ΗΛΊΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΆΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΎΛΟΥ ΜΙΑ ΠΕΡΊΠΤΩΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΉΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΘΕΣΜΟΎ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΌΝΝΗΣΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΗΛΊΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΆΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΎΛΟΥ ΜΙΑ ΠΕΡΊΠΤΩΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΉΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΘΕΣΜΟΎ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΌΝΝΗΣΟ"

Transcript

1 ΗΛΊΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΆΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΎΛΟΥ ΜΙΑ ΠΕΡΊΠΤΩΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΉΣ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΎ ΘΕΣΜΟΎ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΌΝΝΗΣΟ Ή προσφυγή των Σλάβων στό ναό του c Αγίου 'Ανδρέα Πατρών Τά γεγονότα πού διαδραματίζονται στην Πελοπόννησο γύρω στίς αρχές τοΰ 9ου αιώνα (περί τό 800), είναι γνωστά χάρη σε μεταγενέστερες πηγές, κυρίως τοΰ 10ου αΐώνα. Μετά από μία περίοδο, πού χαρακτηρίζεται γενικά άπό την έλλειψη πηγών καί τή σπανιότητα τών αρχαιολογικών τεκμηρίων 1, ακολουθεί μία εποχή γιά τήν οποία διαθέτουμε περισσότερες καί συγκεκριμένες μαρτυρίες σχετικά μέ τή στρατιωτική καί εκκλησιαστική οργάνωση, τίς μετακινήσεις τών πληθυσμών, τίς συγκρούσεις, τήν άσκηση της κεντρικής καί θεματικής εξουσίας, τήν καταστολή στάσεων καί αποστασιών, καθώς καί τήν καθυπόταξη τών ανυπότακτων καί αύτοδέσποτων ομάδων τοΰ πληθυσμού. Μετά τήν εδραίωση της θεματικής άρχης καί της εκκλησιαστικής τάξης στην περιοχή, ό αυτοκράτορας Νικηφόρος Α' προχώρησε στην εφαρμογή νέας δημοσιονομικής καί οικονομικής πολιτικής, ένώ παράλληλα 1. Τά προβλήματα αύιης της σκοτεινής περιόδου στην Πελοπόννησο αναλύονται στίς ανακοινώσεις τών συνεργατών του Προγράμματος της 'Ιστορικής Γεωγραφίας του ΙΒΕ/ΕΙΕ, στά πλαίσια του Διεθνούς Συμποσίου «0/ σκοτεινοί αιώνες τοΰ Βυζαντίου", πού πραγματοποήθηκε στην 'Αθήνα τό Μάιο του 1999 (πρακτικά ΰπό έκδοση). Πρόκειται γιά τίς ανακοινώσεις: α) Συμβολή στην ερμηνεία τών αρχαιολογικών τεκμηρίων της Πελοποννήσου κατά τους σκοτεινούς αιώνες (Η. ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗς, Βούλα ΚΟΝΤΉ, "Αννα ΛΑΜΠΡΟΠΟΎΛΟΥ, Αγγελική ΠΑΝΟΠΟΎΛΟΥ) και β) Περί Περιουσίου λαοϋ (Η. ΑΝΑΓΝΩ ΣΤΑΚΗς). Βλ. επίσης, Η. ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗς, Η χειροποίητη κεραμική ανάμεσα στην Ιστορία και την Αρχαιολογία, Βυζαντιακά 17, 1997, και Βούλα ΚΌΝΤΗ, Μαρτυρίες γιά τήν εϊκονομαχική έριδα στην Πελοπόννησο. Προβλήματα καί προσεγγίσεις, Σύμμεικτα 13, 1999,

2 30 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ φρόντισε γιά τήν ενίσχυση του πληθυσμού με τή μέθοδο τών εποικισμών 2. Τά σημαντικά αυτά μέτρα του Νικηφόρου, πού θά θεωρηθούν καί θά χαρακτηρισθούν ως κακώσεις 3, προκάλεσαν κοινωνικές αναταράξεις, αντιπαραθέσεις καί αποστασίες. Τό φαινόμενο είναι γενικότερο καί δέν περιορίζεται μόνον στην Πελοπόννησο, άλλα άπαντα καί σέ άλλα μέρη της αυτοκρατορίας, καθώς αντανακλά τή σύγκρουση μεταξύ της πολιτειακής καί εκκλησιαστικής εξουσίας, δεδομένου ότι ή νέα δημοσιονομική πολιτική απέβλεπε, έκτος τών άλλων, στον περιορισμό της εγγείου εκκλησιαστικής καί μοναστηριακής ιδιοκτησίας. Μέσα στό γενικότερο αυτό πλαίσιο καί στά Ίδια αυτά χρόνια, ή αποστασία τών Σλάβων της 'Αχαΐας, πού περιγράφει αργότερα ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος καί τήν οποία θά εξετάσουμε πιό κάτω, πιθανότατα απηχεί αυτή τήν κατάσταση καί ασφαλώς εγγράφεται στό συγκεκριμένο κοινωνικό κλίμα μιας περιοχής, οπού συντελούνται ριζικές αλλαγές καί πραγματοποιούνται βαθιές τομές. Ή προσφυγή, μάλιστα, τών Σλάβων στό ναό τού 'Αποστόλου 'Ανδρέα κατά τήν καταστολή τής αποστασίας, άλλα κυρίως ή ειδική αντιμετώπιση τους από τήν εξουσία, λόγω ακριβώς αυτής τής προσφυγής καί μεταμέλειας, θεωρούμε οτι περιγράφουν μιά μορφή άσυλου πού αξίζει νά διερευνηθεί 4. Σύμφωνα, λοιπόν, με τους περισσότερους μελετητές τό δίκαιο τού ασύλου καθιερώθηκε κατά τρόπο εθιμικό 5. Ή πρώτη γνωστή αναφορά του άσυλου σέ 2. Γιά τήν έποικιστική καί δημοσιονομική πολιτική του αυτοκράτορα Νικηφόρου Α', βλ. Ρ. CHARANIS, Nicephorus I, the Savior of Greece from the Slavs (810 A.D.), Βυζαντινά-Μεταβυζαντινά 1/1, 1946, (= Ο ΐΔίΟς, Studies on the Demography of the Byzantine Empire, Λονδίνο 1972, αρ. XIII). καί P. E. NiAVis, The Reign of the Byzantine Emperor Nicephorus I (A.D );Αθήνα 1987, Βλ. επίσης τίς απόψεις της Αικατερίνης ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΎΛΟΥ, Βυζαντινή 'Ιστορία, τόμ. Β , 'Αθήνα 1981, Γιά τήν προτεινόμενη χρονολόγηση τής δημιουργίας του θέματος Πελοποννήσου, βλ. Τ. ZiVKOVic, The Date of the Creation of the Theme of Péloponnèse, Σύμμεικτα 13, 1999, Ό δρος κάκωσις αναφορικά με τή δημοσιονομική πολιτική του Νικηφόρου Α' παραδίδεται άπό τόν Θεοφάνη, βλ. σχετικά Αικατερίνη ΧΡΓΣΤΟΦΙΛΟΠΟΎΛΟΥ, Ή οικονομική καί δημοσιονομική πολιτική του αύτοκράτορος Νικηφόρου Α', Τόμος εις μνήμην Κ. Άμάντου, 'Αθήνα 1960, Τό θέμα τής προσφυγής τών Σλάβων τής Πάτρας στό ναό του 'Αγίου 'Ανδρέα σέ σχέση μέ τό βυζαντινό θεσμό τού ασύλου, εξετάσαμε έν συντομία καί στή μελέτη μας: Καταστολή: μία μορφή ανοχής στην Πελοπόννησο του 9ου καί 10ου αιώνα, Πρακτικά τού Διεθνούς Συμποσίου «'Ανοχή καί καταστολή στους μέσους χρόνους», ΙΒΕ/ΕΙΕ, 'Αθήνα 5-7 Νοεμβρίου 1998 (υπό έκδοση). Γιά τό ϊδιο ζήτημα αξίζει νά αναφερθεί οτι πολλοί ιστορικοί κάνουν απλώς λόγο γιά άσυλο, χωρίς νά προχωρούν σέ περαιτέρω διευκρινήσεις, βλ. π. χ. P. LEMERLE, La Chronique improprement dite de Monemvasie: le contexte historique et légendaire, REB 21, 1963, Σπ. Ν. ΤΡΩΙΆΝΟς, Ό «Ποινάλιος» τοΰ Έκλογαδίου. Συμβολή εις τήν Ίστορίαν της εξελίξεως τοΰ ποινικού δικαίου άπό τού Corpus Iuris Civilis μέχρι τών Βασιλικών, Frankfurt am Main 1980, 3 καί σημ. 1. Πρβλ. E. HERMAN, Zum Asylrecht im byzantinischen Reich, OCP 1, 1935, P. T. D. DE

3 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 31 εκκλησιαστική πηγή γίνεται στον έβδομο κανόνα τής Συνόδου τής Σερδικής (342/343) 6. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις, τών οποίων σώζεται τό κείμενο, αρκούνται στην εισαγωγή κάποιων περιορισμών στό δικαίωμα τού άσυλου, ένώ αργότερα επεκτείνονται καί στον προσδιορισμό τής έκτασης τού δικαιώματος αύτοΰ. Οΐ πρώτες ποινικές κυρώσεις κατά τών υπαιτίων τής παραβίασης τών διατάξεων σχετικά μέ τό άσυλο θεσπίσθηκαν κατά τόν 5ο αϊώνα 7. Οΐ ποινές πού προβλέπονται στίς περιπτώσεις παραβίασης τών διατάξεων του άσυλου, ε'ίτε περιλαμβάνονται στίς διατάξεις περί Ιεροσυλίας, αφού κάθε παραβίαση τού δικαιώματος τού άσυλου συνιστά έγκλημα ιεροσυλίας 8, είτε προσδιορίζονται ρητώς (π.χ. κεφαλική τιμωρία 9 κ.λπ.). Ό συνδυασμός τών διατάξεων αυτών αποτέλεσε τό ιουστινιάνειο σύστημα πού ρύθμιζε τόν θεσμό τού άσυλου, καί τό οποίο χαρακτηρίζεται τόσο άπό τάσεις περιορισμού τού δικαιώματος αύτοΰ καί έλεγχου τής σχετικής προς τό άσυλο δικαιοδοσίας τών εκκλησιαστικών οργάνων, όσο καί άπό τήν αδιαμφισβήτητη προσπάθεια εξασφάλισης τών δικαιωμάτων τών φυγάδων μέσα σέ επιτρεπτά όρια. Κατά τήν περίοδο τής βασιλείας τών Ίσαύρων τό δίκαιο τής ασυλίας υπέστη σημαντικότατες τροποποιήσεις σέ σχέση μέ τό μέχρι τότε ισχύον ιουστινιάνειο δίκαιο. Έτσι, ή 'Εκλογή Γ (Π. 1) διαφοροποιείται ως προς τίς παλαιότερες διατά- MARTIN, Le droit d'asile, Παρίσι 1939 L. WENGER, Asylrecht, RAC 1, 1950, Α. ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟποΥΛΟς, Έλληνικόν έκκλησιαστικόν δίκαιον, 'Αθήνα 1965, G. GRIFO, Libertà e ugualienza in Roma antica, Ρώμη 1984, Βλ. καί Σπ. ΤΡΩίΑΝΟς, Τά περί τήν θρησκείαν εγκλήματα εις τά νομοθετικά κείμενα τών μέσων βυζαντινών χρόνων, Δίπτυχα 1, 1979, Ο ΊΔίΟς, Οί ποινές στό βυζαντινό δίκαιο, Έγκλημα καί τιμωρία στό Βυζάντιο, 'Αθήνα 1997, Βλ. καί Μ. ΤΟΥΡΤΌΓΛΟΥ, Τό δίκαιο τής ασυλίας στά βυζαντινά νομικά κείμενα, Έπετηρίς τού Κέντρου Έρεύνης τής 'Ιστορίας τού Έλληνικοΰ Δικαίου 32, 1996, Γ. Α. ΡΑΛΛΗς - Μ. ΠοτΛΉς, Σύνταγμα τών θείων καί ιερών κανόνων, τόμ. 3, 'Αθήνα 1853 (φωτοτ. ανατ. 1966), 249: 'Αλλ' επειδή πολλάκις συμβαίνει τινάς οίκτου δεομένους, καταφυγεϊν επί τήν έκκλησίαν, δια τά εαυτών αμαρτήματα εις περιορισμόν ή νήσον καταδικασθέντας, ή δ' αυ πάλιν ο'ιαδηποτοΰν άποφάσει έκδεδομένους, τοις τοιούτοις μή άρνητέαν είναι τήν βοήθειαν, άλλα χωρίς μελλησμοΰ καί άνευ τοΰ δίστασα; τοις τοιούτοις αίτείσθαι συγχώρησιν. Ό θεσμός τού άσυλου τών εκκλησιών προστατεύεται απόλυτα καί στους «Νόμους τών Όμηριτών», κείμενο πού συντάχθηκε πιθανότατα κατά τό δεύτερο μισό του 6ου αϊ. στή νότια 'Αραβία, βλ. σχετικά Α. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΊΟΥ, ΟΙ «Νόμοι των Ομηριτών». Ιεραποστολική προσέγγιση και ιστορική-νομική συμβολή, Άθήνα-Κομοτηνή 1994 [Athener Reihe 7], Είναι δε σημαντικό τό γεγονός οτι στους όμηριπκούς νόμους ή παραβίαση του εκκλησιαστικού ασύλου ισοδυναμεί μέ έγκλημα καθοσίωσης καί αντίθετα μέ τά αντίστοιχα βυζαντινά κείμενα, δεν προβλέπεται καμία απολύτως εξαίρεση ούτε στό δικαίωμα προσφυγής, ούτε στην απαγόρευση απόσπασης. 7. ΤΡΩίΑΝΟς, Ό «Ποινάλιος», Γιά τό δημόσιο έγκλημα της ιεροσυλίας καί τίς σχετικές ποινές, βλ. Τρωιάνος, δ.π., ΤΡΩΙΑΝΟς, δ.π., 3.

4 32 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ξεις σε δύο βασικά σημεία, πού αφορούν τήν έκταση τών αρμοδιοτήτων 'Εκκλησίας και Κράτους καθώς καί τίς επιβαλλόμενες ποινές: α) γιά πρώτη φορά γίνεται λόγος γιά σαφή υποχρέωση τών εκκλησιαστικών άρχων νά παραδίδουν τόν πρόσφυγα στά αρμόδια όργανα τής πολιτείας, εφόσον αυτά δώσουν εγγυήσεις γιά τήν τήρηση τοΰ νόμου καί β) ό παραβάτης τής διάταξης σχετικά μέ τό άσυλο, δηλαδή αυτός πού αποσπά βίαια τόν πρόσφυγα άπό τό ναό, τιμωρείται όχι πιά μέ τήν ποινή τοΰ θανάτου, άλλα μέ δώδεκα ραβδισμούς 10. Μέ τόν τρόπο αυτό, μολονότι δέν ανατράπηκε πλήρως τό δίκαιο τού ασύλου, ωστόσο περιορίσθηκε ή αρμοδιότητα τής 'Εκκλησίας σέ ζωτικούς γιά τήν άσκηση τής πολιτειακής εξουσίας χώρους, όπως ή απονομή τής ποινικής δικαιοσύνης, ένώ ή προστασία τών προσφύγων απέβη υποτυπώδης 11. Ή ρύθμιση τής 'Εκλογής επαναλαμβάνεται στην Ecloga privata aucta καί στην Ecloga ad prochiron mutata. Στό κείμενο τού Έκλογαδίου γίνεται προσπάθεια νά εξευρεθεί συμβιβαστική λύση μεταξύ τών αντιτιθεμένων συμφερόντων τής Πολιτείας νά διατηρήσει αμείωτη τήν ποινική δικαιοδοσία τών οργάνων της καί τής 'Εκκλησίας νά εξασφαλίσει τίς κατά τό δυνατόν περισσότερες εγγυήσεις σεβασμού τοΰ θεσμοΰ τοΰ ασύλου 12. Διαπιστώνεται, δηλαδή, μία προσπάθεια επανόδου στό ιουστινιάνειο δίκαιο, ένώ εγκαταλείπεται ή εξαιρετικά ήπια ποινική μεταχείριση της παραβίασης τοΰ άσυλου, αφού γιά τους ένοχους επανέρχεται ή ποινή τού θανάτου: Ό γαρ τούτο μη φυλάττων, αλλά τον πρόσφυγα από της εκκλησίας βία άποσπών, ξίφει τιμωρείσθω 13. Ή εξέλιξη στά μεταγενέστερα νομικά κείμενα τής εποχής τών Μακεδόνων αυτοκρατόρων δέν στερείται παλινδρομήσεων. Ή σχετική διάταξη στον Πρόχειρο Νόμο 14, άλλα καί ή επανάληψη της στην Εισαγωγή 15, οπού ή βίαιη απόσπαση τού φυγάδος επισύρει τίς ποινές τοΰ δαρμού, τής κούρας καί τής διαρκούς εξορίας, 10. ΤΡΩΙΆΝΟς, δ.π., 3. Πρβλ. L. BURGMANN, Ecloga. Das Gesetzbuch Leons III. und Konstantinos' V, Frankfurt am Main 1983 [Forschungen zur byzantinischen Rechtsgeschichte, Band 10], 226: Μηδεις τόν έν εκκλησία προσφεύγοντα βία άφαιρείσθω, άλλα τήν αΐτίαν τοΰ πρόσφυγος δηλοποιείτω τφ Ίερεί καί παρ' αυτού μετά τών ασφαλών παραλαμβανέτω τον προσφεύγοντα τού νομίμως ζητηθήναι καί διοικηθήναι τό κατ' αυτόν κεφάλαιον. ει δέ τις δοκιμάσει χειρί άπό εκκλησίας πρόσφυγα έπάραι τον οιονδήποτε, ό τοιούτος δώδεκα αλλακτά λαμβανέτω καί τότε κατά το πρέπον το τοΰ αύτοΰ πρόσφυγος ζητείσθω κεφάλαιον. 11. ΤΡΩΙΆΝΟς, δ.π., ΤΡΩΙΆΝΟς, Ο.Π., ΤΡΩΙΆΝΟς, δ.π., 3, JGR 2, 217: Ό τόν προσφεύγοντα εις τήν άγιωτάτην έκκλησίαν Ιδία χρώμενος αυθεντία άποσπάσας δερόμενος καί κουρευόμενος διηνεκώς έξοριζέσθω. 15. JGR 2, , Γιά τόν δρο Εισαγωγή αντί τής Έπαναγωγής, βλ. Σπ. ΤΡΩΙΆΝΟς, ΟΙ πηγές τοΰ Βυζαντινού Δικαίου, 'Αθήνα , 171.

5 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 33 ερμηνεύεται ως προσπάθεια αναβίωσης τής Ιουστινιάνειας ρύθμισης, ώς σαφής κατάργηση τής διάταξης τής 'Εκλογής καί σέ κάθε περίπτωση εφαρμογής ποινών αυστηρότερων άπό εκείνες τής 'Εκλογής καί ηπιότερων άπό εκείνες τού Έκλογαδίου 16. Τέλος, στά Βασιλικά παρατηρείται μερική μόνον επάνοδος στό ιουστινιάνειο δίκαιο 17. Διαπιστώνεται, γενικά, οτι ή 'Εκκλησία ερμήνευσε κατά τέτοιο τρόπο τό δικαίωμα τού άσυλου, ώστε νά αποκλείεται κάθε δυνατότητα ανάμιξης τών πολιτειακών οργάνων σέ όσους ζητούσαν άσυλο 18. Τό γεγονός αυτό προκάλεσε τήν αντίδραση τής πολιτείας καί ορισμένων αυτοκρατόρων, όπως π. χ. τού Μανουήλ Κομνηνοΰ, πού προέβαλαν τήν αξίωση τής τιμωρίας τών εγκληματιών, πού είχαν ζητήσει άσυλο, μέ αποφάσεις πολιτειακών δικαιοδοτικών οργάνων 19. Αυτές οί προσπάθειες φαίνεται οτι έμειναν χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, όπως προκύπτει άπό τή νομολογία τών εκκλησιαστικών δικαστηρίων 20. Μέσα στό γενικότερο αυτό πλαίσιο τών εκκλησιαστικών καί πολιτειακών θεσμικών δεδομένων, είναι χαρακτηριστική ή αντίληψη πού επικρατεί γύρω από τήν αντιμετώπιση τού θεσμού τού άσυλου καί τήν απόλυτη κατίσχυση τών εκκλησιαστικών έναντι τών πολιτικών νόμων στην Κωνσταντινούπολη τού τέλους τού 8ου καί τών άρχων τού 9ου αιώνα, όπως προκύπτει άπό τό επεισόδιο, πού περιγράφεται στό Βίο τοΰ πατριάρχη Ταρασίου ( ). Κατά τά χρόνια τής πατριαρχείας του ό Ταράσιος, όπως αναφέρεται στό Βίο του, πού συντάχθηκε άπό τό μοναχό 'Ιγνάτιο, αντιμετώπισε τό θέμα προσφυγής καί εγκλεισμού στό ναό 21. Σύμφωνα μέ τή μαρτυρία τοΰ Βίου, ένας σπαθάριος, τό όνομα τοΰ οποίου δέν αναφέρεται στό κείμενο, κατηγορήθηκε οτι έκλεψε μεγάλο χρηματικό ποσό καί γιά τό λόγο αυτό φυλακίσθηκε. Ό κατηγορούμενος διέφυγε, όμως, άπό τήν προσοχή τών δεσμοφυλάκων του, κατόρθωσε νά καταφύγει στό ναό τής 'Αγίας Σοφίας καί κρύφθηκε στό χώρο τού ιερού, όπου παρέμεινε περίτρομος, κρατώντας μέ τά χέρια του τήν αγία τράπεζα 22. Όταν οί δεσμοφύλακες τόν ανακάλυψαν, καί επειδή δέν μπορούσαν νά 16. ΤΡΩΙΆΝΟς, δ.π., ΤΡΩΙΆΝΟς, Ο.Π., ΤΡΩΙΆΝΟς, Οί ποινές στό βυζαντινό δίκαιο, ΤΡΩΙΆΝΟς, δ.π., 64 καί σημ ΤΡΩΙΆΝΟς, δ.π., Ι. Α. HEIKEL, Ignatii diaconi Vita Tarasii archiepiscopi, Aera Societatis Scientiarum Fennicae 17, 1891, St. EFTHYMIADIS, The Life of the Patriarch Tarasios by Ignatios the Deacon (BHG 1698), Birmingham 1998, Τό γεγονός έλαβε χώρα περί τά τέλη του 8ου αιώνα, πιθανόν στίς αρχές τής τελευταίας δεκαετίας τοΰ αιώνα, βλ. EFTHYMIADIS, δ.π., Βίος Ταρασίου, έκδ. HEIKEL, 407 καί εκδ. EFTHYMIADIS, 111, 34: Καί γαρ ποτέ τις τών εν τέλει, περιφανεία και δόξη καί πλούτω κομών, φ καί τό βασιλικόν ξίφος εν αξίας τιμή περιέκειτο, πολλής ένεκα χρημάτων ολκής δίκας άποτιννύς καί δειναίς έτάσεσι και πικραίς ενεχόμενος καί μηδεμιάς

6 34 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ τόν αποσπάσουν άπό τό ναό μέ άλλον τρόπο, απέκλεισαν τήν είσοδο, στερώντας τόν πρόσφυγα άπό τήν Ικανοποίηση βασικών αναγκών του, όπως τή δυνατότητα διατροφής του, ελπίζοντας, έτσι, οτι θά τόν εξαντλήσουν καί θά τόν αναγκάσουν νά βγεϊ άπό τό ναό: κυκλοΰσι τόν τοΰ αδύτου περίβολον μή καιρώ τροφής ύπανοιγνύντες τά) κατάδικο? τήν εΐσοδον, μή τοις λοιποίς άναγκαίοις χώραν δίδοντες, ώς ένήν, άποχρήσασθαι, αλλ ' εν έλπίσιν εϊχον τήν ανάγκην προδότιν γεγονέναι καί τούτον έξωθήσαι καί μή βουλόμενον 23. Ό πατριάρχης διαπιστώνοντας τότε οτι μέ αυτόν τόν τρόπο παραβιάζονται οί κανόνες σχετικά μέ τους ιερούς χώρους 24, αποφάσισε νά ενδυθεί τήν ιερή στολή καί νά εισέλθει στό σημείο, όπου βρισκόταν ό Ικέτης, στον όποιο παρέσχε συνεχώς τά απαραίτητα γιά τή συντήρηση καί διατροφή του 25. Παρά τήν παρέμβαση τού πατριάρχη, οί στρατιώτες έστησαν ενέδρα, τόν συνέλαβαν καί τόν έφεραν στό παλάτι τών 'Ελευθερίου. Έκεΐ, ό πατριάρχης μέ τήν απειλή επιβολής έπιτιμίων σέ όσους επιχειρούσαν νά βλάψουν τον τής εκκλησίας ίκέτην, επέτυχε τελικά νά αθωώσει καί νά ελευθερώσει τό σπαθάριο 26, καταδεικνύοντας σαφώς, σύμφωνα μέ τήν αντίληψη του, τήν υπερίσχυση τού εκκλησιαστικού νόμου (κανών) έναντι τού πολιτικού (νόμος) 27. Λίγα χρόνια μετά άπό αυτό τό συμβάν, στίς αρχές τοΰ 9ου αιώνα, δηλαδή έπί βασιλείας Νικηφόρου Α' καί πιθανόν αμέσως μετά τήν πατριαρχεία τοΰ Ταρασίου ένδόσεως άξιούμενος άλλα συν τούτοις ζοφεραίς είρκταίς εγκλεισμένος καί πάντοθεν κακουχίρ στενούμενος, εις βυθόν άπογνώσεως ύπ' άθυμίας ήλαύνετο. Ούτος νυκτός άωρίαν έπιτηρήσας τους τήν αυτού πεπιστευμένους έκλαθών άσφάλειαν έπί τό θείον τού ιερού καταφύγιον ώρμησε καί δη τών άδυτων ένδον γενόμενος, τών τής σεπτής τραπέζης κεράτων άπρίξ περιφύς σύν πολλώ τρόμω κατείχε καί δείματι. 23. Βίος Ταρασίου. έκδ. HEIKEL, 407 έκδ. EFTHYMIADIS, όρώντος τήν καταφρόνησιν τών θείων αγιασμάτων. Βίος Ταρασίου: έκδ. HEIKEL, 407 έκδ. EFTHYMIADIS, Kai τούτο οΰχ άπαξ καί δις τής ημέρας έτέλει, αλλ' οσάκις αν προσεκλήθη εις τήν τοιαύτην διακονίαν ύπό τού δεινώς κινδυνεύοντος. Βίος Ταρασίου, έκδ. EFTHYMIADIS, Βίος Ταρασίου, έκδ. EFTHYMIADIS, : Ό δέ βλέπων εαυτόν... κλείθροις έπιτιμίων κοινή τους πάντας επέδησεν αναξίους άποφήνας τής τών μυστηρίων Χριστού κοινωνίας, ει βλάβη τινί τόν τής εκκλησίας Ίκέτην αυστηρά περιβάλοιεν... δια λόγων δέ μόνης έρεύνης τήν περί ών ήσχολοΰντο χρημάτων κενώσαντες πλάστιγγα έλευθερίαν ώς άναιτίφ προσγράφουσι. 27. Βίος Ταρασίου, έκδ. EFTHYMIADIS, : καί δείκνυσιν εννομον τήν τών κανόνων εν τοίς κανονικώς Ίθυνομένοις άκρίβειαν, τήν δέ τών νόμων ευθύτητα έν τοις νομίμως διεξαγομένοις κανονικήν έπισφράγησιν. Γενικά γιά τίς πεποιθήσεις του πατριάρχη Ταρασίου γύρω από τόν εκκλησιαστικό νόμο καί τήν περιφρούρηση του θεσμού τού άσυλου, βλ. EFTHYMIADIS, δ.π.,

7 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 35 ( ) 28, οί Σλάβοι τής 'Αχαΐας 29, άπόστασιν έννοήσαντες κατά τόν Κωνσταντίνο Πορφυρογέννητο 30, σέ συνεργασία μέ τους "Αραβες άπό τήν 'Αφρική 31, πολιόρκησαν τήν πόλη τών Πατρών, πού περιήλθε σέ τραγική κατάσταση εξαιτίας τής έλλειψης τροφίμων καί νερού. Μολονότι ή έρευνα δέν έχει ακόμη καταλήξει στην ακριβή χρονολόγηση τών διαδραματιζομένων, παραμένει σίγουρο οτι τά γεγονότα εξελίχθηκαν τό αργότερο κατά τήν πρώτη δεκαετία τού 9ου αιώνα 32. Ή θαυματουργή παρέμβαση του προστάτη τών Πατρών αποστόλου 'Ανδρέα, πού 28. Τά έκτυλισσόμενα στην Πάτρα γεγονότα μετά τήν πολιορκία της άπό τους Σλάβους πιθανότατα συμπίπτουν μέ τά τελευταία χρόνια της πατριαρχείας fi αμέσως μετά τήν πατριαρχεία του Ταρασίου. Στον Ταράσιο αναφέρεται σαφώς τό Χρονικό τής Μονεμβασίας, πατριαρχοΰντος έτι Ταρασίου τού έν άγίοις πατρός ημών. βλ. LEMERLE, La Chronique, 10, καί Ο. KRESTEN, Zur Echtheit des Σιγίλλιον des Kaisers Nikephoros I. für Patras, Römische Historische Mitteilungen 19, 1977, Βλ. καί πιό κάτω, σημείωση Προς τόν ίδιον υΐον Ρωμανόν: Constantine Porphyrogenitus, De Administrando Imperio, έκδ. G. MORAVCSIK - R. J. H. JENKINS, Dumbarton Oaks 1967 (CFHB 1), 230: τήν τε έ'φοδον τών Σκλαβήνων καί τήν προνομήν καί αίχμαλωσίαν καί άφανισμον καί τήν λεηλασίαν καί ταλλα δεινά όσα καταδραμόντες εποίησαν εις τά μέρη τής 'Αχαΐας. Μέ τήν έκφραση ε/ç rd μέρη τής'αχαΐας ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος πιθανότατα αναφέρεται όχι στην επαρχία 'Αχαΐας, αλλά στην ευρύτερη περιοχή τού σημερινού χωριού τής Κάτω Άχαγιάς (αρχαίας Δύμης), πού βρίσκεται στά δυτικά τής Πάτρας καί διατήρησε μέχρι σήμερα τήν ίδια ονομασία. Βλ. σχετικά Ν. OIKONOMIDES, St Andrew, Joseph the Hymnographer, and the Slavs of Patras, στο: J. O. ROSENQVIST (έκδ.), Λειμών. Studies Presented to Lennart Rydén on his Sixty-Fifth Birthday, Uppsala 1996, 71. Πρβλ. καί J. NESBITT and N. OIKONOMIDES, Catalogue of Byzantine Seals at Dumbarton Oaks and in the Fogg Museum of Art, τόμ. 2. South of the Balkans, the Islands, South of Asia Minor, Dumbarton Oaks 1994, 77 καί άρ Προς τον ϊδιον υΐον Ρωμανόν, 228. Είναι σημαντικό, ότι τό κείμενο τού Πορφυρογέννητου κάνει λόγο γιά άπόστασιν έννοήσαντες, δηλ. γιά απόπειρα επανάστασης τών Σλάβων κατά της έννομης βυζαντινής αρχής, πράγμα πού άλλωστε προκύπτει καί άπό τίς κυρώσεις πού επιβλήθηκαν στους ηττημένους, βλ. KRESTEN Zur Echtheit, 54 σημ. 124b' ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΎΛΟΥ, Βυζαντινή 'Ιστορία, 371 καί σημ. 4, 372. 'Απόηχος τών γεγονότων αυτών υπάρχει σέ κανόνα πού συνέθεσε ό 'Ιωσήφ 'Υμνογράφος προς τιμήν του αποστόλου 'Ανδρέα καί πιθανότατα γιά χάρη τού λαού καί τού κλήρου τής πόλης τών Πατρών, πολύ πρίν άπό τό θάνατο του (883 ή 886) καί μάλλον μεταξύ τού , βλ. σχετικά OIKONOMIDES, St Andrew, Ό κανόνας αυτός, αν καί συνετέθη, σύμφωνα μέ δσα αναφέρθηκαν, μετά τά γεγονότα τού 805 πού περιγράφει ό Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος, θά μπορούσε νά απηχεί παρά τόν κοινό τόπο τήν αντίληψη γιά τή θαυματουργή δράση τού αποστόλου υπέρ τής σωτηρίας τής πόλης άπό τους βαρβάρους: Λιμένα σε σωτηρίας εύρόντες, απόστολε, εύχαίς σου ρυσθείημεν ζάλης παθών τε καί θλίψεων καί επαναστάσεως τών ανήμερων βαρβάρων, άξιάγαστε, βλ. OIKONOMIDES, St Andrew, Γιά τό πρόβλημα τών 'Αράβων άπό τήν 'Αφρική, βλ. ZlVKOVlC.The Date of the Creation of the Theme of Péloponnèse, 154 καί σημ Τά γεγονότα αυτά διαδραματίσθηκαν πιθανότατα τό 805, βλ σχετικά OIKONOMIDES, St Andrew, 72. Γιά τά προβλήματα γενικά της χρονολόγησης, βλ. Κ. BELKE, Einige Überlegungen zum Sigillion Kaiser Nikephoros' I. für Patrai, JOB 46, 1996, Βλ. καί ZIVKOVIC, δ.π., 154 καί σημ. 65.

8 36 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ καταδίωξε τους πολιορκητές, είχε ώς αποτέλεσμα τή νικηφόρα επίθεση τών κατοίκων κατά τών Σλάβων. "Ετσι, μετά τήν αποτυχημένη πολυήμερη προσπάθεια τους νά καταλάβουν τήν πόλη, οί ηττημένοι Σλάβοι προσέφυγαν τρομοκρατημένοι στό ναό τού πολιούχου: Οί δέ βάρβαροι Ίδόντες καί καταπλαγέντες καί έκθαμβοι γεγονότες επί τη κατ' αυτών κραταιςι έπελεύσει τοΰ αήττητου... έταράχθησαν, εσαλεύθησαν, τρόμος επελάβετο αυτούς, καί προσέφυγον είς τον πάνσεπτον vaòv αυτού 33, σέ μία ύστατη προσπάθεια σωτηρίας καί θαυματουργού φωτισμού τους: ώς καί αυτούς τους βαρβάρους αίσθέσθαι τήν τοΰ αποστόλου προς ημάς έπισκοπήν καί συμμαχίαν, καί δια τούτο προσφυγείν αυτούς είς τόν σεβάσμιον ναόν αυτού 34. Ή προσφυγή τών ηττημένων στό ναό, κάτω άπό τίς συνθήκες πού έγινε, καί κυρίως ή ανοχή καί ή μέριμνα, πού επέδειξε στή συνέχεια προς αυτούς αρχικά ή εκκλησιαστική καί ακολούθως ή πολιτική εξουσία, θεωρούμε οτι υποδεικνύει μιά σαφή περίπτωση εφαρμογής τού βυζαντινού θεσμού τού άσυλου. Στην αφήγηση τών γεγονότων παρατίθενται, βέβαια, πολλά αγιολογικά και θαυματουργικά στοιχεία καί συμφραζόμενα, πού ώς κοινοί τόποι επαναλαμβάνονται καί σέ άλλες περιπτώσεις έκχριστιανισμού καί μετανοίας πληθυσμών. 'Από τόν κορμό, ωστόσο, τής αφήγησης γίνεται σαφές οτι ή προσφυγή τών τρομοκρατημένων Σλάβων στό ναό τοΰ προστάτη τής πόλης πρέπει νά εξετασθεί, κατά τή γνώμη μας, ώς μιά περίπτωση ομαδικού άσυλου. Είναι ενδιαφέρον, έξαλλου, νά αναφερθεί οτι ή ορολογία πού χρησιμοποιείται στή σχετική εξιστόρηση τού Πορφυρογέννητου {προσέφυγον είς τον πάνσεπτον ναόν αυτού [...] προσφυγείν αυτούς είς τον σεβάσμιον ναόν αυτού), ή οποία πιθανότατα υπήρχε καί στό σιγίλλιο τού Νικηφόρου Α' 35, απηχεί, πιστεύουμε, άμεσα προπαρασκευαστικές νομοθετικές ρυθμίσεις γιά τό δίκαιο τής ασυλίας 36. Ό θεσμός τού άσυλου, καθόσο τουλάχιστον γνωρίζουμε, δέν έχει εξετασθεί σέ σχέση μέ τήν αφιέρωση τών Σλάβων στή μητρόπολη Πατρών. Μετά, μάλιστα, άπό πράξεις όπως όπόστασις, προνομή, αιχμαλωσία, αφανισμός, λεηλασία, αρπαγή, πολιορκία κάστρου, άπό κοινού μέ τους 'Αφρικανούς Σαρακηνούς, δηλαδή ένέρ- 33. Προς τον ίδιον υίον Ρωμανόν, Προς τον ϊδιον υίον Ρωμανόν, Γιά τό σιγίλλιο τού Νικηφόρου Α', τό περιεχόμενο καί τή χρονολόγηση του, βλ. KRESTEN, Zur Echtheit, 15 κ.έ., 47 κ.έ. 36. ΤΡΩΙΆΝΟς, Ό «Ποινάλιος», 3: Μηδείς τόν έν έκκληση προσφεύγοντα ßig άφαιρείσθω, αλλά τήν αΐτίαν τού πρόσφυγος κατάδηλον ποιείτω τφ ίερείκαί παρ' αυτού λαμβανέτω τον προσφυγόντα τών ασφαλών τού νομίμως ζητηθήναι και διοικηθήναι τό κατ' αυτόν κεφάλαιον. Ό γαρ τούτο μή φυλάττων, αλλά τόν πρόσφυγα άπό τής εκκλησίας βία άποσπών, ξίφει τιμωρείσθω. μετά

9 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 37 γειες πού επισύρουν τίς βαρύτερες τών ποινών 37, ή προσφυγή τών βαρβάρων στό ναό καί ή προσαφιέρωσή τους στή μητρόπολη επιτρέπει καί διευκολύνει μία μακρά περίοδο ειδικής μεταχείρισης τών Σλάβων τής περιοχής. Ταυτόχρονα, αποτελεί τήν πρώτη μαρτυρημένη ομαδική ασυλία καί ειδική προστασία πληθυσμών στή μεσοβυζαντινή Πελοπόννησο. Παρά ταύτα, άπό κανένα στοιχείο τής αφήγησης τοΰ Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου δέν προκύπτει ή ταυτότητα τής θρησκείας τών προσφυγόντων στό ναό. Μόνον ό επαναλαμβανόμενος χαρακτηρισμός τους ώς βαρβάρων μας επιτρέπει νά υποθέσουμε οτι πρόκειται μάλλον περί αλλοθρήσκων, οί όποιοι βλέποντας τήν παρέμβαση τοΰ αποστόλου 'Ανδρέα υπέρ τών γηγενών, προσφεύγουν στό ναό καί, τελικά, προστατεύονται άπό τό άσυλο. 'Επειδή, ωστόσο, τό κείμενο παραμένει ασαφές καί αόριστο ώς προς τή θρησκευτική ταυτότητα τών προσφυγόντων, μπορεί, προς τό παρόν τουλάχιστον, νά διατυπωθεί τό ενδεχόμενο οί προσφυγόντες στό ναό τοΰ αποστόλου 'Ανδρέα νά ήταν Σλάβοι εκχριστιανισμένοι 38, αλλά μή επαρκώς αφομοιωμένοι, οί όποιοι άποστατοΰν σέ δεδομένη ευκαιρία. 'Αξίζει στό σημείο αυτό νά υπογραμμισθεί ή προσπάθεια πού κατέβαλαν τόσο ή 'Εκκλησία δσο καί ή Πολιτεία ώστε νά εξεύρουν σέ αυτή τήν κρίσιμη περίοδο μία συμβιβαστική λύση, ανάμεσα στην ποινική δικαιοδοσία τών οργάνων τής μιας καί τίς εγγυήσεις πού απαιτούσε γιά τό σεβασμό τού θεσμού ή άλλη. Οί προσφυγόντες στην εκκλησία σλάβοι στασιαστές έτυχαν, παρά τό αξιόποινο τών πράξεων τους, μιας ειδικής συμβιβαστικής μεταχείρισης, όπως θά εκτεθεί στή συνέχεια. Ή 37. Γιά τίς ποινές τίς όποιες επισύρει ή άπόστασις (αποστασία) καί οί συνακόλουθες πράξεις, πού στην περίπτωση αυτή συνιστούν έγκλημα καθοσίωσης, βλ. Καλλιόπη ΜΠΟΥΡΔΆΡΑ, Καθοσίωσις καί τυραννίς κατά τους μέσους βυζαντινούς χρόνους. Μακεδόνικη δυναστεία ( ), 'Αθήνα 1981, KRESTEN Zur Echtheit, 54 σημ. 124b. 38. Ή παρουσία εκχριστιανισμένων Σλάβων στην Πελοπόννησο, ήδη άπό τά μέσα τού 7ου αιώνα, πιθανολογείται καί άπό μιά σειρά χριστιανικών ταφών μέ χειροποίητα κτερίσματα καί άλλα αντικείμενα στην Κόρινθο, στην 'Αγία Τριάδα καί στην ταφή τού νεκροταφείου τής πρωτοβυζαντινής Μεσσήνης, βλ. Η. ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗς, Ναταλία ΠΟΎΛΟΥ-ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΊΟΥ, Η πρωτοβυζαντινή Μεσσήνη (5ος-7ος αιώνας) και προβλήματα της χειροποίητης κεραμικής στην Πελοπόννησο, Σύμμεικτα 11, 1997, , 286. 'Ενδέχεται, ακόμη, οί προσφεύγοντες νά είναι αλλόθρησκοι Σλάβοι, οί οποίοι λόγω μακράς συμβίωσης μέ Χριστιανούς καί αφού έγιναν μάρτυρες τής θαυματουργής επέμβασης τού πολιούχου τής πόλης τών Πατρών, φωτίζονται, μεταστρέφονται καί έντρομοι προσφεύγουν στό ναό, ζητώντας τήν προστασία καί έχοντας πάρει τήν απόφαση νά εκχριστιανισθούν. Ό έκχριστιανισμός τους θά αποτέλεσε, στην περίπτωση αυτή, πιθανότατα, δρο καί προϋπόθεση γιά τήν εφαρμογή τοΰ θεσμού τού ασύλου. Παράλληλα, ή τοπική έκκλσία ώς τιμωρία γιά τίς παράνομες πράξεις τους επέβαλε τήν αφιέρωση τους στή μητρόπολη, πού συνεπαγόταν οικονομικές υποχρεώσεις (δπως π.χ. σίτηση τών στρατηγών, πρέσβεων κ.λπ.), πού μέχρι τότε βάρυναν τή μητρόπολη Πατρών ή τά μοναστήρια πού υπάγονταν στην δικαιοδοσία της.

10 38 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ ειδική μεταχείριση συνίσταται ακριβώς στό γεγονός οτι, παρά τήν απόπειρα αποστασίας κατά τής έννομης βυζαντινής αρχής, απόπειρα πού συνοδεύθηκε άπό αξιόποινες ενέργειες, όπως έφοδος, προνομή, αιχμαλωσία, αφανισμός, λεηλασία, δεινά, πολιορκία, έπίθεσις, πού περιορίζουν ή αναιρούν τίς προϋποθέσεις σεβασμού τοΰ άσυλου 39, ό θεσμός εφαρμόσθηκε πλήρως, μέ τήν επιβολή κάποιων περιορισμών καί κυρώσεων οικονομικού χαρακτήρα. "Ας σημειωθεί έδώ καί ή οικονομική διάσταση, πού γενικότερα εμπεριέχεται στό θεσμό τοΰ άσυλου τόσο στό Βυζάντιο, δσο καί στή Δύση 40. 'Από επιγραφές τού 5ου καί 6ου αιώνα, πού έχουν βρεθεί στή Συρία καί στή Μικρά 'Ασία, προκύπτει οτι προσδιορίζονται έπί τού εδάφους τόσο τά όρια όσο καί οί οροί ασυλίας, δηλαδή ό χώρος εντός τού οποίου ασκείται καί εφαρμόζεται τό δίκαιο τού ασύλου, 39. Στή βυζαντινή νομοθεσία, τό άσυλο παρέχεται μέ δρους καί προϋποθέσεις, αφού δέν προστατεύει τους ένοπλους πρόσφυγες, τους μοιχούς, τους φονεϊς, τους παρθενοφθόρους, τους ταραχοποιούς, ή δσους δέν σέβονταν τήν ιερότητα τού χώρου: ΤΡΩίΑΝΟς, Τά περί τήν θρησκείαν εγκλήματα, καί ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΊΟΥ, ΟΙ «Νόμοι των Ομηριτών», 257 καί σημ Συγκεκριμένα, σύμφωνα μέ τό ιουστινιάνειο δίκαιο, εξαιρούνται άπό τήν προστασία τού ασύλου όσοι έχουν διαπράξει εκούσιο φόνο. Παρά ταϋτα, ή εκκλησία ερμήνευσε κατά τέτοιο τρόπο τό δικαίωμα του ασύλου, ώστε νά αποκλείσει κάθε δυνατότητα ανάμιξης τών πολιτειακών οργάνων σέ δσους ζητούσαν άσυλο, βλ. ΤΡΩΙΆΝΟς, Οι ποινές στό βυζαντινό δίκαιο, Έτσι, εδραιώθηκε μιά μακρά εκκλησιαστική παράδοση, ή οποία περιβάλλει μέ άκρα επιείκεια τόν εκούσιο φονέα, ό όποιος προσφεύγει στό ναό έχοντας μετανοήσει γιά τίς πράξεις του. Αυτό ακριβώς τό πνεύμα διακρίνεται στό περιεχόμενο τού κειμένου του 'Αρέθα γύρω άπό τό άσυλο: ει δέ βαρύ καί άσύγγνωστον τό κακόν, άλλ ' ούν καί ούτως τυγχανέτω φειδούς ό υπόδικος, αλλά μή κατ' όξίαν ων παρηνόμησεν επιμετρείσθω τω ταλαιπωρώ τό πρόστιμον προς το κουφότερον δέ καί έπιεικέστερον άνθ' ων Ίκετεύων ωφθη Θεφ, είτε Ίεραίς ύποτιμήσεσι κατά τό σφοδρόν εκδιδόμενος, είτε καί δημοσίαις ζημιώσεσι και φυγαδείαις ύπεκκείμενος αν προς άπαλλαγήν τού βίου τό έγκλημα διευθύνοιτο. "Η τίς ή περίσσεια Θεού καί ανθρώπων, ει φίλοις έσθ' δτε τους υπευθύνους ήμίν άπολύομεν, ή καί τοις μέγιστα δυναμένοις, Θεόν δέ μηδέ καθ' εαυτούς τίνα λογιζώμεθα: βλ. Κ. ΤΡΙΑ- ΝΤΑΦΥΛΛΌΠΟΥΛΟς, 'Ανέκδοτος περί ασυλίας επιστολή τού 'Αρέθα προς Λέοντα τόν Σοφόν, Πελοποννησιακά 5, 1962, 8, Βλ. σχετικά καί Patricia KARLIN-HAYTER, Arethas et le droit d'asile. A propos d'un article récent, Byzantion 34, 1964, (H ΊΔΙΑ, Studies in Byzantine Politica History, Λονδίνο 1981, άρ. VII). Γιά τήν εφαρμογή τού θεσμού τού ασύλου καί στίς περιπτώσεις εκούσιων φονέων, βλ. JGR, τόμ. 1, , Νεαρά XI Κωνσταντίνου Ζ' (πρβλ. F. DÖLGER, Regesten der Kaiserurkunden des oströmischen Reiches von Teil: Regesten von , Μόναχο-Βερολίνο 1923, άρ. 677). 40. Ό θεσμός τού άσυλου ισχυροποιείται Ιδιαίτερα στή Δύση άπό τό 10ο αιώνα καί έξης, λόγω τών κοινωνικών συνθηκών πού επικρατούν έκεϊ, βλ. σχετικά Ν. Ε. ΚΑΡΑΠίΔΑΚΗς, Ιστορία της μεσαιωνικής Δύσης (5ος-11ος αι.), 'Αθήνα 1996, , 418' Ο ΊΔίΟς, Το άσυλο και το δικαίωμα στο άσυλο στή μεσαιωνική Δύση, Επτά Ημέρες έφημ. Καθημερινή, φύλλο 14 'Ιανουαρίου 2000, Γιά τους δρους ασυλίας βλ Evelyne PATLAGEAN, Pauvreté économique et pauvreté sociale à

11 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 39 πού παραχωρείται άπό τόν ϊδιο τόν αυτοκράτορα 41. Πιστεύεται, μάλιστα, οτι χάρη στό θεσμό τού μοναστηριακού άσυλου καί τά τοπογραφικά όρια τής ασυλίας, αναπτύσσεται ό μοναχισμός καί ή έγγειος ιδιοκτησία τής περιοχής τής Βιθυνίας, πράγμα πού θεωρούμε οτι ισχύει καί γιά τήν Πελοπόννησο μέ τήν προσαφιέρωση καί τά σιγίλλια υπέρ τών νέων έγκαθιδρυμάτων καί μητροπόλεων κατά τόν 9ο αιώνα. Ή εφαρμογή του θεσμού του άσυλου στην περίπτωση τών ηττημένων Σλάβων της 'Αχαΐας, θεωρούμε οτι πραγματοποιείται κυρίως γιά οικονομικούς λόγους. Ή οικονομική διάσταση στην εφαρμογή τοΰ θεσμού έν προκειμένω προκύπτει άπό τά υπάρχοντα στοιχεία πού διαθέτουμε γιά τους Σλάβους τής περιοχής, άλλα καί τίς Byzance 4e-7e siècles, Mouton-Paris-La Haye 1977, , ή οποία παραθέτει καί πίνακα τών επιγραφικών αυτών κειμένων. Γιά τό ϊδιο θέμα σέ σχέση μέ τά επιγραφικά κείμενα, βλ. L. WENGER, Όροι ασυλίας, Philologus 86, 1931, Οι όροι ασυλίας τόσο τών ευκτήριων, δσο καί τών μοναστηριών, πού δέν αποτελούν εκκλησίες μέ τή σαφή σημασία τού δρου, χορηγούνται μέ αυτοκρατορικό διάταγμα, όπως προκύπτει άπό επιγραφικό εύρημα, πού φυλάσσεται στό Μουσείο τού Λούβρου, βλ. Α. DAIN - Germaine ROUILLARD, Une inscription relative au droit d'asile, conservée au Louvre, Byzantion 5, , Σύμφωνα μέ τήν επιγραφή, ό 'Αναστάσιος, πρεσβύτερος τού ευκτήριου τής μάρτυρος Ειρήνης στό χωριό Χεδάρων τής Παράλιας Φοινίκης, ζητά άπό τόν αυτοκράτορα Τιβέριο Α' ( ), θεσπίσαι δρους ασυλίας παρασχεθήναι.. [τω ε'ιρημένω εύκτηρίω οίκω δ]ιά τοΰ τής είρημένης πόλεως έπισκό(που), δηλ. ζητά τόν επίσημο προσδιορισμό τών τοπικών ορίων άσκησης τού δικαιώματος τής ασυλίας. 'Απόλυτα σχετικό είναι τό απόσπασμα άπό τό Βίο τού Θεοδώρου Συκεώτη, δπου υπάρχει σαφής αναφορά γιά τήν οριοθέτηση τής ασυλίας, βλ. A.-J. FESTUGIÈRE, Vie de Théodore de Sykéôn. 1. Texte grec, Βρυξέλλες 1970 [Subs. Hag. 48], 69-70, 82: δ τε βασιλεύς (= Μαυρίκιος) καί ή αύγούστα καί δλον το κουβούκλιον, καί μεγάλην τιμήν άπένεμον αΰτώ, όθεν καί περιώρισαν τά μοναστήρια αύτοΰ δροις ασυλίας δι' οικείας αυτών θείας κελεύσεως. Βλ. ο ΊΔΙΟς, Vie de Théodore de Sykéôn. 2. Traduction, Commentaire et appendice, Βρυξέλλες 1970 [Subs. Hag. 48], 225. Μέ τή λέξη όρος δηλώνονται στά βυζαντινά κείμενα τά όρια τής πόλης, τών εκκλησιών καί τών ενοριών, δπως μαρτυρείται άπό επιγραφή τού 7ου-8ου αιώνα, πού βρέθηκε στό 'Ηράκλειο Κρήτης, "Οροι τής άγιωτάτης έκκλησί[ας] βλ. σχετικά Α. C. BANDY (ΜπΕΝΤΗς), Χριστιανικοί έπιγραφαί τής 'Ελλάδος, The Greek Christian Inscriptions of Crete, τόμ. Ι, μέρος Α': Δ'-Θ' αϊ. μ.χ., 'Αθήνα 1970, 89-90, άρ. 61. 'Επίσης, σχετικά μέ τίς ποικίλες σημασίες τής λέξης στίς επιγραφές της Μικρός 'Ασίας, βλ. Η. GRÉGOIRE, Recueil des Inscriptions grecques d'asie Mineure, Fase. Ι, "Αμστερνταμ 1968, άρ. 27, 28, 61β, Τέλος, σέ δυσανάγνωστη επιγραφή του 6ου αιώνα πού βρέθηκε στά βόρεια τού 'Ασκληπιείου τής Μεσσήνης, αναγράφεται: + δρος Άνανίου πρ(εσβυτέρου)... καί πιθανότατα αναφέρεται στην όροθεσία τής περιουσίας τού πρεσβυτέρου, βλ. σχετικά Βούλα ΜΠΑΡΔΑΝΗ, Παλαιοχριστιανικές επιγραφές Μεσσήνης, Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου γιά τήν αρχαία Μεσσήνη καί 'Ολυμπία, 'Αστικός καί αγροτικός χώρος, ΙΒΕ/ΕΙΕ, 'Αθήνα 1998, (υπό έκδοση). Βλ. επίσης, Χ. Π'ΕΝΝΑς, Μελέτη μεσοβυζαντινής γλυπτικής. Νάξος-Πάρος, 'Αθήνα 2000, 16 άρ. 19 (αναφέρονται σέ επιγραφή τά όρια καί ή επικράτεια τού ναού τού 'Αρχαγγέλου Μιχαήλ στή Νάξο). 42. Βλ. σχετικά Ν. OIKONOMIDES, The Medieval Via Egnatia, στό Elizabeth ZACHARIADOU (έκδ.),

12 40 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ γαιοστρατηγικές συνθήκες πού διαμορφώνονται σέ αυτήν στίς αρχές τού 9ου αιώνα. Ήδη μετά άπό τίς σλαβικές επιδρομές τοΰ 7ου αιώνα, ένα μεγάλο τμήμα τής κύριας οδικής αρτηρίας, πού συνέδεε τήν 'Ιταλία μέ τήν Κωνσταντινούπολη, ή 'Εγνατία οδός, δέν αποτελούσε πλέον τόν ασφαλέστερο δρόμο μεταξύ Δύσης καί 'Ανατολής. Συγκεκριμένα, τό δυτικό τμήμα τής 'Εγνατίας οδού, δυτικά τής Θεσσαλονίκης, δέν βρισκόταν υπό τόν έλεγχο τών Βυζαντινών καί ώς έκ τούτου δέν εθεωρείτο πλέον ασφαλής 42. Κάτω άπό τίς συνθήκες αυτές, ενισχύθηκε σημαντικά ή σημασία τοΰ άσφαλοΰς θαλάσσιου δρόμου, πού όδηγοΰσε άπό τήν 'Ιταλία στην Πάτρα καί άπό έκεΐ, μέσω τού βόρειου οδικού άξονα τής Πελοποννήσου, κατέληγε στην Κόρινθο, στή Θεσσαλονίκη καί στην Κωνσταντινούπολη. Τό λιμάνι καί ή πόλη τής Πάτρας αποκτούν ξεχωριστή σημασία καί γίνονται βασικός σταθμός υποδοχής καί προώθησης έμπορων, ταξιδιωτών, μοναχών, αλλά καί κρατικών αξιωματούχων προς τήν Κωνσταντινούπολη καί τή Μικρά 'Ασία 43. Αυτό προκύπτει άμεσα καί άπό τά αγιολογικά κείμενα τής εποχής, όπου γίνεται σαφής αναφορά στή συχνότατη χρήση αυτού τού θαλάσσιου καί μεσόγειου οδικού άξονα 44. "Αλλωστε, ή προαγωγή τής Πάτρας σέ μητροπολιτική έδρα στίς αρχές τού 9ου αιώνα, συνδέεται άμεσα μέ τή γαιοπολιτική καί στρατηγική σημασία, πού αποκτά ή πόλη κατ' αυτή ακριβώς τήν περίοδο. Μέσα στά πλαίσια αυτά, οί υποχρεώσεις της μητρόπολης Πατρών καί τών μοναστηριών τής δικαιοδοσίας της γιά τή συντήρηση τών πολυάριθμων στρατηγών, τών πρέσβεων καί τών βασιλικών απεσταλμένων, πρέπει νά ήταν αρκετά σημαντικές άπό οικονομική άποψη. Πρόκειται γιά τά επιδημητικά ή τήν υποδοχή, οικονομική δηλαδή υποχρέωση, πού συνδέεται μέ τήν παροχή φιλοξενίας καί διατροφής προς τους αξιωματούχους ή τους στρατιώτες, οί όποιοι περνούσαν ή σταματούσαν The Via Egnatia under Ottoman Rule ( ), Halcyon Days in Crete II. A Symposium held in Rethymnon 9-11 January 1994, Ρέθυμνο 1996, Βλ. επίσης, I. DIMITROUKAS, Reisen und Verkehr im byzantinischen Reich vom Anfang des 6. bis zur Mitte des 11. Jhrs, τόμ. Ι, 'Αθήνα 1997, Πρβλ. Μαρία ΝΥΣΤΑΖΟΠΟΎΛΟΥ-ΠΕΛΕΚΊΔΟΥ, Το οδικό δίκτυο της χερσονήσου του Αίμου και η σημασία του κατά τους Μέσους Χρόνους. Γενικές επισημάνσεις και προτάσεις έρευνας, στό Ιστορική Γεωγραφία Δρόμοι και κόμβοι της Βαλκανικής από την αρχαιότητα στην ενιαία Ευρώπη, Θεσσαλονίκη 1998, Δ. ΓκΑΓΚΤΖΉς-Μαρία ΛΕΟΝΤΣ'ΐΝΗ-'Αγγελική ΠΑΝΟΠΟΎΛΟΥ, Πελοπόννησος και Νότια Ιταλία: σταθμοί επικοινωνίας στη μέση βυζαντινή περίοδο, Πρακτικά τοΰ Β ' Διεθνοΰς Συμποσίου «Ή επικοινωνία στό Βυζάντιο», ΚΒΕ/ΕΙΕ, 'Αθήνα 1993, Γιά τους μοναχούς πού φθάνουν άπό τήν 'Ιταλία στην Πάτρα καί άπό έκεϊ σέ άλλα σημεία τής Πελοποννήσου ή τού ελλαδικού χώρου, βλ. "Αννα ΛΑΜΠΡΟΠΟΎΛΟΥ, Ό ασκητισμός στην Πελοπόννησο κατά τή μέση βυζαντινή περίοδο,'αθήνα 1994, 28 κ.έ. 45. Ν. OIKONOMIDES Fiscalité et exemption fiscale à Byzance (IXe-XIe s.),'αθήνα 1996,

13 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 41 σέ μία περιοχή γιά κάποιο χρονικό διάστημα 45. Σύμφωνα μέ τό κείμενο τού Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου, μετά τήν προσφυγή τών ηττημένων Σλάβων στό ναό τοΰ 'Αγίου 'Ανδρέα καί τήν προσαφιέρωση στή μητρόπολη τών 'ίδιων καί τών συγγενών τους, καθώς καί όλης τής περιουσίας τους ( τους πολεμίους μετά πάσης τής φαμίλιας καί συγγενείας καί πάντων τών προσηκόντων αύτοΐς, 'έτι δε και πάσης τής υπάρξεως αυτών 46 ), αναλαμβάνουν ώς υποχρέωση τή σίτηση καί διατροφή τών πρεσβευτών καί βασιλικών απεσταλμένων, πού θά καταφθάνουν στό έξης στην πόλη ( Έκτοτε δέ οί άφορισθέντες Σκλαβήνοι έν τή μητροπόλει καί τους στρατηγούς καί τους βασιλικούς καί πάντας τους έξ εθνών αποστελλόμενους πρέσβεις ώς ομήρους διατρέφουσιν, έχοντες Ιδίους καί τραπεζοποιούς καί μαγείρους καί πάντας τους παρασκευάζοντας τά τής τραπέζης βρώματα, τής μητροπόλεως είς ταύτα μηδέν καινοτομουμένης, αλλ ' αυτοί οί Σκλαβήνοι από διανομής καί συνδοσίας τής ομάδος αυτών έπισυνάγουσιν τάς τοιαύτας χρείας) 47. Ή διατροφή καί αϊ χρεϊαι αποτελούν οικονομικές υποχρεώσεις, πού καταβάλλονται συνήθως σέ είδος καί επιβαρύνουν τόν κάτοχο τής γής καί όχι τους πάροικους του 48. Γίνεται αντιληπτό οτι, μέ τή ρύθμιση αυτή, τό σημαντικότατο κόστος γιά τή διατροφή τών πρέσβεων καί τών στρατηγών, πού μέχρι τότε βάρυνε τή μητρόπολη καί τά μοναστήρια τής δικαιοδοσίας της, ανέλαβαν εξολοκλήρου, μέ αυτοκρατορική εντολή, οί προσαφιερωμένοι στό ναό καί στή μητρόπολη Σλάβοι της 'Αχαΐας. Τό συνολικό κόστος γιά τίς δαπάνες τής διατροφής, πού θεωρούμε οτι περιλάμβανε τήν τροφή, τήν παρασκευή της, τήν προετοιμασία τοΰ τραπεζίου, καθώς καί κάθε σχετική μέ τήν ολοκλήρωση τοΰ γεύματος ανάγκη, πρέπει νά ήταν σχετικά υψηλό 49. Μετά τήν προσαφιέρωση τών Σκλαβήνων στή μητρόπολη μετά πάσης τής υπάρξεως αυτών δέν πρέπει νά αποκλεισθεί καί μία έκ παραλλήλου όνακούφισις τών Γραικών τής ευρύτερης περιοχής τής 'Αχαΐας, οί όποιοι πρώτοι είχαν πληγεί: πρώτον μέν τάς τών γειτόνων οικίας τών Γραικών έξεπόρθουν καί είς άρπαγήν έτίθεντο, έπειτα δέ κατά τών οίκητόρων τής 46. Προς τόν ίδιον υ'ιόν Ρωμανόν, Προς τον ίδιον υ'ιόν Ρωμανόν, OIKONOMIDES, Fiscalité, Τό υψηλό κόστος τής δαπάνης γιά τή διατροφή προκύπτει έμμεσα άπό τά αναφερόμενα άπό τόν Ψελλό σχετικά μέ τό κάθισμα καί τήν υποδοχή, υποχρεώσεις πού βαρύνουν τους χαριστικαρίους καί όχι τά 'ίδια τά μοναστήρια, βλ. Michaelis Pselli, Scripta Minora, έκδ. G. KURTZ - F. DREXL, Π, Μιλάνο 1941, 137' OIKONOMIDES, Fiscalité, 96 σημ. 63. Σχετικά μέ τίς υποχρεώσεις τών μητροπόλεων βλ. ΡΆΛ- ΛΗς - ΠοτΛΉς, Σύνταγμα τών θείων καί ιερών κανόνων, τόμ. 5, 30: ΕΊ δέ τίνα τών φροντιστηρίων τύπον είχον έκ παλαιού συνεισφοράν τίνα συνεισφέρειν ταίς μητροπόλεσιν, εϊτε έπί μονοπρόσωπων παροχή, είτε έπί τροφαϊς κριτών καί τών τού δημοσίου απαιτητών, εϊτε καί άλλαχού, καί έτυχε ταύτα ύστερον άνατεθήναι τισί, τήν συνεισφοράν διοριζόμεθα παρέχειν προς τάς μητροπόλεις άνυστερήτως άκαινοτόμητον. 50. Προς τόν ίδιον υίον Ρωμανόν, 228.

14 42 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ τών Πατρών όρμήσαντες πόλεως 50. Ή δημιουργία μάλιστα Ισχυρών οϊκων, πιθανότατα εις βάρος τής υπάρξεως τών Σκλαβήνων, συμπίπτει χρονικά μέ τήν καθυπόταξη τών Σλάβων τής 'Αχαΐας, στίς αρχές τού 9ου αιώνα. Τό χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί ό ευγενής οίκος τού Δανιήλ, δηλαδή τού συζύγου τής Δανιηλίδος, η Δανηλίς, από τοΰ ταύτης άνδρας ώνομάζετο, μέ τό πλήθος τών προαστείων, τών οίκετικών προσώπων, τών άνδραπόδων καί ψυχαρίων 51. "Ετσι, κατά τόν ένα ή τόν άλλο τρόπο οί επαναστατημένοι, άλλα τελικά ύποταχθέντες Σλάβοι, ό αριθμός τών οποίων υποθέτουμε οτι πρέπει νά ήταν αρκετά σημαντικός, μετατασσόμενοι στην κατηγορία τών πάροικων (έναπόγραφοι ή έναπογραφόμενοι) 52, μέ τους περιορισμούς καί τά ίδιόστατα τών προαστείων θά απέφευγαν οριστικά τίς συνέπειες τών πράξεων τους, γιά τίς όποιες προβλεπόταν, επισήμως τουλάχιστον, ή ποινή τού θανάτου. Παράλληλα, οί έναπόγραφοι στή μητρόπολη γνώριζαν μέ απόλυτη ακρίβεια τίς υποχρεώσεις τους προς τό μητροπολίτη καί προστατεύονταν άπό τίς τυχόν παράλογες η άδικες απαιτήσεις του, σύμφωνα μέ τή σαφή αυτοκρατορική εντολή: Έποίησεν δέ καί σιγίλλιον Λέων, ό αείμνηστος καί σοφώτατος βασιλεύς, λεπτομερώς περιέχον τό, τί όφείλουσιν παρέχειν οί αυτοί έναπογραφόμενοι τω μητροπολίτη, καί μή όπαργυρίζεσθαι παρ' αύτοΰ ή άλλως πως κατ' έπίνοιαν αδικον ζημιοΰσθαι αυτούς 53. 'Επίσης, ενδιαφέρον παρουσιάζει ή γενική διαπίστωση οτι τά όρια τής «αγροτικής ασυλίας», δηλαδή ή οριοθέτηση στό χώρο τού δικαίου τού άσυλου καί τών δωρεών άπό τόν αυτοκράτορα, συγχέονται μέ τά κτήματα τής εκκλησίας η τής μονής. Αυτό είχε ώς αποτέλεσμα τήν ανάπτυξη τής μοναστηριακής καί τής εκκλησιαστικής περιουσίας. Τό πέρασμα μάλιστα τής εκμετάλλευσης τής καλλιεργούμενης γής στους εργάτες τής μονής ή τής εκκλησίας, σέ πολλές περιπτώσεις επέφερε τήν ανάπτυξη τοΰ εποικισμού στην περιοχή 54. 'Από τήν άποψη αυτή ή εφαρμογή τοΰ θεσμού τού άσυλου καί ή οριοθέτηση τού δικαίου τοΰ ασύλου στά εκκλησιαστικά κτήματα τής 'Αχαΐας, συνδέονται άμεσα μέ τους εποικισμούς τών άρχων 51. ΣΥΝ. ΟΕΟΦ, έκδ. Βόννης , Πρβλ. Μ. F. HENDY, Studies in the Byzantine Monetary Economy c , Cambridge 1985, καί M. KAPLAN, Les hommes et la terre à Byzance du Vie au Xle siècle. Propriété et exploitation du sol, Παρίσι 1992, Προς τον ίδιον υίον Ρωμανόν, 232. Οί έναπόγραφοι ή έναπογραφόμενοι αποτελούν μορφή πάροικων, τό καθεστώς τών οποίων δέν έχει πλήρως διερευνηθεί, βλ. KRESTEN, Zur Echtheit, 45, σημ. 105 καί ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΟΠΟΎΛΟΥ, Βυζαντινή 'Ιστορία Β1, 371 καί σημ. 2. Γιά τους πάροικους βλ. Ν. ΟΙΚΟΝΟ- ΜΤΔΗς, Οι δουλοπάροικοι στο Βυζάντιο, Σύμμεικτα 5, 1983, Προς τον Ίδιον υίον Ρωμανόν, Γιά τό asile rural καί τήν avancée colonisatrice, βλ. PATLAGEAN, Pauvreté, Έπεί καί τό τρόπαιον καί ή κατά κράτος νίκη παρά τοΰ αποστόλου γέγονεν, όφειλόμενον

15 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 43 τού 9ου αιώνα. 'Ενδέχεται δέ τό άσυλο νά μήν αποτέλεσε αφορμή γιά τήν έποικιστική ανάπτυξη τής περιοχής τής 'Αχαΐας, δπως συνέβη στή Συρία καί στή Βιθυνία, όμως, ακόμη σημαντικότερο, προσέφερε λύσεις στά προβλήματα τοΰ επιβληθέντος έποικισμοΰ. Στην περίπτωση τών Πατρών, ομάδες ανυπότακτων καί δυσαρεστημένων αγροτικών πληθυσμών προσγράφονται στή μητρόπολη, προσελκύονται σταδιακά, αφομοιώνονται καί προστατεύονται άπό κάθε έπίνοιαν αδικον. Ή νίκη έπί τών Σλάβων αποδόθηκε συνολικά στον απόστολο 'Ανδρέα καί γγ αυτό τό λόγο κρίνεται δίκαιο άπό τόν αυτοκράτορα νά αποδοθούν στον ομώνυμο ναό τά λάφυρα τής νίκης, ώς τρόπαια 55. Μέ τό σκεπτικό αυτό οί ηττημένοι Σλάβοι μέ τους συγγενείς τους καί τήν περιουσία τους 56 αποδίδονται ώς λάφυρα στό ναό τού αποστόλου 'Ανδρέα, μετατασσόμενοι στην κατηγορία τών πάροικων. "Εκτοτε, όπως ήδη αναφέρθηκε, ανέλαβαν τήν υποχρέωση, νά διατρέφουν μέ δικά τους έξοδα καί προσωπική τους φροντίδα τους στρατηγούς, τους βασιλικούς απεσταλμένους καί τους ξένους πρεσβευτές, οί όποιοι γιά λόγους υπηρεσιακούς έρχονταν στην πόλη. Παράλληλα, προκειμένου νά προστατευθούν άπό αυθαίρετες πράξεις τής μητρόπολης, ό αυτοκράτορας Λέοντας εξέδωσε σιγίλλιο, στό όποιο περιέχεται λεπτομερής απαρίθμηση τών υποχρεώσεων τους προς τήν τελευταία 57. Στό έξης, σύμφωνα με τή διαθέσιμη πληροφόρηση, τά μέτρα καταστολής εφαρμόζονται στίς ανυπότακτες, αύτοδέσποτες, ορεινές καί νότιες περιοχές τής Πελοποννήσου. 'Αντίθετα, οί Σλάβοι τής 'Αχαΐας προστατεύονται μέ σιγίλλια άπό κάθε καινοτομία ή έπίνοιαν αδικον τοΰ μητροπολίτη, πού θα ήθελε νά τους εκμεταλλευτεί ή νά τους ζημιώσει οικονομικά. 'Αξίζει έδώ νά σημειωθεί οτι ό έκ Πατρών 'Αρέθας σέ επιστολή του στον αυτοκράτορα Λέοντα, σέ μία άλλη περίπτωση, θά διαπραγματευθεί ακριβώς το θέμα τής ασυλίας καί τής σχετικής δικαιοδοσίας τών εκκλησιαστικών οργάνων. Δημιουργείται μάλιστα ή εντύπωση οτι ή Πελοπόννησος συνδέεται άμεσα μέ τό θεσμό τοΰ άσυλου, καθώς επιφανείς αξιωματούχοι καί άλλοι καθέστηκεν πάσαν τήν έκστρατείαν τών πολεμίων καί τά λάφυρα καί τά σκύλα αύτφ άποδοθήνατ.πρός τον ίδιον υ'ιόν Ρωμανόν, Και διωρίσατο αυτούς τε τους πολεμίους μετά πάσης τής φαμίλιας καί συγγενείας καί πάντων τών προσηκόντων αύτοϊς, έτι δέ καί πάσης τής υπάρξεως αυτών, άφορισθήναι ε'ις τόν ναόν τού αποστόλου έν τη μητροπόλει Πατρών, έν η ό πρωτόκλητος καί μαθητής τοΰ Χρίστου τόν τής αθλήσεως διήνυσεν αγώνα, δεδωκώς περί αυτών και σιγίλλιον έν τη αύτη μητροπόλει: Προς τόν ίδιον υΐόν Ρωμανόν, 230. Σέ αντίστοιχη ενέργεια προβαίνει ό Νάσαρ μετά τή νίκη του έπί τών 'Αράβων τό 880, βλ. ΣΥΝ. ΘΕΟΦ., Προς τόν ίδιον υίον Ρωμανόν, Γιά τίς τρεις αυτές περιπτώσεις, βλ. τή μελέτη μας, Καταστολή: μία μορφή ανοχής στην Πελο-

16 44 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ επώνυμοι ('Αδριανός, 'Αρέθας, Ρεντάκιος) εμπλέκονται εϊτε στην ερμηνεία του, εϊτε υφίστανται τίς συνέπειες τής εφαρμογής ή ακύρωσης του 58. Ή προσφυγή των Σλάβων στο ναό, μετά τή θαυματουργή παρέμβαση τοΰ αποστόλου 'Ανδρέα καί τήν καταστολή τής αποστασίας, άλλα, κυρίως, ή ειδική αντιμετώπιση τους άπό τήν εξουσία λόγω ακριβώς αυτής τής προσφυγής, θεωροΰμε οτι περιγράφουν μιά μορφή άσυλου, πού εγγράφεται απολύτως στό πολιτικοκοινωνικό κλίμα καί στίς αντιλήψεις γιά τό θεσμό τοΰ ασύλου κατά τήν εποχή τού Νικηφόρου Α'. Πιστεύουμε, λοιπόν, οτι ή ανάμνηση τοΰ θαύματος καί τών ευεργεσιών άπό τίς επερχόμενες γενεές, ών έποίησεν ό Θεός δια πρεσβειών τοΰ αποστόλου, μεταμορφώνει, όπως περιγράφεται άπό τόν Πορφυρογέννητο, τή συγκεκριμένη εφαρμογή ασυλίας καί έκχριστιανισμού τών Σλάβων, σέ μιά αγιολογικού τύπου αφήγηση. Πιστεύουμε, ακόμη, οτι ό έλεγχος τής αξιοπιστίας τών σχετικών σιγιλλίων καί όσων αναφέρονται σέ αυτά θά βοηθήσει σέ μία περαιτέρω αποκρυπτογράφηση τής εφαρμογής καί εξέλιξης τού θεσμού τού άσυλου στό Βυζάντιο. πόννησο τού 9ου καί 10ου αίώνα [βλ. πιό πάνω, σημ. 4].

17 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 45 Ilias ANAGNOSTAKIS and Anna LAMBROPOULOU, An instance of the implementation of the Byzantine institution of asylum in the Péloponnèse: the Slavs seek sanctuary in the Church of St Andrew of Patrai The events which took place in the Péloponnèse in the early ninth century (c. 800) are recorded in later sources, mostly of the tenth century. Following the establishment of the theme system of territorial administration and the securing of ecclesiastical order in the region, the emperor Nikephoros I, in implementing his new fiscal and economic policy, took steps to increase the number of inhabitants by systematically encouraging the settlement of new population groups from outside the area. It was within this general context and during this same period that the rebellion of the Slavs in Achaia, as described by Constantine VII Porphyrogenitus, needs to be viewed. Clearly, also, the phenomenon needs to be seen within the context of the specific social climate of the region where radical change was taking place and significant breaks with the past were occurring. During the repression of the rebellion the Slavs sought sanctuary in the church of the Apostle Andrew. As a result of this move, however, the rebels were given special treatment as they were viewed as having repented their actions. This was an occurrence whose more general implications are worthy of further study. Looked at from the broader ecclesiastical and political perspective, there are certain characteristic features to be noted in the attitudes towards asylum and the priority ascribed to ecclesiastical over civil law in Constantinople at the end of the eighth and the beginning of the ninth centuries. At the beginning of the ninth century, during the reign of Nikephoros I and while Tarasios was on the patriarchal throne ( ), the flight of the defeated Slavs to the Church of St Andrew and the relative leniency that was shown them by the state suggest that here we are dealing with an instance of the workings of the institution of sanctuary in Byzantium. While the sources bring in a host of hagiographie and miraculous elements the standard baggage of accounts of Christianisation and repentance he flight of the Slavs to the church of the patron saint of the city constitutes, in our opinion, in instance of mass asylum. Moreover, it is interesting to observe that the respective terminology which was used in Porphyrogenitus' account and was in all likelihood included in the sigillion of Nikephoros I relies, in our view, directly on Byzantine legislative reforms concerning sanctuary. This is the first recorded instance of mass asylum and resort to church sanctuary in the middle Byzantine period in the Péloponnèse. An effort was made both on the part of the church and the state to find a compromise solution: the

18 46 ΗΛΙΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ - ΑΝΝΑ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ former sought recognition of the institution of sanctuary while the latter was concerned to maintain the authority of its judicial and penal organs. The Slavs, who had sought sanctuary in the church, while normally liable to the punishment reserved for insurrection, were in the end granted special treatment. A compromise was found: despite the Slavs' attempt to rebel against the Byzantine authorities, the institution of asylum was fully implemented with the imposition of a number of restrictions and sanctions against the Slav population. The economic side of this treatment, which was generally a feature of the institution of ecclesiastical asylum both in Byzantium and the medieval West, has been well investigated. Indeed, monasticism and land ownership in the region of Bithynia are thought to have developed thanks to the institution of monastic asylum and the geographical boundaries of asylum, and this appears to be the case in the Péloponnèse, too, where we see privileges and sigillia being granted for new monasteries and metropoleis in the ninth century. It is particularly interesting to note that the limits of 'rural asylum', i.e. the legal delimitation of the concepts of asylum and imperial donations, are lumped together with the estates of the church or monastery. The transfer of the exploitation of cultivable land to the workers of the monastery or church very often led to the development of settlements in the area. Seen in this light, the introduction of the institution of asylum and its legal delimitation in the case of the ecclesiastical estates of Achaia are directly related to the settlements of the early ninth century. It is probable that in contrast to the case of Syria and Bithynia asylum was not the catalyst behind the gradual settlement of the region of Achaia. However, and more importantly, it did offer solutions to the problems arising from the settlements. In the case of Patrai groups of unruly and discontented peasant populations developed an allegiance to the metropolis and were subsequently integrated to the point that they became entitled to protection from every epinoia adikos ('unjust design'). Subsequent to the Patrai episode - as far as the evidence allows us to construe - the Empire turned its military operations to the unsubdued, mountainous and more southerly regions of the Péloponnèse. By contrast, the Slavs of Achaia were granted sigillia guaranteeing protection from any unapproved measures or epinoia adikos of the metropolitan. The flight of the Slavs to the Church of St Andrew following the miraculous intervention of the Apostle Andrew and the repression of the revolt, as well as the special treatment that they then received at the hands of the Byzantine authorities on account of their seeking sanctuary in the church, can be seen to constitute a form of asylum that is entirely consistent with the political and social climate and with the concept of asylum of the age of Nikephoros I.

19 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΣΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 47 Further investigation of the sigillia and their authenticity and reliability as sources may help to improve our understanding of the implementation and development of the institution of asylum in Byzantium during the reign of Nikephoros I.

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Φνηηεηή ηνπ ηκήκαηνο Ζιεθηξνιόγσλ Μεραληθώλ θαη Σερλνινγίαο Ζιεθηξνληθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΛΟΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3:

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3: 4 Πρόλογος Η παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «ιερεύνηση χωρικής κατανοµής µετεωρολογικών µεταβλητών. Εφαρµογή στον ελληνικό χώρο», ανατέθηκε από το ιεπιστηµονικό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0

Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 Μελέτη των μεταβολών των χρήσεων γης στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 0 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ - ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Δ.Π.Μ.Σ.) "ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ" 2 η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΙΕΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door

Right Rear Door. Let's now finish the door hinge saga with the right rear door Right Rear Door Let's now finish the door hinge saga with the right rear door You may have been already guessed my steps, so there is not much to describe in detail. Old upper one file:///c /Documents

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Σλαβικών Λαών

Ιστορία Σλαβικών Λαών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 12 η :Μαυροβούνιο Αγγελική Δεληκάρη Λέκτορας Μεσαιωνικής Ιστορίας των Σλαβικών Λαών Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.»

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΠΕΛΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΈΔΕΣΣΑΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ 8 ΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΕΔΕΣΣΑΣ ΣΤΙΣ 21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2014 ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ: 31/2014 ΘΕΜΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού)

Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού) Οι αδελφοί Montgolfier: Ψηφιακή αφήγηση The Montgolfier Βrothers Digital Story (προτείνεται να διδαχθεί στο Unit 4, Lesson 3, Αγγλικά Στ Δημοτικού) Προσδοκώμενα αποτελέσματα Περιεχόμενο Ενδεικτικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή

ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ. Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή Όταν λέµε Αγία Παρασκευή εννοούµε τη µικρή Εκκλησία, που είναι δυτικά του χωριού στη θέση Παναγία (Παναΐα), την οποία βλέπουµε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author.

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. 2012, Γεράσιμος Χρ. Σιάσος / Gerasimos Siasos, All rights reserved. Στοιχεία επικοινωνίας συγγραφέα / Author

Διαβάστε περισσότερα

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας

Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στην καθημερινή γλώσσα και την επιστημονική ορολογία: παράδειγμα από το πεδίο της Κοσμολογίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αριστείδης Κοσιονίδης Η κατανόηση των εννοιών ενός επιστημονικού πεδίου απαιτεί

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001 Βυζαντινά Σύμμεικτα Τομ. 14, 2001 Αναζητώντας την εικόνα του Ελκομένου της Μονεμβασίας. Το χαμένο παλλάδιο της πόλης και η επίδρασή του στα υστεροβυζαντινά μνημεία του νότιου ελλαδικού χώρου ΦΩΣΚΟΛΟΥ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Ε ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Κ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ : Σνπξηζηηθήο Οηθνλνκίαο θαη Αλάπηπμεο (ΣΟΑ) ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέκα: Σνπξηζκφο θαη Οηθνλνκηθή Κξίζε Δπηβιέπσλ : Νηνχβαο Λνπθάο πνπδάζηξηα : Σζαγθαξάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ

ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ ΔΘΝΗΚΟ ΜΔΣΟΒΗΟ ΠΟΛΤΣΔΥΝΔΗΟ ΥΟΛΖ ΠΟΛΗΣΗΚΧΝ ΜΖΥΑΝΗΚΧΝ ΣΟΜΔΑ ΓΟΜΟΣΑΣΗΚΖ ΓΗΠΛΧΜΑΣΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ ΑΡΥΗΣΔΚΣΟΝΗΚΖ ΣΧΝ ΓΔΦΤΡΧΝ ΑΠΟ ΑΠΟΦΖ ΜΟΡΦΟΛΟΓΗΑ ΚΑΗ ΑΗΘΖΣΗΚΖ ΔΤΘΤΜΗΑ ΝΗΚ. ΚΟΤΚΗΟΤ 01104766 ΔΠΗΒΛΔΠΧΝ:ΑΝ.ΚΑΘΖΓΖΣΖ ΗΧΑΝΝΖ

Διαβάστε περισσότερα

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική)

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 1. Έκδοση Άδειας Γάμου 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 5. Λύση Γάμου 6. Πιστοποιητικό Τελέσεως Γάμου 7. Επικοινωνία 1.Έκδοση Άδειας Γάμου Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» «Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΤΥΦΛΩΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ BRAILLE

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

Homework 3 Solutions

Homework 3 Solutions Homework 3 Solutions Igor Yanovsky (Math 151A TA) Problem 1: Compute the absolute error and relative error in approximations of p by p. (Use calculator!) a) p π, p 22/7; b) p π, p 3.141. Solution: For

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014

Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Εγκαίνια έκθεσης 23.10.2013, 13.00 Διάρκεια Έκθεσης 19.10.2013 19.1.2014 Επιμέλεια έκθεσης Αγαθονίκη Τσιλιπάκου, Νίκος Μπονόβας Mε την περιοδική έκθεση «Η τιμή του αγίου Μάμαντος στη Μεσόγειο: Ένας ακρίτας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη & Διαχείριση Αγροτικού Χώρου» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ «Η συμβολή των Τοπικών Προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5)

Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr. Έλεγχος προόδου (Ενότητες 4 5) Εισαγωγή στην Αρχαία Ελληνική Ιστορία (55ΑΥ2) Διδάσκων: Α. Farrington (email: eduserv@otenet.gr 1. Ποια από τις ακόλουθες μάχες δεν έχει σχέση με τους Μηδικούς Πολέμους; α. η μάχη της Μυκάλης β. η μάχη

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή εργασία : Μελέτη της εξέλιξης του προσφυγικού οικισμού της Νέας Φιλαδέλφειας με χρήση μεθόδων Γεωπληροφορικής.

Μεταπτυχιακή εργασία : Μελέτη της εξέλιξης του προσφυγικού οικισμού της Νέας Φιλαδέλφειας με χρήση μεθόδων Γεωπληροφορικής. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΡΟΦΟΡΡΙΙΚΗ Μεταπτυχιακή εργασία : Μελέτη της εξέλιξης του προσφυγικού οικισμού της Νέας Φιλαδέλφειας με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. «Θεσμικό Πλαίσιο Φωτοβολταïκών Συστημάτων- Βέλτιστη Απόδοση Μέσω Τρόπων Στήριξης»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ. «Θεσμικό Πλαίσιο Φωτοβολταïκών Συστημάτων- Βέλτιστη Απόδοση Μέσω Τρόπων Στήριξης» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΥ «Θεσμικό Πλαίσιο Φωτοβολταïκών Συστημάτων- Βέλτιστη Απόδοση Μέσω Τρόπων Στήριξης» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις»

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΝΟΜΙΚΗΣ & ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ: ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΠΙΚΤΗΤΗΣ ΑΝΟΣΟΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (AIDS) Αλέξης Δημήτρη Α.Φ.Τ: 20085675385 Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων

Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Τμήμα Πολιτικών και Δομικών Έργων Πτυχιακή Εργασία: Τοπογραφικό διάγραμμα σε ηλεκτρονική μορφή κεντρικού λιμένα Κέρκυρας και κτιρίου νέου επιβατικού σταθμού σε τρισδιάστατη μορφή και σχεδίαση με AutoCAD

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΖΑΡΑΒΕΛΑ Δ. 1, και ΒΡΥΩΝΗΣ Δ. 1 1 4ο Τ.Ε.Ε. Καλαμάτας, Δ/νση Δευτεροβάθμιας Εκ/σης Μεσσηνίας e-mail: dzaravela@yahoo.qr ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Το μάρκετινγκ των ελληνικών αγροτικών παραδοσιακών προϊοντων : Η περίπτωση της μέλισσας και των προϊοντων της

ΘΕΜΑ: Το μάρκετινγκ των ελληνικών αγροτικών παραδοσιακών προϊοντων : Η περίπτωση της μέλισσας και των προϊοντων της ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΑΣ & ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Το μάρκετινγκ των ελληνικών αγροτικών παραδοσιακών προϊοντων : Η περίπτωση της μέλισσας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Κατ/νση Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μοντέλα στρατηγικής διοίκησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εικαστικές παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, η περίπτωση του Ψυρρή Γάτος Αθανάσιος 01104618,

Διαβάστε περισσότερα

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ 2 Πεξηερόκελα Δονεηήνζμ πζκάηςκ... 4 Δονεηήνζμ δζαβναιιάηςκ... 5 Abstract... 6 Πενίθδρδ... 7 Δζζαβςβή... 8 ΘΔΩΡΗΣΙΚΟ ΜΔΡΟ... 12 Κεθάθαζμ 1: Θεςνδηζηέξ πνμζεββίζεζξ βζα ηδκ ακζζυηδηα ζηδκ εηπαίδεοζδ...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

1 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΙΤΑΡΗΣ

1 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΤΡΙΤΑΡΗΣ 69 Φεβρουάριος 2011 Περιεχόμενα Η συμβολή του Ιωάννη Καποδίστρια στην εδραίωση της ανεξαρτησίας και της ουδετερότητας της Ελβετίας σ. 1 Οι νέες ισορροπίες στην Ασία και Μ. Ανατολή Η ινδοϊστραηλινή συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΚΑ ΗΜΙΑ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ :ΤΥΠΟΙ ΑΕΡΟΣΥΜΠΙΕΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑ: ΕΥΘΥΜΙΑ ΟΥ ΣΩΣΑΝΝΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΓΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ 1 ΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Σχεδιασμός, Διοίκηση και Πολιτική του Τουρισμού» ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΓΤΝΑΜΙΚΗ ΙΣΟΔΛΙΓΑ ΓΙΑ ΣΟ ΓΔΝΙΚΟ ΚΑΣΑΣΗΜΑ ΚΡΑΣΗΗ ΓΡΔΒΔΝΧΝ ΜΔ ΣΗ ΒΟΗΘΔΙΑ PHP MYSQL Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Υξήζηνπ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

"ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΤΗ 2011-2013"

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΤΗ 2011-2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Επιμέλεια Κρανιωτάκη Δήμητρα Α.Μ. 8252 Κωστορρίζου Δήμητρα Α.Μ. 8206 Μελετίου Χαράλαμπος Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Διπλωματική Εργασία. Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική. Αντωνίου Φάνης

Διπλωματική Εργασία. Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική. Αντωνίου Φάνης Διπλωματική Εργασία Μελέτη των μηχανικών ιδιοτήτων των stents που χρησιμοποιούνται στην Ιατρική Αντωνίου Φάνης Επιβλέπουσες: Θεοδώρα Παπαδοπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΜΠ Ζάννη-Βλαστού Ρόζα, Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΑΘ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµετρική ιερεύνηση των Ελλειµµάτων της Ελληνικής Οικονοµίας

Οικονοµετρική ιερεύνηση των Ελλειµµάτων της Ελληνικής Οικονοµίας Οικονοµετρική ιερεύνηση των Ελλειµµάτων της Ελληνικής Οικονοµίας του Παντελίδη Παναγιώτη ιδακτορική ιατριβή η οποία υποβλήθηκε στο Τµήµα Εφαρµοσµένης Πληροφορικής του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας Οικονοµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ: «Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη γλώσσα και στα κείμενα» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Το φωνηεντικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S.

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΑΣΚΑΡΗΣ, ΠΗΓΩΝΙΤΗΣ Ή ΣΥΡΠΑΓΑΝΟΣ, Ο ΚΑΛΟΜΙΣΙΔΗΣ Ἀναπάντεχες λεπτομέρειες γιὰ τὸν βίο καὶ τὴν πολιτεία τοῦ Ἰωάννη Λάσκαρη μᾶς εἶναι γνωστὲς ἀπὸ μιὰ σειρὰ ἐγγράφων (ποὺ ἀνακάλυψε στὰ κρατικὰ ἀρχεῖα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΑΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΑΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ "

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΠΟΛΥΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΛΗΨΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΗΡΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

Context-aware και mhealth

Context-aware και mhealth ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ Context-aware και mhealth ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Του Κουβαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Αδαμαντία Τραϊφόρου (Α.Μ 263) Επίβλεψη: Καθηγητής Μιχαήλ Κονιόρδος

Επιμέλεια: Αδαμαντία Τραϊφόρου (Α.Μ 263) Επίβλεψη: Καθηγητής Μιχαήλ Κονιόρδος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Οι Ολοκληρωμένες Επικοινωνίες Μάρκετινγκ και η επίδρασή τους στη Συμπεριφορά του Καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα