τα δύο αυτά στοιχεία διευκολύνουν την επικοινωνία και τη µάθηση. Στη συνέχεια καθοδηγούµε κάθε παιδί να πάρει από το χαρτόκουτο την τσάντα του. Πρέπει να ψάξει για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα που τη διαφοροποιούν από άλλες τσάντες. Ίσως έχει κάποιες αυτοκόλλητες διακοσµήσεις, το όνοµά του ή το αγαπηµένο του ζωάκι κ.ά. Τα χαρακτηριστικά αυτά µπορεί το παιδί να τα προσθέσει ζωγραφίζοντας πάνω στο καρτελάκι µε το σύµβολο. Στρέφουµε την προσοχή των παιδιών στις διάφορες εικονογραφήσεις και τα βοηθούµε να επισηµάνουν τον τρόπο µε τον οποίο αντιστοιχούν οι επιζωγραφήσεις σε κάθε τσάντα. Συζητούµε µε τα παιδιά και τα προτρέπουµε να δηλώσουν µε τις κάρτες αυτές τη θέση τους µέσα στην τάξη. Αν νιώθουµε ότι το κλίµα που δηµιουργήθηκε είναι ευχάριστο µπορούµε να τοποθετήσουµε δίπλα στο σύµβολο της τσάντας το σύµβολο ΙΑΣΚΕ ΑΖΩ. Αδειάζουµε το περιεχόµενο των τσαντών (µαθητών και παιδαγωγού) µέσα στο χαρτόκουτο. Οι τσάντες των παιδιών µπορεί να περιέχουν συνηθισµένα ή παράξενα αντικείµενα: ένα αρκουδάκι, καραµέλες, πλαστικά τουβλάκια Lego, χτένες, παιδικά παιχνίδια, παιδικά βιβλιαράκια κ.ά. Κατευθύνουµε τα παιδιά να βάλουν τις τσάντες πάνω στην έδρα. Τώρα θα πρέπει κάθε έ-

7 Τα ιδακτικά Πρότυπα ιδασκαλίας Blissymbolics 7 νας, µε τη σειρά, να πάρει µια τσάντα στην τύχη και να την τοποθετήσει στη θέση που αντιστοιχεί στο επιζωγραφισµένο σύµβολο που της αντιστοιχεί. ύσκολο! Ορισµένοι µαθητές θα δυσκολευτούν ιδιαίτερα. Στηρίζουµε όσους δεν µπορούν να βρουν τη θέση που αντιστοιχεί στην τσάντα µε βάση το σύµβολο. Παράλληλα αξιολογούµε και σηµειώνουµε όσους θα επιτύχουν και όσους θα δυσκολευτούν και έχουν ανάγκη βοήθειας. Θα πρέπει, στη συνέχεια, να οργανώσουµε δραστηριότητες για όσους από τους µαθητές δυσκολεύτηκαν. ιευκολύνουµε τους µαθητές αυτούς µε απλές εντολές στην αρχή, οι οποίες γίνονται σταδιακά περισσότερο σύνθετες. Αν διαπιστώσουµε έλλειψη ενδιαφέροντος θα πρέπει να επινοήσουµε πρόσθετες δραστηριότητες. Για όσα µπορούν να κινητοποιήσουµε το παιδί ζητάµε πληροφορίες από τους γονείς και τους σηµαντικούς άλλους. Τα παιδιά µε σύνθετες και σοβαρές αναπηρίες έχουν ιδιαιτερότητες στον τρόπο που µαθαίνουν, θα πρέπει να διευκρινήσουµε λοιπόν σηµαντικά στοιχεία που αφορούν αυτή την ιδιαιτερότητα. Η αδυναµία κινητοποίησης και συµµετοχής ίσως να οφείλεται στη φύση των λεκτικών προσταγµάτων, ίσως να τα επηρεάζει η µειωµένη νοητική τους ικανότητα, µπορεί να µην µπορούν να αναγνωρίσουν τα ιδιαίτερα και προσωπικά χαρακτηριστικά της κάρτας ή ακόµη να µην έχουν κατανοήσει τους κανόνες της δραστηριότητας. Αναζητούµε να βρού- µε τι ακριβώς συµβαίνει σε κάθε µαθητή ξεχωριστά και ανάλογα µε τις ανάγκες του, τον στηρίζουµε µέχρι να βρει και να αντιστοιχήσει µια επιζωγραφισµένη κάρτα τσάντας µε την αντίστοιχη τσάντα. Η καλύτερη µέθοδος διδασκαλίας της επικοινωνίας είναι η ίδια η επικοινωνία. ηµιουργούµε, κατά συνέπεια, και ενισχύουµε συνθήκες που την ευνοούν. Τα παιγνίδια ρόλων που συνηθίζουν τα παιδιά να παίζουν είναι ιδιαίτερα παραγωγικά στην εγκαθίδρυση συνθηκών προώθηση της επικοινωνίας. Ένα παιγνίδι ρόλων (α) Καλούµε τα παιδιά να υποθέσουν πως η φωτογραφία µιας τσάντας είναι µια πραγµατική τσάντα. (β) Τακτοποιούµε τα αντικείµενα που υπάρχουν στο χαρτόκουτο και λέµε πως θα πρέπει να τα επιστρέψουµε στους ιδιοκτήτες τους. (γ) Ας βάλουµε όλα τα αντικείµενα κοντά στις φωτογραφίες των τσαντών µας. (δ) Τώρα µπορούµε να πάρουµε τις πραγµατικές τσάντες και να τοποθετήσουµε τα αντικείµενα στη θέση τους. Η δραστηριότητα αυτή είναι µια ακόµη ευκαιρία παρατήρησης και αξιολόγησης. Στην οµάδα των παιδιών που ανταποκρίνονται σε µία µόνο εντολή, περιοριζόµαστε στην επίδειξη µόνο του (α) µέρους. Στη δεύτερη οµάδα, που ανταποκρίνεται και κατανοεί περισσότερες πληροφορίες, µπορούµε να προσθέσουµε το (β) µέρος, αργότερα το (γ) και, τέλος, το (δ) µέρος.

8 8 ρ. Αριστείδης Χαρούπιας Όταν αποφασίσουµε για το επίπεδο διδασκαλίας της οµάδας, συνολικά, στηρίζουµε παράλληλα τους µαθητές που οι ανάγκες τους για πρόσθετες οδηγίες και υποστήριξη είναι αυξηµένες. Η άµεση εξατοµικευµένη διδασκαλία σε ορισµένους µαθητές, οι πρόσθετες ευκαιρίες µάθησης, όπου διαπιστώνουµε ότι είναι απαραίτητο, επιβάλλονται από τις προσωπικές ιδιαιτερότητες και τις συνθήκες που επικρατούν. Το κουτί µε τα αντικείµενα που περιείχαν οι τσάντες τοποθετείται στο κέντρο του κύκλου. Μιλάµε σχετικά µε το περιεχόµενο κάθε τσάντας και µε ποιο τρόπο τα αντικείµενα αυτά µπορούν να ξανατοποθετηθούν στις τσάντες των παιδιών στα οποία ανήκουν. είχνουµε πρώτοι εµείς τον τρόπο χρήση της κάρτας, αντί για την πραγµατική τσάντα. Ελέγχουµε αν οι µαθητές είναι ενήµεροι για το ρόλο αυτής της συζήτησης: Παίρνουµε ένα αντικείµενο από το κουτί είναι µια χτένα. - Για προσέξτε εδώ! Πήρα µια χτένα. Σε ποιον ανήκει η χτένα; Το κορίτσι στο οποίο ανήκει η χτένα, η Μαρία, δεν απαντάει. Ένας συµµαθητής της δείχνει τη Μαρία. Ο παιδαγωγός της δίνει τη χτένα της. -Ορίστε, Μαρία. Τοποθέτησε τη χτένα σου στη φωτογραφία της τσάντας σου. Η Μαρία δεν ανταποκρίνεται, αλλά χτενίζει τα µαλλιά της. -Τι ωραία µαλλιά που έχεις Μαρία. Ο παιδαγωγός κατευθύνει το χέρι της Μαρίας που κρατά τη χτένα και το τοποθετεί στα πόδια της. -Μαρία µου, βάζεις σε παρακαλώ τη χτένα µαζί µε τη φωτογραφία της τσάντας σου. Η Μαρία κοιτάζει για λίγο τον παιδαγωγό, στη συνέχεια χτενίζει µε τη χτένα τα µαλλιά του. -Μπράβο Μαρία, µου χτενίζεις τα µαλλιά! Ας βάλουµε όµως τώρα τη χτένα πάνω στη φωτογραφία της τσάντας σου. Τι υποδηλώνει η συµπεριφορά της Μαρίας; Η Μαρία µε τη συµπεριφορά της µας δείχνει ότι: (α) αναγνωρίζει το αντικείµενο (β) µπορεί να κάνει λειτουργική χρήση του (της χτένας), (γ) µπορεί να έχει οπτική επαφή µαζί µας και (δ) µπορεί να δηλώνει κάποια συµπεριφορά προσοχής. Η Μαρία δεν δείχνει να διαθέτει την ικανότητα αναγνώρισης της κάρτας του συγκεκριµένου αντικειµένου. είχνει, εντούτοις, αρκετές ικανότητες οι οποίες υπόσχονται την πρόοδό της και θα υποστηρίξουν την εξέλιξή της στο πρόγραµµα της επικοινωνίας που θα σχεδιάσουµε στη συνέχεια.

9 Τα ιδακτικά Πρότυπα ιδασκαλίας Blissymbolics 9 Μένει τώρα να δείξουµε στους µαθητές πώς µπορεί να λειτουργήσει ένα µοντέλο επικοινωνιακής αλληλεπίδρασης, που θα ήταν επιθυµητό να µάθουν οι µαθητές µας. Καλούµε έναν άλλο ενήλικο -ας πούµε την κυρία Ελένη- να µπει στην οµάδα, σε ρόλο µοντέλου. Τα αντικεί- µενα µοιράζονται τελικά στους ιδιοκτήτες τους και τοποθετούνται σε ατοµικές στήλες κοντά σε κάθε κάρτα µαθητή. -Θέλω την τσάντα µου, θα πρέπει να βάλω µέσα τα πράγµατά µου. Σηµ.: Οι ενέργειες που θα ακολουθήσουν θα πρέπει να είναι υπερτονισµένες, ώστε για να γίνουν εύκολα κατανοητές από τα παιδιά. είχνω το σύµβολό µου, για να δει η κυρία Ελένη τι ζητώ. Με κοιτάζει προσεκτικά, διαπιστώνει πως δείχνω την κάρτα µε το σύµβολο της ΤΣΑΝΤΑΣ και µου τη δίνει. - Πολύ καλά! Ευχαριστώ! Τώρα θα βάλω µέσα τα πράγµατά µου. - Τώρα όλοι µε τη σειρά ας πάρουµε τις τσάντες µας. Ποιος είναι πρώτος; Οι µαθητές που έχουν κατανοήσει τη διαδικασία θα προσπαθήσουν να ακολουθήσουν αυτόµατα το µοντέλο του παιδαγωγού. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζουµε κι άλλες καταστάσεις µάθησης για όσους έχουν ανάγκη από επιπλέον παραδείγµατα. Ο Γιάννης δείχνει την κάρτα της τσάντας του. - Γιάννη. Θέλεις την τσάντα σου; Πήγαινε να την πάρεις και βάλε µέσα τα πράγµατά σου. Ο Γιάννης σηκώνεται, πηγαίνει µόνος του πίσω στην έδρα και βρίσκει την τσάντα του. Παίρνει την τσάντα του, τη φέρνει πίσω στον κύκλο και βάζει µέσα τα πράγµατά του. Η ενέργεια του Γιάννη είναι µια ευκαιρία για το παιδί που δεν µπορεί να πάει και να πάρει µόνο την τσάντα του, να δείξει την κάρτα µε το σύµβολο της ΤΣΑΝΤΑΣ. Πηγαίνουµε τότε και του φέρνουµε την τσάντα. Στις αλληλεπιδράσεις αυτές θα πρέπει να τονίζεται το γεγονός πως η γνώση του συµβόλου έχει επικοινωνιακά δυναµική, ιδιαίτερα στην περίπτωση που το αντικείµενο που σχετίζεται µε τη δραστηριότητα είναι έξω από το οπτικό πεδίο του παιδιού. Ποιος θα ήταν άραγε ο λόγος να ρωτήσουµε το Γιάννη πού βάζεις τα πράγµατά σου; όταν ο Γιάννης -και ο καθένας µας- βλέπει το παιδί και την τσάντα µε τα καθηµερινά του αντικείµενα ή όταν αυτά βρίσκονται σε απόσταση που µπορεί να τα πιάσει; Ο πραγµατικός λόγος είναι ότι επιδιώκουµε µια συζήτηση αξιολόγησης, η οποία περικλείει την ειλικρινή διαδικασία αλληλεπίδρασης της απαίτησης πληροφορίας. Πολλή περισσότερη πληροφόρηση εξασφαλίζεται όταν ο παιδαγωγός ρωτάει: τι θέλεις; Η ερώτηση αυτή αναµένει µια απάντηση µε σηµασία, η οποία και προσφέρει µια συνέπεια που δεν θα µπορούσε να γίνει αποδεκτή χωρίς τη χρήση της κάρτας. Ο µαθητής τώρα έχει τον έλεγχο της επικοινωνίας του.

10 10 ρ. Αριστείδης Χαρούπιας ραστηριότητα 1 Μελετήστε το διδακτικό πρότυπο Ι και προσπαθήστε να οργανώσετε µια διδακτική παρέµβαση αντικαθιστώντας το σύµβολο ΤΣΑΝΤΑ µε το σύµβολο ΣΠΙΤΙ. Χρησιµοποιήστε συµβολικές έννοιες που να ταιριάζουν µε τη θεµατική αυτή περιοχή. Ακολουθείστε την πορεία που παρουσιάζεται συνοπτικά στον Πίνακα ιδακτικό πρότυπο ΙΙ Σκοπός: Η επικοινωνιακή αλληλεπίδραση των µαθητών µε χρήση των συµβόλων. Θα δοθεί ι- διαίτερη προσοχή στα σηµασιολογικά στοιχεία. ιδακτικοί στόχοι: Με την ολοκλήρωση της ενότητας ο µαθητής θα είναι σε θέση να: (α) διαφοροποιεί τα σύµβολα Bliss που έχουν επιλεγεί (β) χρησιµοποιεί τα σύµβολα Bliss που έχουν επιλεγεί στη διαπροσωπική επικοινωνία. Επιλεγόµενα Bliss: ΤΣΑΝΤΑ, ΕΓΩ-ΕΜΕΝΑ, ΕΣΥ, ΙΚΟ ΜΟΥ, ΜΕΣΑ, Η ΣΕΙΡΑ ΜΟΥ, Η ΣΕΙΡΑ ΣΟΥ, ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ, ΧΤΕΝΑ, ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΣΑΝΤΑ ΜΟΥ, ΒΙΒΛΙΟ. εγώ, εµένα εσύ, εσένα δικό µου µέσα (η) σειρά Εικόνα 2: Ιδεογραφικά σύµβολα Τύπος συµβόλου: εικονογραφικός, ιδεογραφικός. ιαδικασία: Συζήτηση µε την οµάδα και ανάδειξη της συγγένειας ανάµεσα στις εικονογραφήσεις των εννοιών και τη σηµασία των συµβόλων Bliss που έχουν επιλεγεί. Λειτουργική χρήση της νέας µάθησης σε καταστάσεις αλληλεπίδρασης των συµµαθητών µεταξύ τους και µε τον παιδαγωγό. Υλικά που χρειάζονται: Εικονογραφηµένες κάρτες και υλικά κατάλληλα για την υποστήριξη των συµβόλων που έχουν επιλεγεί σε διαφορετικές καταστάσεις µάθησης, π.χ. διάφορες χτένες, για να αναπτυχθούν συσχετίσεις και γενικεύσεις της έννοιας. Προετοιµασία: Κατασκευή των καρτών Bliss που είναι απαραίτητες για τη διδασκαλία και την άσκηση των νέων συµβόλων.

11 Τα ιδακτικά Πρότυπα ιδασκαλίας Blissymbolics 11 Σηµείωση: Στο διδακτικό αυτό πρότυπο εισάγονται αρκετά νέα σύµβολα. Σε πραγµατικές συνθήκες, η διαδικασία αυτή θα ήταν χρήσιµο να διδαχθεί σε πολλές και διαφορετικές διδακτικές περιόδους. Καλούµε τους µαθητές να φέρουν τις τσάντες τους στην έδρα ή στον κύκλο όπου θα συγκεντρωθούν οι µαθητές για τη διδασκαλία. εν θα πρέπει να λησµονούµε την προσέγγιση που υλοποιήσαµε στο διδακτικό πρότυπο Ι, για την εισαγωγή στο σύµβολο της ΤΣΑΝΤΑΣ. Μπορούµε, ωστόσο, να ακολουθήσουµε και διαφορετικές προσεγγίσεις για τη διδασκαλία και τη µάθηση του νέου λεξιλογίου. Ο παιδαγωγός έχει την ευχέρεια να διδάξει µε την τεχνική της ε- πίδειξης το ΕΜΕΝΑ και το ΕΣΕΝΑ (οι µαθητές δείχνουν το πρόσωπό τους και τους άλλους), συσχετίζοντας τη γνώση αυτή µε την εικονογραφηµένη αναπαράσταση στις κάρτες. Από το βασικό αυτό στάδιο του λεξιλογίου, ο παιδαγωγός µπορεί να οδηγήσει το µαθητή σε συγκεκριµένες απαντήσεις και αλληλεπιδράσεις. Με ερωτήσεις κατάλληλες όπως: Τίνος είναι η τσάντα;, Ποιος θέλει την τσάντα; Γιάννη, θέλεις να βγάλεις το αυτοκινητάκι από την τσάντα σου, το βιβλίο ή τη χτένα σου;, ο παιδαγωγός υποστηρίζει πάντα την επικοινωνία. Αν οι µαθητές παρακινούνται από τη µάθηση του ΕΜΕΝΑ και ΕΣΕΝΑ, το επόµενο βήµα πρέπει να γίνει µέσω δύο ακόµη συµβόλων που έχουν την ίδια εννοιολογική βάση, το ΙΚΟ ΜΟΥ και το ΙΚΟ σου. εµένα, δικό µου εσένα. δικό σου Εικόνα 3: Επιζωγραφισµένα σύµβολα Μια µατιά στα επιζωγραφισµένα σύµβολα του ΕΜΕΝΑ, ΙΚΟ ΜΟΥ και ΕΣΕΝΑ, ΙΚΟ ΣΟΥ θα σας δώσει πολλές ιδέες για τους τρόπους εισαγωγής τους. Μπορείτε αν θέλετε να αντιγράψετε τα επιζωγραφισµένα σκίτσα και να εξασφαλίσετε έτσι µια πρόσθετη πηγή µάθησης ή, ακόµα, να βάλετε τους µαθητές σας να δείχνουν τον εαυτό τους για το ΙΚΟ ΜΟΥ απλώνοντας το άλλο χέρι για να πιάσουν και να συγκεντρώσουν όλα τα προσωπικά τους αντικείµενα. Κατά τον ίδιο τρόπο, ο παιδαγωγός µπορεί να φορέσει ένα µεγάλο γάντι και να αντιστρέψει τους ρόλους, να παίξει δηλ. το ρόλο του παιδιού, να επιδείξει, να υποστηρίξει και να ενθαρρύνει κάθε µαθητή καθώς εισάγεται στις έννοιες του ΕΜΕΝΑ και ΕΣΕΝΑ, αρχικά, και στο ΙΚΟ ΜΟΥ και ΙΚΟ ΣΟΥ, στη συνέχεια. Ακολουθώντας αυτό το είδος της επέκτασης λεξιλογίου, ο παι-

12 12 ρ. Αριστείδης Χαρούπιας δαγωγός µπορεί να παρουσιάσει µια κατάσταση στην οποία οι µαθητές να ζητούν µε τη σειρά, ο ένας µετά τον άλλο, όσα τους ανήκουν, απλώνοντας το χέρι και πιάνοντάς τα, φορώντας ένα γάντι στο χέρι. Μελετώντας ξανά το διδακτικό πρότυπο Ι, µπορείτε να ξαναφέρετε στη µνήµη σας ότι τα προσωπικά αντικείµενα του µαθητή υποδεικνύονται και γίνεται σχετική συζήτηση γι αυτά. Με σκοπό την οργάνωση µιας επιτυχηµένης εµπειρίας µάθησης, η οποία να σχετίζεται µε την επέκταση του λεξιλογίου, οι παιδαγωγοί µπορούν να αντιστοιχήσουν τα επιζωγραφισµένα Blissymbolics µε τα απλά γραµµικά σύµβολα. Τα σύµβολα αυτά µπορούν να κληθούν να τα αναγνωρίσουν τα παιδιά και στη συνέχεια να τα ταυτίσουν. Η άµεση εισαγωγή συµβόλων που αναγνωρίζονται εύκολα θα αναζωογονήσει το ενδιαφέρον των µαθητών, που ίσως στο παρελθόν είχαν βιώσει δυσάρεστες µαθησιακές εµπειρίες. Ξαναβρίσκοντας την αυτοπεποίθησή τους και κίνητρα για µάθηση ίσως κατορθώσουν να στρέψουν την προσοχή του και στο πιο δύσκολο λεξιλόγιο, όπως είναι οι έννοιες ΙΚΟ ΜΟΥ και ΙΚΟ ΣΑΣ. Τα συγκεκριµένα σύµβολα θα γίνουν το επίκεντρο της προσοχής των µαθητών όταν ο παιδαγωγός αποφασίσει να διδάξει στους µαθητές του τρόπους για να ζητούν τα πράγµατά τους, π.χ. ΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΜΟΥ, ΤΗ ΧΤΕΝΑ ΜΟΥ. Όταν εισάγουµε τα εικονογραφικά Bliss (αυτά που το περίγραµµά τους µοιάζει µε το αντικείµενο που αναπαριστά), οι εικονογραφηµένες κάρτες µπορούν να τοποθετούνται σε σηµεία όπου µπορεί να τις βλέπει κάθε µαθητής. Στο σηµείο αυτό, µπορεί να ξεκινήσει, υπό µορφή παιγνιδιού, η ταύτιση του συγκεκριµένου αντικειµένου ή της µικρογραφίας του αντικει- µένου µε την αντίστοιχη κάρτα του συµβόλου Bliss. Από τη χρονική στιγµή που τα εικονογραφικά σύµβολα Bliss θα αναγνωρίζονται πλέον εύκολα, ο παιδαγωγός µπορεί να διερευνήσει τη χρήση των συµβόλων αυτών στην κανονική τους µορφή. Ένα ακόµη εικονογραφηµένο σύµβολο Bliss, η εισαγωγή του οποίου µπορεί τελικά να οδηγήσει στην πρόοδο της αλληλεπίδρασης των παιδιών της οµάδας και του παιδαγωγού, είναι το ΡΟΛΟΪ. Με την ευρεία έννοια του χρόνου, το ΡΟΛΟΪ συναποτελεί ένα στοιχείο του συµβόλου ΣΕΙΡΑ. Το σύµβολο ΣΕΙΡΑ συγκροτείται από ένα ιδεογραφικό στοιχείο και ένα δεύτερο στοιχείο, τη ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ και σε αυτό υπάρχει συσχετισµός µε το σύµβολο της ενέργειας. Το σύµβολο αυτό µπορεί να εικονογραφηθεί µε µικρά πόδια που περπατούν και µε µικρές πράσινες παντόφλες που τις προσθέτουµε στο σύµβολο της ενέργειας στο εικονογραφηµένο σύµβολο των καρτών. Μπορείτε να υποστηρίξετε τη διδασκαλία της έννοιας µε τη χρήση των µικρών παντοφλών, τις οποίες επιζωγραφίζουµε πάνω από τα σύµβολα µε χρώµα πράσινο. Μπορείτε ακόµη να χρησιµοποιήσετε µικρές παντόφλες χρωµατισµένες πράσινες από αυτές που υπάρχουν στα κουκλόσπιτα. Το πράσινο είναι το χρώµα που, συχνά, συσχετίζεται στις πινακίδες επικοινωνίας µε τις λέξεις ενέργειας (µε την έννοια του πράττω). Οι παντόφλες είναι

13 Τα ιδακτικά Πρότυπα ιδασκαλίας Blissymbolics 13 πράσινες για να ενισχύσουν τη σχέση ανάµεσα στο ενεργητικό µέρος της οµιλίας και το χρώ- µα. Άλλοι µπορεί να έχουν λόγους ή προτιµούν να χρωµατίσουν τις παντόφλες µε άλλο χρώµα και για το λόγο αυτό µπορεί να υπάρχει διαθέσιµο (να εκτυπωθεί) και άλλο σύµβολο χωρίς χρωµατισµούς. Οι χρωµατιστές παντόφλες µπορεί να φοριούνται από το µαθητή όταν πρόκειται να ενεργήσει, να κάνει κάτι: να περπατήσει, να πηδήσει ή να κάνει κουτσό αν έχει την κινητική δυνατότητα ή να κλοτσήσει και να κουνήσει τα πόδια του, αν έχει κινητικές δυσκολίες και χρησιµοποιεί αµαξίδιο για την κίνηση του. Πριν διδάξουµε στο παιδί τι ακριβώς σηµαίνει ΣΕΙΡΑ πρέπει να το έχουµε βοηθήσει να κατανοήσει την έννοια του χρόνου. Ένας από τους τρόπους είναι, όταν πρόκειται ο µαθητής να πραγµατοποιήσει κάτι να κρατούµε ψηλά την κάρτα που δηλώνει χρόνο. (Με τις παντόφλες στα πόδια, ο µαθητής έχει να κάνει κάτι). Ο πρώτος µαθητής έκανε ό,τι ήταν να κάνει στη σειρά του. Τώρα είναι η σειρά του επόµενου, οι κάρτες ψηλά! ΧΡΟΝΟΣ + ΚΑΝΩ τώρα ο δεύτερος µαθητής έχει κάνει ό,τι έπρεπε στη σειρά του και η έννοια του κρατώ/παίρνω τη σειρά µου προχωρεί κανονικά ως προς την κατανόηση. Προχωρώντας συνεχώς όλο και πιο µπροστά στην κατάκτηση των εννοιών, ίσως, να πρέπει οι µαθητές σας να δουλέψουν µε τα αντικείµενα που έχουν µέσα στις τσάντες τους. Μια καλή αρχή θεωρούµε ότι είναι όταν πρόκειται να µεταφέρουν αντικείµενα, να τα τοποθετούν µέσα στην τσάντα τους. Μέσα στην οµάδα των φράσεων µε τις οποίες θα πρέπει να εξοικειωθεί ο µαθητής είναι και το ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΣΑΝΤΑ ΜΟΥ. Η φράση περιλαµβάνεται στο απαραίτητο λεξιλόγιο και οµαδοποιείται για να επιτρέψει στο µαθητή µια γρήγορη απάντηση σ έναν αριθµό ερωτήσεων όπως: Πού έχεις τα χρήµατά σου, Γιάννη; Ας κοιτάξουµε πίσω σε όσα έχουν διδαχθεί και ας µελετήσουµε µε ποιο τρόπο το σύστη- µα των Bliss εξασφαλίζει έναν προσανατολισµό στη µάθηση, την οποία ο παιδαγωγός χρησιµοποιεί για την εξέλιξη της επικοινωνιακής ανάπτυξης. Τα εικονογραφικά σύµβολα ενθαρρύνουν την αρχική επιτυχία. Οι εικονογραφήσεις αναδεικνύουν τη συγγένεια µε τη συµβολική σηµασία (το περιεχόµενο) και αποτελούν µια γέφυρα στην κατανόηση και στη µάθηση του συµβόλου. Οι συνδυασµοί ή οι κατάλληλες, ανάλογα µε τις καταστάσεις, επιλεγµένες σειρές οδηγούν, σταδιακά, στην αποτελεσµατική επικοινωνία. ραστηριότητα 2 Μελετήστε το διδακτικό πρότυπο ΙΙ και προσπαθήστε να οργανώσετε µια διδακτική παρέµβαση αντικαθιστώντας το σύµβολο ΤΣΑΝΤΑ µε το σύµβολο ΣΠΙΤΙ. Χρησιµοποιήστε συµβολικές έννοιες που να ταιριάζουν µε τη θεµατική αυτή περιοχή. Ακολουθείστε την πορεία που παρουσιάζεται συνοπτικά στον Πίνακα 1.

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ζωγραφίζοντας µε τον υπολογιστή

ζωγραφίζοντας µε τον υπολογιστή ζωγραφίζοντας µε τον υπολογιστή Μια από τις εργασίες που µπορούµε να κάνουµε µε τον υπολογιστή είναι και η ζωγραφική. Για να γίνει όµως αυτό πρέπει ο υπολογιστής να είναι εφοδιασµένος µε το κατάλληλο πρόγραµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΑ ΙΚΤΥΟΥ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 729 Παιδαγωγικές χρήσεις του ιαδικτύου στο νηπιαγωγείο Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Με το κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται το ταχύρυθµο πρόγραµµα επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών, δίνοντας παραδείγµατα εφαρµογών των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αναζήτησης πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προγράμματα Αυτοαπασχόλησης Ως προγράμματα αυτοαπασχόλησης ορίζονται τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$

()#µ*&+,-./ (0)1#2345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ !"µ#$%&#' ()#µ*&+,-./ (0)1#2"345$ ()#µ'&+,4#05$ 67$4&,$ 8"4&%2#' (&91-#5$!.µ"#5-"#/ (0)1#2":4: (;7$.

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΤΡΙΛΙΒΑ - ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΞΑΡΛΗ - ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΙΝΘΑΚΗ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Θεωρητικό υπόβαθρο

ΣΟΦΙΑ ΤΡΙΛΙΒΑ - ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΞΑΡΛΗ - ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΙΝΘΑΚΗ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Θεωρητικό υπόβαθρο ΣΟΦΙΑ ΤΡΙΛΙΒΑ - ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΞΑΡΛΗ - ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΙΝΘΑΚΗ Περιεχόμενα Λίγα λόγια για το βιβλίο 15 Πρόλογος 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Θεωρητικό υπόβαθρο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Πλάθοντας ταυτότητες επαγγελµατιών εκπαιδευτικών 21 Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch

Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Ξεκινώντας τον Προγραµµατισµό στις τάξεις του ηµοτικού Παίζοντας µε το Scratch Κωνσταντίνος Χαρατσής ρ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός ΠΕ 19 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Ενότητα Προγραµµατισµός στο ηµοτικό (Ε και

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα της διάλεξης. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; Ηπρακτική µέθοδος διδασκαλίας Ο ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

Περιεχόµενα της διάλεξης. Ποιος παίρνει τις αποφάσεις; Ηπρακτική µέθοδος διδασκαλίας Ο ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Ένα βήµα µετά τη δασκαλοκεντρική διδασκαλία: Η πρακτική µέθοδος διδασκαλίας ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Περιεχόµενα 1. Σκεπτικό εκπαίδευσης οµάδας ΜΟ 2. Περιγραφή 3. Ενδεικτικό ωρολόγιο πρόγραµµα 4. Εκπαιδευτική µεθοδολογία (µε βήµατα) 5. Θέµατα (στόχος, βήµατα) ΣΟ Υπευθυνότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης

Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων. Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Αξιολόγηση ιδακτικών Βιβλίων Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας Πρόεδρος Τµήµατος Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης 1 Τέσσερις οι Λειτουργίες των ιδακτικών Βιβλίων: α. Γνωστική: Οικοδόµηση εννοιολογικής, δηλωτικής και διαδικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260 TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. 25 ης Μαρτίου 12-177 78 Ταύρος Τηλ. 210 48 11 260 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και η αναπαραγωγή του παρόντος βιβλίου με οποιοδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου

ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Αξιολόγηση Προγραµµάτων Επιµόρφωσης Εκπαιδευτικών ρ. Χαράλαµπος Βρασίδας ρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Τοµέας Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας Κυπριακή ηµοκρατία Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για. την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών.

Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για. την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών. Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών. 1. Ταξινόµ ηση. Ηλικία: 5-7 ετών. Σκοπός: Να διερευνήσουµε πώς το παιδί ταξινοµεί

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τα εµπλουτισµένα ηλεκτρονικά βιβλία Πληροφορικής Γυµνασίου και η ένταξή τους στην εκπαιδευτική πρακτική

Τα εµπλουτισµένα ηλεκτρονικά βιβλία Πληροφορικής Γυµνασίου και η ένταξή τους στην εκπαιδευτική πρακτική Τα εµπλουτισµένα ηλεκτρονικά βιβλία Πληροφορικής Γυµνασίου και η ένταξή τους στην εκπαιδευτική πρακτική Α. Σαριδάκη, Π. Τσάκωνας, Α. Παλιούρας, Ε. Χριστοπούλου, Α. Πέτσος, Π. Τουκίλογλου, Α. Τζιµογιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΝΕ ΡΙΩΝ 8-10

ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΝΕ ΡΙΩΝ 8-10 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΟΠΤΙΚΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΦΡΟΥΤΑ ΚΑΙ ΛΑΧΑΝΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΡΣΙΝΟΗ ΑΨΟΥΡΗ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΝΕ ΡΙΩΝ 8-10 ΒΑΣΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη: 8-11-2013 Αριθµ. Πρωτ.: 1492 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων

Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές. Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Εκπαίδευση Ενηλίκων: ιστορικό πλαίσιο και βασικές αρχές Ελένη Παπαϊωάννου, Φιλόλογος, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων Ατζέντα Ιστορικό πλαίσιο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Η Εκπαίδευση Ενηλίκων στο κυπριακό συγκείμενο Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD

ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΙΣΤΟΣΕΛΙ ΑΣ ΣΤΟ MICROSOFT WORD Σε ορισµένες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα χρήσιµη η δηµιουργία ιστοσελίδων ενηµερωτικού περιεχοµένου οι οποίες στη συνέχεια µπορούν να δηµοσιευθούν σε κάποιο τόπο

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2009. Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2009. Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος Ο ΥΣΣΕΑΣ 2009 Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος Με κόκκινο έχει προστεθεί, µε πράσινο έιναι εντάξει Α ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων

Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Εισαγωγή στις τεχνικές παρουσιάσεων Νίκος Μαµάσης Τοµέας Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθήνα 2003 ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ( ΟΜΗ, ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Το σπίτι και το σχολείο μου Κατηγορία αναπηρίας: Βαριά Νοητική Αναπηρία Μάθημα: Γλώσσα

Λογισμικό: Το σπίτι και το σχολείο μου Κατηγορία αναπηρίας: Βαριά Νοητική Αναπηρία Μάθημα: Γλώσσα Λογισμικό: Το σπίτι και το σχολείο μου Κατηγορία αναπηρίας: Βαριά Νοητική Αναπηρία Μάθημα: Γλώσσα Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Προμηθευτής: Καστανιώτης Προσβασιμότητα: Τα προγράμματα του λογισμικού

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

[CE312] Διδακτική της πληροφορικής

[CE312] Διδακτική της πληροφορικής [CE312] Διδακτική της πληροφορικής Αντωνόπουλος Εμμανουήλ-Άρης Βασιλειάδης Βασίλειος Ελευθεριάδης Χαράλαμπος Θεοδωρίδης Αθανάσιος Παρασύρης Κωνσταντίνος Σκρέκα Λαμπρινή Τάτση Μαρία November 29, 2011 1

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Κυριακή Μπαλτά Βιβλιοθηκονόμος-Τεχνολόγος εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας - Βιβλιοθήκη Λάρισα Φεβρουάριος 2006 Εξ αποστάσεως εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Στέλιος Κ. Κρασσάς Σχολικός Σύμβουλος 32 ης Π. Δημ. Εκπ. Αττικής 1 Στο σημερινό σχολείο γίνεται όλη η δουλειά στην τάξη; δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι; πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes).

1.. 2. , 3. : 4. 1. 2. 3. . 5. 1. ( inspiration). 2. ( GoogleEarth ). 3. ( powerpoint ). 4. (word ). 5. ( HotPotatoes). ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Φοίτηση και εκπαίδευση παιδιών με ΔΑΦ στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Φοίτηση και εκπαίδευση παιδιών με ΔΑΦ στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Φοίτηση και εκπαίδευση παιδιών με ΔΑΦ στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Wil C. Kerner, ηλικία 12χρονών, Pals" Πηλείδου Κωνσταντίνα ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΑΕ https://pileidou.wordpress.com/ DSM-V: ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ - ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε τις «Αναθέσεις µαθηµάτων Γυµνασίου, Γενικού Λυκείου, ΕΠΑ.Λ. και ΕΠΑ.Σ.»

σχετικά µε τις «Αναθέσεις µαθηµάτων Γυµνασίου, Γενικού Λυκείου, ΕΠΑ.Λ. και ΕΠΑ.Σ.» Κοινό Υπόµνηµα ΠΕΚΑΠ, +++? σχετικά µε τις «Αναθέσεις µαθηµάτων Γυµνασίου, Γενικού Λυκείου, ΕΠΑ.Λ. και ΕΠΑ.Σ.» Αξιότιµε Κύριε Υφυπουργέ Σε συνέχεια των εγγράφων που σας έχουµε αποστείλει σε σχέση µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα