συνέπειες στη ζωή και τη λειτουργικότητα της µητέρας, αλλά και Π. του ΣΑΚΚΑΣ παιδιού της. σχετικά µε τον έγκαιρο εντοπισµό και την πα-

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "συνέπειες στη ζωή και τη λειτουργικότητα της µητέρας, αλλά και Π. του ΣΑΚΚΑΣ παιδιού της. σχετικά µε τον έγκαιρο εντοπισµό και την πα-"

Transcript

1 Η «κατάθλιψη της µητέρας» (maternal depression) είναι ένας όρος που χρησιµοποιείται για ραποµπή των µητέρων µε κατάθλιψη. σχετικά µε τον έγκαιρο εντοπισµό και την πα- Η ναπαρούσα περιγράψει οικονοµική την κατάθλιψη κρίση που που εκδηλώνεται βιώνει η χώρα µας έχει ως συνέπεια ολοένα και µεγαλύτερα Πρόκειται για ηµι-πειραµατική µελέτη µη ισοδύναµων οµάδων µε µετρήσεις πριν και µετά την σε µητέρες ποσοστά µε µικρά του ελληνικού παιδιά (Chaudron πληθυσµού, et al., και ιδιαίτερα οι λεγόµενες ευπαθείς οµάδες πληθυσµούστηµονικήνα κοινότητα, βιώνουν λόγω τον των αποκλεισµό πολλαπλών ή να αρ-δυσκολεύονται παρέµβαση να (nonαποκτήσουν equivalent control πρόσβαση groupστις de- 2004) και έχει απασχολήσει την παγκόσµια επι- δηµόσιες νητικών της υπηρεσίες επιπτώσεων υγείας. (Goodman, Επίσης, 2009). οι δηµόσιες sign υπηρεσίες [NCGD] υγείας pretest-posttest). µε µειωµένους Το δείγµα οικονοµικούς πόρους και µε σοβαρές ελλείψεις σε ανθρώπινο τέλεσαν δυναµικό, 43 ιδιώτες καλούνται παιδίατροι, να ανταπεξέλθουν οι οποίοι απο- Συγκεκριµένα, επιδρά στη γνωστική, κοινωνική, επιλέχθη καν συµπτωµατικά. στην διαρκώς αυξανόµενη ζήτηση για παροχή υγειονοµικής περίθαλψης, µε αποτέλεσµα πολλέπτυξη φορές των βρεφών, να αδυνατούν δηµιουργώντας να ανταποκριθούν ένα αρνη- επιτυχώς Για τη διεξαγωγή στις αρµοδιότητες της έρευνας τους. χρησιµοποιήθη- συµπεριφορική και νευροφυσιολογική ανάτικό περιβάλλον ανάπτυξης. Επιπλέον, έχει καν τα εξής ψυχοµετρικά εργαλεία: 1) ερωτη- Για συνδεθεί τους παραπάνω και µε την πρόωρη λόγους, διακοπή η Ιατρική του Σχολή θηλασµού, Τµήµατα ενώοδοντιατρικής, επιδρά αρνητικάφαρµακευτικής, στην εφαρµογή Νοσηλευτικής ερωτηµατολόγιο και Ψυχολογίας για την κατάθλιψη του ΕΚΠΑ, στις µητέ- συ- του µατολόγιο Πανεπιστηµίου δηµογραφικών Αθηνών, σε στοιχείων, συνεργασία 2) µε το τα προληπτικών µέτρων ασφαλείας και τη χρήση ρες της Leiferman (Leiferman, 2008), το οποίο νεπικουρούµενοι προσφάτως και από τη Σχολή Επαγγελµάτων αξιολογεί τις µεταβλητές Υγείας και του Πρόνοιας Μοντέλου του Πεποιθήσεων γιαφροντίδας την Υγεία: «ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΥΓΕΙΑΣ». ΤΕΙ παιδιατρικών υπηρεσιών υγείας (Olson et al., Αθηνών, 2003). υλοποιεί το πρόγραµµα ιατρο-ψυχο-κοινωνικής Το Πρόγραµµα έχει ως στόχο την εθελοντική µη-κερδοσκοπική προσφορά ιατρικής, οδοντιατρικής, φαρµακευτικής και ψυχοκοινωνικής φροντίδας σε άπορους, ανασφάλιστους και Μία από τις κύριες κατηγορίες επαγγελµατιών υποκειµενική ευθύνη ανίχνευσης της κατάθλιψης, υποκειµενική ευθύνη παρακολούθη- υγείας της ΠΦΥ που εµπλέκονται στη διαχείριση της ευπαθείς κατάθλιψης οµάδες στις του µητέρες πληθυσµού είναι και του οι λεκανοπεδίου σης, ευνοϊκές Αττικής, στάσεις από για µέλη την ΕΠ, ψυχική επιστη- υγεία, άλλες µονικούς παιδίατροι. συνεργάτες, O παιδίατροςκαθώς λόγω της και τακτικής από προπτυχιακούς ιατρικής εξέτασης ΥΓΕΙΑΣ του θα παρέχουν παιδιού, βρίσκεται εθελοντική σε πλε- εργασία της και µητερας, θα προσφέρουν αυτό-αποτελεσµατικότητα δωρεάν αγαθά του και υποκειµενικός και µεταπτυχιακούς αντίκτυπος φοιτητές. της κατάθλιψης Οι ΣΥΜ- ΜΑΧΟΙ ονεκτική θέση για να παρέχει έγκαιρο παιδιά- τρου στην ανίχνευση και παραποµπή υπηρεσίες, σε συνεργασία µε τους επίσηµους φορείς για την ενίσχυση δηµόσιων υπηρεσιών εντοπισµό και παραποµπή των µητέρων µε κατάθλιψη. δηµοτικά Μελέτες πολυιατρεία, που διερευνούν πρόγραµµα το ζήτηµα «βοήθεια χείρισης στο σπίτι», (ανίχνευση κ.ά.). & παραποµπή), καθώς και της καταθλιψης στις µητέρες, πρακτικές δια- (π.χ. της ανίχνευσης της κατάθλιψης της µητέρας, 3) κλίµακα γνώσεων των καταθλιπτικών συµπτωµάτων. συµφωνίες και έχουν ξεκινήσει οι δράσεις Μέχρι δείχνουν σήµερα ότι ταέχουν κυριότερα υπογραφεί εµπόδιαπρογραµµατικές για την ελλιπήεθελοντών ανίχνευση της στους κατάθλιψης ήµους Αθηναίων, της µητέρας Αµαρουσίου και στο Κοινωνικό Ιατρείο του Ιατρι- των από τον παιδίατρο συνίστανται στα εξής: οι παιδίατροι δε θεωρούν ότι η ανίχνευση της κατά- το οποίο Η παρέµβαση περιελάµβανε εκπαιδευτικό υλικό κού Συλλόγου Αθηνών Ιεράς Αρχιεπισκοπής, ενώ αναµένονται αναπτύχθηκε οι συµφωνίες βάσει του Μοντέλου µε τους ή- Πεποιθήσεων Καµατερού. για την Υγεία και περιλάµβανε µε- µους θλιψηςκορυδαλλού, της µητέρας αποτελεί Ζωγράφου δική τους και Αγίων ευθύνη, Αναργύρων ενώ ακόµη και αν το αναγνωρίζουν, δεν εφαρ- ταξύ άλλων, την εκπαίδευση στη χορήγηση του Την µόζουν οργάνωση πρακτικές των ανίχνευσης προσφερόµενων και αντιµετώπισης, λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης (Chaudron et ψης Patient Health Questionnaire-2 [PHQ-2]. υπηρεσιών σύντοµου των ΣΥΜΜΑΧΩΝ εργαλείου ΥΓΕΙΑΣ, ανίχνευσης έχει αναλάβει της κατάθλι- το Κέντρο Μελετών Υπηρεσιών Υγείας του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδηµιολογίας και Ιατρικής al., 2007). Σε ότι αφορά στα αποτελέσµατα της µελέτης, η Στατιστικής, το οποίο αποτελεί συνεργαζόµενο κέντρο σύγκριση του µεταξύ Παγκόσµιου των οµάδων Οργανισµού παρέµβασης Υγείας και και Σκοπός κέντρο τηςαναφοράς παρούσας του µελέτης ΚΕΕΛΠΝΟ. ήταν η διεξαγωγή και αξιολόγηση παρέµβασης δευτερογε- οµάδα παρέµβασης παρουσίασε βελτιωµένες ελέγχου µετά την παρέ µβαση, έδειξε ότι η νούς πρόληψης σε παιδιάτρους της Αττικής, µε στάσεις σε σχέση µε την οµάδα Γιάννης ελέγχου Τούντας στην στόχο: την αύξηση των γνώσεων και της αυτόαποτελεσµατικότητάς τους, καθώς και την αλ- αυτό-αποτελεσµατικότητας για εφαρµογή πρα- υποκειµενική ευθύνη καθώς και στην αίσθηση Πρόεδρος Επιστηµονικής Επιτροπής «ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΥΓΕΙΑΣ» λαγή των στάσεων και των πεποιθήσεών τους, Καθηγητής κτικώνκοινωνικής ανίχνευσηςκαι καιπροληπτικής παραποµπής. Ιατρικής Επίσης, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ- Παρέµβαση ΙΑΤΡΙΚΗ σε Θ. ΡΟΖΕΝΜΠΕΡΓΚ παιδιάτρους της 5 ΠΟΛΥΕΠΙΠΕ ΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ Eιρήνη ΣΤΗ Αγαπηδάκη, ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Χριστίνα ΤΗΝ ηµητρακάκη, ΠΕΡΙΟ Ο ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Γιάννης Τούντας ΚΡΙΣΗΣ Χ. ΧΑΤΖΗΧΡΗΣΤΟΥ Κέντρο Μελετών ΕΚΠΑ Γεράσιµος 6 Η Κολαϊτης, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ Στέλιος Χριστογιώργος ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ Παιδοψυχιατρική ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ Κλινική, ΤΗΣ Ιατρική Ο ΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ Σχολή Αθη- ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Η κατάθλιψη είναι µια συχνή και σοβαρή διαταραχή η οποία «προτιµά» Γ. ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗΣ τις7γυναίκες ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ και ΚΡΙΣΗ έχει ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ σοβαρές συνέπειες στη ζωή και τη λειτουργικότητα της µητέρας, αλλά και Π. του ΣΑΚΚΑΣ παιδιού της. Σύµµαχοι υγείας Περιεχόµενα 4 ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ άλλαξε 8 ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ η υποκειµενική ΙΑΤΡΕΙΟ αντίληψη ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ για τον αντίκτυπο ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ που έχει η κατάθλιψη ΤΡΟΠΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ της µητέρας, των παιδιάτρων Ι. ΓΚΙΟΖΟΣ της& οµάδας Κ. ΣΥΡΙΓΟΣ παρέµβασης σε σχέση µε την οµάδα ελέγχου, σε στατιστικά σηµαντικό βαθµό. 9 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ. Επιπλέον, ΤΟ ΠΡΩΤΟ τα αποτελέσµατα «ΠΡΑΣΙΝΟ» ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ από τη σύγκριση µεταξύ ΤΗΣ των ΧΩΡΑΣ µετρήσεων ΜΑΣ πριν και µετά την παρέµβαση Γ. ΜΠΕΖΟΣ για την οµάδα παρέµβασης, έδειξαν ότι άλλαξε σε στατιστικά σηµαντικό βαθµό η αίσθηση 10 αυτό-αποτελεσµατικότητας Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ για την εφαρµογή ΚΑΙ ΤΑ ΙΛΗΜΜΑΤΑ πρακτικώνπου ανίχνευσης ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ και παραποµπής Ι. ΝΙΚΟΛΟΥΤΣΟΥ αλλά και η υποκειµενική αντίληψη για τον αντίκτυπο που έχει η κατάθλιψη της µητέρας. 11 ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ Ο ΟΝΤΙΑΤΡΟΥ ΣΤΗ ΙΑΚΟΠΗ Όπως φαίνεται και από τα αποτελέσµατα, η παρέµβαση είχε θετική επίδραση στη βελτίωση Θ. ΣΚΟΥΡΑ των στάσεων, των γνώσεων, των πεποιθήσεων και της 12αυτό-αποτελεσµατικότητας ΝΕΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ των παιδιάτρων της οµάδας παρέµβασης, σε ότι αφορά στην13 ανίχνευση & παραποµπή της κατάθλιψης ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ στις µητέρες. Ειδικότερα, 14 ΝΕΕΣ φάνηκε ΕΚ ΟΣΕΙΣ ότι όσο χαµηλότερα είναι τα σκορ σε αυτούς τους παράγοντες τόσο λιγότερες 15 ΠΡΟΣΕΧΗ πιθανότητες ΣΥΝΕ ΡΙΑ υπάρχουν να εφαρµόσει ο παιδίατρος πρακτικές διαχείρισης της κατάθλιψης και αντίστροφα. ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΠΕΡΙΟ ΙΚΟ Η εφαρµογή συστηµατικών εκπαιδευτικών παρεµβάσεων σε παιδιάτρους, θα µπορούσε να NEA YΓEIA Αλεξανδρουπόλεως 25, Αθήνα Τηλ.: , fax: , website:www.neahygeia.gr Γραµµατεία Σύνταξης: Χ. ηµητρακάκη, Η. Σχορετσανίτη, Χ. Βλαχοπούλου, Φ. Φιλιππίδης, Κ. Γιαννοπούλου Εκδότης: Χριστίνα ηµητρακάκη Ιδιοκτήτης: Χριστίνα ηµητρακάκη, Παραγωγή - Εκτύπωση: Άρτιον Γραφικές Τέχνες AEE #

2 ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΥΓΕΙΑΣ Για µια Εκπαίδευση στην Αποτελεσµατική Ανθρωπιστική Ιατρική Θεόφιλος Ρόζενµπεργκ Αναπληρωτής Καθηγητής Χειρουργικής Είναι σε όλους µας γνωστή η ζοφερή πραγµατικότητα αύξησης του αριθµού των ανασφάλιστων Ελλήνων, των ανθρώπων που δεν έχουν πρόσβαση στο σύστηµα υγείας, των σοβαρών περιορισµών στην φαρµακευτική αγωγή των χρόνια πασχόντων, την ελλιπή κοινωνικοφαρµακευτική υποστήριξη των συνταξιούχων, αλλά και την υποβάθµιση των παροχών στις ευπαθείς κοινωνικές οµάδες. Το σκηνικό συµπληρώνεται µε την απαξίωση πολλών υπηρεσιών πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθ- µιας υγείας και την µαζική φυγή νέων γιατρών και νοσηλευτών σε αναζήτηση επιστηµονικής και οικονοµικής καταξίωσης σε άλλες χώρες. Μέσα στο σκηνικό αυτό της προϊούσας κατάρρευσης του κρατικού συστήµατος παροχής υπηρεσιών δωρεάν υγείας, ήδη από τους πρώτους µήνες της κρίσης γίναµε µάρτυρες µιας αξιοθαύµαστης κινητοποίησης της κοινωνίας των πολιτών για παροχή συµπαράστασης στους αναξιοπαθούντες συµπολίτες. Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα κινήµατα αυτά της εθελοντικής συµπαράστασης στις ευπαθείς ο- µάδες δεν µπορούν και δεν πρέπει να υποκαθιστούν την πρωταρχική ευθύνη της Πολιτείας για στήριξη των οµάδων αυτών και δεν είναι λίγοι ε- κείνοι που θεωρούν τις κινήσεις αυτές σαν «άλλοθι» για την απραξία και την έλλειψη κρατικής µέριµνας. Όπως κι αν έχει το πράγµα, νοµίζω ότι δεν πρέπει να υποτιµήσουµε το πολύµορφο αυτό κίνηµα της αλληλεγγύης που εκδηλώνεται στην χώρα µας. Θεωρώ ότι ανάλογο του υπήρξε µόνο στις περιόδους του µεγάλου λιµού της Αθήνας το 1942 ή στα χρόνια της Εθνικής Α- ντίστασης.χιλιάδες συµπολίτες µας, έχουν στρατευθεί εθελοντικά σε ποικίλα σχήµατα αλληλεγγύης και υποστήριξης των αδυνάτων. Για άλλη µια φορά πρέπει να αναζητήσουµε εδώ τα βαθύτερα κοινωνικά κίνητρα, τις πανάρχαιες καταβολές και τις παραδόσεις του λαού µας που οδήγησαν σε πράξεις αλληλεγγύης και κοινωνικής προσφοράς και είναι ίσως νωρίς να καταγραφεί και να εκτιµηθεί η συλλογική αυτή προ- σπάθεια αλλά για τον κοινωνιολόγο µελετητή του µέλλοντος η µελέτη αυτή θα πρέπει να αποτελέσει µια πρόκληση. Κοντά στους παραδοσιακούς εκφραστές της κοινωνίας των πολιτών, δηλαδή των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων Αρωγής που είχαν ούτως ή άλλως ένα πρωταρχικό ρόλο σε πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης, µια σειρά νέοι πρωταγωνιστές έκαναν την εµφάνιση τους. Θα πρέπει ιδιαίτερα να υπογραµµίσουµε εδώ Κινήµατα Αλληλεγγύης ήµων και άλλων αυτοδιοικητικών κοινοτήτων, επαγγελµατικών και συνδικαλιστικών ενώσεων αλλά και αυτόνοµες κινήσεις πολιτών που εκφράζουν µε αυτόν τον τρόπο την ευαισθησία τους. Όµως, περισσότερο από όλα θα ήθελα να σταθώ στον εξαιρετικά εποικοδοµητικό ρόλο της Εκκλησίας. Πράγ- µατι από την πρώτη στιγµή οι απλοί κληρικοί στις εκκλησίες όλης της χώρας πρωτοστάτησαν στη δηµιουργία αξιοθαύµαστου δικτύου συσσιτίων για τους άπορους. Οι γιατροί και οι υγειονοµικοί δεν θα µπορούσαν να λείψουν από ένα τέτοιο κάλεσµα. Παρ όλα όσα αρνητικά έχει σωρεύσει στον κλάδο µας η κοινωνική και οικονοµική αλλοτρίωση, ε- κατοντάδες νέοι γιατροί και υγειονοµικοί στρατεύτηκαν σε σχήµατα πρωτοβουλίας για την παροχή δωρεάν υπηρεσιών υγείας σε άπορους και ανασφάλιστους. Πέρα από τα παραδοσιακά σχήµατα των αναγνωρισµένων και καταξιωµένων Μη Κυβερνητικών Οργανισµών αρωγής, µια σειρά νέες πρωτοβουλίες υγειονοµικής περίθαλψης σχηµατίστηκαν. Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών πρωτοστάτησε στη δηµιουργία του Κοινωνικού Ιατρείου σε συνεργασία µε την Οργάνωση Αλληλεγγύης της Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Πρόκειται και εδώ για µια από τις πιο λαµπρές στιγµές του συνδικαλιστικού µας οργάνου που αποδεικνύει ότι όταν οι καιροί το απαιτούν ξέρει να στέκεται στο ύψος των περιστάσεων. Το Μητροπολιτικό Κοινωνικό Ιατρείο του Ελληνικού είναι επίσης ένα παράδειγµα αυτοοργάνωσης κάτω από την πρωτοβουλία της τοπικής αυτοδιοίκησης και συνειδητοποιηµένων πολιτών. Το Κοινωνικό Ιατρείο της Θεσσαλονίκης, καρπός κινηµατικών πρωτοβουλιών της κοινωνίας των πολιτών έχει να επιδείξει αξιόλογο έργο. Πρόσφατα και η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστη- µίου µας σε συνεργασία µε τις άλλες σχολές Επιστηµών Υγείας, προχώρησε σε µία ανάλογη πρωτοβουλία δηµιουργώντας µία νέα κίνηση Εθελοντικής ιατροκοινωνικής προσφοράς από µέλη ΕΠ και φοιτητές. Η Κίνηση αυτή που ονοµάζεται «Σύµµαχοι Υγείας» αποτελεί την προσφορά του Πανεπιστηµίου µας στη γενική αυτή προσπάθεια και δείχνει σε ένα βαθµό την ευαισθητοποίηση διδασκόντων και φοιτητών. Ανάλογα Ιατρεία έχουν δηµιουργηθεί και λειτουργούν µε επιτυχία στα Χανιά, στην Πάτρα στην Χαλκίδα, σε πολλούς άλλους ήµους της Αττικής και σε άλλες περιοχές της χώρας. Είναι φανερό ότι βρισκόµαστε µπροστά σε µία έκρηξη του φαινοµένου, µπροστά σε µία νέα ελπιδιφόρα πραγµατικότητα για τον κλάδο µας. εν λείπουν όµως δυστυχώς τα παρατράγουδα στην µεγάλη αυτή κοινωνική προσπάθεια Ιατρικής αρωγής. Τόσο ο µεγάλος αριθµός πρωτοβουλιών που εκδηλώνονται όσο και ο µεγάλος αριθµός των ιατρών που συµµετέχουν σ αυτές, επιβάλλει τη δηµιουργία ενός κανονιστικού πλαισίου, ενός consensus καλών πρακτικών για την καλή απόδοση των προγραµµάτων αυτών και την αποφυγή των αρνητικών φαινο- µένων που θα µπορούσαν να αµαυρώσουν την ακτινοβολία τους. Είναι ανάγκη να υιοθετηθεί ένας κώδικας καλών πρακτικών για την ιατρική αυτή: Καλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας από όλους τους φορείς. Βοήθεια σε όλους χωρίς διακρίσεις και σεβασµός στα θεµελιώδη δικαιώµατα. Ο γιατρός είναι πάνω απ όλα ΓΙΑΤΡΟΣ. Ορθολογική χρήση εξετάσεων και φαρµάκων. Η ψυχολογική διάσταση της ιατρικής βοήθειας. Το άρθρο βασίζεται σε οµιλία του στο 39 ο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο (Μάιος 2013). 4

3 ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΥΓΕΙΑΣ Πολυεπίπεδες Παρεµβάσεις στη Σχολική Κοινότητα την Περίοδο της Οικονοµικής Κρίσης Χρυσή Χατζηχρήστου Ph.D., Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας, ιευθύντρια του Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σχολικής Ψυχολογίας και του Κέντρου Έρευνας και Εφαρµογών Σχολικής Ψυχολογίας, Πανεπιστηµίου Αθηνών Η αντιµετώπιση της κρίσης αποτελεί αναπόσπαστο µέρος της ζωής και προϋποθέτει αποθέµατα ψυχικής ανθεκτικότητας. Το Κέντρο Έρευνας και Εφαρµογών Σχολικής Ψυχολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών (http://www.psych.uoa.gr/cesp), στο πλαίσιο πολυετούς προσπάθειας, µε βάση τη διεθνή εµπειρία, έχει αναπτύξει ένα πολυεπίπεδο µοντέλο εκπαίδευσης, πρόληψης και παρέµβασης που αφορά στη διαχείριση κρίσεων και την προαγωγή της ψυχικής ανθεκτικότητας και ευεξίας στη σχολική κοινότητα. Το µοντέλο αυτό περιλαµβάνει την εκπαίδευση ειδικών ψυχικής υγείας, µεταπτυχιακών φοιτητών σχολικής ψυχολογίας, στελεχών εκπαίδευσης και εκπαιδευτικών σε διαφορετικά µοντέλα διαχείρισης κρίσεων, την ανάπτυξη ενός µοντέλου προσαρµοσµένου στην ελληνική πραγµατικότητα, καθώς και παρεµβάσεις σε σχολεία σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, της γρίπης και της οικονοµικής κρίσης (Hatzichristou et al., Χατζηχρήστου (επιµ.), 2012). Βασικοί άξονες της θεωρητικής αλλά και της εφαρµοσµένης πρακτικής του συγκεκριµένου µοντέλου αποτελούν η έµφαση στη θετική ανάπτυξη και στην ενίσχυση των δυνατοτήτων των παιδιών και των εφήβων, η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας των µελών της σχολικής κοινότητας, η εστίαση στη σχολική κοινότητα ως σύστηµα που συµπεριλαµβάνει τα άτοµα και τις µεταξύ τους σχέσεις καθώς και η έµφαση στην ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης και εποπτείας των σηµαντικών ενηλίκων που καλούνται να στηρίξουν τα παιδιά σε περιόδους κρίσεων (Doll, Zucker, & Brehm, 2009; Χατζηχρήστου, 2011; Χατζηχρήστου, 2011 α, β, γ. Χατζηχρήστου και συν., 2009; Χατζηχρήστου και συν., 2010). ΣΥΝ-ΦΡΟΝΤΙΖΩ» («Connecting for Caring» project) Στο πλαίσιο της συνολικής αυτής προσπάθειας εντάσσεται τα τελευταία δύο χρόνια το «ΣΥΝ- ΦΡΟΝΤΙΖΩ» (www.connecting4caring.gr), ένα πολυεπίπεδο πρόγραµµα πρόληψης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης και παρέµβασης, το οποίο σχεδιάστηκε από το Κέντρο Έρευνας και Εφαρ- µογών Σχολικής Ψυχολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών και την Εταιρεία Σχολικής και Οικογενειακής Συµβουλευτικής και Έρευνας και υλοποιείται µε την ευγενική δωρεά του Ιδρύµατος Σταύρος Νιάρχος. Η επιστηµονική οµάδα του προγράµµατος αποτελείται από µέλη ΕΠ, σχολικούς ψυχολόγους και µεταπτυχιακούς φοιτητές σχολικής ψυχολογίας. Το πρόγραµµα περιλαµβάνει πολλούς τοµείς δράσεων, µεταξύ των ο- ποίων και προγράµµατα παρέµβασης σε σχολεία. Κατά το σχολικό έτος Ιανουάριος-Μάιος 2012 διεξήχθη το «Πρόγραµµα επιµόρφωσης εκ- παιδευτικών για την ψυχολογική στήριξη των παιδιών στην περίοδο της οικονοµικής κρίσης», «Στηρί-Ζωντας» µε τη συµµετοχή σχολείων της Αττικής και της περιφέρειας. Κατά το φετινό σχολικό έτος ( ) πραγµατοποιήθηκαν στο πλαίσιο του «ΣΥΝ-ΦΡΟΝΤΙΖΩ» («Connecting for Caring») τα ακόλουθα προγράµµατα παρέµβασης: Πρόγραµµα «Ε.Μ.Ε.Ι.Σ» ( ) Πρόκειται για ένα πρόγραµµα εξειδικευµένης κατάρτισης εκπαιδευτικών και παρέµβασης για την προαγωγή του θετικού κλίµατος και της ψυχικής ανθεκτικότητας στη σχολική κοινότητα. Σκοπός του είναι: (α) η ενίσχυση του θετικού κλί- µατος, (β) η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας ατόµων (εκπαιδευτικών, µαθητών) και οµάδων (τάξεων, σχολικών µονάδων), (γ) η δηµιουργία δικτύου σχολείων, (δ) η ανάδειξη καλών πρακτικών στη σχολική κοινότητα. Στο πρόγραµ- µα συµµετείχαν 38 σχολεία (νηπιαγωγεία, ειδικά σχολεία, δηµοτικά και γυµνάσια), 125 εκπαιδευτικοί και στελέχη εκπαίδευσηςκαθώςκαι3.200 µαθητές, οι οποίοι εφάρµοσαν καθόλη τη διάρκεια του σχολικού έτους ειδικά σχεδιασµένες δραστηριότητες που αφορούσαν σε συγκεκριµένες θεµατικές ενότητες. Το πρόγραµµα περιελάµβανε 6 σεµινάρια εξειδικευµένης κατάρτισης εκπαιδευτικών µε παροχές γνώσεων, βιωµατικές δραστηριότητες και εποπτεία. Το πρόγραµµα ολοκληρώθηκε µε την πραγµατοποίηση εκδήλωσης. Η σύνθετη αξιολόγηση του προγράµµατος κατέδειξε την ενίσχυση της οµαδικότητας και της συνεργασίας των µαθητών, την µείωση των αρνητικών συµπεριφορών τους, την καλλιέργεια δεξιοτήτων αναγνώρισης, έκφρασης συναισθηµάτων αλλά και κατανόησης της οπτικής του άλλου καθώς και την αποτελεσµατική διαχείριση του άγχους και των συγκρούσεων. ιεθνές Πρόγραµµα «WeC.A.R.E.» Πιλοτική-αρχική φάση (Ιανουάριος-Ιούνιος 2013) Πρόκειται για ένα πρόγραµµα εξ αποστάσεως επιµόρφωσης εκπαιδευτικών και παρέµβασης στην τάξη. Σκοπός είναι: η ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και η προαγωγή του θετικού σχολικού κλίµατος, η υποστήριξη παιδιών, εκπαιδευτικών, σχολείων στις δύσκολες οικονοµικές περιόδους, η δηµιουργία διεθνούς προγράµµατος κατάρτισης εκπαιδευτικών, πρόληψης και παρέµβασης στη σχολική κοινότητα, η δηµιουργία πολιτισµικών γεφυρών που προάγουν τη διαπολιτισµική κατανόηση, συνεργασία και δράση. Το πρόγραµµα απευθύνεται: α) σε εκπαιδευτικούς σε Ελλάδα και χώρες της ελληνικής διασποράς και β) σε µαθητές δηµόσιων σχολεία της Ελλάδας, της Κύπρου και άλλων χωρών που διδάσκεται η ελληνική γλώσσα. Συµµετείχαν 84 εκπαιδευτικοί από 42 σχολεία πρωτοβάθµιας και δευτεροβάθµιας εκπαίδευσης και περίπου µαθητές από την Ελλάδα, το Ηνωµένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, τις ΗΠΑ, το Βέλγιο. Το πρόγραµµα περιλαµβάνει: α) εξ αποστάσεως επιµόρφωση εκπαιδευτικών, β) παρέµβαση στην τάξη, online διαδραστικό παιχνίδι Sailing for Caring, κοινά project µεταξύ δύο τάξεων, ανάρτηση υλικού από την εφαρµογή στην τάξη, γ) συγχρονική εποπτεία για την εφαρµογή δραστηριοτήτων, δ) αξιολόγηση. Η αξιολόγηση κατέδειξε την αύξηση της αποτελεσµατικότητας της συνεργασίας και τη βελτίωση της οµαδικότητας και της αλληλοϋποστήριξης των µαθητών. Ακόµη κατέδειξε την ενίσχυση της δυνατότητας αναγνώρισης και έκφρασης συναισθηµάτων κατανόησης,την µείωση του ανταγωνισµού, την ενίσχυση της διαπολιτισµικής κατανόησης και την ανάδειξη των κοινών στοιχείων µεταξύ των παιδιών διαφορετικών χωρών. 5

4 ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΥΓΕΙΑΣ Η Κοινωνική Προσφορά στα Πλαίσια του Εθελοντισµού της Οδοντιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Αθηνών Γεώργιος Ι. Βουγιουκλάκης Καθηγητής Οδοντικής Χειρουργικής Η Οδοντιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, από την ίδρυσή της το 1911 µέχρι σήµερα, στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των φοιτητών και ειδικότερα της κλινικής τους άσκησης, παρείχε ταυτόχρονα µια ουσιαστική κοινωνική προσφορά, µε την προσφορά υψηλού επιπέδου οδοντιατρικής περίθαλψης σε µεγάλο αριθµό ασθενών, προερχόµενων µάλιστα κυρίως από τα χαµηλά οικονοµικά στρώµατα. Έτσι, ενδεικτικά, σήµερα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των προπτυχιακών αλλά και των µεταπτυχιακών φοιτητών στις κλινικές της Σχολής, σε ετήσια βάση, παρέχεται οδοντιατρική φροντίδα µε συµβολικό τις περισσότερες φορές κόστος σε περίπου ενήλικες ασθενείς και 2.000παιδιά και εφήβους. Αν δεχθούµε ότι προέκταση της κοινωνικής προσφοράς σε µεγάλο βαθµό είναι ο εθελοντισµός, και στο σηµείο αυτό η Οδοντιατρική Σχολή έχει να επιδείξει ουσιαστικό έργο. Ήδη από τη 10ετία του 70,µε την Κινητή Οδοντιατρική Μονάδα (ΚΟΜ) που είχε δωρίσει η ελληνική παροικία του San Francisco, διδακτικό προσωπικό και φοιτητές της Σχολής µας, πλαισιωµένοι και από Αµερικανούς φοιτητές, παρείχαν επί σειρά ετών δωρεάν τα καλοκαίρια, οδοντιατρική φροντίδα στα παιδιά των κατασκηνώσεων του ήµου Αθηναίων και του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών, στην περιοχή του Αγίου Ανδρέα και Νέας Μάκρης Αττικής. Το 1981, η ΚΟΜ, εθελοντικά παρείχε οδοντιατρική περίθαλψη σε 110 παιδιά του χωριού των Πλαταιών, µετά τους καταστροφικούς σεισµούς. Επίσης, τα επόµενα χρόνια, η µονάδα παρείχε οδοντιατρική φροντίδα σε παιδιά του Αµαλίειου και Λύρειου ορφανοτροφείου, ειδικά µάλιστα για το τελευταίο, η ΚΟΜ εγκαταστάθηκε για µεγάλο χρονικό διάστηµα στο χώρο του ορφανοτροφείου. Το 1990, µετά από τη χορηγία της εταιρείας Unilever δύο κινητών µονάδων στην Ελληνική Οδοντιατρική Οµοσπονδία, µια από τις µονάδες αυτές εγκαταστάθηκε για αρκετό χρονικό διάστηµα στο Σικιαρίδειο Ίδρυµα και κάλυψε τις οδοντιατρικές ανάγκες παιδιών µε νοητική υστέρηση. Η εθελοντική αυτή προσφορά, συνεχίστηκε µέχρι το 2012, όπου το ίδρυµα έπαψε να λειτουργεί, µε τη δηµιουργία και τον εξοπλισµό οδοντιατρείου στους χώρους του ιδρύµατος, παρέχοντας πρόληψη αλλά και οδοντιατρική περίθαλψη στα παιδιά του ιδρύµατος. Η εθελοντική προσφορά αφορούσε στην οδοντιατρική περίθαλψη των 123 παιδιών του ιδρύµατος, καθ όλο το ακαδηµαϊκό έτος. Ειδικότερα, την τελευταία 20ετία αντιµετωπίζονται στη Σχολή ασθενείς µε ειδικές ανάγκες. Πρόκειται για περιπτώσεις όπως η οδοντιατρική περίθαλψη πασχόντων από µεσογειακή αναιµία, η θεραπεία παιδιών µε σχιστίες και κρανιοπροσωπικά σύνδροµα σε συνεργασία µε άλλες ιατρικές ειδικότητες, η οδοντιατρική αντιµετώπιση ογκολογικών ασθενών καθώς και η οδοντιατρική αντιµετώπιση ασθενών µε νοητική υστέρηση µε γενική αναισθησία και χειρουργική αντιµετώπιση στοµατο-γναθοπροσωπικών περιστατικών, στα νοσοκοµεία Ευαγγελισµός και Παίδων. Ουσιαστική εθελοντική προσφορά της Σχολής µας αποτέλεσε και η στελέχωση και παροχή οδοντιατρικών υπηρεσιών κατά τη διάρκεια των Ολυ- µπιακών και Παρολυµπιακών Αγώνων, στην Πολυκλινική του Ολυµπιακού Χωριού. Τριάντα µέλη ΕΠ συνεπικουρούµενα µε ανάλογο αριθµό φοιτητών αντιµετώπισαν περισσότερα από ο- δοντιατρικά περιστατικά που αφορούσαν τους αθλητές και τα συνοδά µέλη τους. Στη διοργάνωση επίσης των Special Olympics το 2011, η οργάνωση των οδοντιατρικών υπηρεσιών έγινε µε την εθελοντική προσφορά µελών ΕΠ, προπτυχιακών και µεταπτυχιακών φοιτητών της Σχολής µας. Μια άλλη εθελοντική προσφορά, είναι η συνεργασία της µονάδας Ιατροδικαστικής του Στόµατος που λειτουργεί στην Οδοντιατρική Σχολή, σε εθελοντική βάση, µε την ελληνική και διεθνή Α- στυνοµία καθώς και µε Πρεσβείες διαφόρων χωρών, συµβάλλοντας στην ταυτοποίηση στοιχείων αγνώστων θυµάτων. Τέλος, στο πλαίσιο του µαθήµατος της Γηροδοντιατρικής, µέλη ΕΠ και φοιτητές παρείχαν συµβουλευτική οδοντιατρική φροντίδα στο ΚΑ ΠΗ του ήµου Ζωγράφου. Ακόµη, σε τακτά χρονικά διαστήµατα σχολεία επισκέπτονται τη Σχολή µας ή µέλη ΕΠ επισκέπτονται σχολεία, προκει- µένου να ενηµερώσουν µαθητές και δασκάλους σε θέµατα αγωγής στοµατικής υγείας και προκειµένου να προβούν στη διδασκαλία στοµατικής υγιεινής ή και στην καταγραφή των οδοντιατρικών τους αναγκών. Στο πλαίσιο του προγράµµατος εθελοντικής προσφοράς «Σύµµαχοι Υγείας», η Οδοντιατρική Σχολή µε τη συνεχή διαχρονική προσφορά κοινωνικού έργου και πολλές φορές, σε εθελοντική βάση µε τη συµµετοχή των µελών ΕΠ, των προπτυχιακών και µεταπτυχιακών φοιτητών αλλά και οποιουδήποτε άλλου συνεργάτη, µπορεί να αναλάβει πολλαπλές δράσεις στο πλαίσιο της οδοντιατρικής φροντίδας. Πρωτίστως, καθίσταται σηµαντική προτεραιότητα η ενηµέρωση σε παιδικούς σταθµούς, δηµοτικά σχολεία αλλά και κέντρα ενηλίκων σε θέµατα αγωγής στοµατικής υγείας. Πιο συγκεκριµένα, µπορεί να πραγµατοποιηθεί η ενηµέρωση για τη σηµασία της στοµατικής υγιεινής στην καλή διατήρηση των δοντιών αλλά και στη συνολική υγεία του ατόµου, ώστε να ευαισθητοποιηθούν τα µικρά παιδιά αλλά και οι ενήλικες στην αρχή της πρόληψης ως την καλύτερη θεραπεία, ειδικά στην εποχή της κρίσης που ζούµε. Η οδοντιατρική είναι πρωτοπόρος στο χώρο των ιατρικών επιστηµών στην πρόληψη της τερηδόνας και της περιοδοντικής νόσου που σχεδόν ενδηµούν στις σύγχρονες κοινωνίες. Τα στοιχεία περιλαµβάνονται στην οµιλία της Καθηγήτριας κας Ευαγγελίας Παπαγιαννούλη, που έγινε στο πλαίσιο του εορτασµού των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής Σχολής, στην Αίθουσα Τελετών του Πανεπιστηµίου, στις 24 Νοεµβρίου

5 ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΥΓΕΙΑΣ Οικονοµική Κρίση και Κατάθλιψη Παύλος Σακκάς Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Η απότοµη αλλαγή στις οικονοµικές συνθήκες της κοινωνίας µας είναι αναµενόµενο να φέρει άγχος και κατάθλιψη. Άρχισε από τους άντρες, περίπου ετών, που ήταν οι περισσότερο εκτεθειµένοι σε επιχειρήσεις και δάνεια. Ο βίαιος επαναπροσδιορισµός της οικονοµίας, τους άφησε γυµνούς, αφ ενός προς το εργασιακό τους περιβάλλον, αφ ετέρου προς την οικογένειά τους. Και αυτό γιατί στην κοινωνία µας, πιο εύκολα δικαιολογείται µια γυναίκα χωρίς δουλειά, παρά ένας άντρας, στους ώµους του οποίου, καλώς ή κακώς ακόµα πέφτει το βάρος της οικογενειακής οικονοµικής αποκατάστασης. Σε αυτή την ηλικιακή οµάδα ανήκουν και οι περισσότεροι αυτόχειρες. Άντρες, οι οποίοι όχι µόνο αισθανόταν άχρηστοι, αλλά κυρίως υπεύθυνοι. Η προσπάθεια ελαχιστοποίησης της προσωπικής τους υπευθυνότητας και η µετατόπιση της ευθύνης σε µια οµαδική, εθνική, ή ακόµα καλύτερα οικουµενική κρίση, απαλλάσσει το άτοµο από το βάρος των ενοχών του. ίνει στην κρίση µια διάσταση γενικευµένου πολέµου, µέσα στον οποίο όχι µόνο χάνεται η ατο- µικότητα, αλλά και διακινούνται ατοµικά προστατευτικά αντανακλαστικά. Ο άνθρωπος σταµατά την αυτοµοµφή που τον οδηγεί σε κατάθλιψη και προσπαθεί να προφυλάξει τον εαυτό του και αυτούς που προστατεύει από επερχόµενα µεγαλύτερα δεινά. Τα επόµενα θύµατα της οικονοµικής κρίσης, εµφανίστηκαν µέσα από την ηλικιακή οµάδα των Μάλιστα σε αυτή την οµάδα πλέον, η πρωτοκαθεδρία των ανδρών άρχισε να µειώνεται. Το πρόβληµα αυτής της οµάδας ήταν ότι, µόλις είχε αρχίσει να συµµετέχει στο πάρτι της ανάπτυξης και της ατοµικής ευφορίας, συνειδητοποιούσε ότι η γιορτή έφτανε στο τέλος της. Καριέρες που µόλις απογειωνόταν, έβλεπαν να χάνουν το σηµείο στήριξης, καθότι συρρικνωνόταν δραστικά ο επιχειρηµατικός τους κλάδος. Α- τοµικοί ή οικογενειακοί προϋπολογισµοί και σχεδιασµοί ζωής, τιναζόταν στον αέρα. Και το χειρότερο ήταν ότι δεν φαινόταν στον ορίζοντα, εύκολη και προσιτή εναλλακτική λύση. Το νεαρό της ηλικίας οδήγησε κάποιους σε δρα- µατικές αλλαγές στον προσανατολισµό της ζωής τους. Άλλοι µετανάστευσαν, ενώ άλλοι µετοίκησαν στην επαρχία. Κινήσεις βέβαια, που ενώ α- κούγονται σαν τυχοδιωκτικές στις µέρες µας, ό- µως ήταν απόλυτα φυσικές στις προηγούµενες γενιές. Αυτή ακριβώς ήταν και η προτροπή µου, σε ό- σους µε συµβουλεύτηκαν: «Όλοι οι µεγάλοι ευεργέτες του έθνους µας, µε τα σηµερινά δεδοµέ- να, υπήρξαν τυχοδιώκτες. Οι βιογραφίες των περισσοτέρων επιτυχηµένων οικονοµικά ατόµων παγκοσµίως, διέπονται από το πνεύµα των ρηξικέλευθων επιχειρηµατικών κινήσεων και των τυχοδιωκτικών µεταναστεύσεων». Εποµένως την σηµερινή οικονοµική κρίση, οι άνθρωποι αυτοί µπορούν αντί για καταστροφική, να την θεωρήσουν σαν ευκαιρία. Γιατί τους εξαναγκάζει σε κινήσεις, που µπορεί να αποδειχτούν µακροχρόνια, εξαιρετικά επιτυχηµένες. Κινήσεις, τις οποίες η µαλθακότητα της εύκολης ευηµερίας, θα τους είχε αποτρέψει ακόµα και να τις είχαν φανταστεί για τον εαυτό τους. Άλλωστε στο ηλικιακό αυτό φάσµα, όπως βέβαια και στις µικρότερες ηλικίες, υπάρχει κρυµµένο δυναµικό θάρρους, θράσους και αγάπης για την περιπέτεια. υναµικό που εγκλωβίζεται από την αστική ευ- µάρεια και την ευκολία στην πραγµάτωση των πρωταρχικών σχεδιασµών της ζωής. Αργότερα χρονικά, η κρίση επηρέασε και τις δυο ακραίες ηλικιακές οµάδες. Οι µεν ηλικιωµένοι, έχοντας και την φυσική ευαισθησία στην ανάπτυξη κατάθλιψης, παρουσιάζουν όλο και συχνότερα συµπτώµατα κατάθλιψης. Η έλλειψη εναλλακτικών απασχολήσεων, τους οδηγεί στα δίχτυα της τροµολάγνας πληροφόρησης από τα παραδοσιακά ΜΜΕ. Λύση γι αυτούς ίσως αποτελεί η ενεργοποίησή τους σε οργανώσεις και δίκτυα κοινωνικής αλληλεγγύης. Εξάλλου η στενότερη επαφή των συνταξιούχων µε την κοινωνική και πραγµατική ζωή, βάζει σε ορθότερες διαστάσεις το µέγεθος της κρίσης, το οποίο προβάλλεται µεγαλύτερο µέσα από τα ΜΜΕ. Οι νέοι κάτω των 30, µπήκαν στην κρίση αργότερα από όλους. Η χρονική επέκταση της οικογενειακής φροντίδας, τους προστάτεψε αρχικά. Όπως επίσης και η «αυτιστική» ενασχόληση τους αποκλειστικά µε συνοµηλίκους τους, τους κράτησε σε απόσταση από τα πραγµατικά οικονο- µικά προβλήµατα. Το κράτος κατέρρεε και αυτοί ανέβαζαν φωτογραφίες τους στο διαδίκτυο, έκαναν καταλήψεις ή τσακωνόταν µέσα και έξω από τα γήπεδα, ε- κτονώνοντας µε αυτόν τον τρόπο τη νεανική τους ορµή. Τελικά η κρίση για αυτή την ηλικιακή οµάδα µπορεί να αποδειχθεί ευλογία. Γιατί δυστυχώς δεν υπήρχε άλλος τρόπος επαναπροσδιορισµού τους, σε µια παγκοσµιοποιηµένη οικονοµία, που εξελίσσεται ραγδαία. Οι γονείς τους είναι «ευνουχισµένοι» από την ανώδυνη ανάπτυξη των προηγουµένων δεκαετιών και είναι ανίκανοι να δείξουν µε το παράδειγµά τους τον δρόµο προς τον ανταγωνισµό. Ενώ δυστυχώς η πνευµατική και πολιτική ηγεσία δεν γεννά ιδανικά, όπως όφειλε. Όσοι νέοι αντιληφθούν νωρίς, ότι είναι µάταιο να περιµένουν διορισµό ή επιδότηση και καταστρώσουν εναλλακτικά σχέδια για την ζωή τους, θα ανακαλύψουν ευκαιρίες επιτυχίας. Η δηµιουργία είναι αποτέλεσµα της αναζήτησης και η αναζήτηση δυστυχώς είχε ατονήσει από την εύκολη ανάπτυξη. Η οικονοµική κρίση δίνει ακριβώς αυτό το κίνητρο που χρειαζόταν οι νέοι µας. Προδηµοσίευση από: «Η Ψυχιατρική Aλλιώς» εκδόσεις Βήτα 7

6 ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΥΓΕΙΑΣ Ογκολογικό Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης- Τρόπος Λειτουργίας Ιωάννης Γκιόζος Πνευµονολόγος, Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ, Γενικό Νοσοκοµείο «Η Σωτηρία», Ιατρική Σχολή Αθηνών Κωνσταντίνος Συρίγος Καθηγητής Παθολογίας-Ογκολογίας, ιευθυντής Ογκολογικής Μονάδας Γ ΠΠ, Γενικό Νοσοκοµείο «Η Σωτηρία», Ιατρική Σχολή Αθηνών Η Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ του Γενικού Νοσοκοµείου Η Σωτηρία συµµετέχει σε µια προσπάθεια παροχής ογκολογικών υπηρεσιών (πρωτοβάθµιων αλλά και δευτεροβάθµιων) σε ανασφάλιστους ασθενείς µε συµπαγή νεοπλάσµατα. Πρόκειται για µια διαρκώς αυξανόµενη οµάδα ασθενών για τους οποίους δεν υπάρχει καµία απολύτως κοινωνική µέριµνα, ούτε καν η στοιχειώδης δυνατότητα δωρεάν χορήγησης φαρ- µάκων που προβλέπεται για τους άπορους ασθενείς. Με πρωτοβουλία λοιπόν της Ογκολογικής Μονάδας Γ ΠΠ έχει δηµιουργηθεί ένα δίκτυο κέντρων, ώστε να παρέχονται ολοκληρωµένες ιατρικές υπηρεσίες. Η 10µηνη λειτουργία του Ογκολογικού Ιατρείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ανέδειξε µια υπαρκτή, τραγική ανάγκη της κοινωνίας µας, για την οποία δεν υπάρχει καµία πρόβλεψη. Παράλληλα προέβαλε τον κοινωνικό ρόλο του Νοσοκοµείου «Η Σωτηρία» και αξιοποίησε µε τον καλύτερο τρόπο το ανθρώπινο δυναµικό της Ο- γκολογικής Μονάδας του. Τρόπος λειτουργιάς του ογκολογικού κοινωνικού ιατρείου Οι ανασφάλιστοι ασθενείς επιλέγονται από τα κοινωνικά ιατρεία του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, της Αρχιεπισκοπής Αθηνών και του ήµου του Ελληνικού, ενώ εµείς δεν παρεµβαίνουµε καθόλου στην επιλογή τους. Εάν ο ανασφάλιστος ασθενής κατά λάθος προσέλθει στην Μονάδα χωρίς προηγουµένως να έχει επιλεγεί από τα κατάλληλα κοινωνικά ιατρεία, θα φροντίσουµε για την εξυπηρέτησή του µέσω των ανωτέρω κοινωνικών ιατρείων. Κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας µε την Γραµ- µατεία της Ογκολογικής Μονάδας, τα ανωτέρω κοινωνικά ιατρεία παραπέµπουν τον ασθενή η- µέρα Τετάρτη στην Ογκολογική Μονάδα. Ο ασθενής στην πρώτη του επίσκεψη στην Ογκολογική Μονάδα αρχικά δίνει τα πλήρη στοιχεία του στην Γραµµατεία και ακολούθως εκτιµάται ιατρικά προκειµένου να αντιµετωπισθεί το ογκολογικό του πρόβληµα. Η αξιολόγηση, αντιµετώπιση και θεραπεία των ασθενών αυτών γίνεται στους χώρους της Ογκολογικής Μονάδας εκτός ωραρίου, ηµέρα Τετάρτη, µε εθελοντική εργασία όλου του προσωπικού της Μονάδας: γραµµατέων, νοσηλευτριών και ιατρών (ογκολόγος, παθολόγος, πνευµονολόγος, αγγειολόγος, ψυχίατρος). Η χορήγηση χηµειοθεραπείας διενεργείται στην Ογκολογική Μονάδα κάθε Τετάρτη και µετά το πέρας της θεραπείαςο ασθενής επιστρέφει στην οικία του µε ιατρικές οδηγίες καθώς και µε την αναµενόµενη ηµεροµηνία της επόµενης του θεραπείας. Σε περίπτωση που για την αντιµετώπιση της νόσου του ασθενή χρειαστεί και η συνδροµή άλλων ιατρικών ειδικοτήτων π.χ. χειρουργός, ΩΡΛ, ακτινοθεραπευτής κ.τ.λ., η Ογκολογική Μονάδα διαθέτει πλέον ένα δίκτυο επιστηµονικών συνεργατών στην Αθήνα που υποστηρίζουν την προσπάθεια κοινωνικής αλληλεγγύης του Ογκολογικού Ιατρείου και συµµετέχουν στην προσπάθεια ιατρικής φροντίδας του ανασφάλιστου ογκολογικού ασθενή. Οι ίδιοι οι ιατροί της Ογκολογικής Μονάδας επικοινωνούν µε συναδέλφους διαφορετικών ειδικοτήτων που εµπλέκονται στην διαχείριση του ογκολογικού ασθενή, προκειµένου ο ανασφάλιστος ασθενής να εξυπηρετηθεί όσον το δυνατό πιο εύκολα µιας και εκτός από το ιατρικό του πρόβληµα, αντιµετωπίζει και οξύ, σοβαρό οικονο- µικό-κοινωνικό πρόβληµα. Τα φάρµακα και το υγειονοµικό υλικό (αναλώσιµο υλικό, γάζες, σύριγγες, τολύπια κ.λ.π.) που απαιτούνται χορηγούνται δωρεάν από φαρµακευτικές εταιρείες στα πλαίσια της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης τους, ώστε να µην επιβαρύνεται καθόλου το Νοσοκοµείο. Τόσο το αναλώσιµο υλικό, όσο και τα φάρµακα που χρησιµοποιούνται αποθηκεύονται σε ξεχωριστό χώρο, µαζί µε τα απαραίτητα παραστατικά προµήθειάς τους, ώστε να µην υπάρχει η πιθανότητα χρησιµοποίησης υλικού του Νοσοκοµείου και συνακόλουθης επιβάρυνσής του. Το προσωπικό της Ογκολογικής Μονάδας έχει µεγάλη εµπειρία σε αυτή τη διαχείριση, αποθήκευση και χορήγηση φαρµάκων και υλικού, καθώς ακριβώς το ίδιο συµβαίνει και µε τους α- σθενείς των ιεθνών Κλινικών Μελετών που διενεργεί η Ογκολογική µας Μονάδα. Οι εξετάσεις (αιµατολογικές, απεικονιστικές κ.ά.) που χρειάζονται, διενεργούνται εκτός Νοσοκο- µείου, µέσω της συνεργασίας µας µε ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα που συµµετέχουν στο δίκτυο ιατρικής κοινωνικής αλληλεγγύης. Η οργάνωση Ογκολογικού Ιατρείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης µας έδωσε την δυνατότητα να αντιληφθούµε ότι ο ανασφάλιστος ασθενής µπορεί δυνητικά να είναι ο συγγενής, ο γείτονας, ο φίλος, ο συνάδελφός µας ή και εµείς οι ίδιοι σε µια φάση της επαγγελµατικής µας πορείας. εν πρόκειται για τον άνθρωπο που εκ πεποιθήσεως δεν συµµετέχει στο κοινωνικό γίγνεσθαι του ελληνικού βίου, αλλά για οποιονδήποτε από εµάς που σε µία περίοδο της ζωής µας η φυσική µας ασθένεια συνοδεύεται από αντίστοιχη κοινωνική ασθένεια του τόπου µας. Η αλληλεγγύη είναι το εφαλτήριο για το ξεπέρασµα της κρίσης. 8

7 Γενικό Νοσοκοµείο Καλαµάτας. Το Πρώτο «Πράσινο» Νοσοκοµείο της Χώρας µας Γεώργιος Μπέζος ιοικητής Γ.Ν Καλαµάτας «Αυτό που οραµατιστήκαµε πριν 2,5 χρόνια γίνεται σήµερα πράξη». Ένα µεγάλο, πρωτοποριακό και σηµαντικό έργο ενεργειακής εξοικονόµησης και µείωσης των δαπανών, υλοποιείται αυτή την περίοδο σε ένα περιφερειακό νοσοκοµείο της χώρας, αξιοποιώντας µε το καλύτερο δυνατό τρόπο την µοναδική χρηµατοδοτική δυνατότητα µέσω των κοινοτικών πόρων του ΕΣΠΑ. Πρόκειται για το Γενικό Νοσοκοµείο Καλαµάτας, όπου ιοίκηση και υπηρεσιακά στελέχη κατάφεραν να συλλάβουν, να ωριµάσουν και τέλος να εντάξουν πολύ σηµαντικές δράσεις-έργα επιφέροντας πολλαπλά οφέλη για το Νοσηλευτικό Ίδρυµα στον τοµέα της πράσινης ενέργειας. «Μερική υποκατάσταση πετρελαίου µε ηλιοθερµική ενέργεια, κατασκευή νέας θερµοµόνωσης όπου θα εγκατασταθεί το ηλιακό πεδίο και επέκταση αναβάθµιση του BΕMS» συνολικού προϋπολογισµού ευρώ. Η Ηλιοθερµία στην υπηρεσία του κοινωνικού οφέλους: Πρόκειται για το µεγαλύτερο δηµόσιο έργο ηλιοθερµίας που εκτελείται αυτήν την περίοδο στη χώρα µας και ολοκληρώνεται έως τέλους Ιουλίου Είναι ενταγµένο στο Κοινοτικό Πρόγραµµα ΕΠΠΕΡΑΑ του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Ειδικότερα, πρόκειται για την προµήθεια και την εγκατάσταση του ηλιοθερµικού συστήµατος στο Γενικό Νοσοκοµείο Καλαµάτας, το οποίο θα χρησιµοποιηθεί για την θέρµανση των χώρων και την παραγωγή Ζεστών Νερών Χρήσης. Συγκεκριµένα, το έργο των ηλιοθερµικών περιλαµβάνει την εγκατάσταση ενός πεδίου ηλιακών συλλεκτών, (226 τεµάχια) συνολικής συλλεκτικής επιφάνειας 535 τ.µ.,στις στέγες του Γενικού Νοσοκοµείου Καλαµάτας. Το ηλιακό πεδίο θα διασυνδεθεί µε ένα δίκτυο µονωµένων σωληνώσεων, το οποίο και θα µεταφέρει το παραγόµενο θερµό νερό από τους ηλιακούς συλλέκτες προς το λεβητοστάσιο του νοσοκοµείου. Εκεί θα εγκατασταθούν θερµοδοχεία αποθήκευσης νερού, εντός των οποίων θα αποθηκεύεται το παραγόµενο θερµό νερό από τα ηλιακά. Εγκατάσταση Ηλιοθερµικού Συστήµατος στο ΓΝ Καλαµάτας Το συγκεκριµένο ηλιακό θερµικό σύστηµα αποτελείται από: 226 συλλέκτες, συνολικής συλλεκτικής επιφάνειας 535 τµ. 7 ηλιακούς συσσωρευτές (θερµοδοχεία) συνολικής χωρητικότητας lt. Μονάδα αντιστάθµισης της θερµοκρασίας του νερού θέρµανσης. Μονάδα συνεχούς ελέγχου της θερµοκρασίας του ζεστού νερού χρήσης. Και την κεντρική µονάδα ελέγχου της ηλιοθερµικής εγκατάστασης που περιλαµβάνει συστήµατα τηλεπαρακολούθησης και αποµακρυσµένης παραµετροποίησης, τόσο για τοπική προβολή των στοιχείων του συστήµατος, όσο και διαδικτυακά. Πρόκειται για ένα έργο ΑΠΕ υψηλής τεχνολογίας και καινοτοµίας στους ακόλουθους τοµείς: Των υδραυλικών και ηλεκτρονικών αυτοµατισµών και του υδραυλικού κυκλώµατος της ροής του ρευστού στο ηλιακό πεδίο. Της σχεδίασης των δοχείων αποθήκευσης και των υδραυλικών σηµείων εισόδου και εξόδου, κατά τρόπο ώστε να διατηρείται συνεχώς µια θερµική διαστρωµάτωση εντός των δοχείων. Της τεχνολογίας επιτήρησης και ελέγχου της θερµοκρασίας και της κυκλοφορίας του παραγόµενου νερού θέρµανσης καθώς και του παραγό- µενου ζεστού νερού χρήσης. Στόχοι Από το έργο αυτό, στο Γενικό Νοµαρχιακό Νοσοκοµείο Καλαµάτας, ανα- µένεται: Συνολική ενεργειακή εξοικονόµηση που εκτιµάται συντηρητικά στο 31,3% της σηµερινής κατανάλωσης σε πετρέλαιο και ηλεκτρικό ρεύµα, ή περίπου ετησίως. Συνεπώς σε επίπεδο τιµών αγοράς, η απόσβεση της προτεινόµενης επένδυσης αναµένεται να γίνει σε περίπου 2 έτη. Εκτιµάται ότι από την ηλιοθερµική εγκατάσταση θα παράγονται περί τις KWh θερµότητας ετησίως για τις ανάγκες του νοσοκοµείου για θέρ- µανση των χώρων και την παραγωγή ζεστών νερών χρήσης. Οι δε εκποµπές CO 2 θα µειωθούν κατά 546,2 τόνους ετησίως. Ο ιοικητής του Γενικού Νοσοκοµείου Μεσσηνίας κ. Γεώργιος Μπέζος για την παραπάνω δράση δήλωσε: «ύο χρόνια τώρα µαζί µε τους συνεργάτες µου δίνουµε καθηµερινά έναν µεγάλο αγώνα ώστε να ωριµάσουµε προτάσεις και να αξιοποιήσουµε και το τελευταίο ευρώ που µπορούµε µέσω της µοναδικής χρηµατοδοτικής ευκαιρίας των κοινοτικών κονδυλίων. Και θέλω να πιστεύω ότι ΌΛΟΙ ΜΑΖΙ έχουµε προχωρήσει αρκετά πράγµατα. Αυτή τη στιγµή το Νοσοκοµείο µας έχει εντάξει σε κοινοτικά προγράµµατα 15 προτάσεις-έργα συνολικού προϋπολογισµού ευρώ. Το έργο της ενεργειακής αναβάθµισης εντάσσεται και αυτό στο γενικότερο πλαίσιο των ενταγµένων προτάσεων και αναβαθµίζει σηµαντικά το Νοσοκοµείο µας και την ποιότητα υπηρεσιών υγείας που αυτό προσφέρει. Σε λίγες µέρες από σήµερα το έργο θα έχει ολοκληρωθεί. Το οικονοµικό όφελος για το νοσοκοµείο θα είναι µεγάλο. εν επιτρέπεται στην Καλα- µάτα µε αυτές τις κλιµατολογικές συνθήκες να πληρώνουµε τόσα χρήµατα για την αγορά πετρελαίου, περίπου ευρώ το χρόνο. Είναι υπερβολή, είναι πρόκληση. Σε αυτή τη φάση προχωρούµε στην µερική υποκατάσταση του και σε λίγο στην ολική µε την έλευση του φυσικού αερίου. Στο χέρι µας είναι να τα καταφέρουµε. εν αφήνουµε ούτε µέρα να πάει χα- µένη. Συγχαρητήρια στους συνεργάτες µου». 9

8 Ο Καρκίνος του Προστάτη και τα ιλήµµατα που Προκύπτουν Ιωάννα Νικολούτσου MD, PhD Ο καρκίνος του προστάτη σε νούµερα: Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άντρες µετά τον καρκίνο του πνεύµονα. Κάθε άντρας έχει 15,9% κίνδυνο κατά τη διάρκεια της ζωής του να διαγνωστεί µε καρκίνο του προστάτη και 2,8% κίνδυνο να πεθάνει από τη νόσο αυτή άντρες µε καρκίνο του προστάτη πρέπει να τεθούν σε θεραπεία, προκειµένου να διασωθεί η ζωή 1 άντρα. Προσυµπτωµατικός έλεγχος ή όχι; Το δίληµµα αυτό έχει γίνει επιτακτικό τα τελευταία χρόνια λόγω της ευρείας διάδοσης του προσυµπτωµατικού ελέγχου µε την εξέταση PSA και της µεγάλης αύξησης των διαγνώσεων καρκίνου του προστάτη. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει τρόπος να καθοριστεί κατά το χρόνο της διάγνωσης ποιες περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη είναι πιθανό να απειλήσουν τη ζωή του ατόµου και ποιες όχι. Ως αποτέλεσµα, σχεδόν όλοι οι άντρες µε καρκίνο του προστάτη που διαγνώστηκαν µέσω της µέτρησης του PSA, επιλέγουν τη θεραπευτική αντιµετώπιση, γεγονός που µπορεί να αφήσει ανεξίτηλα σηµάδια τόσο σε σωµατικό, όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Η U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF) εξέδωσε µία σύσταση κατά του προσυµπτωµατικού ελέγχου για τον καρκίνο του προστάτη µε βάση το PSA. Σύµφωνα µε αυτήν την οµάδα εργασίας: πολλοί άντρες βλάπτονται από τον προσυµπτωµατικό έλεγχο για τον καρκίνο του προστάτη και λίγοι επωφελούνται. Επιθετική ή βραδέως εξελισσόµενη µορφή; Ο προσυµπτωµατικός έλεγχος µε PSA φάνηκε πτωχός προγνωστικός δείκτης για τον καρκίνο για δύο λόγους. Πρώτον, παρουσιάζει ψευδώς θετικά αποτελέσµατα σε άντρες που µπορεί να έχουν αυξηµένα επίπεδα του αντιγόνου λόγω άλλων καταστάσεων, όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη. Αυτοί οι ασθενείς συνήθως υπόκεινται σε επεµβατικές βιοψίες, παρόλο που δεν έχουν καρκίνο του προστάτη. εύτερον, ακόµα και όταν η εξέταση ανιχνεύει σωστά τον καρκίνο του προστάτη, πολλοί από τους διαγνωσµένους ασθενείς δεν αναπτύσσουν ποτέ την επιθετική µορφή της νόσου. Ωστόσο, αυτοί οι ασθενείς συχνά υπόκεινται σε ριζικές θεραπευτικές παρεµβάσεις που µπορεί να προκαλέσουν σοβαρές ανεπιθύµητες ενέργειες, όπως η ακράτεια και η στυτική δυσλειτουργία. Απαιτείται έρευνα για τον προσδιορισµό νέων µεθόδων προσυµπτωµατικού ελέγχου που µπορεί να διακρίνουν τη µη εξελισσόµενη ή τη βραδέως εξελισσόµενη νόσο από την επιθετική µορφή. Πώς επιδρά η διατροφή και ο τρόπος ζωής; Ο καθηγητής διατροφής και επιδηµιολογίας Edward Giovannucci, πρόσφατα εξέτασε την επίδραση εννέα παραγόντων διατροφής και τρόπου ζωής. ιαπίστωσε ότι το κάπνισµα, η παχυσαρκία και η έλλειψη φυσικής ά- σκησης αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης επιθετικού καρκίνου. Μία µελέτη από τη Σχολή ηµόσιας Υγείας του Harvard από την Kathryn Wilson, έδειξε ότι οι άντρες που κατανάλωναν καφέ είχαν σηµαντικά χαµηλότερο κίνδυνο για ανάπτυξη επιθετικής µορφής καρκίνου του προστάτη. Άλλη µία µελέτη έδειξε ότι η κατανάλωση σάλτσας ντοµάτας συσχετίστηκε µε αξιοσηµείωτα χαµηλότερο κίνδυνο για εµφάνιση καρκίνου του προστάτη. Άλλος ένας παράγοντας που µπορεί να καθορίζει τη διαφορά µεταξύ της «ακίνδυνης» και της επιθετικής µορφής του καρκίνου του προστάτη είναι η σεξουαλικά µεταδιδόµενη λοίµωξη µε trichomonas vaginalis. Σύµφωνα µε µία µελέτη της Jennifer Rider, από το τµήµα επιδηµιολογίας του Πανεπιστηµίου του Harvard, οι άντρες που είχαν µολυνθεί είχαν υψηλότερα ποσοστά εµφάνισης επιθετικού καρκίνου του προστάτη, ή θανάτου από τη νόσο αυτή. Το δίληµµα: θεραπεία ή όχι; Οι περισσότεροι γιατροί εστιάζουν στη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη, δαπανώντας µεγάλα χρηµατικά ποσά για τη χηµειοθεραπεία, που έχει ελάχιστη επίδραση στη θνησιµότητα από τη νόσο, ενώ έχει συχνά ση- µαντικές ανεπιθύµητες ενέργειες. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς µε καρκίνο του προστάτη πεθαίνουν από άλλες αιτίες που µπορούν να προληφθούν. Εάν το επίκεντρο είναι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, µπορούν να επιτευχθούν τρεις στόχοι ταυτόχρονα: η µείωση του κινδύνου θανάτου από συχνά νοσήµατα, όπως η καρδιακή νόσος και ο σακχαρώδης διαβήτης, η βελτίωση της ποιότητας ζωής και πιθανά η βελτίωση της πρόγνωσης του καρκίνου του προστάτη. Ειδικότερα, η διακοπή του καπνίσµατος και η αύξηση της φυσικής δραστηριότητας µετά τη διάγνωση, µπορούν να µειώσουν σηµαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης επιθετικής µορφής καρκίνου του προστάτη. Μέχριναδιευκρινιστούνοι παράγοντες που µπορεί να βοηθήσουν στην πρόβλεψη της πορείας του καρκίνου του προστάτη, οι γιατροί και οι ασθενείς βρίσκονται αντιµέτωποι µε δύσκολες αποφάσεις σχετικά µε τη θεραπεία. Η χειρουργική επέµβαση, η ακτινοθεραπεία και η χηµειοθεραπεία αποτελούν τον ενδεδειγµένο τρόπο αντιµετώπισης σε περιπτώσεις όπου ο καρκίνος είναι ήδη προχωρηµένος, ή όταν ο ασθενής είναι νέος και µέχρι πρότινος υγιής. Σε περιπτώσεις που οι άντρες είναι µεγαλύτεροι σε ηλικία ή διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για άλλα νοσήµατα, οι αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής µπορεί αν είναι πιο αποτελεσµατικές, όχι µόνο στον έλεγχο του καρκίνου, αλλά και στην προαγωγή της υγείας. Η ελπίδα είναι ότι οι κλινικοί γιατροί θα αξιοποιήσουν τη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη για να αξιολογήσουν σφαιρικά την υγεία του ασθενούς. Πηγή:http://www.hsph.harvard.edu/news/magazine/the-prostate-cancerpredicament/ 10

9 Kάπνισµα και Στοµατική Υγεία- Ο Ρόλος του Οδοντιάτρου στη ιακοπή ρ. Θεοδώρα Σκούρα BchD FRCD London Χειρουργός Οδοντίατρος, ιευθύντρια Skourasdent Σύµφωνα µε τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας (WHO), το 1/3 του ενήλικου πληθυσµού είναι καπνιστές. Το κάπνισµα έχει διαστάσεις παγκόσµιας επιδηµίας αφού προκαλεί 3,5 εκατοµµύρια θανάτους ετησίως και επιπλέον πολλά σοβαρά νοσήµατα, αυξάνοντας τις ανάγκες των καπνιστών για ιατρικές υπηρεσίες. Η βλαβερή επίδραση του καπνίσµατος στη στοµατική υγεία αφορά στη πρόκληση ή στη συµµετοχή, ως παράγοντας κινδύνου, σε µια σειρά νοσηρών εκδηλώσεων στο στόµα µε πιο σοβαρή τις καρκινικές µεταλλάξεις που οδηγούν σε κακοήθεις βλάβες. Η εµφάνιση ή και υποτροπή καρκίνου του στόµατος, η περιοδοντίτιδα ενηλίκων, η νικοτινική στοµατίτιδα, η µελάχρωση των βλεννογόνων καπνιστών, η χρώση των δοντιών, η άπνοια ύπνου και η αποτυχία εµφυτευµάτων είναι µερικές µόνο από τις αρνητικές συνέπειες του καπνού στο στόµα. Η κατανάλωση καπνού περιορίζει την άµυνα του οργανισµού σε στοµατικές λοιµώξεις, επιτείνει την καταστροφή των περιοδοντικών ιστών και επιβραδύνει την επούλωση του βλεννογόνου. Πιο αναλυτικά: Χρωµατισµός δοντιών/αναπνοή Το κάπνισµα ευθύνεται για τη χαρακτηριστική καφέ/κίτρινη χρώση των δοντιών, των λευκών σφραγισµάτων αλλά και της γλώσσας. Οι καπνιστές εµφανίζουν δυσάρεστη αναπνοή αλλά και επιβαρύνονται ακόµη περισσότερο εάν πάσχουν από άπνοια ύπνου. Η οξύτητα της όσφρησης και της γεύσης τους µειώνεται. Επούλωση ιστών Έπειτα από εξαγωγές ή απλή θεραπεία περιοδοντίου η επούλωση γίνεται δυσκολότερα και δεν είναι το ίδιο καλή στους καπνιστές. Στις χειρουργικές θεραπείες το πρόβληµα είναι ακόµη πιο έντονο και ενδείκνυται εντόνως η αποφυγή του καπνίσµατος µετά την επέµβαση. Ουλίτιδα/Περιοδοντίτιδα Είναι αποδεδειγµένη η βλαπτική δράση του καπνού στα ούλα καθώς αυξάνει τη συχνότητα αλλά και τη βαρύτητα των νόσων του περιοδοντίου όπως η ουλίτιδα και η περιοδοντίτιδα. Έτσι, το κάπνισµα κατατάσσεται στους βασικότερους παράγοντες περιοδοντικής νόσου. Επιπλέον, η αιµορραγία λόγω φλεγµονής περιοδοντίου εµφανίζεται στους καπνιστές µειωµένη και έτσι µπορεί να τους καθυστερήσει από το να ζητήσουν έγκαιρα θεραπεία. Αποτυχία οδοντικών εµφυτευµάτων Το κάπνισµα είναι αποδεδειγµένα αρνητικός παράγων στην επιτυχή έκβαση ενός εµφυτεύµατος και αποτελεί σηµαντικό µείον για τον υποψήφιο για εµφυτεύµατα ασθενή. Όταν κανείς διακόπτει το κάπνισµα οι πιθανότητες µιας επιτυχηµένης ενσωµάτωσης του εµφυτεύµατος στο οστό αυξάνονται κατά πολύ. Καρκίνος του στόµατος Στον καπνό και στην πίσσα που περιέχει ένα τσιγάρο έχουν βρεθεί τα πιο ισχυρά γνωστά καρκινογόνα. Η συντριπτική πλειοψηφία των κακοηθών βλαβών του στόµατος αφορά καπνιστές και κυρίως άτοµα >40 ετών. Το αλ- κοόλ και η κατάχρησή του προωθεί ακόµα περισσότερο την καρκινογόνο δράση του καπνίσµατος δρώντας υποβοηθητικά (promoter). Η διαφορά στην αναλογία µεταξύ των κρουσµάτων στα δύο φύλα είναι σήµερα ελάχιστη καθώς όλο και περισσότερες Ελληνίδες καπνίζουν. Τα πρώτα στάδια µιας καρκινικής βλάβης εκδηλώνονται συνήθως ως λευκές περιοχές, συνήθως ανώδυνες, µε πιο συχνή εντόπιση τα πλάγια χείλη της γλώσσας ή το έδαφος του στόµατος. Έλκη ή πληγές στο στόµα που δεν επουλώνονται µετά την άρση τοπικών αιτιών και την παρέλευση δύο εβδοµάδων χωρίς βελτίωση, θα πρέπει να ερευνώνται περαιτέρω µε λήψη βιοψίας. Πρωτίστως, οι καπνιστές ως οµάδα κινδύνου θα πρέπει να υποβάλλονται συχνά σε οδοντικό και στοµατολογικό έλεγχο. Το κάπνισµα αποτελεί σοβαρή χρόνια νόσο και την κυριότερη τροποποιήσιµη αιτία πρόωρου θανάτου και θα πρέπει να αντιµετωπιστεί από τη ιατρική κοινότητα, από την πολιτεία και από τον καθένα µας ξεχωριστά. Συγκεκριµένα, ο οδοντίατρος είναι ο καλύτερος εκπαιδευµένος κλινικός στην εντόπιση ύποπτων βλαβών στο στόµα. Η επίσκεψη στον οδοντίατρο είναι µια ευκαιρία για ενηµέρωση σχετικά µε τις βλαβερές επιπτώσεις του καπνού και πιθανώς για την παραποµπή σε κάποια µονάδα διακοπής καπνίσµατος. Ο ρόλος του οδοντιάτρου στη συµβουλευτική κατά του καπνίσµατος περιλαµβάνει τις εξής δράσεις: ηµιουργία αντικαπνιστικού περιβάλλοντος στο ιατρείο. Με τη βοήθεια εποπτικού υλικού και ενηµερωτικών φυλλαδίων ενισχύεται η αντικαπνιστική συνείδηση. Ακόµη, το ίδιο το προσωπικό θα πρέπει να λειτουργεί ως πρότυπο συµπεριφοράς. Η συζήτηση σχετικά µε το κάπνισµα και η ανάδειξή του µε κάθε ευκαιρία σε µείζον πρόβληµα για τη δηµόσια υγεία συντελεί συχνά και στην αντιµετώπισή του. Λήψη λεπτοµερούς ιατρικού και οδοντιατρικού ιστορικού µε ερωτήσεις σχετικές µε την καπνιστική συνήθεια και συσχέτιση µε συστηµατικές νόσους όπως η καρδιαγγειακή νόσος. Χορήγηση ειδικών ερωτηµατολογίων για τους καπνιστές µε σκοπό τον προσδιορισµό του βαθµού εξάρτησης από την νικοτίνη και τοποθέτηση του προβλήµατος στις σωστές διαστάσεις. Μόνο έτσι οι πιθανότητες διακοπής του καπνίσµατος είναι καλές. ιερεύνηση της σχέσης του ασθενούς µε το κάπνισµα, της επιθυµίας για διακοπή καθώς και των προηγούµενων προσπαθειών διακοπής του καπνίσµατος. Εξατοµίκευση της συµβουλευτικής µε βάση ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, το φύλο, η κοινωνική θέση, η οικονοµική κατάσταση και η γενικότερη κατάσταση της υγείας. Παραποµπή σε ειδικές µονάδες-κέντρα διακοπής καπνίσµατος που θα παρέχουν πολύτιµη βοήθεια στην προσπάθεια του ασθενούς. 11

10 Νέα από την Ευρώπη Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ OECD ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ 1 Η ΦΟΡΑ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΑΠΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 2010 Ένα από τα βασικά ευρήµατα του Health at a Glance: Europe 2012 αποτελεί η µείωση, για πρώτη φορά µετά το 1975, των κεφαλήν δαπανών για την υγεία και το ποσοστό του ΑΕΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το Από τον ετήσιο ρυθµό αύξησης 4.6% µεταξύ των ετών , οι κατά κεφαλήν δαπάνες για την υγεία έπεσαν στο -0.6% το Το ποσοστό του ΑΕΠ που διατίθεται για την υγεία ήταν κατά µέσο όρο 9% στις χώρες της Ε.Ε., µειωµένο σε σχέση µε το 9.2% το Στην Ιρλανδία, οι δαπάνες για την υγεία µειώθηκαν κατά 7.9% το 2010 σε σύγκριση µε το µέσο ετήσιο ρυθµό ανάπτυξης του 6.5% µεταξύ του 2000 και του Στην Εσθονία η µείωση ήταν της τάξεως 7.3% το 2010, µετά από ετήσιο ρυθµό ανάπτυξης >7% µεταξύ των ετών Παρόλα αυτά, αξίζει να σηµειωθεί ότι η κατάσταση της υγείας του πληθυσµού δεν εµφανίζεται χειρότερη εξαιτίας της οικονοµικής κρίσης, υπογραµµίζοντας την αναγκαιότητα για αποτελεσµατική διαχείριση των δαπανών για την υγεία. Μεταξύ άλλων πληροφοριών που περιλαµβάνονται στην έκθεση, υπολογίζεται ότι οι δαπάνες για την πρόληψη των ασθενειών αντιπροσωπεύουν µόνο το 3% των συνολικών δαπανών για την υγεία και εµφανίζονται µειωµένες κατά 3.2% σε σχέση µε την προηγούµενη χρονιά. Περισσότεροι από το 50% του ενήλικου πληθυσµού στην Ε.Ε. είναι υπέρβαροι και 17% είναι παχύσαρκοι. Σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες, το ποσοστό των παχύσαρκων ατόµων έχει διπλασιαστεί από το 1990 και κυµαίνεται µεταξύ 8% στη Ρουµανία και στην Ελβετία και >25% στην Ουγγαρία και στο Ηνωµένο Βασίλειο. Η παχυσαρκία και το κάπνισµα αποτελούν τους σηµαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τα νοσήµατα του καρδιαγγειακού συστήµατος και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και ευθύνονται για περισσότερο από το 1/3 (36%) των θανάτων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το Σε ότι αφορά το εργατικό δυναµικό, ο αριθµός των κατά κεφαλή γιατρών έχει αυξηθεί σχεδόν σε όλα τα κράτη-µέλης της Ε.Ε. κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, ιδιαιτέρως σε Ελλάδα και Ηνωµένο Βασίλειο, από ένα µέσο όρο 2.9 για άτοµα πληθυσµό το 2000 σε 3.4 το Σχεδόν σε όλες τις χώρες, υπάρχουν τώρα πολλοί περισσότεροι ειδικευµένοι σε σχέση µε τους γενικούς ιατρούς εξαιτίας της έλλειψης ενδιαφέροντος στην παραδοσιακή πρακτική της οικογενειακής ιατρικής και το αυξανόµενο χάσµα των αµοιβών. Η αργή αύξηση ή µείωση στον αριθµό των γενικών ιατρών εγείρει ανησυχία σε ότι αφορά στην πρόσβαση στην πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας για ορισµένες οµάδες του πληθυσµού. Για περισσότερες πληροφορίες: and ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 2012 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ Ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός για τη Βελτίωση των Συνθηκών Εργασίας και ιαβίωσης δηµοσίευσε την 3 η έρευνα για την ποιότητα ζωής του πληθυσµού των 27 κρατών-µελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της έρευνας καταγράφεται µείωση >20% στα επίπεδα αισιοδοξίας και ευτυχίας σε ορισµένες χώρες της Ε.Ε. Σε περισσότερους από το 1/3 του πληθυσµού καταγράφεται επιδείνωση της οικονοµικής τους κατάστασης κατά το διάστηµα των τελευταίων 5 ετών. Τα αποτελέσµατα αυτά αντανακλούν σε µεγάλο βαθµό µε ορισµένες ενδιαφέρουσες εξαιρέσεις- την οικονοµική πραγµατικότητα µε τα υψηλότερα επίπεδα αισιοδοξίας να αναφέρονται στη ανία και στη Σουηδία και τα χαµηλότερα στην Ελλάδα, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία. Η κοινωνική κατάσταση στην Ε.Ε. αντανακλά σήµερα µια σύνθετη και περίπλοκή ιστορία. Από την τελευταία έρευνα που πραγµατοποιήθηκε, το 2007 περισσότεροι είναι οι άνθρωποι που είχαν υψηλά εισοδήµατα και διέµεναν σε υψηλής ποιότητας κατοικίες και τώρα παλεύουν µε την ανεργία, τα χρέη, την ανασφάλεια σε σχέση µε την στέγαση και την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Η έρευνα τονίζει επίσης πως είναι πια πολύ δύσκολο για µεγάλο µέρος του πληθυσµού ν ανταποκριθεί στις βασικές ανάγκες διαβίωσης: 7% του πληθυσµού αναφέρουν «ιδιαίτερη δυσκολία» να ανταποκριθούν στις ανάγκες διαβίωσης µε µεγάλες διαφορές να καταγράφονται µεταξύ των κρατών-µελών που κυµαίνονται από 22% στην Ελλάδα µέχρι 1% στην Φιλανδία. Στην ερώτηση «Σε ποιόν θα απευθυνόσασταν στην επείγουσα ανάγκη για δανεισµό χρηµάτων», οι περισσότεροι Ευρωπαίοι (70%) απάντησαν πως θα στρεφόντουσαν σε κάποιο µέλος της οικογένειάς τους ή σε κάποιον συγγενή. Το 12% θα απευθυνόταν σε κάποιον φίλο, γείτονα ή κάποιον άλλον, ενώ το 8% θα στρεφόταν σε κάποιον οργανισµό. Ένας στους 10 αναφέρει πως δεν θα µπορούσε να στραφεί σε δανεισµό σε κανέναν, κάτι που ισχύει κυρίως για τα κατώτερα κοινωνικό-οικονοµικά στρώµατα (15%). Το 8% του πληθυσµού των χωρών της Ε.Ε αναφέρουν πως αδυνατούν να αποπληρώσουν συστη- µατικά τα δάνειά τους. Η γενική έκθεση εξετάζει µια σειρά θεµάτων όπως η εργασία, το εισόδηµα, οι συνθήκες διαβίωσης και στέγασης, η οικογενειακή υγεία, η ισορροπία εργασίας-ζωής, η ικανοποίηση από τη ζωή και η αντιλαµβανόµενη ποιότητα της κοινωνίας. Περαιτέρω αναφορές για την υποκειµενική ευεξία, τις κοινωνικές ανισότητες, την ποιότητα της κοινωνίας και των δηµόσιων υπηρεσιών και τις τάσεις στην ποιότητα της ζωής στο διάστηµα των τριών ερευνών θα ακολουθήσουν το Για περισσότερες πληροφορίες: 12

11 Bιβλιογραφία IMPROVING HEALTH AND WELL-BEING THROUGH COMMUNITY HEALTH CHAMPIONS: A THEMATIC EVALUATION OF A PROGRAMME IN YORKSHIRE AND HUMBER. Perspect Public Health Mar;133(2) P.p 6-103, 2013 Woodall J., White J., South J. Aims: The contribution that lay people can make to the public health agenda is being increasingly recognised in research and policy literature. This paper examines the role of lay workers (referred to as 'community health champions') involved in community projects delivered by Altogether Better across Yorkshire and Humber. The aim of the paper is to describe key features of the community health champion approach and to examine the evidence that this type of intervention can have an impact on health. Methods: A qualitative approach was taken to the evaluation, with two strands to gathering evidence: interviews conducted with different stakeholder groups including project leads, key partners from community and statutory sectors and community workers, plus two participatory workshops to gather the views of community health champions. Seven projects (from a possible 12) were identified to be involved in the evaluation. Those projects that allowed the evaluation team to explore fully the champion role (training, infrastructure, etc.) and how that works in practice as a mechanism for empowerment were selected. In total, 29 semi-structured interviews were conducted with project staff and partners, and 30 champions, varying in terms of age, gender, ethnicity and disability, took part in the workshops. Results: Becoming a community health champion has health benefits such as increased self-esteem and confidence and improved well-being. For some champions, this was the start of a journey to other opportunities such as education or paid employment. There were many examples of the influence of champions extending to the wider community of family, friends and neighbours, including helping to support people to take part in community life. Champions recognised the value of connecting people through social networks, group activities, and linking people into services and the impact that that had on health and well-being. Project staff and partners also recognised that champions were promoting social cohesiveness and helping to integrate people into their community. Conclusions: The recent public health White Paper suggested that the Altogether Better programme is improving individual and community health as well as increasing social capital, voluntary activity and wider civic participation. This evaluation supports this statement and suggests that the community health champion role can be a catalyst for change for both individuals and communities. ENGAGING STUDENT HEALTH ORGANIZATIONS IN REDUCING HEALTH DISPARITIES IN UNDERSERVED COMMUNITIES THROUGH VOLUNTEERISM: DEVELOPING A STUDENT HEALTH CORPS J. Health Care Poor Underserved Aug;20(3) P.p , 2009 Mays V.M., Ly L., Allen E., Young S. One underutilized method for reducing health disparities and training culturally competent health care workers is the engagement of undergraduate student health organizations in conducting health screenings, promotion, and health education outreach activities in in underserved racial/ethnic communities. We conducted a needs assessment of 14 predominantly racial/ethnic minority undergraduate student-run health organizations. The 14 organizations annually served approximately 12,425 people (67% Hispanic, 25% African American, 6.33% Asian Pacific Islander), predominantly at health fairs within Los Angeles County (averaging 138 attendees). Student organizations provided screenings on general health conditions and diseases, with less emphasis on behavioral risk factors (e.g., drinking, smoking). Organizations indicated a need for increased and affordable training in preventive health screenings and help in understanding target populations' needs. Universities are in an excellent position to train, supervise, and organize volunteer health corps in order to engage students in reducing health disparities and to train culturally competent health care providers. CHANGING DYNAMICS IN THE CANADIAN VOLUNTARY SECTOR: CHALLENGES IN SUSTAINING ORGANIZATIONAL CAPACITY TO SUPPORT HEALTHY COMMUNITIES. J R Soc Promot Health. Nov;126(6) P.p 275-9, 2006 Steedman E., Rabinowicz J. The voluntary sector is recognized, by citizens, industry and government, as an increasingly vital contributor to healthy communities within Canadian society, called upon to provide front-line service delivery in areas of community support that were in the past often served by government and or religious charity. (The voluntary sector is large, consisting of an estimated 180,000 non-profit organizations [of which 80,000 are registered as charities] and hundreds of thousands more volunteer groups that are not incorporated [Statistics Canada, 2002].) The dynamics of the sector have changed considerably over the past decade, as government has pulled back the level of core organizational funding support and the role of the church has diminished. As community health is directly related to the organizational health of service-providing non-profits and charities, these organizations are looking increasingly towards corporate and individual donors, along with new self-financing approaches that generate revenues. They are also facing challenges in attracting and retaining skilled and motivated volunteers. As the scope of the voluntary sector and its overall influence grows, so do the organizational and financial challenges it faces. This article will address in particular the issue of funding support for healthy communities and examine a number of potential and existing best practices for sustaining community health in Canada. We will also look at the issue of volunteerism and human resource capacity challenges for organizations. 13

12 Νέες Εκδόσεις ΥΓΕΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Ανισότιµες Σχέσεις-Χάσµατα Ευζωίας Επιµέλεια Έκδοσης: Χαράλαµπος Οικονόµου Εκδόσεις Αλεξάνδρεια Αθήνα, 2013 ISBN: Παρά το γεγονός ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει σηµειωθεί διεθνώς σηµαντική βελτίωση στο επίπεδο υγείας και στην κάλυψη του πληθυσµού από τις υπηρεσίες φροντίδας υγείας, οι α- νισοτιµίες τόσο µεταξύ των χωρών όσο και ανά- µεσα στις κοινωνικοοικονοµικές οµάδες αλλά και τις γεωγραφικές περιφέρειες εξακολουθούν να υφίστανται και σε ορισµένες περιπτώσεις έχουν διευρυνθεί. Τα άτοµα που ανήκουν σε χαµηλότερες κοινωνικοιοικονοµικές οµάδες εµφανίζουν υψηλότερους δείκτες νοσηρότητας, θνησιµότητας και α- ναπηρίας, χρησιµοποιούν σε µικρότερο βαθµό τις υπηρεσίες υγείας από ότι θα ήταν αναµενό- µενο µε βάση τις ανάγκες τους και πολλές φορές αναγκάζονται να συµµετέχουν στο κόστος παροχής ορισµένων υπηρεσιών υγείας, µε ένα υψηλό µερίδιο του εισοδήµατός τους. Οι πολιτικές σκληρής λιτότητας που εφαρµόζονται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, µεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, καθώς η ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών υγείας που προωθείται από φιλελεύθερης έµπνευσης µεταρρυθµίσεις, αναµένεται να επιδεινώσουν ακόµα περισσότερο το πρόβληµα. Στο πλαίσιο αυτό, ο παρών τόµος επιδιώκει να συνοψίσει τη βασική συζήτηση που λαµβάνει χώρα διεθνώς και να σκιαγραφήσει την υφιστάµενη κατάσταση στην Ελλάδα. Ο ΗΓΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟ Γιάννης Τούντας & Κυριάκος Σουλιώτης Πανελλήνιος Σύνδεσµος Νεφροπαθών Εκδόσεις Gutenberg Αθήνα, 2013 Η ύπαρξη ασθένειας είναι άρρηκτα συνδεδεµένη µε αισθήµατα αβεβαιότητας και ανασφάλειας που αφορούν τόσο στην έκβαση και τις συνέπειές της όσο και στη διαχείρισή της στο πλαίσιο των συστη- µάτων υγείας. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι ο συνδυασµός του κενού πληροφόρησης µεταξύ ασθενών και επαγγελ- µατιών υγείας και της ραγδαίας εξέλιξης των διαγνωστικών και θεραπευτικών µέσων καθιστά σχεδόν αδύνατη την πλήρη γνώση των πασχόντων, όχι µόνο για το αµιγώς επιστηµονικό σκέλος της πάθησής τους αλλά και για τους ενδεδειγµένους τρόπους χρήσης των απαιτούµενων υπηρεσιών υγείας. Ταυτόχρονα, η ύπαρξη ενός σύνθετου πλέγµατος δικαιωµάτων (αλλά και κανόνων) κατά την πρόσβαση των πολιτών στο σύστηµα υγείας, ιδίως στο πλαίσιο της άσκησης του ασφαλιστικού τους δικαιώµατος, εντείνει τις αρνητικές συνέπειες της ασθένειας, µε το φαινόµενο να εµφανίζεται πιο έντονο στις περιπτώσεις ασθενών µε χρόνια νοσήµατα. Η πραγµατικότητα αυτή αποτέλεσε την αφετηρία µιας εκδοτικής προσπάθειας που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια από το Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής και συνίσταται στην αποτύπωση και παρουσίαση χρήσιµων πληροφοριών που αφορούν σε οµάδες χρονίως πασχόντων. Η πρώτη έκδοση αναφερόταν στους ασθενείς µε ρευµατικά νοσήµατα, ενώ η παρούσα στους πάσχοντες από χρόνια νεφρική νόσο. Όπως γίνεται αντιληπτό, η φύση των ασθενειών αυτών και εν προκειµένω της χρόνιας νεφρικής νόσου, καθιστά αναγκαία την ανάδειξη µιας σειράς ζητηµάτων που καλύπτουν τόσο αµιγώς επιστη- µονικά θέµατα γύρω από τη νόσο όσο και θέµατα που αφορούν στα δικαιώµατα των ασθενών αυτών γύρω από την υγεία, την εκπαίδευση, την εργασία, τη συνταξιοδότηση κ.α.. Αυτό διότι, αφ ενός, η συνοπτική παράθεση επιστηµονικών πληροφοριών γύρω από τη νόσο συµβάλλει στην κατανόησή της και ενδυναµώνει τον ασθενή κατά τη µετέπειτα αντιµετώπισή της και, αφ ετέρου, η επιβάρυνση που προκαλείται σε όλες σχεδόν τις δραστηριότητες των πασχόντων γίνεται ακόµη µεγαλύτερη, όταν δεν είναι γνωστές οι τυχόν ευεργετικές ρυθµίσεις που συνήθως έχουν προβλεφθεί στα συστήµατα υγείας των ανεπτυγµένων χωρών. Ιδιαίτερα µάλιστα στην ελληνική εκδοχή του προβλήµατος, η παραπάνω ανάγκη ενισχύεται και από το σύνθετο πλέγµα των ρυθµίσεων για τους χρόνιους ασθενείς, οι οποίες µάλιστα διαφέρουν στη βάση µιας σειράς δεδοµένων, όπως π.χ. ο ασφαλιστικός φορέας. Υπό το πρίσµα αυτό, η παρούσα έκδοση, αν και δε συνιστά µια εξαντλητική παράθεση µέτρων που έχουν ληφθεί για τους ασθενείς µε χρόνια νεφρική νόσο, συµβάλλει στην αποσαφήνιση του πλαισίου που διέπει µια σειρά από πτυχές της καθηµερινότητάς τους, αφού πρώτα έχει παραθέσει συνοπτικά κρίσιµες πληροφορίες γύρω από τη νόσο. 14

13 Προσεχή Συνέδρια ; 21 ST IUHPE 2013 WORLD CONFERENCE ON HEALTH PROMOTION Best Investments for Health August , Pattaya Exhibition and Convention Hall, Thailand Οργ.: International Union for Health Promotion and Education (IUHPE) and the Thai Health Promotion Foundation (ThaiHealth) Πληρ.: ProCongress (Thailand) Co., Ltd Τηλ.: Fax: Website: ; 34 TH ANNUAL CONFERENCE OF THE INTERNATIONAL SOCIETY FOR CLINICAL BIOSTATISTICS August 2013, Munich, Germany Οργ./Πληρ.: International Society for Clinical Biostatistics, Τηλ.:+49 (0) Fax: +49 (0) / Website: ; 16 TH EUROPEAN HEALTH FORUM. Creating a Better Future for Health in Europe October , Bad Hofgastein, Austria Οργ./ Πληρ.: International Forum Gastein (IFG) Τηλ.: Fax: info(at)ehfg.org Website: ; 2 O ΙΕΘΝΕΣ FORUM «ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ & ΚΑΡΚΙΝΟΣ» Από την Πρόληψη στη Θεραπεία» Οκτωβρίου 2013, Ξενοδοχείο Hilton Αθήνα Οργ.: Ελληνική Συνεργαζόµενη Ογκολογική Οµάδα Πληρ.: GK Advertising Τηλ.: , , , Fax: Website: ; CITY HEALTH SECOND INTERNATIONAL CITY HEALTH CONFERENCE. Creating Healthy Places For Healthy Futures November , Glasgow Science Centre Scotland Οργ.: SCVO The Scottish Council for Voluntary Organizations Πληρ.: SCVO Events Team Τηλ.: +44 (0) Website: ; 6 TH EUROPEAN PUBLIC HEALTH CONFERENCE Health in Europe: are we there yet? Learning from the past, building the future November , The Square, Brussels, Belgium Οργ./ Πληρ.: EUPHA Τηλ.: Fax: Website: ; 2 ND WORLD CONGRESS ON CONTROVERSIES, DEBATES AND CONSENSUS IN BONE, MUSCLE AND JOINT DISEASES (BMJD), WHICH WILL TAKE PLACE November , Brussels, Belgium Οργ./Πληρ.: CongressMed Τηλ.: Fax: Website: ; 19 TH INTERNATIONAL ANNUAL INTERNATIONAL CONFERENCE OF THE ASSOCIATION OF PSYCHOLOGY AND PSYCHIATRY FOR ADULTS AND CHILDREN (A.P.P.A.C.). May , Hilton Hotel, Athens, Greece Οργ./ Πληρ.: A.P.P.A.C Τηλ.: Fax: Website: ; INTERNATIONAL SYMPOSIOUM ON UNDERSTANTING MODERATE MALNUTRITION IN CHILDREN FOR EFFECTIVE INTERVENTIONS May , IAEA Headquarters, Vienna, Austria Οργ. International Atomic Energy Agency (IAEA) Πληρ.: Ms Karen Morrison Conference Services Section Division of Conference and Document Services Department of Management International Atomic Energy Agency Τηλ.: Website: derate-malnutrition-in-children 15

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών

Επιστημονική Υπεύθυνη Χρυσή (Σίσσυ) Χατζηχρήστου Καθηγήτρια Σχολικής Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών Διεθνές Πρόγραμμα κατάρτισης εκπαιδευτικών και παρέμβασης για την προαγωγή του θετικού κλίματος και της ψυχικής ανθεκτικότητας στη σχολική κοινότητα WeC.A.R.E. (κύρια φάση, 2013-2014) Επιστημονική Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ (Ο.Ι.Κ.Α.)

ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ (Ο.Ι.Κ.Α.) ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ (Ο.Ι.Κ.Α.) ΜΙΑ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΤΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Γ ΠΠ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑΣΦΑΛΙΣΤΟΥΣ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΕΙΣ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρατεταµένη και πολύπλευρη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ

ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΕΡΓΟ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ευαγγελία Παπαγιαννούλη-Λασκαρίδη Στην πορεία του χρόνου, η έννοια του κοινωνικού έργου και της προσφοράς της Οδοντιατρικής Σχολής είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπός και Στόχοι του Αυτοτελούς Γραφείου Πρόληψης και Αγωγής Υγείας αποτελούν: 1. Ο σχεδιασμός, οργάνωση, υλοποίηση και αξιολόγηση προγραμμάτων

Σκοπός και Στόχοι του Αυτοτελούς Γραφείου Πρόληψης και Αγωγής Υγείας αποτελούν: 1. Ο σχεδιασμός, οργάνωση, υλοποίηση και αξιολόγηση προγραμμάτων Η εφαρμογή και λήψη προληπτικών μέσων για την αποφυγή της εμφάνισης ασθένειας (πρωτογενής πρόληψη) όσο και για την έγκαιρη ανίχνευση νόσου (δευτερογενής πρόληψη) αποτελεί στόχο όλων των σύγχρονων συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΑΝΑΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΑΝΑΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΤΑΘΜΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΑΝΑΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΜΠΟΥΣΜΠΟΥΚΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ - ΙΑΤΡΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΓΕΡΩΝΥΜΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΜΑΙΑ Σ.Π.Μ.Π.& Ε ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Π.Ε.Δ.Υ. 3 Η ΥΠΕ ΙΣΤΟΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ. Αποδέκτες ~ 450 γονείς ~ 650 παιδιά

ΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ. Αποδέκτες ~ 450 γονείς ~ 650 παιδιά ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ «ΙΚΤΥΟ ΑΛΦΑ» ΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ. Αποδέκτες ~ 450 γονείς ~ 650 παιδιά ΟΜΑ ΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ( ιάρκεια κάθε Οµάδας: 8 δίωρες εβδοµαδιαίες συναντήσεις). Οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΙΕΡΙΑΣ. 25 ης ΜΑΡΤΊΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΗΛ.: FAX: 23510/

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΙΕΡΙΑΣ. 25 ης ΜΑΡΤΊΟΥ ΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΗΛ.: FAX: 23510/ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΙΕΡΙΑΣ 25 ης ΜΑΡΤΊΟΥ 12 601 00 ΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΗΛ.: 23510 35685 FAX: 23510/75332 email:odspierias@gmail.com ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν :

Οι ενδείξεις ουλίτιδας περιλαµβάνουν : ΟΥΛΙΤΙ Α Τα ούλα αποτελούν τµήµα των µαλακών ιστών του στόµατος. Περιβάλλουν τα δόντια και τα καλύπτουν προστατευτικά. Τα ούλα ενός φυσιολογικού υγιούς δοντιού φτάνουν στην αδαµαντίνη του δοντιού προστατεύοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Απολογισμός του Έργου. «ΑΔΑΜΑΝΤΙΑΔΑ: Πρωτοβουλία αντιμετώπισης πρωτογενών οδοντιατρικών αναγκών παίδων Αθηνών»

Απολογισμός του Έργου. «ΑΔΑΜΑΝΤΙΑΔΑ: Πρωτοβουλία αντιμετώπισης πρωτογενών οδοντιατρικών αναγκών παίδων Αθηνών» Απολογισμός του Έργου «ΑΔΑΜΑΝΤΙΑΔΑ: Πρωτοβουλία αντιμετώπισης πρωτογενών οδοντιατρικών αναγκών παίδων Αθηνών» Εισηγητής: κος Κανάκης Νικήτας Επιστημονικός Υπεύθυνος Έργου / Γενικός Γραμματέας ΓτΚ Γιατροί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ Νοσηλευτικής ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευρύτερο κοινωνικο-οικονομικό περιβάλλον Τομέας Υγείας Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας Τριτοβάθμια Περίθαλψη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Εθνικός σχεδιασμός και ενδυνάμωση των Υπηρεσιών Πρόληψης: α. Καταπολέμηση και προσπάθεια εξάλειψης των αιτιολογικών παραγόντων της αρρώστιας

Διαβάστε περισσότερα

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων

Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Ηπειρος Προτάσεις για πιλοτικό πρόγραµµα πρόληψης και αντιµετώπισης των καρδιαγγειακών νοσηµάτων Λάµπρος Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Σκοπός πιλοτικού προγράµµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Κεντρικό θέμα και μηνύματα για την ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΗΜΕΡΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 2013

Κεντρικό θέμα και μηνύματα για την ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΗΜΕΡΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 2013 AΠΟ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙ Ο ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΩΝ Α.Π.401/5.6.2013 Αγαπητά μέλη του ΣΕΟ, Όπως ανακοινώθηκε στη διάρκεια της ολομέλειας στο Δουβλίνο, σας στέλνουμε το έγγραφο με το κεντρικό θέμα και τα μηνύματα για

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών.

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή υγείας είναι μια διαδικασία που στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ: Υπηρεσίες ψυχικής υγείας στα Δημοτικά Ιατρεία Η υπηρεσία δωρεάν ψυχολογικής υποστήριξης του Δήμου Αθηναίων

ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ: Υπηρεσίες ψυχικής υγείας στα Δημοτικά Ιατρεία Η υπηρεσία δωρεάν ψυχολογικής υποστήριξης του Δήμου Αθηναίων ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ: Υπηρεσίες ψυχικής υγείας στα Δημοτικά Ιατρεία Η υπηρεσία δωρεάν ψυχολογικής υποστήριξης του Δήμου Αθηναίων ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΣΑΠΑΤΣΑΡΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΣ-ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ- ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Κατά τον

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί;

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; 1. Οι κάτοικοι της Ελλάδας, το 2010 2. Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 3. Οι νοσηλευθέντες σε ένα νοσοκομείο το 2012 4.

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Παγκόσµια Ηµέρα Οστεοπόρωσης (20 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ) Όπως είναι πλέον γνωστό ο Παγκόσµιος Οργανισµός Υγείας (WHO),εδώ και µερικά χρόνια έχει αφιερώσει µια ηµέρα του χρόνου στο πρόβληµα της Οστεοπόρωσης. Το ιεθνές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ

Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙΣ Ε.Α.Ν Γ.Ν.Ν.Θ.Α «Η ΣΩΤΗΡΙΑ» ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΜΠΡΟΥΠΗ ΕΠΙΣΚΕΠΤΡΙΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΕΤΑΞΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ ΠΕ 12/2/2015 ΙΣΤΟΡΙΚΟ Γ.Ν.Ν.Θ.Α. «Η ΣΩΤΗΡΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ISBN 978-960-372-099-7 ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΗ Ομότιμη Καθηγήτρια Προληπτικής και Κοινωνικής Οδοντιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών ΟΥΡΑΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΤΟΥ - ΓΑΛΙΤΗ Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

Σχήµα 1. Προσδόκιµο ζωής κατά τη γέννηση στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Σχήµα 1. Προσδόκιµο ζωής κατά τη γέννηση στις χώρες του ΟΟΣΑ. ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Στις 8 εκεµβρίου 2009, δόθηκε στη δηµοσιότητα από τον Οργανισµό Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) η έκδοση Health at a Glance 2009, η οποία περιλαµβάνει ανάλυση των στατιστικών δεδοµένων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Με επιτυχία η Κίνηση «μαστ» για τον καρκίνο του μαστού, στη Λάρισα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Με επιτυχία η Κίνηση «μαστ» για τον καρκίνο του μαστού, στη Λάρισα ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Με επιτυχία η Κίνηση «μαστ» για τον καρκίνο του μαστού, στη Λάρισα Δωρεάν μαστογραφικός έλεγχος σε άνεργες και ανασφάλιστες γυναίκες, από την Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία με πρωτοβουλία

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτα Σουρτζή. Αν. Καθηγήτρια Νοσηλευτικής της Υγιεινής της Εργασίας Τµήµα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ

Παναγιώτα Σουρτζή. Αν. Καθηγήτρια Νοσηλευτικής της Υγιεινής της Εργασίας Τµήµα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ & ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ Πρόκληση για την Προαγωγή Υγείας στο Χώρο Εργασίας Παναγιώτα Σουρτζή Αν. Καθηγήτρια Νοσηλευτικής της Υγιεινής της Εργασίας Τµήµα Νοσηλευτικής ΕΚΠΑ «Ηλικιωµένοι»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Υγιεινή της Εργασίας είναι: η προάσπιση και προαγωγή της υγείας στον ψηλότερο βαθμό της φυσικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας των εργαζομένων σ όλα τα επαγγέλματα.

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Διακήρυξη της Πράγας: Προτρέποντας τις Κυβερνήσεις για την ανακούφιση του «υποφέρειν» και την αναγνώριση της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως ανθρώπινο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ιεθνής Ιατρική ιαχείριση Κρίσεων Υγείας

ιεθνής Ιατρική ιαχείριση Κρίσεων Υγείας ιεθνής Ιατρική ιαχείριση Κρίσεων Υγείας Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών Εγκρίνουµε από το ακαδηµαϊκό έτος 2006 2007 τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Ο Χάρτης του εθελοντισµού προς τα παιδιά στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μάνθου Γιώτα Ψυχολόγος / Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο!

Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Καλωσορίσατε στο πρώτο Ολοκληρωμένο Διαβητολογικό Κέντρο! Η αλματώδης αύξηση της συχνότητας του Σακχαρώδη Διαβήτη δημιούργησε την ανάγκη ίδρυσης οργανωμένων Κέντρων, τα οποία διαθέτουν όλα τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι Είµαστε και που Στοχεύουµε

Ποιοι Είµαστε και που Στοχεύουµε Ποιοι Είµαστε και που Στοχεύουµε Η Ανοιχτή Αγκαλιά των Φίλων Κοινωνικής Παιδιατρικής / Ιατρικής δηµιουργήθηκε στην Αθήνα το 1994 από µία Οµάδα Εθελοντών, µε βασικό στόχο τη Στήριξη µε κάθε τρόπο του Παιδιού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη

Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη Εκπαίδευση Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΑΓΑΠΑΕΙ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Η Στέγη ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη 18, 19 & 20 Δεκεμβρίου 2015 Μουσικό εργαστήριο για παιδιά που βρίσκονται στο αυτιστικό φάσμα. Το εργαστήριο πραγματοποιείται για

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

www.emfasisfoundation.org

www.emfasisfoundation.org www.emfasisfoundation.org Emfasis Foundation 2 Περιεχόμενα Emfasis σελ. 4 Ο σκοπός μας σελ. 4 Κοινωνική Εργασία Δρόμου (Social Street Work) σελ. 5-6 Τι είναι αυτό που μας ορίζει σελ. 6-7 Οι ομάδες μας

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στα πλαίσια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Επαγγελματιών Υγείας για την Οργάνωση Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στα πλαίσια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Επαγγελματιών Υγείας για την Οργάνωση Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛ ΥΜΟΝΟΛΟΓΙ ΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ OΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στα πλαίσια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Επαγγελματιών Υγείας για την Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14)

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14) Εθνικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας που υλοποιείται από την Α Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική Ιατρικής Σχολής Αθηνών σε συνεργασία με την Πολυκλινική Ολυμπιακού Χωριού σε απομακρυσμένα νησιά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους

Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης διαβήτης και οι προβλέψεις για το μέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Στοιχεία προγράμματος ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Πρωτόκολλα και διαδικασίες (διοικητικές, ιατρικές, νοσηλευτικές) στις Δημόσιες Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Η παρούσα εργασία αποτελεί την Πτυχιακή Εργασία και πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ Η παχυσαρκία αποτελεί μία ασθένεια η οποία τείνει να εκλάβει διαστάσεις επιδημίας ή κοινωνικής μάστιγας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΑΛΚΥΟΝΗ" Ο Σύλλογος ΑΛΚΥΟΝΗ, είναι φιλανθρωπικό σωματείο μη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΑΛΚΥΟΝΗ"

ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΛΚΥΟΝΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΦΟΡΕΩΝ ΣΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ "ΑΛΚΥΟΝΗ" Ο Σύλλογος ΑΛΚΥΟΝΗ, είναι φιλανθρωπικό σωματείο μη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Σοφία Τούσα, Ειδικευόµενη Γενικής Ιατρικής στο Γενικό Νοσοκοµείο Έδεσσας, MSc, υποψήφια διδάκτωρ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ

Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Ομιλία Δημάρχου Αμαρουσίου Γιώργου Πατούλη Έναρξη λειτουργίας Γραφείου Ενημέρωσης ΑΜΕΑ Κυρίες και κύριοι Αγαπητοί εργαζόμενοι Φίλες και φίλοι Θέλω να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σήμερα εδώ, στο

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Σελίδα1 Η ΑΝΑΓΚΗ Η αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Ψήφισμα Συμβουλίου Ευρωπαίων Οδοντιάτρων (CED) Mάιος 2013 Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Εξέλιξη Οδοντιάτρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση Το κείμενο που ακολουθεί είναι η ελληνική μετάφραση του ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στα πλαίσια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Επαγγελματιών Υγείας για την Οργάνωση Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στα πλαίσια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Επαγγελματιών Υγείας για την Οργάνωση Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛ ΥΜΟΝΟΛΟΓΙ ΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ OΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στα πλαίσια Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης Επαγγελματιών Υγείας για την Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Το κάπνισμα πήρε διαστάσεις πανδημίας τον 20ο αιώνα, που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 1 δισεκατομμύριο καπνιστές παγκοσμίως, ενώ έως το 2025 ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί;

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; Άσκηση Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; 1. Οι κάτοικοι της Ελλάδας, το 2010 2. Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 3. Οι νοσηλευθέντες σε ένα νοσοκομείο το 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΑ ΠΕΠ 2007-2013 ΔΡΑΣΕΙΣ «ΚΟΡΜΟΥ», ΠΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ Υποδομές Υγείας ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΕ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑΣ & α. Ανάπτυξη Υποδομών στην πρωτοβάθμια Περίθαλψη Δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Μαρτίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνει τα αποτελέσµατα της Έρευνας Εκπαίδευσης Ενηλίκων,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ή ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ είναι η εφαρμογή της νοσηλευτικής πρακτικής και των ενεργειών της δημόσιας υγείας, με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ, αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία, υλοποίησε την Πράξη «Λειτουργία Ολοκληρωµένης Μονάδας Αντιµετώπισης Νόσου Alzheimer και Συναφών Παθήσεων»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΟ ΙαΚ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ (Ιατροκοινωνικό Κέντρο) ΘΩΜΑΣ Β. ΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΣ ΙαΚ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΙΑΤΡΕΙΟ ΙαΚ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ (Ιατροκοινωνικό Κέντρο) ΘΩΜΑΣ Β. ΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΣ ΙαΚ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΙαΚ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ (Ιατροκοινωνικό Κέντρο) ΘΩΜΑΣ Β. ΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΣ ΙαΚ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Ο σκοπός λειτουργίας του ιατρείου στο ΙαΚ Καρδίτσας είναι να παρέχει υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας στα άτομα του οικισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ

ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΜΠΣ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΚΟΥΛΟΠΟΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΠΑΗΛΙΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΘΕΜΑ: ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΗΠΑ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2014 ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΠΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑ ΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ: ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΥΚΑΡΠΙ ΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΩΝ ΝΟΣΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Πρόληψη νόσων είναι οι διαδικασίες

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του;

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Χ. Χριστοδούλου Παθολόγος- Ογκολόγος Δ/ντής Β' Ογκολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Metropolitan Ηθική αναγκαιότητα κλινικών μελετών Οι

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Αγαπητοί συνάδελφοι, Η Α Πνευμονολογική Κλινική και η Ογκολογική Μονάδα της Γ Παθολογικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών αποφασίσαμε να προχωρήσουμε στην διοργάνωση

Διαβάστε περισσότερα