Η προστασία του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος σε περίπτωση ενόπλων συρράξεων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η προστασία του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος σε περίπτωση ενόπλων συρράξεων"

Transcript

1 περιβάλλοντος σε περίπτωση Με αφορµή την κύρωση, µε το Ν 3317/2005 (ΦΕΚ Α 45/ ), του εύτερου Πρωτοκόλλου του 1999 στη Σύµβαση της Χάγης του 1954 για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης * Ευγένιου Αρ. Γιαρένη Στρατιωτικού ικαστή * Το άρθρο που ακολουθεί δηµοσιεύτηκε στο «Περιβάλλον & ίκαιο» 2005, σελ Τα Κράτη-Μέρη του εύτερου Πρωτοκόλλου του 1999 στη Σύµβαση της Χάγης του 1954 για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης, συµφώνησαν στις ρυθµίσεις του Πρωτοκόλλου αυτού, επιβεβαιώνοντας τη σηµασία των διατάξεων της Σύµβασης του 1954 για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών και τονίζοντας την ανάγκη συµπλήρωσης αυτών µε µέτρα τα οποία θα ενισχύουν την εφαρµογή τους. Στο παρόν άρθρο παρουσιάζονται οι σχετικές ρυθµίσεις του Πρωτοκόλλου µε αφορµή την κύρωσή του από τη χώρα µας στις 23 Φεβρουαρίου 2005, µε το Ν 3317/2005. Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Όταν οι ιστορικοί των νοοτροπιών ερευνήσουν µελλοντικά τους φόβους του ανθρώπου των αρχών του 21ου αιώνα θα διαπιστώσουν ότι, µε εξαίρεση το φόβο της τροµοκρατίας στις δυτικές κοινωνίες µετά την 11η Σεπτεµβρίου 2001, οι φόβοι αυτοί είναι λιγότερο από άλλοτε πολιτικής ή στρατιωτικής φύσεως, όπως για παράδειγµα, πολιτικοί διωγµοί, συγκρούσεις ή πόλεµοι γενικότερα, και περισσότερο από ποτέ οικονοµικού, κοινωνικού ή οικολογικού χαρακτήρα (υπερπληθωρισµός, ανεργία, χρηµατιστηριακές καταρρεύσεις, διαταραχές του περιβάλλοντος, υγειονοµική ποιότητα της τροφής, επιδηµίες ή µολύνσεις κάθε είδους κλπ). 1 Σήµερα βέβαια η ανθρωπότητα έχει καταφέρει ένα ακόµη «επίτευγµα». Να συνδυάζει τους φόβους που απειλούν την ύπαρξή της. Ο φόβος του πολέµου, έχει στις µέρες µας - περισσότερο από ποτέ στην ιστορία του ανθρώπου- συνδυαστεί µε τον εφιάλτη της περιβαλλοντικής καταστροφής, γεγονός που, αλίµονο, αποδείχθηκε περίτρανα για άλλη µία φορά στις τελευταίες ένοπλες συγκρούσεις του 20ου αιώνα και στις -νέου τύπου- στρατιωτικές επιχειρήσεις «ηθικού», «ανθρωπιστικού» και «απελευθερωτικού» χαρακτήρα τις οποίες πρόσφατα γνωρίσαµε. 2 1 Βλ. Ιγνάσιο Ραµονέ, Πόλεµοι του 21ου αιώνα, µτφρ. Στ. Γκίνη, εκδ. του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα 2003, σελ. 191 επ. 2 Μόνο κατά τη διάρκεια των βοµβαρδισµών στην Ο.. της Γιουγκοσλαβίας, για παράδειγµα, πραγµατοποιήθηκαν από τις 24 Μαρτίου µέχρι τις 8 Ιουνίου του 1999, αεροπορικές επιθέσεις από περισσότερα από αεροπλάνα και 206 ελικόπτερα. Χρησιµοποιήθηκαν περισσότεροι από πύραυλοι µε τόνους εκρηκτικών κατασκευασµένων από υλικά όπως ο γραφίτης και το απεµπλουτισµένο ουράνιο. Μόνο η παραγωγή αέριων καύσης από τις πτήσεις των ΝΑΤΟϊκών αεροπλάνων κατά τη διάρκεια της επέµβασης (χωρίς να υπολογισθούν τα αεροπλανοφόρα και τα επίγεια στρατιωτικά οχήµατα) ξεπερνάει τη µόλυνση που επιφέρουν για έξι µήνες τα αυτοκίνητα σε

2 2 Καθ όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας ο πόλεµος έχει αφήσει τα σηµάδια του, µερικές φορές µάλιστα εξαιρετικά µακράς διαρκείας, επάνω στο ανθρώπινο περιβάλλον. Ακόµη και σήµερα, µερικά πεδία µαχών των δύο παγκοσµίων πολέµων του 20ου αιώνα, παραµένουν ακατάλληλα για καλλιέργεια ή επικίνδυνα στον πληθυσµό λόγω αντικειµένων, κυρίως ναρκών και βληµάτων, που δεν εκρήχθηκαν ποτέ και βρίσκονται ακόµα ενσωµατωµένα στη γη. 3 Κατά τη διάρκεια των εργασιών κωδικοποίησης του ιεθνούς Ανθρωπιστικού ικαίου (International Humanitarian Law) που εφαρµόζεται κατά τη διάρκεια των ενόπλων συγκρούσεων, έµφαση δόθηκε για τον παραπάνω λόγο και στην προσπάθεια προστασίας του ανθρώπινου περιβάλλοντος, γεγονός το οποίο αποτελεί µία φυσική και λογική εξέλιξη 4. Φυσική εξέλιξη, καθόσον οι τάσεις που διαµορφώνουν τους κανόνες δικαίου τους εφαρµόσιµους σε περίοδο ειρήνης επηρεάζουν συχνά και την ανάπτυξη και εξέλιξη του «δικαίου του πολέµου», 5 και λογική εξήγηση, αν ληφθεί υπόψη η εξαιρετικά σοβαρή περιβαλλοντική ζηµία που προκαλείται από ορισµένες µεθόδους και µέσα των σύγχρονων εχθροπραξιών. Άλλωστε, η περιβαλλοντική ζηµία κατά τη διάρκεια µίας ένοπλης σύγκρουσης δυστυχώς θα πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη. Εποµένως, συγκεκριµένοι κανόνες έπρεπε να προβλεφθούν για τον περιορισµό της περιβαλλοντικής βλάβης η οποία -αναπόφευκτα- θα προκληθεί από τις εχθροπραξίες. Οι κανόνες του ιεθνούς Ανθρωπιστικού ικαίου (στο εξής Α ) οι σχετικοί µε την προστασία του εχθροπραξιών, δεν στοχεύουν στο να αποτρέψουν την περιβαλλοντική ζηµία που προκαλείται κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων εν γένει. Το να περιµένει κανείς να επιτευχθεί κάτι τέτοιο κατά τη διάρκεια του πολέµου, αποτελεί ίσως µία ουτοπιστική ψευδαίσθηση. Περισσότερο φαίνεται να επιδιώκουν τον περιορισµό των δυσµενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, οι οποίες αναπόφευκτα σε µικρότερο ή µεγαλύτερο βαθµό θα προκληθούν από τη σύγκρουση, σε ένα «ανεκτό» επίπεδο. Στις µέρες µας, έχει γίνει πλέον φανερό πως έχει αλλάξει ο τρόπος διεξαγωγής των ενόπλων συγκρούσεων, αφού πρόκειται τις πιο πολλές φορές για µικρότερης έκτασης τοπικές συγκρούσεις, στις οποίες µάλιστα τις περισσότερες φορές δεν τολµούν ούτε τα εµπλεκόµενα µέρη να µιλούν για «πόλεµο» µε την έννοια που ως τώρα γνωρίζαµε. Είναι επίσης όµως φανερό ότι πέρα από τις διακηρύξεις και τις λέξεις που κατά περίπτωση χρησιµοποιούµε, τα αποτελέσµατα για τα πρόσωπα που µετέχουν σε µια ένοπλη σύγκρουση αλλά και το περιβάλλον στο οποίο αυτή λαµβάνει χώρα, είναι µια µέση ευρωπαϊκή πόλη. Βλ. σχετ., Ramsey Clark & Συνεργάτες, Το ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια - Φωνές αντίστασης, εκδ. Προσκήνιο, Αθήνα 2000, µτφρ. Γ. Σεφερλή, πρόλογος Ν. Κλείτσικα. Ειδικότερα για τις επιπτώσεις πάνω στα πολιτιστικά αγαθά της ανθρωπότητας των σύγχρονων πολέµων, βλ. τις δηλώσεις του Γ.Γ. των Η.Ε Κόφι Ανάν, σχετικά µε το µέγεθος της καταστροφής που σηµειώθηκε την Άνοιξη του 2003 στο Ιράκ, στο άρθρο της Ν. Παυλοπούλου, Όχι στο εµπόριο των ιρακινών αρχαιοτήτων, εφηµ. Ελεύθερος Τύπος, , όπου και φωτογραφία των ερειπίων του µουσείου της πόλης Τικρίτ, το οποίο χτυπήθηκε στις από αµερικανικό πύραυλο. Για τις δραµατικές πολλές φορές επιπτώσεις των σύγχρονων µεθόδων και µέσων εχθροπραξιών πάνω στον άνθρωπο βλ. Γ. Λινάρδου, Π. Κορωναίου, Σκοτώνει κι Έλληνες το «Σύνδροµο της Βοσνίας», εφηµ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, , σελ Βλ. σχετ., Robinson J.P., The effects of weapons on ecosystems, N.Y. 1979, σελ. 4-6, Sandoz Y., Swinarski C., Zimmermann B. (eds), Commentary on the Additional Protocols of 8 June 1977 to the Geneva Conventions of 12 August 1949, Martinus Nijhoff Publishers, Geneva 1987, σελ. 410 επ. 4 Βλ. σχετ., Bouvier A., Protection of the natural environment in time of armed conflict, International Review of the Red Cross, no 285 (1991), σελ Ο όρος «ίκαιο του Πολέµου» κρίνεται αδόκιµος και έχει εδώ και χρόνια αντικατασταθεί µε τον κοινής αποδοχής όρο ιεθνές Ανθρωπιστικό ίκαιο ( Α ) των Ενόπλων Συγκρούσεων.

3 3 συνήθως τα ίδια: θάνατος και ηθική εξαχρείωση κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, πόνος και εξαθλίωση µετά, σε ένα -τις περισσότερες φορές- σοβαρά υποβαθµισµένο, αν όχι κατεστραµµένο από τη σύγκρουση, περιβάλλον. Στην παρούσα εργασία, θα εξεταστεί µία συγκεκριµένη πτυχή του γενικότερου ζητήµατος της προστασίας του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών 6, το ζήτηµα δηλαδή της προστασίας που παρέχεται από το Α ειδικά στο πολιτιστικό περιβάλλον, ενόψει και της κυρώσεως από τη χώρα µας του εύτερου Πρωτοκόλλου του 1999 στη Σύµβαση της Χάγης του 1954 (σχετικά µε την προστασία των πολιτιστικών αγαθών σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης) µε το Ν 3317/2005 (ΦΕΚ Α 45/ ). Το Πρωτόκολλο αυτό τέθηκε σε ισχύ ως προς τη χώρα µας, σύµφωνα µε το άρθρο 34 παρ. 2 αυτού, στις Η παρουσίαση των σχετικών ρυθµίσεων του Πρωτοκόλλου αποτελεί τον κύριο σκοπό της µελέτης, καθώς και η εξέταση των συγκεκριµένων δυνατοτήτων προστασίας του πολιτιστικού περιβάλλοντος 8, µέσα από τη διάδοση και αποτελεσµατική εφαρµογή των κανόνων του Α των Ενόπλων Συγκρούσεων. Αρχικά θα σκιαγραφηθεί, µετά από µία πολύ σύντοµη ιστορική εισαγωγή, το γενικότερο περιεχόµενο των σχετικών κανόνων του Α, στη συνέχεια θα παρουσιαστούν αναλυτικότερα οι ρυθµίσεις του οι οποίες αναφέρονται, είτε έµµεσα είτε άµεσα, στην προστασία του περιβάλλοντος, ιδίως δε του πολιτιστικού περιβάλλοντος, και τέλος, θα καταβληθεί προσπάθεια να καταγραφούν κάποιες χρήσιµες παρατηρήσεις ως εφαλτήριο για περαιτέρω µελέτη των σχετικών ζητηµάτων. ΙΙ. Η κωδικοποίηση των κανόνων του Α που εφαρµόζεται κατά τη διάρκεια των ενόπλων συγκρούσεων Πριν από την ειδικότερη αναφορά στις συγκεκριµένες ρυθµίσεις του Α, τις σχετικές µε την προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος, κρίνεται απαραίτητο να γίνει µία πολύ σύντοµη ιστορική εισαγωγή σ αυτό το, για αρκετούς σχετικά άγνωστο, τµήµα του ιεθνούς ικαίου. Σε µια προσπάθεια καταγραφής της εξελικτικής πορείας, στον σύγχρονο κόσµο, των προσπαθειών κωδικοποίησης των κανόνων του Α, θα πρέπει να ανατρέξουµε στον Ελβετό ανθρωπιστή Ερρίκο Ντυνάν (Jean-Henri Dunant ), η δράση του οποίου οδήγησε το 1863 στην ίδρυση της ιεθνούς Επιτροπής Ερυθρού Σταυρού (International Committee of the Red Cross -ICRC). Ένα χρόνο αργότερα, µε την παρότρυνση των πέντε ιδρυτικών µελών της Επιτροπής, η Ελβετική κυβέρνηση συγκάλεσε στη Γενεύη ιπλωµατική 6 Για µία ευρύτερη παρουσίαση του θέµατος βλ. Γιαρένη Ε., Περιβάλλον & Πόλεµος. Η διεθνής προστασία του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια ενόπλων συγκρούσεων, Περ ικ 2003, σελ Η σχετική Ανακοίνωση του Υπ. Εξωτερικών για τη θέση σε ισχύ του Πρωτοκόλλου, µε αριθµό 0546/ΑΣ 363/Μ.5972 της 9ης Μαΐου 2005, δηµοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α 114/ Το περιβάλλον υπό ευρεία έννοια, περιλαµβάνει δύο βασικές διακρίσεις, το φυσικό περιβάλλον (natural environment) και το ανθρωπογενές περιβάλλον (man-made environment). Στη χώρα µας, ήδη από το έτος 1986, σύµφωνα µε τις διατάξεις του Ν 1650/86 ως περιβάλλον ορίζεται «το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες». Βλ. άρθρο 2 παρ. 1 Ν 1650/86 (ΦΕΚ Α 160/ ). Στα πλαίσια της νοµικής προσέγγισης του ζητήµατος, απαντώνται βέβαια και άλλες διακρίσεις της έννοιας του περιβάλλοντος, η οποία ούτως ή άλλως είναι µία «πολύσηµη» έννοια. Βλ. σχετ., Καράκωστα Γ. Περιβάλλον και Αστικό ίκαιο, εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή, 1986, σελ

4 4 ιάσκεψη, οι εργασίες της οποίας οδήγησαν στην υπογραφή της Σύµβασης της Γενεύης του 1864 «Για τη βελτίωση της κατάστασης των τραυµατιών του στρατού ξηράς στο πεδίο της µάχης» (Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field, Geneva, 22 August 1864), η οποία περιελάµβανε δέκα (10) µόλις άρθρα. Η σύµβαση αυτή, για πρώτη φορά στην σύγχρονη ιστορία του ανθρώπου, κωδικοποίησε και ενδυνάµωσε µε την µορφή πολυµερούς συνθήκης, παλαιότερους, αποσπασµατικούς και διάσπαρτους «κανόνες και έθιµα πολέµου», για την προστασία των θυµάτων µιας ένοπλης σύρραξης και εκείνων που τους φροντίζουν. Από το χρονικό σηµείο αυτό και πέρα, η διεθνής κοινότητα συνέχισε τις προσπάθειες για «εξανθρωπισµό» και «ορθολογισµό» του πολέµου (εάν µπορούν να χρησιµοποιηθούν βέβαια οι όροι αυτοί σε συνδυασµό µε την έννοια του πολέµου που εξ ορισµού περικλείει την αφαίρεση της ανθρώπινης ζωής και τη βαρβαρότητα), µέσα απ το συγκερασµό στρατιωτικής αναγκαιότητας από τη µια και ανθρωπισµού από την άλλη, µε την κωδικοποίηση ενός ιεθνούς ικαίου, 9 εφαρµοστέου στις ένοπλες συγκρούσεις, έχοντας ως βασική επιδίωξη, την προστασία των ατόµων που δεν λαµβάνουν -ή δεν λαµβάνουν πλέον- µέρος σε µια ένοπλη σύγκρουση αφενός και τον περιορισµό των µεθόδων και µέσων που χρησιµοποιούνται κατά τη διεξαγωγή των ενόπλων συγκρούσεων αφετέρου. 10 Έπρεπε όµως να µεσολαβήσουν δύο παγκόσµιοι πόλεµοι για να καθιερωθεί τελικά µέσα από διεθνή συµβατικά κείµενα ο όρος «Ανθρωπιστικό ίκαιο», µε την υπογραφή των τεσσάρων Συµβάσεων της Γενεύης τον Αύγουστο του 1949, οι οποίες αποτελούν και τον κορµό του Α που εφαρµόζεται στις ένοπλες συγκρούσεις. 11 Οι τέσσερις Συµβάσεις της Γενεύης του 1949, αποτέλεσαν ένα σύνολο κανόνων που φάνηκε να καλύπτει τις µέχρι τότε ανάγκες µιας ένοπλης σύγκρουσης. Με την εξέλιξη όµως των µέσων αλλά και του τρόπου διεξαγωγής των εχθροπραξιών, ανέκυψε η ανάγκη δηµιουργίας ενός καινούργιου πλαισίου συµβατικών κανόνων, που οδήγησε µετά από δύο δεκαετίες περίπου, στη σύγκληση µιας νέας ιπλωµατικής ιάσκεψης, επίσης στη Γενεύη, αποτέλεσµα της οποίας ήταν η υιοθέτηση το 1977, δύο Πρόσθετων Πρωτοκόλλων, συµπληρωµατικών των Συµβάσεων της Γενεύης του Το Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ι περιλαµβάνει κανόνες που καλύπτουν «διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις» ενώ το Πρόσθετο Πρωτόκολλο ΙΙ, κανόνες που ρυθµίζουν µε ανάλογο τρόπο ζητήµατα «µη διεθνών ενόπλων συγκρούσεων». Έτσι µε την υπογραφή των δύο Πρόσθετων Πρωτοκόλλων 9 Για τη διεθνή αυτή δικαιοπαραγωγική διαδικασία, η οποία υπήρξε συνεχής ασχέτως των ουσιαστικών αποτελεσµάτων της, βλ. Χατζηκωνσταντίνου Κ., Προσεγγίσεις στο ιεθνές Ανθρωπιστικό ίκαιο, εκδ. Σιδέρης, Αθήνα Για τις ειδικότερες προσπάθειες κωδικοποίησης των κανόνων του Α και το ιστορικό σύναψης των σχετικών διεθνών συµβάσεων, βλ. Γιαρένη Ε., Στρατιωτικό Ποινικό ίκαιο και δυνατότητες διάδοσης και εφαρµογής του ιεθνούς Ανθρωπιστικού ικαίου, ΠοινΧρ 2003, σελ , ιδίως Οι τέσσερις Συµβάσεις της Γενεύης του 1949, κυρώθηκαν από την Ελλάδα µε το Ν 3481 «Περί κυρώσεως των Συµβάσεων της Γενεύης της 12 ης Αυγούστου 1949», στις / , που δηµοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α 3, Για τους λόγους που επέβαλαν τη συµπλήρωση των κανόνων των Συµβάσεων της Γενεύης του 1949, σχετικά µε την προστασία των θυµάτων µιας ένοπλης σύρραξης, αλλά και την ανανέωση των κανόνων των Συµβάσεων της Χάγης του 1899 και 1907, σχετικά µε τα µέσα διεξαγωγής της µάχης, βλ. Οικονοµίδη Κ.Π., Θέµατα ιεθνούς ικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής, εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1999, σελ. 326 επ.

5 5 του 1977 και τη συµπλήρωση των Συµβάσεων της Γενεύης του 1949, διαµορφώθηκε ένα σηµαντικό corpus αρχών και κανόνων, αυτό του ιεθνούς Ανθρωπιστικού ικαίου ( Α ) που εφαρµόζεται στις ένοπλες συγκρούσεις, το οποίο υπαγορεύει τη συµπεριφορά των µερών κατά τη διάρκεια µιας ένοπλης σύγκρουσης, τόσο σε σχέση µε τον περιορισµό των µέσων και µεθόδων εχθροπραξιών, όσο και σε σχέση µε την προστασία των θυµάτων των ένοπλων συγκρούσεων, είτε µαχητών, είτε αµάχων, είτε αιχµαλώτων. ΙΙΙ. Οι ρυθµίσεις του Α, οι σχετικές µε την προστασία του περιβάλλοντος Με δεδοµένο ότι οι έννοιες του περιβάλλοντος, των προσβολών και της προστασίας του, άρχισαν να εξετάζονται και να αναλύονται συστηµατικότερα στις αρχές της δεκαετίας του 1970, είναι φυσικό οι προγενέστερες ρυθµίσεις του Α να µην αναφέρονται ρητά σε απαγορεύσεις σχετιζόµενες µε την προστασία του περιβάλλοντος. Ακολουθώντας όµως το γενικότερο ρεύµα της εποχής, άµεσες ρυθµίσεις για την προστασία του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων, συµπεριελήφθησαν για πρώτη φορά στη Σύµβαση της Γενεύης του 1977 «Για την Απαγόρευση Στρατιωτικής ή Οποιασδήποτε Άλλης Εχθρικής Χρήσης των Τεχνικών Μεθόδων Μεταβολής του Περιβάλλοντος», (Convention on the Prohibition of Military or any Hostile Use of Environmental Modification Techniques, Geneva, 18 May 1977), γνωστή ως Σύµβαση ENMOD 13 και στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ι του 1977, συµπληρωµατικό στις Συµβάσεις της Γενεύης του 1949, (Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and relating to the protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I) Geneva, 8 June 1977). 14 Ακόµη και σε προγενέστερα όµως διεθνή συµβατικά κείµενα ανθρωπιστικού δικαίου, µπορεί να διαπιστώσει κανείς σε αρκετές περιπτώσεις, µία έµµεση σύνδεση των διατάξεών τους µε θέµατα που άπτονται της ανάγκης προστασίας του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών, πράγµα το οποίο συµβαίνει επίσης και κατά την εξέταση των βασικών αρχών που αποτελούν τα θεµέλια του ιεθνούς Ανθρωπιστικού ικαίου Η Σύµβαση ENMOD, υιοθετήθηκε από τη Γ.Σ. των Η.Ε. (Resolution 31/72) στις 10 εκεµβρίου 1976, «άνοιξε» για υπογραφή στη Γενεύη στις 18 Μαΐου 1977 και τέθηκε τελικά σε ισχύ από 5 Οκτωβρίου Βλ. σχετ., Schindler D.-Toman J., The Laws of Armed Conflicts, Martinus Nijhoff Publishers, Geneva 1988, σελ Η Σύµβαση αυτή, έχει κυρωθεί από τη χώρα µας µε το Ν 1362/83 (ΦΕΚ Α 78). 14 Το Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ι του 1977, συµπληρωµατικό στις Συµβάσεις της Γενεύης του 1949, κυρώθηκε από τη χώρα µας µε το Ν 1786/1988 (ΦΕΚ Α 125). 15 Οι δύο σηµαντικότερες θεµελιώδεις αρχές του Α, κατά τη διερεύνηση του συγκεκριµένου πλαισίου προστασίας, είναι αυτές βάσει των οποίων το δικαίωµα των συµµετεχόντων στη σύγκρουση να επιλέξουν µεθόδους ή µέσα εχθροπραξιών δεν είναι απεριόριστο. Ειδικότερα, µιλάµε για την Αρχή του Ανθρωπισµού (Principle of Humanity) και την Αρχή της Επιτακτικής Στρατιωτικής Αναγκαιότητας (Principle of military necessity). Βασικό περιεχόµενο της πρώτης, αποτελεί η αντίληψη ότι οι εµπόλεµες δυνάµεις θα πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση µεθόδων ή µέσων εχθροπραξιών που προκαλούν στον άνθρωπο «µη αναγκαίο σωµατικό πόνο», ενώ η δεύτερη - αντίρροπη της πρώτης- αρχή, αυτή δηλ. της στρατιωτικής αναγκαιότητας, έχει γίνει προσπάθεια να προσδιοριστεί ως η αρχή «η οποία δικαιώνει τα µέτρα εκείνα, που δεν απαγορεύονται από το ιεθνές ίκαιο και τα οποία θεωρούνται απαραίτητα για να εξασφαλιστεί η όσο το δυνατόν ταχύτερη παράδοση του εχθρού». Βλ. σχετ., Kwakwa E., The International Law of Armed Conflict: Personal and Material Fields of Application, Martinus Nijhoff Publishers, Geneva Η Αρχή της

6 6 Οι βασικές θέσεις που πηγάζουν από το περιεχόµενο των γενικών αρχών του Α, διατυπώθηκαν γραπτώς για πρώτη φορά στη ιακήρυξη της Αγίας Πετρούπολης το 1868, έχουν δε επαναληφθεί έκτοτε πολλές φορές σε διεθνείς συµβάσεις, µε πιο πρόσφατη και σαφή αναφορά στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ι του 1977, συµπληρωµατικού στις Συµβάσεις της Γενεύης του Στο Τµήµα Ι ( Μέθοδοι και µέσα Πολέµου ) του Τρίτου Μέρους του παραπάνω Πρωτοκόλλου, προβλέπεται ότι το δικαίωµα των εµπολέµων µερών να επιλέγουν µεθόδους και µέσα πολέµου δεν είναι απεριόριστο, ότι απαγορεύεται η χρήση όπλων, βληµάτων, υλικού και µεθόδων πολέµου τέτοιας φύσεως ώστε να προκαλούν περιττά τραύµατα και µη αναγκαίο πόνο και ότι απαγορεύεται η χρήση µεθόδων η µέσων πολέµου που έχουν σκοπό, ή από τα οποία µπορεί κανείς να αναµένει, να προκαλέσουν ευρεία, µακροπρόθεσµη και δριµεία (widespread, long-term, and severe) βλάβη στο φυσικό περιβάλλον. 16 Εγγενή όµως προβλήµατα, όπως η γενικότητα και η ασάφεια πολλές φορές, που τις χαρακτηρίζουν, καθώς και η µονοµερής, συνήθως από το νικητή, ερµηνεία των γενικών αρχών του Α, µπορεί να οδηγήσουν σε µία κατά βούληση -και κατά περίπτωση- εφαρµογή τους, µε αποτέλεσµα να µην υπάρχουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για ουσιαστική συµβολή των αρχών αυτών στην προσπάθεια προστασίας του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων. Η υπογραφή και θέση σε εφαρµογή σχετικών διεθνών συµβατικών κειµένων θεωρήθηκε ότι θα µπορούσε να επιτύχει περισσότερα στον τοµέα αυτό. 17 Η Σύµβαση για την Απαγόρευση Στρατιωτικής ή Οποιασδήποτε Άλλης Εχθρικής Χρήσης των Τεχνικών Μεθόδων Μεταβολής του Περιβάλλοντος (Convention on the Prohibition of Military or any Hostile Use of Environmental Modification Techniques, Geneva, 18 May 1977), υιοθετήθηκε υπό την αιγίδα των Ηνωµένων Εθνών 18, κατά ένα µεγάλο µέρος σε απάντηση των φόβων της ανθρωπότητας που ξύπνησαν µε τη χρήση από τον Αµερικανικό Στρατό µεθόδων και µέσων εχθροπραξιών που προκάλεσαν εκτενή περιβαλλοντική ζηµιά κατά τη διάρκεια του πολέµου του Βιετνάµ. 19 Σύµφωνα µε τις διατάξεις της Συµβάσεως, απαγορεύεται η Αναλογικότητας (Principle of proportionality) είναι µια άλλη θεµελιώδης αρχή του Α η οποία υποκρύπτεται σε πολλές από της προβλέψεις του, το περιεχόµενο της οποίας θα µπορούσε να συµβάλλει και στην προστασία του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια µία ένοπλης σύγκρουσης. Κι αυτό γιατί η ορθή εφαρµογή της, µπορεί να συµβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος γενικότερα, δηλ. τόσο του φυσικού, όσο και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Για το ειδικότερο περιεχόµενο της αρχής αυτής, βλ. Oeter S., Methods and means of combat, στο Fleck D., (ed.), The Handbook of Humanitarian Law in Armed Conflicts, Oxford University Press, 1995, σελ Βλ. άρθρο 35 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου Ι του 1977, που κυρώθηκε από την Ελλάδα µε το Ν 1786/88 (ΦΕΚ Α 125). 17 Βλ. Χατζηκωνσταντίνου Κ., Το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο στις Συµβάσεις της Γενεύης του 1949 και η Προστασία του Περιβάλλοντος, στο Περράκη Σ., (επιµ.), Το νέο ιεθνές Ανθρωπιστικό ίκαιο των Ενόπλων Συρράξεων. Τα Πρωτόκολλα της Γενεύης του 1977, εκδ. Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κοµοτηνή 1989, σελ Η σύµβαση αυτή υιοθετήθηκε από τη Γ.Σ. των Η.Ε. στις 10 εκεµβρίου 1976, άνοιξε για υπογραφή στη Γενεύη στις 18 Μαΐου 1977 και τέθηκε τελικά σε ισχύ από 5 Οκτωβρίου Βλ. περισσότερα γι αυτήν και τα προβλήµατα που παρουσιάζει, Hveem H., Militarization of nature: conflict and control over strategic resources and some implications for peace policies, Journal of Peace Research, no 1 (1979), σελ. 16 επ., Jasani B., Environmental modifications: new weapons of war? Strategic Digest, Jan-Feb 1977, σελ Ιδίως από την εκτεταµένη χρήση χηµικών παραγόντων (π.χ. τη λεγόµενη πορτοκαλί ουσία orange agent ) και εµπρηστικών βοµβών (napalm bombs). Βλ. σχετ., Bothe M., Criminal responsibility for environmental damage in times of armed conflict στο R. J. Grunawalt (ed), Protection of the

7 7 στρατιωτική ή οποιαδήποτε άλλη εχθρική χρήση τεχνικών µεθόδων τροποποίησης του περιβάλλοντος που έχουν διαδεδοµένα, µακράς διαρκείας ή σοβαρά αποτελέσµατα. 20 Ο όρος «τεχνικές µέθοδοι τροποποίησης του περιβάλλοντος» ("environmental modification techniques"), αναφέρεται σε οποιαδήποτε τεχνική µέθοδο για την αλλαγή -µέσω σκόπιµου χειρισµού φυσικών διαδικασιών- της δυναµικής, της σύνθεσης ή της δοµής της Γης. 21 Το Πρόσθετο Πρωτόκολλο Ι του 1977 (Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and relating to the protection of Victims of International Armed Conflicts -Protocol I- Geneva, 8 June 1977), περιέχει δύο συγκεκριµένα άρθρα που αναφέρονται ειδικά στην προστασία του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των ενόπλων συγκρούσεων. Τα δύο αυτά άρθρα, εισήχθησαν κατά τη διάρκεια εργασιών της διάσκεψης 22, γεγονός που καταδεικνύει την αυξανόµενη συνειδητοποίηση της σηµασίας του σεβασµού του περιβάλλοντος που προέκυψε στις αρχές της δεκαετίας του '70. Πρόκειται για τα άρθρα 35 και 55 του Πρωτοκόλλου. Συγκεκριµένα, στο άρθρο 35 παρ 3, ορίζεται ότι απαγορεύεται να υιοθετηθούν µέθοδοι ή µέσα πολέµου που πρόκειται, ή αναµένεται «να προκαλέσουν ευρεία, µακροπρόθεσµη και δριµεία βλάβη στο φυσικό περιβάλλον». Το άρθρο αυτό, σχετικά µε τις µεθόδους και τα µέσα των εχθροπραξιών, προστατεύει συνεπώς άµεσα το περιβάλλον καθεαυτό. Περαιτέρω, στο άρθρο 55 παρ. 1 του Πρωτοκόλλου, µε τίτλο «Προστασία του φυσικού περιβάλλοντος» ορίζεται ότι κατά τις εχθροπραξίες θα πρέπει να λαµβάνεται σχετική φροντίδα ώστε να προστατευθεί το φυσικό περιβάλλον «από εκτεταµένες, µακροπρόθεσµες και σοβαρές ζηµίες». Ορίζεται ακόµη, ότι αυτή η προστασία περιλαµβάνει την απαγόρευση χρήσης µεθόδων ή µέσων εχθροπραξιών που προορίζονται ή µπορούν να αναµένονται «να προκαλέσουν τέτοιες ζηµίες στο φυσικό περιβάλλον και µε αυτόν τον τρόπο να βλάψουν την υγεία ή την επιβίωση του πληθυσµού». Στην παράγραφο 2 του παραπάνω άρθρου, ορίζεται τέλος ότι «απαγορεύονται επιθέσεις ενάντια στο φυσικό περιβάλλον υπό την µορφή αντίποινων». 23 Θα πρέπει βέβαια να σηµειωθεί ότι το άρθρο 55, αποσκοπεί κυρίως στην προστασία του άµαχου πληθυσµού από τα δυσµενή αποτελέσµατα των εχθροπραξιών, αφού βρίσκεται µέσα στο ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των «αστικών στόχων» που είναι το αντικείµενο του κεφαλαίου ΙΙΙ (Αστικοί Στόχοι, άρθρα 52-56) του IV Μέρους (Άµαχος Πληθυσµός, άρθρα 48-79) του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου Ι. Πάντως, το άρθρο αυτό κάνει κάτι περισσότερο από να επαναδιατυπώνει απλά τις προβλέψεις του άρθρου 35 παρ. 3. Καθιερώνει µια γενική υποχρέωση για την προστασία του Environment during Armed Conflict, International Law Studies, Naval War College, Newport 1996, σελ Βλ. άρθρο 1 της Συµβάσεως ENMOD, η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα µε το Ν 1362/83 (ΦΕΚ Α 78): «Κάθε κράτος µέρος σε αυτή τη Σύµβαση αναλαµβάνει την υποχρέωση να µη χρησιµοποιεί σε στρατιωτική ή άλλη εχθρική χρήση τεχνικές µεθόδους που έχουν ευρεία, διαρκή ή σοβαρά αποτελέσµατα ως µέσα καταστροφής, ζηµίας ή φθοράς σε οποιοδήποτε άλλο κράτος-µέρος». 21 Βλ. άρθρο 2 της Συµβάσεως ENMOD: «Όπως χρησιµοποιείται στο άρθρο 1, ο όρος τεχνικές µέθοδοι τροποποίησης του περιβάλλοντος σηµαίνει οποιαδήποτε τεχνική µέθοδο, η οποία µε εκούσια διεργασία φυσικών µεθόδων αλλάζει τη δυναµική, τη σύνθεση ή τη δοµή της γης, µε τα βιοτικά στοιχεία, λιθόσφαιρα, υδρόσφαιρα και την ατµόσφαιρα ή του εξωγήινου διαστήµατος». 22 Βλ. σχετικά, Bouvier A., Protection of the natural environment in time of armed conflict, International Review of the Red Cross, no 285 (1991), σελ Βλ. για το πλήρες κείµενο του Πρωτοκόλλου στα ελληνικά, τον κυρωτικό Νόµο 1786/1988 (ΦΕΚ Α 125).

8 8 περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών, απλώς η υποχρέωση αυτή αποσκοπεί περισσότερο στην προστασία των αµάχων, ενώ αντίθετα η ρύθµιση του άρθρου 35 παρ. 3, στοχεύει στο να προστατεύσει το περιβάλλον ως τέτοιο. 24 Σαν λογική επέκταση της παραπάνω διάκρισης, στο άρθρο 55 απαγορεύονται οι επιθέσεις ενάντια στο φυσικό περιβάλλον µε τη µορφή αντιποίνων, δεδοµένου ότι έτσι θα τιµωρείτο η ανθρωπότητα συνολικά. Το Πρωτόκολλο Ι, περιέχει και άλλες σηµαντικές διατάξεις που συµβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος γενικά (δηλαδή τόσο του φυσικού όσο και του ανθρωπογενούς) 25, κατά τη διάρκεια µιας ένοπλης σύγκρουσης, όπως συµβαίνει για παράδειγµα στο άρθρο 53 [Προστασία πολιτιστικών στόχων και χώρων λατρείας] 26 ή στα άρθρα 52 [Γενική προστασία αστικών στόχων] 27, 54 [Προστασία στόχων απαραίτητων στην επιβίωση του αµάχου πληθυσµού] 28 και 56 [Προστασία έργων και εγκαταστάσεων που περιέχουν επικίνδυνες δυνάµεις] 29. Αντίστοιχες µε τις παραπάνω διατάξεις περιέχει και το Πρόσθετο Πρωτόκολλο ΙΙ του 1977, εφαρµόσιµο σε εσωτερικές (µη διεθνείς) ένοπλες συγκρούσεις. Συγκεκριµένα, στο άρθρο 14 του Πρωτοκόλλου ΙΙ [Προστασία αντικειµένων αναγκαίων για την επιβίωση του αστικού πληθυσµού], απαγορεύονται οι επιθέσεις ενάντια στα τρόφιµα, τις γεωργικές περιοχές για την παραγωγή των τροφίµων, τις συγκοµιδές, τα ζώα, τις εγκαταστάσεις πόσιµου νερού και τις προµήθειες και εργασίες άρδευσης. Στο άρθρο 15 [Προστασία έργων και εγκαταστάσεων που περικλείουν επικίνδυνες δυνάµεις], απαγορεύεται οποιαδήποτε επίθεση ενάντια στις εγκαταστάσεις που περιέχουν επικίνδυνες δυνάµεις, εάν τέτοια επίθεση µπορεί να προκαλέσει την απελευθέρωση τέτοιων δυνάµεων, ενώ στο άρθρο 16 [Προστασία πολιτιστικών αντικειµένων και χώρων λατρείας], απαγορεύονται οι εχθρικές πράξεις που κατευθύνονται εναντίον ιστορικών µνηµείων, έργων τέχνης ή χώρων λατρείας που αποτελούν την πολιτιστική 24 Για τη σχέση µεταξύ των δύο αυτών άρθρων, αλλά και σχετικά µε το ρόλο τους στο Πρωτόκολλο συνολικά, βλ. Bothe M., Soft W., Partsch K.J., New Rules for Victims of Armed Conflicts. Commentary on the two 1977 Protocols to the Geneva Conventions of 1949, Martinus Nijhoff Publishers, The Hague, 1982, σελ. 344 επ. 25 Οι έννοιες φυσικό (natural environment) και ανθρωπογενές (man-made environment) περιβάλλον, είναι δύο από τις βασικές διακρίσεις του περιβάλλοντος υπό «ευρεία εννοία». Στη χώρα µας ήδη από το έτος 1986 ως περιβάλλον ορίζεται, «το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες». Βλ. άρθρο 2 παρ. 1 Ν 1650/86 (ΦΕΚ Α 160/ ). 26 «απαγορεύεται α) η εκτέλεση οποιωνδήποτε εχθρικών πράξεων που θα κατευθύνονται εναντίον ιστορικών µνηµείων, έργων τέχνης ή χώρων λατρείας τα οποία αποτελούν την πολιτιστική ή πνευµατική κληρονοµιά των λαών β) η χρησιµοποίηση αυτών των στόχων για την υποστήριξη της στρατιωτικής προσπάθειας γ) η χρησιµοποίηση αυτών των στόχων σαν αντικείµενο αντιποίνων. 27 «Οι αστικοί στόχοι δεν γίνονται αντικείµενο επίθεσης ή αντιποίνων Σε περίπτωση αµφιβολίας κατά πόσον ένας στόχος ο οποίος είναι κανονικά αφιερωµένος σε µη στρατιωτικούς σκοπούς, όπως χώρος λατρείας, οικία ή άλλη κατοικία, σχολείο, χρησιµοποιείται για να συµβάλλει αποτελεσµατικά στη στρατιωτική δράση, θεωρείται ότι δεν χρησιµοποιείται µε αυτόν τον τρόπο.» 28 «Απαγορεύεται η επίθεση, καταστροφή, αποµάκρυνση ή αχρήστευση αστικών αντικειµένων απαραίτητων στην επιβίωση του άµαχου πληθυσµού, όπως τρόφιµα, αγροτικές περιοχές για την παραγωγή τροφίµων, εσοδείες, ζώα, εγκαταστάσεις και παροχές πόσιµου νερού και αδρευτικά έργα» 29 «Έργα ή εγκαταστάσεις που περιέχουν επικίνδυνες δυνάµεις, όπως φράγµατα, αναχώµατα και πυρηνικοί σταθµοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, δε θα γίνονται αντικείµενο επίθεσης, ακόµα και στην περίπτωση που αυτά τα αντικείµενα είναι στρατιωτικοί στόχοι, εάν µία τέτοια επίθεση µπορεί να προκαλέσει την έκκληση επικίνδυνων δυνάµεων»

9 9 ή πνευµατική κληρονοµιά των λαών, ως και η χρησιµοποίησή τους προς υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων. Οι διατάξεις αυτές συµβάλουν αδιαφιλονίκητα στην προστασία του περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια µιας µη διεθνούς ένοπλης σύγκρουσης. IV. Ειδικότερα η «άµεση προστασία» του ανθρωπογενούςπολιτιστικού περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων Η ανάγκη ειδικότερης προστασίας του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, οδήγησε κατά τη διαδικασία κωδικοποιήσεως των κανόνων του Α, στην υιοθέτηση συγκεκριµένων διεθνών κειµένων που αποσκοπούν στην άµεση προστασία του πολιτιστικού ενόπλων συγκρούσεων. Πρόκειται συγκεκριµένα για τη Σύµβαση της Χάγης του 1954 «Περί προστασίας των πολιτιστικών αγαθών εν περιπτώσει ενόπλου συρράξεως» µαζί µε τον Εκτελεστικό Κανονισµό αυτής, το Πρώτο Πρωτόκολλο (του 1954) στην παραπάνω Σύµβαση, καθώς και τις Αποφάσεις της ιακυβερνητικής ιάσκεψης. 30 Στη συνεχεία, το έτος 1999, κρίθηκε αναγκαία η υιοθέτηση ενός εύτερου Πρωτοκόλλου στη Σύµβαση της Χάγης του 1954, το οποίο µόλις πρόσφατα κυρώθηκε από τη χώρα µας µε το Ν 3317/2005 (ΦΕΚ Α 45/ ) και τέθηκε σε ισχύ στις Τα διεθνή αυτά κείµενα οριοθετούν το πεδίο εφαρµογής τους στο πλαίσιο της ειδικότερης προστασίας των «πολιτιστικών αγαθών» (cultural property), τα οποία προσδιορίζονται ως τα αγαθά εκείνα, κινητά ή ακίνητα, τα οποία παρουσιάζουν µεγάλο ενδιαφέρον για την πολιτιστική κληρονοµιά των λαών. ηλαδή ενδεικτικά, µνηµεία της αρχιτεκτονικής, της τέχνης ή της ιστορίας εκκλησιαστικά ή κοσµικά, αρχαιολογικές τοποθεσίες, οικοδοµικά σύνολα τα οποία παρουσιάζουν ιστορικό ή καλλιτεχνικό ενδιαφέρον, έργα τέχνης, χειρόγραφα, βιβλία και άλλα αντικείµενα που παρουσιάζουν καλλιτεχνικό, ιστορικό ή αρχαιολογικό ενδιαφέρον και ακόµη, επιστηµονικές συλλογές και σηµαντικές συλλογές βιβλίων, αρχείων ή πιστών αντιγράφων των παραπάνω αγαθών, όπως επίσης και τα οικοδοµήµατα για τη διαφύλαξη των αγαθών αυτών, όπως µουσεία, µεγάλες βιβλιοθήκες, χώροι φύλαξης αρχείων όπως επίσης και καταφύγια τα οποία προορίζονται να προστατεύσουν σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης τα κινητά πολιτιστικά αγαθά κλπ. 31 Α. Η Σύµβαση της Χάγης του 1954 Η Σύµβαση της Χάγης «Περί προστασίας των πολιτιστικών αγαθών εν περιπτώσει ενόπλου συρράξεως» (Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict, The Hague, 14 May 1954), 32 υιοθετήθηκε πολύ πριν από τα Πρόσθετα Πρωτόκολλα της Γενεύης του 1977, τα οποία αναµόρφωσαν και 30 Όλα τα παραπάνω κείµενα (Σύµβαση, Εκτελεστικός Κανονισµός, Πρωτόκολλο και Αποφάσεις τις ιακυβερνητικής ιάσκεψης, κυρώθηκαν από τη χώρα µας το έτος 1981 µε το Ν 1114/81 (ΦΕΚ Α 6). 31 Βλ. σχετ., άρθρο 1 [Ορισµός των πολιτιστικών αγαθών] της Σύµβασης της Χάγης του Η Σύµβαση της Χάγης του 1954, αποτελείται από 40 άρθρα και ο Εκτελεστικός Κανονισµός της, ο οποίος σύµφωνα µε το άρθρο 20 αυτής, αποτελεί αναπόσπαστο µέρος της, αποτελείται από 21 άρθρα. Για το πλήρες κείµενό τους, βλ. στο διαδίκτυο, στη διεύθυνση της ιεθνούς Επιτροπής του Ερυθρού Σταυρού,

10 10 προήγαγαν το παρεχόµενο από το Α σύστηµα προστασίας κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων. Συντάχθηκε στα πλαίσια των δεδοµένων και των αποτελεσµάτων του ευτέρου Παγκοσµίου Πολέµου, σε µία εποχή που θεωρήθηκε αναπόφευκτο ότι ακόµη και ολόκληρες πόλεις θα µπορούσαν να δεχτούν επιθέσεις, οι οποίες θα είχαν ως πιθανό αποτέλεσµα την πλήρη καταστροφή τους. Στα πλαίσια ενός τέτοιου είδους ολοκληρωτικού πολέµου, η Σύµβαση του 1954 επεδίωξε να προστατεύσει τα πολύτιµα για την ανθρωπότητα πολιτιστικά αγαθά, όπως αυτά προσδιορίστηκαν παραπάνω. Η Σύµβαση για πρώτη φορά όρισε ότι τα πολιτιστικά αγαθά (cultural property) µπορεί να αποτελέσουν στόχο επίθεσης µόνο σε περίπτωση επιτακτικής στρατιωτικής ανάγκης (imperative military necessity), χωρίς όµως περαιτέρω καθορισµό αυτής της εξαίρεσης. 33 Μόνο το 1977, µε τις ρυθµίσεις του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου Ι στις Συµβάσεις τις Γενεύης του 1949, αποµακρύνθηκε αυτή η πιθανότητα µε µία διαφορετική προσέγγιση του ζητήµατος. Εφεξής, µόνο οι στρατιωτικοί στόχοι (military objectives) οι οποίοι καθορίζονται σαφέστερα και επιλέγονται προσεκτικότερα, µπορούν να αποτελέσουν αντικείµενο επίθεσης. Η Σύµβαση της Χάγης του 1954 µε τον Εκτελεστικό Κανονισµό της, ο οποίος αποτελεί αναπόσπαστο µέρος αυτής, συνοδεύτηκε από ένα Πρωτόκολλο (Protocol for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict) και από τις Αποφάσεις της ιακυβερνητικής ιασκέψεως (Resolutions of the Intergovernmental Conference on the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict). εδοµένου όµως ότι το σύστηµά της για την ειδική προστασία των πολιτιστικών αγαθών δεν λειτούργησε ποτέ 34, ανέκυψε η ανάγκη για βελτίωσή του µε την υιοθέτηση ενός εύτερου Πρωτοκόλλου, το οποίο καθιέρωσε ένα νέο σύστηµα προστασίας. Β. Το εύτερο Πρωτόκολλο του 1999 στη Σύµβαση της Χάγης του 1954 Οποιαδήποτε βελτίωση της Σύµβασης της Χάγης του 1954, θα έπρεπε να απεικονίσει τη νέα προσέγγιση ότι κατά βάσιν τα πολιτιστικά αγαθά δεν αποτελούν στρατιωτικούς στόχους και ότι δεν θα πρέπει να δέχονται επιθέσεις κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων. Θεωρήθηκε λοιπόν αναγκαίο, να µπορούν να τεθούν τα αγαθά αυτά κάτω από «ενισχυµένη προστασία» (enhanced protection) υπό την προϋπόθεση ότι αποτελούν πολιτιστική κληρονοµιά µέγιστης σπουδαιότητας για την ανθρωπότητα, ότι προστατεύονται επαρκώς από το εσωτερικό δίκαιο των κρατών και ότι δεν χρησιµοποιούνται για στρατιωτικούς σκοπούς ή ως «ασπίδα» στρατιωτικών 33 Αφού αρχικά, στα άρθρα 1, 2 και 3 της Συµβάσεως, παρέχεται ο ορισµός των πολιτιστικών αγαθών, προσδιορίζεται ότι η έννοια της προστασίας τους περιλαµβάνει και την προστασία και τη διαφύλαξή τους και αναφέρεται ότι τα συµβαλλόµενα µέρη οφείλουν ήδη από καιρό ειρήνης να προετοιµάσουν τη διαφύλαξη των πολιτιστικών αγαθών από τα αναµενόµενα αποτελέσµατα µίας ένοπλης σύγκρουσης, εν συνεχεία, στο άρθρο 4 παρ. 1, ορίζεται ότι τα συµβαλλόµενα µέρη οφείλουν να απαγορεύουν τη χρησιµοποίηση των αγαθών αυτών, όπως και των εγκαταστάσεων προστασίας τους, για σκοπούς που θα µπορούσαν να τα εκθέσουν σε καταστροφή ή επιδείνωση σε περίπτωση ένοπλης σύγκρουσης. Στην παράγραφο 2 του παραπάνω άρθρου 4, αναφέρεται ότι δεν επιτρέπονται εξαιρέσεις από τις παραπάνω υποχρεώσεις «ειµή εις περιπτώσεις κατά τας οποίας στρατιωτική ανάγκη απαιτεί κατά τρόπον αδήριτον τοιαύτην εξαίρεσιν» χωρίς όµως να προσδιορίζονται ειδικότερα αυτές οι περιπτώσεις. Βλ. άρθρο 4 παρ. 2 της Συµβάσεως της Χάγης του 1954, όπως κυρώθηκε µε το Ν 1114/81 (ΦΕΚ Α 6). 34 Βλ. σχετ., Schindler D.-Toman J., The Laws of Armed Conflicts, Martinus Nijhoff Publishers, Geneva, 1988, σελ

11 11 θέσεων. 35 Στο Προοίµιο άλλωστε του εύτερου Πρωτοκόλλου του 1999 (Second Protocol to the Hague Convention of 1954 for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict, The Hague, 26 March 1999), αναφέρεται ότι τα Μέρη του Πρωτοκόλλου συµφώνησαν στις συγκεκριµένες ρυθµίσεις έχοντας επίγνωση της ανάγκης βελτίωσης της προστασίας των πολιτιστικών αγαθών σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης και της θέσπισης ενός ενισχυµένου συστήµατος προστασίας για ειδικώς οριζόµενα πολιτιστικά αγαθά. Στο άρθρο 5 [ ιαφύλαξη των πολιτιστικών αγαθών] του Πρωτοκόλλου, ορίζεται ότι τα προπαρασκευαστικά µέτρα που έχουν ληφθεί ήδη σε καιρό ειρήνης για τη διαφύλαξη των πολιτιστικών αγαθών έναντι των προβλεπόµενων επιπτώσεων µίας ένοπλης σύρραξης, σύµφωνα µε το άρθρο 3 της Σύµβασης 36, θα πρέπει να περιλαµβάνουν τη σύνταξη ευρετηρίων (inventories), το σχεδιασµό έκτακτων µέτρων για την προστασία από πυρκαγιά ή κατάρρευση (emergency measures for protection against fire or structural collapse), την προπαρασκευή για την αποµάκρυνση (removal) των κινητών πολιτιστικών αγαθών ή την πρόνοια για επαρκή επιτόπια προστασία (adequate in situ protection) των αγαθών αυτών, καθώς και τον ορισµό αρµόδιων αρχών (competent authorities) που θα είναι υπεύθυνες για τη διαφύλαξη των πολιτιστικών αγαθών. Η Σύµβαση του 1954 για πρώτη φορά όρισε ότι τα πολιτιστικά αγαθά µπορεί να αποτελέσουν στόχο επίθεσης µόνο σε περίπτωση επιτακτικής στρατιωτικής ανάγκης (imperative military necessity), χωρίς όµως, όπως προαναφέρεται, να καθορίζει περαιτέρω την εξαίρεση αυτή. Στοιχεία προσδιοριστικά της εξαίρεσης περιλαµβάνονται στο άρθρο 6 [Σεβασµός των πολιτιστικών αγαθών] του Πρωτοκόλλου, σύµφωνα µε το οποίο για τη διασφάλιση του σεβασµού των πολιτιστικών αγαθών σύµφωνα µε το άρθρο 4 της Συµβάσεως του 1954, εξαίρεση επί τη βάσει επιτακτικής στρατιωτικής ανάγκης για τη διενέργεια εχθρικής πράξης εναντίον τέτοιων αγαθών µπορεί να προβληθεί µόνο όταν και για όσο διάστηµα το πολιτιστικό αγαθό έχει καταστεί, λόγω της λειτουργίας του, στρατιωτικός στόχος (when and for as long as that cultural property has, by its function, been made into a military objective), και δεν υπάρχει διαθέσιµη εφικτή εναλλακτική λύση για την απόκτηση παρόµοιου στρατιωτικού πλεονεκτήµατος (similar military advantage) µε εκείνο που παρέχεται µε τη διενέργεια της εχθρικής πράξης εναντίον αυτού του στόχου. Η απόφαση για την επίκληση επιτακτικής στρατιωτικής ανάγκης, µπορεί να ληφθεί µόνο από αξιωµατικό που διοικεί δύναµη ίση ή µεγαλύτερη του τάγµατος, ή ακόµη και µικρότερη σε µέγεθος από τάγµα, στην περίπτωση αυτή όµως µόνο εάν οι περιστάσεις δεν επέτρεπαν κάτι διαφορετικό. Σε περίπτωση επίθεσης βάσει απόφασης που ελήφθη σύµφωνα µε τα παραπάνω, θα πρέπει να δίδεται 35 Βλ. άρθρο 10 [Ενισχυµένη προστασία] του ευτέρου Πρωτοκόλλου του 1999, στο οποίο ορίζεται: «Πολιτιστικό αγαθό µπορεί να τεθεί υπό ενισχυµένη προστασία υπό τον όρο ότι πληρεί τις ακόλουθες τρεις προϋποθέσεις: (α) αποτελεί πολιτιστική κληρονοµιά µεγίστης σηµασίας για την ανθρωπότητα, (β) προστατεύεται µε επαρκή εσωτερικά νοµικά και διοικητικά µέτρα που αναγνωρίζουν την εξαιρετική πολιτιστική και ιστορική αξία του και διασφαλίζουν το υψηλότερο επίπεδο προστασίας, (γ) δεν χρησιµοποιείται για στρατιωτικούς σκοπούς ή για την προφύλαξη στρατιωτικών θέσεων, και το Μέρος, υπό τον έλεγχο του οποίου τελεί, έχει προβεί σε δήλωση µε την οποία επιβεβαιώνει ότι δεν θα χρησιµοποιηθεί για τέτοιους σκοπούς». 36 Το άρθρο 3 της Σύµβασης του 1954 ορίζει ότι: «Τα Υψηλά συµβαλλόµενα Μέρη υποχρεούνται να προετοιµάσουν ήδη εν καιρώ ειρήνης την διαφύλαξιν των πολιτιστικών αγαθών, τα οποία ευρίσκονται εις το έδαφός των, από τα προβλεπόµενα αποτελέσµατα µίας ενόπλου συρράξεως, λαµβάνοντα µέτρα, τα οποία αυτά θεωρούν τελέσφορα».

12 12 αποτελεσµατική, προηγούµενη προειδοποίηση (effective, advance warning), οποτεδήποτε το επιτρέπουν οι περιστάσεις, σύµφωνα µε το άρθρο 6 υποπαράγραφος (δ) του Πρωτοκόλλου. Κάθε Μέρος της σύρραξης θα πρέπει να πράττει ό,τι είναι εφικτό για να εξακριβώσει ότι οι υπό επίθεση στόχοι δεν αποτελούν προστατευόµενα πολιτιστικά αγαθά και επίσης θα πρέπει να λαµβάνει όλες τις εφικτές προφυλάξεις κατά την επιλογή των µέσων και µεθόδων επίθεσης ώστε να αποφύγει, και σε κάθε περίπτωση να ελαχιστοποιήσει, την παρεµπίπτουσα ζηµία (incidental damage) σε προστατευόµενα πολιτιστικά αγαθά (άρθρο 7 υποπαρ. (α) και (β) του Πρωτοκόλλου). Επίσης, θα πρέπει να απέχει από τη λήψη απόφασης για εξαπόλυση επίθεσης, η οποία ενδέχεται να προκαλέσει παρεµπίπτουσα ζηµία σε πολιτιστικά αγαθά, η οποία θα ήταν υπέρµετρη σε σχέση µε το συγκεκριµένο και άµεσο, αναµενόµενο στρατιωτικό πλεονέκτηµα (άρθρο 7 υποπαρ. (γ) του Πρωτοκόλλου). Επίσης κάθε µέρος σε ένοπλη σύγκρουση οφείλει να µαταιώνει ή να αναστέλλει την επίθεση όταν καθίσταται προφανές πρώτον, ότι ο στόχος είναι πράγµατι προστατευόµενο πολιτιστικό αγαθό και δεύτερον, ότι η επίθεση ενδέχεται να προκαλέσει παρεµπίπτουσα ζηµία σε πολιτιστικά αγαθά, η οποία θα ήταν υπέρµετρη σε σχέση µε το συγκεκριµένο και άµεσο, αναµενόµενο στρατιωτικό πλεονέκτηµα (άρθρο 7 υποπαρ. (δ) του Πρωτοκόλλου). Στο άρθρο 8 [Προφυλάξεις έναντι των επιπτώσεων των εχθροπραξιών] του Πρωτοκόλλου, ορίζεται ότι τα µέρη της σύρραξης θα πρέπει να αποµακρύνουν τα κινητά πολιτιστικά αγαθά από µέρη τα οποία βρίσκονται πλησίον στρατιωτικών στόχων, ή θα προνοούν για επαρκή επιτόπια προστασία (in situ protection) και ότι θα πρέπει να αποφεύγουν να εγκαθιστούν στρατιωτικούς στόχους κοντά σε πολιτιστικά αγαθά. Μεγάλης σπουδαιότητας διάταξη είναι αυτή του άρθρου 9 [Προστασία πολιτιστικών αγαθών σε κατεχόµενο έδαφος] του Πρωτοκόλλου. Σύµφωνα µε αυτήν, κάθε Μέρος του Πρωτοκόλλου που κατέχει τµήµα ή το σύνολο εδάφους άλλου Μέρους, οφείλει να απαγορεύει και να αποτρέπει, σε σχέση µε το κατεχόµενο έδαφος (occupied territory), πρώτον, κάθε παράνοµη εξαγωγή, άλλη αποµάκρυνση ή µεταβίβαση κυριότητας πολιτιστικών αγαθών, δεύτερον, κάθε αρχαιολογική ανασκαφή, εκτός από τις περιπτώσεις που αυτή απαιτείται αυστηρά για τη διαφύλαξη, καταγραφή ή διατήρηση πολιτιστικών αγαθών και τρίτον, κάθε αλλοίωση ή αλλαγή χρήσης πολιτιστικών αγαθών που αποσκοπεί στην απόκρυψη ή στην καταστροφή πολιτιστικής, ιστορικής ή επιστηµονικής µαρτυρίας. 37 Μια σηµαντική εικόνα βελτίωσης της παρεχόµενης προστασίας που απεικονίζεται στο εύτερο Πρωτόκολλο του 1999, είναι η αυξανόµενη προσπάθεια αποτελεσµατικής ποινικής δίωξης των πράξεων που στρέφονται εναντίον πολιτιστικών αγαθών, οι οποίες θεωρούνται ουσιώδεις παραβιάσεις του Πρωτοκόλλου. Το Πρωτόκολλο καθορίζει συγκεκριµένα, στο άρθρο 15 παρ. 1, πέντε σοβαρές παραβιάσεις (serious violations) για τις οποίες καθιερώνεται ατοµική ποινική ευθύνη (individual criminal responsibility) του δράστη. Έτσι, κάθε άτοµο θεωρείται ότι διαπράττει αδίκηµα κατά την έννοια του Πρωτοκόλλου, εάν µε 37 Βλ. άρθρο 9 παρ. 1 του Πρωτοκόλλου. Στην επόµενη παράγραφο (παρ. 2) του άρθρου 9 ορίζεται επίσης ότι «κάθε αρχαιολογική ανασκαφή, αλλοίωση ή αλλαγή χρήσης πολιτιστικών αγαθών σε κατεχόµενο έδαφος πραγµατοποιείται, εκτός εάν δεν το επιτρέπουν οι περιστάσεις, σε στενή συνεργασία µε τις αρµόδιες εθνικές αρχές του κατεχόµενου εδάφους».

13 13 πρόθεση, και κατά παράβαση της Σύµβασης του 1954 ή του Πρωτοκόλλου του 1999, τελέσει οποιαδήποτε από τις παρακάτω πράξεις: Πρώτον, εάν καταστήσει αντικείµενο επίθεσης πολιτιστικό αγαθό το οποίο έχει τεθεί υπό «ενισχυµένη προστασία», σύµφωνα µε τα άρθρα 10 και 11 του Πρωτοκόλλου. εύτερον, εάν χρησιµοποιήσει πολιτιστικό αγαθό το οποίο έχει τεθεί υπό «ενισχυµένη προστασία», ή τον άµεσα περιβάλλοντα χώρο του για την υποστήριξη στρατιωτικής δράσης. Τρίτον, εάν προκαλέσει εκτεταµένη καταστροφή ή ιδιοποίηση προστατευόµενων πολιτιστικών αγαθών. Τέταρτον, εάν καταστήσει αντικείµενο επίθεσης πολιτιστικό αγαθό το οποίο προστατεύεται από τη Σύµβαση του 1954 ή το Πρωτόκολλο του Πέµπτον, εάν τελέσει κλοπή, λεηλασία ή υπεξαίρεση ή πράξη βανδαλισµού κατά πολιτιστικών αγαθών που προστατεύονται από τη Σύµβαση. 38 Μεγάλης σπουδαιότητας είναι η διάταξη η οποία ορίζει τις υποχρεώσεις των Μερών του Πρωτοκόλλου ήδη από την ειρηνική περίοδο, σε σχέση µε την εξασφάλιση της ποινικοποίησης στο εσωτερικό δίκαιο των Μερών των προαναφερόµενων παραβάσεων και την πρόβλεψη των κατάλληλων ποινών. Συγκεκριµένα, στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 15 του Πρωτοκόλλου, ορίζεται ότι τα συµβαλλόµενα Μέρη, αναλαµβάνουν την υποχρέωση να υιοθετήσουν κατάλληλη εσωτερική (εθνική) ποινική νοµοθεσία ώστε να καταστήσουν τις παραπάνω πράξεις ποινικά αδικήµατα βάσει του εσωτερικού τους δικαίου (domestic law), να προβλέψουν την τιµωρία τους µε τις προσήκουσες ποινές και να επεκτείνουν την ατοµική ποινική ευθύνη και σε άτοµα εκτός από εκείνα που διαπράττουν άµεσα την πράξη (δηλ. των ηθικών αυτουργών της πράξης κλπ.). Τέλος, το Πρωτόκολλο περιέχει ρυθµίσεις σχετικά µε την υποχρέωση λήψης νοµοθετικών µέτρων για την εγκαθίδρυση δικαιοδοσίας των Μερών επί των αδικηµάτων που αναφέρονται στο άρθρο 15 39, και επίσης ρυθµίσεις σχετικά µε θέµατα που αφορούν στη δίωξη, έκδοση, την αµοιβαία νοµική συνδροµή µεταξύ των συµβαλλοµένων µερών, αλλά και θεσµικά ζητήµατα που αφορούν λ.χ. στη Συνέλευση των Μερών, στη δηµιουργία Επιτροπής για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης κλπ. (άρθρα 17 επ.). V. Συµπερασµατικά Κυρίαρχο ζήτηµα σε σχέση µε τους κανόνες του Α για την προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων αποτελεί η 38 Βλ. άρθρο 15 παρ. 1 [Σοβαρές παραβιάσεις του παρόντος Πρωτοκόλλου] του Πρωτοκόλλου του Η δικαιοδοσία (jurisdiction) των Μερών θεµελιώνεται σύµφωνα µε το άρθρο 16 του Πρωτοκόλλου, πρώτον όταν κάποιο από τα αναφερόµενα στο άρθρο 15 αδικήµατα διαπράττεται στο έδαφος του κράτους αυτού, δεύτερον, εάν ο φερόµενος ως δράστης είναι υπήκοος του κράτους αυτού, και τρίτον, σε περίπτωση τέλεσης των αδικηµάτων των υποπαραγράφων (α) έως (γ) του άρθρου 15 του Πρωτοκόλλου, όταν ο φερόµενος ως δράστης είναι παρών στο έδαφος του κράτους αυτού. Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι σύµφωνα µε την υποπαρ. (β) της παραγράφου 2 του άρθρου 16 του Πρωτοκόλλου, τα µέλη των ενόπλων δυνάµεων και οι υπήκοοι Κράτους που δεν αποτελεί Μέρος του Πρωτοκόλλου, δεν υπέχουν ατοµική ποινική ευθύνη δυνάµει του Πρωτοκόλλου αυτού, ούτε το Πρωτόκολλο επιβάλλει την υποχρέωση θεµελίωσης δικαιοδοσίας, επί των προσώπων αυτών ή έκδοσής τους, εκτός βέβαια από την περίπτωση κατά την οποία ένα Κράτος που δεν είναι Μέρος του Πρωτοκόλλου αποδέχεται και εφαρµόζει τις διατάξεις του, σύµφωνα µε το άρθρο 3 παρ. 2 του Πρωτοκόλλου.

14 14 όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοσή τους όπως επίσης -πολύ περισσότερο- η δυνατότητα αποτελεσµατικής εφαρµογής τους στην πράξη. Η βασική αποστολή τους θα πρέπει να είναι ουσιαστική, δηλ. µέσα από την όσο δυνατόν µεγαλύτερη διάδοση των αρχών που τους διέπουν και των ουσιαστικών τους ρυθµίσεων, να λειτουργήσουν παιδευτικά, αλλά και κατασταλτικά σε περίπτωση παραβιάσεώς τους, ώστε να περιοριστούν (γιατί θα ήταν φενάκη να περιµένει κανείς ότι θα εξαλειφθούν) οι δυσµενείς επιπτώσεις που αναπόφευκτα επέρχονται στο περιβάλλον κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Ένα πρώτο βήµα προς την κατεύθυνση αυτή αποτελεί η λήψη κατάλληλων µέτρων εφαρµογής των ρυθµίσεων -και του δικαίου που αυτές αποκρυσταλλώνουν- αλλά και η ποινική καταστολή των παραβιάσεών τους σε εθνικό επίπεδο. Τα κατάλληλα µέτρα µπορεί να είναι αφενός προληπτικά (δηλαδή η διάδοση της γνώσης των σχετικών ρυθµίσεων, η εκπαίδευση κατάλληλου προσωπικού για την εφαρµογή τους σε εθνικό επίπεδο, ο διορισµός αξιωµατικών νοµικών συµβούλων στις ένοπλες δυνάµεις, και βέβαια η τυποποίηση ως εγκληµάτων στο εθνικό ποινικό σύστηµα των συµβαλλοµένων κρατών των σχετικών παραβιάσεων, σύµφωνα µε τα οριζόµενα στο άρθρο 15 παρ. 2 του Πρωτοκόλλου του 1999) και αφετέρου µέτρα κατασταλτικά, (δηλαδή η υποχρέωση των κρατών να καταστέλλουν ενώπιον των εθνικών τους δικαστηρίων τις σχετικές παραβιάσεις, η πρόβλεψη ποινικών και πειθαρχικών ποινών για τους ιεραρχικά ανώτερους, το καθήκον των διοικητών να τιµωρούν ή να καταγγέλλουν τις σχετικές αξιόποινες πράξεις αλλά και η αµοιβαία συνδροµή µεταξύ των Κρατών σε ποινικά θέµατα). Αυτό αποτελεί ένα ουσιώδες ζήτηµα, ειδικότερα αν αναλογιστεί κανείς την αδυναµία τις περισσότερες φορές καταστολής των σχετικών παραβιάσεων, η οποία οδηγεί συχνά σε ατιµωρησία των υπευθύνων για περιβαλλοντικές καταστροφές κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων, ενόψει κυρίως του γεγονότος ότι συχνά αυτός που υπερισχύει σε µία σύγκρουση (ειδικότερα εάν είναι ένας από τους «ισχυρούς» του πλανήτη) είναι εκείνος που απαιτεί τελικά και την τιµωρία των ηττηµένων για παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου και όχι το αντίθετο, αφού µάλιστα η υπόλοιπη διεθνής κοινότητα, τις περισσότερες φορές στο σύνολό της, απλώς σιωπά, παραβλέποντας το γεγονός ότι ο πλανήτης έχει γίνει πια «πολύ µικρός» και ότι οι περιβαλλοντικές καταστροφές κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων, ειδικά της έκτασης και τους είδους που οι σύγχρονες εχθροπραξίες µπορούν να προκαλέσουν, σε οποιοδήποτε σηµείο του πλανήτη κι αν συµβούν, θα έχουν τελικά είτε µικρότερα είτε µεγαλύτερα δυσµενή αποτελέσµατα σε όλους τους κατοίκους αυτής της γης. 40 Είναι βέβαιο ότι τα διεθνή νοµικά κείµενα για την προστασία του περιβάλλοντος από τα καταστροφικά αποτελέσµατα οποιασδήποτε -µικρότερης ή µεγαλύτερης- ένοπλης σύγκρουσης, µπορεί να είναι αποτελεσµατικά φθάνει να υπάρχει ορθή, αποτελεσµατική και άνευ διακρίσεως εφαρµογή τους. Υπάρχει βέβαια και η άποψη ότι από τη στιγµή που δεν εφαρµόζονται τα ήδη ισχύοντα είναι ενδεχοµένως περιττή η ύπαρξη γενικότερα σχετικών ρυθµίσεων, αφού για λόγους διεθνούς πολιτικής, δεν 40 Η στάση αυτή των µελών της διεθνούς κοινότητας, θυµίζει το τραγούδι των δύο «νοικοκύρηδων» από τον Φάουστ του Γκαίτε: «Τις σκόλες δε µου αρέσει άλλη οµιλία / παρά για µάχες και µαχών βοή,/ όσο µακριά εκεί κάτω στην Τουρκία/ µεταξύ τους σκοτώνονται οι λαοί./ Στο παραθύρι στέκεις, το ποτήρι αδειάζεις/ και στο ποτάµι να περνούν τα πλοία κοιτάς/ φαιδρός το βράδυ σπίτι σου γυρνάς/ και της ειρήνης τ αγαθά δοξάζεις... Κυρ γείτονα, το ίδιο λέω και γώ:/ εν παν να σπάζουν τα κεφάλια τους εκείνοι/ δεν πάει ο κόσµος άνω κάτω όλος να γίνει/ µονάχα τίποτα να µην αλλάξει εδώ!» (µτφρ. Κ. Χατζόπουλου, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας» στ έκδοση, Αθήνα χ.χ., σελ ).

15 15 έχουν ουσιαστικά τύχει εφαρµογής ποτέ. 41 Όµως όλες οι απόψεις -οι οποίες βασίζονται σε ρεαλιστικές συνήθως διαπιστώσεις- δεν πρέπει να παραβλέπουν το σηµαντικότερο ίσως παράγοντα, που είναι πάντοτε ο άνθρωπος. Από µόνος του, κανένας κανόνας δεν θα πετύχει πολλά στο συγκεκριµένο πλαίσιο προστασίας του περιβάλλοντος, κατά τη διάρκεια δηλ. των ενόπλων συγκρούσεων, ιδίως από τη στιγµή που πάντοτε εµπλέκονται στο συγκεκριµένο θέµα ζητήµατα που αφορούν τα διεθνή, αντικρουόµενα τις περισσότερες φορές, συµφέροντα και γενικότερα ζητήµατα διεθνούς ισορροπίας και πολιτικής. Εποµένως, µόνο η όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοση των ρυθµίσεων του Α γενικά, και ειδικότερα των σχετικών µε την προστασία του περιβάλλοντος κανόνων του στο σύνολο του πληθυσµού κι όχι αποκλειστικά σε συγκεκριµένες κατηγορίες πολιτών (νοµικών, στρατιωτικών κλπ), µπορεί να έχει αποφασιστική συµβολή στη διαµόρφωση της ζητούµενης κοινής ανθρωπιστικής κουλτούρας, η οποία αποτελεί αναµφίβολα και το αποτελεσµατικότερο µέσο πρόληψης των σχετικών παραβιάσεων. Επιτακτική καθίσταται συνεπώς η ανάγκη για άµεση ποινικοποίηση εντός του εθνικού ποινικού µας συστήµατος των πράξεων που θεωρούνται σοβαρές παραβιάσεις του εύτερου Πρωτοκόλλου του 1999 στη Σύµβαση της Χάγης του 1954 για την προστασία των πολιτιστικών αγαθών σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης, το οποίο κυρώθηκε µε το Ν 3317/2005 και τέθηκε σε ισχύ, ως προς τη χώρα µας, στις Απαιτείται βέβαια από τον έλληνα νοµοθέτη, κατά τη διαδικασία ποινικοποιήσεως των σχετικών παραβιάσεων, συµπόρευση µε το σεβασµό στις βασικές αρχές του Ποινικού ικαίου, οι οποίες πολύ συχνά µοιάζουν ανίσχυρες κάτω από την ασφυκτική πίεση των διεθνών εξελίξεων των τελευταίων ετών, στο πλαίσιο της διεθνούς αντεγκληµατικής πολιτικής και της εντεινόµενης τάσης διεθνοποίησης των ποινικών κανόνων Για τον προβληµατισµό αναφορικά µε την αναγκαιότητα ή όχι αναθεώρησης των κανόνων του Α γενικότερα, βλ. στο ιαδίκτυο, όπου και σχετικά άρθρα ή στη διεύθυνση του σχετικού προγράµµατος του πανεπιστηµίου του Harvard 42 Βλ. σχετ., αντί άλλων, Παρασκευόπουλου Ν., Τα ιεθνή Ποινικά ικαστήρια στα πλαίσια της διεθνούς αντεγκληµατικής πολιτικής στη στροφή του 2000, Υπερ 2000, σελ , Αναγνωστόπουλου Η., Από το εθνικό ποινικό δίκαιο στο ποινικό δίκαιο των εθνών, Ένωση Ελλήνων Ποινικολόγων, Το Ποινικό ίκαιο στο Νέο ιεθνές Περιβάλλον, Αθήνα 2001, σελ. 32 επ.

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Πράξεων Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου Νομολογία - Λημματικός Κατάλογος

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Πράξεων Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου Νομολογία - Λημματικός Κατάλογος λευκή σελίδα λευκή σελίδα Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Πράξεων Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου Νομολογία - Λημματικός Κατάλογος Θεσσαλονίκη 2013 Π. Νάσκου - Περράκη & Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού σε σχέση με την ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και άνοιξε για υπογραφή, κύρωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Κατάλογος της ΕΕ που περιλαµβάνει πρόσωπα, οµάδες και οντότητες στις οποίες εφαρµόζονται ειδικά µέτρα για την καταπολέµηση της τροµοκρατίας 22 εκεµβρίου 2009 Η ΕΕ θέσπισε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... VII ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... XV ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ...1 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΞΕΠΛΥΜΑ ΒΡΟΜΙΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΕΘΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ 1. Εισαγωγή...5 2. Η επιρροή του αμερικανικού

Διαβάστε περισσότερα

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Παγκόσμιο και Περιφερειακό Επίπεδο Θεσσαλονίκη 2012 Π. Νάσκου - Περράκη & Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας Θεσσαλονίκη 2012

Διαβάστε περισσότερα

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007 Ρυµούλκηση στο Αιγαίο Κανονισµός 3577/92 της ΕΕ ιαφορά σε σχέση µε το SAR Λοιπές συναφείς επισηµάνσεις * Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή, Νοµικού Συµβούλου Γ.Ε.ΕΘ.Α * Το κείµενο που ακολουθεί συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ιατρική Ένωση

Παγκόσμια Ιατρική Ένωση Δράση: «Κατάρτιση δημοσίων λειτουργών (ιατρικών λειτουργών, ψυχολόγων κτλ) για διαπίστωση βασανιστηρίων και ανίχνευση ειδικών αναγκών σε θύματα βασανιστηρίων» Εκπαιδευτής: Dr. Thomas Wenzel Medical University

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 2918/2001 (Φ.Ε.Κ. 119/Α/15-6-2001) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 182

ΝΟΜΟΣ 2918/2001 (Φ.Ε.Κ. 119/Α/15-6-2001) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 182 ΝΟΜΟΣ 2918/2001 Κύρωση της ιεθνούς Σύµβασης Εργασίας 182 για την απαγόρευση των χειρότερων µορφών εργασίας των παιδιών και την άµεση δράση µε σκοπό την εξάλειψή τους (Φ.Ε.Κ. 119/Α/15-6-2001) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατιωτικό Ποινικό Δίκαιο & Δυνατότητες Διάδοσης και Εφαρμογής του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου *

Στρατιωτικό Ποινικό Δίκαιο & Δυνατότητες Διάδοσης και Εφαρμογής του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου * Στρατιωτικό Ποινικό Δίκαιο & Δυνατότητες Διάδοσης και Εφαρμογής του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου * Ευγένιος Αρ. Γιαρένης Ανακριτής του Στρατοδικείου Αθηνών * Δημοσιεύθηκε στα Ποινικά Χρονικά ΝΓ (2003),

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας,

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Διεθνής Σύμβαση Εργασίας Νο. 182 για την απαγόρευση των χειρότερων μορφών εργασίας των παιδιών και την άμεση δράση με σκοπό την εξάλειψή τους [όπως κυρώθηκε με το Ν. 2918/2001 «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης

Αθλητικών Εγκαταστάσεων. ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων. Ασφάλεια. Σύστηµα Ασφάλειας. Τι είναι έκτακτη ανάγκη; Περιστατικά Έκτακτης Ανάγκης ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων ιοίκηση Αθλητικών Εγκαταστάσεων Ένα αθλητικό κέντρο για να λειτουργεί οµαλά και αποτελεσµατικά χρειάζεται να ληφθούν υπόψη συγκεκριµένες λειτουργικές περιοχές Ασφάλεια Αθλητικών

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου xna Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΥΠΟΘΕΣΗΣ Δελτίο διαμονής πολίτη τρίτης χώρας που είναι σύζυγος πολίτη χώρας μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Χειριστές:

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 17.9.2015 COM(2015) 460 final 2015/0218 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Σχετικά με την εφαρμογή έκτακτων αυτόνομων εμπορικών μέτρων

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ

ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ NOMOΣ: 3520/2006 ΦΕΚ: Α 274/22.12.2006 ΤΙΤΛΟΣ: ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΥΜΟΡΦΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ ***ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: Σύμφωνα με την Ανακοίνωση Υπ.Εξωτ. Φ.0544/Μ.5848/ΑΣ.46/2007

Διαβάστε περισσότερα

Όροι και Προϋποθέσεις. HSBC Global View

Όροι και Προϋποθέσεις. HSBC Global View Όροι και Προϋποθέσεις HSBC Global View Η υπηρεσία HSBC Global View (η «Υπηρεσία») παρέχεται από την HSBC Holdings plc και τις θυγατρικές της σε όλο τον κόσμο (κάθε μια από τις οποίες θα εννοείται όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Μνηµονίου Συνεργασίας

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Μνηµονίου Συνεργασίας ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Μνηµονίου Συνεργασίας µεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δηµοκρατίας και της Κυβέρνησης των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής σχετικά µε την επιβολή εισαγωγικών

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της.

Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της. Αρ. Φακ.: Α.Κ.Ι. 21/2008 Έκθεση της Αρχής Ισότητας μετά από καταγγελία για μη πρόσληψη εγκύου σε έκτακτη θέση Τεχνικού στο Γενικό Χημείο του Κράτους λόγω της εγκυμοσύνης της. 1. Η κ Ε. Π., με επιστολή

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ

Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΙΑ ΧΩΜΑΤΕΡΗ Το Πρόβλημα Το περιβαλλοντικό πρόβλημα που εξετάζεται από το πρόγραμμα θάλασσα είναι ο άμεσος κίνδυνος επιβίωσης που αντιμετωπίζουν τα θαλάσσια θηλαστικά που ζουν στις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4430, 21.2.2014 Ν. 18(Ι)/2014 18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ: L. 280, 26.10.2010,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4296, 7.10.2011 127(Ι)/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΙΟΝΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΝΟΜΟ

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4296, 7.10.2011 127(Ι)/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΙΟΝΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΝΟΜΟ Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4296, 7.10.2011 127(Ι)/2011 127(Ι)/2011 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΙΟΝΙΖΟΥΣΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία μίας Ιδέας

Η ιστορία μίας Ιδέας Η ιστορία μίας Ιδέας Το Διεθνές Κίνημα του Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου από το 1859 έως τις μέρες μας Σολφερίνο, Βόρεια Ιταλία, 24 Ιουνίου 1859. Τα Γαλλικά και τα Αυστριακά στρατεύματα διεξάγουν

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η. ΚΡΑΜΒΗΣ,.: 1. Ο εφεσείων παραδέχθηκε ενοχή σε κατηγορία κατοχής. παιδικού πορνογραφικού υλικού και του επιβλήθηκε ποινή προστίµου 1000.

Α Π Ο Φ Α Σ Η. ΚΡΑΜΒΗΣ,.: 1. Ο εφεσείων παραδέχθηκε ενοχή σε κατηγορία κατοχής. παιδικού πορνογραφικού υλικού και του επιβλήθηκε ποινή προστίµου 1000. Α Π Ο Φ Α Σ Η ΚΡΑΜΒΗΣ,.: 1. Ο εφεσείων παραδέχθηκε ενοχή σε κατηγορία κατοχής παιδικού πορνογραφικού υλικού και του επιβλήθηκε ποινή προστίµου 1000. Ο Γενικός Εισαγγελέας θεωρεί ότι η επιβληθείσα ποινή

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

MARKT/2094/01 EL Orig. EN E-ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

MARKT/2094/01 EL Orig. EN E-ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ MARKT/2094/01 EL Orig. EN E-ΕΜΠΟΡΙΟ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σκοπός του εγγράφου Το παρόν έγγραφο περιγράφει την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά το ηλεκτρονικό εµπόριο και τις χρηµατοπιστωτικές υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων υψηλού δυναμικού ρύπανσης,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΛΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ Όλο και πιο συχνά κάνει την εµφάνισή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΗΛΩΣΗ. Επαναφέρουµε σήµερα ενώπιον σας και ενώπιον της κυπριακής κοινωνίας ένα πολύ σηµαντικό θέµα.

ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΗΛΩΣΗ. Επαναφέρουµε σήµερα ενώπιον σας και ενώπιον της κυπριακής κοινωνίας ένα πολύ σηµαντικό θέµα. ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΗΛΩΣΗ Θέµα: Το έλλειµµα ισότητας στην διαδικασία εξεύρεσης προσωπικού, µέσω των καταχωρήσεων στον Τύπο Φίλες και φίλοι εκπρόσωποι των ΜΜΕ, Σας ευχαριστώ θερµά για τη σηµερινή παρουσία σας, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους.

των ορίων ηλικίας που θα έχουν διαµορφωθεί κατά το έτος της συµπλήρωσης του 55 ου ή του 60 ου έτους της ηλικίας τους. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 26/09/2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Αριθµ. πρωτ. : Φ. 80000/24506/1853 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΠΡΟΣ : /νση Κύριας Ασφάλισης Μισθωτών Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Άρθρο 0201: Ορισµός του Πολεµικού Ναυτικού 1. Ο όρος "Πολεµικό Ναυτικό", όπως χρησιµοποιείται στο κείµενο των ιατάξεων, δηλώνει το σύνολο των Ναυτικών και Αεροναυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme. ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.mobi (στο εξής «η Ιστοσελίδα») και της αντίστοιχης εφαρµογής

Διαβάστε περισσότερα

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 849 Ν. 105(Ι)/95 Ο περί Ελαττωματικών Προϊόντων (Αστική Ευθύνη) Νόμος του 1995 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287 Θέµα: Κρατικές ενισχύσεις/ελλάδα Ενίσχυση αριθ. N 132/04 Πρόγραµµα ενισχύσεων FROST (δυσµενείς καιρικές συνθήκες κατά την περίοδο από 12 έως 15 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Άρθρο 1801 : Γενικές διατάξεις περί υποβολής παραπόνων. 1. Κάθε στρατιωτικός του Π.Ν. έχει το δικαίωµα να υποβάλει παράπονο σύµφωνα µε τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΑΥΤΗ γίνεται σήμερα την../2013 στη Λευκωσία μεταξύ της Εταιρείας VELISTER LTD εξ Αγίου Νικολάου 41-49, Block B, 1ος όροφος,

Διαβάστε περισσότερα

site : www.ktimel.gr e-mail : ktimel@ktimel.gr

site : www.ktimel.gr e-mail : ktimel@ktimel.gr ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ISO 9001:2000) ΚΤΗΜΕΛ Α.Ε. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ : ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :........ Προς : ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ Εγκατάσταση συστήµατος διαχείρισης ποιότητας (ISO 9001:2000) για την διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Η Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού περιλαμβάνει συνοπτικά τα εξής:

Περίληψη. Η Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού περιλαμβάνει συνοπτικά τα εξής: Περίληψη Η Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού περιλαμβάνει συνοπτικά τα εξής: Το προοίμιο της Σύμβασης Υπενθυμίζει τις Βασικές αρχές των Ηνωμένων Εθνών και τις σχετικές με τα ανθρώπινα

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, η ανθρωπιά διαθέτει σήμερα «ανταλλακτική αξία», παρότι ως έννοια αναφέρεται στη βοήθεια που κάποιος προσφέρει στο συνάνθρωπο. Παλαιότερα, εύχρηστος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ

Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΠΡΟΣ ι i ιι Αθήνα 1Ο Απριλίου 2013 ΕΜΗΝΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΑ Ο ΕΣΑΓΈΛΕΥΣ ΤΟΥ ΑΡΕΟΥ ΠΑΓΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔIΟΚΗΤιΚΟ ΤΗΛ. 2106411526 ΦΑΞ 2106411523 Αριθ. Πρωτ.: 1071 Αριθμός Γνωμοδότησης: 3/13 ΠΡΟΣ το Υπουργείο Οlκονομικών- Γενική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Κοινοποίηση Πίνακα Κοινοποίησης Αθήνα, 29 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Σχέδιο νόμου «Επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων»

Κοινοποίηση Πίνακα Κοινοποίησης Αθήνα, 29 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Σχέδιο νόμου «Επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων» Προς Κύριο Γεώργιο Παπανδρέου Πρωθυπουργό Κοινοποίηση Πίνακα Κοινοποίησης Αθήνα, 29 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Σχέδιο νόμου «Επιτάχυνση και διαφάνεια υλοποίησης Στρατηγικών Επενδύσεων» Αξιότιμε κ. Πρόεδρε, Οι

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµογή του κανονισµού αµοιβαίας αναγνώρισης στα όπλα και στα πυροβόλα όπλα

Εφαρµογή του κανονισµού αµοιβαίας αναγνώρισης στα όπλα και στα πυροβόλα όπλα ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ - Βρυξέλλες 1.2.2010 Έγγραφο καθοδήγησης 1 Εφαρµογή του κανονισµού αµοιβαίας αναγνώρισης στα όπλα και στα πυροβόλα όπλα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY Το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο (νομοθεσία) που διέπει τις δραστηριότητες της εταιρείας «ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής»

Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Ανοιχτή προκήρυξη του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού με θέμα: «Καταστροφή των μνημείων της Χριστιανικής Ανατολής» Οι γενικές πληροφορίες του διαγωνισμού. Η Διακοινοβουλευτική Συνέλευση Ορθοδοξίας, (Δ.Σ.Ο.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΈΔΕΣΣΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 31/2014 ΘΕΜΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006 H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες Δρ.Ν.,., Μαρία Δάφνη Παπαδοπούλου, LL.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των

Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των Χωρίς πανικό, με λογική και θέληση, θα πρέπει από τώρα να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προβλημάτων που κατά πάσα πιθανότητα θα δημιουργηθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΡΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ: ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΙΚΑΙΩΜΑ Η ΘΕΜΕΛΙΩ ΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΓΚΗ;

ΝΕΡΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ: ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΙΚΑΙΩΜΑ Η ΘΕΜΕΛΙΩ ΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΓΚΗ; AQUA 2010 23_10_2010 Φωτοπούλου Αντωνία-Αγγελική Ευρωπαϊκό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας & Κατάρτισης ΝΕΡΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ: ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΙΚΑΙΩΜΑ Η ΘΕΜΕΛΙΩ ΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΓΚΗ; ΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Α. Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4136, 25/7/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4136, 25/7/2007 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΜΑΝΙΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της E.E.: L 310, 25.11.2005, σ. 28. Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη

Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η Διακήρυξη της IFLA για την Πολυπολιτισμική Βιβλιοθήκη Η πολυπολιτισµική βιβλιοθήκη - µια πύλη σε µία πολιτιστικά ποικιλόµορφη κοινωνία ανοιχτή στο διάλογο Translation in Greek: Antonia Arahova Librarian

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Το εν θέµατι Πρωτόκολλο υπογράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων

Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων Σχέδια Εκτάκτων Αναγκών- Φιλοσοφία Σχεδιασµού & Αντικείµενο των Σχεδίων ούµα Αθανασία /νση Πολιτικής Προστασίας Αποκεντρωµένη ιοίκηση Μακεδονίας- Θράκης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές έννοιες κινδύνου Σχέδια Εκτάκτων

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011

Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 07-06-2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3987/07-06-2011 Α Π Ο Φ Α Σ Η 75/2011 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Απόφαση του Συμβουλίου της 25ης Απριλίου 2002 για την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του Πρωτοκόλλου του Κυότο στη Σύμβαση-Πλαίσιο

Απόφαση του Συμβουλίου της 25ης Απριλίου 2002 για την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του Πρωτοκόλλου του Κυότο στη Σύμβαση-Πλαίσιο Απόφαση του Συμβουλίου της 25ης Απριλίου 2002 για την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του Πρωτοκόλλου του Κυότο στη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές και την

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Ποινικό Δίκαιο

Οικονομικό Ποινικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Το θύμα του οικονομικού εγκλήματος Αγγελική Πιτσελά, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Εγκληματολογίας- Σωφρονιστικής Σχολή Νομικής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΝΤΑΛΜΑ ΣΥΛΛΗΨΗΣ 1

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΝΤΑΛΜΑ ΣΥΛΛΗΨΗΣ 1 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΝΤΑΛΜΑ ΣΥΛΛΗΨΗΣ 1 Το παρόν ένταλµα έχει εκδοθεί από αρµόδια δικαστική αρχή. Ζητώ τη σύλληψη και την παράδοση του προσώπου που αναφέρεται κατωτέρω µε σκοπό την άσκηση ποινικής δίωξης ή την εκτέλεση

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 18.7.2001 COM(2001) 411 τελικό Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ περί του καθεστώτος καιτων γενικών όρων άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 1. Ταυτότητα, Παιδική Ηλικία, Ελευθερία Έκφρασης. Άρθρο 1 : Ορισμός του Παιδιού Άρθρο 7 : Όνομα και εθνικότητα Άρθρο 8 : Κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

«Το Ανθρωπογενές Περιβάλλον στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΕΑ)»

«Το Ανθρωπογενές Περιβάλλον στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΕΑ)» Ημερίδα «Ανθρωπογενές Περιβάλλον & Αειφόρος Διαχείριση» Αθήνα, 13 Νοεμβρίου 2012 «Το Ανθρωπογενές Περιβάλλον στην Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΕΑ)» Καθ. Μιχαήλ Σκούλλος, ΕΚΠΑ Έδρα UNESCO για τη

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα