Παρορµητικότητα και ψυχικές διαταραχές

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρορµητικότητα και ψυχικές διαταραχές"

Transcript

1 Ειδικό Άρθρο Special article Παρορµητικότητα και ψυχικές διαταραχές Κ.Γ. Πάπλος, Μ.Ι. Χαβάκη-Κονταξάκη, Β.Π. Κονταξάκης, Γ.Ν. Χριστοδούλου Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών, Αιγινήτειο Νοσοκοµείο, Αθήνα Ψυχιατρική 2002, 13: Η παρορµητικότητα αποτελεί προεηάρχον σύµπτωµα σε διάφορες ψυχικές διαταραχές, όπως οι διαταραχές προσωπικότητας, οι συναισθηµατικές διαταραχές, οι συνδεόµενες µε ουσίες διαταραχές, οι διαταραχές ελαττωµατικής προσοχής και διασπαστικής συµπεριφοράς, αλλά και σε καταστάσεις όπως η αυτοκαταστροφική ή ετεροκαταστροφική συµπεριφορά, µε σηµαντικές επιπτώσεις τόσο για τον ασθενή οσο και για την κοινωνία. Παρ όλα αυτά, ο ρόλος της παρορµητικότητας στις ψυχικές διαταραχές και η ανταπόκρισή της στη θεραπεία δεν έχουν επαρκώς διερευνηθεί. Εξ άλλου, τα σύγχρονα διαγνωστικά συστήµατα (ICED-10, DSM-IV) δεν διαφοροποιούν τους παρορµητικούς από τους µη παρορµητικούς ασθενείς σε σχέση µε τις υφιστάµενες διαγνωστικές κατηγορίες. Ακόµη, στη βιβλιογραφία υπάρχουν διάφορες απόψεις ως προς τον ορισµό, αλλά και τον τρόπο προσέγγισησ-αντιµετώπισης της παρορµητικότητας. Η µελέτη των βιολογικών, ψυχοπαθολογικών, και κοινωνικών

2 παραµέτρων της παρορµητικότητας αναµένεται νε συµβάλει στην καλύτερη κατανόηση της σχέσης παρορµητικότητας-ψυχικής νόσου, να µειώσει το χάσµα µεταξύ κλινικής πρακτικής και έρευνας και να συµβάλει στη βελτίωση της θεραπείας διαφόρων ψυχικών διαταραχών. Λέξεις ευρετηρίου : παρορµητικότητα, ψυχικές διαταραχές, αυτοκαταστροφική συµπεριφορά, επιθετικότητα, συννοσηρότητα, κλίµακες αξιολόγησης. Εισαγωγή Η παρορµητικότητα αποτελεί χαρακτηριστικό σύµπτωµα διαφόρων ψυχικών διαταραχών και σηµαντικό στοιχείο σε σχέση µε τη θεραπευτική αντιµετώπισή τους. Ο ρόλος της παρορµητικότητας στην ψυχική νοσηρότητα και η σχέση της µε βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες δεν έχουν αποσαφηνισθεί. Αυτό οφείλεται µεταξύ των άλλων και σε διαφορετικές απόψεις ως προς τον ορισµό και τον τρόπο προσέγγισης της παρορµητικότητας, τόσο σε κλινικό όσο και ερευνητικό πεδίο. Στην παρούσα εργασία θα παρουσιασθούν δεδοµένα που αφορούν στη σχέση της παρορµητικότητας µε κλινικές, ψυχοπαθολογικές και βιολογικές παραµέτρους. Ακόµη θα παρουσιασθούν εργαλεία διερεύνησης και αξιολόγησης της παρορµητικής συµπεριφοράς, όπως και στρατηγικές θεραπευτικής αντιµετώπισης της παρορµητικότητας. Ορισµοί της παρορµητικότητας Έχουν προταθεί διάφοροι ορισµοί της παρορµητικής συµπεριφοράς, όπως συµπεριφορά χωρίς επαρκή σκέψη 1 ή τάση να δρά κάποιος µε

3 λιγότερη πρόνοια των συνεπειών από ότι άλλα άτοµα µε ανάλογες ικανότητες και γνώσεις. 2 Σύµφωνα µε τον L Abate, 3 η παρορµητικότητα είναι «µαθηµένη συµπεριφορά» της παιδικής ηλικίας. Ο Eysenk 4 συσχέτισε την παρορµητικότητα µε την έλλειψη σχεδιασµού, ενώ οι Patton και συν. 5 µε την αυξηµένη δραστηριότητα, τη µειωµένη προσοχή και την ελλιπή ικανότητα σχεδιασµού. Ο Barratt πρότεινε ο ορισµός της παρορµητικότητας να περιλαµβάνει βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές παραµέτρους. Σύµφωνα µε τον Barratt, η παρορµητικότητα είναι µέρος της συµπεριφοράς και «προδιάθεση» για γρήγορη µη σχεδιασµένη αντίδραση, αδιαφορώντας για τις συνέπειες τόσο για τον ίδιο όσο και για τους άλλους. 6 Σχέση της παρορµητικότητας µε τις ψυχικές διαταραχές Τα διαγνωστικά συστήµατα ICED 10 7 και DSM-IV 8 δεν διαφοροποιούν παρορµητικούς από µη παρορµητικούς ασθενείς µέσα στις γαιγνωστικές κατηγορίες, παρά τις ενδείξεις ότι τουλάχιστον οι ασθενείς µε παρορµητική επιθετικότητα φαίνεται να διαφέρουν φαινοµενολογικά και να απαντούν διαφορετικά στη φαρµακευτική θεραπεία από ότι οι µη παρορµητικοί ασθενείς µε την ίδια ταξινοµική διάγνωση. Μια σειρά από ψυχικές διαταραχές χαρακτηρίζονται σε άλλοτε άλλο βαθµό από παρορµητικού τύπου συµπεριφορές. Αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας Σε συγκριτικές ψυχοφυσιολογικές βιολογικές µελέτες ασθενών µε παρορµητική και µη παρορµητική επιθετική συµπεριφορά, αναφερέται ότι οι παρορµητικοί ασθενείς παρουσιάζουν µικρότερο εύρος του Ρ300, απαντούν πρόωρα σε σχετικά ερεθίσµατα, προτιµούν µικρότερες αλλά

4 άµεσες ανταµοιβές, έχουν φτωχότερη λεκτική ικανότητα, σηµαντικώς χαµηλότερα επίπεδα του 5-υδροξυ-ινδολοξεικού οξέος (5-HAIFA) στο εγκεφαλο-νωτιαίο υγρό, ενώ η επιθετικότητα τους µειώνεταιµετά παό θεραπεία µε φαινυτοΐνη. 9,10 Η µειωµένη σεροτονινεργική δραστηριότητα φαίνεται να είναι κοινό χαρακτηριστικό της παρορµητικής επιθετικότητας και του αυξηµένου κινδύνου για απόπειρα αυτοκτονίας σε ασθενείς µε αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας. 11 Επίσης, η κρανιοεγκεφαλική κάκωση και οι βλάβες του µετωπιαίου φλοιού έχουν συσχετισθεί µε την παρορµητικότητα στην αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας. 12 Μεθοριακή διαταραχή της προσωπικότητας Σύµφωνα µε τους Links και συν. 13, η παρορµητικότητα είναι η βασικότερη προβλεπτική παράµετρος σχετικά µε την εξέλιξη της µεθοριακής διαταραχής προσωπικότητας στη διάρκεια του χρόνου. Ο υψηλός βαθµός παρορµητικότητας έχει συσχετισθεί µε τη χρονιότητα της διαταραχής και τη βραδύτερη ύφεση της διαταραχής. Εξ άλλου, υποστηρίζεται ότι η παρορµητικότητα αποτελεί τον πιο αξιόπιστο δείκτη για την ανίχνευση ασθενών µε µεθοριακή διαταραχή προσωπικότητας και υψηλό κίνδυνο µελλοντικής αυτοκαταστροφικής συµπεριφοράς. 14 Η µειωµένη σεροτονινεργική δραστηριότητα και η µειωµένη προµετωπιαία µεταβολική δραστηριότητα έχουν συσχετισθεί µε την αιτιοπαθογένεια της παρορµητικής επιθετικότητας σε µεθοριακούς ασθενείς. 15 ιαταραχή χρήσης ουσιών Η παρορµητικότητα είναι ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες που µπορεί να οδηγήσουν στην κατάχρηση / εξάρτηση από αλκοόλ ή άλλες ουσίες, τόσο τα άτοµα µε ψυχικές διαταραχές όσο και τα άτοµα του γενικού

5 πληθυσµού. Ορισµένοι υποστηρίζουν ότι µπορεί ένα συνεχές όσον αφορά την παρορµητικότητα και τη σχέση της µε τη διαταραχή λήψης ουσιών µεταξύ των ατόµων µε ή χωρίς ψυχική διαταραχή. 16 Ωστόσο, η παρορµητικότητα απαντάται συχνότερα σε άτοµα ψυχικές διαταραχές από ό,τι στον γενικό πληθυσµό, οδηγεί συχνότερα σε λήψη ουσιών και έχει συσχετισθεί θετικά µε υψηλότερα ποσοστά υποτροπής της διαταραχής λήψης ουσιών. 17,18 Το ερώτηµα εάν η παρορµητικότητα είναι ένας παράγων που οδηγεί ή προκύπτει από τη χρήση των ουσιών δεν έχει ακόµα απαντηθεί. Συναισθηµατικές διαταραχές Από σχετικά µικρό αριθµό µελετών που εξετάζουν τη σχέση παρορµητικότητας και συναισθηµατικών διαταραχών, προκύπτει ότι η παρορµητικότητα αποτελεί χαρακτηριστικό της προσωπικότητας τόσο των καταθλιπτικών ασθενών µε αυτοκαταστροφική συµπεριφορά 19 οσο και των διπολικών ασθενών. 20 Εξ άλλου, ασθενείς µε συννοσηρότητα κατάθλιψης και αλκοολισµού παρουσιαζούν υψηλά επίπεδα παρορµητικότητας και συχνότερα απόπειρες αυτοκαταστροφής. 21 Τόσο για τη µονοπολική όσο και για τη διπολική συναισθηµατική διαταραχή υποστηρίζεται ότι οι παρορµητικές συµπεριφορές µπορεί να αποτελούν µέρος ενός «φάσµατος» διαταραχών µε κοινό χαρακτηριστικό την παρορµητικότητα. 22 Σε παθοφυσιολογικό επίπεδο, η παρορµητικότητα έχει συσχετισθεί µειωµένη δραστηριότητα του σεροτονινεργικού συστήµατος, αυξηµένη δραστηριότητα του νοραδρενεργικού συστήµατος ή δυσλειτουργία του προµετωπιαίου φλοιού. 23,24 Εξ άλλου, σε ασθενείς που πραγµατοποίησαν βίαιες απόπειρες αυτοκτονίας, η µειωµένη σεροτονινεργική δραστηριότητα

6 βρέθηκε ότι σχετίζεται περισσότερο µε την παρορµητικότητα από ό,τι µε τη βιαιότητα της απόπειρας. 25 ιαταραχή ελαττωµατικής προσοχής και διασπαστικής συµπεριφοράς ( ΕΠ Σ) και διαταραχή διαγωγής Σε µελέτη υποτύπων της ΕΠ Σ από τον Willcutt και συν., 26 βρέθηκε ότι ο παρορµητικός/υπερκινητικός υπότυπος είχε αυξηµένη συννοσηρότητα µε τη διαταραχή διαγωγής και την εναντιωτική προκλητική διαταραχή. Η συνύπαρξη παρορµητικών/υπερκινητικών συµπτωµάτων και συµπτωµάτων διαταραχής της διαγωγής βρέθηκε να συσχετίζεται µε την ύπαρξη βίαιης εγκληµατικής συµπεριφοράς στην ενήλικη ζωή. 27 Στοιχεία από γενετικές µελέτες, 28,29 όπως και ευρήµατα αυξηµένης δραστηριότητας των ενζυµικών συστηµάτων σύνθεσης της ντοπαµίνης σε παιδιά µε ΕΠ Σ υποστηρίζουν την αιτιοπαθογενετική σχέση µεταξύ ντοπαµίνης και παρορµητικότητας. 30 Πρόσφατα, ο Cardinal 31 πρότεινε ένα πειραµατικό µοντέλο για την ΕΠ Σ, σύµφωνα µε το οποίο η βλάβη του επικλινούς πυρήνα (εγκεφαλική δοµή που σχετίζεται µε την ανταµοιβή και την κινητοποίηση) προκαλεί παρορµητικές συµπεριφορές στα πειραµατόζωα, τα οποία προτιµούν τις µικρές αλλά άµεσες ανταµοιβές και επίσης παρουσιάζουν υπερκινητικότητα. Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή Αυξηµένα επίπεδα παρορµητικότητας (όπως ελέγχθησαν µε την κλίµακα παρορµητικότητας του Barratt) συσχετίσθηκαν θετικά µε αυξηµένη σοβαρότητα των ιδεοψυχαναγκαστικών συµπτωµάτων στην κλίµακα Y- BOCS. 32 Είναι ενδιαφέρον ότι η παρορµητικότητα συσχετίσθηκε θετικά µε

7 επιθετικού και σεξουαλικού τύπου ιδεοψυχαναγκαστικά συµπτώµατα και αρνητικά µε συµπτώµατα ελέγχου και καθαριότητας. Πιθανολογείται, ότι η παρορµητικότητα και τα ιδεοψυχαναγκαστικού τύπου συµπτώµατα αντανακλούν κοινούς παθογενετικούς µηχανισµούς, πιθανότατα στη βάση δυσλειτουργίας του σεροτονινεργικού συστήµατος. ιαταραχές ελέγχου των παρορµήσεων Οι διαταραχές ελέγχου των παρορµήσεων περιλαµβάνουν, µεταξύ άλλων, την κλεπτοµανία, τη διαλείπουσα εκρηκτική διαταραχή, την πυροµανία, την παθολογική χαρτοπαιξία, την τριχοτιλλοµανία, την καταναγκαστική αγορά πραγµάτων και τους σεξουαλικούς καταναγκασµούς. Οι διαταραχές αυτές χαρακτηρίζονται από αποτυχία του ατόµου να αντισταθεί στις συγκεκριµένες παρορµήσεις, συχνά µε επιβλαβείς συνέπειες. Υπάρχει ένταση πριν την πράξη και, πιθανώς, ενοχή µετά από αυτή. Ορισµένοι ερευνητές, βασιζόµενοι σε στοιχεία που προκύπτουν από τη φαινοµενολογική ψυχοπαθολογία, τη συννοσηρότητα, τη δυσλειτουργία βιολογικών συστηµάτων (κυρίως του σεροτονινεργικού) και την απαντητικότητα στη θεραπεία µε αντικαταθλιπτικά, υποστηρίζουν ότι οι διαταραχές ελέγχου των παρορµήσεων µπορεί να ανήκουν σε ένα «φάσµα» διαταραχών µαζί µε την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, τις συναισθηµατικές διαταραχές και ιδιαίτερα τη διπολική διαταραχή Η υποθετική σχέση µεταξύ ψυχαναγκασµών, παρορµητικότητας, µονοπολικότητας και διπολικότητας φαίνεται στον πίνακα 1.

8 Πίνακας 1. Η υποθετική σχέση µεταξύ ψυχαναγκασµών, παρορµητικότητας και συναισθηµατικών δαιταραχών (µονοπολικής και διπολικής διαταραχής) Ψυχαναγκαστικότητα Μικτές ψυχαναγκαστικές- Παρορµητικότητα παρορµητικές και/ή συναισθηµατικές Μονοπολικότητα καταστάσεις ιπολικότητα ΙΨ ΙΨ µε παρορµητικά στοιχεία ΕΠ Μείζων κατάθλιψη Συννοσηρότητα ΙΨ - ΕΠ ιπολική διαταραχή ιπολική ΙΙ διαταραχή ΙΨ = ιδεοψυχαναγκαστική διαταρχή, ΕΠ = ιαταραχή ελέγχου των παρορµήσεων ιαταραχές πρόσληψης τροφής Ο Lacey 37 ήταν ο πρώτος που χρησιµοποίησε τον όρο «πολυπαρορµητική βουλιµία», ενώ ο Fichter 38 αργότερα πρότεινε όπως τα

9 κριτήρια για τη συγκεκριµένη διαταραχή περιλαµβάνουν τουλάχιστον 3 από τις ακόλουθες 6 παρορµητικές συµπεριφορές (εκτός από τη βουλιµική διάθεση) : α. Απόπειρες αυτοκτονίας, β. Άλλες αυτοκαταστροφικού τύπου συµπεριφορές, γ. Κλοπές, δ. Κατάχρηση αλκοόλ, ε. Κατάχρηση ουσιών και ζ. Πολυ-σεξουαλική δραστηριότητα. Υποστηρίζεται ότι οι παραπάνω ασθενείς έχουν υψηλότερα ποσοστά γενικής ψυχοπαθολογίας, η αντιµετώπισή τους είναι δυσκολότερη και έχουν µάλλον δυσµενή πρόγνωση. Μία πρόσφατη µελέτη 39 έχει συσχετίσει την υψηλή γενική ψυχοπαθολογία µε την προς τα έσω στρεφόµενη παρορµητικότητα (π.χ. απόπειρες αυτοκτονίας), ενώ την υψηλή βουλιµική παθολογία µε την προς τα έξω στρεφόµενη παρορµητικότητα (π.χ. κλοπές). Το κατά πόσον η «πολυ-παρορµητική βουλιµία» αποτελεί ξεχωριστή διαγνωστική οντότητα στον άξονα Ι ή ότι η «παρορµητική διαταραχή προσωπικότητας» θα µπορούσε να κατηγοριοποιηθεί στον άξονα ΙΙ. 38 Από αρκετούς ερευνητές έχει επισηµανθεί η «παράδοξη» συνύπαρξη παρορµητικών συµπεριφορών µε τον περιοριστικό τύπο της ψυχογενούς ανορεξίας. 40,41 Πρόσφατα, υποστηρίχθηκε ότι η συνύπαρξη αυτή µπορεί να ερµηνευθεί από την υποκείµενη δυσλειτουργία του σεροτονινεργικού συστήµατος. 42 Σχιζοφρένεια και συναφείς διαταραχές Στην πρόδροµη φάση της σχιζοφρένειας, η παρορµητικότητα µπορεί να ευοδώσει δυσπροσαρµοστικές συµπεριφορές όπως και τη χρήση ουσιών.

10 Σε σχιζοφρενικούς ασθενείς, η λήψη ουσιών έχει συσχετισθεί µε υψηλά επίπεδα παρορµητικότητας και συχνότερες απόπειρες αυτοκτονίας. 43 Επίσης υποστηρίζεται η άποψη ότι η παρορµητικότητα είναι πιο ευαίσθητη παράµετρος από ότι η ανηδονία στην ανίχνευση ασθενών µε υψηλό κίνδυνο για κατάχρηση ουσιών και µελλοντική απόπειρα αυτοκτονίας. 44 Πρόσφατα ερευνητικά δεδοµένα υποστηρίζουν ότι η παρορµητικότητα στη σχιζοφρένεια είναι µία από τις γνωσιακές παραµέτρους που χαρακτηρίζουν το πρώτο σχιζοφρενικό επεισόδιο και πρέπει να έλεγχονται σε πρώιµα στάδια της διαταραχής. 45 Επιθετικότητα και αυτοκαταστροφική συµπεριφορά Σε άτοµα µε ενδοστρεφόµενη ή εξωστρεφόµενη επιθετικότητα εντοπίζονται ορισµένα κοινά βιολογικά χαρακτηριστικά, κυρίως στο επίπεδο δυσλειτουργίας του σεροτονινεργικού συστήµατος. Έτσι ερευνητές σήµερα υποστηρίζουν ότι πιθανότατα, η γενετική προδιάθεση για παρορµητική-επιθετική συµπεριφορά που εκφράζεται µέσω των χαµηλών επιπέδων του 5-ΗΙΑΑ στο ΕΝΥ εκδηλώνεται ως αυτοκαταστροφική ή ετεροκαταστροφική πράξη, ανάλογα µε περιβαλλοντικές ή άλλες παθολογικές συνθήκες ή καταστάσεις. 46,47 Χαµηλές τιµές χοληστερόλης πλάσµατος βρέθηκαν σε άτοµα µε επιθετική-παρορµητική συµπεριφορά και αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας, σε ανθρωποκτονικά άτοµα µε διαταραχή προσωπικότητας, αλλά και έχουν συσχετισθεί θετικά µε αυξηµένη θνησιµότητα από αυτοκτονία. Υποστηρίζεται ότι η χαµηλή στάθµη χοληστερόλης οδηγεί σε δυσλειτουργία (µειωµένη δραστηριότητα) του σεροτονινεργικού συστήµατος. 48 Επίσης, σε άτοµα µε ποικίλες επιθετικές συµπεριφορές, υπάρχουν ενδείξεις δυσλειτουργίας τόσο του ναραδρενεργικού όσο και του ντοπαµινεργικού συστήµατος, αλλά και του

11 µεταβολισµού της γλυκόζης. Ο ρόλος του GABA-εργικού συστήµατος είναι λιγότερο ξεκάθαρος. 15 Πρόσφατα, η παρορµητικότητα έχει αναγνωρισθεί ως µείζων παράγων κινδύνου για αυτοκαταστροφική συµπεριφορά. Στη σχετική βιβλιογραφία αναφέρονται ποσοστά παρορµητικότητας µεταξύ 40% και 80% σε άτοµα µε αυτοκτονική συµπεριφορά. 49,50 Για τη σχέση της παρορµητικότητας µε την αυτοκτονική πρόθεση και τον βαθµό σοβαρότητας της απόπειρας αυτοκτονίας υπάρχουν συγκρουόµενες απόψεις. Αν και αναµένεται η παρορµητικότητα να συσχετίζεται θετικά µε υψηλό βαθµό πρόθεσης και σοβαρότητας της απόπειρας αυτοκτονίας (εφόσον τόσο η παρορµητικότητα όσο και η αυτοκτονική συµπεριφορά συσχετίζονται µε µειωµένη δραστηριότητα του σεροτονινεργικού συστήµατος), από ορισµένους ερευνητές υποστηρίζεται ότι οι παρορµητικές απόπειρες αυτοκαταστροφής είναι λιγότερο σοβαρές και θανατηφόρες. 51 Εργαλεία διερεύνησης της παρορµητικότητας Αρκετά ψυχοµετρικά εργαλεία έχουν χρησιµοποιηθεί, προκειµένου να καταγραφούν αντικειµενικά και να διερευνηθούν οι παράµετροι της παρορµητικής συµπεριφοράς. Παρακάτω παρουσιάζονται δύο από τα πλέον εύχρηστα εργαλεία, τα οποία και παρατίθενται στο τέλος του άρθρου. Κλίµακα παρορµητικότητας Barratt (Barratt Impulsiveness Scale / BIS - 11) Είναι η πιο συχνά χρησιµοποιούµενη κλίµακα. Έχει ελεγχθεί σε κλινικό και γενικό πληθυσµό και αναφέρεται ικανοποιητική εγκυρότητα και καλή εσωτερική σταθερότητα της κλίµακας. Η κλίµακα έχει 30 λήµµατα που ελέγχουν τη δραστηριότητα, την προσοχή και τον σχεδιασµό. Υπάρχει

12 δυνατότητα επιλογής 4 απαντήσεων : σπανίως / ποτέ, περιστασιακά, συχνά, πάντα / σχεδόν πάντα. 52 Κλίµακα παρορµητικότητας του Lecrubier (Impulsivity Rating Scale / IRS) Η κλίµακα έχει ελεγχθεί σε κλινικό και γενικό πληθυσµό. Αναφέρεται ικανοποιητική αξιοπιστία και εγκυρότητα (η εγκυρότητά της έχει ελεγχθεί σε σχετικά µικρό δείγµα). Η κλίµακα έχει 7 ερωτήσεις που ελέγχουν την ευερεθιστότητα, την υποµονή, τον απαιτούµενο χρόνο για τη λήψη µιας απόφασης, την ικανότητα για τη συνέχιση µιας δραστηριότητας, τον αυτοέλεγχο και την ανοχή στην καθυστέρηση. Η βαθµολόγηση γίνεται σε αύξοντα βαθµό σοβαρότητας από το 0 έως το Θεραπευτική προσέγγιση της παρορµητικότητας Φαρµακολογική αντιµετώπιση της παρορµητικότητας Η δυσλειτουργία του σεροτονινεργικού συστήµατος φαίνεται να κατέχει κεντρική θέση στην αιτιοπαθογένεια της παρορµητικότητας # ωστόσο, είναι πιθανόν να επηρεάζεται σε άλλοτε άλλο βαθµό από την αλληλεπίδραση και ισορροπία άλλων νευροδιαβιβαστικών συστηµάτων. Η πλειονότητα των ελεγχόµενων µελετών (Πίνακας 2)έχει επικεντρωθεί στη θεραπεία της παρορµητικής επιθετικότητας. Οι περισσότερες µελέτες υποστηρίζουν την αποτελεσµατικότητα του λιθίου στην παρορµητική συµπεριφορά Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (SSRIS), όπως η φλουοξετίνη, 57 η φλουβοξαµίνη, 58 η σιταλοπράµη, 59 καθώς και τα αντισπασµικά φάρµακα, όπως η φαινυτοΐνη 10 και η καρβαµαζεπίνη, 60 έχει βρεθεί ότι µπορεί να ελέγξουν την παρορµητική επιθετικότητα. Η

13 ρισπεριδόνη αναφέρεται ότι µειώνει την επιθετικότητα σε ασθενείς µε άνοια, 61 αυτισµό 62 ή διαταραχή διαγωγής. 63 Αποτελεσµατικότητα της προπρανολόλης 64 και της πινδολόλης 65 αναφέρεται σε ασθενείς µε οργανική εγκεφαλική βλάβη. Τα ψυχοδιεγερτικά (µεθυλοφαινυδάτη) αναφέρεται να βελτιώνουν τη δυσκολία προσοχής και την παρορµητικότητα σε ασθενείς µε ΕΠ Σ. 66,67 Βέβαια υπάρχουν και µελέτες που υποστηρίζουν ότι βελτιώνεται µόνο η υπερκινητικότητα και η προσοχή, αλλ όχι και η παρορµητικότητα. 68,69 Πίνακας 2. Ελεγχόµενες φαρµακολογικές µελέτες έναντι εικονικού φαρµάκου (placebo) σε σχέση µε την αντιµετώπιση της παρορµητικότητας σε ασθενείς µε συνοδό ψυχική διαταραχή. Μελέτη Συνοδός κλινική Φαρµακευτική αγωγή διάγνωση & ανταπόκριση Campell και συν. 56 ιαταραχή διαγωγής Λίθιο >PL Malone και συν. 57 ιαταραχή διαγωγής Λίθιο >PL Coccaro και συν. 58 ιαταραχή προσωπικότητας Φλουοξετίνη >PL McDougle και συν. 59 Αυτισµός Φλουοβοξαµίνη >PL Vartiainen και συν. 60 Σχιζοφρένεια Σιλοπράµη >PL Tariot και συν. 61 Άνοια Καρβαµαζεπίνη >PL de Deyn και συν. 62 Άνοια Ρισπεριδόνη >PL McDougle και συν. 63 Αυτισµός Ρισπεριδόνη >PL Findling και συν. 64 ιαταραχή διαγωγής Ρισπεριδόνη >PL Greendyke και συν. 65 Οργανική εγκεφ. διαταραχή Προπρανολόλη >PL Greendyke και συν. 66 Οργανική εγκεφ. διαταραχή Πινδολόλη >PL Malone και συν. 67 ΕΠ Σ Μεθυλοφαινυδάτη >PL Musten και συν. 68 ΕΠ Σ Μεθυλοφαινυδάτη >PL

14 Matier και συν. 69 ΕΠ Σ Μεθυλοφαινυδάτη >PL Ψυχολογικές θεραπείες Η γνωσιακή ψυχοθεραπεία και η εκπαίδευση στην επίλυση προβληµάτων 70 έχουν χρησιµοποιηθεί σε παρορµητικούς ασθενείς µε εξάρτηση από ουσίες 71, µε διαταραχή προσωπικότητας 72 και σε παιδιά µε παρορµητική συµπεριφορά 73. Ο Linehan 74 υποστηρίζει την αποτελεσµατικότητα της διαλεκτικής συµπεριφορικής θεραπείας σε διαταραχές της προσωπικότητας, καθώς και στη µείωση των επεισοδίων αυτοκαταστροφικής συµπεριφοράς. Μετα-ανάλυση µελετών που εφάρµοσαν γνωσιακή ψυχοθεραπεία σε παιδιά µε παρορµητική συµπεριφορά αναφέρει βελτίωση της παρορµητικότητας στο 1/3 περίπου των παιδιών. 75 Βέβαια µία πρόσφατη µελέτη δεν αναφέρει βελτίωση της παρορµητικότητας µε γνωσιακού τύπου παρεµβάσεις σε ασθενείς µε αγχώδη διαταρχή ή καταθλιπτική διαταραχή ή διαταραχή προσαρµογής, που αποπειράθηκαν αυτοκτονία. 76 Η αποτελεσµατικότητα της ψυχαναλυτικής θεραπείας δεν έχει επαρκώς ελεγχθεί µε συστηµατικές µελέτες. Μεµονωµένες περιπτώσεις ψυχαναλυτικής θεραπείας για τον έλεγχο της παρορµητικότητας αναφέρονται κυρίως σε ασθενείς µε µεθοριακή διαταρχή προσωπικότητας. 3,77 Επίλογος

15 Οι θεραπευτικές παρεµβάσεις που µπορούν να µετριάσουν τα επίπεδα της παρορµητικότητας θα προσφέρουν σηµαντικά οφέλη, τόσο στον ασθενή όσο και στη δηµόσια υγεία, γιατί οι συνδεόµενες µε την παρορµητικότητα ψυχικές διαταραχές έχουν σηµαντικές επιπτώσεις τόσο στον ασθενή όσο και στην κοινωνία. Η παρορµητική συµπεριφορά σχετίζεται µε µικρή συµµόρφωση στη θεραπεία, αυξηµένη νοσηρότητα και θνησιµότητα, αυτοκαταστροφικές συµπεριφορές, επιθετικότητα, εγκληµατικότητα, πρόκληση ατυχηµάτων, καθώς και µε οικογενειακή, εργασιακή και κοινωνική δυσλειτουργία. 78 ΚΛΙΜΑΚΑ ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ BARRATT (BIS-11) Μετάφραση Προσαρµογή : Β. Κονταξάκης, Μ. Χαβάκη-Κονταξάκη, Κ. Πάπλος Ονοµατεπώνυµο :... Ηλικία :... Ηµεροµηνία :... Οδηγίες : Οι άνθρωποι διαφέρουν στον τρόπο που συµπεριφέρονται και σκέπτονται σε διάφορες καταστάσεις της ζωής τους. Οι παρακάτω 30 φράσεις αντιπροσωπεύουν ορισµένους τρόπους συµπεριφοράς και σκέψης. ιαβάστε κάθε φράση προσεκτικά και βάλτε ένα σταυρό στη στήλη που σας αντιπροσωπεύει (Ποτέ-Σπάνια / Περιστασιακά / Συχνά /Πάντα). εν υπάρχουν σωστές ή λάθος απαντήσεις, γι αυτό απαντήστε γρήγορα. ΠΟΤΕ - ΠΕΡΙΣΤΑΣΙΚΑ ΣΥΧΝΑ ΠΑΝΤΑ ΣΠΑΝΙΑ 1. Προγραµµατίζω τις δουλειές µου µε προσοχή 2. Κάνω πράγµατα, χωρίς να τα σκεφθώ

16 3. Παίρνω γρήγορα αποφάσεις 4. Είµαι ανέµελος 5. Είµαι απρόσεκτος 6. Σκέπτοµαι πολύ γρήγορα 7. Σχεδιάζω τα ταξίδια µου, πριν τα πραγµατοποιήσω 8. Αυτοελέγχοµαι 9. Συγκεντρώνω τη σκέψη µου εύκολα 10. Κάνω οικονοµίας 11. Χάνω την υποµονή µου στα παιχνίδια ή στις οµιλίες 12. Σκέπτοµαι προσεκτικά 13. Προγραµµατίζω σωστά, για να έχω µελλοντικά σίγουρη δουλειά 14. Μιλάω χωρίς να σκέπτοµαι 15. Μου αρέσει να σκέπτοµαι πολύπλοκα προβλήµατα 16. Μου αρέσει να αλλάζω δουλειές 17. Ενεργώ χωρίς σκέψη και προγραµµατισµό 18. Νοιώθω πλήξη όταν έχω να επιλύσω προβλήµατα 19. Όταν συµβεί κάτι ενεργώ αµέσως 20. Είµαι σταθερός στις απόψεις µου 21. Αλλάζω τόπο διαµονής 22. Αγοράζω πράγµατα, χωρίς να το σκεφτώ 23. εν µπορώ να σκέπτοµαι για πολλά πράγµατα την ίδια στιγµή

17 24. Αλλάζω δραστηριότητες (χόµπυ) 25. Ξοδεύω περισσότερα από όσα κερδίζω 26. Αποσπώµαι εύκολα, όταν σκέφτοµαι 27. Με ενδιαφέρει περισσότερο το παρόν από το µέλλον 28. Όταν παρακολουθώ διαλέξεις ή οµιλίες, νιώθω ανησυχία 29.Μου αρέσει να λύνω σταυρόλεξα 30. Κάνω σχέδια για το µέλλον ΚΛΙΜΑΚΑ ΠΑΡΟΡΜΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ BARRATT (BIS-11) Μετάφραση Προσαρµογή : Β. Κονταξάκης, Μ. Χαβάκη-Κονταξάκη, Κ. Πάπλος Ονοµατεπώνυµο :... Ηλικία :... Ηµεροµηνία :... Ι. ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΤΗΤΑ Κατά τη διάρκεια της εβδοµάδας ο εξεταζόµενος έχοντας την υποµονή του, φώναζε ή υπήρξε επιθετικός σε καταστάσεις που δεν δικαιολογούσαν τέτοιες αντιδράσεις : 0 = Σπανίως 1 = Μερικές φορές 2 = Συχνά, προκαλώντας ένταση στον ίδιο και στους άλλους 3 = Συνέχεια ΙΙ. ΥΠΟΜΟΝΗ

18 Ικανότητα να περιµένει. Κατά τις τελευταίες ηµέρες, το άοτµο έδειξε υποµονή (π.χ. περιµένωντας σε µια ουρά) : 0 = Ναι 1 = Οχι, αλλά ήταν ικανός να ανεχθεί την καθυστέρηση 2 = Όχι, δεν ανέχθηκε την καθυστέρηση. Ανυπόµονος 3 = Όχι, η ανυποµονησία του προκάλεσε έντονη ανησυχία ΙΙΙ. ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ Κατά τη διάρκεια της εβδοµάδας (π.χ. αγορές σε καταστήµατα) : 0 = Είχε κανονική συµπεριφορά 1 = Πήρε γρήγορες, αλλά κατάλληλες αποφάσεις 2 = Πήρε βιαστικές αποφάσεις, χωρίς να το σκεφτεί 3 = Όπως το προηγούµενο, αλλά µε σοβαρές συνέπειες ΙV. ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΚΑΠΟΙΑ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Κατά τις τελευταίες ηµέρες )π.χ. την εργασία του ή άλλη κύρια δραστηριότητα) : 0 = Συνέχισε κανονικά τις δραστηριότητές του 1 = Η προσοχή του απεσπάτο εύκολα, αλλά δεν διέκοψε τις δραστηριότητές του 2 = Είχε πρόβληµα να ολοκληρώσει τις δραστηριότητές του 3 = Ανίκανος να έχει κάποια δραστηριότητα V. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Κατά τις τελευταίες ηµέρες : 0 = Είχε κανονική συµπεριφορά 1 = Είχε επιθετική συµπεριφορά µετά από σοβαρή διαφωνία ή σε µη ευχάριστες καταστάσεις 2 = Είχε επιθετική συµπεριφορά, αλλά χωρίς σοβαρές συνέπειες για τον ίδιο ή τους άλλους

19 3 = Είχε συνέχεια επιθετική συµπεριφορά µε σοβαρές συνέπειες για τον ίδιο ή τους άλλους VI. ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΣ Σε αυτό το σηµείο βαθµολογείται ο αυτοέλεγχος ή όχι που επέδειξε το άτοµο κατά τις τελευταίες ηµέρες σε καταστάσεις που τον εκνεύρισαν και όχι το επίπεδο της ευερεθιστότητάς του. 0 = Είχε αυτοέλεγχο 1 = Είχε κάποιο βαθµό αυτοελέγχου, µετριάζοντας τις συνέπειες της ευερεθιστότητας και του θυµού του, αλλά ο αυτοέλεγχός του ήταν ανεπαρκής 2 = Έκανε προσπάθειες να ελέγξει τη συµπεριφορά του, αλλά πολύ συχνά αυτή ήταν ακατάλληλη, προκαλώντας προβλήµατα στον ίδιο ή στους άλλους 3 = Αδυναµία να ελέγξει την συµπεριφορά του VII. ΑΝΟΧΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ Αυτό το σηµείο αναφέρεται στις συνήθεις στρατηγικές που έχει υιοθετήσει το άτοµο και όχι στην άµεση συµπεριφορά που εκδηλώνει σε κάποια κατάσταση, όπως στα σηµεία ΙΙ, ΙΙΙ, VI. 0 = Κανονική 1 = Το άτοµο είναι ικανό να κάνει µακροπρόθεσµα σχέδια και να αναµένει τα αποτελέσµατά τους. Συχνά, αυτά τα σχέδια µπορεί να αλλάζουν προς όφελος µιας πιο άµεσης ικανοποίησης. 2 = Επιλέγει δραστηριότητες που προσφέρουν άµεση ικανοποίηση

20 3 = Αδυνατεί να κάνει µακροπρόθεσµα σχέδια. Όλες οι δραστηριότητές του έχουν κοινό σκοπό την άµεση ικανοποίηση

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκαταστροφικότητα και βίαιη συμπεριφορά

Αυτοκαταστροφικότητα και βίαιη συμπεριφορά Αυτοκαταστροφικότητα και βίαιη συμπεριφορά Αλεξάνδρα Θεοδωροπούλου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αυτοκαταστροφικότητα Θεωρείται ως μια διαταραγμένη ανθρώπινη συμπεριφορά που σε μεγάλο βαθμό σχετίζεται με ανοιχτή

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο

Επικινδυνότητακαι. και Ψυχικές ιαταραχές. Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Επικινδυνότητακαι και Ψυχικές ιαταραχές Α. ουζένης Επίκουρος Καθηγητής Ψυχιατροδικαστικής Ιατρική Σχολή Παν/µιου Αθηνών Β Ψυχιατρική Κλινική, Αττικο Νοσοκοµείο Ποιόςείναι είναιεπικίνδυνος; Κοινωνικοδηµογραφικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκτονικόςασθενής: διάγνωση, κατανόηση, θεραπευτική παρέµβαση και πρόληψη της αυτοκτονίας. Μέρος 2º 19-20 Ιανουαρίου 2008 ΙωάννηςΑ. Μαλογιάννης Ψυχίατρος -Ψυχοθεραπευτής Εκτίµησηασθενούςµε αυτοκτονικήσυµπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκτονικός ασθενής: διάγνωση, κατανόηση, θεραπευτική παρέµβαση και πρόληψη της αυτοκτονίας. 19-20 Ιανουαρίου 2008 ΙωάννηςΑ. Μαλογιάννης Ψυχίατρος -Ψυχοθεραπευτής Μέρος 1º Ορισµοί Αυτοκτονικήπορεία- ιαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής (ΔΠΤ) Ψυχογενής Ανορεξία (ΨΑ) Ψυχογενής Βουλιμία (ΨΒ) Επεισοδιακή Υπερφαγία (ΕΥ) 15% ΨΑ ΨΒ 1 % ΨΒ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ορέστης Γιωτάκος, Γενικός Αρχίατρος, Ψυχίατρος, (M.D., M.Sc., Ph.D.), Δντής 414 ΣΝΕΝ

Ορέστης Γιωτάκος, Γενικός Αρχίατρος, Ψυχίατρος, (M.D., M.Sc., Ph.D.), Δντής 414 ΣΝΕΝ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ορέστης Γιωτάκος, Γενικός Αρχίατρος, Ψυχίατρος, (M.D., M.Sc., Ph.D.), Δντής 414 ΣΝΕΝ Ορισµοί Η ανθρώπινη επιθετικότητα και βία είναι ένα ευρέως διαδεδοµένο φαινόµενο. Η επιθετικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα, Ψυχοκοινωνικοί Παράγοντες, Ψυχοπαθολογία και Άλλες Συναφείς Καταστάσεις σε Νέους με Απόπειρα Αυτοκτονίας ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Χ. ΜΕΝΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

Κάπνισμα, Ψυχοκοινωνικοί Παράγοντες, Ψυχοπαθολογία και Άλλες Συναφείς Καταστάσεις σε Νέους με Απόπειρα Αυτοκτονίας ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ Χ. ΜΕΝΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Κλινικές- Κλινικοεργαστηριακές Ιατρικές Ειδικότητες Ψυχιατρική Κλινική Διευθύντρια: Καθηγήτρια Σταυρούλα Μπεράτη

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Αναγνώριση Ανίχνευση της κατάθλιψης σε ομάδες υψηλού κινδύνου Σύσταση 1: Συστήνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικοί παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες κινδύνου (άγχος, κατάθλιψη, κοινωνική τάξη, συμπεριφορά τύπου Α). Ψυχιατρικές διαταραχές Ψυχοκοινωνικά προβλήματα (ψυχολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. CREATIVE BRIEF Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. ΟΙ (ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΕΤΕΡ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΤΕΡΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΕΤΕΡ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ Δρ. Ευγενία Σουμάκη ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Μέλος Παιδοψυχιατρικού Κλάδου ΕΨΕ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,ADHD) στην Εφηβεία Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Μαρία Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ιπολική ιαταραχή (Μανιοκατάθλιψη)

ιπολική ιαταραχή (Μανιοκατάθλιψη) Τι είναι η ιπολική ιαταραχή; ιπολική ιαταραχή (Μανιοκατάθλιψη) Η ιπολική ιαταραχή, γνωστή και ως µανιοκατάθλιψη, θεωρείται µια διαταραχή της εγκεφαλικής λειτουργίας, η οποία φέρει ασυνήθιστες εναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Το Συνεδριο πραγματοποιειται από 6 εως 9 Μαρτιου 2013 στο Ξενοδοχειο Ρογιαλ Ολυμπικ

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Αν. Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2013-2014 Πάτρα, 2013 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Η θεραπευτική αντιµετώπιση του αυτισµού

Η θεραπευτική αντιµετώπιση του αυτισµού Η θεραπευτική αντιµετώπιση του αυτισµού Η θεραπευτική αντιμετώπιση του αυτισμού και των συναφών διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών αποτελεί πρόκληση και αντικείμενο σημαντικού επιστημονικού ενδιαφέροντος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ι ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΜΟΥΖΑΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΝΩΤΗΣ,

ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ι ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΜΟΥΖΑΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΝΩΤΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΜΟΥΖΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΜΟΥΖΑΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΝΩΤΗΣ, ΙΩΑΝΝΑ ΤΣΙΟΥΡΗ Διάρκεια : Θ εξάμηνο Διδασκαλία: Παραδόσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση

Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση PSYCHIATRIKI 14 (2), 2003 101 Ερευνητική εργασία Research paper Ακούσια νοσηλεία: Η αναγκαιότητα για εναλλακτική προσέγγιση Α.Πολίτης, Γ. Τρίκκας, Α. Πεχλιβανίδης, Π. Μουρτζούχου, Γ.Ν. Χριστοδούλου Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25 Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής Από το: Goodman, R., Scott S. (2012). Eating Disorders In R. Goodman, S. Scott (Eds.), Child Psychiatry (pp. 199-203). Oxford, Wiley-Blackwell, Μετάφραση στα ελληνικά:

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 1. Παρασκευή 21 Φεβρουαρίου Εισαγωγή (Εισαγωγή/ Χαιρετισμός: Γ. Παπαδημητρίου) α) Εγκέφαλος και συμπεριφορά: Ιστορική ανάδυση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ειδικευόμενους παιδοψυχίατρους, σε επαγγελματίες, εργαζόμενους και μη, στην ψυχική υγεία (Ιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς,

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Γεώργιος Ν. ΧριστοδούΛου Πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής ε τον όρο συναισθηματικές διαταραχές,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Απαρτιωμένη Διδασκαλία Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ψυχιατρική συνέντευξη αποτελεί θεμελιώδη διαδικασία στην άσκηση της Ψυχιατρικής. Κατά τη διάρκειά της οικοδομείται η θεραπευτική σχέση ιατρού-ασθενούς, η οποία οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής. και υπερκινητικότητα: Δρ Μαρίνα Πατσίδου Ηλιάδου. Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ

Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής. και υπερκινητικότητα: Δρ Μαρίνα Πατσίδου Ηλιάδου. Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητα: Δρ Μαρίνα Πατσίδου Ηλιάδου Σχολική Σύμβουλος ΕΑΕ Η περίπτωση του Ορέστη Προνήπιο Χωρίς προβλήματα στο νοητικό επίπεδο. Έχει πολύ καλό γνωστικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις πρόκειται να ενσωματωθούν στην έγκυρη Περίληψη των Χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ 3⁰ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ (Με Διεθνή Συμμετοχή) ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ- ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ 24-27 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΠΕΜΠΤΗ 24 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 10:00 11:00 ΔΙΑΛΕΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 6:Κατάθλιψη: Συναισθηματικά, Σωματικά, Γνωσιακά, Συμπεριφορικά Συμπτώματα Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

ΟΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ 199 ΟΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ Παύλος Σακκάς Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής, Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Το φάσμα των ψυχικών διαταραχών εκτείνεται στα εξής πεδία: Οργανικά

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ.

Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ. Ψυχιατρικά επείγοντα στη ιασυνδετική Ψυχιατρική της Ογκολογίας: Συγκριτική µελέτη Β. Ιακωβίδης, Γ. Καλλέργης, Φ. Αναγνωστόπουλος, Χ. Μπεντενίδης Τοµέας Ψυχικής Υγείας Ειδικού Αντικαρκινικού Νοσοκοµείου

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΠΟΥΡΝΙΑ ΜΑΡΘΑ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ επιμελήτρια Τζάνειου νοσοκομείου bournia@ppsy.gr ΟΡΙΣΜΟΣ Ανήκει στο φάσμα των ψυχαναγκαστικών- παρορμητικών διαταραχών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΣΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 1., Παπαδόπουλος Π., Νταϊλιάνης Κ., Παναγούλιας Ευστ. Κ.Ψ.Υ. Περιστερίου: οι 6 πρώτοι μήνες 12ο Πανελλήνιο Ψυχιατρικό Συνέδριο Βόλος, 18-21 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα