Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19052 holds various files of this Leiden University dissertation."

Transcript

1 Cover Page The handle holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Manti, Eirini Title: From Categories to dimensions to evaluations : assessment of needs and developmental course of children in special educational settings Date:

2

3 136

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν να παρουσιάσει τόσο την επιστημονική και κλινική χρησιμότητα ενός νέου αξιολογητικού εργαλείου που εκτιμά μερικές από τις σημαντικότερες παιδικές ψυχικές διαταραχές, όπως ορίζονται στο DSM IV TR, συνδυάζοντας δυο διαδεδομένες προσεγγίσεις αξιολόγησης, όσο και να ελέγξει τις στατιστικές ιδιότητες μιας άλλης κλίμακας που διαφοροποιεί τα χαρακτηριστικά της αντικοινωνικής διαταραχής της προσωπικότητας από τις διαταραχές διαγωγής σε παιδιά. Εισαγωγικά Η ταξινόμηση των ψυχικών διαταραχών έχει τρεις βασικούς στόχους στην κλινική πρακτική: (α) επιτρέπει στους κλινικούς να συλλέξουν πληροφορίες σχετικά με συγκεκριμένους τύπους προβληματικών συμπεριφορών με στόχο τη βελτίωση της γνώσης γύρω από αυτές και την εγκαθίδρυση κατάλληλων θεραπειών, (β) δίνει πληροφορίες σχετικά με την επιδημιολογία των διαφόρων προβλημάτων και (γ) παρέχει στους κλινικούς και τους ερευνητές μια κοινή γλώσσα για να επικοινωνούν μεταξύ τους όταν αναζητούν πληροφορίες για την διάγνωση, την αντιμετώπιση και την πρόγνωση των ψυχικών διαταραχών (Carr 2006). Το DSM IV (TR) (American Psychiatric Association 1994, 2001) και το ICD 10 (Word Health Organization 1992, 2003), θεωρούνται σήμερα τα πλέον αποδεκτά και πιο διαδεδομένα συστήματα ταξινόμησης παγκοσμίως. Τα συστήματα αυτά ακολουθούν την κατηγορική προσέγγιση διάγνωσης, κατά την οποία οι ασθενείς είτε πληρούν είτε δεν πληρούν τα κριτήρια αξιολόγησης (Clark, Watson, και Reynolds 1995). Παρόλο που η επιστήμη της ψυχοπαθολογίας έχει αναμφισβήτητα διευκολυνθεί από τα κατηγορικά συστήματα ταξινόμησης (Clark, Watson, and Reynolds 1995), υπάρχουν αρκετές κριτικές και προβληματισμοί για το εαν αυτά τα συστήματα αποτελούν τη βέλτιστη προσέγγιση για την αξιολόγηση της αναπτυξιακής ψυχοπαθολογίας των παιδιών και των εφήβων (Sonuga Barke 1998). Ο κύριος προβληματισμός πηγάζει από το γεγονός ότι τα συστήματα αυτά δεν είναι σε θέση να προσδιορίσουν την βελτίωση ή την επιδείνωση συμπτωμάτων σε κλινικούς πληθυσμούς παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές (Carr 2006). Επιπλέον, λόγω του ότι η κατηγορική προσέγγιση χρησιμοποιεί αμοιβαία αποκλειόμενες κατηγορίες, δεν επιτρέπεται η συνύπαρξη διαφορετικών διαταραχών ή συμπτωμάτων διαταραχής (συννοσηρότητα) (Angold et al., 1999). Κατά συνέπεια, τα κατηγορικά συστήματα ταξινόμησης δεν είναι κατάλληλα για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας και ως εκ τούτου εναλλακτικοί τρόποι ταξινόμησης είναι απαραίτητοι. 137

5 Έτσι έχει προταθεί πως τα μικτά συστήματα ταξινόμησης μπορεί να είναι η λύση για αυτή τη δυσκολία (Taylor and Rutter 2006). Με τον όρο μικτά εννοούμε την πρόσθεση μιας ακόμα ταξινόμησης που περιγράφει διαστάσεις της συμπεριφοράς (dimensional classification). Αυτή η προσέγγιση διατείνει πως η συμπεριφορά διακρίνεται από διαστάσεις τις οποίες έχουν όλα τα παιδιά σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Επομένως το παθολογικό εδώ διαφέρει ποσοτικά από το φυσιολογικό και το κάθε σύνδρομο αποτελείται από μια σειρά χαρακτηριστικών τα οποία βρίσκονται στη μια άκρη ενός συνεχούς, ενώ στην άλλη άκρη βρίσκονται οι φυσιολογικές συμπεριφορές (Clark, Watson, and Reynolds 1995). Για το σκοπό αυτό, οι Scholte, Van Berckelaer Onnes και Van der Ploeg (2008) κατασκεύασαν το Κοινωνικό Συναισθηματικό Ερωτηματολόγιο (ΚΣΕ), ως μια προσπάθεια να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ της προσέγγισης των διαστάσεων και των κατηγοριών. Το ΚΣΕ αξιολογεί συγκεκριμένα συμπτώματα του DSM IV για επτά παιδικές ψυχικές διαταραχές, συγκεκριμένα: τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής υπερκινητικότητα (ΔΕΠ Υ), την εναντιωματική προκλητική διαταραχή, την διαταραχή διαγωγής, τη γενικευμένη αγχώδη διαταραχή (ΓΑΔ), την κοινωνική φοβία, την κατάθλιψη και τον αυτισμό. Το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο αναπτύχθηκε τόσο για τους κλινικούς όσο και για τους επαγγελματίες που εργάζονται, για παράδειγμα σε ειδικά σχολεία εκπαίδευσης, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί, είτε ως εργαλείο για την αξιολόγηση κάποιων συγκεκριμένων δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, είτε ως εργαλείο αξιολόγησης για να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα της θεραπείας μετά την φοίτηση τους στα σχολεία αυτά (Scholte, Van Berckelaer Onnes, and Van der Ploeg 2008). Επιπλέον, μαζί με τις προαναφερθείσες παιδικές ψυχικές διαταραχές διερευνήθηκε κι ένα λιγότερο συχνό σύνδρομο που παρόλο που είναι σπάνιο, ενδέχεται να εμφανιστεί μεταξύ των παιδιών και των εφήβων, το σύνδρομο της αντικοινωνικής διαταραχής της προσωπικότητας (ψυχοπάθεια). Αν και η εκτίμηση των ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών μεταξύ των παιδιών και των εφήβων μπορεί να εγείρει πολλές κριτικές και ανησυχίες σχετικά με την αναπτυξιακή εγκυρότητα αυτής της διαταραχής και της πιθανότητας στιγματισμού, αποδεικνύεται ότι η μελέτη των ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών σε νέους μπορεί να προσφέρει μια καλύτερη κατανόηση για το πώς αναπτύσσεται η αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας, και ως εκ τούτου να βελτιώσει την πρόληψη και την θεραπεία (Karpman 1950). Έτσι, δημιουργήθηκε μια κλίμακα με το όνομα Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αποξένωσης (ΕΚΣΑ) που διαφοροποιεί τα χαρακτηριστικά της ψυχοπάθειας από τις διαταραχές διαγωγής (Scholte and Van Der Ploeg 2007), καθώς έχει αποδειχθεί ότι η συμπεριφορική διάσταση της ψυχοπάθειας επικάλυπτε 138

6 σε μεγάλο βαθμό τις διαταραχές διαγωγής της παιδικής ηλικίας. Αυτή η κλίμακα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εκτίμηση του κινδύνου σοβαρών επιθετικών και παραβατικών συμπεριφορών. Αν και η αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας δεν περιλαμβάνεται στο DSM IV, οι θεμελιωτές του DSM V προτείνουν την προσθήκη ενός νέου κριτηρίου στην διαταραχή διαγωγής που να σχετίζεται με τα ανάλγητα και απαθή γνωρίσματα που συναντάμε στην αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας (DSM V; American Psychiatric Association 2011). Στόχο ι και δο μή της διατριβής Για να μπορέσει να εξασφαλιστεί η γενικευσιμότητα μιας κλίμακας, είναι σημαντικό να γίνουν παρόμοιες αναλύσεις των στοιχείων σε διαφορετικά φύλα και ηλικίες των παιδιών καθώς και σε διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια (Achenbach and Rescorla 2007; Crijnen, Achenbach and Verhulst 1999). Επιπλέον, εκτός από τη διερεύνηση των στατιστικών ιδιοτήτων μιας νέας κλίμακας, είναι πολύ σημαντικό να δοκιμαστεί η χρησιμότητα και χρηστικότητά της στην καθημερινή κλινική πρακτική (Achenbach and Rescorla 2007; Crijnen, Achenbach and Verhulst 1999; Taylor and Rutter 2006). Για το σ κοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν δύο ξεχωριστές μελέτες με στόχο τα ακόλουθα: α. Μια συγχρονική μελέτη για την αξιολόγηση της διαπολιτισμικής αξιοπιστίας και εγκυρότητας των δύο νέων κλιμάκων αξιολόγησης όταν αυτές χορηγούνται σε παιδιά ηλικίας 4 12 ετών στην Ελλάδα και την Ολλανδία, καθώς και η εκτίμηση του επιπολασμού των ψυχικών διαταραχών στα ίδια παιδιά. β. Μια διαχρονική μελέτη για τη διερεύνηση της ανάπτυξης της συμπτωματολογίας και της ακαδημαϊκής επίτευξης των παιδιών με Διαταραχές του Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) που φοιτούν σε ειδικό σχολείο εκπαίδευσης και να προσδιοριστούν οι παράγοντες που επηρεάζουν τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών αυτών. Για την πρώτη μελέτη, γονείς / κηδεμόνες παιδιών προεφηβικής ηλικίας από 4 12 ετών συλλέχθηκαν τυχαία από τον γενικό πληθυσμό δύο ευρωπαϊκών χωρών, και συγκεκριμένα, της Ολλανδίας και της Ελλάδας. Για τη διαχρονική μελέτη, οι γονείς και οι δάσκαλοι 89 παιδιών που φοιτούσαν σε ειδικό σχολείο εκπαίδευσης για αναπτυξιακές διαταραχές στην Ολλανδία βρίσκονταν υπό παρακολούθηση για δύο χρόνια. Μ έρος 1ο: Συγχρονική μελέτη Τα ευρήματα της πρώτης συγχρονικής μελέτης έδειξαν ότι τα σύνδρομα που προέκυψαν από μια κλίμακα που μετράει όχι μόνο την παρουσία αλλά και τον βαθμό σοβαρότητας των συμπτωμάτων βασιζόμενο στο DSM IV TR, με το όνομα Κοινωνικό Συναισθηματικό Ερωτηματολόγιο, ήταν αξιόπιστα (αξιοπιστία εσωτερικής συνοχής) τόσο 139

7 στην Ολλανδία όσο και στην Ελλάδα και μάλιστα για όλες τις ηλικιακές ομάδες των παιδιών. Επιπλέον οι πολυπαραγοντικές αναλύσεις αποκάλυψαν ότι η δομική εγκυρότητα του ΚΣΕ ήταν παρόμοια και αποδεκτή και στις δύο χώρες. Η μελέτη αυτή αποτελεί μια υπόσχεση ότι οι κλίμακες του συγκεκριμένου ερωτηματολογίου θα μπορούσαν να γενικευτούν και να χρησιμοποιηθούν και σε άλλες χώρες. Η δεύτερη συγχρονική μελέτη έδειξε, όπως και άλλες παρόμοιες έρευνες, ότι μία δισδιάστατη κατασκευή της αντικοινωνικής διαταραχής της προσωπικότητας, η οποία καλύπτει ναρκισσιστικά εγωκεντρικά και ανάλγητα απαθή χαρακτηριστικά που μετονομάστηκαν για την αποφυγή του στιγματισμού σε Κοινωνική και Συναισθηματική Αποξένωση αντίστοιχα, ήταν αξιόπιστη και διαπολιτισμικά σταθερή σε άμεση σύγκριση με παιδιά προεφηβικής ηλικίας στην Ολλανδία και στην Ελλάδα. Ένας πιθανός συνδυασμός των ανωτέρω κλιμάκων αξιολόγησης, π.χ. του ΚΣΕ και του ΕΚΣΑ, θα μπορούσε να γίνει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των κλινικών που θα μπορούσαν να το χρησιμοποιήσουν για να εντοπίσουν με ευκολία ομάδες παιδιών υψηλού κινδύνου και να διερευνηθεί κατά πόσο τα παιδιά με επιθετική και αντικοινωνική συμπεριφορά βρίσκονται σε κίνδυνο να αναπτύξουν συμπτώματα της αντικοινωνικής διαταραχής της προσωπικότητας, με απώτερο στόχο τον καλύτερο προγραμματισμό θεραπειών τόσο του παιδιού όσο και της οικογένειας για την πρόληψη πιθανών μελλοντικών παραβατικών συμπεριφορών (Harris και Ric e 2006; Salekin et al, 2001). Όσον αφορά τον επιπολασμό των αναπατυξιακών διαταραχών της παιδικής ηλικίας στην Ολλανδία και στην Ελλάδα, η μελέτη μας συμβάλλει στο σύνολο των ερευνητικών δεδομένων που δείχνουν ότι οι πιο διαδεδομένες διαταραχές στα παιδιά προεφηβικής ηλικίας του γενικού πληθυσμού και στις δύο χώρες είναι οι διαταραχές διαγωγής της συμπεριφοράς, όπως η ΔΕΠ Υ ή ΔΔ, ΕΠΔ και οι διαταραχές άγχους, ενώ οι λιγότερο διαδεδομένες είναι οι διαταραχές της διάθεσης και ο αυτισμός. Επειδή η συγκεκριμένη προσέγγιση αξιολόγησης επέτρεψε την εκτίμηση του αριθμού των παιδιών που υπέφεραν από συμπεριφορικά / συναισθηματικά προβλήματα (προσέγγιση των διαστάσεων) όπως επίσης έδειξε και τον αριθμό των παιδιών που βρίσκονται σε κίνδυνο να αναπτύξουν μια ψυχική διαταραχή (κατηγορική προσέγγιση), διαπιστώθηκε ότι ο συνολικός αριθμός των παιδιών που υποφέρουν από συμπεριφορικά και συναισθηματικά συμπτώματα στην Ελλάδα ήταν μεγαλύτερος από ότι στην Ολλανδία, σύμφωνα με τους γονείς/κηδεμόνες τους, ένα εύρημα που έρχεται σε συμφωνία με παρόμοιες διαπολιτισμικές μελέτες (βλ. κεφάλαιο 2) (Achenbach and Edelbrock 1983;Crijnen, Achenbach, and Verhulst 1999; Crijnen, Achenbach, and Verhulst 1997; MacDonald et al. 1995; Papatheofilou et al. 1988; Roussos et al. 1999). Είναι ενδιαφέρον ότι η εφαρμογή του 140

8 κριτηρίου της κλινικής ανεπάρκειας (παρουσία του συμπτώματος τουλάχιστον ημερησίως κατά το προηγούμενο εξάμηνο) αποκάλυψε ότι αυτή η προαναφερθείσα διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική πράγμα που σημαίνει ότι οι μελλοντικές διαγνωστικές διαδικασίες δεν θα πρέπει να στηρίζονται μόνο στην παρουσία ορισμένων συμπτωμάτων συμπεριφοράς, αλλά και στην εκπλήρωση ορισμένων κριτηρίων καθώς επίσης και στον βαθμό στον οποίο τα συμπτώματα αυτά αποκλίνουν από το «φυσιολογικό». Παρ 'όλα αυτά, ακόμα και όταν το κλινικό κριτήριο δεν λαμβάνεται υπ όψιν, βρέθηκε ότι ένας σεβαστός αριθμός παιδιών και στις δύο χώρες και ιδιαίτερα στην Ελλάδα ενδέχεται να αντιμετωπίσει στο μέλλον μεγάλες δυσκολίες. Το εύρημα αυτό θα πρέπει να ευαισθητοποιήσει τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας και Παιδικής Πρόνοιας, καθώς εκτός από την προσωπική αγωνία που βιώνουν οι οικογένειες και τα παιδιά με συμπεριφορικά ή συναισθηματικά προβλήματα, οι διαταραχές ψυχικής υγείας έχουν επίσης ένα τεράστιο κόστος για την κοινωνία τόσο οικονομικό όσο και κοινωνικό. Μια πρόσφατη ανάλυση του κόστους των διαταραχών ψυχικής υγείας στο Ηνωμένο Βασίλειο έδειξε ότι το κόστος των ψυχικών ασθενειών αυξήθηκε από 77,4 δισεκατομμύρια λίρες κατά το έτος 2003 (Sainsbury Centre for Mental Health 2003) σε 105,2 δισεκατομμύρια λίρες το 2009/10 (Centre for Mental Health 2010). Όσον αφορά το κόστος της υποστήριξης παιδιών προεφηβικής ηλικίας με σοβαρή αντικοινωνική συμπεριφορά έχει διαπιστωθεί ότι οι δαπάνες είναι επίσης υψηλές και η συμμετοχή πολλών φορέων και υπηρεσιών υγείας καθώς και της ίδια της οικογένειας ευρεία (Romeo, Knapp, and Scott 2006). Είναι ενδιαφέρον ότι το μεγαλύτερο κόστος αυτού του συγκεκριμένου πληθυσμού παιδιών δεν σημειώνεται λόγω της παραπομπής τους σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αλλά λόγω των πολλών εισαγωγών στο νοσοκομείο που οφείλονται σε ατυχήματα, τα οποία τείνουν να συμβαίνουν αρκετά συχνά σε αυτά τα παιδιά (Romeo, Knapp and Scott 2006). Ένας τρόπος για να μειωθούν αυτά τα «έξοδα» σε μια κοινωνία είναι να μειωθούν τα επίπεδα αναπτυξιακών ή ψυχικών διαταραχών ανάμεσα στα παιδιά με έγκαιρες και ουσιαστικές παρεμβάσεις, ή ιδανικά, με προγράμματα πρόληψης στα σχολεία που πρέπει να παρέχονται πριν από την ανάπτυξη σοβαρής συμπτωματολογίας. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο να εντοπισθούν εγκαίρως τα παιδιά που βρίσκονται σε κίνδυνο να αναπτύξουν μια ψυχιατρική διαταραχή. Για να γίνει αυτό, κατάλληλα και εύκολα στη χρήση εργαλεία αξιολόγησης όπως το ΚΣΕ και το ΕΚΣΑ απαιτούνται που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και ως εργαλεία ανίχνευσης αλλά και ως εργαλεία αξιολόγησης για να καθοριστεί η αποτελεσματικότητα συγκεκριμένων προληπτικών προγραμμάτων παρέμβασης σε σχολεία γενικής παιδείας ή σε ειδικά σχολεία. 141

9 Μ έρος 2ο: Διαχρονική μελέτη Η διαχρονική μελέτη έδειξε ότι το ΚΣΕ, μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί και ως εργαλείο αξιολόγησης για να προσδιορίσει και να συγκρίνει την αναπτυξιακή πορεία κλινικού πληθυσμού παιδιών (παιδιά με αυτισμό και παιδιά χωρίς αυτισμό, αλλά με άλλες αναπτυξιακές διαταραχές) τα οποία φοιτούσαν σε ειδικό σχολείο, χρησιμοποιώντας τους δασκάλους και τους γονείς τους ως πηγή πληροφόρησης (βλ. Κεφάλαιο 4). Σύμφωνα με τα πιο σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα, η κατάλληλα σχεδιασμένη εκπαίδευση είναι ίσως μια από τις αποτελεσματικότερες πρακτικές για την ενίσχυση της κοινωνικής, συναισθηματικής και γνωστικής ανάπτυξης των παιδιών με Διαταραχές του Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) (Dawson and Osterling 1997; National Research Council 2001; Olley 2005; Simpson et al. 2005). Τα ευρήματα αυτής της μελέτης είναι σε συμφωνία με την υπάρχουσα βιβλιογραφία που δείχνουν ότι τα παιδιά με ΔΑΦ που φοιτούν σε ειδικό σχολείο μπορεί πράγματι να επωφεληθούν σε ότι αφορά στην μείωση της συμπτωματολογίας τους και στην ανάπτυξη των σχολικών δεξιοτήτων, σύμφωνα με τους δασκάλους τους, αλλά όχι σύμφωνα με τους γονείς τους (Charman et al. 1996; Krauss et al. 2003; L iptak e t al. 2006; Siklos and Kerns 2006). Τα αποτελέσματα που συλλέχθηκαν τόσο από τους δασκάλους όσο και από τους γονείς έδειξαν ότι η υπο κλίμακα του ΚΣΕ για τον αυτισμό, μπόρεσε να διαφοροποιήσει με αξιοπιστία τα παιδιά που είχαν επίσημη διάγνωση ΔΑΦ από τα παιδιά που είχαν μια άλλη διάγνωση. Παρ 'όλα αυτά, ενώ οι δάσκαλοι ανέφεραν σημαντική μείωση των συμπτωμάτων για την ομάδα των παιδιών με ΔΑΦ μετά από δύο χρόνια φοίτησης στο ειδικό σχολείο, οι γονείς δεν ανέφεραν καμία αλλαγή. Αν και αυτή η διαφορά μεταξύ των ερωτηθέντων δασκάλων και γονέων έρχεται σε συμφωνία με προηγούμενες μελέτες (Zahner and Daskalakis 1998; Szalmari et al 1994; Verhulst and Akkerhuis 1989) είναι ίσως σημαντικό, αντί να επικεντρωνόμαστε στις αιτίες που οδηγούν σε έλλειψη συμφωνίας μεταξύ των ερωτηθέντων (βλ. Achenbach, McConaughy, and Howell 1987) να θεωρήσουμε κάθε πηγή πληροφορίας ως έναν αντικατοπτρισμό της συμπεριφοράς του παιδιού σε διαφορετικές καταστάσεις ή περιβάλλοντα, π.χ. σχολείο ή το σπίτι (Verhulst και Van der Ende 2006). Έτσι, ακόμη και η διαφωνία μεταξύ των ερωτηθέντων μπορεί να είναι πολύτιμη στα χέρια των κλινικών, όταν ερμηνεύεται σωστά (Schachar, Rutter, and Smith 1981). Όπως και σε άλλες παρόμοιες μελέτες, διαπιστώθηκε ότι και οι δύο ομάδες παιδιών επωφελήθηκαν μετά από δύο χρόνια φοίτησης στο σχολείο σε ότι αφορά την σχολική τους επίδοση σε διαφορετικούς σχολικούς τομείς όπως στην ανάγνωση, στην κατανόηση γραπτού λόγου, στην ορθογραφία και στην αριθμητική, παρόλο που η βελτίωση 142

10 αυτή ήταν πολύ μικρότερη απ ότι θα αναμέναμε σε παιδιά του γενικού πληθυσμού (βλ. κεφάλαια 4 και 5). Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι τα παιδιά που φοιτούν στα ειδικά σχολεία είναι πιθανότερο να μείνουν πίσω σε κάποιες σχολικές ικανότητες από ό, τι τα παιδιά που φοιτούν στα κανονικά σχολεία, ένα εύρημα που συμφωνεί και με άλλες μελέτες (Dyck et al. 2007; Helt et al. 2008). Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία ο κίνδυνος αυτός μπορεί να μειωθεί με την εφαρμογή κατάλληλων στρατηγικών διδασκαλίας που εγείρουν την ακαδημαϊκή επίτευξη στα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (Harris and Handleman 2000; McEachin, Smith, and Lovaas 1993; Rogers and DiLalla 1991; Sallows and Graupner 2005). Στην τέταρτη μελέτη διερευνήθηκαν μερικές από αυτές τις στρατηγικές διδασκαλίας σε σχέση με τα παιδιά με ΔΑΦ και διαπιστώθηκε ότι η παροχή δομής και οργάνωσης ήταν ο ισχυρότερος βασικός παράγοντας πρόβλεψης της ανάπτυξης σχολικών δεξιοτήτων στα παιδιά με ΔΑΦ, προσθέτοντας στη βιβλιογραφία το γεγονός ότι, εκτός από τις βελτιώσεις των συμπεριφορών στον αυτισμό (Dawson and Osterling 1997; Olley 2005; Quill 1995; Simpson et al 2005; Schopler 1997) ένα δομημένο περιβάλλον μπορεί επίσης να βελτιώσει και τις ακαδημαϊκές επιδόσεις των παιδιών, μειώνοντας ενδεχομένως το άγχος και την σύγχυση (βλ. κεφάλαιο 5). Ένα ακόμα σημαντικό εύρημα ήταν ότι η βελτίωση της σχολικής επίδοσης των μαθητών με ΔΑΦ συνδεόταν μακροπρόθεσμα(μετά το πέρας δυο ετών) με την παροχή συναισθηματικής υποστήριξης από τους δασκάλους. Το εύρημα αυτό συμφωνεί με ένα τεράστιο αριθμό μελετών που δείχνουν τα οφέλη της θετικής σχέσης δασκάλου μαθητή σε μια τάξη (Battistich, Schaps, and Wilson 2004; Birch and Ladd 1997; Hamre and Pianta 2001; Klem and Connell 2004), αλλά και υπενθυμίζει ότι εκτός από τις σοβαρές δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση, τα παιδιά με ΔΑΦ μπορούν τελικά να δημιουργήσουν ασφαλείς δεσμούς με τους φροντιστές τους, οι οποίοι τελικά και επιβοηθούν την συναισθηματική, κοινωνική και γνωστική τους ανάπτυξη. Περιορισμοί και μελλοντικές κατευθύνσεις Όσον αφορά την πρώτη συγχρονική μελέτη θα πρέπει να τονιστεί ότι οι δύο κλίμακες αξιολόγησης δεν είχαν στόχο να αντικαταστήσουν την κλινική διάγνωση, ούτε κατά συνέπεια να δώσουν διάγνωση στα παιδιά. Συγκεκριμένα, αν και αποδείχθηκε πως το ΚΣΕ είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για τον εντοπισμό συμπτωμάτων ψυχοπαθολογίας σε παιδιά σχολικής ηλικίας, μια κλινική διάγνωση θα πρέπει να περιλαμβάνει την πλήρωση περισσοτέρων κριτηρίων (βλέπε DSM IV TR [APA 2001]) ή αλλιώς θα έπρεπε τα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου να συγκριθούν με μια διάγνωση βασισμένη στο DSM. Ομοίως, το Ερωτηματολόγιο Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αποξένωσης (ΕΚΣΑ) δεν είχε 143

11 σκοπό να μετρήσει ή να υπονοήσει την παρουσία της αντικοινωνικής διαταραχής της προσωπικότητας μεταξύ των παιδιών αλλά είχε την πρόθεση να συλλέξει χρήσιμες πληροφορίες για τα παιδιά με σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς. Ωστόσο και στις δύο περιπτώσεις μια διαχρονική έρευνα θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί για να καθορίσει την προγνωστική ισχύ αυτών των εργαλείων και των πιθανών αναπτυξιακών αλληλεπιδράσεων των διαταραχών αυτών. Όσον αφορά το δείγμα της έρευνας, θα πρέπει να επισημανθεί ότι λόγω χρονικών και οικονομικών περιορισμών, το Ελληνικό δείγμα ήταν μικρότερο από το Ολλανδικό και αποτελείτο κυρίως από παιδιά που ζούσαν σε μεγάλες πόλεις (πόλεις με περισσότερους από κατοίκους). Για το λόγο αυτό, η επανάληψη παρόμοιων μελετών στο μέλλον θα πρέπει να χρησιμοποιήσει όσο το δυνατόν συγκρίσιμα δείγματα πληθυσμού, ώστε να αυξηθεί η στατιστική ισχύς και να ανιχνευτούν τυχόν μικρές διαφορές στα ποσοστά επιπολασμού μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων. Ωστόσο, σύμφωνα με τους Tabachnick & Fidell (2001) όσον αφορά τις παραγοντικές αναλύσεις, το ελάχιστο μέγεθος δείγματος που απαιτείται προκειμένου να συλλεχθούν αξιόπιστα αποτελέσματα είναι οι 300 ερωτηθέντες, έτσι και τα δύο δείγματα ήταν αρκετά μεγάλα για να ελέγξουν ένα από τα κύρια ζητήματα της μελέτης. Τέλος, η συγχρονική αυτή μελέτη διεξήχθει μόνον μεταξύ παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας (4 έως 12 ετών) και σε μη κλινικά δείγματα. Για τον λόγο αυτό χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση των ψυχομετρικών ιδιοτήτων αυτών των κλιμάκων και σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες (πχ εφήβους) καθώς και σε κλινικούς πληθυσμούς ή πληθυσμούς παραβατικών ανηλίκων. Επίσης κάποιες ακόμα ψυχομετρικές πτυχές της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας θα πρέπει να διερευνηθεί στο μέλλον όπως η αξιοπιστία επαναληπτικών μετρήσεων, η αξιοπιστία μεταξύ διαφορετικών βαθμολογητών καθώς και η εγκυρότητα κριτηρίου που περιλαμβάνει την συντρέχουσα ή ταυτόχρονη εγκυρότητα και την προβλεπτική εγκυρότητα. Παρά το γεγονός ότι ένας σημαντικός περιορισμός της διαχρονικής μελέτης ήταν ότι δεν βασίστηκε σε ένα πειραματικό σχέδιο με ομάδα ελέγχου, είναι γνωστό ότι κάτι τέτοιο είναι δύσκολο να εφαρμοστεί σε ένα σχολικό περιβάλλον, καθώς δεν θα ήταν δεοντολογικά σωστό να στερήσουμε τη θεραπεία και την εκπαίδευση από τα παιδιά που πραγματικά την χρειάζονται. Επιπλέον, η χρήση των δύο εργαλείων που στηρίχθηκε η παρούσα μελέτη χρησιμοποιούνται κυρίως στην Ολλανδία, δηλαδή, το ΚΣΕ και το CITO test για τον λόγο αυτό τα αποτελέσματα της έρευνας έχουν περιορισμένη συγκρισιμότητα με αντίστοιχες έρευνες. Ως εκ τούτου, μελλοντικές έρευνες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν, εκτός από τα προαναρθέντα εργαλεία, και πιο διαδεδομένα εργαλεία μέτρησης των γνωστικών δυνατοτήτων (όπως για π.χ. το IQ τεστ) ή των συμπτωμάτων 144

12 του αυτισμού. Παρ 'όλα αυτά, και τα δυο εργαλεία θεωρούνται έγκυρα και αξιόπιστα και η μοναδικότητα του CITO τεστ είναι ότι προσδιορίζει την σχολική πρόοδο των παιδιών κάτι που το IQ τεστ δεν μπορεί να κάνει. Συμπεράσματα Ένα από τα κυριότερα ερωτήματα που τείθεται στην αναθεώρηση της νεότερης έκδοσης του DSM V είναι για το εάν θα έπρεπε να συμπεριληφθεί στο κατηγορικό σύστημα αξιολόγησης και η προσέγγιση των διαστάσεων. Από την παρούσα μελέτη η απάντηση είναι προφανής: μια κλίμακα αξιολόγησης που συνδυάζει και τις δύο αυτές προσεγγίσεις όπως το ΚΣΕ και το ΕΚΣΑ θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα τόσο στην ερευνητική όσο και στην κλινική πράξη ώστε να προωθήσουν από την μία την έγκαιρη αξιολόγηση των παιδιών που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο στο γενικό πληθυσμό όσο και για να προσδιορίσουν την βελτίωση ή την επιδείνωση συμπτωμάτων σε κλινικούς πληθυσμούς παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές. Η κατανόηση της ανάπτυξης και της πορείας των παιδιών με δυσκολίες είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη αποτελεσματικών στρατηγικών διδασκαλίας και για τον σχεδιασμό κατάλληλων εκπαιδευτικών προγραμμάτων. 145

13 146

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD

Εγκυρότητα και Αξιοπιστία. Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Εγκυρότητα και Αξιοπιστία Χριστίνα Καραμανίδου, PhD Η έννοια της εγκυρότητας Η εγκυρότητα της έρευνας είναι το βασικό κριτήριο με βάση το οποίο θα ληφθεί η απόφαση για αξιοποίηση ή όχι των ευρημάτων. Η

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις πρόκειται να ενσωματωθούν στην έγκυρη Περίληψη των Χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ]

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ] Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά 2010-2011] 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα «Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο» διεξήχθη από το ΚΕΕΑ για

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ

Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (Attention Deficit Hyperactivity Disorder,ADHD) στην Εφηβεία Δημήτριος Ι Ζαφειρίου Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας- Αναπτυξιολογίας ΑΠΘ Μαρία Κυριαζή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟ ΠΜΣ «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ»

ΚΟΙΝΟ ΠΜΣ «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ KAI ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟ ΠΜΣ «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» 2016-2017 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Το ΠΜΣ «Σχολική Ψυχολογία» λειτουργεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

ΠEPIEXOMENA. Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠEPIEXOMENA Συγγραφείς του τόμου... 13 Πρόλογος... 15 Eισαγωγή... 19 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΝΩΣΙΑΚΟΥ-ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ... 27 M. Zαφειροπούλου Eισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

(Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας

(Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Ανατροφοδότηση από Διευθυντές/Διευθύντριες και εκπαιδευτικούς, σχετικά με τις ενέργειες για στήριξη των παιδιών με αυξημένες πιθανότητες για λειτουργικό αναλφαβητισμό (Nοέμβριος 2015) 1. Ταυτότητα της

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer

Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Αγωγιάτου Χριστίνα, Ψυχολόγος, Α.Π.Θ. Ελληνική Εταιρεία Νόσου Alzheimer Νευροψυχολογία Η νευροψυχολογία είναι η επιστήμη που μελετά τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη σχέση του με τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων: Αξιοπιστία και εγκυρότητα

Εισαγωγή στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων: Αξιοπιστία και εγκυρότητα Εισαγωγή στη χρήση ψυχομετρικών εργαλείων: Αξιοπιστία και εγκυρότητα Ποια ψυχομετρικά εργαλεία να χρησιμοποιήσω για να μετρήσω τα χαρακτηριστικά των ατόμων; ή Γιατί να χρησιμοποιήσω ψυχομετρικά εργαλεία;

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και ψυχοθεραπεία παιδιών κι ενηλίκων - ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ

Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και ψυχοθεραπεία παιδιών κι ενηλίκων - ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Μετεκπαίδευση στη Νεοψυχαναλυτική διάγνωση και Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

1 η έκδοση, Απρίλιος x 24

1 η έκδοση, Απρίλιος x 24 Η ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠ-Υ Από τη θεωρία στην πράξη Κ. Μανιαδάκη & Ε. Κάκουρος Εκδόσεις GUTENBERG 1 η έκδοση, Απρίλιος 2016 17 x 24 σ.σ. 712 ISBN 978-960-01-1772-1 Το βιβλίο αυτό αποτελεί έναν πλήρη οδηγό για

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική

Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Μεθοδολογία των Επιστημών του Ανθρώπου: Στατιστική Ενότητα 1: Βασίλης Γιαλαμάς Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Παρουσιάζονται βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ανάργυρος Καραπέτσας, Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος καταρτιζομένων «Πρόγραμμα κατάρτισης στις αναπτυξιακές διαταραχές παιδιών και εφήβων (Συμπτωματολογία Αξιολόγηση Παρέμβαση)». Το Εργαστήριο Νευροψυχολογίας του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego

Τόπος: Children s Hospital Los Angeles Children s Hospital San Diego Συγγραφείς & έτος 2004 Kathleen Meeske et al. 2009 Sung L. et al Σκοπός & επιμέρους στόχοι Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να εξετάσει την ποιότητα ζωής και τα επίπεδα κούρασης παιδιών που διαγνώστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης.

Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Α.Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Η δημιουργία και η πιλοτική εφαρμογή ενός πρωτοκόλλου αξιολόγησης νευρογενών διαταραχών κατάποσης. Σπουδαστές: Κάτανα Ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα Europass

Βιογραφικό σημείωμα Europass Βιογραφικό σημείωμα Europass Προσωπικές πληροφορίες πώνυμο (-α) / Όνομα (-τα) Διεύθυνση (-εις) ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΡΑΚΗΣ 19, ΑΘΗΝΑ, 17121 Ν.ΣΜΥΡΝΗ Τηλέφωνο (-α) 2109329890, 6948595973 Διεύθυνση E-mail mpsarrakou@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΜΕΝΕΓΑΤΟΥ Δ/ΝΣΗ: Θεμιστοκλέους 68 Αιγάλεω Αθήνα ΤΗΛ : ΗΜ. ΓΕΝ/ΣΗΣ: 19/09/1985

ΟΝΟΜΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΜΕΝΕΓΑΤΟΥ Δ/ΝΣΗ: Θεμιστοκλέους 68 Αιγάλεω Αθήνα ΤΗΛ : ΗΜ. ΓΕΝ/ΣΗΣ: 19/09/1985 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΜΕΝΕΓΑΤΟΥ Δ/ΝΣΗ: Θεμιστοκλέους 68 Αιγάλεω 12243 Αθήνα ΤΗΛ : 6984953296 E-MAIL : i.menegatou@yahoo.gr ΗΜ. ΓΕΝ/ΣΗΣ: 19/09/1985 ΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Ορισμός Παράγοντες κινδύνου: Παράγοντες που αυξάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων

Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Επιμέλεια Καραβλίδης Αλέξανδρος. Πίνακας περιεχομένων Γ Γυμνασίου: Οδηγίες Γραπτής Εργασίας και Σεμιναρίων. Πίνακας περιεχομένων Τίτλος της έρευνας (title)... 2 Περιγραφή του προβλήματος (Statement of the problem)... 2 Περιγραφή του σκοπού της έρευνας (statement

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών.

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Όνομα Φοιτήτριας: Βεκύρη Σοφία Επιβλέπουσα: Γιόκα Μαράνια BA (HONS) Early Childhood Studies

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Φεβρουάριος 2012 σκοπός Κατανόηση της φύσης και της έννοιας της αναπηρίας της έκτασης και κατηγοριοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ «ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Χαράλαμπος Χαραλάμπους Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία «Πολυπαραγοντική προσέγγιση αναπτυξιακών διαταραχών σε επίπεδο διάγνωσης: Μελέτη περιπτώσεων παιδιών ηλικίας 3-7 ετών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ASE)» Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ EFA-4

ΝΕΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ EFA-4 ΝΕΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ EFA-4 Σοφία Γ. Ερκοτίδου MSc Λογοθεραπεύτρια s.erkotidou@hotmail.com ΛΟΓΟΣ Ο λόγος είναι το κύριο χαρακτηριστικό και η δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση των αναγκών των φοιτητών από μια Συμβουλευτική Υπηρεσία. Αποτελέσματα έρευνας στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θράκης

Διερεύνηση των αναγκών των φοιτητών από μια Συμβουλευτική Υπηρεσία. Αποτελέσματα έρευνας στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θράκης Διερεύνηση των αναγκών των φοιτητών από μια Συμβουλευτική Υπηρεσία. Αποτελέσματα έρευνας στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θράκης Γ. Ευσταθίου*, Κ. Ευθυμίου** & Α. Καλαντζή Azizi* *Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Σημερα και την επόμενη βδομάδα Η ερευνητική διαδικασία Επαγωγικός και παραγωγικός συλλογισμός Είδη ερευνητικών ερωτημάτων Ερευνητικές υποθέσεις Βασικές ερευνητικές

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης

ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης ΜΑΡΙΝΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Mediterranean College Θεσσαλονικης Παρά την πληθώρα ερευνών που τεκμηριώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει η χρήση της σωματικής τιμωρίας από τους γονείς σε ποικίλους τομείς της ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Ερευνητικό Πρόγραμμα «Αξιολόγηση Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας στα δημόσια σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης της Κύπρου» 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. 1.1 Σκοπός Έρευνας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Σκοπός Έρευνας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η αξιολόγηση των παραγόντων που επιδρούν και διαμορφώνουν τη γνώμη, στάση και αντίληψη των νέων (μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 3/10/2016

Αξιολόγηση. Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 3/10/2016 Αξιολόγηση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 3/10/2016 Εκπαιδευτική Αξιολόγηση Τι γνωρίζουν οι μαθητές; (Pellegrino, Chudowsky) Σε ποιο βαθμό; Τι δεν μάθανε; Βάσει ενδείξεων Τι λένε Τι κάνουν Βοηθά να δούμε αν πετύχαμε

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις Ent-teach Κεφάλαιο 2 Αναγνώριση ευκαιριών Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα στοχεύει να βοηθήσει τους

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή

Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή Το πρόγραμμα πραγματοποιείται με δωρεά από το www.snf.org Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή Διευθυντής - Επιστημονικός Υπεύθυνος Προγράμματος: Γ. Κολαΐτης Εκτελεστικός Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας

Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας 1 2 Η ιδέα διεξαγωγής έρευνας με χρήση ερωτηματολογίου δόθηκε από τη δημοσιογραφική ομάδα του Σχολείου μας, η οποία στα πλαίσια έκδοσης της Εφημερίδας μας, διεξήγαγε έρευνα ανάμεσα στους συμμαθητές μας.

Διαβάστε περισσότερα

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.).

ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). ΛΥΜΕΝΕΣ ΣΚΗΣΕΙΣ ΆΣΚΗΣΗ 1 Η διάμεσος τιμή της ηλικίας των Ελλήνων το 1990 ήταν 30 έτη. Το 2001, η διάμεσος τιμή ήταν 33,1 (Πηγή:Ε.Σ.Υ.Ε.). a. Τι μπορεί να συνέβη όταν η διάμεσος αυξήθηκε; Το γεγονός ότι

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες Τομέα Κοινωνιολογίας

Μελέτες Τομέα Κοινωνιολογίας 1992 Πολιτιστικά πρότυπα σεξουαλικότητας στη σύγχρονη Ελλάδα Συνεργαζόμενοι φορείς : Universal Encyclopedia of Sexuality Έναρξη : 1992 - Λήξη : 1993 Στόχος του έργου ήταν ο προσδιορισμός των πολιτιστικών

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινό Πρόγραμμα 1ου έτους σπουδών (4 Μαθήματα Κορμού και 2 Μαθήματα Επιλογής)

Κοινό Πρόγραμμα 1ου έτους σπουδών (4 Μαθήματα Κορμού και 2 Μαθήματα Επιλογής) 1 Μαθήματα Τα μαθήματα και η ερευνητική απασχόληση για την απονομή των τίτλων του Δ.Π.Μ.Σ. περιγράφονται ως εξής: (α) Κάθε μάθημα διδάσκεται στην ελληνική γλώσσα επί 39 ωρες, οι οποίες αντιστοιχούν σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός Σχέδιο δράσης για την πρόληψη ή/και την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κάθε είδους, την ανάδειξη της σημασίας της διαφορετικότητας και την καταπολέμηση της βίας στα σχολεία 7085/14-05-2010

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα μεθοδολογίας στη διαπολιτισμική έρευνα

Ζητήματα μεθοδολογίας στη διαπολιτισμική έρευνα Ζητήματα μεθοδολογίας στη διαπολιτισμική έρευνα Θεωρητικές μεθοδολογικές επιπτώσεις από την προσθήκη του πολιτισμού ως επιπέδου ανάλυσης Πολιτισμική προκατάληψη και ισοτιμία στη διαπολιτισμική σύγκριση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ. Θυμός: το συναίσθημα της κρίσης ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΑΠΟΨΗΣ

Προσέγγιση ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ. Θυμός: το συναίσθημα της κρίσης ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΑΠΟΨΗΣ Προσέγγιση ΜΗΝΙΑΙΑ ΕΦΗΜΕΡΙ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΑΠΟΨΗΣ T EYXOΣ 46/Φ ΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΩΡΕΑΝ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ Ο καθένας μπορεί να θυμώσει, είναι εύκολο. Αλλά να θυμώσεις με το

Διαβάστε περισσότερα

1. Μετρήσεις και τεστ... 21

1. Μετρήσεις και τεστ... 21 Περιεχόμενα Πρόλογος........................................................ 13 Πρόλογος στη νεότερη έκδοση.................................... 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΕΣΤ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΘΕΩΡΙΕΣ, ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Η επιστημονική μέθοδος (Ι) Πληροφορίες αμερόληπτες και αντικειμενικές Πέντε βήματα: Παρατήρηση Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μαράσλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού έγινε πλέον θεσμός στα πλαίσια του εκπαιδευτικού συστήματος της Κύπρου, αφού διεξάγεται

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Committed to Excellence

Committed to Excellence Committed to Excellence Δέσµευση στην Επιχειρηµατική Αριστεία Προσέγγιση 2: EFQM Committed to Excellence Assessment 2 Star Διεθνής Πιστοποίηση Επιχειρήσεων Επίπεδα Επιχειρηµατικής Αριστείας EFQM COMMITTED

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος: νεώτερα δεδομένα Κατερίνα Καραïβάζογλου, Παιδοψυχίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΑΚΟΝΙΔΗΣ, ΔΠΘ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΕΚΑΚΗ, ΑΠΘ Α ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 201 6-2017 2 ο παραδοτέο Περιεχόμενο 1. Εισαγωγή: το θέμα και η σημασία του, η σημασία διερεύνησης του

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφική και πειραματική έρευνα

Περιγραφική και πειραματική έρευνα 1 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΥΚΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : Τρασανίδης Γεώργιος, διπλ. Ηλεκ/γος Μηχανικός Μsc ΠΕ12 05 Περιγραφική και πειραματική έρευνα Σε μια έρευνα που περιλαμβάνει δύο μεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα