Παρακαταθήκες Ορθοδοξίας και Ελληνισμού σε επιστολές του Ιωάννου Καποδίστρια προς εκκλησιαστικά πρόσωπα της εποχής του

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Παρακαταθήκες Ορθοδοξίας και Ελληνισμού σε επιστολές του Ιωάννου Καποδίστρια προς εκκλησιαστικά πρόσωπα της εποχής του"

Transcript

1 Παρακαταθήκες Ορθοδοξίας και Ελληνισμού σε επιστολές του Ιωάννου Καποδίστρια προς εκκλησιαστικά πρόσωπα της εποχής του ΑΝΝΑ ΚΑΡΑΜΑΝΙΔΟΥ, Επικ. Καθηγήτρια Θεολογικής Σχολής, Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΠΘ Α. 1. Η επιστολογραφία του Καποδίστρια Οι επιστολές των ιστορικών προσώπων αποτελούν αναμφισβήτητα ένα πρωτογενές ιστορικό υλικό ιδιαίτερης σημασίας, διότι παρέχουν άμεσες πληροφορίες, διαφωτίζουν γεγονότα, σχεδιασμούς και στόχους. Κυρίως όμως η μεγάλη συμβολή της μελέτης των επιστολών έγκειται στην αποκάλυψη των θετικών ή και των αρνητικών πλευρών κάθε ιστορικής προσωπικότητας σε συγκεκριμένες ιστορικές στιγμές. Είναι προφανές ότι η δημόσια εικόνα διαμορφώνεται πολλές φορές βάσει μόνον των εξωτερικών μετρήσιμων, περιγραπτών, φανερών στην κοινή θέα γεγονότων, καθώς και βάσει της οπτικής θεώρησης και της κοσμοθεωρίας του ιστορικού συγγραφέως. Οι επιστολές όμως, και μάλιστα οι προσωπικές επιστολές φανερώνουν μία αθέατη στον πολύ κόσμο πλευρά του ιστορικού προσώπου, με τις ευαισθησίες, τις αδυναμίες, τις δοκιμασίες, τις αγωνίες, τις θυσίες, τις ελπίδες, τους στόχους, όλα τα συναισθήματα και όλα τα πιστεύω του. Η μελέτη επομένως της επιστολογραφίας σε συνδυασμό με τη μελέτη ιστορικών εγγράφων και συγγραφών καθιστούν πληρέστερη την εικόνα κάθε ιστορικού προσώπου και σε δεύτερο επίπεδο διαφωτίζουν καλύτερα τα γεγονότα ιστορικών περιόδων, στα οποία αυτό εμπλέκεται καθ οιονδήποτε τρόπον. Βεβαίως πάντοτε υπάρχει η ανάγκη της κριτικής υπέρβασης από τον ιστορικό συγγραφέα, όμως η διασταύρωση των πηγών και η αφθονία του υλικού μπορούν να διασφαλίσουν σε μεγάλο βαθμό την αντικειμενικότητα των συμπερασμάτων. Όλα τα παραπάνω έχουν απόλυτη εφαρμογή στην περίπτωση του κόμητος και πρώτου Κυβερνήτη της νεώτερης Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια [1]. Η κομβική παρουσία του στην ιστορική πορεία του Ελληνικού έ- θνους από την περίοδο της Οθωμανικής δουλείας στην οργανωμένη δομή ενός ελεύθερου και ανεξάρτητου κράτους προσδίδει εξ αρχής τεράστια σημασία στην ανάγκη να αναλυθεί πλήρως κάθε πλευρά της προσωπικότητάς του. Για το λόγο αυτό δεν επαρκούν τα ιστορικά κείμενα, όσο πλούσια, περιεκτικά κι αν τα παραδίδει στον ερευνητή και στον αναγνώστη η καποδιστριακή βιβλιογραφία [2]. Αποτελεί αναντίρρητη ανάγκη, η συστηματική, προσεκτική και διασταυρωμένη μελέτη όλων των επιστολών του Καποδίστρια, σε συσχετισμό με τους αποδέκτες του και τις ιστορικές συγκυρίες της συγγραφής τους. Παραμένει πολύτιμη ως πηγαίο υλικό η συλλογή Επιστολών του, η οποία εκδόθηκε σε τέσσερις τόμους από το 1841 έως το 1843 [3]. Η συλλογή αυτή όμως δεν είναι πλήρης. Κατ αρχήν καλύπτει μερικώς μόνον την τελευταία περίοδο της ζωής και της δράσης του ως Κυβερνήτη της Ελλάδας ( ). Αν μάλιστα κρίνουμε από την ποσότητα των επιστολών της συλλογής από το πλήθος των παραληπτών τους κι αν συνυπολογίσουμε τη σύνολη ιστορική του διαδρομή, μπορούμε κάλλιστα να συμπεράνουμε ότι υπάρχει ανέκδοτη και ίσως ακόμη άγνωστη καποδιστριακή αλληλογραφία. Απόδειξη περί τούτου αποτελούν οι κατά καιρούς συνεχιζόμενες εκδόσεις ανεκδότων επιστολών, όπως επί παραδείγματι του Πολυχρόνη Ενεπεκίδη, καθηγητή 123

2 του Πανεπιστημίου της Βιέννης [4], καθώς και η πρόσφατη (27/06/2012) δημοπρασία 37 ανεκδότων επιστολών που απηύθυνε ο Καποδίστριας στο στενό συνεργάτη του Αλέξανδρο Κοντόσταυλο [5] την περίοδο , αντί ποσού Ευρώ. Επομένως κάθε θεματική διερευνητική προσέγγιση στην αλληλογραφία του Καποδίστρια θα παραμένει ελλιπής εκ των πραγμάτων, εφόσον δεν έχει συλλεγεί και εκδοθεί το σύνολο των σωζομένων επιστολών του. (Από τη σκοπιά αυτή και η παρούσα μελέτη θεωρείται ως μία πρώτη προσέγγιση του αντικειμένου του θέματός της). 2. Εκκλησιαστικά πρόσωπα σχετιζόμενα με τον Ιωάννη Καποδίστρια Η επιλεκτική μας αναφορά σε εκκλησιαστικά πρόσωπα σχετιζόμενα με τη ζωή και τη δράση του Ι. Καποδίστρια έχει σκοπό να υποβοηθήσει στην κατανόηση της ευρύτερης προσωπικότητάς του. Τα πρόσωπα αυτά δεν είναι τα μόνα από πλευράς εκκλησιαστικής που συνέβαλαν στη χάραξη της ελληνικής και ορθοδοξοκεντρικής πορείας του και δεν είναι κατ ανάγκην αποστολείς ή αποδέκτες επιστολών του. Άλλωστε η πλήρης έκδοση της επιστολογραφίας του ασφαλώς πολλά έχει ακόμη να συνεισφέρει επί του θέματος. α. Συμεών Μασέλλος, μοναχός και ηγούμενος της Ι. Μονής Πλατυτέρας Κέρκυρας. Ο Ιωάννης σπούδασε τα πρώτα γράμματα στο Ρωμαιοκαθολικό μοναστήρι της Αγίας Ιουστίνης (Santa Giustina) στη Γαρίτσα της Κέρκυρας, όπου λειτουργούσε σχολείο των αριστοκρατικών οικογενειών του νησιού, και όπου έμαθε πολύ καλά τη Λατινική, την Ιταλική και τη Γαλλική γλώσσα. Εν τούτοις η πνευματική του τροφοδοσία ήταν γνήσια ορθόδοξη κι αυτό οφείλεται στην κατήχηση και στο βίωμα που άντλησε από την Ιερά Μονή Πλατυτέρας [6]. Ο μοναχός και κατόπιν ηγούμενος Συμεών Μασέλλος, ήταν ο πρώτος του πνευματικός πατέρας από ηλικίας 12 ετών. Στην ιερατική αυτή φυσιογνωμία οφείλεται η σπορά του ορθόδοξου χριστιανικού λόγου στον νεαρό Ιωάννη, ο οποίος λόγος ρίζωσε και έδωσε πολλαπλάσιο καρπό σε όλη του τη βιωτή. Το 1792 σε ατύχημα με άλογο σώθηκε ως εκ θαύματος, το οποίο απέδωσε στην Παναγία την Πλατυτέρα και τους αγίους Τιμόθεο και Μαύρα, και ενίσχυσε την προς τον Θεό πίστη του. Η οικογένεια Καποδίστρια ποικιλοτρόπως ενίσχυσε τη Μονή. Πολλές δωρεές είναι προσωπικές του Ιωάννου σταλμένες από τη Ρωσία. Στον κοιμητηριακό περίβολο της Μονής σώζονται μεταξύ άλλων σπουδαίων προσωπικοτήτων οι τάφοι του ίδιου του Ιωάννου Καποδίστρια, του πατέρα του Αντωνίου Μαρία και των αδελφών του Βιάρου και Αυγουστίνου. β. Ανδρέας Ιδρωμένος, λόγιος ιερέας, δάσκαλος και ιστορικός συγγραφέας (Πάργα, 1764 Κέρκυρα, 27/1/1843) [7]. Μαθητής του ιερομονάχου Ακακίου Δεσύλλα χειροτονήθηκε ιερέας το Έδρασε στην Πάργα στο πλευρό των αγωνιζομένων κατά του Αλή πασά Σουλιωτών και υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Ρήγα Φεραίου. 124

3 Το 1804 αποδέχθηκε την πρόσκληση του Ιωάννου Καποδίστρια, Επιθεωρητή της Δημόσιας Εκπαίδευσης των Επτανήσων, και εγκαταστάθηκε πανοικεί στην Κέρκυρα αναλαμβάνοντας τη διεύθυνση της πρώτης ελληνικής σχολής δημόσιας εκπαίδευσης, η οποία στεγάσθηκε στην ερημωμένη ρωμαιοκαθολική Μονή της Παναγίας του Καρμήλου ή της Τενέδου και γι αυτό έφερε την ονομασία «Σχολή Τενέδου» (Το προσωνύμιο αποδίδεται στους Ενετούς μοναχούς από την Τένεδο, οι οποίοι το 1657 διωγμένοι από τους Τούρκους κατέφυγαν στην Κέρκυρα φέροντες και εικόνα της Παναγίας της παλαιάς μονής τους). Η πανηγυρική έναρξη των μαθημάτων στις 8 Νοεμβρίου του 1805 επισφραγίσθηκε από τον διασωθέντα λόγο του. Η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και της κλασσικής γραμματολογίας συνεχίσθηκε μέχρι το 1824 με προσήλωση μοναδική και με ανάδειξη μαθητών του ως σπουδαίων προσωπικοτήτων της Κέρκυρας. Ο ίδιος ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο αδελφός του Βιάρος συγκαταλέγονται μεταξύ των μαθητών του Ιδρωμένου. Η εκτίμηση, η αγάπη και ο σεβασμός του Ιωάννου προς τον διδάσκαλό του υπήρξε συνεχής. Από τη διασωθείσα αλληλογραφία τους συνάγεται ότι ο Καποδίστριας και από τη θέση του υπουργού του τσάρου Αλεξάνδρου Α προσπαθούσε πάντοτε να ικανοποιεί κάθε αίτημά του προς όφελος της πατρίδος τους. Στις 29 Μαΐου 1824, ημέρα της καθιδρύσεως του Ιονίου Πανεπιστημίου, ο π. Ανδρέας Ιδρωμένος αναγορεύθηκε παμψηφεί ως πρώτος θεολογοδιδάκτωρ του πρώτου εκείνου Ελληνικού Πανεπιστημίου, και κατόπιν κοσμήτωρ της Θεολογικής Σχολής και Αρχιμανδρίτης της Ιονίου Ακαδημίας. Τη θέση του στη Σχολή Τενέδου κατέλαβε ο μέχρι τότε βοηθός του Χριστόφορος Περραιβός. Μεγάλη υπήρξε η συμβολή του στη διόρθωση των εκκλησιαστικών λειτουργικών βιβλίων του Ωρολογίου, της Παρακλητικής και των Μηναίων κατόπιν εισηγήσεώς του το έτος 1838 προς τον Πατριάρχη Κωνσταντινου-πόλεως Γρηγόριο τον ΣΤ ( ). Πλούσια και η συγγραφική του παραγωγή τόσο σε πεζό, όσο και σε ποιητικό λόγο Μεταξύ αυτών και το πόνημά του «Ιωάννης Καποδίστριας Κυβερνήτης της Ελλάδος», που εκδόθηκε το 1900 στην Κέρκυρα. Εκοιμήθη στις 27 Ιανουαρίου του 1843 και με πάνδημη συμμετοχή ενταφιάσθηκε στο μεγάλο ορθόδοξο κοιμητήριο της Κέρκυρας. γ. Άνθιμος Γαζής, κληρικός και λόγιος, διδάσκαλος του Γένους (Μηλιές Πηλίου, 1758 Σύρος 28/11/1828) [8]. Ο κατά κόσμον Αναστάσιος Γκάζαλης, απόφοιτος του «Ελληνομουσείου της Ζαγοράς» χειροτονήθηκε διάκονος σε ηλικία 16 ετών και αρχιμανδρίτης στην Κωνσταντινούπολη λαβών το όνομα Άνθιμος και το επίθετο Γαζής. Το 1797 ανέλαβε εφημέριος στο ναό του Αγίου Γεωργίου της ελληνικής παροικίας της Βιέννης και επιδόθηκε σε αξιοθαύμαστη δραστηριότητα. Επιμελήθηκε πλήθους εκδόσεων ελληνικών θρησκευτικών, φιλοσοφικών και φυσιογνωστικών έργων. Μεγάλη η προσφορά του σε χαρτογραφικές εκδόσεις και επανεκδόσεις πολύτιμων για την Παιδεία συγγραφών. Ανεκτίμητη η σημασία του τετράτομου Λεξικού του της ελληνικής γλώσσας. Την 1η Ιανουαρίου 1811 κυκλοφόρησε στη Βιέννη το πρώτο φύλλο του περιοδικού «Ερμής ο Λόγιος ή Φιλολογικαί Αγγελίαι υπό Ανθίμου Γαζή εκδιδόμεναι» με τη συμπαράσταση του μητροπολίτου Ουγγροβλαχίας Ιγνατίου και της Φιλολογικής Εταιρείας του Βουκουρεστίου. Το 1815 είναι το καίριο έτος συνάντησης και συνεργασίας με τον Ιωάννη Καποδίστρια, ευρισκόμενο στη Βιέννη ως μέλος της ρωσικής αντιπροσωπείας στο Συνέδριο της Βιέννης. Με τη σύμπραξη του Ουγγροβλαχίας Ιγνατίου και άλλων επιφανών Ελλήνων ίδρυσαν τη «Φιλόμουσο Εταιρεία». Σκοπός της Εταιρείας ήταν «η καταβολή των αναγκαίων χρημάτων δια την έκτασιν της παιδείας εις την Ελλάδα, δια την έκδοσιν των κλασσικών λεγομένων συγγραφέων και διά την αναζήτησιν παντός είδους αρχαιοτήτων». 125

4 Ο Γαζής μερίμνησε για την ίδρυση το ίδιο έτος Σχολής στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τις Μηλιές Πηλίου, με πλούσια βιβλιοθήκη. Το 1817 μυήθηκε στα μυστικά της Φιλικής Εταιρείας στην Κωνσταντιούπολη και αναδείχθηκε σε κορυφαίο στέλεχος της διοικητικής της ιεράρχησης περιερχόμενος τις περισσότερες περιοχές της υπόδουλης Ελλάδας. Στις 7 Μαϊου 1821 κήρυξε την επανάσταση στο Πήλιο, η οποία όμως τοπικά απέτυχε. Μετείχε σε πολλές μάχες και εκλέχθηκε αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος. Έλαβε ενεργό μέρος σε πολλές Επιτροπές με ιδιαίτερη την προσφορά του στον ευαίσθητο τομέα της Παιδείας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του αποσύρθηκε διακριτικά από τα δημόσια πράγματα για να καταλήξει στις 28 Νοεμβρίου 1828 στη Σύρο [9]. δ. Ιγνάτιος, μητροπολίτης Ουγγροβλαχίας ( ) [10] Ο κατά κόσμον Ιωάννης Μπάμπαλος ή Κακουγδός καταγόταν από τα Χρύσαφα Λακωνίας. Η οικογένειά του μετανάστευσε στη Λέσβο και από εκεί βρέθηκε νέος στην Κωνσταντινούπολη. Εκάρη μοναχός και φοίτησε στην Πατριαρχική Ακαδημία. Η εκκλησιαστική πρόοδός του τον οδήγησε το 1794 στην επισκοπή Ναυπάκτου και Άρτης, με έδρα την Άρτα. Η γειτνίαση με τα Επτάνησα έγινε αιτία να συνδεθεί με ηγετικές τοπικές προσωπικότητες ιδιαιτέρως μετά την ίδρυση της «Επτανήσου Πολιτείας» το Στην περίοδο αυτή τοποθετείται και η πρώτη του γνωριμία με τον Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος ανέπτυσσε τότε μεγάλη δραστηριότητα στην Κέρκυρα και στην Κεφαλληνία. Οι κινήσεις αυτές του Ιγνατίου ήσαν ύποπτες για τον Αλή πασά των Ιωαννίνων, ο οποίος με τις επεκτατικές του κινήσεις κατέλαβε το 1805 την Πρέβεζα, οπότε ο Ιγνάτιος κατέφυγε στην Κέρκυρα. Εκεί η σύνδεση και η συνεργασία με τον Καποδίστρια εξελίχθηκαν περισσότερο. Όταν με τη Συνθήκη του Τίλσιτ (27 Ιουνίου 1807) τα Επτάνησα περιήλθαν στους Γάλλους του Ναπολέοντος Βοναπάρτη, ο Ιγνάτιος έφυγε και δια της Ιταλίας κατέληξε τον Απρίλιο του 1809 στην Αγία Πετρούπολη. Το επόμενο έτος 1810 η Σύνοδος της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας τον εξέλεξε Μητροπολίτη Ουγγροβλαχίας με έδρα το Βουκουρέστι, και ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη Ρωσοτουρκικός Πόλεμος ( ). Με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (Μάϊος 1812) οι παραδουνάβιες ηγεμονίες παραχωρήθηκαν στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Έτσι ο Ιγνάτιος αναγκάστηκε να καταφύγει στη Βιέννη, όπου ανέπτυξε σπουδαίο πνευματικό έργο, συνεργαζόμενος με τους εκδότες του περιοδικού «Λόγιος Ερμής». Εκεί συναντήθηκε για μία ακόμη φορά ο δρόμος του με τον Καποδίστρια, εξέχον μέλος της ρωσικής αντιπροσωπείας στο Συνέδριο της Βιέννης. Με τη σύμπραξη μάλιστα και του Άνθιμου Γαζή, καθώς και άλλων προσωπικοτήτων της ελληνικής παροικίας, το 1815 ίδρυσαν και οργάνωσαν την περίφημη «Φιλόμουσο Εταιρεία». Το ίδιο έτος ο Ιγνάτιος άφησε τη Βιέννη και εγκαταστάθηκε στην Πίζα, σπουδαίο επίσης κέντρο Ελλήνων λογίων της προεπαναστατικής περιόδου. Εκεί μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και ανέπτυξε σπουδαία δράση για την κατάλληλη προετοιμασία, πνευματική και υλική, της Επανάστασης. Συμμεριζόταν τις απόψεις του Καποδίστρια ότι δηλαδή η τρέχουσα περίοδος δεν ήταν ευνοϊκή για την έναρξή της, όμως με την έκρηξη της Επανάστασης του 1821 αφιέρωσε όλες του τις δυνάμεις για την επιτυχία της και για την ενημέρωση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Η δημοσιευμένη αλληλογραφία του πείθει για τη ενεργό συμμετοχή του σε πολλά γεγονότα της μετεπαναστατικής κρίσιμης περιόδου. Η αλληλογραφία του με τον Κυβερνήτη της Ελλάδας Ιωάννη Καποδίστρια α- ποδεικνύει τη συμβουλευτική και ενισχυτική του προσπάθεια να τον βοηθήσει στα πρώτα βήματα οργάνωσης του ελληνικού κράτους. 126

5 Πέθανε στην Πίζα στις 12 Σεπτεμβρίου 1828 πριν προλάβει να πραγματοποιήσει την επιθυμία του να έλθει στην ελεύθερη Ελλάδα [11]. Ο Ιγνάτιος συγκαταλέγεται στις διαπρεπέστερες εκκλησιαστικές φυσιογνωμίες των προεπαναστατικών χρόνων και της επαναστάσεως του ε. Κωνσταντίνος Οικονόμος, ο εξ Οικονόμων (Τσαρίτσανη Θεσσαλίας, 1780 Αθήνα 1857) [12]. Γόνος ιερατικής οικογενείας γαλουχήθηκε από μικρός στα γράμματα και την αγάπη για την Ορθοδοξία από τον ιερέα πατέρα του Κυριακό, τιμηθέντα με το οφίκιο του οικονόμου. Μαθητής της περίφημης Σχολής των Αμπελακίων εντάχθηκε σε ηλικία 20 ετών στις τάξεις του έγγαμου κλήρου. Η ευρύτητα της παιδείας του οδήγησε τον επίσκοπο του Ελασσώνος Ιωαννίκιο να του αναθέσει κηρυκτική περιοδεία στις εκκλησίες της Μικράς Ασίας και το Κυρίως μεγάλη ποιμαντική δράση σε όλη την επισκοπή Ελασσώνος. Είχε συμμετοχή στην εξέγερση του παπα-ευθυμίου Βλαχάβα, φυλακίσθηκε, αλλά με καταβολή σημαντικών λύτρων από του ομογενείς του ελευθερώθηκε (1806) και κατέφυγε στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών, κατά προτροπή του πατριάρχου Γρηγορίου Ε (1808). Η φήμη του ως λογίου και δραστήριου κληρικού τον οδήγησε αρχικά στη Θεσσαλονίκη, ως έξαρχο και αρχιερατικό επίτροπο του Θεσσαλονίκης Γερασίμου, και κατόπιν στη Σμύρνη ως διδάσκαλο και στη συνέχεια ως σχολάρχη του Φιλολογικού Γυμνασίου ( ). Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε τον κάλεσε στην Κωνσταντινούπολη ως στενό του συνεργάτη και του απένειμε τον τίτλο «πατριαρχικός του Οικουμενικού θρόνου ιεροκήρυξ και διδάσκαλος πασών των ορθοδόξων εκκλησιών» ( ). Με την έκρηξη της Επανάστασης του 1821 και τις απειλούμενες σφαγές αναγκάστηκε να καταφύγει στην Οδησσό, όπου εκφώνησε τον περίφημο επικήδειο λόγο του επί του σκηνώματος του εθνομάρτυρος Πατριάρχου στις 19 Ιουνίου 1821 στο ναό της Μεταμορφώσεως. Επόμενος σταθμός της πορείας του η Αγία Πετρούπολη, όπου ανέπτυξε τεράστια δράση με κηρυκτικό και συγγραφικό έργο και με την υποστήριξη του τσάρου Αλεξάνδρου Α, ο οποίος τον προώθησε στις θέσεις του συνέδρου της Εκκλησιαστικής Ακαδημίας και του εταίρου της Ακαδημίας Επιστημών της Αγίας Πετρούπολης. Κατά την περίοδο αυτή συνδέθηκε ιδιαιτέρως με τον Ιωάννη Καποδίστρια και με την σύμπραξη άλλων Ελλήνων συνέβαλαν αποφασιστικά στη στροφή της ρωσικής πολιτικής υπέρ της επαναστατημένης Ελλάδας. Ολιγόχρονη η συνύπαρξή τους στην Αγία Πετρούπολη, αλλά ιδιαιτέρως ισχυρή η πνευματική τους συνταύτιση απόψεων, όπως φαίνεται από τη διασωθείσα αλληλογραφία τους. Παρέμεινε στην ρωσική πρωτεύουσα επί μία δεκαετία μέχρι το Ο θάνατος οικείων προσώπων του από επιδημία χολέρας στη Βιέννη, τον οδήγησε στην απόφαση επιστροφής στην Ελλάδα. Διερχόμενος μεγάλα πολιτικά και πολιτιστικά κέντρα της Ευρώπης, το Βερολίνο, τη Λειψία, τη Βιέννη, τη Ρώμη, παντού γινόταν δεκτός με υψηλές τιμές εκτίμησης της μεγάλης του πνευματικής φυσιογνωμίας. Το 1834 έφθασε στο Ναύπλιο και από το 1837 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Παράλληλα με το πλούσιο συγγραφικό του έργο, μεγάλο του μέλημα υπήρξε ο αγώνας αποκατάστασης της κανονικής τάξεως της Εκκλησίας της Ελλάδος μετά από την αντικανονική ανακήρυξη του αυτοκέφαλου της και την απόσχιση από το Οικουμενικό Πατριαρχείο με κύριο αντίπαλό του τον αρχιμανδρίτη Θεόκλητο Φαρμακίδη (1833). Η σύγκρουση αυτή κατέληξε ουσιαστικά σε μία διάσταση δύο εκκλησιαστικών απόψεων και στην αντιπαράθεση μεταξύ παραδοσιακού και νεωτεριστικού, ελληνικού και δυτικού ξένου. Η επικράτηση όλων σχεδόν των ιδεών του Κωνσταντίνου Οικονόμου στην Εκκλησία και την παιδεία κατά τη δεκαετία καταδεικνύει έτι περισσότερο την κορυφαία του προσωπικότητα, με αποκορύφωμα τη δικαίωση των αγώνων του και την κανονική αποκατάσταση της Εκκλησίας της Ελλάδος με τον Πατριαρχικό Τόμο του

6 Εκοιμήθη το 1857 σε ηλικία 77 ετών και ετάφη στον περίβολο της Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη καταλιπών πλουσιότατο συγγραφικό έργο και ως προς το πλήθος και ως προς τη θεματολογία των συγγραφών του [13]. στ. Μισαήλ Αποστολίδης, μητροπολίτης Αθηνών (Μελλισουργός Κισσάμου, ). Στη Ιερά Μονή Θεοτόκου Γωνιάς Κρήτης εκάρη μοναχός και διάκονος, όπου και έμαθε τα πρώτα γράμματα. Συνέχισε τις σπουδές του στο Φιλολογικό Γυμνάσιο της Σμύρνης, όπου είχε διδάσκαλο τον Κωνσταντίνο Οικονόμο των εξ Οικονόμων. Αποφοιτήσας χειροτονήθηκε πρεσβύτερος και κλήθηκε στη Βιέννη το 1815 ως ιερέας και διδάσκαλος της Ελληνικής Κοινότητος. Από το 1817 μέχρι το 1830 διορίστηκε και έδρασε στην Τεργέστη ως διευθυντής της ελληνικής σχολής και ως εφημέριος της ορθόδοξης Ελληνικής Κοινότητας. Η εθνοθρησκευτική του δράση την περίοδο αυτή ήταν τεράστιας σημασίας. Το 1827 έγινε δέκτης επιστολής από τον Ιωάννη Καποδίστρια, ως Κυβερνήτη πλέον της Ελλάδας, ο οποίος τον παρακαλούσε να προτρέψει τους Έλληνες της Ευρώπης να συνδράμουν στη δημιουργία Ορφανοτροφείων για την περίθαλψη των απορφανισθέντων παιδιών κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα. Από τό 1830 εγκαταστάθηκε στο Μόναχο και ορίστηκε Διευθυντής της Ελληνικής Κοινότητας και του Ελληνικού Σχολείου της πόλης. Έχαιρε μεγάλης εκτιμήσεως και για το λόγο αυτό ο βασιλεύς της Βαυαρίας Λουδοβίκος ο Α, του ανέθεσε την εκμάθηση της Ελληνικής γλώσσας και ιστορίας στον γιό του Όθωνα ε- κλεγέντα ως πρώτο βασιλέα της Ελλάδας. Συνόδευσε μάλιστα το 1833 τον νεαρό μονάρχη στην Αθήνα όπου δίδαξε στο Θεολογικό Σχολείο και στο Διδασκαλείο. Το 1837 διορίστηκε ως πρώτος τακτικός καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με αντικείμενα διδασκαλίας τη Δογματική Θεολογία, τη Χριστιανική Ηθική και την Ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης. Κοσμήτορας της Σχολής καί Πρύτανης χρημάτισε κατά τα έτη και , ενώ τό 1852 ανακηρύχθηκε επίτιμος καθηγητής, οπότε και ε- ξελέγη αρχιεπίσκοπος Πατρών και Ηλείας. Στις 2 Δεκεμβρίου 1861 εξελέγη Μητροπολίτης Αθηνών. Επί ποιμαντορίας του εγκαινιάσθηκε ο Μητροπολιτικός Ναός Αθηνών και ανεγέρθηκε το μνημείο προς τιμήν του Εθνομάρτυρος Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε. Εκοιμήθη αιφνιδίως στις 21 Ιουλίου Διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στο εκκλησιαστικό ζήτημα της αυτοκεφαλίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και υπήρξε μέλος της αντιπροσωπείας και της επιτροπής, που επιμελήθηκε την έκδοση του Πατριαρχικού Συνοδικού Τόμου του Κατέλιπε πολύ αξιόλογα θεολογικά συγγράμματα, εγχειρίδια και λόγους [14]. ζ. Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός Ίμβριος (Ίμβρος, 1772 Άγιον Όρος, 1851). Γεννήθηκε στην Ίμβρο και εκάρη μοναχός το 1793 στο κουτλουμουσιανό μετόχι του νησιού. Υπήρξε μαθητής του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, στο Άγιον Όρος και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην περιώνυμη Σχολή Κυδωνιών. Σπουδαίος σταθμός της διδακτικής του πορείας υπήρξε η Εμπορική Σχολή της Χάλκης που λειτουργούσε υπό την αιγίδα του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Δίδαξε Θρησκευτικά, Αρχαία Ελληνικά, συνέταξε εγχειρίδια προχωρημένης Άλγεβρας και Φυσικής και διετέλεσε σχολάρχης της. Δίδαξε στη Θεσσαλονίκη, στην Κέρκυρα και κυρίως στη Βενετία, αρχικά ως διδάσκαλος και αργότερα ως διευθυντής του Ελληνικού Φλαγγινιανού Φροντιστηρίου [15]. Η εκπαιδευτική του παρουσία κατέληξε στην Αθωνιάδα Σχολή, της οποίας διετέλεσε και σχολάρχης ( ). 128

7 Ο ιερομόναχος Βαρθολομαίος παράλληλα με τις διδακτικές του δραστηριότητες ανέπτυξε αξιόλογο συγγραφικό έργο λειτουργικών ευχών και μάλιστα προέβη σε αποκατάσταση και έκδοση εκκλησιαστικών κειμένων κυρίως κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Βενετία (Ωρολόγιον, Πεντηκοστάριον, Μηναία, Ευαγγέλιον). Η διευρυμένη φήμη του οδήγησε το 1828 τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια να του αναθέσει τη σύνταξη Προσευχηταρίου και Βιβλίου Κατήχησης, στα πλαίσια του ιδιαιτέρου του ενδιαφέροντος για την εκπαίδευση των νέων με την έκδοση καταλλήλων σχολικών και εκκλησιαστικών βιβλίων. Μεσολαβητικό ρόλο στην επικοινωνία των δύο ανδρών διαδραμάτισε ο Ανδρέας Μουστοξύδης ( ), σπουδαία προσωπικότητα της περιόδου αυτής και στενός συνεργάτης του Καποδίστρια σε πολλούς τομείς συγκρότησης του Ελληνικού κράτους και ιδιαιτέρως της παιδείας [16]. Η εκτενέστατη αλληλογραφία μεταξύ των εν λόγῳ προσώπων καθώς και του Νικολάου Χρυσόγελου, Γραμματέως επί της Εκπαιδεύσεως, για τον τελικό καταρτισμό του περιεχομένου του έργου του Βαρθολομαίου υπό τον τίτλο «Ιερά Σύνοψις», για την έγκριση από την Εκκλησία της Ελλάδος καί για την αρτιότερη έκδοσή του, αποδεικνύει το τεράστιο ενδιαφέρον του Καποδίστρια και την απεριόριστη εκτίμησή του προς τον συγγραφέα. Εν τούτοις απροσδόκητες εξελίξεις και κυρίως η δολοφονία του Κυβερνήτη ανέστειλαν την έκδοσή του [17] παρά το γεγονός ότι η συσταθείσα υπό του Καποδίστρια στις 18/10/1829 αρχιερατική Επιτροπή αποτελούμενη από τους Αιγίνης Γεράσιμο, Ταλαντίου Νεόφυτο, Ρεθύμνης Ιωαννίκιο και Κυρήνης Παρθένιο είχε εισηγηθεί θετικά επί του έργου του Βαρθολομαίου. [18] Β. Σχολιασμός επιλεγμένων επιστολών [19] του Καποδίστρια. 1. Επιστολή προς κ. ιππότην Μουστοξύδην στη Βενετία (Βερολίνῳ, 27 Ιουλίου 1827) [20] Σχολιασμός: Η επιστολή είναι σταλμένη από το Βερολίνο κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την εκλογή του Καποδίστρια ως Κυβερνήτη της Ελλάδας και μέχρι την επίσημη άφιξή του στο Ναύπλιο. Περιερχόμενος ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και αναζητών στηρίγματα κυρίως πολιτικά και οικονομικά, έχει θέσει σε λειτουργία το σχέδιο ανασυγκρότησης της χώρας. Τις προσωπικές του παρεμβάσεις συνεπλήρωναν οι πολυάριθμες επιστολές του προς Έλληνες, λογίους και ευπόρους, και προς φιλέλληνες ξένους. Ο Ανδρέας Μουστοξύδης [21] υπήρξε εκ των στενοτέρων συνεργατών του. Η διασωθείσα αλληλογραφία τους αποτελεί αποκαλυπτική πηγή πρώτου μεγέθους και μεγάλης σημασίας. Στην προκειμένη επιστολή η διττή θεματολογία της φανερώνει τα πρώτιστα ενδιαφέροντά του. Πρώτο θέμα τα αναξιοπαθούντα ορφανά Ελληνόπουλα, τα οποία διωκόμενα βρίσκονταν στα μεγάλα λιμάνια της Αδριατικής, στη Βενετία, στην Τεργέστη, στο Φιούμε και στην Αγκώνα.. Η πρωταρχική του μέριμνα θα καταλήξει στη σύναξή τους και στη δημιουργία του Ορφανοτροφείου της Αίγινας με παράλληλη λειτουργία τριών αλληλοδιδακτικών σχολείων και πολλών χειροτεχνιών. Το δεύτερο θέμα άπτεται της ομαλής καθημερινής λειτουργίας όλων των εκκλησιών της Ελλάδας. Τη θεωρούσε απαραίτητη για την πνευματική αφύπνιση του Έθνους. Εκ παραλλήλου η αναζήτηση λειτουργικών βιβλίων, αγιοπατερικών έργων και λόγων του Ηλία Μηνιάτη, του Νικηφόρου Θεοτόκη, και άλλων φωτισμένων διδασκάλων του Γένους, αποκαλύπτει την πρόθεσή του να εξοπλίσει πνευματικά ιεροκήρυκες για να 129

8 περιέρχονται την επικράτεια και να ενισχύουν το ορθόδοξο φρόνημα και την εκκλησιαστική ζωή των ταλαιπωρημένων από αμέτρητες κακουχίες Ελλήνων. Είναι σαφής στη σκέψη του Καποδίστρια η οργανική ενότητα αγιογραφικής, αγιοπατερικής και λειτουργικής ορθόδοξης παράδοσης, καθώς και η πρωτεύουσα σημασία της στην πνευματική αφύπνιση του Έθνους. 2. Επιστολή προς αρχιμανδρίτην Μισαήλ (Αποστολίδην) στην Τεργέστη (Παρίσι, 1 Οκτωβρίου 1827) [22]. Σχολιασμός: Προς την εξαίρετη πνευματική προσωπικότητα τον αρχιμανδρίτη τότε και μετέπειτα μητροπολίτη Αθηνών Μισαήλ Αποστολίδη [23] η παραπάνω επιστολή έχει ως αντικείμενό της τη δημιουργία των δύο φροντιστηρίων για τα ορφανά και διασκορπισμένα Ελληνόπουλα. Αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδίου του Κυβερνήτη να κινητοποιήσει προς φιλανθρωπική συνδρομή όλες τις ανθούσες ελληνικές παροικίες της Δύσης, μεταξύ των οποίων δεσπόζουσα θέση κατείχε η της Τεργέστης Ορθόδοξος Εκκλησία υπό την πνευματική καθοδήγηση του π. Μισαήλ. Διαχρονική η επισήμανση του Καποδίστρια για την αναγκαιότητα «μεμορφωμένων ἐν καλῇ διδασκαλίᾳ» σύμφωνα με τον κανόνα «τῆς ἁγίας ἡμῶν πίστεως καί τῶν ἠθῶν μας». Η ελληνορθόδοξη παράδοση ως «χριστιανική και εθνική παιδαγωγία» ορίζεται ως το αναγκαίο θεμέλιο από το οποίο «εξαρτάται κατά μέγα μέρος το μέλλον της Ελλάδος» και η κληρονομία των αγαθών της θείας Πρόνοιας για τους ανθρώπους. 3. Επιστολή προς π. Κωνσταντίνον Οικονόμον τον εξ Οικονόμων στην Αγία Πετρούπολη (Παρίσι,1Οκτωβρίου 1827) [24] Σχολιασμός: Τήν ίδια ακριβώς ημέρα με την προηγούμενη επιστολή και στον ίδιο τόπο (Παρίσι) κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσης περιοδείας του στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συγγράφηκε η απαντητική ε- πιστολή προς τον π. Κωνσταντίνο Οικονόμο των εξ Οικονόμων [25] καθώς και άλλες πέντε επιστολές. Οι πληροφορίες για τις οποίες ευχαριστεί, προφανώς έχουν άμεση σχέση με την επικρατούσα ατμόσφαιρα στη ρωσική αυλή του τσάρου Νικολάου Α και τις φιλελληνικές κινήσεις του Οικονόμου, χαίροντος μεγάλης εκτιμήσεως στην Αγία Πετρούπολη. Η ουσία της επιστολής έγκειται όμως στον προσωπικό της χαρακτήρα. Ο νεοεκλεγείς Κυβερνήτης έχει πλήρη συναίσθηση του βάρους της ευθύνης που ανέλαβε, καθώς και της αναγκαίας πνευματικής του στήριξης. Πιθανόν η ιδιαίτερη αίτηση των προσευχών και των ευλογιών να αποκαλύπτει τη βαθύτερη πνευματική σύνδεση του Ιωάννη Καποδίστρια προς τον π. Κωνσταντίνο από την ταυτόχρονη παρουσία και δράση τους στη ρωσική πρωτεύουσα. Άλλωστε η επιστολή παρουσιάζει και εξομολογητικά στοιχεία, καθώς προτάσσει ως όπλα στην αναλαμβανόμενη πορεία του, την πλήρη πίστη στον Θεό και στην καθαρότητα και ευθύτητα της προαιρέσεώς του. 4. Επιστολή προς τον πατριάρχην (Αγαθάγγελον) και την Πατριαρχικήν Σύνοδον στην Κωνσταντινούπολη (Πόρος, 28 Μαΐου 1828) [26] 130

9 Σχολιασμός: Πρόκειται περί κεφαλαιώδους σημασίας επιστολής του Καποδίστρια ως απαντητικής σε πατριαρχικό γράμμα, το οποίο από τον Φεβρουάριο του 1828 είχε ήδη κυκλοφορήσει στις εφημερίδες Ευρώπης και Ελλάδος και το οποίο πενταμελής πατριαρχική αντιπροσωπεία επισήμως ενεχείρισε στην Κυβέρνηση στις 22 Μαΐου παρουσία επισήμων εκπροσώπων των Μεγάλων Δυνάμεων Ρωσίας, Γαλλίας και Αγγλίας. Η ιστορία του γράμματος ξεκίνησε το 1827, όταν οπλαρχηγοί της Στερεάς Ελλάδος πιεζόμενοι από τις τουρκικές δυνάμεις έστειλαν αναφορές στο τότε πατριάρχη Αγαθάγγελο [27] ( ) να μεσολαβήσει στην Υψηλή Πύλη για να τούς χορηγηθεί αμνηστία. Οι Τούρκοι πίεσαν τον Πατριάρχη να συντάξει το εν λόγῳ γράμμα και να καλέσει τους επαναστατημένους Έλληνες σε ειρήνευση και στην προ του 1821 κατάσταση με την υπόσχεση αμνηστίας. Το σχέδιο βεβαίως δεν είχε συνέχεια, όμως ήταν αρκετό για να προσάψει στον Αγαθάγγελο μία αντεθνική ενέργεια [28]. Η απαντητική επιστολή του Καποδίστρια μετά από τη σύντομη περιγραφή των γεγονότων δίνει στο θέμα μία πολύ σπουδαία διάσταση. Δεν μνημονεύεται καμία τουρκική εμπλοκή και εμφανίζεται το γράμμα ως περιέχον παραινέσεις του πατριάρχου προς ολόκληρο το Ελληνικό Έθνος. Η διάσταση απόψεων είναι τεράστια. Ο Καποδίστριας προβάλλει την κοινή πεποίθηση όλων ότι «ὁ Κύριος ἔσωσε τόν λαόν τοῦτον» και μάλιστα ότι ιδιαιτέρως τον προίκισε «ἐκ τῆς τοῦ Χριστοῦ πίστεώς του» κατά την διάρκεια του επαναστατικού του αγώνα με «χάριν πολέμου καί δύναμιν καρτερίας, καί ἀπόφασιν νά ἐξαπολεσθῇ μᾶλλον παρά νά ὑποκύψῃ εἰς τόν ζυγόν». Επομένως η αποδοχή του αποτελέσματος της εθνικής επανάστασης είναι υπακοή και σεβασμός στα «οὐρανόθεν ἐρχόμενα». Αδιανόητη θεωρεί κάθε υπαναχώρηση, η οποία θα δήλωνε άρνηση αυτής της ανθρώπινης και της χριστιανικής των Ελλήνων ιδιότητος. Ως επισφράγισμα τούτων παραθέτει το μαρτύριο του ιερομάρτυρα πατριάρχου Γρηγορίου του Ε, συνοδικών αρχιερέων και πλήθους επιφανών Ελλήνων. Πολύ ενδιαφέρουσα η κατάληξη της επιστολής του Κυβερνήτη της Ελλάδας. Παρά τη διάσταση απόψεων σε τόσο μεγάλης σπουδαιότητας θέμα, αιτείται εξ ονόματος όλου του Έθνους τις πατριαρχικές ευχές και βεβαιώνει κατηγορηματικά ότι «ἀμεταπτώτως προσκείμεθα εἰς τά δόγματα τῆς ἁγίας ἡμῶν πίστεως». Ο Καποδίστριας δεν διαρρηγνύει τους ακατάλυτους πνευματικούς δεσμούς με τον οικουμενικό θρόνο της Κωνσταντινουπόλεως, διότι γνωρίζει καλά και από τη διπλωματική του εμπειρία την μη κατονομαζομένη τουρκική απειλή «ἐπί τοῦ εἰσέτι ὑπό οθωμανικόν ζυγόν Γένους τῶν ἀλυτρώτων Ἑλλήνων». Είναι πιθανόν το χαρακτηριζόμενο ως αντεθνικό πατριαρχικό γράμμα του 1828 να ήταν μία φαινομενική και παραπλανητική ενέργεια έναντι της πολιτικής της Υψηλής Πύλης, προκειμένου να μη προκληθούν διώξεις εις βάρος του ορθοδόξου ελληνικού ποιμνίου της υπόλοιπης Ελλάδας και της Μικράς Ασίας. Η επισήμανση αυτή δεν στερείται ιστορικής βάσεως, διότι η φαναριώτικη πολιτική συχνά αποκοίμιζε την τουρκική εξουσία, προκειμένου να επιτυγχάνει πολύ σπουδαιότερους στόχους. 5. Επιστολή προς μητροπολίτην Ουγγροβλαχίας Ιγνάτιον στήν Πίζα (Πόρος, 10 Ιουνίου 1828) [29] Σχολιασμός: Η πνευματική σύνδεση του Ιωάννη Καποδίστρια με τον Ουγγροβλαχίας Ιγνάτιο [30] είναι από τις πλέον ισχυρές, διότι σφυρηλατήθηκε σε δύσκολους καιρούς και υπό αντίξοες περιστάσεις, ιδιαιτέρως το κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου της Βιέννης, καθώς και με την ίδρυση της «Φιλομούσου Εταιρείας». Εξομολογητικού χαρακτήρα κι αυτή η επιστολή από τον Κυβερνήτη βρήκε τον Ιγνάτιο στην Πίζα, όπου από το 1815 μυημένος στη Φιλική Εταιρεία παντοιοτρόπως βοηθούσε την Επανάσταση. Αιτιολογεί τη μακρά σιωπή του με την απαρίθμηση αντικειμενικών εμποδίων, όπως και έκτακτης επιδημίας πανώλης. 131

10 Παρήγορο και χαροποιό άγγελμα η σημαντική για τις δύσκολες περιστάσεις οικονομική βοήθεια από τον αυτοκράτορα της Ρωσίας Νικόλαο Α και τον βασιλέα της Γαλλίας Κάρολο Ι. Εν τούτοις υπάρχουν και οι «μεταλλόθεοι» ηγετικοί κύκλοι του παρελθόντος που εποφθαλμιούν αυτήν την οικονομική βοήθεια για να την αφαρπάσουν καταλήστευσαν το εκ αγγλικών λιρών δάνειο του Ο Κυβερνήτης δηλώνει γνώστης των σχεδίων τους και αποφασισμένος να τους παραδειγματίσει προκειμένου ενωμένοι οι Έλληνες να παλινορθώσουν το κράτος. Μέλημά του είναι πρωτίστως η ανακούφιση χιλιάδων οικογενειών «ἀγαίων, ἀνεστίων καί καταπεινώντων» σε όλη την Ελλάδα. Στην τελευταία αποστροφή του λόγου του πληροφορεί τον Ιγνάτιο για την καλή του υγεία, παρά τις ταλαιπωρίες, τους κόπους, τις μετακινήσεις, τον καύσωνα, την έλλειψη ανάπαυσης. Και τούτο το αποδίδει στην «πανήσυχον συνείδησην» του και στις ευλογίες του Κυρίου, του «γενναίου καί καλοῦ λαοῦ» και του ιδίου του Ιγνατίου. 6. Επιστολή προς καθηγουμένους και πατέρες των Ιερών Μονών του Αγίου Όρους (20 Σεπτεμβρίου 1828) [31]. Η πνευματική σύνδεση του Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά και του πατέρα του Αντωνίου, με το Άγιον Όρος έχει σημαντική προϊστορία. Τo 1819 συνέδραμε καθοριστικά στην έκδοση στη Βενετία των ΙΔ επιστολών του Αποστόλου Παύλου με ερμηνεία του αγίου Θεοφυλάκτου Αχρίδος καί με μετάφραση και ερμηνευτικό σχολιασμό του αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου. Την επιμέλεια είχαν οι αγιορείτες μοναχοί Στέφανος και Νεόφυτος, οι οποίοι βρήκαν στο πρόσωπό του «εξοχοτάτου και πανεκλάμπρου κόμητος κυρίου κυρίου Ἰωάννου Καποδίστρια, συμβούλου καί ἐξ ἀπορρήτων τοῦ σεβαστοῦ τῶν Ρωσιῶν αὐτοκράτορος καί βασιλέως Πολονίας, ἱππέως διαφόρων ταγμάτων Ρωσσίας καί ἄλλων αὐτοκρατόρων καί βασιλέων» τον κύριο συνεργό και χρηματοδότη της έκδοσης. Αποκαλυπτική του μεγέθους της βοήθειας του Ιωάννου είναι η διασωθείσα ευχαριστήριος επιστολή των μοναχών Στεφάνου και Νεοφύτου προς τον πατέρα του Αντώνιο ευθύς με την πραγματοποίηση της έκδοσης, «Ενετίησιν παρά Νικολάῳ Γλυκεῖ τῷ ἐξ Ἰωαννίνων 1819». Την 1η Αυγούστου 1828 η οικτρή οικονομική κατάσταση των αγιορειτικών μονών αναγκάζει τους καθηγουμένους να ζητήσουν την κυβερνητική βοήθεια με επιστολή διαβιβασθείσα στα χέρια του Καποδίστρια διά του μοναχού Νικηφόρου. Σχολιασμός: Η άμεση ανταπόκριση του Καποδίστρια εκφράζεται με αληθινό πόνο ψυχής για την «δεινήν τοῦ ἱεροῦ τόπου ἐκείνου κατάστασιν» και «τάς πολλάς κακουχίας», τῶν μοναχῶν. Η αντικειμενική όμως αδυναμία του Δημνοσίου Ταμείου να βοηθήσει, αναγκάζει τον ίδιο τον Ιωάννη άμεσα να προσφέρει «ἐξ ἰδίων του» ένα χρησματικό ποσό, ο οποίο δεν κατονομάζει «γρόσια (Χ)». Στην απαντητική ευχαριστήρια επιστολή των αγιορειτών πατέρων πληροφορούμεθα ότι ήταν γρόσια. Το κυριότερο όμως σημείο της επιστολής ευρίσκεται στην προσωπική αποκάλυψη ότι για κάθε του πράξη λαχταρά «την ἐξ ὕψους ἀντιληψιν καί ὁδηγίαν». Για το λόγο αυτό παρακαλεί θερμώς «τήν συνδρομήν τῶν εὐχῶν καί δεήσεων» την «ἐν τῷ Ἁγίῳ Ὄρει» πανοσιολογιοτάτων καθηγουμένων και πατέρων. 132

11 7. Επιστολή προς μητροπολίτην Πατρών (Αγαθάγγελον Μυριανθούσης ) (18 Ιανουαρίου 1829) [32] Σχολιασμός: Η πόλη των Πατρών απελευθερώθηκε στις 7 Οκτωβρίου 1828, όταν οι Τούρκοι την παρέδωσαν στον επικεφαλής του γαλλικού εκστρατευτικού σώματος στρατηγό Μαιζόν. Ο ποιμένας της πόλης σπεύδει να ζητήσει με επιστολή από τον Κυβερνήτη την κρατική στήριξη του χειμαζόμενου ποιμνίου του. Η απαντητική επιστολή του Καποδίστρια είναι στηρικτική των προσπαθειών του. Η αδυναμία οικονομικής βοήθειας στην Εκκλησία κατά την τρέχουσα περίοδο, δεν σημαίνει αδιαφορία. Επαινεί τις προσπάθειες του αρχιερέως και τον υπάρχοντα ζήλο του. Ο τρόπος που απευθύνεται στον εκκλησιαστικό ταγό είναι υϊικός και ενθαρρυντικός, καθώς υπενθυμίζει ότι «ὁ καιρός ὁ εἰς τούς χριστιανούς σωτηριωδέστατος καί θαυματουργότατος ὑπῆρξεν ἐκεῖνος, καθ ὅν ἡ Εκκλησία πτωχή ἦτο, καί ἄσημος, καί καταδιωκομένη». 8. Επιστολή προς τον ιερέα του τακτικού σώματος (Ναύπλιο, 28 Φεβρουαρίου 1829) [33] Σχολιασμός: Ο Ιωάννης Καποδίστριας μεταξύ των προτεραιοτήτων της κυβερνητικής του πολιτικής έθεσε την ανασύνταξη του στρατού και του στόλου, διότι κατά τήν εγκατάσταση του ως Κυβερνήτη το 1828, η Επανάσταση ψυχορραγούσε. Ολόκληρη η Πελοπόννησος, με εξαίρεση την Αργολίδα και τη Μάνη, βρισκόταν στα χέρια του Ιμπραήμ πασά και των Αιγυπτίων και το μεγαλύτερο μέρος της Στερεάς Ελλάδος βρισκόταν κάτω από τον έλεγχο των Τούρκων του Κιουταχή. Η επιστολή αυτή του Κυβερνήτη απευθύνεται στον ορισθέντα ιερέα του Τακτικού Σώματος του στρατού και φέρει τον τίτλο «Χρηματισμοί». Αποτελεί δηλαδή έναν οδηγό για τον θεσμό του στρατιωτικού ιερέως, που ο Καποδίστριας πρώτος προέβλεψε ως απαραίτητο για το στράτευμα. Οι στρατώνες και οι στρατιώτες δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μένουν εκτός της ποιμαίνουσας Εκκλησίας. Η ευκαιρία της περιόδου της Μεγάλης Τεσσαρακοστής αποτελεί για τον ιερέα πρώτης τάξεως αφορμή για πολύ σημαντικές προτροπές χάριν της στρατιωτικής νεολαίας. Του παρέχει τη δυνατότητα ως πνευματικού πατρός να ενισχύσει την προσέλευση στα μυστήρια της ιεράς εξομολογήσεως και της θείας μεταλήψεως. Να αξιοποιήσει και να καθορίσει ημέρες νηστείας κατά τις υπάρχουσες συνθήκες με ιδιαίτερη επισήμανση στην εκκλησιαστική τάξη, δηλαδή «μετά τῆς γνώμης τοῦ ἀρχιερέως». Να ενδιαφερθεί για την καθημερινή προσευχή στους στρατώνες και για τη διδασκαλία περί της προσευχής. Να φροντίσει για την μελλοντική προμήθεια βιβλίων προσευχών για κάθε στρατευόμενο. Η μέριμνα του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια για τήν στρατευόμενη νεότητα υπήρξε πολύ σημαντική με ιδιαίτερη προέκταση να ενισχύει ο στρατιωτικός ιερεύς ως πνευματικός πατέρας «τήν πρός τήν πατρίδα πίστιν καί τό ἐπιεικές τῆς διαγωγῆς». Με τον τρόπο αυτό επεδίωκε να αναζωπυρώσει τον ενθουσιασμό του στρατού για τήν απελευθέρωση της δοκιμαζόμενης πατρίδας και συνάμα να εξαλείψει φαινόμενα ενόπλων βίαιων και απάνθρωπων συμπεριφορών. Οι αρετές της πειθαρχίας και της καλής διαγωγής εξυψώνουν το αξιόμαχο και το ηθικό επίπεδο του στρατεύματος. 133

12 Επίλογος Η αποσπασματική προσέγγιση επιλεγμένων επιστολών του Ιωάννη Καποδίστρια δεν αποτελεί ασφαλώς πλήρη σκιαγράφηση της μεγάλης αυτής μορφής της σύγχρονης Ελληνικής ιστορίας. Μας δίνει όμως τη δυνατότητα να μυηθούμε για μία ακόμη φορά σε παρακαταθήκες ζωής για την Ορθοδοξία και τον Ελληνισμό. Το γεγονός της δολοφονίας του στις 6.30 το πρωί της Κυριακής 27ης Σεπτεμβρίου 1831, όταν έφυγε από το Κυβερνείο του Ναυπλίου για να λειτουργηθεί «ὄρθρου βαθέος», όπως έκανε σε όλη του τη ζωή, ως πιστός ορθόδοξος χριστιανός, είναι συγκλονιστικό για όλη τη μετέπειτα ιστορία του τόπου μας. Η δολοφονία του ανέκοψε την πορεία του Έθνους για την ολοκλήρωσή του εντός των ορίων της Ελληνορθόδοξης παράδοσής μας. Ως Ελπίδα ελπίδα εξακολουθούν να παραμένουν επίκαιρα τα λόγια του ίδιου του φωτισμένου Κυβερνήτη, όταν προέβλεπε ως πιθανή τη δολοφονία του: «θά ἔλθει κάποτε ἡ ἡμέρα, κατά τήν ὁποία οἱ Ἕλληνες θά ἐννοήσουν τήν σημασία τῆς θυσίας μου». [34] [1] Για τον βίο του Ιω. Καποδίστρια ενδεικτικά βλ. Θ. ΛΑΣΚΑΡΙΣ ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Αυτογραφία Ιωάννου Καποδίστρια, εκδ. Μπάυρον, Αθήνα ΚΟΥΚΟΥ Ε., Ο Καποδίστριας και η παιδεία Α Η Φιλόμουσος Εταιρεία της Βιέννης, Αθήναι ΚΟΥΚΟΥ Ε., Ο Καποδιστριας και η παιδεία Β Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Αιγίνης, Αθήναι ΑΝΔ., ΙΔΡΩΜΕΝΟΣ, Ιωάννης Καποδίστριας. Κυβερνήτης Ελλάδος, εκδ. Καραβία, Αθήνα ΜΑ- ΝΤΖΟΥΛΙΝΟΣ ΔΙΟΝ., Ιωάννης Καποδίστριας , εκδ. Εστία, Αθήνα ΠΑΥΛ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ Ν. ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥ- ΛΟΣ, Ιωάννης Καποδίστριας, Ο κορυφαίος Έλληνας Ευρωπαίος, εκδ. Γκοβόστης, Αθήνα ΧΡ. ΚΟΥ- ΛΟΥΡΗ ΧΡ. ΛΟΥΚΟΣ, Τα πρόσωπα του Καποδίστρια: ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδος και η νεοελληνική, ιδεολογία ( ), εκδ. «Πορεία», Αθήνα Πρακτικά Επιστημονικού Συμποσίου Ιωάνννης Καποδίστριας. 170 χρόνια μετά , Ναύπλιο Σεπτεμβρίου 1997, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αργολίδας, ΙΩ. ΤΣΑΓΚΑΣ, Η θρησκευτική αγωγή στο εκπαιδευτικό έργο του Καποδίστρια, εκδ. Παναγόπουλος [2] Για την καποδιστριακή βιβλιογραφία βλ. ΠΑΥΛ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ, Βιβλιογραφία Ιωάννη Καποδίστρια , Θεσσαλονίκη [3] Βλ. ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Κυβερνήτου της Ελλάδος, Επιστολαί: Διπλωματικαί, διοικητικαί και ιδιωτικαί, γραφείσαι από 8 Απριλίου 1827 μέχρις 26 Σεπτεμβρίου 1832, συλλεγείσαι μεν και καταταχθείσαι φροντίσι των αδελφών αυτού, εκδοθείσαι δε παρά Ε. Α. Βεταν, ενός των γραμματέων του Κυβερνήτου. Ελληνιστί δε εκδίδονται δαπάναις Π.Δ. Στεφανίτζη Λευκαδίου, Ιατρού μεταφρασθείσαι εκ του Γαλλικού παρά Μιχαήλ Γ. Σχινά, τ. 1 2, εκδ. Κωνσταντίνος Ράλλης, Αθήνησιν 1841 / τ. 3, εκδ. Τυπογραφία Χαρτοφύλακος, Αθήνησιν 1842 / τ. 4, εκδ. Τυπογραφία Χαρτοφύλακος, Αθήνησιν [4] ΠΟΛ. ΕΝΕΠΕΚΙΔΗΣ, Ιωάννης Καποδίστριας. 176 γράμματα προς τον πατέρα του, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα [5] Ο Κοντόσταυλος έζησε κατά τα έτη Ήταν τραπεζίτης και πολιτικός. Με εντολή του Καποδίστρια αγόρασε από τη Μάλτα τα μηχανήματα του Εθνικού Νομισματοκοπείου της Αίγινας και έκοψε τα πρώτα ελληνικά νομίσματα του Φοίνικα. [6] Η ίδρυσή της μονής Πλατυτέρας ανάγεται στο 1743 από τον Λευκαδίτη ιερομόναχο Χρύσανθο Συρόπουλο. Ανέπτυξε σημαντική λατρευτική, ποιμαντική και φιλανθρωπική δράση. Διαθέτει τη μεγαλύτερη μοναστηριακή βιβλιοθήκη της Κέρκυρας με 91 χειρόγραφα. Περισσότερα για την μονή και για τον ιερομόναχο Συμεών Μασέλλο βλ. ΚΩΝ. ΘΥ- ΜΗΣ, Η Ιερά Μονή Υπεραγίας Θεοτόκου Πλατυτέρας Κέρκυρας, Κέρκυρα ΠΑΝ. ΤΖΙΒΑΡΑ, - ΣΠ. ΚΑΡΥΔΗ, Η βιβλιοθήκη της μονής Παλατυτέρας Κέρκυρας. Χειρόγραφα Έντυπα Αρχείο, Αθήνα [7] Στοιχεία για την ζωή και την δραστηριότητα του ιερέως Ιδρωμένου Ανδρέα, βλ. ΙΩ. ΡΩΜΑΝΟΣ, «Ιδρωμένος Ανδρέας», Πανδώρα ΚΑ (1871) ΤΡ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ,, Η παιδεία επί Τουρκοκρατίας, τόμ. Β, Αθήναι 1936, σελ. 103 κ.εξ. Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ, Βιογραφική συλλογή λογίων της Τουρκοκρατίας, Ιωάννινα 1960, σελ Τ. ΓΡΙΤΣΟΠΟΛΟΣ, «Ιδρωμένος Ανδρέας ( )», ΘΗΕ 6(1965) [8] Περισσότερα για τον Άνθιμο Γαζή βλ. Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ, Βιογραφική Συλλογή λογίων της Τουρκοκρατίας, εισαγωγή επιμέλεια Κ. Δημαράς, εκδ. Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών, Ιωάννινα 1960, σελ. 35. ΙΩ. ΧΑΤΖΗΦΩΤΗΣ, Άνθιμος Γαζής ( ). Νέα θεώρησις της ζωής και του έργου του, Αθήνα ΓΕΩΡ. ΖΙΟΥΤΟΣ, Άνθιμος Γαζής. Ο αναγεννητής εθναπόστολος, ο κοινωνικός μεταρρυθμιστής, ο αγωνιστής δημοσιογράφος, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 134

13 2000. ΔΗΜ. ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ, Ο Διαφωτιστικός ρόλος του Ανθίμου Γαζή ( ). Παράρτημα η Εργογραφία του, ανάτ., τόμ. 62, «Θεσσαλικό Ημερολόγιο», Λάρισα [9] Ρ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, «Γαζής Άνθιμος», ΠΛΜ 13(1984) [10] Ε. ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΗΣ, Ιγνάτιος Μητροπολίτης Ουγγροβλαχίας ( ), [Σύλλογος προς Διάδοσιν Ωφελίμων Βιβλίων], Αθήνα Ε. ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΗΣ, «Ιγνάτιος» ΘΗΕ 6 (1965) ΙΑΚ. ΚΛΕΟΜΒΡΟΤΟΣ, Ιγνάτιος ο Λέσβιος Μητροπολίτης Ουγγροβλαχίας. Ο στυλοβάτης της Εθνικής ανεξαρτησίας Τόμος αναμνηστικός επί τη μετακομιδή και ταφή του σεπτού σκηνώματος αυτού, έκδ. Αστήρ, Αθήναι ΕΥΣΤΡ. ΚΛΟΥΡΑΣ, Ο πολιτικός στοχασμός Ιγνατίου του Λέσβιου Μητροπολίτου Ουγγροβλαχίας ( ), χ. ο, Αθήναι [11] Β. ΣΦΥΡΟΕΡΑΣ, «Ιγνάτιος Ουγγροβλαχίας», ΠΛΜ 24(1986) [12] Βλ. Π. ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ, Βιογραφική Συλλογή Λογίων της Τουρκοκρατίας, σελ Γ. ΚΟΥΡΝΟΥΤΟΣ, Λόγιοι της Τουρκοκρατίας, τόμ. Β, εκδ. Ζαχαροπούλου, Αθήνα 1956, σελ Πρακτικά Συνεδρίου, «Ο Κωνσταντίνος ο εξ Οικονόμων», Τσαρίτσανη 25 Μαΐου 1996, Αθήνα ΚΩΝ. ΛΑΠΠΑΣ (επιμ.), ΡΟΔ. ΣΤΑΜΟΥΛΗ (επιμ.), Κωνσταντίνος ο Οικονόμος ο εξ Οικονόμων, Αλληλογραφία, τόμ. Α ( ), Αθήνα 1989 τόμ. Β ( ), Αθήνα ΑΛΕΞ. ΠΑΠΑΔΕΡΟΣ, Μετακένωσις. Ελλάδα Ορθοδοξία, διαφωτισμός κατά τον Κοραή και τον Οικονόμο, μτφ. Εμμανουήλ Γεωργουδάκης, εκδ. Ακρίτας, Αθήνα [13] ΒΛ. ΦΕΙΔΑΣ, «Οικονόμος Κωνσταντίνος», ΠΛΜ 40(1990) [14] ΙΩ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, «Μισαήλ Αποστολίδης», ΘΗΕ 11 (1967) [15] Για την Φλαγγίνειο Σχολή βλ. ΑΘ. ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ, Η Φλαγγίνειος Σχολή της Βενετίας, Θεσσαλονίκη (Διατριβή επί Διδακτορία α έκδ. 1975). [16] ΕΥ, ΜΑΝΗ, Ανδρέας Μουστοξύδης , ο επιστήμων, ο πολιτικός, ο εθνικός αγωνιστής, Αθήναι [17] Βλ. ΔΗΜ. ΣΤΡΑΤΗΣ, Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός ( ). Βιογραφία Εργογραφία, Θεσσαλονίκη 1999, σελ , όπου εκτενής ανάλυση και βιβλιογραφία. [18] Τ. ΓΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, «Η υπό τον Καποδίστρια διορισθείσα εκκλησιαστική επιτροπή και το έργον αυτής», Εκκλησία 1951, σελ. 26. [19] Τα κείμενα των επιλεγμένων επιστολών δεν παρετέθησαν, λόγω του περιορισμένου χώρου της έκδοσης. [20] Την Επιστολή βλ. ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Επιστολαί, τόμ. Α, σελ [21] Πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Ανδρέα Μουστοξύδη, βλ ΕΥ. ΜΑΝΗ., Ανδρέας Μουστοξύδης, Ο επιστήμων, ο πολιτικός, ο εθνικός αγωνιστής, χ. ε., ΘΕΟΔ. ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗΣ, Ανδρέας Μουστοξύδης. Βίος και έργα, εκδ. Ζαρνάβος, Αθήναι ΓΕΩΡ. ΖΩΓΑΣ, Α. Μουστοξύδης και Ν. Θωμαζαίος, [Σπουδαστήριον Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών 41], Αθήναι [22] Την επιστολή βλ. ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Επιστολαί, τόμ. Α, σελ [23] Βλ. ΙΩ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, «Μισαήλ», ΘΗΕ 8(1966) [24] Την Επιστολή βλ. ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Επιστολαί, τόμ. Α, σελ [25] Βλ. ΑΘ. ΓΕΡΟΜΙΧΑΛΟΣ, Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων, χ.τ., χ.χ. ΝΙΚ. ΚΑΡΑΡΑΣ, Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων και η Σμύρνη, χ.ο., Αθήναι ΓΙΑΝ. ΞΟΥΡΙΑΣ, Κωνσταντίνος Οικονόμος εξ Οικονόμων. Το φιλολογικό έργο. Η θεωρία των Γραμματικών Τεχνών, εκδ. Ριζάρειο Ίδρυμα, Αθήνα [26] ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Επιστολαί, τόμ. Β, σελ [27] Πρόκειται για τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αγαθάγγελο Α τον από Χαλκηδόνος. [28] Για τον πατριάρχη Αγαθάγγελο βλ. Τ. ΓΡΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, «Ἀγαθάγγελος», ΘΗΕ 1(1962)80-81, όπου και περισσότερη βιβλιογραφία. [29] ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Επιστολαί, τόμ. Β, σελ [30] Για τον Ιγνάτιο Ουγγροβλαχίας βλ. Γ. ΠΡΩΤΟΨΑΛΤΗΣ, Ιγνάτιος Ουγγροβλαχίας ( ). Αλληλογραφία, πολιτικά υπομνήματα, λόγοι, σημειώματα περί Ιγνατίου, Ακαδημία Αθηνών Γραφείο Δημοσιευμάτων, τυπ., «Εστία» Β. Καργαδούρη, Εν Αθήναις Βλ. επίσης Ανέκδοται επιστολαί του μητροπολίτου Ουγγροβλαχίας Ιγνατίου προς τον Ι. Καποδίστρια, χ.τ., χ.χ.. [31] Την επιστολή βλ. ΙΩ. ΚΟΡΝΗΛΑΚΗΣ, Ιωάννης Α. Καποδίστριας. Ο Άγιος της Πολιτικής χρόνια από την δολοφονία του, εκδ. Ελαία, Αθήνα , σελ [32] ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Επιστολαί, τόμ. Α, σελ Για τον μητροπολίτη Πατρών Αγαθάγγελο Μυριανθούσης βλ. Μ. ΦΕΡΕΤΟΣ, «Αγαθάγγελος», ΘΗΕ 1 (1962)82-83, όπου και περισσότερη βιβλιογραφία. [33] ΙΩ. ΚΟΡΝΗΛΑΚΗΣ, Ιωάννης Α. Καποδίστριας. Ο Άγιος της Πολιτικής χρόνια από την δολοφονία του, σελ [34] ΙΩ. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ, Επιστολαί, τόμ. Δ, Αθήναι 1841, σελ

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. Ο Αθανάσιος Διάκος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού

2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού http://fanarion.blogspot.gr/2012/02/blog-post_09.html 2/09/2012 Ιωακείμ Γ, ο Πατριάρχης του Γένους, της Ρωμιοσύνης, του Ελληνισμού ΛΑΜΠΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΙΕΡΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ Τα πορίσματα του Επιστημονικού

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014 ΚΕΝΤΡΟ διαχριστιανικου διαθρησκειακου διαπολιτισμικου ΔΙΑΛΟΓΟΥ Together ορθοδοξη προσεγγιση της οικουμενικης κινησης ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΕΝΤΡΟ TOGETHER Βασ. Ηρακλειου 14, 8 ος

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρηµατίας, Φιλικός, διοικητικό στέλεχος, πολιτικός Ιωάννινα

Επιχειρηµατίας, Φιλικός, διοικητικό στέλεχος, πολιτικός Ιωάννινα Επώνυµο Όνοµα Υπογραφή Σταύρου - Τσιαπαλάµος Γεώργιος Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επανάστασης, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος Γέννησης Καταγωγής Θανάτου Χρόνος Θανάτου Βιογραφικά

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης

Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Επώνυµο Τοµπάζης /Τουµπάζης - Γιακουµάκης Όνοµα Υπογραφή Μανώλης Σφραγίδα Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1984 Σφραγίδες Ελευθερίας, ΙΕΕΕ, Αθήνα, 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών

Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Επώνυµο Όνοµα Τίτλος Υπογραφή Γκόζιας Γερµανός - Γεώργιος Μητροπολίτης Παλαιών Πατρών Υπογραφές αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεων, ΙΕΕΕ, Αθήνα 1983 Ιδιότητα Γέννησης Χρόνος Γέννησης Καταγωγής Θανάτου

Διαβάστε περισσότερα

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης

Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Επώνυμο Όνομα Κομνηνός Αφεντούλιεφ/Αφεντούλης Μιχαήλ Υπογραφή Υπογραφές Αγωνιστών της Ελληνικής Επαναστάσεως, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, Αθήνα 1984. Σφραγίδα Σφραγίδα Μιχαήλ Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος

Φιλική Εταιρεία. Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά. Οδησσός. 14 Σεπτεµβρίου 1814. Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Φιλική Εταιρεία Τόπος Ίδρυσης Χρόνος Ίδρυσης Ιδρυτικά µέλη Οδησσός 14 Σεπτεµβρίου 1814 Νικόλαος Σκουφάς Αθανάσιος Τσακάλωφ Εµµανουήλ Ξάνθος Σφραγίδα οργάνου Σφραγίδα της Μυστικής Αρχής Σφραγίδες Ελευθερίας,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. 29/2, Τετάρτη των Τεφρών. Αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Θεία Λειτουργία στις 19.00 στον Ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό (Ντόμο) με την επίθεση της τέφρας. ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ 10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ Συντονιστής: Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Συμεών Βολιώτης, Θεολόγος Νομικός, Εφημέριος Ι.Ν. Αγ. Φανουρίου Ιλίου 11. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ Σ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 5 ο /25-2-2015 ΑΠΟΦΑΣΗ 203/2015

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 5 ο /25-2-2015 ΑΠΟΦΑΣΗ 203/2015 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 5 ο /25-2-2015 ΑΠΟΦΑΣΗ 203/2015 ΘΕΜΑ: 43 ο Έγκριση συνδιοργάνωσης θεσμοθετημένων εκδηλώσεων Π.Ε. Λάρισας. ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Θεολογικές Σπουδές και Οικουμένη Με ειδική αναφορά στη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στους διαχριστιανικούς διαλόγους και το μέλλον τους»

«Θεολογικές Σπουδές και Οικουμένη Με ειδική αναφορά στη συμμετοχή της Ορθόδοξης Εκκλησίας στους διαχριστιανικούς διαλόγους και το μέλλον τους» Θεολογίας, Θεολογική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών. Μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής ήταν οι καθηγητές του Τμ. Θεολογίας ΕΚΠΑ Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος και Κ. Δεληκωσταντής, καθώς και η Β. Σταθοκώστα,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 11: Η ΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ ΩΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ

Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Χριστιανική Γραμματεία ΙIΙ Ενότητα 2-Δ Α1-2: Υστεροβυζαντινοί θεολόγοι Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις

Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Διεθνές Συνέδριο Κανόνες της Εκκλησίας και Σύγχρονες Προκλήσεις Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλος, 8-11 Μαΐου 2014 Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλία (Μελισσάτικα) ΠΕΜΠΤΗ 8 ΜΑΪΟΥ 2014 17:30-18:00 Εγγραφή-Παραλαβή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας

ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας ΝΙΚΙΑΝΑ Ἰούλιος 2012 Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΟΠΛΑΡΧΗΓΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΥΚΑΔΑ ΚΑΙ Ο Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ (1807) Ἀναστάσιος Στάμου, Δ/ντής ΕΠΑΛ Λευκάδας Η ΕΠΤΑΝΗΣΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ Το πρώτο ελεύθερο Ελληνικό κράτος (1800) με συμφωνία

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΟΥ & ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΙΠΕΙΟΝ ΜΕΛΑΘΡΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 «ΕΚΚΛΗΣΙΑ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΕΛΛΑΔΑ: ΤΡΕΙΣ ΤΑΥΤΟΣΗΜΟΙ ΑΙΩΝΙΑΙ ΑΞΙΑΙ ΚΑΙ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας

Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Γενικά Αρχεία του Κράτους Αρχεία Νομού Λευκάδας Ελένη Δ. Γράψα Προϊσταμένη Γ.Α.Κ. Αρχείων Ν. Λευκάδας e-mail: mail@gak. lef.sch. g Ιστορικά στοιχεία Τον Ιούλιο του 1684 ο Βενετός αρχιστράτηγος Φραγκίσκος

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΥΣ ΑΛΛΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013-2014 ΑΝΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ Αριστοτέλειο, Ερμού 61 ), Γραμματολογία τ.α, ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΙΟΛΟΓΙΑΣ Αριστοτέλειο,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Γεννήθηκε στην πόλη Αιάκειο της Κορσικής, μόλις ένα χρόνο αφού η κυριαρχία του νησιού μεταβιβάστηκε από τη Δημοκρατία της Γένοβας στη Γαλλία. Ο πατέρας του Κάρλος Βοναπάρτης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 4. ΜΕΧΡΙ 19/1 ΟΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ 5. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΕΙ 6. ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Περιεχόμενα 4. ΜΕΧΡΙ 19/1 ΟΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ 5. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΕΙ 6. ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Περιεχόμενα 1. ΑΝΘΙΜΟΣ ΕΘΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΑΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΔΑΞΟΥΜΕ... ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 11/01/2016 σελ.18 2. ΦΟΒΙΣΜΕΝΑ ΘΥΜΑΤΑ ΑΤΙΜΩΡΗΤΟΙ ΔΡΑΣΤΕΣ Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ 11/01/2016 σελ.36 3. ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009 ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Χ.Ε.Κ.Ε. κ. ΦΡΙΞΟΥ ΚΛΕΑΝΘΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΤΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΚΓ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΗΣ 22 Φεβρουαρίου 2009 Τριάντα χρόνια ύστερα από την ίδρυσή της, το 1979, η Χριστιανική Ένωση Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: φοιτητής ΠΕ&Ι Ευαγγέλου Αλέξανδρος

Επιμέλεια: φοιτητής ΠΕ&Ι Ευαγγέλου Αλέξανδρος Πίνακας Ευεργετών Επιμέλεια: φοιτητής ΠΕ&Ι Ευαγγέλου Αλέξανδρος Στα πλαίσια του μαθήματος Ευεργετισμός της Ελληνικής Διασποράς, εαρινό εξάμηνο 2015, διδάσκουσα καθηγήτρια Ματούλα Τομαρά Σιδέρη, οι φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων

Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Κέρκυρα, 16.12.2014 Γραφείο Δημοσίων Σχέσεων ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ολοκληρώθηκε η επίσκεψη της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου, κ.κ. Βαρθολομαίου, στην Κέρκυρα, μία επίσκεψη

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού.

Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση διοργανώνουμε τη σημερινή εκδήλωση, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια ζωής της Αεροπορίας Στρατού. Όταν το 1912 δειλά συγκροτείτο ο πρώτος αεροπορικός στόλος

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987.

Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (1450-1830), τ. 1, Αθήνα 1987. Μανόλης Χατζηδάκης, Έλληνες ζωγράφοι μετά την Άλωση (14501830), τ. 1, Αθήνα 1987. Παναγιώτης Λ. Βοκοτόπουλος, Εικόνες της Κέρκυρας, Αθήνα 1990. Κερκυραίοι ζωγράφοι: 19ος20ος αι., επιμ. Αθ. Χρήστου, Κέρκυρα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012 Απολογιστική Έκθεση Α. Γενικά στοιχεία Στο πλαίσιο της Πράξης «Νέες Πολιτικές Ξενόγλωσσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015)

Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΡΩΣΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ( 6.2.2015-12.2.2015) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΟΝ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΩΝ Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 115 21, Ἀθῆναι Τηλ. 210-72.72.282 & 210-72.72.993, e-mail: fspk2008@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015

Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Πολυήμερη εκπαιδευτική και προσκυνηματική εκδρομή της Γ Λυκείου στο Άγιον Όρος και τη Θεσσαλονίκη από 13 έως 17 Φεβρουαρίου 2015 Οι τελειόφοιτοι μαθητές του Σχολείου μας πραγματοποίησαν από 13 μέχρι 17

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Σύμης ἱδρύθη τήν 20η Ἀπριλίου 2004 μέ ἀπόφαση τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἱκανοποιώντας

Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Σύμης ἱδρύθη τήν 20η Ἀπριλίου 2004 μέ ἀπόφαση τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἱκανοποιώντας ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΥΜΗΣ Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Σύμης ἱδρύθη τήν 20η Ἀπριλίου 2004 μέ ἀπόφαση τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ἱκανοποιώντας πάγιο αἴτημα τῶν κατοίκων γιά ἐκκλησιαστική

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΌΜΙΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Α/Α ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΚΔΟΤΗΣ ΤΟΠΟΣ ΤΟΜΟΙ ΕΤΟΣ 1 ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΕΠΟΧΗ ΔΙΦΡΟΣ ΑΘΗΝΑ 8 1957-1965 2 ΑΙΟΛΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ 3 1971-1977 3 ΚΡΙΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑ ΑΘΗΝΑ 3 1971-1976 4 ΕΚΛΟΓΗ 6 1953-1955 5 ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 2013-14 Α εξάμηνο Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Υπεύθυνος καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

Μάθημα. 1 Υ101 1.Εισαγωγή και Κριτική του κειμένου της Κ.Δ. (101Υ) Ο βαθμός μεταφέρεται αυτούσιος 103Υ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ένταξη φοιτητών στο νέο πρόγραμμα σπουδών. Όσοι φοιτητές έχουν εισαχθεί από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 και πριν και δεν έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους μέχρι τον Σεπτέμβριο 2016, θα ενταχθούν στο

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα