ιαταραχές Προσωπικότητας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιαταραχές Προσωπικότητας"

Transcript

1 ιαταραχές Προσωπικότητας Ψυχοπαθολογία Και Θεωρία Σχηµάτων Κώστας Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς 1

2 Το πολυαξονικό σύστηµα Άξονας Ι Κλινικά σύνδροµα DSM-IV 2

3 Το πολυαξονικό σύστηµα Άξονας ΙΙ DSM-IV ιαταραχές προσωπικότητας Νοητική υστέρηση 3

4 Το πολυαξονικό σύστηµα Άξονας ΙΙΙ DSM-IV Γενικές ιατρικές καταστάσεις (π.χ. σωµατικές νόσοι) 4

5 Το πολυαξονικό σύστηµα Άξονας ΙV DSM-IV Ψυχοκοινωνικά και περοιβαλλοντικά προβλήµατα 5

6 Το πολυαξονικό σύστηµα Άξονας V DSM-IV Συνολική εκτίµηση λειτουργικότητας 6

7 Προσωπικότητα Το σύνολο των τάσεων ενός ατόµου να δρα, να συµπεριφέρεται ή να οργανώνεται µε τέτοιο τρόπο που το διαφοροποιούν από τους άλλους ανθρώπους, ως προς το χαρακτήρα, τη στάση ζωής και τα ενδιαφέροντά του 7

8 ιαταραχή Προσωπικότητας Θεωρείται ως διαταραχή της προσωπικότητας, όταν τα στοιχεία της προσωπικότητας ενός ατόµου είναι τόσο δυσπροσαρµοστικά και δύσκαµπτα, ώστε να προκαλούν είτε σηµαντική έντονη υποκειµενική ενόχληση, είτε σηµαντική έκπτωση της λειτουργικότητας 8

9 ιαταραχές Προσωπικότητας Γενικά χαρακτηριστικά Άκαµπτες και δυσπροσαρµοστικές απαντήσεις στο στρες Σηµαντική αναπηρία σε τρεις βασικές διαστάσεις της ζωής: αγάπη-εργασία εργασία-διασκέδαση Αποδίδει τα προβλήµατά του στο περιβάλλον και όχι στον εαυτό του Συνήθως δεν είναι ψυχωτικό ή καταθλιπτικό και αν συµβεί αυτό είναι παροδικό ή αντιδραστικό 9

10 ιαταραχές Προσωπικότητας Γενικά Αποκτά δύσκολα εναισθησία και κατά συνέπεια προσέρχεται δύσκολα για θεραπεία καθώς επίσης σπάνια διατηρούν θεραπευτική σχέση και σπάνια θεραπεύονται Πολλές επιπλοκές συνοδεύουν τη διαταραχή της προσωπικότητας, όπως Κατάθλιψη Βία Αντικοινωνικότητα Αυτοκτονικότητα Κατάχρηση ουσιών Παροδικά και βραχέα ψυχωτικά επεισόδια 10

11 ιαταραχές Προσωπικότητας- Αιτιολογία Γενετικοί παράγοντες Τα παιδία ατόµων µε Π έχουν περίπου 7χ µεγαλύτερη πιθανότητα να παρουσιάσουν Π σε σχέση µε το γενικό πληθυσµό Υπάρχουν αντίστοιχες συσχετίσεις µε την κατάχρηση ουσιών και την παραβατικότητα Ιδοσυστατικοί παράγοντες Χαρακτηριολογικές παράµετροι που παρατηρούνται σε άτοµα µε Π µπορεί να επισηµανθούν σε παιδία χρονών 11

12 ιαταραχές Προσωπικότητας- Επιδηµιολογία Υπολογίζεται µεταξύ 5-15% 5 του ενηλίκου πληθυσµού Η συχνότητα συγκεκριµένων Π µειώνεται µε την ηλικία π.χ. ΑΚ Π 4,5% (25-44) και 0,4% (>65 12

13 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Παράξενοι και εκκεντρικοί Παρανοειδής Σχιζοειδής Σχιζότυπη 13

14 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι ραµατικοί µε έντονα συναισθήµατα ή ασταθείς διαπροσωπικές σχέσεις ραµατική Ναρκισσιστική Αντικοινωνική Μεταιχµιακή 14

15 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Αγχώδεις ή φοβισµένοι Αποφευκτική Εξαρτηµένη Ψυχαναγκαστική-καταναγκαστική καταναγκαστική Παθητική επιθετική 15

16 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Παρανοειδής: : Αδικαιολόγητη τάση να ερµηνεύονται να ερµηνεύονται οι πράξεις των ανθρώπων, ως εσκεµµένα µειωτικές ή απειλητικές. Υπερβολική καχυποψία και δυσπιστία 16

17 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Σχιζοειδής: : Έντονη αδιαφορία του ατόµου για κοινωνικές σχέσεις και πολύ περιορισµένη ικανότητα να νοιώσει και να εκφράσει συναισθήµατα 17

18 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Σχιζότυπη: : Χαρακτηριστικές ιδιορρυθµίες, εκκεντρικότητες και παραξενιές, στη σκέψη, την εντίληψη, την οµιλία, την εµφάνιση και τη συµπεριφορά, οι οποίες όµως δεν είναι τόσο σηµαντικές ώστε να θεωρηθεί το άτοµο σχιζοφρενές (παλαιός όρος απλή σχιζοφρένεια) 18

19 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι ραµατική (Υστερική-Οιστριονική Οιστριονική) ) : Υπερβολική συναισθηµατικότητα και αναζήτηση προσοχής,επιβεβαίωσης, επιδοκιµασίας ή επαίνου. Απρόσφορα σεξουαλικό ή σαγηνευτικό. 19

20 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Ναρκισσιστική: : Αίσθηση µεγαλειότητας που υπάρχει στη φαντασία ή εκφράζεται στη συµπεριφορά, µε υπερευαισθησία στην εκτίµηση των άλλων και απουσία ενσυναίσθησης. Μεγαλειώδης αίσθηση σπουδαιότητας και µοναδικότητας και συνεχής ενασχόληση µε φαντασίες απεριόριστης επιτυχίας µε συνεχή απαίτηση για προσοχή και θαυµασµό 20

21 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Αντικοινωνική (Ψυχοπαθητική): Μακρό ιστορικό συνεχούς και χρόνιας ανεύθυνης και αντικοινωνικής συµπεριφοράς. Αποτελεί τη συχνότερη διάγνωση σε φυλακισµένους 21

22 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Μεταιχµιακή (Οριακή, µεθοριακή): Μεγάλη αστάθεια που εκφράζεται σε διάφορες διαστάσεις της ζωής του ατόµου, όπως οι διαπροσωπικές σχέσεις, η συναισθηµατική διάθεση και η εικόνα του εαυτού. Οι σχέσεις είναι χαώδεις και χαρακτηρίζονται από ακραίες εναλλαγές υπερ-εξιδανίκευσης εξιδανίκευσης και υποτίµησης 22

23 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Αποφευκτική: : Έλλειψη κοινωνικής άνεσης, φόβος αρνητικής εκτίµησης ή κριτικής και ντροπαλότητα. Το άτοµο πληγώνεται εύκολα και αποφεύγει εξ αιτίας αυτού του λόγου να εµπλέκεται µε τους άλλους ανθρώπους. 23

24 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Εξαρτηµένη: : Υποτακτική συµπεριφορά. Το άτοµο διαµορφώνει τη ζωή του, έτσι ώστε οι άλλοι α αναλαµβάνουν τις ευθύνες. Είναι ανίκανο να πάρει καθηµερινές αποφάσεις χωρίς συµβουλές ή υπερβολικές διαβεβαιώσεις, από τους άλλους. 24

25 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Ψυχαναγκαστική-Καταναγκαστική: Τελειοθηρία και ακαµψία του ατόµου, µε παράλληλη περιορισµένη ικανότητα έκφρασης θερµών και τρυφερών συναισθηµάτων. Μπορεί να µην ολοκληρώνεται µια δουλειά µόνο και µόνο επειδή δεν ικανοποιούνται οι υπερβολικά αυστηρές απαιτήσεις. Έντονη ενασχόληση µε λίστες, κανόνες τάξη, οργάνωση, που συχνά χάνεται ο στόχος 25

26 ιαταραχές Προσωπικότητας- Τύποι Παθητική επιθετική: Αντίσταση στις απαιτήσεις για επαρκή κοινωνική και επαγγελµατική απόδοση. Αναβάλλει πράγµατα που πρέπει να γίνουν µέχρι π.χ. να µην τηρούνται οι προθεσµίες. Αποφεύγει υποχρεώσεις ισχυριζόµενο ότι το ξέχασε. 26

27 Οι γνωσιακές προσεγγίσεις µοιράζονται τις εξής κοινές υποθέσεις I: 1. Οι γνωστικές λειτουργίες (αιτιώδεις αποδόσεις, πεποιθήσεις, προσδοκίες, αναµνήσεις για τον εαυτό µας και τους άλλους) θεωρούνται αποφασιστικές για τον καθορισµό των συναισθηµάτων και των συµπεριφορών. 2. Οι γνωστικές λειτουργίες που εξετάζονται είναι ειδικές για κάθε περίσταση ή κατηγορία περιστάσεων, αν και αναγνωρίζεται η σηµασία µερικών γενικευµένων προσδοκιών και πεποιθήσεων 3. Η ψυχοπαθολογία θεωρείται ότι προκύπτει από διαστρεβλωµένες, λανθασµένες, δυσπροσαρµοστικές γνωστικές λειτουργίες. Οι γνωσίες αυτές αφορούν τον εαυτό µας, τους άλλους και τον κόσµο. Οι διαφορετικές µορφές ψυχοπαθολογίας απορρέουν από διαφορετικές γνωστικές λειτουργίες ή τρόπους επεξεργασίας των πληροφοριών. 27

28 Οι γνωσιακές προσεγγίσεις µοιράζονται τις εξής κοινές υποθέσεις ΙI: 1. Οι ελαττωµατικές, δυσπροσαρµοστικές γνωστικές λειτουργίες οδηγούν σε προβληµατικά συναισθήµατα και συµπεριφορές, οι οποίες µε την σειρά τους ευθύνονται για την δηµιουργία προβληµατικών γνωστικών λειτουργιών. Έτσι δηµιουργείται ένας κύκλος αυτοεκπλήρωσης όπου τα άτοµα ενεργούν µε στόχο να επιβεβαιώνουν και να διατηρούν τις διαστρεβλωµένες τους πεποιθήσεις. 2. Η γνωσιακή θεραπεία περιλαµβάνει την συνεργατική προσπάθεια θεραπευτή και θεραπευοµένου να καθορίσουν ποιες διαστρεβλωµένες, δυσπροσαρµοστικές γνωσίες δηµιουργούν την διαταραχή. Η θεραπευτική προσέγγιση συνέπεια των παραπάνω, είναι ενεργητική, δoµηµένη και επικεντρωµένη στο παρόν. 3. Οι γνωσιακές προσεγγίσεις δεν θεωρούν σηµαντικό το ασυνείδητο, παρά µόνο στο βαθµό που οι θεραπευόµενοι αδυνατούν να κατανοήσουν την επανάληψη συγκεκριµένων τρόπων σκέψης. Η θεραπεία γίνεται µέσω της αλλαγής γνωστικών λειτουργιών και όχι µέσω της γενικής αλλαγής της προσωπικότητας. 28

29 Βασικές έννοιες στο γνωσιακό - συµπεριφοριστικό µοντέλο (1): Αυτόµατες σκέψεις : Σκέψεις οι οποίες εκλύονται χωρίς προσπάθεια, το άτοµο θεωρεί ότι είναι αυτονόητες, αυταπόδεικτες και δεν είναι άξιες προσοχής. Οι αυτόµατες σκέψεις επηρεάζουν το συναίσθηµα και την συµπεριφορά. Βαθύτερες αντιλήψεις: Είναι οι πεποιθήσεις που έχει διαµορφώσει το άτοµο για τη ζωή του, τον εαυτό του, τους άλλους Γνωσιακά σχήµατα: Αποτελούν τον πυρήνα των βαθύτερων αντιλήψεων, ορίζονται σαν λειτουργικές κατασκευές των σχετικά µόνιµων αναπαραστάσεων προηγούµενων πληροφοριών και εµπειριών. 29

30 Βασικές έννοιες στο γνωσιακό - συµπεριφοριστικό µοντέλο (2): Σχήµατα Εαυτού: Γνωστικές γενικεύσεις για τον εαυτό, προερχόµενες απ την παρελθούσα εµπειρία, οι οποίες οργανώνουν και καθοδηγούν την επεξεργασία πληροφοριών, των σχετικών µε τον εαυτό. Αντί για ένα µεµονωµένο εαυτό, έχουµε µια οικογένεια εαυτών η οποία συνίσταται από το πώς το άτοµο είναι σε διάφορες περιστάσεις και από τους πιθανούς του εαυτούς, ή αλλιώς από αυτό που νοµίζει πως θα µπορούσε να γίνει και θα θελε να γίνει. Γνωσιακές διεργασίες: Με τον όρο αυτό αναφερόµαστε στους κανόνες οργάνωσης, ανάκλησης και χρήσης των πληροφοριών. Η µελέτη των γνωσιακών διεργασιών µας αποκαλύπτει τον τρόπο µε τον οποίο το υλικό της εµπειρίας του παρελθόντος (σχήµατα) µε την ευκαιρία εξωτερικών και εσωτερικών ερεθισµάτων «µετατρέπεται» σε γνωσιακή δραστηριότητα άµεσης εµπειρίας (σκέψεις, εικόνες), σε συναισθήµατα και συµπεριφορές. Μελετώντας τη συµπεριφορά του ατόµου, λαµβάνουµε αυτόµατα πολλές πληροφορίες για το είδος των χρησιµοποιούµενων γνωσιακών διεργασιών. Όπως ακριβώς µιλάµε για δυσλειτουργικές ή δυσπροσαρµοστικές σκέψεις, εικόνες και σχήµατα, έτσι µπορούµε να µιλήσουµε και για δυσπροσαρµοστικές δυσλειτουργικές γνωσιακές διεργασίες. 30

31 Βασικές έννοιες στο γνωσιακό - συµπεριφοριστικό µοντέλο (3): Γνωσιακές παραποιήσεις ή διεργασιακά λάθη: Είναι µη ρεαλιστικός τρόπος σκέψης και επεξεργασίας των πληροφοριών που µας οδηγεί σε λανθασµένα συµπεράσµατα για τον εαυτό µας και τους άλλους και επηρεάζει αρνητικά τα συναισθήµατα και την συµπεριφορά. Τα λανθασµένα αυτά συµπεράσµατα µπορεί να έχουν τις ρίζες τους σε εµπειρίες απ την οικογένεια, το ευρύτερο συγγενικό και κοινωνικό περιβάλλον και τις προσωπικές εµπειρίες που έχει αποκτήσει το άτοµο. Εάν για παράδειγµα το άτοµο έχει νιώσει να απορρίπτουν τη δουλειά του στον εργασιακό χώρο και έχει διαµορφώσει το λανθασµένο συµπέρασµα σχήµα «δεν αξίζω τίποτα», τότε θα αναλύει όλες τις πληροφορίες που παίρνει για τον εαυτό του µέσα απ αυτό το σχήµα. Θα ερµηνεύει ό,τι ακούει για τον εαυτό του ως αρνητικό, ακόµα κι όταν είναι θετικό. 31

32 Νεώτερες εξελίξεις στην Γνωσιακή Συµπεριφοριστική Θεραπεία (CBT( CBT) 1 η γενιά (non schema focused therapies) - - περιφερικές βασικές υποθέσεις (basic assumptions) - σχετικά επιφανειακές γνωστικές δοµές - στόχος το σύµπτωµα (bottom up approach) - διαταραχές άξονα Ι - task and goal oriented / έµφαση στο στόχο 32

33 Νεώτερες εξελίξεις στην Γνωσιακή Συµπεριφοριστική Θεραπεία (CBT( CBT) II 2 η γενιά (schema focused therapies) - - κεντρικές πεποιθήσεις (core beliefs) - βαθύτερες γνωστικές δοµές, σχήµατα (schemata) - top down approach - διαταραχές άξονα ΙΙ - bond oriented / έµφαση στη θεραπευτική σχέση περιφερικές βασικές υποθέσεις (basic assumptions) 33

34 ιαφορές ανάµεσα στη ΓΣΘ πρώτης και δεύτερης γενιάς αν και µοιράζονται την ίδια θεωρητική βάση, εντούτοις διαφέρουν µεταξύ τους αρκετά ως προς: α. το επίπεδο της παρέµβασης, β. τους θεραπευτικούς στόχους, γ. τη θεραπευτική σχέση και δ. τα είδη των διαταραχών στις οποίες ενδείκνυται να εφαρµόζονται. 34

35 Γιατί είναι τόσο δηµοφιλείς οι schema focused θεραπείες; Για τον θεραπευτή: Φαίνονται λιγότερο πεζές και περισσότερο προκλητικές για έναν θεραπευτή, σε σύγκριση µε τις παραδοσιακές non schema focused θεραπείες Ενισχύουν στον θεραπευτή το αίσθηµα της «θεραπευτικής ισχύος» Μοιάζουν πολύ µε τις θεραπείες της Γνωσιακής Αναλυτικής προσέγγισης και προσελκύουν θεραπευτές και από άλλους χώρους 35

36 Γιατί είναι τόσο δηµοφιλείς οι schema focused θεραπείες; Για τον πελάτη: Ο πελάτης νιώθει ότι µετατοπίζεται η ευθύνη για το πρόβληµα του από το παρόν και τον ίδιο στο παρελθόν και τους άλλους (γονείς, αδέλφια, δασκάλους κλπ.) (James,, 2001) 36

37 Η έννοια του Σχήµατος από το χτες στο σήµερα Kant,, 18 ος αι. τα «υπερβατικά σχήµατα» ορίζονται ως ο συνδετικός κρίκος ανάµεσα στην αισθητηριακή εµπειρία και τις νοητικές έννοιες το «σχήµα» δεν ταυτίζεται µε την «νοερή εικόνα», η οποία είναι παράγωγο της αντιληπτικής λειτουργίας, αλλά αποτελεί προϋπόθεσή της. Το σχήµα είναι µια µη παρατηρήσιµη ψυχολογική διεργασία «Τα σχήµατα, που αποτελούν τη βάση της ικανότητας του ανθρώπου να κατανοεί τη µορφή των φαινοµένων, είναι µια τέχνη κρυµµένη στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής. Ο τρόπος µε τον οποίο λειτουργούν µόνο µε δυσκολία µπορεί να ανακαλυφθεί και να αποκαλυφθεί» Σύµφωνα µε τον Kant, τα «σχήµατα» δεν ταυτίζονται µε τις «νοητικές κατασκευές». 37

38 Η έννοια του Σχήµατος από το χτες στο σήµερα ΙΙ Βρετανική Ψυχολογία, αρχές 20 αι. Γίνεται συχνότερη η χρήση του όρου «σχήµα» Η έννοια του σχήµατος χάνει τον περιγραφικό της χαρακτήρα Τα σχήµατα δεν είναι πια προκαταρκτικές έννοιες αλλά θεωρείται δεδοµένο ότι είναι «πραγµατικά». Με κάποιο τρόπο «υπάρχουν» στον νου, τη νοηµοσύνη ή τον εγκέφαλο Bartlett, δεκαετία 30 Το «σχήµα» ορίζεται ως µια λειτουργική και ολιστική έννοια που εκφράζει τον οργανισµό ως σύνολο Αποτυπώνει τις δυναµικές διεργασίες εντός του οργανισµού αλλά και την αλληλεπίδραση οργανισµού περιβάλλοντος ιαφοροποιείται από τη «νοητική κατασκευή - αναπαράσταση» 38

39 Η έννοια του Σχήµατος από το χτες στο σήµερα ΙΙΙ Γνωστική Ψυχολογία, Piaget, δεκαετία 70 Χρησιµοποίησε τον όρο «σχήµα» για να περιγράψει εσωτερικές αισθησιοκινητικές διεργασίες και την επίδρασή τους στη νοηµοσύνη Τα σχήµατα καθορίζουν την αντίληψη της αναµενόµενης εµπειρίας, δηλ. εξυπηρετούν την προσαρµοστικότητα Το ανθρώπινο γνωστικό σύστηµα χαρακτηρίζεται από την τάση και την δυνατότητα να αυτό-οργανώνεται Γνωστική Ψυχολογία, Eysenck, M. W., δεκαετία 90 Εξισώνεται η έννοια «σχήµα» µε την έννοια «νοητική αναπαράσταση» «Ο Bartlett χρησιµοποίησε µε ασάφεια την έννοια του σχήµατος, όµως σήµερα είναι κοινά αποδεκτό ότι το σχήµα πρέπει να νοείται ως µια νοητική αναπαράσταση, ένας όγκος οργανωµένης γνώσης» Αυτή η θέση οδηγεί στην αυθαίρετη υιοθέτηση της άποψης ότι τα σχήµατα µπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβανόµαστε, ερµηνεύουµε και νοηµατοδοτούµε τις πληροφορίες που προσλαµβάνουµε. Με άλλα λόγια, γίνεται αποδεκτό χωρίς επαρκή πειραµατικά δεδοµένα ότι τα σχήµατα είναι αιτιολογικά συνδεδεµένα µε τις νοητικές διεργασίες 39

40 Το πρόβληµα Κάποιοι ασθενείς που προσέρχονται για θεραπεία έχοντας συµπτώµατα του άξονα Ι, όπως άγχος ή κατάθλιψη, ή δεν κάνουν προόδους ή υποτροπιάζουν αµέσως µετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Κάποιοι άλλοι που έρχονται για ΓΣΘ δεν έχουν συγκεκριµένα συµπτώµατα τα οποία θα ήταν και ο στόχος της θεραπείας. Τα προβλήµατά τους είναι ασαφή ή εκτεταµένα ή δεν φαίνονται κινητοποιηµένοι. Νιώθουν πως ''κάτι πάει λάθος'' στη ζωή τους ή ''κάτι λείπει''. Σ' αυτούς τους ασθενείς τα παρόντα προβλήµατα είναι χαρακτηριολογικά. Αναζητούν θεραπεία για χρόνιες δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις ή στην εργασία τους. Επειδή δεν έχουν ιδιαίτερα συµπτώµατα του άξονα Ι ή έχουν πάρα πολλά η παραδοσιακή ΓΣΘ δεν είναι τόσο αποτελεσµατική όπως την γνωρίζουµε για θεραπείες του άξονα Ι. Ι 40

41 Τα άτοµα αυτά δεν πληρούν µερικές βασικές προϋποθέσεις για ΓΣΘ: ε συµµορφώνονται µε το θεραπευτικό πρωτόκολλο π.χ δεν κάνουν τις εργασίες για το σπίτι ή ζητούν συνεχώς συµβουλές. εν έχουν πρόσβαση στις σκέψεις και στα συναισθήµατά τους ακόµα και µετά την εκπαίδευση από το θεραπευτή. Συνήθως τα αποφεύγουν γιατί τους προκαλούν δυσφορία ή αποφεύγουν ακόµα και τις καταστάσεις που τα ενεργοποιούν. Η ΓΣΘ προϋποθέτει ότι οι ασθενείς µπορούν να αλλάξουν τις προβληµατικές γνωσίες και συµπεριφορές τους µέσα από εµπειρική ανάλυση, λογική επεξεργασία, πειράµατα κ.λ.π. Αυτό δεν ισχύει για τους χαρακτηριολογικούς γιατί οι διαστρεβλωµένες σκέψεις τους και οι αυτοαναιρούµενες (self-defeating) συµπεριφορές τους έχουν µεγάλη αντίσταση στην αλλαγή µέσα από τις τεχνικές ΓΣΘ. 41

42 Τα άτοµα αυτά δεν πληρούν µερικές βασικές προϋποθέσεις για ΓΣΘ ΙΙ: Είναι άκαµπτοι και δεν µπορούν να σηµειώσουν πρόοδο σε µικρό χρονικό διάστηµα. Τα χαρακτηριολογικά τους προβλήµατα είναι σύντονα µε το εγώ τους και κεντρικά στην αίσθηση που έχουν για την ταυτότητά τους, εάν τα αλλάξουν είναι σαν είναι σαν ένα είδος θανάτου ενός µέρους του εαυτού τους. Η ΓΣΘ επίσης προϋποθέτει ότι οι ασθενείς µπορούν να κάνουν µια συνεργατική σχέση µε τον θεραπευτή σε λίγες συνεδρίες. Οι χαρακτηριολογικοί έχουν συχνά πρόβληµα στο να κάνουν θεραπευτική συµµαχία και αυτό αντικατοπτρίζει τις διαπροσωπικές τους δυσκολίες. Βρίσκουν συνήθως δύσκολο να δηµιουργήσουν µια ασφαλή θεραπευτική σχέση. Τέλος στη ΓΣΘ οι ασθενείς έχουν προβλήµατα που είναι ευδιάκριτα και γίνονται θεραπευτικοί στόχοι ενώ των χαρακτηριολογικών είναι συνήθως ασαφή, χρόνια και επίµονα. Είναι δυστυχισµένοι στους περισσότερους τοµείς της ζωής τους, δεν µπορούν να κάνουν µακροχρόνιες σχέσεις, νιώθουν τις ζωές τους άδειες και δεν µπορούν να επενδύσουν αρκετά στην εργασία τους. 42

43 Το σχήµα στην ΓΣΘ Περνώντας από τη γνωστική ψυχολογία στη γνωσιακή ψυχοθεραπεία ο Beck το 1967, αναφέρθηκε στα πρώτα του γραπτά στα σχήµατα. Γενικά ένα σχήµα µπορεί να το ορίσει κάποιος ως µια ευρεία οργανωτική αρχή που νοηµατοδοτεί τις εµπειρίες της ζωής ενός ατόµου. 43

44 Ο ορισµός του Young για το σχήµα O Υoung υπέθεσε ότι κάποια σχήµατα - ειδικά αυτά που δηµιουργήθηκαν πρώιµα ως αποτέλεσµα τραυµατικών παιδικών εµπειριών - µπορεί να είναι στον πυρήνα των διαταραχών προσωπικότητας, των ηπιότερων χαρακτηριολογικών προβληµάτων και κάποιων χρόνιων διαταραχών του άξονα Ι. Για να ελέγξει αυτή την υπόθεση καθόρισε µια υποδιαίρεση των σχηµάτων και τα ονόµασε πρώιµα δυσλειτουργικά σχήµατα. Ένας αναθεωρηµένος και πιο κατανοητός προσδιορισµός που δίνει ο Young είναι ότι ένα πρώιµο δυσλειτουργικό σχήµα έχει τα ακόλουθα στοιχεία: Είναι ένα ευρύ θέµα ή πρότυπο Περιλαµβάνει αναµνήσεις, συναισθήµατα, γνωσίες και σωµατικές αισθήσεις Αφορά τον εαυτό και τις διαπροσωπικές σχέσεις Αναπτύχθηκε κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία 44 Έγινε η επεξεργασία του κατά τη διάρκεια της ζωής του ατόµου

45 Για τον Young το σχήµα Είναι ένα αυτό-αναιρούµενο αναιρούµενο συναισθηµατικό και γνωσιακό πρότυπο που αναπτύσσεται νωρίς στην παιδική ηλικία και επαναλαµβάνεται στην ενήλικη ζωή. Σύµφωνα µε τον ορισµό αυτό η συµπεριφορά του ατόµου δεν είναι µέρος ενός σχήµατος, αλλά η αντίδραση/ απάντηση σ' ένα σχήµα. Ο Young αναφέρει πως τα πρώιµα δυσλειτουργικά σχήµατα ''παλεύουν παλεύουν'' να επιβιώσουν και αυτό είναι αποτέλεσµα της ανάγκης του ατόµου για σταθερότητα. Το σχήµα είναι όλα όσα ξέρει και παρόλο που του προκαλεί πόνο είναι οικείο, γνωστό, το νιώθει ''σωστό σωστό''. Αυτός είναι ένας λόγος που το κάνει δύσκολο ν' αλλάξει. Παίζει σηµαντικό ρόλο στο πως κάποιος σκέφτεται, νιώθει, ενεργεί και σχετίζεται µε τους άλλους και παραδόξως τον οδηγεί στο να αναπαράγει εκείνες τις συνθήκες που στην παιδική ηλικία ήταν οι πιο επιβλαβείς. 45

46 Η βασική άποψη του Young είναι πως: τα σχήµατα είναι σε σηµαντικό βαθµό αποτέλεσµα µη- ικανοποιηµένων συναισθηµατικών αναγκών κατά την παιδική ηλικία. Έχουν αποδεχθεί 5 βασικές/ πυρηνικές συναισθηµατικές ανάγκες που ισχύουν για όλους τους ανθρώπους : Ασφαλείς συνδέσεις µε τους άλλους (περιλαµβάνει ασφάλεια, σταθερότητα, ζεστασιά και αποδοχή) Αυτονοµία, αρµοδιότητες και αίσθηση ταυτότητας Ελευθερία για έκφραση αναγκών και συναισθηµάτων Αυθορµητισµός και παιχνίδι Ρεαλιστικά όρια και αυτοέλεγχος Ένα ψυχολογικά υγιές άτοµο µπορεί και ικανοποιεί αυτές 46 τις ανάγκες.

47 «Περιοχές» σχηµάτων Schema domains Κατηγορία I: Αποσύνδεση και απόρριψη Οι ασθενείς µε σχήµατα σε αυτή την κατηγορία είναι ανίκανοι να δηµιουργήσουν ασφαλείς και ικανοποιητικές σχέσεις µε τους άλλους. Πιστεύουν πως οι ανάγκες τους για σταθερότητα, φροντίδα, αγάπη και να ανήκουν κάπου δε θα ικανοποιηθούν. Οι οικογένειες τους είχαν τα τυπικά χαρακτηριστικά της αστάθειας, της κακοµεταχείρισης, της ψυχρότητας, της απόρριψης και της αποµόνωσης από τον κόσµο. Εγκατάλειψη/αστάθεια αστάθεια υσπιστία/κακοποίηση Συναισθηµατική αποστέρηση Μειονεξεία/ντροπήντροπή Κοινωνική αποµόνωση/αποξένωση αποξένωση 47

48 «Περιοχές» σχηµάτων Schema domains Κατηγορία ΙΙ Μειωµένη αυτονοµία και απόδοση Αυτονοµία είναι η ικανότητα του ατόµου να διαχωρίζεται από την οικογένειά του και να λειτουργεί ανεξάρτητα σε σχέση µε τους συνοµηλίκους του. Οι ασθενείς µε σχήµατα σε αυτή την κατηγορία έχουν προσδοκίες από τον εαυτό τους και τον κόσµο οι οποίες επηρεάζουν την ικανότητα τους να διαχωρίσουν τον εαυτό τους από τους γονείς και να λειτουργήσουν ανεξάρτητα και επιτυχηµένα. Οι οικογένειες τους εµπλέκονταν υπερβολικά στη ζωή τους, υπονόµευαν την αυτοπεποίθηση τους, ήταν υπερπροστατευτικοί και απέτυχαν να ωθήσουν το παιδί να λειτουργήσει αυτόνοµα εκτός οικογένειας. Εξάρτηση/ανικανότητα ανικανότητα: Ευαλωτότητα στον κίνδυνο (τυχαία γεγονότα) Υπερεµπλοκή/ελλειµµατικός ελλειµµατικός εαυτός Αποτυχία 48

49 «Περιοχές» σχηµάτων Schema domains Κατηγορία III Εξασθενηµένα όρια (impaired limits) Οι ασθενείς σε αυτή την κατηγορία δεν έχουν αναπτύξει κατάλληλα εσωτερικά όρια για αµοιβαιότητα και υπευθυνότητα προς τους άλλους, για αυτοπειθαρχία και για µακροπρόθεσµους στόχους. Έχουν δυσκολία να σέβονται τα δικαιώµατα των άλλων, να συνεργάζονται µαζί τους, να κάνουν δεσµεύσεις και να βάζουν ή να πραγµατοποιούν ρεαλιστικούς στόχους. Η πατρική οικογένεια χαρακτηρίζεται από ανεκτικότητα, έλλειψη κατεύθυνσης, αίσθηση ανωτερότητας αντί για κατάλληλη αντιµετώπιση δηλαδή να µάθουν πειθαρχεία και όρια στα παιδιά για να γίνουν υπεύθυνα και να θέτουν στόχους. Υπεροχή/ανωτερότητα ανωτερότητα: Το άτοµο θεωρεί ότι υπερέχει σε σχέση µε τους άλλους ανθρώπους, ότι έχει αυξηµένα δικαιώµατα και ότι πρέπει να απολαµβάνει περισσότερα προνόµια. Ανεπαρκής αυτοέλεγχος: Σχετίζεται µε την επίµονη δυσκολία του ατόµου να ασκήσει αυτοέλεγχο, µε τη µειωµένη ανοχή του στη µαταίωση και µε την αδυναµία του να περιορίσει την υπερβολική έκφραση των ορµών και των συναισθηµάτων του. 49

50 «Περιοχές» σχηµάτων Schema domains Κατηγορία IV: Προσανατολισµός στους άλλους Οι ασθενείς µε σχήµατα εδώ έχουν υπερβολικό ενδιαφέρον για τις επιθυµίες, τα συναισθήµατα, και τις αντιδράσεις των άλλων προκειµένου να κερδίσουν την αγάπη, την αποδοχή και την διατήρηση των άλλων κοντά τους. Συνήθως νιώθουν καταπιεσµένοι και δεν είναι ενήµεροι για το θυµό και τις ανάγκες τους. Στην οικογένεια τους έπρεπε να καταπιέσουν τα συναισθήµατα τους και τις απόψεις τους για να κερδίσουν αποδοχή και αγάπη. Συνήθως οι γονείς τους θεωρούσαν πιο σηµαντικές τις δικές τους επιθυµίες και ανάγκες από αυτές των παιδιών και έδιναν ιδιαίτερη έµφαση στην κοινωνική αποδοχή. Υποταγή: Το άτοµο παραχωρεί τον έλεγχο στους άλλους, συνήθως για να αποφύγει το θυµό, την εγκατάλειψη ή την εκδίκηση τους. Η υποταγή µπορεί να εκδηλωθεί ως καταπίεση των προσωπικών αναγκών ή συναισθηµάτων. Αυτοθυσία: Το άτοµο εκδηλώνει υπερβολική επιθυµία να υπηρετήσει τις ανάγκες των άλλων εις βάρος της κάλυψης των δικών του αναγκών. Αυτό µπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι θέλει να αποφύγει να προκαλέσει αρνητικά συναισθήµατα και συναισθήµατα ενοχής στους άλλους, και συνήθως συνοδεύεται από υπερευαισθησία του ατόµου στα συναισθήµατα των άλλων. Αναζήτηση επιβεβαίωσης/αναγνώρισης αναγνώρισης: Η αυτοεκτίµηση του ατόµου 50 εξαρτάται από τη γνώµη των άλλων γι' αυτό. Αναζητά την επιβεβαίωση, την αναγνώριση και την προσοχή τους.

51 «Περιοχές» σχηµάτων Schema domains Κατηγορία V: Υπερεπαγρύπνηση και αναστολή Εδώ δίνεται υπερβολική έµφαση στην καταπίεση των αυθόρµητων συναισθηµάτων, παρορµήσεων και επιλογών του ατόµου και στην ικανοποίηση / συµµόρφωση άκαµπτων εσωτερικευµένων ρόλων και προσδοκιών για ηθική συµπεριφορά συχνά εις βάρος της χαράς, της έκφρασης, της χαλάρωσης, των στενών σχέσεων και της υγείας. Η οικογένεια εδώ είναι αυστηρή, απαιτητική και µερικές φορές τιµωρητική. Η απόδοση, το καθήκον, η τελειότητα και η συµµόρφωση µε τους κανόνες, η µη-έκφραση έκφραση συναισθηµάτων και η αποφυγή λαθών υπερισχύουν της διασκέδασης, της χαράς και της χαλάρωσης. Υπάρχει συνήθως ένα κλίµα πεσιµισµού και ανησυχίας ότι τα πράγµατα µπορεί να διαλυθούν εάν κάποιος δεν είναι προσεκτικός και σε ετοιµότητα συνεχώς. Ø Αρνητισµός/ευαλωτότητα στα σφάλµατα ØΥπερβολικός έλεγχος/ συναισθηµατική αναστολή ØΆκαµπτα πρότυπα / υπερβολική επικριτικότητα ØΤιµωρητικότητα 51

52 Κριτική στη Θεραπεία Σχήµατος Οι πεποιθήσεις των ανθρώπων µπορούν να καθορίζονται από αναπτυξιακές ή πολιτισµικές µεταβλητές και όχι αποκλειστικά από πρώιµα δυσπροσαρµοστικά σχήµατα Αφού τα σχήµατα είναι πολυκαθοριζόµενα, µπορούµε να είµαστε βέβαιοι ότι τα δυσπροσαρµοστικά σχήµατα του πελάτη σχετίζονται µε το τρέχον πρόβληµα του; Η µεγαλύτερη αποτελεσµατικότητα της Θεραπείας Σχήµατος έναντι της παραδοσιακής Γνωσιακής Συµπεριφοριστικής και Γνωσιακής Θεραπείας (CBT και CT) στη θεραπεία των διαταραχών του άξονα ΙΙ δεν έχει αποδειχθεί ερευνητικά επαρκώς εν ενδείκνυται η χρήση της Θεραπείας Σχήµατος στις διαταραχές του άξονα Ι 52

53 Κριτική στη Θεραπεία Σχήµατος II εν µπορεί να λειτουργήσει αποτελεσµατικά από µόνη της. Το κλειδί για την επίτευξη της µέγιστης δυνατής αποτελεσµατικότητας της θεραπείας είναι ο συνδυασµός της µε συµπεριφοριστικές παρεµβάσεις (imagery, χαλάρωση κλπ.), οι οποίες είναι ικανές να οδηγήσουν τον πελάτη σε µεγαλύτερη γνωστική και συναισθηµατική ενηµερότητα και να αυξήσουν τη λειτουργικότητα του άµεσα Ψυχοδυναµικοί κύκλοι περιγράφουν τη Θεραπεία Σχήµατος ως µια επαν-εφεύρεση εφεύρεση της Ψυχοδυναµικής Ψυχοθεραπείας 53

54 Κριτική στη Θεραπεία Σχήµατος III: Μοντέλα ιαδοχικής Φροντίδας (Stepped Care Models in Psychotherapy) Οι πιο εντατικές, χρονοβόρες και ακριβές θεραπευτικές παρεµβάσεις πρέπει να εφαρµόζονται µόνο όταν οι λιγότερο εντατικές έχουν αποτύχει ή όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι θα εξυπηρετήσουν µε καλύτερο τρόπο το συµφέρον του πελάτη Για τη ΓΣΘ αυτό σηµαίνει ότι Για τη θεραπεία των διαταραχών του άξονα Ι, ο θεραπευτής έχει την ηθική υποχρέωση να εφαρµόζει προσεγγίσεις 1 ης γενιάς (non schema focused therapies) και να προχωρά στην εφαρµογή προσεγγίσεων 2 ης γενιάς (schema focused therapies and Schema Therapy) µόνο όταν ισχύει η παραπάνω προϋπόθεση Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η δυνατότητα αλλαγής σε επίπεδο αυτόµατων σκέψεων και συµπεριφοράς. Επιτυγχάνεται, λοιπόν, ανακούφιση από τα συµπτώµατα µε έναν σύντοµο, αποτελεσµατικό και οικονοµικό τρόπο 54

55 Απάντηση στην κριτική για τη Θεραπεία Σχήµατος Η έρευνα για την αποτελεσµατικότητα της Θεραπείας Σχήµατος στη θεραπεία των διαταραχών του άξονα ΙΙ, δεν είναι εύκολο να εφαρµοστεί εξαιτίας του γεγονότος ότι, βάσει του υπάρχοντος συστήµατος ταξινόµησης των ψυχικών διαταραχών, παρατηρείται µεγάλη αλληλοεπικάλυψη στις κλινικές οντότητες των διαταραχών του άξονα ΙΙ Συνεπώς, καµία θεραπεία δεν έχει κατορθώσει να αποδείξει εµπειρικά επαρκώς την αποτελεσµατικότητά της στη θεραπεία των διαταραχών του άξονα ΙΙ, συµπεριλαµβανοµένης και της παραδοσιακής Γνωσιακής Συµπεριφοριστικής Θεραπείας (CBT) Οι ασθενείς δεν µπορούν να αναµένουν την εµπειρική επιβεβαίωση της αποτελεσµατικότητας της Θεραπείας Σχήµατος 55

56 Απάντηση στην κριτική για τη Θεραπεία Σχήµατος ΙΙ Η Θεραπεία Σχήµατος άρχισε να διαµορφώνεται ήδη από τη δεκαετία του Μάλιστα, η Γνωσιακή Συµπεριφοριστική Θεραπεία (CBT) έχει ενσωµατώσει την έννοια του σχήµατος στην τεχνική της και χρησιµοποιεί εναλλακτικά τον όρο «κεντρικές πεποιθήσεις» (core beliefs = schemata) [Ο James σε πρόσφατο άρθρο του, υποστηρίζει ότι οι «κεντρικές πεποιθήσεις» διαφέρουν από τα «σχήµατα» ως προς το ότι είναι ιεραρχικά κατώτερες γνωστικές δοµές που είναι όµως ικανές να γίνουν συνειδητές και να προκαλέσουν σηµαντική συναισθηµατική δραστηριότητα όταν ενεργοποιηθούν (James,, 2004)] ιευκρινίζεται ότι η Θεραπεία Σχήµατος σχεδιάστηκε για να εφαρµόζεται σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην παραδοσιακή ΓΣΘ. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι ασθενείς µε διαταραχές του άξονα ΙΙ 56

57 Κίνδυνοι για έναν θεραπευτή που δουλεύει µε τα σχήµατα: Ελλιπής εκπαίδευση και ελλιπείς τεχνικές δεξιότητες Πρώιµη ενεργοποίηση σχηµάτων στον πελάτη, χωρίς σεβασµό στην αρχή της συνεργατικότητας Ενεργοποίηση σχηµάτων στον πελάτη, που δεν είναι πλέον ενεργά Το σύνδροµο της «ψευδούς µνήµης» δηλ. η παραγωγή υποθέσεων για το παρελθόν του πελάτη από τον θεραπευτή και η υποβολή τους στον πελάτη, µε τρόπο που να ερµηνεύουν το πρόβληµά του Ενεργοποίηση αρνητικών σχηµάτων στον πελάτη και αύξηση της υποκείµενης δυσφορίας του Φτωχή πρόβλεψη της αντίδρασης του πελάτη σε πιθανή ενεργοποίηση ενός αρνητικού σχήµατος Χαµηλή ικανότητα του θεραπευτή να χειριστεί την αντίδραση του πελάτη σε ένα σχήµα που ενεργοποιήθηκε αυτόµατα Πληµµελής εποπτεία 57

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΥΑΝΘΙΑ ΣΟΥΜΠΑΣΗ ΑΠΑΡΤΙΩΜΕΝΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Εισαγωγή Ψυχική διαταραχή : αφορά τον τρόπο με τον οποίο το άτομο σκέπτεται, συμπεριφέρεται προς τους άλλους, και σχετίζεται με τον εαυτό

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr

Τηλ.210-6136075, 210-7252227, κιν.6974124411 kefthim@psych.uoa.gr. ibrt@ibrt.gr οµή και οδηγίες για την γραπτή παρουσίαση (case study) της θεραπείας ενός περιστατικού 1 Κωνσταντίνος Ευθυµίου Κλινικός Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής (επόπτης Ι.Ε.Θ.Σ.) Παπαδιαµαντοπούλου 14, Αθήνα. Τηλ.210-6136075,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr 1. Εισαγωγική φάση εδραίωση θεραπευτικής συµµαχίας 2. Γνωσιακή διερεύνηση 3. ιατύπωση περίπτωσης 4. Σχεδιασµός θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ»

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ» Διεργασίες ονομάζονται τα «πρότυπα» της λειτουργίας της ομάδας, τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε

Το IPT (Intergriertes Psychologisches Therapieprogramm bei Schizophren Erkrankten) είναιέναγνωσιακό συµπεριφοριστικό οµαδικό θεραπευτικό πρόγραµµα µε Μια σύντοµη παρουσίαση του προγράµµατος «Απαρτιωτικό, θεραπευτικόπρόγραµµαστη σχιζοφρένεια (ΙΡΤ)». Κ. Ευθυµίου & Σ. Ρακιτζή Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συµπεριφοράς 1 Εισαγωγή Ι Το IPT (Intergriertes

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα;

Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τι Είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητα; Τα κύρια συμπτώματα των παιδιών με ΔΕΠ-Υ είναι η εκδήλωση συμπτωμάτων απροσεξίας, υπερκινητικότητας και/ή παρορμητικότητας σε βαθμό δυσανάλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ Γιάννης Μαλογιάννης Ψυχίατρος Βασικοί στόχοι ΓΣΘ στη Σχιζοφρένεια Εναλλακτικές ερµηνείες σχιζοφρενικών συµπτωµάτων Ελάττωση της επίδρασης των θετικών και

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές της Προσωπικότητας

Διαταραχές της Προσωπικότητας Διαταραχές της Προσωπικότητας ΠΑΡΑΝΟΕΙΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΧΙΖΟΕΙΔΗΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΧΙΖΟΤΥΠΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες

Θεωρία απόδοσης Γνωστικές διαδικασίες ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 5 Απόδοση Αιτιών & Αυτοαποτελεσµατικότητα στον Αθλητισµό και στη Φυσική Αγωγή Μάριος Γούδας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΙΑΠΑΤΗ Δρ.Σχολικής Ψυχολογίας Παν/μιου Αθηνών Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής & Οικογενειακή Θεραπεύτρια ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΠ-Υ Ευρήματα μελετών (Ηannafin

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περιστατικών (case studies) στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικόµοντέλο:παρουσίαση και ανάλυση περιπτώσεων Οργανωτής: Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας τηςσυµπεριφοράς, Αθήνα Πρόεδρος: Κ. Ευθυµίου Συζητητής:

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion

Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Τα αποτελέσµατα της οµαδικής Γνωσιακής/Συµπεριφοριστικής παρέµβασης στη διακοπή του καπνίσµατος µε και χωρίς τη χρήση bupropion Αγγελή, Κ., Ευθυµίου, Κ., Χαρίλα,, Ν., Καλπάκογλου,, Θ., Βλάχου, Μ., & Καλαντζή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΤΙΩΤΙΚΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ (Ι.Ρ.Τ.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ε. Σαββίδου¹, Ε. Σπηλιώτη ¹, Ε. Κάττουλας², Λ. Μαντωνάκης ², Ε. Ανυφαντή ², Ν. Σμυρνής ¹ ² 1. Ερευνητικό Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Journal Club. Journal club. Journal club

Journal Club. Journal club. Journal club Ορόλοςτηςγραπτήςµελέτηςπερίπτωσης (case study) ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως πιστοποίηση της επιτυχηµένης εκπαίδευσης στο Γνωσιακό Συµπεριφοριστικό µοντέλο θεραπείας Κ. Ευθυµίου Ινστιτούτο Έρευνας και

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών

4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών. Περίπτωση έφηβης 14 χρονών με έντονες συναισθηματικές μεταπτώσεις και εκδραματίσεις: Η σημασία της συνεργασίας με τους γονείς για την αποτελεσματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες

Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Η εφαρµογή της Γ/Σ θεραπείας στις σεξουαλικές δυσλειτουργίες Κωνσταντίνος Ευθυµίου Εισήγηση για την ιηµερίδα: "Εκπαίδευση στην Γνωσιακή - Συµπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία" Αθήνα, Αula Φιλοσοφικής Σχολής Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΟΜΑΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: ΔΙΑΦΥΛΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Μυρτώ Λεμονούδη και Έλλη Κουβαράκη MSc Κλινική Ψυχολογία Παν/μίου Αθηνών -Ψυχοθεραπεύτριες Επόπτης: Γιώργος Ευσταθίου Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας Παν/μίου Αθηνών-Ψυχοθεραπευτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΡΑΦΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ ΜΕ Ι ΕΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ, ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΑΝΑΒΛΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΟΥΜΟΥΛΕΤΣΑ, MSc ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ 4ετής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος

Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. Ρώσσιος Χρήστος Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ρώσσιος Χρήστος Συναίσθηµα: Είναι µια σύνθετη συγκινησιακή κατάσταση (περιλαµβάνει και σωµατικές αντιδράσεις και γνώσεις) που αποδίδει και

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες. Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Εκπαιδευτικών - Γονιών παιδιών με Μαθησιακές Δυσκολίες Δρ. ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΖΙΒΙΝΙΚΟΥ 1 Θετική συμβολή της Πρώιμης Παρέμβασης: ως προς τους γονείς1 Άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά: Με τη διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας

Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Τεχνικές αντιμετώπισης της εμετοφοβίας Α. ΝΙΚΑ, Γ. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών 29/11/2014 Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Επιδημιολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Αν. Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2013-2014 Πάτρα, 2013 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ο αράγοντας ροσω ικότητα στην ανθεκτικότητα στη γνωσιακή συµ εριφοριστική ψυχοθερα εία

Ο αράγοντας ροσω ικότητα στην ανθεκτικότητα στη γνωσιακή συµ εριφοριστική ψυχοθερα εία ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Ο αράγοντας ροσω ικότητα στην ανθεκτικότητα στη γνωσιακή συµ εριφοριστική ψυχοθερα εία Γιώργος Ευσταθίου 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθερα ειών,

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα