FIRST RESPONSE Thanasis Tzavaras. ΠΡΩΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Θανάσης Τζαβάρας. Professor University of Athens. Καθηγητής Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αγαπητέ µου Ανδρέα,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "FIRST RESPONSE Thanasis Tzavaras. ΠΡΩΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Θανάσης Τζαβάρας. Professor University of Athens. Καθηγητής Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αγαπητέ µου Ανδρέα,"

Transcript

1 ΠΡΩΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Θανάσης Τζαβάρας Καθηγητής Πανεπιστήµιο Αθηνών Αγαπητέ µου Ανδρέα, Εκ προοιµίου θα ήθελα να σου υπογραµµίσω, ότι επί σκοπώ δεν έχω διαβάσει τις απαντήσεις των όσων συναδέλφων έχουν ήδη κινητοποιηθεί περί το Συµπόσιο, έτσι ώστε οι σκέψεις µου να είναι το δυνατόν πιο αυθόρµητες, σαν συνέχεια του καλέσµατός σου και φυσικά ως νοητή συνέχεια των πολλαπλών µας συζητήσεων. Θα ήθελα επίσης να τονίσω πως γενικά βρίσκω τη στάση σου απέναντι στο πρόβληµα που µας απασχολεί ιδιαίτατα σκεπτικιστική, χωρίς τούτο να σηµαίνει στο δικό µου το µυαλό, κατ ανάγκην, κάτι το αρνητικό. Λέγοντάς το διαφορετικά, κατανοώ ότι µέσα στην προσωπική επιστηµονική σου πορεία έχεις εµφανώς απωλέσει τους αρχικούς σου ενθουσιασµούς και τις βεβαιότητες που έχουν χαρακτηρίσει όλων ηµών την αρχή της επιστηµονικής µας διαδροµής. εν είναι εδώ ο τόπος να προσεγγίσουµε το πώς και το γιατί η αρχή µιας επιστηµονικής πορείας διέπεται σχεδόν πάντοτε από ενθουσιασµό και βεβαιότητες, αλλά θα θυµίσω, ιδιαίτερα για τις γενιές που γεννήθηκαν στην Ελλάδα τις τρεις δεκαετίες περί τον Β Παγκόσµιο Πόλεµο, ότι το όραµα της επιστηµονικής γνώσης, χωρίς αµφιβολία, υπήρξε µια σανίδα σωτηρίας από το νοηµατικό και βιωµατικό ναυάγιο που αυτή η κοινωνία ζούσε και ίσως ακόµη ζει. Στην ψυχανάλυση συνηθίζουµε να λέµε ότι αυτή η τάση, η ροπή προς τη γνώση, εκπηγάζει από την επονοµαζοµένη επιστηµοφιλική ενόρµηση, κάτι εξίσου σηµαντικό µε την ορµή ζωής. Όταν λοιπόν όλοι µας πορευθήκαµε προς την Εσπερία για να (επι)µορφωθούµε, βρεθήκαµε σε καλά οργανωµένα πανεπιστήµια και επιστηµονικά εργαστήρια και θητεύσαµε δίπλα σε σοφούς δασκάλους και ευφυείς συναδέλφους. Σε µια θεώρηση εκ των υστέρων όµως, διαπιστώνω ότι σε αυτές τις µετα-πολεµικές γενεές και φυσικά ανάλογα µε τις εκπαιδευτικές επιλογές κάθε χώρας, ο µορφωµένος άνθρωπος µε τα οράµατα του ιαφωτισµού είχε αρχίσει να σπανίζει και τα πανεπιστήµια και τα ερευνητικά εργαστήρια εκατοικούντο κατά πλειοψηφία από επιστηµο-τεχνοκράτες (sciento-technocrats) που η σκέψη τους περιχαρακωνόταν από έναν ορίζοντα βεβαιότητας θριάµβου της επιστηµονικής σκέψης, µε βεβαιότητες του τύπου ότι το συχνό, το κανονικό και το στατιστικά σηµαντικό αποτελούν την Αλήθεια ή τουλάχιστον ένα σηµαντικό της µέρος. Στις επιστήµες τουλάχιστον που υπηρετούµε εµείς, η αγωνία της προσοµοίωσης της ψυχολογίας και των νευροεπιστηµών προς τις φυσικοχηµικές επιστήµες παρήγαγε ψυχικά µονότονους και µονοκόµµατους ανθρώπους, που και πιστεύουν ότι τα µόνα φαινόµενα που ανήκαν στην «επιστήµη» είναι εκείνα τα φαινόµενα για τα οποία µπορούµε να εγκαθιδρύσουµε solid empirical facts. Αυτή η FIRST RESPONSE Thanasis Tzavaras Professor University of Athens (Traslation from the greek original by Maria Deliyannis) My dear Andreas, I would like to make it clear from the start that I have intentionally not read the responses of those colleagues who have already contributed to the Symposium, so that my thoughts will be as spontaneous as possible, following your invitation and, of course, our many discussions. I would also like to stress that I find your position towards our problem extremely skepticist, although this, in my mind at least, is not necessarily negative. In other words, I understand that in the course your personal scientific career you have obviously had to shed the initial enthusiasms and certainties that have accompanied all our scientific beginnings. This is not the place for us to approach the question of how and why the initial stages of a scientific career are almost invariably governed by enthusiasm and certainties; I shall only remind our readers, especially those belonging to the generations born in Greece during the decades before and after World War II, that the vision of scientific knowledge was, without any doubt, a lifeline leading out of the conceptual and emotional shipwreck that this society was (and maybe still is) going through. In psychoanalysis, we often say that this tendency, this desire for knowledge, rises from the so-called epistemophilic drive, which is just as important as the drive for life, the Freudian Eros. So, when we all made our way West in search of (further) education, we found ourselves in well-organized universities and scientific laboratories, and worked with wise teachers and intelligent colleagues. In retrospect, however, I see that in those post-war generations, and, naturally, within the educational context of each country, men who had been educated in accordance with the aspirations of the Enlightenment were becoming rare, and that universities and research laboratories were mainly inhabited by scientotechnocrats, whose thinking was framed by a belief in the triumph of scientific thought, accompanied by certainties such as that the common, the normal and the statistically significant is the Truth, or at least an important part of it. At least in the disciplines that we serve, the anguish to equate psychology and the neurosciences to physics and chemistry has produced intellectually monotonous and one-dimensional people, who believe that the only phenomena that belong to science are those for which we can establish solid empirical facts. This situation, which of course still prevails and which is most probably the cause of your skepticism, is due to the hard problem of what explanation may mean in psychology, on what may be the significance of stochastic phenomena,

2 κατάσταση, η οποία βεβαίως επικρατεί και σήµερα, και που πιθανό είναι και η αιτία του σκεπτικισµού σου, οφείλεται στο δυσεπίλυτο ζήτηµα του τι µπορεί να σηµαίνει εξήγηση (explanation) στην ψυχολογία, στη δυσπιστία για την ερµηνεία (interpretation), το τι µπορεί να σηµαίνουν στοχαστικά φαινόµενα και εν τέλει πώς τίθεται το πρόβληµα σχετικά µε τη µεταφορική χρήση (και φύση) της γλώσσας, της επιστηµονικής γλώσσας συµπεριλαµβανοµένης. εν είναι σε αυτό το συµπόσιο που θα επιλύσουµε αυτά τα µείζονα ζητήµατα των επιστηµονικών κλάδων που οι µεν και οι δε υπηρετούµε, αλλά καλόν είναι να θυµόµαστε ότι και για τα solid empirical facts τίθεται το ίδιο πρόβληµα µε την ύπαρξη του Άι-Βασίλη και των συναφών υπέροχων φαντασµάτων που κατοικούσαν την παιδική µας ηλικία. Φίλε Ανδρέα, τα βάζεις µε τους νευροφιλοσόφους και µε τις υπέροχες µηχανές σκέψης τους και δεν τους αναγνωρίζεις το δικαίωµα να εκφράζουν µετα-εµπειρικές σκέψεις πάνω στη σκηνή του θεάτρου της Νευροεπιστήµης που παίζεται παγκόσµια. Θα δεχτώ χωρίς δυσκολία ότι δεν έχει ακόµη γίνει η επιστηµολογική τοµή που όλοι θα ευχόµαστε, ώστε να αλλάξουµε παράδειγµα και να αντιµετωπίσουµε τα πράγµατα ίσως µε διαφορετικό τρόπο απ ό,τι οι αρχαίοι ηµών πρόγονοι το έκαναν ή ακόµη και ο συµπαθέστατος Καρτέσιος. Και όµως, στην ιστορία της ψυχολογίας υπήρξαν πολλές δράσεις και γεγονότα που προσπάθησαν, ανεξάρτητα της επιτυχίας τους, να παρακάµψουν το δυϊσµό της καρτεσιανής σκέψης. Θα ήθελα να θυµίσω ότι τουλάχιστον δύο γεγονότα του επιστηµονικού 19 ου αιώνα επερώτησαν ικανοποιητικά το διαχωρισµό µεταξύ res extensa και res cogitans. Οπωσδήποτε το ένα παράδειγµα είναι η ψυχοφυσική: το γεγονός ότι αυτοί οι πρόγονοί µας προσπάθησαν, και εν πολλοίς πέτυχαν, να καταστήσουν µετρητό φαινόµενο τον ψυχισµό µέσα από τις ποικίλες µετρήσεις, τούτο για τις νοοτροπίες του 19 ου αιώνα υπήρξε πράγµατι τοµή. Οι χρόνοι αντίδρασης ή και η ανακάλυψη της ηλεκτρικής δραστηριότητας του νευρικού συστήµατος, οι διάφοροι Wundt, Fritz και Hitzig µετακίνησαν τις νοοτροπίες από τον φιλοσοφικό (και θεολογικό στοχασµό) σε µια καθαρή φυσικοχηµική προσέγγιση. Προσοχή δεν υπονοώ ότι παρήγαγαν ένα shift of paradigm, αλλά µπόρεσαν να απαλλάξουν την ψυχολογία του ερευνητή των βιολογικών και ανθρωπίνων πραγµάτων από την υποχρέωση επιφυλάξεων και προφυλάξεων απέναντι στη δήθεν οριστική ιδιοτυπία του ζώντος ή ακόµη και στη µοναδικότητα του ανθρώπου και τη διφυή φύση του. Άλλοι πιο ειδικοί από µένα, και υποθέτω ο Κριµπάς το κάνει λίαν ικανοποιητικά, µπορούν να µιλήσουν για τη σηµασία του αρβίνου και των θεωριών του γι αυτή την αλλαγή. Το δεύτερο γεγονός που πάλι αυτόν τον ίδιο 19 ο αιώνα χαρακτήρισε, είναι οι προγραµµατικές προθέσεις του Freud, ο οποίος στο γνωστό του Project of Scientific Psychology δηλώνει απερίφραστα ότι σκοπεύει να µεταφράσει τα ψυχικά φαινόµενα σε διακριτές (και µετρήσιµες) φυσικοχηµικές οντότητες. Του Freud η τοµή θα περάσει χωρίς καµία αµφιβολία και µέσα από τη συστηµατοποίηση των µέχρι τούδε ιδεών περί ασυνειδήτων λειτουργιών και ενεργειών και έτσι θα προτείνει έναν άλλο πιθανό δυϊσµό που δεν θα είναι πια ο καρτεσιανός δυϊσµός σώµατος-ψυχής, αλλά µια δυϊκότητα, ίσως και διαρχία, µεταξύ Συνειδητού και Ασυνειδήτου. Όσο και αν τούτο φαίνεται παράξενο αυτές οι τρεις and, in the final analysis, to the problem of the metaphorical use (and nature) of language, including scientific language. It is not in this symposium that we shall solve these major problems of the disciplines that all of us serve; we should, however, remember that even solid empirical facts are haunted by the same problem as the existence of Santa Claus and of all those wonderful ghosts that peopled our childhood. My dear Andreas, you turn against neurophilosophers and their wonderful engines of thought, and you do not grant them the right to express meta-empirical thoughts on the scene of the international theatre of Neuroscience. I have no difficulty in accepting that we have yet to see the epistemological breakthrough that we would all wish for, in order to shift paradigms and to see things differently than our glorious ancestors or even Descartes did. However, the history of psychology has witnessed many actions and events whose aim, regardless of their success, was to refute the dualism of Cartesian thought. I would like to remind you that at least two events of the scientific 19 th century questioned in a satisfactory way the division between res extensa and res cogitans. The first case is certainly psychophysics: the fact that these predecessors of ours tried, and to a great extent succeeded to quantify the mental through multiple measurements was, for the mentality of the 19 th century, a real breakthrough. Reaction times, and the discovery of the electrical activity of the nervous system, the various Wundts, Fritzes and Hitzigs, shifted this mentality from philosophical (and theological) thought towards a clearly physical and chemical direction. I should stress that I am not implying that they brought about a paradigm shift, but they did succeed in liberating the student of matters human and biological from the obligation to pay homage to the supposedly definitively singular character of the living or to the uniqueness of man and to his dual nature. Others, more competent than myself, and I am sure that Costas Krimbas is one of them, can speak about the important part played by Darwin and his theories in this change of mentality. The second event, that again marked this same 19th century, are the programmatic intentions of Freud who, in his well-known Project of Scientific Psychology, states that he intends to translate mental phenomena into discrete (and measurable) physico-chemical entities. Freud s breakthrough will of course include the systematization of the already existing ideas on unconscious functions and actions, and thus will propose another possible dualism, not the Cartesian dualism of body and soul, but a duality, perhaps even bipolarity, between the Conscious and the Unconscious. Strange though this may seem, it was those three points of reference, Evolutionary Theory, Psychophysics and Psychoanalysis that created a break with the old certainties and opened the road that led men to abandon the fantasy that they hold a special position in the universe or are governed by a unique fate among living things. I suspect that it was these breakthroughs that allowed for the development of modern Biology and the Neurosciences. My dear Andreas, you ask for new facts (that would allow human thought to change its course for the first time since our grandfather Socrates and Plato). I think that we should ask ourselves, what do you mean by new facts? Or, rather,

3 αναφορές, Θεωρία της Εξέλιξης, Ψυχοφυσική και Ψυχανάλυση, δηµιούργησαν αναµφισβήτητα ένα ρήγµα στις προγενέστερες βεβαιότητες και κυρίως άνοιξαν τους Ασκούς του Αιόλου, ως προς την έκπτωση του ανθρώπου από το φάντασµα ότι κατέχει µια κεντρική θέση στο σύµπαν ή και διέπεται από µια µοναδική µοίρα στον κόσµο των ζώντων. Υποπτεύοµαι ότι αυτές οι ρωγµές είναι που επέτρεψαν να αναπτυχθεί η µοντέρνα βιολογία και οι σύγχρονες Νευροεπιστήµες. Ανδρέα, αναζητάς τα new facts (που θα επέτρεπαν να αλλάξει η ροή της σκέψης του ανθρώπου από την εποχή του παππού Σωκράτη και Πλάτωνα). Φίλε, θα πρέπει να αναρωτηθούµε, τι εννοείς new facts; Ή καλύτερα, τι εννοείς facts; Ένα παράδειγµα απ την ιστορία του νευρικού συστήµατος: στο ιεθνές Οφθαλµολογικό Συνέδριο, που νοµίζω έγινε στο Παρίσι το 1900, αποφασίστηκε δια ψηφοφορίας ότι η οπτική οδός, που ξεκινάει από τον αµφιβληστροειδή, καταλήγει στον ινιακό λοβό και µάλιστα στην πληκτραία σχισµή, ενώ µια ισχυρή µειοψηφία ισχυριζόταν ότι η προβολή γινόταν στο βρεγµατικό λοβό. Αν αυτοί οι ίδιοι οφθαλµίατροι και νευροφυσιολόγοι µπορούσαν να διαβάσουν τις εργασίες του Mishkin και του Zeki, προφανώς θα είχαν θέσει το ερώτηµα διαφορετικά και όχι τόσο να απαντήσουν, έστω και µε πλειοψηφία, ότι ο ινιακός λοβός είναι, όπως είναι πράγµατι, ο πρωτοταγής οπτικός φλοιός. Γιατί στην πραγµατικότητα το πρόβληµα της επιστηµονικής τοµής είναι πολύ περισσότερο πρόβληµα των ερωτήσεων που θέτουµε, παρά πρόβληµα των απαντήσεων που καταφέρνουµε εµπειρικά ή συλλογιστικά να δώσουµε. Για του λόγου το αληθές, και φυσικά χιουµοριστικά, θέλω να θυµίσω στους φίλους συµποσιαστές ότι το σοσιαλιστικό συνδικαλιστικό όργανο των ναυτεργατών του λιµένα του Βόλου στο µεσοπόλεµο απεφάνθη µε πλειοψηφία, τρία εναντίον δύο, ότι δεν υπάρχει Θεός... Οι καινούργιες λοιπόν ερωτήσεις και πιθανώς βεβαία τα new facts δεν µπορεί παρά να προέλθουν από πιθανές ρήξεις ή τοµές µε την προγενέστερη επιστηµονική «αλήθεια». Θυµάµαι εδώ και µερικά χρόνια, όταν διάβασα τα αποτελέσµατα µιας έρευνας πεδίου που έγινε στη Νότιο Αφρική σε ένα εθνικό πάρκο, όταν διαπιστώθηκε ότι ένας µεγαλύτερος από το συνήθη αριθµό από ζέµπρες βρισκόντουσαν άρρωστες ή και πεθαίναν στα όρια του πάρκου που υπήρχαν ευκάλυπτοι. ιαπιστώθηκε λοιπόν ότι οι ευκάλυπτοι, επειδή οι ζέµπρες τις καταστρέφουν γιατί τους ορέγονται και τους κατατρώγουν, ήταν σε θέση να «επικοινωνούν» µεταξύ τους και να αυξάνουν την περιεκτικότητα στα αλκαλοειδή που εµπεριέχονται στα φύλλα τους, έτσι ώστε να προφυλάσσονται από τον εχθρό, γιατί η αυξηµένη περιεκτικότητα σε αλκαλοειδή καθιστά τα φύλλα δηλητηριώδη. Πώς εντάσσεται, λοιπόν, ένα τέτοιο new fact στην τρέχουσα θεωρία περί ζώσης ύλης κ.λ.π., κ.λ.π.; Μπορώ να υποθέσω µόνο ότι µια γενική θεωρία προσαρµογής του δαρβινικού τύπου µπορεί να εξηγήσει το φαινόµενο, χωρίς όµως να µπορούµε να διαθέτουµε επί του παρόντος κάποιες πληροφορίες σχετικά µε τους µηχανισµούς κ.λ.π, κ.λ.π, έτσι ακριβώς, Ανδρέα, όπως θέτεις το ερώτηµα σχετικά µε το πρόβληµα της συνείδησης. Σε αυτό το σηµείο θα ήθελα να προφέρω κάποιες λέξεις σχετικά µε το πρόβληµα της πραγµατικότητας. Έτσι τουλάχιστον όπως µπορεί να τεθεί από τα εµπειρικά δεδοµένα, αλλά κυρίως από το πρόβληµα των αισθητών και των νοητών ή και πάλι τις έννοιες του υλικού και του άϋλου. what do you mean by facts in the first place. Let me give you one example from the history of the nervous system: in the International Ophthalmologic Conference that, I think, took place in Paris in 1900, it was decided by vote that the visual pathway, that begins at the retina, ends up in the occipital lobe, and more specifically in the calcarine, whereas a strong minority claimed that the projection was to the parietal lobe. If those very same ophthalmologists and physiologists could read the work of Mishkin and Zeki, they would obviously have put the question in a different way, instead of answering, even by a majority vote, that the occipital lobe is (as it really is) the primary visual cortex. Because in fact, the problem of the scientific breakthrough concerns the questions that we put and not the answers that we manage to give, either by empirical research or by inference. As a proof of this, and, of course, as a joke, I would like to remind the contributors to this symposium that sometime between World Wars I and II, the socialist union of the port-workers of Volos decided by a majority of two to one that God does not exist Now, these new questions, and possibly also the new facts, can only arise out of possible breaks with previous scientific truth. I remember reading, a few years ago, the results of a field study conducted in a South African national park; it had been found that a larger than expected number of zebras were falling ill or dying within the borders of the park where there were many eucalyptus trees. It was discovered that the eucalyptus trees, because they were being destroyed by the zebras that had developed an appetite for them, were able to communicate among themselves and increase the amount of alkaloids in their leaves thus rendering them poisonous, as a protection against the enemy. How, then, does a new fact like this one fit into the current theory of living matter etc. etc.? I can only assume that a general Darwinian theory of adaptation can explain this phenomenon; this, however, does not entail that we have, for the time being, any information on the mechanisms involved and this, Andreas, reminds me of the way that you put your question regarding the problem of consciousness. At this point I would like to say a few words on the problem of reality, at least as we can formulate it based on empirical data, and especially on the problem of things sensible and things ideal or, perhaps, the notions of the material and the immaterial. I shall again refer to the ideas of Freud, who explicitly adopted the position that the reality that we can handle and which, in the final analysis, is the only useful reality for our psyche, is what he calls psychical reality. And by this term he, an empiricist and often a naïve materialist, means the sum of phenomena that are included in our actual view of life and things. In other words, mental reality, just like conscious awareness for that matter, is a process, a processing of the conscious, unconscious, historical that is to say mnemonic elements that compose every moment experienced by a living being, provided its nervous system is intact. This conscious awareness, therefore, includes both the state of sleep and of wakefulness, as well as the state of dream activity. However, although there did exist this opening that could have allowed us to deal (in a scientific context of experimental research) with the states of consciousness, awareness, wakefulness, sleep and many more states of the biological organism, the behaviorism that was prevalent at the time, for reasons that you are all aware

4 Θα επανέλθω επί του παρόντος στις ιδέες του Freud, ο οποίος µετά σαφηνείας πήρε τη θέση ότι η πραγµατικότητα, την οποία µπορούµε να διαχειριστούµε και η οποία στο κάτω-κάτω είναι η µόνη χρήσιµη πραγµατικότητα για τον ψυχισµό µας, είναι αυτό που ονοµάζει ψυχική πραγµατικότητα. Και όταν λέει ψυχική πραγµατικότητα αυτός ο εµπειριστής και συχνά αφελής υλιστής, εννοεί το σύνολο των φαινοµένων που συµπεριλαµβάνονται στην actual άποψή µας για τη ζωή και τα πράγµατα. Λεγµένο δηλαδή διαφορετικά, η ψυχική πραγµατικότητα, όπως άλλωστε και η conscious awareness, είναι µια διεργασία, µια επεξεργασία των συνειδητών, ασυνειδήτων, ιστορικών δηλαδή µνηµονικών- στοιχείων που συνθέτουν την κάθε στιγµή κάθε εµβίου όντος µε την προϋπόθεση της ακεραιότητας του νευρικού του συστήµατος. Αυτή η conscious awareness συµπεριλαµβάνει κατά συνέπεια και την κατάσταση της εγρήγορσης και την κατάσταση του ύπνου και την κατάσταση της ονειρικής δραστηριότητας. Ενώ είχε υπάρξει αυτό το άνοιγµα που θα µπορούσε να µας προτρέψει να διαχειριζόµαστε εννοώ εδώ πειραµατικά και επιστηµονικάτις καταστάσεις της συνείδησης, της συνειδητότητας, της εγρήγορσης, του ύπνου και χιλίων δύο άλλων καταστάσεων του βιολογικού οργανισµού, ο µαχόµενος µπηχαβιορισµός, για λόγους που όλοι ξέρετε, θέλοντας να καταστήσει µηχανιστικά επιστηµονική την ψυχολογία, διέγραψε προγραµµατικά από την προσπάθειά του και το ερώτηµα της συνείδησης και τη µελέτη του νευρικού συστήµατος. Και όµως τα ερωτήµατα που η τωρινή Φιλοσοφία του Νου θέτει και πολλές φορές µελετάνε οι νευροεπιστήµονες είναι απορίες που γιατροί και νευρολόγοι επί αιώνες αντιµετώπιζαν. Θα ήταν χρήσιµο βέβαια να υπενθυµίσω στην οµήγυρη το σηµαντικό πρόβληµα του µέλους φαντάσµατος, που ήδη από την εποχή του Ambroise Paré ( ) ταλανίζει τον ανθρώπινο νου. Και ναι µεν ο ναύαρχος Nelson -που είχε χάσει το αριστερό του άνω άκρο σε µια µάχη, όταν τον επισκεπτόταν το µέλος φάντασµα πάνω στη γέφυρα της ναυαρχίδας του, έλεγε ότι τον επισκεπτόταν ο Θεός ή ότι ήταν τούτο απόδειξη της ύπαρξης της ψυχής, όταν το ερώτηµα του µέλους φαντάσµατος τίθεται στους σύγχρονους κλινικούς, ο νους τους περιπλέκεται σχετικά µε το υλικό και το άϋλο, µε το αισθητό και το νοητό. Γιατί θα θυµίσω και πάλι στην παρέα ότι έστω και µε µικρότερη συχνότητα µέλη φαντάσµατα παρατηρούνται και στα εκ γενετής φοκοµελικά θύµατα της θαλιδοµίδης ή ακόµη περισσότερο πολλά φαινόµενα των σπλάχνων ή των γεννητικών οργάνων κ.λ.π., δηλαδή οργάνων χωρίς αρθρώσεις και γραµµωτούς µύς, µπορούν να καταγραφούν ως φαινόµενα φαντάσµατα. Θα µπορούσε λοιπόν κάποιος να θεωρήσει αυτά τα γεγονότα της συνείδησης όχι αποτελέσµατα τυχόν συγκάλυψης ενός ελλείµατος, αλλά φαντασιακή συµπλήρωση µιας σωµατοαισθητικής κ.λ.π. πραγµατικότητας. Παρόλο ότι αυτά που σας λέω παραµένουν στο πεδίο της εικοτολογίας, θα ήθελα να θυµίσω ότι σειρά τέτοιων φαινοµένων έχουν καταγράψει εδώ και τουλάχιστον δύο αιώνες οι κλινικοί, χωρίς ποτέ να µετατραπούν ικανοποιητικά σε ερευνητικά ερωτήµατα. Θα µπορούσε να αναπτύξει σειρά αναλόγων επιχειρηµάτων κάποιος και για το περιβόητο blind sight, που κλινικά το είχαν πολλοί ψυχανεµιστεί και που καταχωρήθηκε ως new fact την ηµέρα που κάποιοι φωτισµένοι από την επιστηµονική έρευνα έθεσαν ακριβώς το παλαβό ερώτηµα «ξέρω ότι δεν βλέπεις, αλλά πήγαινε να δεις αν σου δείχνω κάτι στο τυφλό σου οπτικό πεδίο». Με τον Pierre Rondot είχαµε εξετάσει στη δεκαετία του 1970, που στα δεκαεννιά of, in its attempt to render psychology a mechanistically scientific discipline programmatically refused to deal with the issue of consciousness and with the study of the nervous system. And yet, the questions put by the contemporary Philosophy of Mind and often studied by neuroscientists are questions that doctors and neurologists had been facing for centuries. It will be useful for me to remind you of the important issue of the phantom limb, that has been testing the human mind since the time of Ambroise Paré ( ). And admiral Nelson who had lost his left arm in battle may have said, when the phantom limb visited him aboard his ship, that it was God who had visited him, or that this was a proof of the existence of the soul; however, when the question of the phantom limb is put to modern clinicians, their mind is often confused as to the material and the immaterial, the sensible and the ideal. Because, I shall remind you, phantom limbs are experienced, albeit not so often, even by victims of thalidomide-induced congenital phocomelia, and that many phenomena related to the viscera or the genitals, i.e. organs without joints or striated muscles, can be classed as phantom phenomena. One could therefore consider these events of consciousness not as results of a possible cover-up of a defect, but as a phantasmic completion of a somatosensory etc. reality. Although all this remains in the realm of conjecture, I would like to remind you that clinicians have been recording a series of similar phenomena over at least two centuries, but this has almost never given rise to adequate research questions. One could develop a series of similar arguments on the phenomenon known as blindsight; many clinicians had suspected the existence of this phenomenon, which was recorded as a new fact on the day when some of them, enlightened by scientific research, faced their patient with the seemingly crazy question I know that you can t see, but do try to see what I am showing you in your blind visual field. In the 70s, Pierre Rondot and I had examined a nineteen-year-old who had come to the hospital complaining of headaches. The clinical examination and the specialized tests that followed it showed that he had a complete right homonymous hemianopia and that he did not have a left occipital lobe. His medical history showed that at the age of one he had suffered a brief attack of high temperature and acute headache; this was obviously the cause of the atrophy of the occipital lobe. A detailed clinical and laboratory examination showed that the patient had developed strategies that allowed him to act as if he had an intact visual field. Nothing in his life so far had indicated any visuomotor impairment. Is this case a natural experiment in blindsight? One more example, since qualia are the latent question that runs through Andreas essay. Many years ago we conducted a study in order to observe the results of dyschromatopsia on the use of the linguistic code of color. The results were expected and offered few surprises. However, when we used the same methods to study three patients with achromatopsia, apart from the simple finding that they did not discern colors but only brilliance and similar natural parameters of the percept, we found that in practical life the issue of color was handled exclusively in terms of aesthetics, e.g. in choosing a tie that would not clash with the color of their suit. But the strangest of all was that in cases like that of traffic lights whose position is stable, the patients experience was clearly

5 του χρόνια προσήλθε στο νοσοκοµείο γιατί υπέφερε από πονοκεφάλους. Η κλινική εξέταση και όλες οι ειδικές εξετάσεις που ακολούθησαν απέδειξαν την ύπαρξη µιας πλήρους δεξιάς οµώνυµης ηµιανοψίας και ότι δεν διέθετε τον αριστερό ινιακό του λοβό. Το ιστορικό του κατέγραφε µια κρίση βραχείας διαρκείας, µε υψηλό πυρετό και πονοκέφαλο, σε ηλικία ενός έτους, που προφανώς είναι η αιτία της ατροφίας του ινιακού του λοβού. Η λεπτοµερής κλινική και εργαστηριακή εξέταση απέδειξε ότι διέθετε στρατηγικές που του επέτρεπαν να δρα ως εάν διέθετε ένα ακέραιο οπτικό πεδίο. Κανένα γεγονός της µέχρι τούδε ζωής του δεν καταδείκνυε οποιασδήποτε φύσεως οπτικοκινητική δυσκολία. Πρόκειται για ένα φυσικό πείραµα του τύπου blind sight; Άλλο ένα παράδειγµα, µιας και τα qualia είναι η υφέρπουσα ερώτηση σε όλο το κείµενο του φίλου µας, του Ανδρέα. Πάνε πολλά χρόνια τώρα που µελετήσαµε για να διαπιστώσουµε τις συνέπειες της δυσχρωµατοψίας πάνω στη χρήση του γλωσσικού κώδικα των χρωµάτων. Αυτό ήταν κλασικό και τα αποτελέσµατα δεν µας επεφύλασσαν ιδιαίτερες εκπλήξεις. Όταν όµως µελετήσαµε µε τις ίδιες µεθόδους τρεις αχρωµάτοπες, έξω από την απλοϊκή διαπίστωση ότι δεν διεκρίναν τα χρώµατα ή µη µόνον την brilliance και άλλες τέτοιες φυσικές παραµέτρους του αντιλήµµατος, στην πρακτική ζωή το ζήτηµα των χρωµάτων ετίθετο αποκλειστικά µε όρους αισθητικής, π.χ. αν θα διάλεγαν την κατάλληλη γραβάτα για το χρώµα κουστουµιού που θα φορούσαν. Το πιο παράξενο όµως ήταν ότι, καλή ώρα για τα φώτα της κυκλοφορίας που έχουν άλλωστε σταθερή θέση, το βιωµατικό τους στοιχείο ήταν καθαρά «χρωµατικό», παρόλ ότι η πληροφορία ήταν χωρική. Τι σας έλεγα λοιπόν για ψυχική πραγµατικότητα; Ποικίλα άλλα κλινικά φαινόµενα θα µπορούσαν να φωτίσουν µε καινούργιο τρόπο το τι σηµαίνει η αναγκαία και ικανή συνθήκη, έτσι ώστε µια συµπεριφορά, ένα ψυχικό φαινόµενο και εν τέλει η συνείδηση να γίνει κατανοητή. εν είµαι τόσο απαισιόδοξος, όσο είναι ο Ανδρέας, για τη δυνατότητά µας να µελετήσουµε φυσικά φαινόµενα ή να δηµιουργήσουµε πειραµατικές προϋποθέσεις, ώστε να έχουµε την απαρχή ικανοποιητικών απαντήσεων στο ερώτηµα που µας τίθεται. Αρκεί να µην επιδοθούµε, όπως τούτο οι νευροφιλόσοφοι αρέσκονται να κάνουν, σε νοητικά πειράµατα τα οποία δεν υποστηρίζονται έστω και στοιχειωδώς από τα εµπειρικά ή κλινικά δεδοµένα. Στο γνωστό σας σεµινάριο στο Γουδί είχαν µιλήσει κάποτε κάτι νεαροί φιλόσοφοι, οι οποίοι µε περηφάνεια παρουσίασαν το νοητικό πείραµα «έστω άνθρωπος χωρίς εγκέφαλο». Τούτο αποτελεί µωρία και όχι δηµιουργική σκέψη, γιατί τείνει να δηµιουργήσει καινούργια ερωτήµατα από εντελώς ανύπαρκτες προκείµενες. εν αµφιβάλλω ότι πολλές από τις «θεωρίες» που διαβάζουµε κάτω από τη γραφίδα των νευροεπιστηµόνων πολλές φορές είναι προϊόντα ανάλογης µωρίας και κυρίως προϊόντα εξωεπιστηµονικών παραγόντων, είτε αυτοί είναι η απάτη, είτε αυτοί είναι η άγνοια ή τέλος η υπόρρητη φιλοσοφία των επιστηµόνων, δηλαδή αυτό που στην αρχή αυτής της επιστολής ονόµασα το καινούργιο µοντέλο του νευρο-τεχνοκράτη. Θα πάρω ένα τελευταίο γενικό παράδειγµα, για να υπογραµµίσω ότι το πρόβληµά µας είναι πολύ περισσότερο από τη µεριά της ικανότητάς µας να θέτουµε καινούργια και καίρια ερωτήµατα, παρά από την απουσία ικανότητάς για color-related although the information was spatial. Which brings us back to what I just said about psychical reality. There are many other clinical phenomena that could shed new light on the search for a necessary and sufficient condition that would allow us to understand a behavior, a mental phenomenon, or, finally, consciousness. I do not share Andreas pessimism on our ability to study natural phenomena or to create experimental conditions that could give us some first satisfactory answers to the question put to us. What we should not do, however, is follow those philosophers of mind who enjoy inventing thoughtexperiments that do not have the even slightest connection to empirical or clinical data. Recently in our seminar in Goudi we heard a paper by some young philosophers who proudly presented the thought-experiment suppose a man with no brain. This is not creative thinking; it is nonsense, because it leads to questions stemming from completely non-existent premises. I do not doubt that many of the theories issuing from the pen of such philosophers are the products of similar nonsense and, in particular, of non-scientific factors, be those fraud, ignorance, or, finally, the implicit philosophy of scientists, i.e. what in the opening lines of this contribution I termed the new model of the neuro-technocrat. I shall give one final example in order to stress that our problem lies mainly in our ability to formulate new and crucial questions, rather than in our inability to synthesize the data already in our disposal. A good illustration of this is the difference between the sexes, whether in anatomy, in physiology, or in psychology. I would like to remind you that the so-called neurosciences were developed within a maledominated, maybe even phallocratic framework. A few years ago, in the course of a study of anatomical terms, I found that, with the obvious exception of the reproductive system, everything in anatomy is masculine, or even neutral/sexless. Gray s anatomy, a bible for North Americans in particular (even of North-American philosophers) contains no information on the differences between the skeletal, muscular etc. systems of men and women. I am aware that an icreasing number of studies are conducted on possible differences between the sexes, but I shall stress once more that our ignorance as regards this parameter in the neurosciences remains significant. Moreover, if we took into account other parameters, ranging from climate to culture, from history to the events of a person s lifetime, then we could shed even more light on the relationship between consciousness and the function of the Central Nervous System. Those among us who began our education in the Neurosciences in the 60s now find ourselves obliged to revise the fundamental doctrines of our particular disciplines. As you may have realised, I am talking about plasticity and the scandal of the possiblity that the nervous system remains plastic even through adulthood. I should stress that, although this may not refute Andreas pessimism, the multiplication of the fields of research in the Neurosciences, including the above, as well as other areas that I may not be aware of, will finally create the preconditions for the breakthrough and the paradigm shift that we all wish for. I would like to conclude with the recollection of a wonderful cartoon published in Perception sometime in the midseventies. In a series of drawings we watch the great Professof von So-and-So conducting a major study on the

6 σύνθεσης των υπαρχόντων δεδοµένων. Καλό λοιπόν παράδειγµα είναι οι διαφορές φύλου, είτε τούτο είναι στην ανατοµία, είτε στην φυσιολογία, είτε εν τέλει στην ψυχολογία. Θα ήθελα να θυµίσω ότι αυτό που λέµε σήµερα νευροεπιστήµες φτιάχτηκε σε ένα πλαίσιο αρρενοκεντρικό, για να µην πω φαλλοκρατικό. Μια µελέτη που έκανα εδώ και κάποια χρόνια σχετικά µε την ανατοµία, και αν εξαιρέσουµε φυσικά το γεννητικό σύστηµα, τα πάντα της ανατοµίας είναι αρσενικά ή ακόµη και ουδέτερα-άφυλα. Η περιβόητη ανατοµία του Gray s, βίβλος κυρίως των βορειοαµερικάνων -µέχρι και φιλοσόφων-, δεν εµπεριέχει καµία πληροφορία που να χαρακτηρίζει τις διαφορές του σκελετικού, µυϊκού κ.λ.π. συστήµατος µεταξύ ανδρών και γυναικών. Βεβαίως γνωρίζω ότι όλο και περισσότερο γίνονται µελέτες για τις πιθανές διαφορές φύλων, αλλά θα τονίσω και πάλι ότι η άγνοιά µας ως προς αυτή την παράµετρο στις νευροεπιστήµες παραµένει σηµαντική. Αν λάβουµε µάλιστα υπόψη και άλλες παραµέτρους, από το κλίµα µέχρι την κουλτούρα, από την ιστορία µέχρι τα γεγονότα της ζωής, τότε το ερώτηµα της σχέσης µεταξύ λειτουργίας του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος και συνείδησης θα µπορούσε να φωτιστεί πολύ περισσότερο. Όσοι από εµάς αρχίσαµε τη µόρφωσή µας στον τοµέα των Νευροεπιστηµών στη δεκαετία του 60, βρισκόµαστε σήµερα σε µια υποχρέωση σχεδόν πλήρους αναθεώρησης των βασικών δογµάτων των επιµέρους κλάδων που υπηρετούµε. Κατανοείτε ότι µιλάω για την πλαστικότητα και για το «σκάνδαλο» της δυνατότητας πλαστικότητας του νευρικού συστήµατος και µετά την ενηλικίωση. Πρέπει να τονίσω ότι, χωρίς ο σκεπτικισµός του Ανδρέα να αναιρείται µε όλα αυτά, ο πολλαπλασιασµός των πεδίων έρευνας στις Νευροεπιστήµες, συµπεριλαµβάνοντας τα ως άνω ή και άλλα που αγνοώ, θα δηµιουργήσει τις προϋποθέσεις να γίνει επιτέλους αυτή η τοµή και το paradigm shift που όλοι µας ευχόµαστε. increase of intelligence in mice when they were injected with the substance XYZ (this was the time when bromocryptine was very much in vogue). Assistant Brown brings the last mouse in the series to von So-and-So, who pompously declares: this is our last chance to confirm our hypothesis. But, unfortunately, the last mouse in the series also dies, and poor Brown ceremoniously throws it into the dustbin. The last drawing shows the mouse escaping from the bin. The good Professor had not foreseen that an increase in intelligence may entail the ability to play dead. QED Athanase Tzavaras July 4, 2002 Θα ήθελα να κλείσω αυτή την επικοινωνία µε µια ανάµνηση που µου ήρθε και που αφορά µια υπέροχη γελιογραφία που είχε δηµοσιεύσει το περιοδικό Perception στα µέσα της δεκαετίας του Πρόκειτα για µια σειρά από σκίτσα που δείχνουν το µεγάλο καθηγητή, Φον Τάδε, να κάνει τη µεγάλη έρευνα για την αύξηση της ευφυϊας των ποντικών (την εποχή εκείνη ήταν της µόδας η υπόθεση της βρωµοκρυπτίνης) µε την ενέσιµη ουσία XZY Ο βοηθός Brown φέρνει το τελευταίο ποντίκι της σειρά στον Φον Τάδε, ο οποίος µε στόµφο λέει «αυτή είναι η τελευταία µας ελπίδα, για να επιβεβαιωθεί η υπόθεσή µας». Μόνο που και αυτό το τελευταίο ποντίκι της σειράς πεθαίνει και ο κακοµοίρης ο Brown πάει και το πετάει ιεροτελεστικά στον σκουπιδοτενεκέ. Το τελευταίο σκίτσο της σειράς δείχνει το ποντίκι να την κοπανάει από το σκουπιδοτενεκέ. Ο αγαθός Φον Τάδε δεν είχε προβλέψει ότι η αύξηση της εξυπνάδας µπορεί να σηµαίνει «καταφέρνω να κάνω την πάπια ή να λουφάζω». Όπερ έδει δείξαι... Θανάσης Τζαβάρας 4 Ιουλίου 2002

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 6/5/2006 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Ολοι οι αριθμοί που αναφέρονται σε όλα τα ερωτήματα είναι μικρότεροι το 1000 εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη διατύπωση του προβλήματος. Διάρκεια: 3,5 ώρες Καλή

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014

LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28. 2 December 2014 LESSON 28 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΟΚΤΩ) REF : 201/033/28 2 December 2014 Place/Seat Right (noun) I am right I am not right It matters It does not matter The same (singular) The same (Plural) Η θέση Το δίκιο Έχω

Διαβάστε περισσότερα

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * *

Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * Chapter 2 * * * * * * * Introduction to Verbs * * * * * * * In the first chapter, we practiced the skill of reading Greek words. Now we want to try to understand some parts of what we read. There are a

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014

LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV. 4 February 2014 LESSON 12 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΩΔΕΚΑ) REF : 202/055/32-ADV 4 February 2014 Somewhere κάπου (kapoo) Nowhere πουθενά (poothena) Elsewhere αλλού (aloo) Drawer το συρτάρι (sirtari) Page η σελίδα (selida) News τα νέα (nea)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ THE VALUES OF LIFE Η ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ..THE RESPONSIBILITY ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ/ LESSONS ABOUT RESPONSIBILITY Μάθημα 1: Νιώθω υπερήφανος όταν.../ I feel proud when.

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek *P40075A0112* P40075A. Edexcel International GCSE. Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information.

Modern Greek *P40075A0112* P40075A. Edexcel International GCSE. Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information. Write your name here Surname Other names Edexcel International GCSE Centre Number Modern Greek Candidate Number Monday 3 June 2013 Morning Time: 3 hours You do not need any other materials. Paper Reference

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

1999 MODERN GREEK 2 UNIT Z

1999 MODERN GREEK 2 UNIT Z STUDENT NUMBER CENTRE NUMBER HIGHER SCHOOL CERTIFICATE EXAMINATION 1999 MODERN GREEK 2 UNIT Z (55 Marks) Time allowed Two hours (Plus 5 minutes reading time) DIRECTIONS TO CANDIDATES Write your Student

Διαβάστε περισσότερα

Paper Reference. Paper Reference(s) 7615/01 London Examinations GCE Modern Greek Ordinary Level. Friday 14 May 2010 Afternoon Time: 3 hours

Paper Reference. Paper Reference(s) 7615/01 London Examinations GCE Modern Greek Ordinary Level. Friday 14 May 2010 Afternoon Time: 3 hours Centre No. Candidate No. Paper Reference 7 6 1 5 0 1 Surname Signature Paper Reference(s) 7615/01 London Examinations GCE Modern Greek Ordinary Level Friday 14 May 2010 Afternoon Time: 3 hours Initial(s)

Διαβάστε περισσότερα

Newborn Upfront Payment & Newborn Supplement

Newborn Upfront Payment & Newborn Supplement GREEK Newborn Upfront Payment & Newborn Supplement Female 1: Το μωρό μου θα ρθει σύντομα, θα πρέπει να κανονίσω τα οικονομικά μου. Άκουσα ότι η κυβέρνηση δεν δίνει πλέον το Baby Bonus. Ξέρεις τίποτα γι

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY 21 ος ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δεύτερος Γύρος - 30 Μαρτίου 2011

ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY 21 ος ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δεύτερος Γύρος - 30 Μαρτίου 2011 Διάρκεια Διαγωνισμού: 3 ώρες Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις Μέγιστο Βάρος (20 Μονάδες) Δίνεται ένα σύνολο από N σφαιρίδια τα οποία δεν έχουν όλα το ίδιο βάρος μεταξύ τους και ένα κουτί που αντέχει μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek *P40074A0112* P40074A. Edexcel International GCSE. Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information.

Modern Greek *P40074A0112* P40074A. Edexcel International GCSE. Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours. Instructions. Information. Write your name here Surname Other names Edexcel International GCSE Centre Number Modern Greek Candidate Number Thursday 31 May 2012 Morning Time: 3 hours You do not need any other materials. Paper Reference

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

45% of dads are the primary grocery shoppers

45% of dads are the primary grocery shoppers 45% of dads are the primary grocery shoppers 80% for millennial dads Y&R New York North America s study on dads Shutterfly greeting cards/2014 Goodbye daddy rule. Hello daddy cool! Οι new generation daddiesέχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN AWARENESS ACTIVITY IN NEUROSCIENCES. City Date Time Hall. Rhodes 16 March 2012 7.00 pm Cultural Events Hall Aktaion

BRAIN AWARENESS ACTIVITY IN NEUROSCIENCES. City Date Time Hall. Rhodes 16 March 2012 7.00 pm Cultural Events Hall Aktaion BRAIN AWARENESS ACTIVITY IN NEUROSCIENCES City Date Time Hall Rhodes 16 March 2012 7.00 pm Cultural Events Hall Aktaion TITLE: BRIDGE, COGNITIVE ENHANCEMENT AND BRAIN PLASTICITY: HOW TO KEEP BRAIN FIT

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Adjectives. Describing the Qualities of Things. A lesson for the Paideia web-app Ian W. Scott, 2015

Adjectives. Describing the Qualities of Things. A lesson for the Paideia web-app Ian W. Scott, 2015 Adjectives Describing the Qualities of Things A lesson for the Paideia web-app Ian W. Scott, 2015 Getting Started with Adjectives It's hard to say much using only nouns and pronouns Simon is a father.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 11/3/2006

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 11/3/2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 11/3/26 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Ολοι οι αριθμοί που αναφέρονται σε όλα τα ερωτήματα μικρότεροι το 1 εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη διατύπωση

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014

LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG. 4 March 2014 LESSON 16 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΞΙ) REF : 102/018/16-BEG 4 March 2014 Family η οικογένεια a/one(fem.) μία a/one(masc.) ένας father ο πατέρας mother η μητέρα man/male/husband ο άντρας letter το γράμμα brother ο

Διαβάστε περισσότερα

Case 1: Original version of a bill available in only one language.

Case 1: Original version of a bill available in only one language. currentid originalid attributes currentid attribute is used to identify an element and must be unique inside the document. originalid is used to mark the identifier that the structure used to have in the

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Terabyte Technology Ltd

Terabyte Technology Ltd Terabyte Technology Ltd is a Web and Graphic design company in Limassol with dedicated staff who will endeavour to deliver the highest quality of work in our field. We offer a range of services such as

Διαβάστε περισσότερα

Objectives-Στόχοι: -Helping your Child become a fantastic language learner «Βοηθώντας το παιδί σας να γίνει εξαιρετικό στην εκμάθηση γλωσσών» 6/2/2014

Objectives-Στόχοι: -Helping your Child become a fantastic language learner «Βοηθώντας το παιδί σας να γίνει εξαιρετικό στην εκμάθηση γλωσσών» 6/2/2014 -Helping your Child become a fantastic language learner «Βοηθώντας το παιδί σας να γίνει εξαιρετικό στην εκμάθηση γλωσσών» Dr Caroline Linse Queens University, Belfast, Northern Ireland Objectives-Στόχοι:

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV. 17 December 2013

LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV. 17 December 2013 LESSON 7 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΤΑ) REF : 202/046/27-ADV 17 December 2013 Sometimes Other times I start/begin Never Always/every time Supper Μερικές φορές (merikes) Άλλες φορές Αρχίζω (arheezo) Ποτέ Πάντα (Panda) Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2011 Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26. 18 November 2014

LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26. 18 November 2014 LESSON 26 (ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΚΟΣΙ ΕΞΙ) REF : 102/030/26 18 November 2014 But Weekend I love The song I sing I smile I laugh Greek (thing) Greek(people) Greek (man) αλλά (το) Σαββατοκύριακο αγαπώ (το) τραγούδι τραγουδώ

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One For Examination from 2015 SPECIMEN ROLE PLAY Approx.

Διαβάστε περισσότερα

PVC + ABS Door Panels

PVC + ABS Door Panels PVC + ABS Door Panels Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 με αντικείμενο τις ηλεκτροστατικές βαφές μετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις δραστηριότητες της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Νίκος Καρακαπιλίδης Industrial Management & Information Systems Lab MEAD, University of Patras, Greece nikos@mech.upatras.gr Βασικές έννοιες ιάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Paper Reference. Paper Reference(s) 1776/01 Edexcel GCSE Modern Greek Paper 1 Listening and Responding

Paper Reference. Paper Reference(s) 1776/01 Edexcel GCSE Modern Greek Paper 1 Listening and Responding Centre No. Candidate No. Paper Reference 1 7 7 6 0 1 Surname Signature Paper Reference(s) 1776/01 Edexcel GCSE Modern Greek Paper 1 Listening and Responding Friday 18 June 2010 Morning Time: 45 minutes

Διαβάστε περισσότερα

Final Test Grammar. Term C'

Final Test Grammar. Term C' Final Test Grammar Term C' Book: Starting Steps 1 & Extra and Friends Vocabulary and Grammar Practice Class: Junior AB Name: /43 Date: E xercise 1 L ook at the example and do the same. ( Κξίηα ηξ παοάδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Πρόγραμμα : Statistical_Analysis_1.prg Ανάλυση : 28/06/2012 13:05 Κατάλογος : C:\Workspace\Planning\Mst\2010\Statistics\Analysis_5\ Vesrion : 2.8.0, 20-06-2011 Τα κοινά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΠΙΘΑΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΛΑΤΟΝΙΝΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΓΙΑΟΥΡΤΙΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΠΡΟΒΕΙΟ ΓΑΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Review 4n.1: Vowel stems of the third declension: πόλις, πρέσβυς

Review 4n.1: Vowel stems of the third declension: πόλις, πρέσβυς Review 4n.1: Vowel stems of the third declension: πόλις, πρέσβυς We review side by side a model of stems ending in ι: πόλις, πόλεως, ἡ = city-state and a masculine model of stems ending in υ: πρέσβυς,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Ενοποιημένου Σχεδιασμού

Εργασία Ενοποιημένου Σχεδιασμού ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Εργασία Ενοποιημένου Σχεδιασμού ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΙΣΟΔΟΥ / ΕΞΟΔΟΥ ΒΗΜΑΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ RFID ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΤΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service - S P E C I A L R E P O R T - UN EMPLOYMENT -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service This Special Report is brought to you by the Student Career Advisory department of Executive Connections. www.executiveconnections.eu

Διαβάστε περισσότερα

Investigating the fuzzy areas of accuracy and confidence of muslim pupils- learners of Greek as Second Language in Thrace, Greece

Investigating the fuzzy areas of accuracy and confidence of muslim pupils- learners of Greek as Second Language in Thrace, Greece Investigating the fuzzy areas of accuracy and confidence of muslim pupils- learners of Greek as Second Language in Thrace, Greece Polyxeni Intze & Nikolaos Mathioudakis Democritus University of Thrace,

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 15 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ) REF : 202/058/35-ADV. 25 February 2014

LESSON 15 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ) REF : 202/058/35-ADV. 25 February 2014 LESSON 15 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ) REF : 202/058/35-ADV 25 February 2014 Often/frequently Συχνά (sihna) Seldom Σπάνια (spania) Early Νωρίς (noris) Late (adv)/slowly Αργά (arga) I am having a bath When/whenever

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Πώς αλλάζει η σεξουαλική ζωή και η αυτοεικόνα της γυναίκας μετά από μαστεκτομή. Μαριλένα Παναγή Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education

Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education Cambridge International Examinations Cambridge International General Certificate of Secondary Education *9458676952* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2015 No Additional

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ H ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΡΑΜΑΤΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΗΜΙΚΡΑΝΙΕΣ Σταύρος Έλληνας Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA

Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Η κατάσταση της ιδιωτικότητας Ηλίας Χάντζος, Senior Director EMEA Αθήνα 1 η Απριλίου 2015 Και γιατί μας νοιάζει ή μας αφορά; Νέα Ευρωπαική νομοθεσία Τίνος είναι τα προσωπικά δεδομένα; Και λοιπόν; Τα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology Setting the Standard since 1977 Quality and Timely Reports Med-Legal Evaluations Newton s Pyramid of Success AME SAMPLE REPORT Locations: Oakland & Sacramento SCHEDULING DEPARTMENT Ph: 510-208-4700 Fax:

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου Εισαγωγή Ρόλος της εικόνας και της φήµης των τουριστικών προορισµών, σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο προστασίας για τα Ελληνικά αγροτικά και οικόσιτα ζώα on.net e-foundatio //www.save itute: http:/ toring Insti SAVE-Monit

ίκτυο προστασίας για τα Ελληνικά αγροτικά και οικόσιτα ζώα on.net e-foundatio //www.save itute: http:/ toring Insti SAVE-Monit How to run a Herdbook: Basics and Basics According to the pedigree scheme, you need to write down the ancestors of your animals. Breeders should be able easily to write down the necessary data It is better

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered

Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες χρήσης υλικού D U N S Registered Οδηγίες ένταξης σήματος D U N S Registered στην ιστοσελίδα σας και χρήσης του στην ηλεκτρονική σας επικοινωνία Για οποιαδήποτε ερώτηση, σας παρακαλούμε επικοινωνήστε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014

LESSON 19 REF : 203/062/39-ADV. 25 March 2014 LESSON 19 (ΜΑΘΗΜΑ ΔΕΚΑΕΝΝΙΑ) REF : 203/062/39-ADV 25 March 2014 Married Free/single Unfortunately Fortunately Strong Weak/thin/slim More than Older Younger Παντρεμένος-η Ελεύθερος-η Δυστυχώς Ευτυχώς Δυνατός-η-ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ IV. Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale. Ιφιγένεια Μαχίλη Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών

ΑΓΓΛΙΚΑ IV. Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale. Ιφιγένεια Μαχίλη Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Ενότητα 1γ: Deciding on a topic, purpose, rationale Ιφιγένεια Μαχίλη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Pantelos Group of Companies

Pantelos Group of Companies Pantelos Group of Companies Company Profile Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 µε αντικείµενο τις ηλεκτροστατικές βαφές µετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΕ εγκρίνει νέο πρόγραµµα για ασφαλέστερη χρήση του Ίντερνετ και διαθέτει 55 εκατ. ευρώ ώστε να καταστεί ασφαλές για τα παιδιά

Η ΕΕ εγκρίνει νέο πρόγραµµα για ασφαλέστερη χρήση του Ίντερνετ και διαθέτει 55 εκατ. ευρώ ώστε να καταστεί ασφαλές για τα παιδιά IP/8/899 Βρυξέλλες, 9 εκεµβρίου 8 Η ΕΕ εγκρίνει νέο πρόγραµµα για ασφαλέστερη χρήση του Ίντερνετ και διαθέτει εκατ. ευρώ ώστε να καταστεί ασφαλές για τα παιδιά Από την η Ιανουαρίου 9 η ΕΕ θα διαθέτει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια

Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια Diabetic retinopathy Η εικόνα αυτή δείχνει ένα παράδειγμα του πώς μπορεί η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια να επηρεάσει την όραση. Τι είναι η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια;

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CMRIDGE INTERNTIONL EXMINTIONS International General Certificate of Secondary Education *3788429633* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking and Listening Role Play ooklet One

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014

Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014 Directorate-General for Communication PUBLIC OPINION MONITORING UNIT Brussels, October 2014 Μετεκλογική μελέτη ΕΕ 2014 ΜΕΤΕΚΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Κάλυψη : Πληθυσμός

Διαβάστε περισσότερα

60 61 62 63 64 65 Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ Σ Υ Ν Τ Η Ρ Η Σ Η Σ Τ Ω Ν Κ Ο Υ Φ Ω Μ Α Τ Ω Ν Ι Ν S T R U C T I N O N S C O N C E R N I N G Τ Η Ε C A S E M E N T S M A I N T E N A N C E Ο τακτικός καθαρισμός των βαμμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Αντρέας

Διαβάστε περισσότερα

FSM Toolkit Exercises

FSM Toolkit Exercises ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Τομέας Τηλεπικοινωνιών Αναπληρωτής Καθηγητής: Αλέξανδρος Ποταμιάνος Ονοματεπώνυμο: Α Μ : ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΤΗΛ 413 : Συστήματα Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Γιώργος Παντελή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ανθρωπιστική ψυχοθεραπεία

Η αντίσταση στην ανθρωπιστική ψυχοθεραπεία Η αντίσταση στην ανθρωπιστική ψυχοθεραπεία Σταλίκας Αναστάσιος, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Γιωτσίδη Βασιλική, Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας, Ψυχοθεραπεύτρια. Χριστίνα Σεργιάννη, Διδάκτωρ Κλινικής Ψυχολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT Αρχιτεκτονικές και διακοσμητικές μελέτες, με λειτουργικό και σύγχρονο σχέδιασμό, βασισμένες στην μοναδικότητα του πελάτη. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Ανάλυση των χαρακτηριστικών των προϊόντων και ένταξη του τρόπου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Inside workshops/ Μέσα στο εργαστήριο

Inside workshops/ Μέσα στο εργαστήριο Οι πλαστικές σακούλες αποτελούν σημαντική πηγή ρύπανσης καθ όλο τον κύκλο ζωής τους. Για την παραγωγή τους, καταναλώνονται προϊόντα πετρελαίου, νερο, ενέργεια και εκπέμπονται χημικές ουσίες τα οποία ευθύνονται

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research

Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research Write your name here Surname Other names Edexcel GCE Centre Number Candidate Number Greek Advanced Unit 2: Understanding, Written Response and Research Tuesday 18 June 2013 Afternoon Time: 3 hours Paper

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Survey on Intercultural Education

Survey on Intercultural Education ΕΥΡΩΠΑÏΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ COMENIUS COMENIUS-BIRDS BIRDS - Behaviour and Intercultural Respect Development in Schools Συμπεριφορά και Διαπολιτισμικός Σεβασμός Ανάπτυξη στα Σχολεία Survey on Intercultural Education

Διαβάστε περισσότερα

SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα)

SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα) SPECIAL VERBS (auxiliary verbs) (βοηθητικά ρήµατα) CAN-COULD To βοηθητικό ρήµα can δείχνει: α. δυνατότητα-ικανότητα β. πιθανότητα - άδεια Π.χ. I can lift this box (ικανότητα) can I go out? (άδεια) You

Διαβάστε περισσότερα

bab.la Φράσεις: Προσωπική Αλληλογραφία Ευχές αγγλικά-αγγλικά

bab.la Φράσεις: Προσωπική Αλληλογραφία Ευχές αγγλικά-αγγλικά Ευχές : Γάμος Congratulations. Wishing the both of you all the happiness in the world. Congratulations. Wishing the both of you all the happiness in the world. Congratulations and warm wishes to both of

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες

ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες ιανοητικό Κεφάλαιο σε Πόλεις και Περιφέρειες Intellectual Capital for Communities A. Bounfour & L. Edvinsson, Elsevier, 2005 Μεταπτυχιακό Σεµινάριο ιδακτορικών 23 Νοεµβρίου 2007 ιανοητικό κεφάλαιο για

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Σωτήρης Φοινίρης Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα