Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση"

Transcript

1 Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 14(6): Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση Δρ. Λευτέρης Τοπάλογλου Επιστημονικός Συνεργάτης, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Γιώργος Πετράκος Καθηγητής, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Περίληψη Η ανάλυση των επιπτώσεων της ολοκλήρωσης στις συνοριακές περιοχές έχει ως ζήτημα ενδιαφέρον, όχι μόνο γιατί ο επιστημονικός διάλογος για το θέμα δεν έχει ολοκληρωθεί, αλλά και γιατί συσχετίζεται με το ίδιο το περιεχόμενο των χωρικών πολιτικών. Ειδικότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη διεύρυνση παρατηρείται μια αναζωπύρωση των θεωρητικών και εμπειρικών αναλύσεων από τη μια, αλλά και των επίσημων κοινοτικών εγγράφων από την άλλη, σχετικά με τον αντίκτυπο της εξάλειψης των συνοριακών φραγμών στο χώρο και στην οικονομία. Στο παρόν άρθρο επιχειρείται μέσα από μια θεωρητική και εμπειρική επισκόπηση της βιβλιογραφίας να διερευνηθούν τα παρακάτω ερωτήματα: Ποιες χωρικές δυναμικές αναπτύσσονται όταν τα σύνορα είναι κλειστά; Τί συμβαίνει στο χώρο και στην οικονομία όταν οι οικονομικοί φραγμοί στα σύνορα καταργούνται; Λέξεις κλειδιά: Σύνορα, οικονομική γεωγραφία, ολοκλήρωση Ιανουάριος 2008 Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολη, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πεδίον Άρεως, Βόλος, Τηλ: , Διαθέσιμο ηλεκτρονικά στη διεύθυνση:

2

3 Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση Εισαγωγή Η ανάλυση των επιπτώσεων της ολοκλήρωσης στις συνοριακές περιοχές έχει ως ζήτημα ενδιαφέρον, όχι μόνο γιατί ο επιστημονικός διάλογος για το θέμα δεν έχει ολοκληρωθεί, αλλά και γιατί συσχετίζεται με το ίδιο το περιεχόμενο των χωρικών πολιτικών. Ειδικότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη διεύρυνση παρατηρείται μια αναζωπύρωση των θεωρητικών και εμπειρικών αναλύσεων από τη μια, αλλά και των επίσημων κοινοτικών εγγράφων από την άλλη, σχετικά με τον αντίκτυπο της εξάλειψης των συνοριακών φραγμών στο χώρο και στην οικονομία. Η εντατική ωστόσο ενασχόληση με τα ζητήματα του συνοριακού χώρου, δεν προσέφερε μέχρι σήμερα σαφείς απαντήσεις στα ερωτήματα περί των χωρικών δυναμικών που αναπτύσσονται στις συνοριακές περιφέρειες όταν τα οικονομικά σύνορα καταργούνται (Niebuhr και Stiller, 2002). Η κινητικότητα του κεφαλαίου και της εργασίας κατά μήκος ειδικότερα των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει συνδεθεί με ευκαιρίες, αλλά και κινδύνους που φέρνει η διαδικασία της ολοκλήρωσης. Μια σειρά επίσης από μέτρα πολιτικής στοχεύουν στην εξάλειψη των φυσικών, νομικών ή θεσμικών εμποδίων, με στόχο την ενθάρρυνση της κινητικότητας των συντελεστών της παραγωγής. Ωστόσο, τα μέχρι τώρα εμπειρικά ευρήματα δε δείχνουν ότι η σημαντική μείωση των οικονομικών συνοριακών φραγμών συνοδεύεται από ανάλογη εντατικοποίηση στη μετακίνηση του κεφαλαίου και της εργασίας (Collier και Vickerman, 2001). Στα τμήματα που ακολουθούν επιχειρείται μέσα από μια θεωρητική και εμπειρική επισκόπηση της βιβλιογραφίας να διερευνηθούν τα παρακάτω ερωτήματα: Ποιες χωρικές δυναμικές αναπτύσσονται όταν τα σύνορα είναι κλειστά; Τί συμβαίνει στο χώρο και στην οικονομία όταν οι οικονομικοί φραγμοί στα σύνορα καταργούνται; 2. Χωρικές δυναμικές όταν τα σύνορα είναι κλειστά Ως προς το επίπεδο της αλληλεπίδρασης μεταξύ δύο γειτονικών χωρών, τα σύνορα λειτουργούν ως εμπόδια στη διακίνηση ανθρώπων, αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων αλλά και ιδεών, πληροφοριών και δραστηριοτήτων (Kamann, 1993, Ratti, 1993, Suarez- Villa, 1992). Αυτό που κάνουν με άλλα λόγια τα σύνορα, είναι να περιορίζουν την ελευθερία στη μετακίνηση από τη μια πλευρά των συνόρων στην άλλη (Clark, 1994). Η μελέτη των συνοριακών οικονομικών εμποδίων ειδικότερα έχει συνδεθεί με την επιβολή δασμών, ποσοστώσεων ή άλλων περιορισμών στο πλαίσιο της συζήτησης περί ελεύθερου ή προστατευτικού εμπορίου (Balassa, 1961; Di Tella, 1982). Μέσα από την Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2008, 14(6)

4 108 Λευτέρης Τοπάλογλου, Γιώργος Πετράκος οπτική της παραδοσιακής θεωρίας χωροθέτησης, οι φραγμοί στα σύνορα αποτελούν αιτία αύξησης του κόστους του διεθνούς εμπορίου, διαστρέβλωσης της αγοράς και αύξησης του παραγωγικού κόστους των επιχειρήσεων που είναι εγκαταστημένες κοντά στα σύνορα. Τα κλειστά σύνορα προκαλούν κεντρομόλες χωρικές δυναμικές στο πλαίσιο της κάθε χώρας, επηρεάζοντας τη μορφή και το επίπεδο της διασυνοριακής αλληλεπίδρασης μεταξύ των χωρών. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο, οι συνοριακές περιφέρειες λογίζονται με όρους κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής γεωγραφίας ως περιφερειακού χαρακτήρα περιοχές σε σχέση με το κέντρο (Gottmann, 1980, Rumley, 1991, Rokkan και Urwin, 1983, Crush, 1980, Hansen, 1977, 1983). Σε μια κλειστή οικονομία ειδικότερα, οι συνοριακές περιφέρειες θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως περιοχές χαμηλής ελκυστικότητας με δυσμενείς προοπτικές ανάπτυξης, λόγω της μεγάλης απόστασης από το κέντρο (Dimitrov κ.α., 2002). Ο Giersch (1940) από πολύ νωρίς, ανέλυσε μέσα από μια θεωρία χωροθέτησης τις επιπτώσεις της ύπαρξης συνόρων στην εγκατάσταση των επιχειρήσεων. Υποστήριξε ειδικότερα, ότι η μείωση του μεταφορικού κόστους και οι εσωτερικές οικονομίες κλίμακας στην παραγωγή, ωθούν τις επιχειρήσεις να εγκατασταθούν στο κέντρο και όχι κοντά στα σύνορα, καθώς έχουν τη δυνατότητα λόγω κεντρικότητας να ελέγχουν μεγαλύτερη αγορά. Τόνισε μάλιστα ότι όσο πιο μεγάλη είναι μια αγορά, τόσο πιο μικρές είναι οι πιθανότητες μια επιχείρηση να εγκατασταθεί κοντά στα σύνορα. Το πυκνό δίκτυο των επιχειρήσεων με τη σειρά του επηρεάζει τη δομή του αστικού συστήματος. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι οι μεγάλες πόλεις βρίσκονται συνήθως μακριά από τα σύνορα. Ο Lösch (1944/1954), στην περίφημη εργασία του The Economics of Location βλέπει τα σύνορα ως μια έρημο στην οποία ένα προϊόν ή ένα αγαθό μπορεί να αποκτηθεί μόνο αν διανύσει κανείς μια απόσταση. Υποστηρίζει ακόμη ότι τα σύνορα διακόπτουν τη συνέχεια των περιοχών αγοράς (τα γνωστά του εξάγωνα) επιφέροντας στις επιχειρήσεις οικονομικές απώλειες. Τους δασμούς μάλιστα τους παραλληλίζει με ένα ποτάμι που όσο πιο μεγάλο είναι το πλάτος του τόσο περισσότερο χωρίζει μια περιοχή στα δύο. Επιμηκύνουν με άλλα λόγια οι δασμοί την απόσταση της μεταφορικής διαδρομής για την μεταφορά των αγαθών. Λίγο νωρίτερα ο Boggs (1940) κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα υπογραμμίζοντας τις σοβαρές επιπτώσεις των οικονομικών συνόρων στην ομαλή ροή των οικονομικών ανταλλαγών. Γίνεται από τα παραπάνω φανερό, ότι η θέληση των κοινωνιών και των κρατών να καθορίσουν σύνορα μεταξύ τους, συνοδεύεται και από ένα κόστος που εκτός των άλλων, έχει και χωρική διάσταση. Αξιόλογες προσπάθειες για τον υπολογισμό του κόστους διασυνοριακής αλληλεπίδρασης έχουν γίνει κατά καιρούς. Παρακάτω παραθέτουμε ορισμένες από αυτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

5 Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση 109 Ο Mackay (1958), ήταν από τους πρώτους που επιχείρησε να μετρήσει ποσοτικά τις επιπτώσεις των συνόρων. Χρησιμοποιώντας ένα μοντέλο βαρύτητας (gravity model) εξέτασε τη ροή των τηλεφωνικών κινήσεων από τη μια μεριά μεταξύ τριών πόλεων του Κεμπέκ (Montreal, Quebec city, Sherbrooke) και από την άλλη μεταξύ 50 Καναδικών και 20 Αμερικάνικων πόλεων. Διαπίστωσε ότι οι τηλεφωνικές κινήσεις μεταξύ των δύο πλευρών των συνόρων ήταν συστηματικά λιγότερες από τις αναμενόμενες με βάση την απόσταση μεταξύ των πόλεων. Συγκεκριμένα, διαπίστωσε ότι τα σύνορα είναι σαν να αυξάνουν την απόσταση μεταξύ πόλεων διαφορετικών διοικητικών περιοχών πέντε έως δέκα φορές, ενώ η απόσταση ανάμεσα στο Κεμπέκ και στις ΗΠΑ ήταν σαν να αυξάνονταν 50 φορές. Πολύ ενδιαφέρουσα στο ζήτημα αυτό είναι η εργασία του Bröcker (1984), ο οποίος επιχείρησε να εκτιμήσει τις επιπτώσεις της ύπαρξης εθνικών συνόρων στο διεθνές εμπόριο, κατασκευάζοντας και αυτός ένα μοντέλο βαρύτητας (gravity model). Στην ανάλυσή του χρησιμοποίησε δύο παραμέτρους που εμποδίζουν το διεθνές εμπόριο: το κόστος κάλυψης μιας γεωγραφικής απόστασης και το κόστος διάσχισης των συνόρων. Τα αποτελέσματα του μοντέλου έδειξαν ότι το κόστος διάσχισης των συνόρων στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης ισούται με το κόστος κάλυψης 375 χιλιομέτρων, επιφέροντας μια μείωση του όγκου του διεθνούς εμπορίου στο ένα έκτο (1/6). Ερμηνεύοντας την προσέγγιση του Bröcker, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δύο συνοριακές περιφέρειες παρά το γεγονός ότι είναι όμορες είναι σαν να απέχουν μεταξύ τους 375 χιλιόμετρα λόγω της παρεμβολής των συνόρων! Επιπλέον υπολογίστηκε στην ίδια μελέτη ότι η ροή αγαθών μεταξύ πόλεων ομοειδούς μεγέθους από τις δύο πλευρές των συνόρων είναι 75% χαμηλότερη σε σχέση τις αντίστοιχες ροές στο εσωτερικό της κάθε χώρας. Στην ίδια κατεύθυνση με το τελευταίο συμπέρασμα του Bröcker, κινείται και ο Nuesser (1985) o οποίος υπολογίζει ότι η ένταση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των πόλεων είναι 25% χαμηλότερη λόγω της παρεμβολής της συνοριακής γραμμής. Οι Rietveld και Janssen (1990), εξέτασαν την πυκνότητα των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων της Ολλανδίας με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες και επιχείρησαν να τις συσχετίσουν με τη διάρθρωση των εμπορικών ροών. Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους έδειξαν ότι οι συνδιαλέξεις με τις ευρωπαϊκές χώρες αντιπροσώπευαν το 30% αυτών που θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν εάν η περιοχή αναφοράς ήταν μόνο το εσωτερικό μιας χώρας. Οι Rose και Wincoop (2001) υποστηρίζουν ότι τα εθνικά νομίσματα αποτελούν σημαντικά εμπόδια στο εμπόριο σε τέτοιο μάλιστα βαθμό, που η καθιέρωση ενός κοινού νομίσματος ανάμεσα σε δύο χώρες, θα μειώσουν στο μισό τα εμπόδια του εμπορίου σε σχέση με τα εθνικά σύνορα. Ο Rose (2000) μελετώντας στοιχεία τα οποία εκτείνονται στην περίοδο και αναφέρονται σε 186 κράτη, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κράτη τα οποία έχουν κοινό νόμισμα εμπορεύονται μεταξύ τους τρεις φορές περισσότερο απ ότι με τα υπόλοιπα. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2008, 14(6)

6 110 Λευτέρης Τοπάλογλου, Γιώργος Πετράκος Ο McCallum (1995) έδειξε ότι το εμπόριο μεταξύ επαρχιών του Καναδά είναι 2200% μεγαλύτερο συγκριτικά με το εμπόριο μεταξύ Καναδικών και Αμερικανικών επαρχιών, παρόλο που οι επαρχίες αυτές είχαν την ίδια απόσταση και μέγεθος σε σχέση με τις Καναδικές επαρχίες. Αυτού του είδους τα εμπειρικά αποτελέσματα φανερώνουν ότι τα σύνορα εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο στις εμπορικές σχέσεις. Επιπλέον του οικονομικού κόστους, τα σύνορα πολύ συχνά συνδέονται με την ύπαρξη διαφορετικών εθνικοτήτων, γλωσσών, πολιτισμών και αντιλήψεων, που επηρεάζουν τη μορφή και την ένταση της διασυνοριακής οικονομικής αλληλεπίδρασης (Topaloglou κ.α., 2005). Ο Bruinsma (1994) αναλύει ειδικότερα τα σύνορα ως εμπόδιο στο δίκτυο υποδομών της Ευρωπαϊκής Ηπείρου. Δεν είναι τυχαίο, τονίζει, ότι η πυκνότητα υποδομών και η προσβασιμότητα των πόλεων κοντά στα σύνορα, είναι πολύ χαμηλότερη σε σχέση με άλλες περιοχές στην ενδοχώρα των κρατών. Στην ίδια κατεύθυνση, πολλές άλλες μελέτες συνέδεαν τον παράγοντα της προσβασιμότητας με την προοπτική της περιφερειακής ανάπτυξης, με αποτέλεσμα τα σύνορα να γίνουν συνώνυμο της λέξης εμπόδιο (Keeble κ.α., 1982, Chesire, 1990). Άρα σε μια ευρύτερη χωρική ενότητα όπου τα σύνορα λειτουργούν ως φραγμοί, η ανάπτυξη των συνοριακών περιοχών αποτελεί περισσότερο αντικείμενο της περιφερειακής πολιτικής και λιγότερο της οικονομίας per se. Τα κλειστά σύνορα μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα ασφάλειας καθώς καλλιεργούν την καχυποψία και την αίσθηση του αποκλεισμού (Zienlonka, 2001, Hill, 1993). Όταν τα σύνορα είναι κλειστά, συνήθως οι αντιλήψεις για τον απέναντι είναι πιο επιρρεπείς στην υπερβολή, στη φαντασίωση ή στο φόβο. Με αυτή την έννοια ένα «σύνορο-τείχος» δεν εμποδίζει μόνο τη μετακίνηση και την επικοινωνία, αλλά κάνει την απέναντι πλευρά αθέατη και άγνωστη. Χαρακτηριστική περίπτωση εδώ αποτελούν τα σύνορα Ανατολής-Δύσης στην εποχή του ψυχρού πολέμου, τα οποία λειτούργησαν ως «παραμορφωτικός φακός» στις αντιλήψεις για την απέναντι πλευρά, λόγω παντελούς σχεδόν έλλειψης επικοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση για εντελώς ανοικτά ή απολύτως κλειστά σύνορα, παραμένει θεωρητική μεταξύ των φιλελεύθερων οικονομικών προσεγγίσεων (ανοικτά σύνορα) από τη μία και των φόβων μαζικής μετανάστευσης (κλειστά σύνορα) από την άλλη. Συχνά η αντίθεση αυτή βρίσκει πρακτική εφαρμογή στα σύνορα μέσα από ένα επιλεκτικό άνοιγμα για κάποιους και ένα επιλεκτικό κλείσιμο για κάποιους άλλους (Sassen, 2000, van Houtum και Naerssen, 2002). ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

7 Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση Τί συμβαίνει στο χώρο και στην οικονομία όταν τα εμπόδια στα σύνορα καταργούνται; Διευκρινίζεται καταρχάς ότι η χρησιμοποίηση του όρου κατάργηση των συνόρων δεν παραπέμπει στην απάλειψη των συνόρων per se, αλλά στην απάλειψη κάθε εμποδίου διάσχισης των συνόρων. Όταν λοιπόν τα σύνορα μεταξύ δύο χωρών καταργούνται, νέες χωρικές δυναμικές κάνουν την εμφάνισή τους στο εσωτερικό των χωρών, ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες να μετατραπεί η συνοριακή ζώνη από ζώνη διαχωρισμού σε ζώνη επαφής (Van Hutoum, 1998). Οι δυναμικές αυτές μπορεί να αφορούν κοινωνικές, πολιτιστικές, μεταναστευτικές ή οικονομικές ροές. Στη σφαίρα της οικονομίας, η οικονομική ολοκλήρωση ανάμεσα σε δύο χώρες σημαίνει κατάργηση των οικονομικών φραγμών και των εμποδίων στα σύνορα. Σημαίνει με άλλα λόγια, κατάργηση της συνοριακής γραμμής ως παράγοντα που επιδρά στο κόστος του εμπορίου. Η εξέλιξη αυτή αναμφίβολα προκαλεί επιπτώσεις στο χώρο και στην οικονομία. Το ερώτημα που προκύπτει ωστόσο είναι ποιες είναι οι χωρικές επιπτώσεις της ολοκλήρωσης στις συνοριακές περιφέρειες και ποιοι είναι οι καθοριστικοί παράγοντες που επιδρούν στη διαμόρφωση της νέας οικονομικής γεωγραφίας στο χώρο. Η επίδραση της ολοκλήρωσης στο συνοριακό χώρο, έχει απασχολήσει ως ζήτημα τη βιβλιογραφία τα τελευταία χρόνια. Αν και τα συμπεράσματα ποικίλουν ως προς το βαθμό της επίδρασης των συνόρων, σχεδόν όλες οι μελέτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η διασυνοριακή οικονομική αλληλεπίδραση μεταξύ δύο χωρών θα ήταν πολύ πιο έντονη εάν δεν υπήρχαν τα σύνορα (McCallum, 1995, Helliwell, 1998, Bröcker, 1998, Wei, 1996). Αν και παίρνουμε μια σχετικά καθαρή εικόνα μέσα από τη βιβλιογραφία, σχετικά με τη χωρική κατανομή των δραστηριοτήτων όταν τα σύνορα είναι κλειστά, εντούτοις η εικόνα αυτή γίνεται αρκετά θαμπή στην περίπτωση που τα εμπόδια στα σύνορα εξαλείφονται. Από τις αρχές της δεκαετίας του 90, έκανε την εμφάνισή του ένα ρεύμα περιφερειακών οικονομικών αναλύσεων που έδινε ιδιαίτερη έμφαση στις έννοιες της παγκοσμιοποίησης, της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αλλά και της περιφερειακής ή διασυνοριακής συνεργασίας (Ratti, 1993; Den Boer, 1996; Giaoutzi, κ.α., 1993). Μέσα σ αυτό το πλαίσιο, όροι όπως δίκτυα, συμμαχίες, συνεργασίες, clusters κλπ. έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς. Η επικρατούσα τάση μάλιστα προέβλεπε την βελτίωση της θέσης των συνοριακών περιφερειών μέσα από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Μέσα στο παραπάνω περίγραμμα, ο Nijkamp (1993) προβλέπει ότι η κατάργηση των συνόρων θα αντικαταστήσει τον παραδοσιακό ανταγωνισμό εντός των εθνικών συνόρων. Ως αποτέλεσμα, περιφέρειες που ανήκουν σε διαφορετικά κράτη Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2008, 14(6)

8 112 Λευτέρης Τοπάλογλου, Γιώργος Πετράκος αναπτύσσουν την Ευρώπη των δικτύων. Ωστόσο μεταγενέστερες έρευνες που εστίασαν στην αξιολόγηση των πολιτικών διασυνοριακής συνεργασίας, καταλήγουν σε μάλλον σκεπτικιστικά παρά αισιόδοξα συμπεράσματα (Beek, 1996, Convers κ.α., 1994, Van Houtum κ.α., 1996). Η εξάλειψη των συνοριακών φραγμών προκαλεί μείωση του διασυνοριακού μεταφορικού κόστους και αύξηση της προσβασιμότητας και στις δύο πλευρές των συνόρων. Σύμφωνα με τους Brϋlhart κ.α., (2004), οι εγχώριες επιχειρήσεις της μιας πλευράς, έχουν αυξημένο κίνητρο να εγκατασταθούν κοντά στα σύνορα για να βρίσκονται κοντά στους καταναλωτές της γειτονικής αγοράς. Κατά συνέπεια, οι κεντρομόλες δυναμικές που σχετίζονται με την εγχώρια αγοραστική δύναμη αποδυναμώνονται, λόγω της αυξανόμενης καταναλωτικής ζήτησης από τη γειτονική χώρα. Οι παραπάνω διεργασίες φαίνεται ότι αυξάνουν την ελκυστικότητα των συνοριακών περιφερειών. Ταυτόχρονα όμως, οι επιχειρήσεις κοντά στα σύνορα είναι εκτεθειμένες στο ανταγωνισμό από τις επιχειρήσεις της απέναντι πλευράς στην περίπτωση που το κόστος παραγωγής είναι χαμηλότερο. Το γεγονός αυτό ωθεί τις επιχειρήσεις ή να μετακινηθούν στο εσωτερικό της χώρας μακριά από τον ανταγωνισμό, ή να μετεγκατασταθούν στην άλλη πλευρά της γειτονικής χώρας. Από αυτή τη σκοπιά, η ολοκλήρωση προκαλεί ταυτόχρονα τόσο κεντρομόλες, όσο και φυγόκεντρες δυναμικές στα σύνορα, προκαλώντας το ερώτημα για το σημείο στο οποίο ισορροπούν οι δύο τάσεις. Οι Brϋlhart κ.α., (2004), μέσα από την ανάλυση ενός σχετικού μοντέλου, υποστηρίζουν ότι η ελκυστικότητα των συνοριακών περιοχών θα υπερκεράσει τελικά τα αρνητικά αποτελέσματα από τον έντονο ανταγωνισμό, λόγω βελτίωσης της προσβασιμότητας. Ένα ζήτημα που έχει ενδιαφέρον σε σχέση με τις επιπτώσεις της ολοκλήρωσης στις συνοριακές περιφέρειες είναι ο χαρακτήρας του εμπορίου που αναπτύσσεται μεταξύ δύο γειτονικών χωρών. Πιο συγκεκριμένα, εάν το εμπόριο έχει διακλαδικό χαρακτήρα (π.χ. η ανταλλαγή αφορά από τη μια μεριά σε προϊόντα έντασης κεφαλαίου και από την άλλη μεριά σε προϊόντα έντασης εργασίας) εμφιλοχωρεί ο κίνδυνος «εγκλωβισμού» της μιας πλευράς σε εξειδικεύσεις έντασης εργασίας. Υπό το πρίσμα της νεοκλασσικής οπτικής, αυτή η εξέλιξη θεωρείται εξορθολογισμός της παραγωγικής διαδικασίας και αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων. Η αντίθετη άποψη υποστηρίζει ότι οι ανεπτυγμένες περιοχές με εξειδίκευση στα προϊόντα έντασης κεφαλαίου και τεχνολογίας, έχουν μεγάλα περιθώρια πολιτικής τιμών και την ικανότητα να μετακυλίσουν και να απορροφήσουν το αυξανόμενο κόστος εργασίας (Panteladis, 2002). Ως αποτέλεσμα, οι πιο ανεπτυγμένες συνοριακές περιφέρειες, διατηρούν ευνοϊκότερους όρους εμπορίου που οδηγούν σε μια άνιση και ασύμμετρη ολοκλήρωση. Η προσέγγιση της νέας οικονομικής γεωγραφίας, υποστηρίζει την υπόθεση ότι οι κεντρικές συνοριακές περιφέρειες αποκτούν ένα γεωγραφικό πλεονέκτημα στα πλαίσια μιας οικονομικής ένωσης. Η ολοκλήρωση προσδίδει στις συνοριακές περιφέρειες αυτού ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

9 Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση 113 του τύπου, έναν κεντρικό χαρακτήρα (central border region), καθώς προσελκύουν επιχειρήσεις και καταναλωτές. Όταν μάλιστα οι επιχειρήσεις είναι κάθετα διασυνδεδεμένες, τότε το κίνητρο της χωρικής συγκέντρωσης είναι ισχυρό (Niebuhr και Stiler, 2002). M αυτήν την έννοια, οι συνοριακές περιφέρειες στον πυρήνα ή κοντά στον πυρήνα των αναπτυγμένων περιοχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνονται πιο ευνοημένες. Υπάρχει λοιπόν η πιθανότητα η ολοκλήρωση ν αναδείξει νέα οικονομικά κέντρα στις συνοριακές ζώνες, στο βαθμό που ανταποκριθούν θετικά στις νέες προκλήσεις. Στο ερώτημα λοιπόν εάν η ολοκλήρωση προκαλεί φυγόκεντρες ή κεντρομόλες δυναμικές στις διασυνοριακές ζώνες, τα υπάρχοντα θεωρητικά μοντέλα δεν είναι σε θέση να δώσουν ευκρινείς απαντήσεις. Είναι επίσης παρακινδυνευμένο και ασαφές να ισχυριστεί κανείς και να προβλέψει θεωρητικά ποιες περιφέρειες μπορούν να κερδίσουν από τον ανασχεδιασμό των πόρων μέσα σε μια οικονομική ένωση (Niebuhr και Stiler, 2002). Μια παράμετρος, επίσης η οποία θα πρέπει να συνυπολογισθεί, είναι ότι η άρση των συνοριακών φραγμών θα είχε ελάχιστη οικονομική σημασία, εφόσον η γειτονική αγορά (ανεξαρτήτως μεγέθους) παρουσίαζε στην πράξη χαμηλό βαθμό οικονομικής ολοκλήρωσης με τη συνοριακή περιφέρεια (Monfort και Ypersele, 2003). Οι απαντήσεις στα ζητήματα αυτά παραπέμπουν περισσότερο στην εμπειρική έρευνα και μελέτη, στην ανάλυση του ιστορικού παράγοντα και των «αρχικών συνθηκών», καθώς και στις πολιτικές που αντιπαρατίθενται με τις δυνάμεις της αγοράς (Πετράκος, 2000). Το μίγμα των παραπάνω παραγόντων, θα προσδιορίσει το σημείο ισορροπίας μεταξύ φυγόκεντρων και κεντρομόλων δυναμικών. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι οι οικονομικές ανταλλαγές ανάμεσα σε δύο συνοριακές περιφέρειες, δεν είναι μόνο ζήτημα φιλελευθεροποίησης στο θεσμικό πλαίσιο. Διαφορές στη γλώσσα, στην κουλτούρα, στις επιχειρηματικές πρακτικές, στα νομικά συστήματα, και στις αντιλήψεις, μπορούν ν αποδειχθούν καθοριστικοί παράγοντες οικονομικής αλληλεπίδρασης ακόμη και σ ένα κόσμο χωρίς δασμούς ή άλλες εμπορικές επιβαρύνσεις (Galasinska και Galasinski, 2003, Meinhof κ.α., 2003). Ακόμη και ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν πετύχει υψηλό βαθμό ολοκλήρωσης τα εμπορικά εμπόδια στα σύνορα παραμένουν σημαντικά (Helliwell, 1998, Bröcker, 1998). Άρα η κατάργηση των εμπορικών φραγμών δεν επιφέρει αυτόματα ανάπτυξη του διασυνοριακού εμπορίου. Τα μοντέλα ανάλυσης κατά συνέπεια των επιπτώσεων της ολοκλήρωσης στα σύνορα, δε μπορούν να αγνοούν τους μη οικονομικούς φραγμούς στα σύνορα όπως είναι οι πολιτισμικές, ιστορικές ή κοινωνικές διαφορές. Με άλλα λόγια ακόμη και αν τα εμπόδια εξαλειφθούν ολοκληρωτικά, η διασυνοριακή οικονομική αλληλεπίδραση θα είναι μικρότερη σε σχέση με την οικονομική αλληλεπίδραση στο εσωτερικό των χωρών λόγω της «παρείσφρησης» διάφορων «εθνικών παραγόντων» (Brenton και Vancauteren 2001). Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2008, 14(6)

10 114 Λευτέρης Τοπάλογλου, Γιώργος Πετράκος 4. Συμπεράσματα Μέσα από την ανάλυση που προηγήθηκε, επιχειρήθηκε μια θεωρητική επισκόπηση της βιβλιογραφίας αναφορικά με την οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Ειδικότερα, τα ζητήματα που εξετάστηκαν αφορούσαν στις χωρικές δυναμικές που αναπτύσσονται υπό καθεστώς κλειστών συνόρων και οι δυναμικές που αναπτύσσονται όταν οι συνοριακοί φραγμοί καταργούνται. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα κλειστά σύνορα ασκούν σημαντική επίδραση στην εγκατάσταση των οικονομικών δραστηριοτήτων στο χώρο, διαστρεβλώνοντας την αγορά και αυξάνοντας το κόστος του διεθνούς εμπορίου. Ως αποτέλεσμα, σε μια χώρα με κλειστά σύνορα, οι κεντρομόλες χωρικές δυναμικές φαίνονται να επικρατούν, αναπαράγοντας το μοντέλο κέντρο-περιφέρεια (core-periphery), με τις συνοριακές περιφέρειες να χαρακτηρίζονται ως περιοχές μειωμένων ευκαιριών. Στο πλαίσιο αυτό, η αναπτυξιακή προοπτική του συνοριακού χώρου, επαφίεται περισσότερο σε πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης και λιγότερο σε δυναμικές της αγοράς. Επιπλέον ένα σύνορο «τείχος» που δεν επιτρέπει την επικοινωνία, διαστρεβλώνει όχι μόνο την αγορά αλλά και τις αντιλήψεις για τους απέναντι, επιδρώντας αρνητικά στην προοπτική της διασυνοριακής συνεργασίας. Όταν τα σύνορα ανοίγουν, το κόστος του εμπορίου μειώνεται, η προσβασιμότητα δύο γειτονικών χωρών αυξάνεται, μεταναστευτικές ροές εμφανίζονται και η διασυνοριακή οικονομική αλληλεπίδραση γίνεται γενικότερα πιο έντονη. Η επιπλέον ζήτηση που προκαλείται από μια νέα αγορά και οι ευκαιρίες χαμηλού παραγωγικού κόστους, κινητοποιούν φυγόκεντρες δυναμικές. Οι συνοριακές περιφέρειες μέσα σ αυτό το περίγραμμα, μπορεί να μετατραπούν είτε σε περιοχές σημαντικών ευκαιριών, είτε σε περιοχές μεγάλων κινδύνων. Ευκαιριών, στην περίπτωση πρόσβασης σε μια μεγάλη αγορά και εκμετάλλευσης μεγάλων κοστολογικών διαφορών. Κινδύνων, στην περίπτωση αδυναμίας των παραγωγικών δομών να διατηρήσουν παραγωγικές εξειδικεύσεις και θέσεις εργασίας στις νέες συνθήκες ανταγωνισμού. Παρά το γεγονός ότι η κατάργηση των συνοριακών φραγμών εντείνει τη διασυνοριακή αλληλεπίδραση, οι διαχωριστικές γραμμές εξακολουθούν να είναι ευκρινείς, ακόμη και ανάμεσα σε χώρες που έχουν πετύχει υψηλό επίπεδο ολοκλήρωσης. Αυτό σημαίνει την ύπαρξη εμποδίων που πολύ δύσκολα μπορεί να γίνουν μετρήσιμα και να ενσωματωθούν σ ένα θεωρητικό μοντέλο ανάλυσης που δίνει απάντηση στο ερώτημα για τις χωρικές δυναμικές της ολοκλήρωσης στις συνοριακές περιφέρειες. Θα μπορούσαμε γενικότερα να ισχυριστούμε ότι όταν η διασυνοριακή αλληλεπίδραση ενθαρρύνεται, μια «μεταβατική ζώνη» αρχίζει να εμφανίζεται σαν το διπλό πρόσωπο του Ιανού, όπου τα παλιά σύνορα και οι περιορισμοί συνυπάρχουν με το νέο πλαίσιο συνεργασίας και επικοινωνίας. Με άλλα λόγια το «σύνορο-τείχος» είναι παρόν στις ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

11 Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση 115 πρακτικές και στις αντιλήψεις μέσα από μια ιδιότυπη συνύπαρξη με το «σύνορογέφυρα». Βιβλιογραφία BALASSA, B. (1961) The Theory of Economic Integration, Richard Irwin: New York. BEEK, J. VAN, (1996), Samenwerking? Er zijn grenzen!, Syntax Publishers: Tilburg. BOGGS, S. W. (1940), International Boundaries: A Study of Boundary Functions and Problems New York: Columbia University Press. BRENTON, P. and VANCAUTEREN, M. (2001), The Extent of Economic Integration in Europe: Border Effects, Technical Barriers to Trade and Home Bias in Consumption, CEPS Working Document No. 171 BRÖCKER, J. (1998), How would an EU-membership of the Visegrad-countries affect Europe s economic geography?, Annals of Regional Science, Vol. 32, pp BRÖCKER, J (1984), How do international trade barriers affect interregional trade? in: ANDERSSON AE, ISARD VV; PUU T (eds) Regional and industrial development theories, North- Holland, Amsterdam, pp BRUINSMA, F. (1994), De Invloed van Transportinfrastructuur op Ruimtelijke Patronen van Economische Activiteiten, Nederlandse Geografische Studies: Utrecht/Amsterdam. BRÜLHART, M., CROZET, M. and KOENING P. (2004), Enlargement and the EU Periphery: The Impact of Changing Market Potential, Hamburg Institute of International Economics, Discussion Paper 270. CHESIRE, P. (1990), Explaining the recent performance of the European Community s major urban regions, Urban Studies, Vol. 27, pp CLARK, T. (1994), National Boundaries, Border Zones, and Marketing Strategy: A Conceptual Framework and Theoretical Model of Secondary Boundary Effects, Journal of Marketing, 58, COLLIER, W. and VICKERMAN, R.W. (2001), Labour Markets in EU Border Regions: the case of Kent and Nord-Pas de Calais, Working Paper, CERTE, University of Kent at Canterbury. CORVERS, F., DANKBAAR, B. and HASSINK, R. (1994), Nieuwe kansen voor Bedrijven in Grensregion s: Eidrapport, COB/SER: Den Haag. CRUSH, J.S. (1980), On Theorizing Frontier Underdevelopment, Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, Vol. 71(6), DEN BOER, E., (1996), Personal transport and active space, Dutch German cross border networks, ERSA, Zurich, Switzerland. DI TELLA, G. (1982), The Economics of the Frontier, in C.P. KINDLEBERGER and G. DI TELLA (eds), Economics in the Long View, Macmillan, London. DIMITROV, M., PETRAKOS, G., TOTEV, S., and TSIAPA, M. (2002), Cross-Border Cooperation in Southeastern Europe: The enterprise s Point of View, Eastern European Economies, Vol. 41 (5) pp: 5-25 GALASIŃSKA A. and GALASIŃSKI D. (2003), Discursive Strategies for Coping with Sensitive Topics of the Other, Journal of Ethnic and Migration Studies, Vol. 29 (5), pp GIAOUTZI, M., SUAREZ-VILLA, L. and STRATIGEA, A. (1993), Spatial information aspects communication barriers in border areas, in RATTI, R. and REICHMAN, S. (eds), Theory and Practice of transborder cooperation, Verlag Helbing & Lichtenhahn: Basel und Frankfurt am Main. GIERSCH, H. (1940), Economic Union between nations and the location of industries, Review of Economic Studies, Vol. 17, pp GOTTMANN, J. (1980), Centre and Periphery, London, Sage. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2008, 14(6)

12 116 Λευτέρης Τοπάλογλου, Γιώργος Πετράκος HANSEN, N. (1977) The Economic Development of Border Regions, Growth and Change, Vol. 8, pp HANSEN, N. (1983), International Co-operation in Border Regions: an Overview and Research Agenda, International Regional Science Review, Vol 8 (3), pp HELLIWELL, J. (1998), How Much do National Borders Matter, Washington: The Brookings Institution. HILL, C., (1993), The Capability-Expectations Gap, or Conceptualising Europe's Foreign Policy, Journal of Common Market Studies, vol. 31, (3). KAMANN, D.J.F. (1993), Bottlenecks, Barriers and Networks of Actors, in: RATTI, R., and REICHMAN, S. (Eds.), Theory and Practice of Transborder Cooperation, Verlag Helbing & Lichtenhahn: Basel und Frankfurt am Main, KEEBLE, D.; OWENS, P. L.; THOMPSON, Ch. (1982), Regional Accessibility and Economic Potential in the European Community, Regional Studies, Vol. 16, No. 6, pp LÖSCH, A. (1944/1954), The Economics of Location, Yale University Press: New Haven. MACKAY, J.R., (1958), The interactance hypothesis and boundaries in Canada, Canadian Geographer, Vol. 11, pp MCCALLUM J. (1995), National Borders Matter: Canada US Regional Trade Patterns, American Economic Review, Vol. 85 (3), pp MEINHOF U., ARMBRUSTER H. and ROLLO C. (2003), Border Discourse: Changing Identities, Changing Nations, Changing Stories in European Border Communities, Periodic Progress Report, Project No: SERD MONFORT P. and YPERSELE T. (2003), Integration, Regional Agglomeration and International Trade, Discussion Paper No. 3752, Centre for Economic Policy Research NIEBUHR, A. and STILER, S. (2002), Integration effects in border regions. A survey of Economic Theory and Empirical Studies, Discussion Paper, no 179, Hamburg: Hamburg Institute of International Economics. NIJKAMP, P. (1993), Towards a network of regions: The Unites States of Europe, European Planning Studies, Vol. 1 (2). PANTELADIS, G. (2002), Geography and Integration. The case of Greece as a future image for the transition countries of the Balkans, in KOTIOS, A.-PETRAKOS, G., (eds) Restructuring and Development in Southeastern Europe, Volos: South and European Development Center, University of Thessaly Press. RATTI, R. (1993), Spatial and economic effects of frontiers: Overview of traditional and new approaches and theories of border area development, in RATTI, R. and REICHMAN, S. (eds), Theory and Practice of transborder cooperation, Verlag Helbing & Lichtenhahn: Basel und Franfurt am Main. RIETVELD, P. and JANSSEN, L. (1990), Telephone Calls and Communication Barriers, The Case of the Netherlands, The Annals of Regional Science, Vol. 24, pp ROKKAN, S. and Urwin, D. (1983), Economy, Territory, Identity: Politics of West European Peripheries, Sage: London. ROSE A. (2000), One Money, One Market? The Effect of Common Currencies on International Trade, Economic Policy, Vol. 30, pp ROSE, A., and WINCOOP, E., (2001), National Money as a Barrier to Trade: The Real Case for Monetary Union, American Economic Review, Vol. 91-2, RUMLEY, D. (1991), Society, State and Peripherality: The Case of the Thai-Malysian Border Landscape, in: RUMLEY, D., and MINGHI, J.V., The Geography of Border Landscapes, Routledge: New York. SASSEN, S., (2000), Spatialities and Temporalities of the Global: Elements for a Theorization, Public Culture, Vol. 12, (1), pp SUAREZ-VILLA, L., (1992), Twentieth century U.S. Regional and Sectoral Change in Perspective, Survey of Regional Literature, Vol. 20, pp ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

13 Η οικονομική γεωγραφία των συνόρων. Μια συνοπτική βιβλιογραφική επισκόπηση 117 TOPALOGLOU, L., KALLIORAS, D., MANETOS, P. and PETRAKOS G. (2005), A Border Regions Typology in the Enlarged European Union, Journal of Borderlands Studies, Vol. 20 (2). pp VAN HOUTUM, H. (1998), The development of cross-border economic relations, a theoretical and empirical study of the influence of the State border on the development of cross border economic relations between firms in border regions of the Netherlands and Belgium, Tilburg, Center. VAN HOUTUM, H. and T. VAN NAERSSEN (2002). Bordering, Ordering, Othering, Journal of Economic Geography, Vol. 93, pp VAN HOUTUM, H. VAN, DONKERS, M., BOEKEMA, F., HASSINK, R., CONVERS, F. And VAN DEN TILLAART, H. (1996), Ondernemen over de Grens, Tijdschrift voor Economie en Management, XLI (4), pp WEI, S.J. (1996), Intra-National versus International Trade-How Stubborn are Nations in Global Integration?, Working Paper No 5531, NBER Cambridge Massachusetts. ZIELONKA, J. (2001), How new Enlarged borders will reshape the European Union, Journal of Common Market Studies, Vol. 39 (3), pp ΠΕΤΡΑΚΟΣ, Γ. (2000), Η νέα γεωγραφία της ανάπτυξης στην Ευρώπη και η θέση των Βαλκανίων στο ΠΕΤΡΑΚΟΣ, Γ. (επιμ.) Η ανάπτυξη των Βαλκανίων, Βόλος: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2008, 14(6)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. development law 1262/82 in the recent stagnation of investment in Greece

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. development law 1262/82 in the recent stagnation of investment in Greece ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Προσωπικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: Αρτέμης Κουρτέσης Όνομα Πατρός: Βασίλειος Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος με δύο παιδιά Ημ/νία γέννησης: 28 Ιουνίου 1963 E-mail: akourtesis@aktis-sa.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ 7: Θεωρίες Διαπεριφερειακού Εμπορίου

ΔΙΑΛΕΞΗ 7: Θεωρίες Διαπεριφερειακού Εμπορίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΛΕΞΗ 7: Θεωρίες Διαπεριφερειακού Εμπορίου Δρ. Βασίλης

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις στα σύνορα για τις «αρχικές συνθήκες»: Πρόβλημα ή πλεονέκτημα διασυνοριακής αλληλεπίδρασης;

Στάσεις και αντιλήψεις στα σύνορα για τις «αρχικές συνθήκες»: Πρόβλημα ή πλεονέκτημα διασυνοριακής αλληλεπίδρασης; Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 14(7): 119-142 Στάσεις και αντιλήψεις στα σύνορα για τις «αρχικές συνθήκες»: Πρόβλημα ή πλεονέκτημα διασυνοριακής αλληλεπίδρασης; Δρ. Λευτέρης Τοπάλογλου Επιστημονικός Συνεργάτης,

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμικές και Εμπόδια στις Διασυνοριακές Οικονομικές Σχέσεις Ελλάδας Αλβανίας

Δυναμικές και Εμπόδια στις Διασυνοριακές Οικονομικές Σχέσεις Ελλάδας Αλβανίας Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 16(12): 273-292 Δυναμικές και Εμπόδια στις Διασυνοριακές Οικονομικές Σχέσεις ς ς Παύλος Ηλιακόπουλος Φοιτητής ΤΜΧΠΠΑ Βαγγέλης Καβαδάς Φοιτητής ΤΜΧΠΠΑ Γιώργος Πατσέας Φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιούχος του Οικονομικού Τμήματος της Ανώτατης Σχολής Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών (Οκτώβριος 1982).

Πτυχιούχος του Οικονομικού Τμήματος της Ανώτατης Σχολής Οικονομικών και Εμπορικών Επιστημών (Οκτώβριος 1982). Γιώργος Πετράκος Οικονομολόγος Ph.D., Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 1. Βιογραφικά Στοιχεία Ημερομηνία γεννήσεως: 28 Ιανουαρίου 1960 Τόπος γεννήσεως: Χαλκίδα Ευβοίας Οικογενειακή κατάσταση: Έγγαμος

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πετράκος. Οικονομολόγος Ph.D., Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. 1. Βιογραφικά Στοιχεία. Ημερομηνία γεννήσεως: 28 Ιανουαρίου 1960

Γιώργος Πετράκος. Οικονομολόγος Ph.D., Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. 1. Βιογραφικά Στοιχεία. Ημερομηνία γεννήσεως: 28 Ιανουαρίου 1960 Γιώργος Πετράκος Οικονομολόγος Ph.D., Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 1. Βιογραφικά Στοιχεία Ημερομηνία γεννήσεως: 28 Ιανουαρίου 1960 Τόπος γεννήσεως: Οικογενειακή κατάσταση: Τηλέφωνο: Fax: e-mail: Χαλκίδα

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές

Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Διεθνές εμπόριο και παραγωγικοί συντελεστές Κλασική, Νεοκλασική και σύγχρονη προσέγγιση Προκλασικοί Μερκαντιλισμός Κλασικοί David Ricardo(συγκριτικό πλεονέκτημα) Το αγαθό με το χαμηλότερο κόστος ευκαιρίας

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση

Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αναπτυξιακά προβλήματα της Ελληνικής Οικονομίας πριν και κατά την κρίση Αντώνης Γεωργόπουλος Καθηγητής Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Πατρών Main literature on Investment Development Path RAJNEESH

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1.3.Ξένες γλώσσες Αγγλικά πολύ καλά 1.4.Τεχνικές γνώσεις

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. 1.3.Ξένες γλώσσες Αγγλικά πολύ καλά 1.4.Τεχνικές γνώσεις 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοµατεπώνυµο: Παπαγεωργίου Γεώργιος του Ιωάννη. ιεύθυνση κατοικίας: ηµητρακοπούλου 10 Φάρσαλα Έγγαµος, πατέρας δύο (2) παιδιών. Τηλέφωνα: 6984143143, 2491022594

Διαβάστε περισσότερα

«ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ»

«ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ» ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ: 2012-2013 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης

Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Η γεφύρωση της οικονομικής θεωρίας και της εφαρμοσμένης οικονομικής ανάλυσης: η χρησιμότητα μίας ενημερωμένης οικονομικής Βιβλιοθήκης Αθήνα, 6 Μαρτίου 2015 Πέτρος Μηγιάκης Δ/νση Οικονομικής Ανάλυσης και

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ανάπτυξη

Περιφερειακή Ανάπτυξη ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιφερειακή Ανάπτυξη Διάλεξη 3: Το Περιφερειακό Πρόβλημα (κεφάλαιο 1, Πολύζος Σεραφείμ) Δρ. Βασιλείου Έφη Τμήμα Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. OæEI EYE I IA T H N E A A KAI THN EYPø H

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. OæEI EYE I IA T H N E A A KAI THN EYPø H ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Α.Ε. M E E T H 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 A 2006 OæEI EYE I IA T H N E A A KAI THN EYPø H M E E T E ISBN: 960-88513 - 4-3 ΟΨΕΙΣ ΕΥΕΛΙΞΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΚΑΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα

Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Η οικονομία της γνώσης και η απόδοση της καινοτομίας στην Ελλάδα Δρ. Ιωάννης Χατζηκιάν, Επιστημονικός Συνεργάτης Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων, ΣΔΟ, ΤΕΙ Αθηνών, Εισήγηση στην ημερίδα του Γραφείου Διαμεσολάβησης

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D.

Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. Πλαίσια Χωρικού Σχεδιασµού στον Ευρωπαϊκό και Ελληνικό χώρο : πολιτικές και θεσµοί Αθηνά Γιαννακού ρ. Χωροτάκτης-Πολεοδόµος (M.Sc.&Ph.D. LSE) ΜΕΡΟΣ 1 Ο χωρικός σχεδιασµός στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς'

Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Συνέδριο ΜΟΔΙΠ ΑΤΕΙ-Θ *-* Νοεμβρίου 2012 Grand Hotel Θεσσαλονίκη Η Αξιολόγηση ως συνιστώσα του Στρατηγικού Σχεδιασμού υπό το πρίσμα της 'Αθηνάς' Παναγιώτης Τζιώνας Αντιπρόεδρος ΑΤΕΙ-Θ Συμπεράσματα Τα Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια και η Σημασία της Τιμής

Η Έννοια και η Σημασία της Τιμής 1 κ ε φ ά λ α ι ο Η Έννοια και η Σημασία της Τιμής 1.1 Εισαγωγή Το παρόν κεφάλαιο εξετάζει την έννοια της τιμής σε συνδυασμό με τη σημασία της τόσο για την ίδια την επιχείρηση όσο και γενικότερα για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION

THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION THE ROUTE OF THE WESTERN BALKANS TOWARDS EUROPEAN UNION Professor Angelos Kotios Albania, November 2013 1 Αντικείμενο παρουσίασης Χαρακτηριστικά της περιοχής Λόγοι για την καθυστέρηση στην ενσωμάτωση τω

Διαβάστε περισσότερα

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED:

1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: Ε ΘΝΙΚΟ Μ ΕΤΣΟΒΙΟ Π ΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1η Ελληνο - Γαλλική & Διεθνής Συνάντηση, SD-MED: «Πολιτικές χωρικού σχεδιασμού και διευθέτησης

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Αχιλλέας Μητσός Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον Στο μάθημα αναλύονται οι οικονομικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η έκταση,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου

Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου c Πανεπιστήμιο Στερεάς Ελλάδας Τμήμα Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης Διαλέξεις Μαθήματος Οικονομική Γεωγραφία Ε Εξαμήνου Διδάσκων: Δρ. Χρίστος Απ. Λαδιάς ΘΕΩΡΙΕΣ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΟΥΣ ΤΟΜΕΑ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

2. ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ - ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

2. ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ - ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 2. ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ - ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 2.1 Χαρακτηριστικά του Συστήματος Η μεταφορική υποδομή μιας χώρας ή μιας περιοχής δημιουργείται για την εξυπηρέτηση των οικονομικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Λέκτορας Γεώργιος Γαλανός ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΑΛΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Προσωπικά Στοιχεία. Γαλανός Γεώργιος. Mail: galgeorg@unipi.

Λέκτορας Γεώργιος Γαλανός ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΑΛΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Προσωπικά Στοιχεία. Γαλανός Γεώργιος. Mail: galgeorg@unipi. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΑΛΑΝΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Προσωπικά Στοιχεία Γαλανός Γεώργιος Mail: galgeorg@unipi.gr 1 / 14 Σπουδές - Διδάκτωρ Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστημίου Πειραιά - Θέμα «ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Διαλέξεις και Ασκήσεις Πράξης. Ελληνική. ΝΑΙ (στην Αγγλική)

Διαλέξεις και Ασκήσεις Πράξης. Ελληνική. ΝΑΙ (στην Αγγλική) ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές μονάδες απονέμονται σε διακριτά

Διαβάστε περισσότερα

Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης

Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης Ενημερωτική Εσπερίδα ΤΕΕ Μαγνησίας και Κοσμητείας Πολυτεχνικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας με θέμα: Οι επαγγελματικές προοπτικές των μηχανικών Νέοι τομείς ανάπτυξης ΑΠΟΦΟΙΤΟΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών

Μάθημα: Management και Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ PANTEION UNIVERSITY OF SOCIAL AND POLITICAL SCIENCES DEPARTMENT OF ECONOMIC & REGIONAL DEVELOPMENT Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Email: vrapanos@econ.uoa.gr

Email: vrapanos@econ.uoa.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2008-2009 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Μάθηµα: ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Γραφείο 305, Σταδίου 5 ιδασκαλία: Β. Ράπανος Ηµέρα και ώρα µαθήµατος: Τρίτη, 11.00-14.00 Ώρες γραφείου:

Διαβάστε περισσότερα

2. Giaoutzi, M. and Stratigea, A. (1990). Spatial Barriers in Information and Communication Systems. NETCOM, Vol. 4, No 1, Avril, pp. 84-101.

2. Giaoutzi, M. and Stratigea, A. (1990). Spatial Barriers in Information and Communication Systems. NETCOM, Vol. 4, No 1, Avril, pp. 84-101. ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ 1. Giaoutzi, M. and Stratigea, A. (1990). Greek Contribution Modelling Barriers to Communication Telephone Data and Postal Traffic (Results of the Paper Telephone Calls and Communication Barriers

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφία Φακέλων ΑΞΕ

Βιβλιογραφία Φακέλων ΑΞΕ Copyright 2014 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) Λεωφ. Βασιλ. Σοφίας 49, 106 76 Αθήνα Τηλ.: +30 210 7257 110 Fax: +30 210 7257 114 www.eliamep.gr eliamep@eliamep.gr ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 4) Ιστορία των γυναικών και του φύλου Ανδρονίκη Διαλέτη Η ιστορία των γυναικών έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η ΧΩΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ι. ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Οι κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές επηρεάζουν τον χώρο. Ο Χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικά Στοιχεία. Γαλανός Γεώργιος. Λέκτορας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων. Mail: galgeorg@unipi.gr. Οικογενειακή Κατάσταση Έγγαμος.

Προσωπικά Στοιχεία. Γαλανός Γεώργιος. Λέκτορας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων. Mail: galgeorg@unipi.gr. Οικογενειακή Κατάσταση Έγγαμος. Προσωπικά Στοιχεία Γαλανός Γεώργιος Λέκτορας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων Mail: galgeorg@unipi.gr Οικογενειακή Κατάσταση Έγγαμος Σπουδές Διδάκτωρ Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστημίου Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ/EIE. Εθνικό Σημείο Επαφής. Περιφέρειες της Γνώσης Ειδικό Πρόγραμμα ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ. Αθήνα, 12 Οκτωβρίου 2010 Γεωργία Τζένου

ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ/EIE. Εθνικό Σημείο Επαφής. Περιφέρειες της Γνώσης Ειδικό Πρόγραμμα ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ. Αθήνα, 12 Οκτωβρίου 2010 Γεωργία Τζένου ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ/EIE Εθνικό Σημείο Επαφής Περιφέρειες της Γνώσης Ειδικό Πρόγραμμα ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Αθήνα, 12 Οκτωβρίου 2010 Γεωργία Τζένου Περιφερειακή ανάπτυξη μέσω έρευνας & τεχνολογίας Ενσωμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 2015-2016 ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΣΥΝEΡΓΑΖΟΜΕΝΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ERASMUS ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 2Σ5 23: ΨΗΦΙΑΚΕΣ - ΕΥΦΥΕΙΣ ΠΟΛΕΙΣ

Μάθημα 2Σ5 23: ΨΗΦΙΑΚΕΣ - ΕΥΦΥΕΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ KAI ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Μάθημα 2Σ5 23: ΨΗΦΙΑΚΕΣ - ΕΥΦΥΕΙΣ ΠΟΛΕΙΣ Διδάσκων: Νίκος Κομνηνός, καθηγητής ΑΠΘ Θεσσαλονίκη Οκτώβριος 2012 1. Εισαγωγή Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 2015-2016 ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΣΥΝEΡΓΑΖΟΜΕΝΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ERASMUS ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΣΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ιευθυντής: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Ι. ΣΤΑΜΟΥ, Καθηγητής ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλης Αυδίκος Λέκτορας, Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών

Βασίλης Αυδίκος Λέκτορας, Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών Βασίλης Αυδίκος Λέκτορας, Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πάντειον Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών v.avdikos@gmail.com v.avdikos@panteion.gr Σπουδές PhD, Department of Town

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Université de Paris Dauphine Ινστιτούτο Διπλωματίας Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. ΟΟΣΑ (1996), The OECD Jobs Strategy Technology, Productivity and Job Creation, Volume 1, Paris.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. ΟΟΣΑ (1996), The OECD Jobs Strategy Technology, Productivity and Job Creation, Volume 1, Paris. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 Για παράδειγµα, σε µία πρόσφατη καταγραφή, το 15% των αυστραλιανών επιχειρήσεων ανέφερε ότι είχε αποφασίσει οργανωτικές καινοτοµίες, έναντι 13% των επιχειρήσεων που είχε υιοθετήσει Τεχνολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο τοπίο των συνόρων στην Ευρώπη

Το νέο τοπίο των συνόρων στην Ευρώπη Αγορά Χωρίς Σύνορα Τόμος 15 (1) 2009: 30-49 Λευτέρης Τοπάλογλου* Το νέο τοπίο των συνόρων στην Ευρώπη Περίληψη: Τη σύγχρονη εικόνα των συνόρων και του συνοριακού χώρου της Ευρώπης τη συνθέτουν μια σειρά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ «ΣΠΟΥΔΑΙ», Τόμος 52, Τείχος 4ο, (2002), Πανεπιστήμιο Πειραιώς / «SPOUDAI», Vol. 52, No 4, (2002), University of Piraeus ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013

Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέματα διπλωματικών εργασιών έτους 2012-2013 Θέμα 1: Διασύνδεση μεταφορών μικρών και μεγάλων αποστάσεων Εισαγωγή Στη λευκή βίβλο «WHITE PAPER Roadmap to a Single European Transport Area Towards a competitive

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη, 13 Νοεμβρίου 2014

Θεσσαλονίκη, 13 Νοεμβρίου 2014 Θεσσαλονίκη, 13 Νοεμβρίου 2014 Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Ο ΣΕΒΕ ιδρύθηκε το 1975, ως σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και αποτελεί σήμερα έναν από τους μεγαλύτερους συνδέσμους επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

4000 specialists, 600 local points, more than 50 countries in Europe and beyond

4000 specialists, 600 local points, more than 50 countries in Europe and beyond 4000 specialists, 600 local points, more than 50 countries in Europe and beyond Wherever you are, we re there to support small business Providing information and advice on market opportunities, European

Διαβάστε περισσότερα

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα»

«Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» «Καθ οδόν προς την προσβασιμότητα» του Andrea Campagna, τεχνικού & επιστημονικού συντονιστή του έργου FutureMed Project n 2S-MED11-29 Project co-funded by the European Regional Development Fund (ERDF)

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59.

K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. K. Oatley & J. Jenkins, Συγκίνηση: Ερμηνείες και Κατανόηση (μεταφ. Μ. Σόλμαν, Μπ. Ντάβου) Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004, σελ. 41-59. Εισαγωγή Περί Μελέτης της Συγκίνησης Τα πάθη Μόνον αυτά δίνουν τη νοημοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Σ.Ε.Μ.Π.Χ.Π.Α.)

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Σ.Ε.Μ.Π.Χ.Π.Α.) Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2013 Αριθμ. Πρωτ.: 3 Προς: 1. Υπουργείο Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Υπόψη: α) Υπουργού κου Χατζηδάκη Δ/νση: Νίκης 5-7, 10180 Αθήνα Fax: 210 3332775

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

DNB W o r k i n g P a p e r. Forecasting Financial Stress. No. 292 / April 2011. Jan Willem Slingenberg and Jakob de Haan

DNB W o r k i n g P a p e r. Forecasting Financial Stress. No. 292 / April 2011. Jan Willem Slingenberg and Jakob de Haan DNB Working Paper No. 292 / April 2011 Jan Willem Slingenberg and Jakob de Haan Forecasting Financial Stress DNB W o r k i n g P a p e r Forecasting financial stress Jan Willem Slingenberg and Jakob de

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Γ. Οικονόμου Μάρτιος 2001 - I -

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ. Γ. Οικονόμου Μάρτιος 2001 - I - ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχάριστο χρέος αποτελεί για μένα η μνεία των προσώπων που συνέβαλαν, τους τελευταίους εννέα μήνες, στην ολοκλήρωση αυτής της μελέτης. Θα ήθελα λοιπόν στο σημείο αυτό να ευχαριστήσω τον κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Ανθρώπινοι Πόροι και Ανάπτυξη Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων

Ειδικά Θέματα Οικονομικής Ανάπτυξης : Επιχειρηματικότητα. Ανθρώπινοι Πόροι και Ανάπτυξη Θεωρία και Στρατηγική Πολυεθνικών Επιχειρήσεων ΕΚΠΑ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ERASMUS 2015-2016 ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΕ ΣΥΝEΡΓΑΖΟΜΕΝΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ERASMUS ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Άστυ Θεσσαλών: Οικονομική και Κοινωνική Διάρθρωση των Θεσσαλικών Πόλεων

Άστυ Θεσσαλών: Οικονομική και Κοινωνική Διάρθρωση των Θεσσαλικών Πόλεων Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 13(11): 277-290 Άστυ Θεσσαλών: Οικονομική και Κοινωνική Διάρθρωση των Θεσσαλικών Πόλεων Σωτήρης Παυλέας Υποψήφιος Διδάκτορας, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΥΧΟΣ ISSUE ΕΤΟΣ 12 YEAR 2009 ΣυντακτικH ΕπιτροπH ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΚΑΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΓΟΣΠΟΔΙΝΗ ΑΣΠΑ ΔΕΦΝΕΡ ΑΛΕΞΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΟΛΓΑ ΨΥΧΑΡΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΑΘΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία:

Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Πολιτισμός και ψυχοπαθολογία: Επιπτώσεις στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες και τις οικογένειές τους Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών vpavlop@psych.uoa.gr http://www.psych.uoa.gr/~vpavlop

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα συγκέντρωσης σε διαφορετικούς τομείς της οικονομικής δραστηριότητας στις περιφέρειες της ΕΕ-27: δείγματα μερικής απο-συγκέντρωσης;

Πρότυπα συγκέντρωσης σε διαφορετικούς τομείς της οικονομικής δραστηριότητας στις περιφέρειες της ΕΕ-27: δείγματα μερικής απο-συγκέντρωσης; Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 16(2): 13-42 Πρότυπα συγκέντρωσης σε διαφορετικούς τομείς της οικονομικής δραστηριότητας στις περιφέρειες της ΕΕ-27: δείγματα μερικής απο-συγκέντρωσης; Μαρία Τσιάπα Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. Προσεγγίσεις στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του σχολείου

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. Προσεγγίσεις στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του σχολείου Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση οντολογιών στη χαρτογράφηση γνώσης: Μελέτη περίπτωσης σε μία ακαδημαϊκή βιβλιοθήκη

Χρήση οντολογιών στη χαρτογράφηση γνώσης: Μελέτη περίπτωσης σε μία ακαδημαϊκή βιβλιοθήκη Χρήση οντολογιών στη χαρτογράφηση γνώσης: Μελέτη περίπτωσης σε μία ακαδημαϊκή βιβλιοθήκη Σοφία Ζαπουνίδου 1. Εισαγωγή Η Διαχείριση Γνώσης (ΔΓ) αποτελεί μία νέα προσέγγιση στη διοίκηση οργανισμών, οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Χωρικός σχεδιασμός και τοπική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Χωρικός σχεδιασμός και τοπική ανάπτυξη στην Ελλάδα Χωρικός σχεδιασμός και τοπική ανάπτυξη στην Ελλάδα Δρ Γεώργιος Μ. Κορρές Καθηγητής Τμήμα Γεωγραφίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Δρ Αικατερίνη Κόκκινου* μεταδιδακτορική ερευνήτρια Τμήμα Γεωγραφίας Εργαστήριο Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

γηγενών στην αγορά εργασίας

γηγενών στην αγορά εργασίας Οι μετανάστες και η θέση των γηγενών στην αγορά εργασίας Ημερίδα Τράπεζας της Ελλάδος με θέμα: Η ελληνική αγορά εργασίας: χαρακτηριστικά, εξελίξεις και προκλήσεις Αθήνα,, 22 Μαρτίου 2010 Κώστας Ν. Κανελλόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

IMES DISCUSSION PAPER SERIES

IMES DISCUSSION PAPER SERIES IMES DISCUSSION PAPER SERIES Will a Growth Miracle Reduce Debt in Japan? Selahattin mrohorolu and Nao Sudo Discussion Paper No. 2011-E-1 INSTITUTE FOR MONETARY AND ECONOMIC STUDIES BANK OF JAPAN 2-1-1

Διαβάστε περισσότερα

The Marie Curie Actions in FP7 People Programme. ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ National Contact Point (Attica)

The Marie Curie Actions in FP7 People Programme. ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ National Contact Point (Attica) The Marie Curie Actions in FP7 People Programme ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ National Contact Point (Attica) FP7 overview (2007-2013) EU s main instrument for funding research FP7 overview (2007-2013) FP7 overview

Διαβάστε περισσότερα

Τέλος, είναι Πρόεδρος του Εθνικού Συστήµατος Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ) Α.Ε.

Τέλος, είναι Πρόεδρος του Εθνικού Συστήµατος Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ) Α.Ε. Ο Γεώργιος Αναστασόπουλος είναι Αναπληρωτής Στρατηγικού και Διεθνούς Μάνατζµεντ του Τµήµατος Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστηµίου Πατρών. Πραγµατοποίησε τη διδακτορική του διατριβή στο University of

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΜΟ.ΔI.Π.) Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΜΒΑ 7.5. Εξάμηνα Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων. Τμήμα

ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΜΒΑ 7.5. Εξάμηνα Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων. Τμήμα ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΜΒΑ Κωδικός Μαθήματος Τίτλος Μαθήματος Πιστωτικές Μονάδες (ECTS) MΒΑN 805DG Οικονομική της (Παγκόσμιας) Αγοράς Τροφίμων και Γεωργικών Προϊόντων 7.5 Τμήμα Εξάμηνα Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η υπηρεσία ως κυρίαρχη λογική στο Μάρκετινγκ

Η υπηρεσία ως κυρίαρχη λογική στο Μάρκετινγκ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ «Εισαγωγή στο Μάρκετινγκ» Ακαδ. Έτος 2007-2008 Μέρος 1ο Δρ. Δέσποινα Καραγιάννη, Επ.Καθηγήτρια του Μάρκετινγκ Η υπηρεσία ως κυρίαρχη λογική στο Μάρκετινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Mega Trend No7: 4PL & LLPs

Mega Trend No7: 4PL & LLPs Mega Trend No7: 4PL & LLPs 151 24, MAROUSSI, - GREECE 1 Οι εταιρείες Διεθνώς επιλέγουν συνεργασίες με 3PL εταιρείες Results Logistics Cost Reduction 11% Inventory Cost Reduction 6% 2014 Study Logistics

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

OPEN DAYS 2015 LOCAL EVENTS COUNTRY LEAFLET ΕΛΛΑΔΑ

OPEN DAYS 2015 LOCAL EVENTS COUNTRY LEAFLET ΕΛΛΑΔΑ OPEN DAYS 2015 LOCAL EVENTS COUNTRY LEAFLET ΕΛΛΑΔΑ INDEX I. Regional Partnerships Official Partners of the OPEN DAYS 2015 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ 3 Περιφέρεια ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 4 2 I. Regional Partnerships Official

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Επισκόπηση Τύποι οικονομιών κλίμακας Τύποι ατελούς ανταγωνισμού Ολιγοπώλιο και μονοπώλιο Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 3o Πανελλήνιο Συνέδριο Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης ΤΜ ΠΘ, Βόλος 27-30 Σεπτ. 2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΝ ΣΤΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Μηχανικός ΠΘ,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14 Περιεχόμενα Πρόλογος 14 Κεφάλαιο 1 Ιστορική εξέλιξη των πόλεων 17 1.1 Ορισμός της πόλης και βασικές έννοιες.................... 17 1.2 Η εξέλιξη των πόλεων............................... 21 1.3 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα παραδοσιακά συστήματα συνιστά το γεγονός ότι διδάσκοντες και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «ΑΝΑΚΑΜΠΤΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» Σηµαντική έρευνα διεξήχθη από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Συµβούλων Μάνατζµεντ (FEACO-European Federation of Management Consultancies

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

1. Oil Prices and Economic Activity in Greece, Economic Change and Restructuring, 2013, pp.1-13.

1. Oil Prices and Economic Activity in Greece, Economic Change and Restructuring, 2013, pp.1-13. Ευαγγελία Παπαπέτρου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τµήµατος Οικονοµικών Επιστηµών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκει στο προπτυχιακό πρόγραµµα Οικονοµικά της Εργασίας, Μακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 «GREECE BULGARIA» Timeline 02 Future actions of the new GR-BG 20 Programme June 2015: Re - submission of the modified d Programme according

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας

Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Εισαγωγή στη Διοίκηση της Καινοτομίας Οικονομικά για Μη Οικονομολόγους Ενότητα 6: Καθηγητής: Κώστας Τσεκούρας Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Σκοποί ενότητας Σκοπός της παρούσας ενότητας είναι η παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Κατ/νση Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μοντέλα στρατηγικής διοίκησης και

Διαβάστε περισσότερα