ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΜΣ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΟΠΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΜΣ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΟΠΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ"

Transcript

1 ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΜΣ ΣΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΠΟΠΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΠΡΩΤΕΙΝΑΣΩΝ ΣΤΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΤΩΝ ΕΣΩ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΩΝ ΦΛΕΒΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ Δροσοπούλου Κωνσταντίνα Βιολόγος Επιβλέπων Καθηγητής: Γυφτόπουλος Κωνσταντίνος Πάτρα, Δεκέμβριος 2013

2 ΜΕΛΗ ΤΡΙΜΕΛΟΥΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Παπαδάκη Πέτρου Ελένη Καθηγήτρια, Τομέας Βασικών Ιατρικών Επιστημών ΙΙ, Εργαστήριο Ανατομίας, Πανεπιστήμιο Πατρών Κουρέα Ελένη Επίκουρη Καθηγήτρια, Τομέας Κλινικών Εργαστηρίων, Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής, Πανεπιστήμιο Πατρών Γυφτόπουλος Κωνσταντίνος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τομέας Βασικών Ιατρικών Επιστημών ΙΙ, Εργαστήριο Ανατομίας, Πανεπιστήμιο Πατρών 1

3 Πίνακας περιεχομένων 1. EIΣΑΓΩΓΗ... 6 ΑΝΔΡΙΚΟ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ... 7 Στοιχεία ανατομίας όρχεως... 7 Στοιχεία ιστολογίας όρχεως... 8 Στοιχεία εμβρυολογίας όρχεως ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Στοιχεία ανατομίας αγγειακού συστήματος Στοιχεία ιστολογίας αγγειακού συστήματος Στοιχεία εμβρυολογίας αγγειακού συστήματος ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΚΙΡΣΟΕΙΔΩΣ ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΩΝ ΦΛΕΒΩΝ ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ Παθογένεια-εντόπιση κιρσοκήλης Ταξινόμηση και διάγνωση κιρσοκήλης Αντιμετώπιση της κιρσοκήλης Κλασσικές και νεότερες χειρουργικές προσπελάσεις-τεχνικές ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΟΣ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΘΑΝΑΤΟΣ- ΑΠΟΠΤΩΣΗ Η ενδογενής οδός της απόπτωσης Η εξωγενής οδός της απόπτωσης Απόπτωση και νοσήματα Απόπτωση και κιρσοειδώς διευρυμένες φλέβες κάτω άκρων Απόπτωση και κιρσοειδείς έσω σπερματικές φλέβες ΜΕΤΑΛΛΟΠΡΩΤΕΙΝΑΣΕΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ ΧΩΡΟΥ (EXTRACELLULAR MATRIX, ECM) Δομή μεταλλοπρωτεϊνασών Ταξινόμηση μεταλλοπρωτεϊνασών Ρύθμιση της δραστηριότητας των ΜΜPs Βιολογικές επιδράσεις MMPs ΑΝΟΣΟΙΣΤΟΧΗΜΕΙΑ Eπιλογή αντισωμάτων Μέθοδοι ανοσοϊστοχημείας Επεξεργασία-προετοιμασία ιστικών δειγμάτων με σκοπό τη μελέτη σε φωτονικό μικροσκόπιο Ανάκτηση αντιγόνου (Αntigen retrieval)

4 Χρώση της αντίδρασης αντιγόνου-αντισώματος ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ-ΥΠΟΘΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ Ασθενείς και δείγματα Ανοσοϊστοχημική χρώση Ανοσοϊστοχημική εκτίμηση Στατιστική ανάλυση αποτελεσμάτων ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Ανοσοϊστοχημική έκφραση δεικτών Anti SMA (Smooth muscle actin) Cas Cas Bcl MMP ΜΜP TΙΜP Συσχετίσεις αποτελεσμάτων Ανοσοϊστοχημική έκφραση της Cas Ανοσοϊστοχημική έκφραση της MMP Ανοσοϊστοχημική έκφραση της MMP Ανοσοϊστοχημική έκφραση του TIMP ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ/SUMMARY ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 ..Αντί προλόγου Η παρούσα εργασία πραγματοποιήθηκε στο εργαστήριο Ανατομίας- Ιστολογίας- Εμβρυολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών εν έτη , στα πλαίσια εκπόνησης διπλωματικής εργασίας για την απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών στις Εφαρμογές των Βασικών Ιατρικών Επιστημών. Το να είσαι ταυτοχρόνως προπτυχιακή και μεταπτυχιακή φοιτήτρια στην Ιατρική σχολή δεν είναι καθόλου εύκολο εγχείρημα, για το λόγο αυτό θα ήθελα να ευχαριστήσω από καρδιάς όλους εκείνους που με τον τρόπο τους με βοήθησαν να τα καταφέρω. To μεγαλύτερο ευχαριστώ το οφείλω στο Δάσκαλο μου, Αναπληρωτή Καθηγητή Ανατομίας κύριο Γυφτόπουλο Κωνσταντίνο για την εμπιστοσύνη που από την πρώτη στιγμή έδειξε στο πρόσωπο μου, και την ευκαιρία που μου έδωσε να ενταχθώ στην ερευνητική ομάδα του εργαστηρίου Ανατομίας. Η καλή του διάθεση, ο τρόπος σκέψης του και η υπομονή του, ήταν για μένα πολύ σημαντικά στηρίγματα ώστε να αντιμετωπίσω τις δυσκολίες που προέκυψαν κατά την διάρκεια πραγματοποίησης των πειραμάτων, και ιδιαίτερα τον πρώτο καιρό. Τον ευχαριστώ για την κατανόηση που έδειξε απέναντι στις αυξημένες μου υποχρεώσεις και για το γεγονός ότι ήταν πάντα πρόθυμος να συζητήσουμε οτιδήποτε με απασχολούσε, αλλά και να με συμβουλεύσει όταν οι περιστάσεις το απαιτούσαν. Θα ήθελα επίσης να τον ευχαριστήσω θερμά για την εξασφάλιση των δειγμάτων, τη στατιστική επεξεργασία των αποτελεσμάτων, καθώς και για τη βοήθεια του, και τις παρατηρήσεις του κατά τη συγγραφή της παρούσας μελέτης. Θα αποτελεί για μένα πάντα Πρότυπο Ανθρώπου, Καθηγητή και Γιατρού. Ιδιαιτέρως θα ήθελα να ευχαριστήσω την Καθηγήτρια Ανατομίας κυρία Παπαδάκη-Πέτρου Ελένη για όλη την υποστήριξη και τη βοήθεια που μου προσέφερε κατά τη διάρκεια παραμονής μου στο εργαστήριο. Την ευχαριστώ πολύ για το χρόνο που αφιέρωσε για την ανοσοϊστοχημική εκτίμηση των δειγμάτων και τη λήψη φωτογραφιών, για τις συμβουλές της, καθώς και για τις κατευθύνσεις που μου έδωσε όσον αφορά την αναζήτηση της βιβλιογραφίας. Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογικής Ανατομικής κυρία Ελένη Κουρέα για το ουσιατικό ενδιαφέρον της για την ολοκλήρωση της μελέτης καθώς και για τις πολύ χρήσιμες παρατηρήσεις της κατά τη συγγραφή της παρούσας μελέτης. Ένα ξεχωριστό ευχαριστώ οφείλω στον υποψήφιο Διδάκτορα Ιωάννη Λιλή για όλη την βοήθεια που μου προσέφερε από την πρώτη στιγμή στο εργαστήριο. 4

6 Είναι ο άνθρωπος που μου έμαθε τι σημαίνει «ανιδιοτελής βοήθεια», που με υπομονή και επιμονή με δίδαξε την τεχνική της ανοσοϊστοχημείας και μοιράστηκε μαζί μου την απογοήτευση όταν τα αποτελέσματα δεν ήταν τα επιθυμητά. Τον ευχαριστώ για όλη την υποστήριξη του, τόσο στα πλαίσια του μεταπτυχιακού όσο και εκτός αυτού, καθώς και για την πολύτιμή βοήθεια του κατά τη διάρκεια συγγραφής της παρούσας μελέτης. Θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω και τα υπόλοιπα μέλη του εργαστηρίου Ανατομίας αλλά και Φυσιολογίας για το ευχάριστο κλίμα που επικρατούσε καθημερινά στο εργαστήριο καθώς και για τη βοήθεια που μου προσέφεραν όποτε και αν τη χρειάστηκα. Επιπλέον θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συμφοιτητές μου στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα, με τους οποίους μας συνδέει πια και φιλία, για τη βοήθεια και το ευχάριστο κλίμα που επικρατούσε κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, κάτι που έκανε την πραγματοποίηση των πολλαπλών εργασιών περισσότερο ευχάριστη. Θα ήθελα να ευχαριστήσω επίσης και όλους εκείνους τους «αφανείς ήρωες» από το φιλικό μου περιβάλλον, και ιδιαίτερα την Ουρανία Κωστοπούλου, την Πολυξένη Ζαχαράκη και τη Δήμητρα Κεχαγιά, οι οποίες αποτελούν ανεκτίμητα στηρίγματα και με βοηθούν σε κάθε βήμα της ζωής μου. Τις ευχαριστώ που βρίσκονται πάντα δίπλα μου, και με την ευκαιρία αυτή θα ήθελα να τις ευχαριστήσω για την υποστήριξη και την ατέλειωτη υπομονή τους την περίοδο προετοιμασίας για την εισαγωγή μου στην Ιατρική Σχολή. Για το τέλος άφησα τρείς πολύ σημαντικούς ανθρώπους για μένα, τους γονείς μου, Γιάννη και Νίκη, και την αδελφή μου, Ελευθερία. Είναι οι άνθρωποι που με αγαπούν, βρίσκονται πάντα δίπλα μου και με στηρίζουν με όλες τους τις δυνάμεις. Θα ήθελα να τους ευχαριστήσω για όλα όσα κάνουν για μένα, για την εμπιστοσύνη και την υπομονή που έχουν δείξει όλα αυτά τα χρόνια που βρίσκομαι μακριά τους, και για το ότι με έμαθαν να αγωνίζομαι για να κάνω πραγματικότητα τα όνειρα μου. Τους οφείλω όλα όσα έχω καταφέρει μέχρι σήμερα. Στους τελευταίους αφιερώνω την εργασία αυτή.. Κωνσταντίνα Δροσοπούλου Πάτρα, Δεκέμβριος

7 Γενικό Μέρος Εισαγωγή Εισαγωγή 6

8 1. EIΣΑΓΩΓΗ ΑΝΔΡΙΚΟ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Στοιχεία ανατομίας όρχεως Το αναπαραγωγικό σύστημα του άρρενος αποτελείται από δύο βασικά στοιχεία: τις γονάδες και το σύμπλεγμα των αδένων και των πόρων που αποτελούν τα αναπαραγωγικά επικουρικά όργανα. Οι γονάδες του άρρενος είναι οι όρχεις, και είναι υπεύθυνες για την παραγωγή των γαμετών, δηλαδή των απλοειδών κυττάρων (σπερματοζωαρίων) που είναι αναγκαία για την αναπαραγωγή. Οι γονάδες επίσης συνθέτουν και εκκρίνουν ορμόνες που είναι απαραίτητες για τη λειτουργική κατάσταση των αναπαραγωγικών οργάνων, τoν έλεγχο της έκλυσης των γοναδοτροπινών και τη διαμόρφωση της αναπαραγωγικής συμπεριφοράς (Glenn Bastian, An illustrated Review of Anatomy and Physiology: Τhe Reproductive System, 1 st Edition, 1997). Οι όρχεις αποτελούνται από τα σπερματικά σωληνάρια και τα διάμεσα κύτταρα του Leydig, που είναι εντοπισμένα στα ενδιάμεσα διαστήματα μεταξύ γειτονικών σωληναρίων. Τα σπερματικά σωληνάρια επενδύονται από σπερματικό επιθήλιο, που βρίσκεται στην εσωτερική επιφάνεια της βασικής μεμβράνης. Η βασική μεμβράνη αφορίζεται από έναν λεπτό εξωτερικό υμένα (Singh Inderbir, Textbook of Human Histology, 5 th Edition, 2007). Τα αναπαραγωγικά επικουρικά όργανα περιλαμβάνουν την επιδιδυμίδα, τους σπερματικούς πόρους, τις σπερματοδόχες κύστεις και τους εκσπερματιστικούς πόρους. Επίσης περιλαμβάνουν τον προστάτη, τους βολβοουρηθραίους αδένες (Cowper s), την ουρήθρα και το πέος. Ο κύριος ρόλος των αναπαραγωγικών επικουρικών αδένων και πόρων είναι να αποθηκεύουν και να μεταφέρουν σπερματοζωάρια στο εξωτερικό περιβάλλον την κατάλληλη στιγμή, καθιστώντας τα έτσι ικανά να έρθουν σε επαφή και να γονιμοποιήσουν τους θηλυκούς γαμέτες. Εικόνα 1: Σχηματική αναπαράσταση σε μέσο οβελιαίο επίπεδο (αριστερά) και σε μετωπιαίο επίπεδο (δεξιά) του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος (Πηγή: https://benchprep.com) 7

9 Οι όρχεις είναι ευκίνητα όργανα που βρίσκονται μέσα σε ένα κόλπωμα που προσεκβάλλει από το κατώτερο κοιλιακό τοίχωμα, και ονομάζεται όσχεον. Μέσα στο όσχεο η θερμοκρασία των όρχεων είναι περίπου 3 ο C χαμηλότερη από την αντίστοιχη ενδοκοιλιακή θερμοκρασία, κάτι που είναι αναγκαίο για την επίτευξη της σπερματογένεσης (Glenn Bastian, An illustrated Review of Anatomy and Physiology: Τhe Reproductive System, 1 st Edition, 1997). Ο αριστερός όρχις βρίσκεται συνήθως χαμηλότερα από τον δεξιό. Οι όρχεις έχουν διπλή λειτουργία: 1) Την παραγωγή σπερματοζωαρίων αποτελώντας με αυτόν τον τρόπο μέρος του αναπαραγωγικού συστήματος και 2) Την παραγωγή ορμονών αποτελώντας μέρος του ενδοκρινικού συστήματος. Αν και η τεστοστερόνη είναι η κύρια ορμόνη που παράγεται από τους όρχεις, τόσο η τεστοστερόνη όσο και ο μεταβολίτης της, η διϋδροτεστοστερόνη, είναι απαραίτητες στη φυσιολογία του άρρενος. Η τεστοστερόνη έχει μεγαλύτερη σημασία στη σπερματογένεση, τη φυλετική διαφοροποίηση κατά την εμβρυϊκή, πρώϊμη και όψιμη ανάπτυξη και για τον έλεγχο της γοναδοτρόπου δράσης. Η διϋδροτεστοστερόνη δρα σε πολλά όργανα και ιστούς του σώματος κατά τη διάρκεια της ήβης και κατά την ενήλικο ζωή (ανάπτυξη μυών, κατανομή σώματος και αύξηση τριχών) (William Larsen, Human Embryology, 3 rd Edition, 2001). Στοιχεία ιστολογίας όρχεως Κάθε όρχις περιβάλλεται από μια παχιά ινώδη κάψα πυκνού συνδετικού ιστού, τον ινώδη χιτώνα, ο οποίος παχύνεται στην οπίσθια επιφάνεια του όρχι και σχηματίζεται το μεσαύλιο ή μεσόρχιο, από το οποίο ινώδη διαφράγματα εισέρχονται μέσα στον αδένα και τον διαιρούν σε 250 περίπου διαμερίσματα που αποκαλούνται ορχικά λόβια. Τα εν λόγω διαφράγματα είναι ατελή, και συχνά υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των λόβιων. Κάθε λόβιο καταλαμβάνεται από 1 4 σπερματικά σωληνάρια μέσα σε ένα δίκτυο χαλαρού συνδετικού ιστού πλούσιου σε αιμοφόρα και λεμφοφόρα αγγεία, νεύρα και διάμεσα κύτταρα του Leydig. Τα σπερματικά σωληνάρια παράγουν τα αναπαραγωγικά κύτταρα του άρρενος δηλαδή τα σπερματοζωάρια, ενώ τα διάμεσα κύτταρα εκκρίνουν τα ορχικά ανδρογόνα. (Singh Inderbir, Textbook of Human Histology, 5 th Edition, 2007). Υπολογίζεται ότι κάθε όρχις αποτελείται από σπερματικά σωληνάρια ενώ τo άθροισμα του μήκους όλων των σωληναρίων ενός όρχι είναι περίπου 250 m. Τα ορχικά σωληνάρια είναι εσπειραμένα και αρχίζουν με ένα τυφλό άκρο. Στις απολήξεις τους ο αυλός γίνεται στενότερος και συνεχίζεται με βραχέα τμήματα που ονομάζονται ευθέα σωληνάρια και συνδέουν τα σπερματικά σωληνάρια με ένα δίκτυο αναστομούμενων διαύλων που επενδύονται από επιθήλιο και ονομάζονται ορχικό δίκτυο (Glenn Bastian, An illustrated Review of Anatomy and Physiology: Τhe Reproductive System, 1 st Edition, 1997). Τα σπερματικά σωληνάρια αποτελούνται από ένα χιτώνα ινώδους συνδετικού ιστού, ένα ευδιάκριτο βασικό υμένα και ένα σύνθετο σπερματικό επιθήλιο. Η εσωτερική στιβάδα που προσκολλάται στο βασικό υμένα αποτελείται από 8

10 πεπλατυσμένα μυοεπιθηλιακά κύτταρα. Τα κύτταρα Leydig ή κύτταρα του ενδιάμεσου ιστού ή διάμεσα κύτταρα εκκρίνουν ανδρογόνα με κύριο εκπρόσωπο την τεστοστερόνη και βρίσκονται ανάμεσα στα σπερματικά σωληνάρια, στον ενδιάμεσο ιστό του όρχι. Η παραγωγή της τεστοστερόνης ρυθμίζεται από την ωχρινοτρόπο ορμόνη (LH) που εκκρίνεται από την υπόφυση και δρα στα κύτταρα Leydig προάγοντας τη σπερματογένεση. Εικόνα 2: Σχηματική αναπαράσταση του όρχεως. Οι όρχεις εξωτερικά περιβάλλονται από την ινώδη κάψα ενώ εσωτερικά βρίσκονται τα σπερματικά σωληνάρια και η επιδιδυμίδα (Πηγή: Benjamin Cummings et. al., 2001). Το σπερματικό επιθήλιο αποτελείται από δύο τύπους κυττάρων: τα κύτταρα Sertoli ή στηρικτικά κύτταρα και τα αρχέγονα γεννητικά κύτταρα, τα σπερματογόνια. Καθώς τα σπερματογόνια διαιρούνται και αναπτύσσονται γύρω από την περιφέρεια των σωληναρίων, σχηματίζουν κάτω από αυτά στήλες από ωριμάζοντα κύτταρα. Η διεργασία παραγωγής των σπερματοζωαρίων ονομάζεται σπερματογένεση (Singh Inderbir, Textbook of Human Histology, 5 th Edition, 2007). Εικόνα 3: Σχηματική απεικόνιση σπερματικού σωληναρίου με τους περιβάλλοντες ιστούς. Το σπερματικό επιθήλιο σχηματίζεται από δύο κυτταρικούς πληθυσμούς: τα κύτταρα της σπερματικής σειράς και τα στηρικτικά κύτταρα Sertoli (Πηγή: Junqueira, Basic Histology, 12 th Edition, 2011). 9

11 Η διαδικασία αυτή αρχίζει με ένα αρχέγονο βλαστικό γεννητικό κύτταρο, το σπερματογόνιο, το οποίο εντοπίζεται κοντά στο βασικό υμένα του επιθηλίου. Κατά τη σεξουαλική ωρίμανση, τα σπερματογόνια αρχίζουν να διαιρούνται με μίτωση, και να παράγουν διαδοχικές γενιές κυττάρων. Τα σχηματιζόμενα κύτταρα μπορούν είτε να συνεχίσουν να διαιρούνται ως αρχέγονα κύτταρα αποκαλούμενα ως σπερματογόνια τύπου Α, είτε να διαφοροποιηθούν μέσω διαδοχικών μιτωτικών διαιρέσεων ώστε να γίνουν σπερματογόνια τύπου Β. Τα σπερματογόνια τύπου Β είναι προγονικά κύτταρα που θα διαφοροποιηθούν σε πρωτογενή σπερματοκύτταρα. Τα πρωτογενή σπερματοκύτταρα είναι τα μεγαλύτερα κύτταρα της σπερματικής σειράς και χαρακτηρίζονται από την παρουσία στους πυρήνες τους, χρωμοσωμάτων σε διάφορα στάδια περιέλιξης (Singh Inderbir, Textbook of Human Histology, 5 th Edition, 2007). Εικόνα 4: Σχηματική απεικόνιση που δείχνει τον κλωνικό χαρακτήρα της παραγωγής των γεννητικών κυττάρων (Πηγή: Junqueira, Basic Histology, 12 th Edition, 2011). Από την πρώτη μειωτική διαίρεση προκύπτουν μικρότερα κύτταρα που ονομάζονται δευτερογενή σπερματοκύτταρα που αποτελούνται από απλοειδή αριθμό χρωμοσωμάτων. Τα δευτερογενή σπερματοκύτταρα είναι δύσκολο να διακριθούν σε τομές του όρχι επειδή έχουν μικρό χρόνο ζωής, παραμένουν στη μεσόφαση για ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, και πολύ γρήγορα εισέρχονται στη δεύτερη μειωτική διαίρεση. Από τη διαίρεση κάθε δευτερογενούς σπερματοκυττάρου προκύπτουν δύο κύτταρα που περιέχουν 23 χρωμοσώματα, οι σπερματίδες (Singh Inderbir, Textbook of Human Histology, 5 th Edition, 2007). Οι 10

12 σπερματίδες είναι μικρά στρογγυλά κύτταρα με στρογγυλό πυρήνα, που διατάσσονται σε 3 4 σειρές κοντά στον αυλό του σωληναρίου και μέσω δεσμοσωμάτων έρχονται σε επαφή με τα κύτταρα Sertoli. Τέλος, με μια διεργασία μεταμόρφωσης των απλοειδών σπερματίδων που ονομάζεται σπερμιογένεση ή σπερμιοτελείωση, παράγονται τα σπερματοζωάρια. Η εντόπιση τους στα σπερματικά σωληνάρια είναι κοντά στον αυλό ή μέσα σε αυτόν ως πολύ επιμηκυμένα κύτταρα στα οποία αρχίζει να διακρίνεται η ουρά (Junqueira, Basic Histology, 12 th Edition, 2011). Τα κύτταρα Sertoli παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των όρχεων. Οι βάσεις των κυττάρων αυτών προσκολλώνται στο βασικό υμένα, ενώ τα κορυφαία άκρα τους εκτείνονται συχνά μέσα στον αυλό των σπερματικών σωληναρίων. Γειτονικά κύτταρα Sertoli συνδέονται μεταξύ τους με αποφρακτικές προσδέσεις στη βασική και πλάγια μοίρα των κυττάρων, οι οποίες σχηματίζουν ένα αιμοτοορχικό φραγμό. Τα σπερματοκύτταρα και οι σπερματίδες βρίσκονται μέσα σε βαθιές εγκολπώσεις των πλάγιων και κορυφαίων ορίων των κυττάρων Sertoli, επάνω από τον αιματορχικό φραγμό (Junqueira, Basic Histology, 12 th Edition, 2011). Εικόνα 5: Α) Σπερματοκύτταρο και σπερματίδες στο επιθήλιο ενός σπερματικού σωληναρίου. Το σωληνάριο περιβάλλεται από μυοειδή κύτταρα. Β) Μέρος τοιχώματος σπερματικού σωληναρίου όπου διακρίνονται κύτταρα της σπερματικής σειράς (Πηγή:Junqueira, Basic Histology, 12 th Ed., 2011). Τα κύτταρα αυτά επιτελούν πολλές λειτουργίες όπως υποστήριξη, προστασία και ρύθμιση της θρέψης των αναπτυσσόμενων σπερματοζωαρίων καθώς και την παραγωγή της ορμόνης που αναστέλλει τους πόρους του Muller (αντι μυλλερείου ορμόνης), η οποία δρα στη διάρκεια της εμβρυϊκής ανάπτυξης και προκαλεί την υποστροφή των παραμεσονεφρικών πόρων στο αρσενικό έμβρυο. Επιπρόσθετα τα κύτταρα Sertoli εκκρίνουν συνεχώς μέσα στα ορχικά σωληνάρια ένα υγρό που ρέει προς την κατεύθυνση των γεννητικών πόρων και βοηθάει στη μεταφορά του σπέρματος. Η έκκριση μιας πρωτεΐνης που δεσμεύει ανδρογόνα (Androgen Binding Protein ΑΒP) από τα κύτταρα Sertoli ελέγχεται από τη θυλακιοτρόπο ορμόνη (Follicle stimulating Hormone FSH) και την τεστοστερόνη και χρησιμεύει για τη 11

13 συγκέντρωση της τεστοστερόνης μέσα στο σπερματικό σωληνάριο, όπου είναι απαραίτητη για τη σπερματογένεση. Τα κύτταρα Sertoli μπορούν να μετατρέπουν την τεστοστερόνη σε οιστραδιόλη (Singh Inderbir, Textbook of Human Histology, 5 th Edition, 2007). Στοιχεία εμβρυολογίας όρχεως Αν και το φύλο του εμβρύου καθορίζεται γενετικά κατά τη γονιμοποίηση, οι γονάδες δεν αποκτούν μορφολογικούς χαρακτήρες άρρενος ή θήλεος μέχρι την έβδομη εβδομάδα της ανάπτυξης. Η φυλετική διαφοροποίηση αποτελεί μια περίπλοκη διεργασία στην οποία εμπλέκονται πολλά γονίδια, μερικά από τα οποία είναι αυτοσωματικά. Κλειδί του φυλετικού διμορφισμού αποτελεί το χρωμόσωμα Υ, το οποίο περιέχει το γονίδιο του ορχεοκαθοριστικού παράγοντα (TDF) στο βραχύ σκέλος του. Η παρουσία ή απουσία αυτού του παράγοντα επηρεάζει άμεσα τη διαφοροποίηση των γονάδων. Παράλληλα λειτουργεί σαν διακόπτης που ενεργοποιεί πολλά άλλα γονίδια του Υ χρωμοσώματος, τα οποία καθορίζουν στη συνέχεια την εξέλιξη των αδιαφοροποίητων γεννητικών οργάνων (Grazioli et. al., Male Reproductive System: Normal Gross and Microscopic Anatomy, 2009). Οι γονάδες εμφανίζονται αρχικά με τη μορφή ενός ζεύγους επιμήκων ακρολοφιών, τους γεννητικούς κρημνούς και σχηματίζονται με πολλαπλασιασμό του βλαστικού επιθηλίου και πύκνωση του υποκείμενου μεσεγχύματος. Τα αρχέγονα γεννητικά κύτταρα μεταναστεύουν από το τοίχωμα του λεκιθικού ασκού, πλησίον της αλλαντοϊδας, με αμοιβαδοειδείς κινήσεις κατά μήκος του ραχιαίου μεσεντερίου του οπίσθιου εντέρου, φθάνουν στις αρχέγονες γονάδες στην αρχή της πέμπτης εβδομάδας και εισχωρούν στους γεννητικούς κρημνούς την έκτη εβδομάδα της ανάπτυξης. Αν δεν κατορθώσουν να φθάσουν στους γεννητικούς κρημνούς, οι γονάδες δεν αναπτύσσονται (Thomas Sandler Langman s Medical Embryology 12 th ed., 2012). Εικόνα 6: Σχηματική αναπαράσταση εγκάρσιας τομής όρχεως στο στάδιο της 8 ης εβδομάδας της ανάπτυξης. Α) Παρατηρούμε τον ινώδη χιτώνα, τις ορχικές δοκίδες, το ορχικό δίκτυο και τα αρχέγονα γεννητικά κύτταρα. Β) Σχηματική αναπαράσταση των ορχικών δοκίδων στη φάση που συνέχονται με τις δοκίδες του ορχικού δικτύου σε όρχι εμβρύου στον 4 ο μήνα ανάπτυξης (Πηγή: Thomas Sandler Langman s Medical Embryology 12 th ed., 2012).. 12

14 Κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης αυτής το βλαστικό επιθήλιο πολλαπλασιάζεται σχηματίζοντας τις αρχέγονες φυλετικές χορδές. Υπό την επίδραση του Υ χρωμοσώματος οι φυλετικές χορδές αναπτύσσονται και εισχωρούν βαθιά μέσα στο μυελό και σχηματίζουν τις ορχικές ή μυελώδεις δοκίδες οι οποίες προς το κέντρο του όρχεως διακλαδίζονται και σχηματίζουν το ορχικό δίκτυο (Haller). Τον 4 ο μήνα της κύησης oι oρχικές δοκίδες αποτελούνται πλέον από αρχέγονα γεννητικά κύτταρα και από στηρικτικά κύτταρα Sertoli τα οποία προέρχονται από το βλαστικό επιθήλιο του όρχεως. Τα διάμεσα κύτταρα του Leydig που προέρχονται από το αρχικό μεσέγχυμα του γεννητικού κρημνού, βρίσκονται ανάμεσα στις ορχικές δοκίδες και αρχίζουν την ανάπτυξη τους λίγο μετά την έναρξη της διαφοροποίησης αυτών των δοκίδων. Την 8 η εβδομάδα της κύησης αρχίζει η παραγωγή τεστοστερόνης από τα κύτταρα του Leydig και ως εκ τούτου ο όρχις είναι πλέον ικανός να επηρεάσει την φυλετική διαφοροποίηση των γεννητικών πόρων και των έξω γεννητικών οργάνων (William Larsen, Human Embryology, 3 rd Edition, 2001). Τόσο το άρρεν όσο και το θήλυ έμβρυο παρουσιάζουν αρχικά δύο ζεύγη γεννητικών πόρων: α) τους μεσονεφρικούς πόρους και β) τους παραμεσονεφρικούς πόρους. Η ανάπτυξη του συστήματος των γεννητικών πόρων και των έξω γεννητικών οργάνων επιτελείται υπό την επίδραση ορμονών που κυκλοφορούν στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της ενδομήτριας ζωής. Κυρίαρχο ρόλο στην ανάπτυξη των όρχεων φαίνεται να παίζει ο μεταγραφικός παράγοντας SRY, ο οποίος μπορεί να δρα είτε μόνος του είτε σε συνεργασία με το αυτοσωματικό γονίδιο SOX9. Αρχικά ο SRY με/ή το SOX9 επάγουν την έκκριση του χημειοτακτικού παράγοντα FGF9 από τους όρχεις κάτι που με τη σειρά του επάγει τη διείσδυση των ορχικών σωλαναρίων στην αδιαφοροποίητη γονάδα (Thomas Sandler Langman s Medical Embryology 12 th ed., 2012). Χωρίς την εν λόγω διείσδυση η περαιτέρω διαφοροποίηση των όρχεων δεν θα ήταν δυνατή. Στην συνέχεια ο SRY είτε άμεσα είτε έμμεσα επάγει την παραγωγή του SF1 (Steroidogenesis factor 1) ο οποίος διεγείρει την περαιτέρω διαφοροποίηση των κυττάρων Sertoli και Leydig. Eπιπρόσθετα ο SF1 (Steroidogenesis Factor 1) σε συνδυασμό με τον SOX9 προκαλεί αύξηση στην συγκέντρωση του παράγοντα MIS (Müllerian Inhibiting Substance) κάτι που οδηγεί στην εξάλειψη των παραμεσονεφρικών πόρων. Στα κύτταρα Leydig, ο SF1 επάγει την έκφραση γονιδίων που συνθέτουν τεστοστερόνη η οποία εισέρχεται στα κύτταρα των ιστών στόχων. Μέσα σε αυτά τα κύτταρα η τεστοστερόνη μπορεί να μετατραπεί από μια 5 α αναγωγάση σε διϋδροτεστοστερόνη. Ο μεσονεφρικός αγωγός παραμένει και σχηματίζει τον κύριο γεννητικό πόρο (Thomas Sandler Langman s Medical Embryology 12 th ed., 2012). 13

15 Αρχικά οι όρχεις βρίσκονται στο οπίσθιο κοιλιακό τοίχωμα στο ύψος του 2 ου 3 ου οσφυϊκού σπονδύλου. Οι όρχεις ολοκληρώνουν την κάθοδό τους περίπου τον 7 ο μήνα της κύησης. Η κάθοδος των όρχεων είναι ανδρογoνο εξαρτώμενη διαδικασία, και η ανάπτυξη των δομών που εμπλέκονται στην κάθοδο, εξαρτάται από την τεστοστερόνη. Η κάθοδος των όρχεων γίνεται σε τρία στάδια και τοποθετείται χρονικά μεταξύ 26 ης και 40 ης εβδομάδας (William Larsen, Human Embryology, 3 rd Edition, 2001). Ο ρόλος του γεννητικοβουβωνικού συνδέσμου είναι αμφιλεγόμενος ωστόσο, η βράχυνση του συνδέσμου φαίνεται να καθοδηγεί τον όρχι στην τελική λειτουργική του θέση στο όσχεο. Καθώς το κεντρικό του τμήμα ατροφεί, ο σύνδεσμος έλκει τον όρχι στο όσχεο διαμέσου της ελυτροειδούς απόφυσης (Thomas Sandler Langman s Medical Embryology 12 th ed., 2012). Με την κάθοδο των όρχεων κατέρχονται χιτώνες του περιτοναίου και του πρόσθιου κοιλιακού τοιχώματος. Οι χιτώνες που περιβάλλουν τον όρχι είναι από έξω προς τα έσω οι ακόλουθοι: 1. Το δέρμα του όσχεου 2. Ο δαρτός του όσχεου 3. Η έξω σπερματική περιτονία ως συνέχεια της απονεύρωσης του έξω κοιλιακού μυός 4. Ο κρεμαστήρας μύς και η κρεμαστήριος περιτονία που αντιστοιχεί στον έσω λοξό και τον εγκάρσιο κοιλιακό μυ 5. Έσω σπερματική περιτονία (κοινός ελυτροειδής χιτώνας) ως συνέχεια της εγκάρσιας περιτονίας 6. Ίδιος ελυτροειδής χιτώνας, ως συνέχεια του περιτοναίου με το περισπλάχνιο και το περίτονο πέταλο μεταξύ των οποίων σχηματίζεται μικρή κοιλότητα στην οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες περιέχεται μικρή ποσότητα υγρού (Benjamin et. al., 2001). Εικόνα 7: Σχηματική αναπαράσταση των χιτώνων των όρχεων που προέρχονται από το κοιλιακό τοίχωμα. Οι χιτώνες αυτοί σχηματίζονται καθώς οι όρχεις κατέρχονται από την αρχική τους θέση στην οπισθοπεριτοναϊκή κοιλότητα, στην κοιλιακή κοιλότητα και στην οριστική τους θέση στο όσχεο (Πηγή: Benjamin Cummings, 2001). 14

16 ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Στοιχεία ανατομίας αγγειακού συστήματος Η κοιλιακή αορτή μαζί με τους κλάδους της καθώς και η κάτω κοίλη φλέβα με τις συμβάλουσες φλέβες αποτελούν τα κυριότερα αγγεία του οπίσθιου κοιλιακού τοιχώματος. Η κάτω κοίλη σχηματίζεται από την αριστερή και τη δεξιά κοινή λαγόνια φλέβα, οι οποίες ενώνονται πίσω από τη δεξιά κοινή λαγόνια αρτηρία στο επίπεδο του Ο5, και μεταφέρει το αίμα του σώματος από το επίπεδο του διαφράγματος και κάτω, στο δεξιό κόλπο της καρδιάς (Richard Snell, Clinical Anatomy by Regions, 8 th Edition, 2007). Οι κυριότεροι κλάδοι της κάτω κοίλης φλέβας είναι: Δύο πρόσθιοι σπλαγχνικοί κλάδοι, οι δύο ηπατικές φλέβες που αναδύονται από την οπίσθια επιφάνεια του ήπατος Τρείς πλάγιοι σπλαγχνικοί κλάδοι που περιλαμβάνουν την δεξιά επινεφριδιακή φλέβα, τη διφυή νεφρική φλέβα και την δεξιά έσω σπερματική φλέβα. Οι νεφρικές φλέβες βρίσκονται μπροστά από τις νεφρικές αρτηρίες και εκβάλλουν στην κάτω κοίλη στο επίπεδο του Ο2. Στην αριστερή νεφρική φλέβα εκβάλλει η αριστερή έσω σπερματική φλέβα και η αριστερή επινεφριδιακή φλέβα. Η δεξιά σπερματική και η επινεφριδιακή φλέβα εκβάλλουν απευθείας στην κάτω κοίλη φλέβα, στην πρόσθια επιφάνεια η πρώτη και στην οπίσθια επιφάνεια η δεύτερη μετά από βραχεία πορεία. Πέντε πλάγιοι διφυείς τοιχωματικοί κλάδοι οι οποίοι περιλαμβάνουν την κάτω φρενική φλέβα και τις τέσσερις οσφυϊκές φλέβες (Richard Snell, Clinical Anatomy by Regions, 8 th edition, 2007). Η φλεβική αποχέτευση του αίματος από τον όρχι επιτυγχάνεται κυρίως από την έσω σπερματική φλέβα και δευτερευόντως από τις έξω αιδοϊικές, τις σπερματικές και τις κρεμαστηριακές φλέβες. Οι φλέβες αυτές σχηματίζουν ένα έντονα αναστομούμενο δίκτυο που περιβάλλει την ορχική αρτηρία σαν σπερματικό φλεβικό δίκτυο (pampiniform plexus), για να σχηματίσουν τελικά μια μονή φλέβα (έσω σπερματική) η οποία ανέρχεται δια μέσου του βουβωνικού πόρου. Η δεξιά έσω σπερματική φλέβα εκβάλλει στην κάτω κοίλη φλέβα, ενώ η αριστερή έσω σπερματική φλέβα εκβάλλει στην νεφρική φλέβα (William Larsen, Human Embryology, 3 rd Edition, 2001). Στοιχεία ιστολογίας αγγειακού συστήματος To τοίχωμα των αγγείων σχηματίζεται από τρία βασικά δομικά συστατικά: ενδοθήλιο, μυϊκό ιστό και συνδετικό ιστό με ελαστικά στοιχεία. Η αναλογία των τριών αυτών στοιχείων κατά μήκος του κυκλοφορικού συστήματος επηρεάζεται από πληθώρα μηχανικών και μεταβολικών παραγόντων (αρτηριακή πίεση, μεταβολικές 15

17 ανάγκες ιστών). Οι ιστοί αυτοί σε διαφορετικές αναλογίες, σχηματίζουν το τοίχωμα όλων των αγγείων. Οι περισσότερες φλέβες στο ανθρώπινο σώμα είναι μικρού ή μέσου μεγέθους με διάμετρο που κυμαίνεται από 1 9 mm και συγκροτούνται συνήθως από τους εξής τρείς χιτώνες: τον έσω, τον μέσο και τον έξω χιτώνα (Junqueira Basic Histology, 12 th ed. 2011). Έσω Χιτώνας Προς το εσωτερικό του αγγείου βρίσκεται ο έσω χιτώνας ο οποίος αποτελείται από πεπλατυσμένα ενδοθηλιακά κύτταρα που επικάθονται πάνω σε μια υποενδοθηλιακή στιβάδα χαλαρού συνδετικού ιστού η οποία περιέχει λίγα μυϊκά κύτταρα διατεταγμένα κατά τον επιμήκη άξονα του αγγείου, τον βασικό υμένα (Alan Stevens, Human Histology, 3 rd Edition, 2012). Τα κύτταρα αυτά είναι διατεταγμένα με τέτοιο τρόπο ώστε ο επιμήκης άξονας τους να είναι σχεδόν παράλληλος με τον επιμήκη άξονα του αγγείου, γεγονός που επιτρέπει σε μεμονωμένα κύτταρα να επενδύουν μόνα τους τον αυλό τουλάχιστον μικρού διαμετρήματος αγγείων. Τα ενδοθηλιακά κύτταρα δεν παρέχουν μόνο μια απόλυτα λεία επιφάνεια για τη ροή του αίματος, αλλά επιπλέον έχουν και εκκριτική λειτουργία αφού παράγουν και εκκρίνουν κολλαγόνο τύπου ΙΙ, IV και V, υμενίνη, ενδοθηλίνη, μονοξείδιο του αζώτου (ΝΟ) και παράγοντα von Willebrand. Επιπρόσθετα διαθέτουν συνδεδεμένα στην μεμβράνη τους ένζυμα, όπως το μετατρεπτικό ένζυμο της αγγειοτενσίνης, ένζυμα που απενεργοποιούν τη βραδυκινίνη, τη σεροτονίνη, τις προσταγλαδίνες, τη θρομβίνη και τη νορεπινεφρίνη. Τέλος μπορούν να συνδέσουν τη λιποπρωτεϊνική λιπάση το ένζυμο που αποδομεί τις λιποπρωτεΐνες (Junqueira Basic Histology, 12 th ed. 2011). Μέσος Χιτώνας Το μεσαίο στρώμα ιστού, ο μέσος χιτώνας αποτελείται κυρίως από στιβάδες λείων μυϊκών κυττάρων με ομόκεντρη διάταξη, μεταξύ των οποίων διατάσσονται ελαστικές ίνες, δικτυωτές ίνες που αποτελούνται κατά κύριο λόγο από κολλαγόνο τύπου ΙΙΙ καθώς επίσης και ένα λεπτό δίκτυο ελαστικών ινών. Τα ινώδη στοιχεία σχηματίζουν πέταλα εντός της θεμέλιας ουσίας που εκκρίνουν τα λεία μυϊκά κύτταρα (Alan Stevens, Human Histology, 3 rd Edition, 2012). Έξω Χιτώνας Το πλέον εξωτερικό στρώμα, ο έξω χιτώνας αποτελείται κυρίως από κολλαγόνο και ελαστικές ίνες με επιμήκη προσανατολισμό. Το κολλαγόνο στον έξω χιτώνα είναι τύπου Ι. Ο έξω χιτώνας βαθμιαία συνέχεται με το συνδετικό ιστό του οργάνου, διαμέσου του οποίου πορεύεται το αγγείο. 16

18 Εικόνα 8: Σχηματική αναπαράσταση των τριών χιτώνων και των διαφορών που παρουσιάζουν στα τοιχώματα των αρτηριών (αριστερά) και των φλεβών (δεξιά). Αυτό που παρατηρούμε είναι ότι ο μέσος και ο έσω χιτώνας είναι παχύτερος στις αρτηρίες σε σχέση με τις φλέβες σε αντίθεση με τον έξω χιτώνα στον οποίο συμβαίνει το αντίθετο. (Πηγή: McGraw Hill website). Τα μεγάλα φλεβικά στελέχη, που συνήθως βρίσκονται γύρω από την καρδιά έχουν ένα πολύ αναπτυγμένο έσω χιτώνα αλλά ο μέσος χιτώνας είναι πολύ λεπτότερος, με λίγες στιβάδες λείων μυϊκών κυττάρων και άφθονο συνδετικό ιστό. Στις εν λόγω φλέβες ο καλύτερα αναπτυγμένος χιτώνας είναι ο έξω χιτώνας που αποτελείται συνήθως από επιμήκεις δεσμίδες λείων μυϊκών ινών, ενώ φέρουν πολυάριθμες βαλβίδες κατά μήκος του αυλού τους (Singh Inderbir, Textbook of Human Histology, 5 th Edition, 2007). Οι βαλβίδες αυτές δεν είναι τίποτα παραπάνω από μηνοειδείς πτυχές του έσω χιτώνα, που προβάλουν μέσα στον αυλό, αποτελούνται από συνδετικό ιστό πλούσιο σε ελαστικές ίνες και επενδύονται και στις δύο επιφάνειες από ενδοθηλιακά κύτταρα. Οι βαλβίδες είναι ιδιαίτερα πολυάριθμες στις φλέβες των άκρων, όπου κατευθύνουν το αίμα προς την καρδιά, μια διαδικασία που υποβοηθάται από την συστολή σκελετικών μυών που περιβάλλουν τις φλέβες αυτές (Junqueira Basic Histology, 12 th ed. 2011). Στοιχεία εμβρυολογίας αγγειακού συστήματος Το αγγειακό σύστημα του ανθρώπου εμφανίζεται στο μέσο της τρίτης εβδομάδας της εμβρυϊκής ανάπτυξης, όταν το έμβρυο παύει πλέον να είναι ικανό να προσλάβει τις θρεπτικές ουσίες που είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη του μέσω διαχύσεως. Με το σχηματισμό του εμβρυϊκού κοιλώματος το πλάγιο μεσόδερμα χωρίζεται σε σωματικό (σωματόπλευρα) και σπλαγχνικό (σπλαχνόπλευρα). Κατά τη διάρκεια της 17 ης ημέρας, μεσεγχυματικά κύτταρα της σπλαγχνικής μεσοδερματικής στιβάδας 17

19 πολλαπλασιάζονται και σχηματίζουν μεμονωμένες κυτταρικές ομάδες που ονομάζονται αγγειογόνες ομάδες (William Larsen, Human Embryology, 3 rd Edition, 2001). Οι ομάδες αυτές αρχικά εντοπίζονται στα πλάγια του εμβρύου και εξαπλώνονται προς την κεφαλή. Με την πάροδο του χρόνου, οι εν λόγω ομάδες αποκτούν αυλό, ενώνονται και σχηματίζουν ένα δίκτυο μικρότερων αγγείων, στο εμπρόσθιο τμήμα του οποίου τα μεσεγχυματικά κύτταρα σχηματίζουν τα αιματικά νησίδια τα οποία θα ενωθούν και θα σχηματίσουν ένα ζεύγος ενδοθηλιακών ταινιών, τις αγγειοβλαστικές χορδές (Thomas Sandler Langman s Medical Embryology 12 th ed., 2012). Σε κάθε αιματικό νησίδιο τα εσωτερικά κύτταρα μετατρέπονται σε αιμοβλάστες ενώ τα εξωτερικά σε αποπλατυσμένα ενδοθηλιακά κύτταρα (Dijke et. al., 2007). Τα μεσεγχυματικά κύτταρα που περιβάλλουν τα αιμοφόρα αγγεία διαφοροποιούνται σε λεία μυϊκά κύτταρα και σχηματίζουν τον μέσο χιτώνα των αγγείων, καθώς και σε κύτταρα συνδετικού ιστού τα οποία σχηματίζουν των έξω χιτώνα των αγγείων. Η ανάπτυξη των αγγείων γίνεται με δύο τρόπους είτε μέσω δημιουργίας αγγείων από αγγειοβλάστες κυτταρικές ομάδες που συγχωνεύονται και δημιουργούν τα πρώτα αγγεία (Vasculogenesis) είτε μέσω εκβλάστησης νέων αγγείων από ήδη προϋπάρχοντα (Angiogenesis). Εικόνα 9: Σχηματική αναπαράσταση των σταδίων δημιουργίας αγγείων μέσω συγχώνευσης αγγειοβλαστών (Vasculogenesis) και μέσω εκβλάστησης νέων αγγείων (angiogenesis) (Πηγή: Chinoy R. Mala, 2003). 18

20 Εικόνα 10: Σχηματική αναπαράσταση της δημιουργίας και ωρίμανσης αιμοφόρων αγγείων. Στην αγγειογένεση με εκβλάστηση, τα ενδοθηλιακά κύτταρα πολλαπλασιάζονται σε απόκριση στην ύπαρξη διαφόρων κυτταροκινών όπως του αγγειακού ενδοθηλιακού παράγοντα (VEGF). Και οι δύο μορφές αγγειογένεσης απαιτούν την κινητοποίηση των λείων μυϊκών κυττάρων για τη σταθεροποίηση των νεοσχηματισθέντων αγγείων. Γειτονικά μεσεσγχυματικά κύτταρα μεταναστεύουν στα νεοσχηματισθέντα αγγεία σε απάντηση ως προς τον αιμοπεταλιακό αυξητικό παράγοντα (PDGF) και στη συνέχεια διαφοροποιούνται σε αγγειακά λεία μυϊκά κύτταρα σε απάντηση στον αυξητικό παράγοντα TGF. Η συνέχιση της ενδοκυτταρικής σύνδεσης μεταξύ της ECS και VSMCs επάγει την αναστολή του κυτταρικού πολλαπλασιασμού. (Πηγή: Peter ten Dijke & Helen M. Arthur/ Natute Reviews, 2007). 19

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Γεννητικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Γεννητικό Σύστημα Άνδρα 2 Γεννητικό Σύστημα Άνδρα Όρχεις (Γεννητικοί Αδένες) Εκφορητική Οδός Σπέρματος Επιδιδυμίδα Σπερματικός Πόρος Σπερματοδόχος Κύστη Εκσπερματικός

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Η διαδικασία που καταλήγει στην εμφάνιση κανονικού φύλου διέρχεται από διάφορες φάσεις. ιακρίνονται η φάση της γονιμοποίησης, η φάση διαφοροποίησης των εμβρυϊκών

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Όρια της κοιλιάς Άνω: Πλευρικό τόξο 7-12 Ξιφοειδής απόφυση: επίπεδο 10ου πλευρικού χόνδρου = Ο3 Κάτω : Ηβικά οστά και λαγόνια ακρολοφία:

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα Βουβωνική Χώρα Ι. Βουβωνικός Χώρα Α. Βουβωνικός Σύνδεσµος (του Poupart) Δεν είναι πραγµατικός σύνδεσµος Είναι η αναδίπλωση προς τα έσω του ελευθέρου κάτω χείλους του έξω λοξού µυός από την εκφυσή του από

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Dr. Αριστοµένης Γκέκας. Χειρουργός Ουρολόγος Ανδρολόγος Υπεύθυνος Ανδρολογικού τµήµατος Ουρολογικής Κλινικής Γ.Ν. Πάτρας Ο Άγιος Ανδρέας

Dr. Αριστοµένης Γκέκας. Χειρουργός Ουρολόγος Ανδρολόγος Υπεύθυνος Ανδρολογικού τµήµατος Ουρολογικής Κλινικής Γ.Ν. Πάτρας Ο Άγιος Ανδρέας 1 Αγαπητοί Συνάδελφοι Στα πλαίσια της πραγµατοποίησης του 5 ου Ανδρολογικού Συµποσίου µε διεθνή συµµετοχή και κλινικό φροντιστήριο, σας παρουσιάζουµε το ακόλουθο ερωτηµατολόγιο µε θέµα: Η κιρσοκήλη στους

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA

BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ. Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA To περί ού ο λόγος BΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ Θεόδ. Φιλιππίδης Παθολογοανατόμος Επιστημονικός Δ/ντής ΜΙCROMEDICA ΒΙΟΨΙΑ ΟΡΧΕΩΣ Συνήθως ζητείται επί περιπτώσεων - Αζωοσπερμίας - Ολιγοσπερμίας

Διαβάστε περισσότερα

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.

Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους. Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ. Όρχεις -Χειρισμός παρασκευάσματος -Εισαγωγή στους όγκους Α.. Κιζιρίδου, Αναπ. Διευθύντρια Παθολογοανατομικού Τμήματος A.Ν.Θ.Θεαγένειο Περιγραφική Ανατομική 2 αδένες με σχήμα δαμάσκηνου διαστ.5χ3χ2.5 Κρέμονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ

Υπερηχοτομογραφικη. αρθρο ανασκοπησησ Ανδριανάκη Αικατερίνη Ιατρός Ακτινολόγος Ηράκλειο Κρήτης Υπερηχοτομογραφικη απεικονιση του πεουσ αρθρο ανασκοπησησ MEΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η υπερηχοτομογραφία συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης του έγχρωμου Doppler,

Διαβάστε περισσότερα

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες Γαμετογένεση Γαμετογένεση Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) G1 Σπερματογένεση Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο Ολοκλήρωση μείωσης Ι Γονιμοποίηση-ολοκλήρωση η η μείωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος

Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος 1. Επίκτητες παθήσεις πέους και ανδρικής ουρήθρας 2. Παθήσεις του σπερματικού τόνου όρχεως 3. Παθήσεις οσχέου ΕΠΙΚΤΗΤΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΟΥΣ ΚΑΙ ΑΝΔΡΙΚΗΣ ΟΥΡΗΘΡΑΣ επίκτητες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης Βασικές Ανατομικές Δομές Πυέλου πυελικό έδαφος κυρίως από διάφραγμα πυέλου χωνοειδές σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΓΙΑΓΚΙΝΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Μελέτη των ιστολογικών και βιοχημικών αλλοιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Ανάπτυξη ήπατος Ηπατικό εκκόλπωμα: προσεκβολή της ενδοδερματικής επένδυσης του προσθίου εντέρου ανάπτυξη ηπατικών δοκίδων και καταβολών του συστήματος χοληφόρων

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα

Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Ειδικά Αισθητήρια Όργανα Οφθαλμός Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας-Εμβρυολογίας ΟΦΘΑΛΜΟΣ ΧΙΤΩΝΕΣ ΟΦΘΑΛΜΙΚΟΥ ΒΟΛΒΟΥ 1. Σκληρός: εξωτερικός ινοκολλαγονώδης χιτώνας 2. Ραγοειδήςήμέσοςήαγγειώδης:

Διαβάστε περισσότερα

Aνάπυξη γεννητικού συστήματος θήλεος. Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια

Aνάπυξη γεννητικού συστήματος θήλεος. Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Aνάπυξη γεννητικού συστήματος θήλεος Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια Αδιαφοροποίητο στάδιο Στο θήλυ έμβρυο η απουσία του TDF (ορχεοκαθοριστικός παράγοντας) έχει ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση της γονάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αιμοφόρο Καρδιά Αρτηρίες Φλέβες Τριχοειδή Λεμφοφόρο Τριχοειδή Λεμφαγγεία Λεμφογάγγλια 2 Καρδιά 3 Καρδιά Κοίλο, μυώδες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μάθημα Ουρολογίας Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μανώλης Μαυρομανωλάκης Διευθυντής ΕΣΥ Ουρολογική Κλινική Πα.Γ.Ν.Η Ηράκλειο 2011 Ανωμαλίες Σεξουαλικής Διαφοροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση.

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν..

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ; Ο καρκίνος του προστάτη εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται στον προστάτη αφύσικα κύτταρα. Αυτά τα αφύσικα κύτταρα μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ ΗΚΑΡΔΙΑ Η καρδιά που το μέγεθός της είναι λίγο μεγαλύτερο από μία γροθιά, είναι μία διπλή αυτόνομη μυώδης αντλία. Ενώ το βάρος της κυμαίνεται από 280 340 γραμμάρια. Είναι η κεντρική αντλία του κυκλοφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου Εργαστήριο Ιστολογίας και Εμβρυολογίας AΡΧΕΓΟΝΟ ΕΝΤΕΡΟ : - πρόσθιο έντερο, - μέσο έντερο, - οπίσθιο έντερο. `σχηματίζεται την 4η εβδομάδα (από

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Μεσογείων 6, Αμπελόκηποι 115 27 ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ [1]/[6] ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Εισαγωγή Περίπου το 15% των ζευγαριών δεν είναι σε θέση να συλλάβουν μετά από ένα χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ

Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Γεννητικό Σύστημα Άρρενος Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εμβρυολογίας Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Γεννητικό Σύστημα Άρρενος Όρχεις Επιδιδυμίδα Σπερματικός πόρος Εκσπερματικός πόρος + τμήμα ανδρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΙΣΤΟΛΟΓΙΑΣ Μ. ΠΑΥΛΙ ΗΣ Hράκλειο, εκέμβριος 2011 ΤΥΠΟΙ ΙΣΤΩΝ 1. Eπιθηλιακός Πολυεδρικά κύτταρα που είναι πάρα πολύ στενά συνδεδεμένα και φέρουν ελάχιστη μεσοκυττάρια ουσία 2. Συνδετικός Κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 4ο ΜΕΡΟΣ Β ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΕΥΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Το Νευρικό Σύστημα έχει δύο μοίρες Το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (Εγκέφαλος και Νωτιαίος Μυελός) Περιφερικό Νευρικό Σύστημα (Σωματικό και Αυτόνομο τμήμα) ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη

Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Συνέντευξη με τον Μαιευτήρα, Χειρουργό Γυναικολόγο αναπαραγωγής, Μιχάλη Κλ. Φραγκουλίδη Η ανδρική υπογονιμότητα είναι ένα θέμα που απασχολεί ιδιαίτερα τον επιστημονικό κόσμο με δεδομένο ότι τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Ι. Γενικά Α. 3εις σηµαντικές ζώνες των κάτω άκρων 1. Μηριαίο τρίγωνο 2. Ο πόρος των προσαγωγών 3. Ο ιγνυακός βόθρος Β. Μηριαίο οστό 1. Είναι το επιµηκέστερο, το ισχυρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ

ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑ 8ο ΜΕΡΟΣ Α ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟ-ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΚΑΙ ΦΡΑΓΜΟΣ ΑΙΜΑΤΟΣΕΓΚΕΦΑΛΟΝΩΤΙΑΙΟΥ ΥΓΡΟΥ Το ΚΝΣ για να λειτουργεί φυσιολογικά χρειάζεται πολύ σταθερό περιβάλλον Η σταθερότητα αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα

Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες. Μαγδαληνή Γκέιτς Α Τάξη Γυμνάσιο Αμυγδαλεώνα Εγκέφαλος-Αισθητήρια Όργανα και Ορμόνες O εγκέφαλος Ο εγκέφαλος είναι το κέντρο ελέγχου του σώματος μας και ελέγχει όλες τις ακούσιες και εκούσιες δραστηριότητες που γίνονται μέσα σε αυτό. Αποτελεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ ΟΙ ΟΡΧΕΙΣ ΓΕΝΙΚΑ Η ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Πέος (σηραγγώδη

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία»

ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ. Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» ΟΓΚΟΙ ΤΟΥ ΟΡΧΕΩΣ ΣΤΑ ΠΑΙ ΙΑ Κ. Στεφανάκη Εργαστήριο Παθολογικής Ανατοµίας Νοσ. Παίδων «Η Αγία Σοφία» Ογκοι του όρχεως στα παιδιά 1-2% συµπαγών παιδιατρικών όγκων 2-5% κακοήθων νεοπλασµάτων στα αγόρια ιαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ

ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ 7 ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ Σε µια καρδιά που λειτουργεί φυσιολογικά, το αίµα µε χαµηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο ρέει από το σώµα στη δεξιά πλευρά της καρδιάς (στο δεξιό κόλπο και από εκεί στη δεξιά κοιλία).

Διαβάστε περισσότερα