Η ανάπτυξη του προφορικού λόγου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας: Συχνότητα διαταραχών και επιπτώσεις

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ανάπτυξη του προφορικού λόγου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας: Συχνότητα διαταραχών και επιπτώσεις"

Transcript

1 Ανάπτυξη λόγου 1 Η ανάπτυξη του προφορικού λόγου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας: Συχνότητα διαταραχών και επιπτώσεις Ιωάννης Βογινδρούκας, Ισµήνη Τσαµουρτζή, Βάγια Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Βόρειας Ελλάδας Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης Αθανάσιος Πρωτόπαπας Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου Στοιχεία επικοινωνίας: Ιωάννης Βογινδρούκας Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Βόρειας Ελλάδας Ψυχιατρικό Νοσοκοµείο Θεσσαλονίκης Γιαννιτσών Θεσσαλονίκη Τηλ.: Φαξ: 2310-ΧΧΧΧ

2 Ανάπτυξη λόγου 2 Περίληψη Ο προφορικός λόγος είναι άµεσα συνδεδεµένος µε την αναπτυξιακή πορεία του παιδιού αφού είναι το εργαλείο µε το οποίο συµµετέχει στη µαθησιακή διαδικασία. Η διερεύνηση των διαταραχών λόγου στην προσχολική ηλικία και η πρώιµη παρέµβαση θεωρείται σηµαντικός παράγοντας στην πρόληψη της σχολικής αποτυχίας και της ψυχικής υγείας. Η παρούσα µελέτη εστιάζεται στα ευρήµατα από τη διερεύνηση των διαταραχών λόγου και την ανάπτυξη του λεξιλογίου σε 300 παιδιά προσχολικής ηλικίας που φοιτούν σε διαφορετικά νηπιαγωγεία της Θεσσαλονίκης. Το ποσοστό των φωνολογικών δυσκολιών βρίσκεται στο 14%, χαµηλό λεξιλόγιο βρέθηκε στο 10% και διαταραχή του ρυθµού της οµιλίας στο 1%. Επίδραση στην ανάπτυξη του λεξιλογίου φαίνεται να ασκεί το κοινωνικό- µορφωτικό επίπεδο, ενώ δεν βρέθηκαν διαφορές ανάµεσα στα δύο φύλα ως προς το εύρος του λεξιλογίου ή την εµφάνιση δυσκολιών στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου. Λέξεις κλειδιά: προφορικός λόγος, γραπτός λόγος, διαταραχές λόγου

3 Ανάπτυξη λόγου 3 Η ανάπτυξη του προφορικού λόγου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας: Συχνότητα διαταραχών και επιπτώσεις Οι αναπτυξιακές διαταραχές λόγου εµφανίζονται µε συχνότητα 10% περίπου στο γενικό πληθυσµό και αφορούν στην απόκλιση της ανάπτυξης των επιπέδων του λόγου συνολικά ή σε κάποιο από αυτά, όταν δεν υπάρχουν νοητικά ή αισθητηριακά ελλείµµατα (APA 1994). Οι κυριότερες αναπτυξιακές διαταραχές λόγου είναι η διαταραχή λόγου αντιληπτικού και εκφραστικού τύπου, όπου υπάρχει απόκλιση από τη χρονολογική ηλικία τόσο στην εκφραστική ικανότητα όσο και στην κατανόηση του προφορικού λόγου, η φωνολογική διαταραχή, που περιορίζει το παιδί να κατακτήσει το φωνολογικό σύστηµα της µητρικής του γλώσσας µε αποτέλεσµα να παρουσιάζει διαταραγµένη αρθρωτική ικανότητα και η διαταραχή λόγου εκφραστικού τύπου, όπου ενώ η κατανόηση του προφορικού λόγου είναι αντίστοιχη της χρονολογικής ηλικίας του παιδιού η κωδικοποίηση των ιδεών και η έκφραση τους είναι περιορισµένη. Επίσης, διαταραχές που εµφανίζονται στην παιδική ηλικία και αφορούν στην οµιλία είναι η διαταραχή ρυθµού της οµιλίας, η οποία διαταράσσει τη ροή της οµιλίας µε την εµφάνιση επαναλήψεων συλλαβών ή / και λέξεων, µε παρατεταµένη παραγωγή ήχων ή µε «µπλοκαρίσµατα» του αέρα ή της φώνησης (Guitar 1998) και η διαταραχή άρθρωσης η οποία οφείλεται σε δυσλειτουργία του µηχανισµού της άρθρωσης. Η αναγνώριση και αποκατάσταση των δυσκολιών στην ανάπτυξη του λόγου κατά την προσχολική ηλικία είναι ιδιαίτερης σηµασίας, αφού αυτές επηρεάζουν σηµαντικά τη µαθησιακή ικανότητα και έχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών. Μελέτες σε φυσιολογικά αναπτυσσόµενα παιδιά απέδειξαν ότι οι καλές γλωσσικές δεξιότητες είναι δείκτης πρόγνωσης της σχολικής απόδοσης αργότερα (Share

4 Ανάπτυξη λόγου ), ενώ αντίστοιχες έρευνες σε παιδιά µε µαθησιακές διαταραχές έδειξαν καθυστέρηση στην ανάπτυξη της γλώσσας τόσο σε φωνολογικό επίπεδο όσο και στο εύρος του λεξιλογίου και στην προφορική έκφραση (Gallagher, Frith & Snowling 2000). Σύµφωνα µε διεθνή βιβλιογραφικά δεδοµένα, το 60% των παιδιών µε δυσκολίες στην ανάπτυξη του λόγου στην ηλικία των 5 ετών, παρουσίασαν προβλήµατα ανάγνωσης, γραφής, ορθογραφίας και µαθηµατικών στην ηλικία των 9 11 ετών (Μαρκοβίτης & Τζουριάδου 1991). Οι δυσκολίες στο φωνολογικό τοµέα της γλώσσας επηρεάζουν την κατάκτηση της ανάγνωσης η οποία έχει άµεση σχέση µε τη φωνολογική συνειδητότητα. Πρόκειται για µεταγλωσσική δεξιότητα που αφορά στην ανάλυση των φωνηµάτων που αποτελούν µια λέξη και στο χειρισµό τους. Από τα παιδιά µε φωνολογικές διαταραχές στην προσχολική ηλικία είναι σε κίνδυνο να εµφανίσουν δυσκολία στην κατάκτηση της ανάγνωσης εκείνα που έχουν δυσκολίες φωνολογικής συνειδητότητας και όχι απαραίτητα αυτά που παρουσιάζουν φωνολογικές διαταραχές στην άρθρωση των λέξεων (Gough & Tunmer 1986, Dockrell, Messer et. al. 1998, Snowling 2000). Στην ελλιπή κατανόηση του γραπτού κειµένου, δυσκολία που συναντάται συχνά σε παιδιά µε µαθησιακές δυσκολίες, συνεισφέρουν το χαµηλό λεξιλόγιο και η περιορισµένη ικανότητα συντακτικής ανάλυσης. Η δυσκολία αυτή µπορεί να υπάρχει χωρίς την παρουσία δυσκολιών στην αναγνωστική ικανότητα και να επηρεάζει την εξαγωγή συµπερασµάτων από γραπτό κείµενο τόσο σε επίπεδο επεξεργασίας και ειρµού όσο και στην ικανότητα δόµησης περίληψης από γραπτό κείµενο (Snowling 2000). Η δυσκολία στην επεξεργασία κειµένου επηρεάζει και την επίλυση αριθµητικών προβληµάτων όταν αυτά δίνονται µε γραπτή µορφή. Σύµφωνα µε τους Nation & Snowling (1998), το 10% των παιδιών µε µαθησιακή διαταραχή

5 Ανάπτυξη λόγου 5 αντιµετωπίζουν τέτοιου τύπου δυσκολίες, οι οποίες δεν αναγνωρίζονται αφού δεν συνυπάρχει µε αυτές δυσκολία στην αναγνωστική ικανότητα. Σύµφωνα µε τα παραπάνω φαίνεται η σχέση του γραπτού λόγου µε τον προφορικό να είναι άµεση και η ανάπτυξη του πρώτου να στηρίζεται στον δεύτερο, αφού η γλώσσα είναι το εργαλείο που µας επιτρέπει να αποκτούµε γνώσεις για τον κόσµο, να ταξινοµούµε τις αποκτούµενες γνώσεις και να τις συνδυάζουµε µε στόχο την εξαγωγή συµπερασµάτων. Οι δυσκολίες µάθησης µπορεί να παρουσιάζονται ως δυσκολίες επεξεργασίας των πληροφοριών ή ως δυσκολίες στην κατάκτηση και χρήση του διαφορετικού κώδικα (γραπτός - προφορικός) µε τον οποίο παρουσιάζεται η γλώσσα. Στην πρώτη περίπτωση αιτία των δυσκολιών θεωρείται ότι είναι η χρήση της γλώσσας για ανάλυση και συνδυασµό των δεδοµένων, ενώ στην δεύτερη η κατάκτηση και χρήση του φωνολογικού και του ορθογραφικού κώδικα που χρησιµοποιείται για τη µεταφορά των γλωσσικών πληροφοριών και την επικοινωνία. Η αναγνώριση και αντιµετώπιση των δυσκολιών στον προφορικό ή/ και στον γραπτό λόγο αποτελεί σηµαντική και απαραίτητη διαδικασία αφού επηρεάζει την µετέπειτα ψυχική υγεία των παιδιών. Σύµφωνα µε έρευνες, το 50% των παιδιών µε δυσκολίες στην ανάπτυξη της γλώσσας εµφανίζουν συναισθηµατικά προβλήµατα και προβλήµατα συµπεριφοράς τρεις φορές περισσότερο σε σχέση µε το γενικό πληθυσµό (Goodyer 2000). Οι συχνότερες διαταραχές που συνυπάρχουν µε τις διαταραχές λόγου είναι η ενκόπριση, η ενούρηση, εκρήξεις θυµού, ανησυχία, κοινωνική αποµόνωση και /ή έλλειψη ενδιαφέροντος για συνοµηλίκους. Οι διαταραχές λόγου και οι συνέπειές τους ακολουθούν το παιδί σε όλη τη ζωή του αν δεν αντιµετωπιστούν έγκαιρα µε αποτέλεσµα και στην ενήλικη ζωή να εµφανίζονται προβλήµατα ψυχικής υγείας, όπως, χαµηλή αυτοεκτίµηση, αντικοινωνικές συµπεριφορές, ψυχοσωµατικά προβλήµατα (Fergusson & Lynskey 1997).

6 Ανάπτυξη λόγου 6 Σκοπός της παρούσας µελέτης είναι η διερεύνηση των προβληµάτων ανάπτυξης του προφορικού λόγου σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, µε στόχο τη συλλογή στοιχείων για την συχνότητα τους. Εξετάζεται το εύρος του λεξιλογίου, η συχνότητα των φωνολογικών δυσκολιών και η παρουσία διαταραχών στον ρυθµό της οµιλίας (τραυλισµός). Συγκριτικά µελετώνται οι διαφορές ανάµεσα στα δύο φύλα, το µορφωτικό επίπεδο των γονέων, οι διαφορές ως προς τις περιοχές που κατοικούν, το είδος του νηπιαγωγείου που παρακολουθούν (κλασικό ολοήµερο), η χρονολογική τους ηλικία και η επίπτωση ή µη των παραπάνω µεταβλητών στην ανάπτυξη του λεξιλογίου. Μέθοδος Μετά από έγκριση της ερευνητικής πρότασης από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, παραχωρήθηκε σχετική άδεια για την είσοδο των ερευνητών σε νηπιαγωγεία της Θεσσαλονίκης. Τα νηπιαγωγεία που συµπεριλήφθηκαν στην έρευνα κάλυπταν όλες τις περιοχές της πόλης και επιλέχθηκαν τυχαία. Συµµετέχοντες Εξετάστηκαν 301 παιδιά µε ηλικίας από 50 ως 78 µήνες (µέσος όρος 69 µήνες, τυπική απόκλιση 5 µήνες), από τα οποία 158 ήταν αγόρια (52,5%) και 143 κορίτσια (47,5%). Τα παιδιά παρακολουθούσαν δηµόσια νηπιαγωγεία στην Κεντρική, Ανατολική και υτική Θεσσαλονίκη. Το µορφωτικό επίπεδο των γονέων των παιδιών παρουσιάζεται στον Πίνακα 1. Τα παιδιά που συµπεριλήφθηκαν στην έρευνα δεν παρουσίαζαν κάποιο έλλειµµα στην ανάπτυξη τους ή αισθητηριακό έλλειµµα και αυτό ελέγχθηκε (α) µε τη χορήγηση του τεστ Mann Zeichen Test (Ziler 1996) και (β) από τη συνέντευξη µε τους γονείς. Η ηλικιακή

7 Ανάπτυξη λόγου 7 κατανοµή των συµµετεχόντων και η µέση αναπτυξιακή ηλικία ανά ηλικιακή οµάδα παρουσιάζονται στον Πίνακα 2. ιαδικασία Οι εξεταστές ήταν µεταπτυχιακοί φοιτητές του τµήµατος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν στην χορήγηση των δοκιµασιών στο Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας του Ψ.Ν.Θ. Η συλλογή των δεδοµένων έγινε µε το Word Finding Vocabulary Test (Renfrew 1995) και µε την καταγραφή των φωνολογικών λαθών και του ρυθµού της οµιλίας, κατά τη διάρκεια της εξέτασης. Οι εξεταστές εξέτασαν τα παιδιά σε ξεχωριστό χώρο στο σχολείο τους, µεµονωµένα και είχαν συνάντηση µε έναν από τους γονείς για να συλλέξουν στοιχεία για το αναπτυξιακό και ιατρικό ιστορικού του κάθε παιδιού. Η διάρκεια της εξέτασης ήταν 20 λεπτά και της συνέντευξης 15 λεπτά. Στοιχεία αξιολόγησης α) Πληροφορίες από το αναπτυξιακό και ιατρικό ιστορικό του παιδιού Ερωτηµατολόγιο το οποίο σχεδιάστηκε από τους ερευνητές µε σκοπό την συλλογή πληροφοριών για το αναπτυξιακό και ιατρικό ιστορικό των παιδιών, καθώς επίσης και για τη συλλογή πληροφοριών για τα µέλη της οικογένειας του σχετικά µε το κοινωνικό-οικονοµικό και µορφωτικό επίπεδο, την ύπαρξη αναπτυξιακών διαταραχών στο ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον και την γνώµη των γονέων για πιθανές δυσκολίες στην ανάπτυξη του παιδιού. Επίσης συµπεριλήφθηκαν πληροφορίες από τους παιδαγωγούς για την συµπεριφορά και τη λειτουργικότητα του παιδιού στο χώρο του σχολείου και παρατηρήσεις του εξεταστή για την συµπεριφορά του παιδιού κατά τη διάρκεια της εξέτασης και το ρυθµό της οµιλίας του. β) Word Finding Vocabulary Test ( οκιµασία Λεξιλογίου Εύρεσης Λέξης)

8 Ανάπτυξη λόγου 8 Το Word Finding Vocabulary Test ( οκιµασία Λεξιλογίου- Εύρεσης λέξης, 4 η έκδοση Renfrew 1995), αποτελείται από 50 γραµµικά σκίτσα που απεικονίζουν ουσιαστικά. Οι λέξεις που απεικονίζονται επιλέχθηκαν και κατατάχθηκαν µε τέτοιο τρόπο ώστε να ανταποκρίνονται στο γνωστικό επίπεδο των παιδιών των ηλικιών που απευθύνεται η δοκιµασία (3,3-8,6). Οι έννοιες των εικόνων είναι από το καθηµερινό περιβάλλον των παιδιών και έννοιες που συχνά συναντούν τα παιδιά σε βιβλία, τηλεοπτικά προγράµµατα κ.λ.π. γ) Mann-Zeichen Test (Ζωγραφιά Ανθρώπου) Το τεστ «Ζωγραφιά του Ανθρώπου» χορηγείται στην παιδοψυχολογική κλινική πρακτική ως συµπληρωµατική δοκιµασία σε θέµατα σχετικά µε τη σχολική ετοιµότητα. Απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 4 ετών και άνω, βαθµολογείται σύµφωνα µε τα στοιχεία που εµφανίζονται στην ζωγραφιά των παιδιών και δίνει αποτελέσµατα σχετικά µε την αναπτυξιακή ηλικία και το νοητικό πηλίκο. δ) Καταγραφή φωνολογικών λαθών Αποτελείται από µια λίστα µε όλα τα φωνήµατα της ελληνικής γλώσσας, σύµφωνα µε τα δεδοµένα της έρευνας του Πανελληνίου Συλλόγου Λογοπεδικών (Λεβαντή κ.α 1998), στην οποία ο εξεταστής καλούνταν να σηµειώσει τα φωνολογικά λάθη που παρατηρούσε σε κάθε παιδί κατά την διάρκεια της εξέτασης του στη δοκιµασία λεξιλογίου. Αποτελέσµατα Η συχνότητα εµφάνισης φωνολογικών δυσκολιών 1 ήταν 21,3%. Εντοπίστηκαν δυσκολίες σε 37 αγόρια (23,6%) και 27 κορίτσια (18,9%). Η διαφορά µεταξύ των δύο φύλων δεν είναι στατιστικά σηµαντική (χ 2 =0,98).

9 Ανάπτυξη λόγου 9 ιαταραχή του ρυθµού οµιλίας (τραυλισµός) 2 παρατηρήθηκε σε 4 παιδιά, 3 αγόρια (1,9%) και 1 κορίτσι (0,7%). Η διαφορά µεταξύ των δύο φύλων δεν είναι στατιστικά σηµαντική (χ 2 =0,82). Από τα παιδιά που παρουσιάζουν διαταραχή του ρυθµού της οµιλίας επίσκεψη σε λογοπεδικό έκανε µόνο ένα παιδί το οποίο είχε και ιστορικό κληρονοµικότητας τραυλισµού στην οικογένεια. Οι µετρήσεις λεξιλογίου συνοψίζονται στο ιάγραµµα 1 ανά ηλικιακή οµάδα, σε σχέση µε τις καµπύλες του βρετανικού δείγµατος στάθµισης. Ο µέσος όρος λεξιλογίου για όλο το δείγµα είναι 29 και κυµαίνεται από 22 ως 36. Σύµφωνα µε τα δεδοµένα της στάθµισης της δοκιµασίας στο βρετανικό δείγµα, για την αντίστοιχη ηλικιακή οµάδα, η µέση επίδοση είναι 32 και κυµαίνεται από 27 ως 36. Η διακύµανση του αριθµού σωστών απαντήσεων στο ελληνικό δείγµα, σύµφωνα µε τα στοιχεία από το βρετανικό δείγµα στάθµισης, ηλικιακά αντιστοιχεί σε παιδιά 4,0 ως 6,7 ετών. Η επίδοση αυτή δεν δηλώνει κάποια αναπτυξιακή διαταραχή, αφού η απόκλισή της δεν είναι πέραν των δύο ετών από τη χρονολογική ηλικία των παιδιών και αφού η µέση τιµή της βρετανικής στάθµισης στο ηλικιακό εύρος του δείγµατος απέχει λιγότερο από µια τυπική απόκλιση από τη µέση τιµή των µετρήσεών µας. Υπάρχουν όµως 31 παιδιά (10%), 16 κορίτσια και 15 αγόρια, των οποίων η βαθµολογία στη δοκιµασία του λεξιλογίου είναι πάνω από 2 τυπικές αποκλίσεις από το µέσο όρο που αναµένεται για την ηλικία τους στο βρετανικό δείγµα. Η µέση επίδοση στο λεξιλόγιο των αγοριών του δείγµατος (30) ήταν υψηλότερη από αυτή των κοριτσιών (27), και η διαφορά αυτή µεταξύ των δύο φύλων ήταν στατιστικά σηµαντική (F(1,297)=7,27, p=0,007, σε µονοµεταβλητή ανάλυση διακύµανσης µε την ηλικία ως συµµεταβλητή επειδή τα αγόρια είχαν µεγαλύτερο µέσο όρο ηλικίας από τα κορίτσια). Η διαφορά αυτή έρχεται σε αντίθεση µε τα ευρήµατα από το βρετανικό δείγµα στάθµισης όπου η επίδοση των κοριτσιών (34) ήταν υψηλότερη από αυτή των αγοριών (32).

10 Ανάπτυξη λόγου 10 Η επίδοση στο λεξιλόγιο ανά ηλικιακή κατηγορία και φύλο παρουσιάζεται στον Πίνακα 3. Η ηλικιακή κατηγορία έχει στατιστικά σηµαντική επίδραση στο λεξιλόγιο (F(4,290)=6,16, p<0,0005) και δεν αλληλεπιδρά µε το φύλο. Ειδικότερα, η αντίστοιχη γραµµική τάση είναι στατιστικά σηµαντική (p=0,005), υποδεικνύοντας ότι το λεξιλόγιο αυξάνει προοδευτικά µε την ηλικιακή κατηγορία, όπως θα ήταν αναµενόµενο. Η σχέση του µορφωτικού επιπέδου των γονέων µε το λεξιλόγιο των παιδιών παρουσιάζεται στον Πίνακα 4. Σε ξεχωριστές µονοµεταβλητές αναλύσεις διακύµανσης µε την ηλικία ως συµµεταβλητή, η επίδραση του µορφωτικού επιπέδου τόσο του πατέρα όσο και της µητέρας ήταν στατιστικά σηµαντική (πατέρα: F(3,260)=5,00, p=0,002 µητέρας: F(3,265)=4,36, p=0,005). Όµως µόνο για το µορφωτικό επίπεδο του πατέρα ήταν στατιστικά σηµαντική η αντίστοιχη γραµµική τάση (p=0,01 για της µητέρας, p=0,33), υποδεικνύοντας µια πιο σύνθετη ή, πιθανότερα, έµµεση σχέση για το µορφωτικό επίπεδο της µητέρας. Η ανάλυση των επιδόσεων στο λεξιλόγιο ανά περιοχή κατοικίας έδειξε στατιστικά σηµαντικές διαφορές (F(2,287)=19,7, p<0,0005). Επαναλαµβανόµενες συγκρίσεις µεταξύ των τριών περιοχών ανά δύο έδειξαν ότι η µέση επίδοση στο κέντρο (32) διαφέρει από τη µέση επίδοση τόσο της δυτικής (25) όσο και της ανατολικής (28) Θεσσαλονίκης (p<0,0005), και ότι οι τελευταίες διαφέρουν µεταξύ τους (p=0,023). Αναλύοντας τη διακύµανση της επίδοσης στο λεξιλόγιο λαµβάνοντας υπόψη συγχρόνως την επίδραση της περιοχής και το µορφωτικό επίπεδο των γονέων διαπιστώθηκε ότι η επίδραση του µορφωτικού επιπέδου του πατέρα και της µητέρας, καθώς και η γραµµική τάση του λεξιλογίου συναρτήσει του µορφωτικού επιπέδου του πατέρα, παύουν να είναι στατιστικά σηµαντικές ενώ διατηρείται ισχυρή η επίδραση της περιοχής. Στο ιάγραµµα 2 φαίνονται οι σύνθετες επιδράσεις στο λεξιλόγιο της περιοχής και του µορφωτικού επιπέδου

11 Ανάπτυξη λόγου 11 γονέων. Η απώλεια της σηµαντικότητας για το µορφωτικό επίπεδο µπορεί να οφείλεται εν µέρει στον κατακερµατισµό των αθροισµάτων των τετραγώνων, όµως δεν µπορούµε να παραβλέψουµε ότι η επίδραση της περιοχής είναι στατιστικά ισχυρότερη, τουλάχιστον όσον αφορά στο ποσοστό της διακύµανσης που δικαιολογεί. Φυσικά, η στατιστική επίδραση καθεαυτή δεν τεκµηριώνει αιτιακή σχέση. Ίσως το ανώτερο µορφωτικό επίπεδο στην οικογένεια να εξηγεί τόσο την επιλογή τόπου κατοικίας όσο και το καλύτερο λεξιλόγιο. Ίσως όµως η καλύτερη ανάπτυξη του λεξιλογίου να οφείλεται τουλάχιστον κατά ένα µέρος σε καλύτερη ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας στα σχολεία όπου υπάρχουν παιδιά από οικογένειες µε υψηλότερο µορφωτικό επίπεδο, δηλαδή να σχετίζεται έµµεσα και όχι άµεσα µε το µορφωτικό επίπεδο των γονέων. Πάντως η διαφορά στην κατανοµή µορφωτικού επιπέδου µεταξύ περιοχών είναι σηµαντική (Fisher s exact χ 2 test, p=0.001). Όπως φαίνεται στον Πίνακα 5, στη δυτική Θεσσαλονίκη το ποσοστό παιδιών µε πατέρα απόφοιτο µέσης εκπαίδευσης είναι πολύ µεγαλύτερο ενώ το ποσοστό παιδιών µε πατέρα απόφοιτο ανώτατης εκπαίδευσης πολύ χαµηλότερο. Στον πίνακα αυτό φαίνεται επίσης ότι ο αριθµός των παιδιών για ορισµένους συνδυασµούς µορφωτικού επιπέδου περιοχής είναι πολύ χαµηλός, δικαιολογώντας ίσως ορισµένες αποκλίσεις από την αναµενόµενη γραµµική τάση, καθώς και την απώλεια της αντίστοιχης στατιστικής σηµαντικότητας, τουλάχιστον όσον αφορά στο µορφωτικό επίπεδο του πατέρα. Ο τύπος του νηπιαγωγείου που παρακολουθούν τα παιδιά του δείγµατος (κλασσικό ή ολοήµερο) φαίνεται να επηρεάζει το λεξιλόγιο. Η µέση επίδοση λεξιλογίου των παιδιών που παρακολουθούν κλασσικό νηπιαγωγείο είναι 28 (τυπ. απ. 8), ενώ των παιδιών του ολοήµερου είναι 31 (τυπ. απ. 7). Η διαφορά είναι στατιστικά σηµαντική (F(1,264)=4.19, p=0.024).

12 Ανάπτυξη λόγου 12 Η σύγκριση του λεξιλογίου µεταξύ παιδιών µε και χωρίς φωνολογικές δυσκολίες δείχνει ότι υπάρχει στατιστικά σηµαντική διαφορά (F(1,289)=4,70 p=0,031). Η µέση επίδοση των παιδιών µε φωνολογική δυσκολία είναι 27 (τυπ. απ. 9) και των παιδιών χωρίς φωνολογική δυσκολία είναι 29 (τυπ. απ. 7). Συζήτηση Οι φωνολογικές δυσκολίες στα παιδιά του δείγµατος φαίνεται να είναι αρκετά υψηλές σε σχέση µε τα ποσοστά της φωνολογικής διαταραχής που αναφέρονται στην διεθνή βιβλιογραφία. Σύµφωνα µε το DSM-IV (APA 1994), το ποσοστό σοβαρής φωνολογικής διαταραχής ανέρχεται στο 2-3% και αυτό αυξάνεται σε ηπιότερες µορφές φωνολογικών διαταραχών. Στα αποτελέσµατα της παρούσας έρευνας βρέθηκε ότι φωνολογικές δυσκολίες αντιµετωπίζει το 21,3% (64 παιδιά). Στα αγόρια το ποσοστό είναι 23,6% και στα κορίτσια 18,9%. Από αυτά 65,6% (42 παιδιά) παρουσιάζουν φωνολογικές δυσκολίες σε περισσότερα από ένα φωνήµατα έως και έξι. Το ποσοστό αυτό σε σχέση µε το συνολικό αριθµό του δείγµατος ανέρχεται στο 14%. Τα υπόλοιπα παιδιά που παρουσιάζουν φωνολογική δυσκολία σε ένα µόνο φώνηµα αυτό συνήθως είναι το /r/ ή το /s/ ή τα /D,θ,ks,ts,dz/. Σύµφωνα µε σχετική έρευνα στην ελληνική γλώσσα τα παραπάνω φωνήµατα, µπορεί να κατακτώνται από τα ελληνόπουλα και µετά την ηλικία των έξι ετών (Λεβαντή κ. συν. 1998), γεγονός που δικαιολογεί το παρατηρούµενο ότι το τελικό ποσοστό φωνολογικής διαταραχής στην παρούσα έρευνα είναι 14%. Το παραπάνω ποσοστό διαφέρει σηµαντικά από τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδοµένα σε σχέση µε τη φωνολογική διαταραχή, αλλά πιθανόν αντικατοπτρίζει την ελληνική πραγµατικότητα, αφού σε σχετική έρευνα (Okalidou &

13 Ανάπτυξη λόγου 13 Kampanaros 2001) το ποσοστό των φωνολογικών δυσκολιών ανέρχεται στο 11%. Στο 10,9% των παιδιών που παρουσιάζουν φωνολογική δυσκολία παρατηρούνται δυσκολίες στη φωνοτακτική δοµή των λέξεων, όπου εµφανίζονται πτώσεις συλλαβών, αντιµεταθέσεις συλλαβών και δυσκολία στην άρθρωση κλειστών συλλαβών κυρίως όταν αυτές τελειώνουν σε /r/. Τα παραπάνω αποτελέσµατα δεν µπορούν να δηλώσουν την πιθανότητα ανάπτυξης µαθησιακών δυσκολιών αργότερα στην οµάδα των παιδιών µε φωνολογικές δυσκολίες, αφού σύµφωνα µε την Stackhouse (2000) η εικόνα των παιδιών αλλάζει πολύ γρήγορα, πιθανόν δηλώνει όµως µια ευαισθησία στην ανάπτυξη και στον χειρισµό των διαδικασιών που εµπλέκονται στην κατάκτηση της γραφής και της ανάγνωσης. Ακόµη και αν δεχτούµε ότι η φωνολογικές δυσκολίες στην προσχολική ηλικία σχετίζονται µε την εµφάνιση µαθησιακών δυσκολιών αργότερα, σύµφωνα µε τον Rutter (2000) οι µαθησιακές δυσκολίες θα είναι ήπιας σοβαρότητας και θα έχουν καλή πρόγνωση µια και η εκδήλωση των δυσκολιών στην προσχολική ηλικία αφορούσε µόνο την κατάκτηση του φωνολογικού συστήµατος της µητρικής γλώσσας. Το εύρηµα ότι επίσκεψη σε λογοπεδικό για προβλήµατα άρθρωσης έκανε το 9,3% (6 παιδιά) του συνόλου των παιδιών που παρουσίαζαν φωνολογικές δυσκολίες (21,3%) πιθανόν δηλώνει την έλλειψη ενηµέρωσης για τη σηµασία της αποκατάστασης των προβληµάτων λόγου στην παιδική ηλικία. Τα ποσοστά για την διαταραχή ρυθµού της οµιλίας (1%) στο δείγµα της έρευνας συµφωνούν µε τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδοµένα (APA 1994), αλλά το γεγονός ότι µόνο ένα από τα παιδιά της οµάδας αυτής επισκέφθηκε λογοπεδικό για την βελτίωση της οµιλίας του δείχνει την έλλειψη ενηµέρωσης των ειδικών και των γονέων. Οι σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών που τραυλίζουν µπορούν να αποφευχθούν αν ακολουθηθεί

14 Ανάπτυξη λόγου 14 κάποιο πρόγραµµα παρέµβασης στην προσχολική ηλικία. Η σηµασία της εµπλοκής των γονέων στην αντιµετώπιση του τραυλισµού κατά τα την προσχολική ηλικία έχει αποδειχθεί από σχετικές έρευνες (Bernstein 1993, Rustin et al. 1996). Οι ερευνητές καταλήγουν στο συµπέρασµα ότι η συµπεριφορά των γονέων και ο τρόπος αλληλεπίδρασης µε το παιδί που τραυλίζει µπορεί να βελτιώσουν το ρυθµό οµιλίας του παιδιού µέχρι και σε σηµείο ολοκληρωτικής εξάλειψης του προβλήµατος (MacKay & Anderson 2000). Τα ευρήµατα σχετικά µε τη δοκιµασία λεξιλογίου δείχνουν ότι υπάρχει κάποια µικρή διαφορά σχετικά µε την απόδοση στη δοκιµασία µεταξύ των ελληνόπουλων και του αγγλόφωνου δείγµατος στάθµισης του τεστ. Παρόλο που δεν υπάρχει στατιστικά σηµαντική διαφορά το εύρηµα αυτό θα µπορούσε να οφείλεται σε πολιτισµικά στοιχεία ή/και στο µικρό µέγεθος του δείγµατος της παρούσας έρευνας. Το εύρηµα σχετικά µε την επίδραση του φύλου στην ανάπτυξη του λεξιλογίου δεν είναι συµβατό µε πρόσφατα ευρήµατα ερευνών οι οποίες έρχονται σε αντίθεση µε παλαιότερες βιολογικές θεωρίες για διαφορετικό προφίλ ανάπτυξης αγοριών και κοριτσιών εξαιτίας ορµονικών διαφορών (Bishop 1999). Το ποσοστό των παιδιών που παρουσιάζουν δυσκολίες στη φωνολογία (23,6% αγόρια 18,9% κορίτσια) ή χαµηλό λεξιλόγιο (5% αγόρια και 5,3% κορίτσια) στην παρούσα έρευνα φανερώνουν ότι η συχνότητα εµφάνισης των διαταραχών αυτών στα δύο φύλα είναι παρόµοιες. Και άλλες πρόσφατες έρευνες έχουν καταλήξει σε παρόµοια συµπεράσµατα, ότι δηλαδή δεν υπάρχουν διαφορές ανάµεσα στα φύλα ως προς την συχνότητα εµφάνισης διαταραχών λόγου και µάθησης. Η παλαιότερη πεποίθηση περί ύπαρξης διαφοράς πιθανόν να εξηγείται από την υπόθεση ότι τα αγόρια παραπέµπονται συχνότερα σε διαγνωστικές υπηρεσίες από ότι τα κορίτσια διότι συνυπάρχουν µαζί µε τις δυσκολίες και εντονότερες

15 Ανάπτυξη λόγου 15 δυσκολίες στη συµπεριφορά και στο εύρος της προσοχής (Shaywitz, Shaywitz, Fletcher & Escobar 1990, Anderson & Kristen 1997). Η θετική επίδραση του ολοήµερου νηπιαγωγείου στο εύρος του λεξιλογίου υποστηρίζεται από έρευνες για το ολοήµερο νηπιαγωγείο οι οποίες έδειξαν ότι τα παιδιά των ολοήµερων νηπιαγωγείων παρουσιάζουν επαυξηµένες ακαδηµαϊκές ικανότητες αργότερα, ανεξαρτησία στη µάθηση, καλύτερη σχολική ετοιµότητα και µεγαλύτερη συµµετοχή στην τάξη, ικανότητες που έχουν άµεση σχέση µε το λεκτικό αναπτυξιακό επίπεδο των παιδιών (Ντολιοπούλου 2003). Η αύξηση του λεξιλογίου µε την ηλικιακή κατηγορία ήταν αναµενόµενη, αφού η σηµασία της ηλικίας στην αύξηση του λεξιλογίου έχει υποστηριχτεί από σχετικές έρευνες και αφού το λεξιλόγιο αυξάνει και εµπλουτίζεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόµου. Σύµφωνα µε τους Cole (1982) και Toppelberg & Shapiro (2000) παράγοντες που επηρεάζουν την εκµάθηση των λέξεων στα παιδιά είναι:οι εµπειρίες του παιδιού, το περιβάλλον και οι αλλαγές ή/και οι ενέργειες που συµβαίνουν σε αυτό, το πλαίσιο µέσα στο οποίο χρησιµοποιούνται οι λέξεις, τα γονεϊκά µοντέλα χρήσης της γλώσσας και η ανταπόκριση του οικογενειακού περιβάλλοντος στις προσπάθειες επικοινωνίας του παιδιού, το διάβασµα και η συζήτηση παραµυθιών και παιδικών ιστοριών και η ποιότητα και η συχνότητα συζήτησης στο οικογενειακό περιβάλλον. Η στατιστικά σηµαντική γραµµική τάση µε την εκπαίδευση του πατέρα σε σχέση µε το λεξιλόγιο των παιδιών θα µπορούσε ίσως να εξηγηθεί από τους ρόλους των γονέων στην οικογένεια. Σε σχετικές έρευνες, για τον τρόπο λειτουργίας της ελληνικής οικογένειας και την επίδραση των γονέων στην ανάπτυξη των παιδιών, φαίνεται ότι ο πατέρας επηρεάζει το πολιτισµικό τους επίπεδο αφού η δική του µόρφωση και κατά συνέπεια το δικό του

16 Ανάπτυξη λόγου 16 επάγγελµα είναι εκείνα που κατά κύριο λόγο καθορίζουν το κοινωνικό οικονοµικό επίπεδο της οικογένειας (Κατσίλλης & Λώλου 1999). Η περιοχή που κατοικούν σε συνδυασµό µε το µορφωτικό επίπεδο του πατέρα µπορεί να ερµηνεύσει πιθανόν το διαφορετικό επίπεδο του λεξιλογίου που φαίνεται από τα αποτελέσµατα να υπάρχει στα παιδιά που κατοικούν στην κεντρική Θεσσαλονίκη. Σύµφωνα µε τα στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας από την απογραφή του 1991 το 17% των ανδρών στο ήµο Θεσσαλονίκης είναι απόφοιτοι Ανώτερης ή Ανώτατης εκπαίδευσης, το αντίστοιχο ποσοστό στην υτική Θεσσαλονίκη είναι 5,7% και στην Ανατολική 15%. Η σχέση των φωνολογικών δυσκολιών µε την ανάπτυξη του λεξιλογίου είναι ιδιαίτερα ισχυρή αφού για κάθε καινούρια λέξη την οποία µαθαίνει ένα παιδί πρέπει να διαµορφωθεί µια σχέση ανάµεσα στην φωνολογική αναπαράσταση της λέξης και την σηµασία της. Η δυσκολία στην ανάπτυξη της φωνολογίας επηρεάζει την ανάπτυξη του λεξιλογίου αφού η διαδικασία της φωνολογικής αναπαράστασης της λέξης δυσλειτουργεί (Bishop 1999). Συµπερασµατικά από τα αποτελέσµατα της παρούσας έρευνας φαίνεται ότι ένα ποσοστό 22% (14% φωνολογικές δυσκολίες, 10% χαµηλό λεξιλόγιο, και τα δύο 2%) περίπου των παιδιών προσχολικής ηλικίας αντιµετωπίζουν δυσκολίες µε την ανάπτυξη του προφορικού λόγου. Τα παιδιά της οµάδας αυτής δεν µπορεί να θεωρηθούν ότι θα αναπτύξουν µαθησιακές δυσκολίες µε την ένταξη τους στο σχολείο ή αργότερα, αλλά τα αποτελέσµατα δηλώνουν ότι υπάρχει κάποια ανωριµότητα στις διαδικασίες του προφορικού λόγου που θα µπορούσε να επηρεάσει σε κάποιο βαθµό την σχολική τους απόδοση. Σύµφωνα µε την Stackhouse (2000) δεν υπάρχει καµιά «µαγική» δοκιµασία που να µπορεί µε σιγουριά να διαχωρίσει τα παιδιά που θα αντιµετωπίσουν προβλήµατα στη σχολική τους απόδοση από τα άλλα, αλλά θα πρέπει µε πολύ προσοχή να εστιαστούµε στα αναπτυξιακά

17 Ανάπτυξη λόγου 17 σηµάδια που εµπεριέχονται στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου (φωνολογία, ακουστική διάκριση, λεξιλόγιο) έτσι ώστε αυτά να µην υπολείπονται από τις αντίστοιχες δεξιότητες των συνοµηλίκων. Ιδιαίτερης σηµασίας λοιπόν αναδεικνύεται η πρώιµη παρέµβαση στις διαταραχές του προφορικού λόγου, αφού θα βοηθήσει στην κατάλληλη ανάπτυξη των περιοχών του λόγου που δυσλειτουργούν και θα δώσει ίσες ευκαιρίες για µάθηση και καλή σχολική απόδοση. Βιβλιογραφία American Psychiatric Association (1994). Diagnostic and Statistical Manual (4 η έκδοση). Washington, DC. Anderson, K.G. (1997). Gender bias and special education referrals. Annals of Dyslexia, 47, Bernstein, D. (1993). Language Development: The Preschool Years. Στο D. Bernstein & E. Tiegerman (επιµ.) Language and Communication Disorders in Children. Macmillan Publishing Company. Bishop, D.V.M. (1999). Uncommon Understanding: Disorders of Language Comprehension in Children. Psychology Press Ltd. Bishop, D.V.M & Leonard, L.B (2000). Speech and Language Impairments in Children. Psychology Press Ltd. Cole, P. (1982). Language Disorders in Preschool Children. Englewood Cliffs: Prentice- Hall. Dockrell, J.E., Messer, D., George, R., & Wilson, G. (1998). Children with word finding difficulties-prevalence, presentation and naming problems. Journal of language & communication disorders, 33, Gough, P. & Tunmer, W. E. (1986). Decoding, reading and reading disability.

18 Ανάπτυξη λόγου 18 Fergusson, D. M. & Lynskey, M. T. (1997). Early Reading Difficulties and Later Conduct Problems. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 38, Guitar, B. (1998). Stuttering: Αn Integrated Approach to its Nature and Treatment. London: Williams and Wilkins. Gallagher, A., Frith, U., & Snowling, M. (2000). Precursors of literacy delay among children at genetic risk of dyslexia. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 41, Goodyer, I. M. (2000). Language difficulties and psychopathology. Στο Bishop, D.V.M & Leonard, L.B (επιµ.) Speech and Language Impairments in Children. Psychology Press Ltd. Κατσίλλης, Ι. & Λώλου, Χ. (1999). Επίδραση σηµαντικών άλλων και εκπαιδευτικές φιλοδοξίες. Ελληνική Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική Έρευνα, , Αθήνα: Ατραπός. Λεβαντή, Ε., Κιρπότιν, Λ., Καρδαµίτση, Ε., Καµπούρογλου, Μ. (1998). Η φωνολογική εξέλιξη των παιδιών στην Ελλάδα. Αθήνα: Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών. MacKay, G., & Anderson, C. (2000). Teaching Children with Pragmatic Difficulties of Communication. London: David Fulton Publishers. Μαρκοβίτης, Μ. & Τζουριάδου, Μ. (1991). Μαθησιακές υσκολίες. Εκδόσεις «Προµηθεύς». Ντολιοπούλου, Ε. (2003). Το ολοήµερο νηπιαγωγείο και το διαθεµατικό ενιαίο πλάισιο προγραµµάτων σπουδών για το νηπιαγωγείο. Σύγχρονο Νηπιαγωγείο, 35, Nation, K. & Snowling, M. (1998). Semantic Processing and development of word recognition skills: Evidence from children with reading comprehension difficulties. Journal of Memory and Language, 39, Renfrew, K. (1995). Word Finding Vocabulary Test (4 η έκδοση). Winslow.

19 Ανάπτυξη λόγου 19 Rustin, L. et al. (1996). Assessment and Therapy of young dysfluent children: Family Interaction. London: Whurr. Rutter, M. (2000). Research into practice : Future prospects. Στο Bishop, D.V.M & Leonard, L.B. (επιµ.) Speech and Language Impairments in Children. Psychology Press Ltd. Share, D.L. (1995). Phonological recording and self-teaching: The sine qua non of reading acquisition. Cognition, 55, Snowling, M. (2000). Language and Literacy skills: Who is at risk and why? Στο Bishop, D.V.M & Leonard, L.B. (επιµ.) Speech and Language Impairments in Children. Psychology Press Ltd. Shaywitz, S.E., Shaywitz, B.A., Fletcher, J.M. & Escobar, M.D. (1990). Prevalence of reading disability in boys and girls. Journal of the American Medical Association, 264, Stackhouse, J. (2000). Barriers to literacy development in children with speech and language difficulties. Στο Bishop, D.V.M & Leonard, L.B. (επιµ.) Speech and Language Impairments in Children. Psychology Press Ltd. Toppelberg, C., & Shapiro, T., (2000). Language Disorders: A 10-Year Research Update Review. Journal of American Academy of Adolescent Psychiatry, 39:2, Ziler H Mann-Zeichen Test (9 η έκδοση). Remedial and Special Education, 7, 6-10.

20 Ανάπτυξη λόγου 20 Υποσηµειώσεις 1 Χρησιµοποιείται ο όρος φωνολογική δυσκολία διότι δεν εξετάστηκαν τα παιδιά του δείγµατος µε σταθµισµένο εργαλείο για τη διάγνωση της φωνολογική διαταραχής. 2 ιαταραχή του ρυθµού της οµιλίας (τραυλισµός) που χαρακτηρίζεται από επαναλήψεις ήχων, επιµηκύνσεις ήχων, µπλοκάρισµα της οµιλίας.

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΑTEI Ηπείρου Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα: Λογοθεραπείας ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΘΜΙΣΜΕΝΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΜΕΤΑΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΦΩΝ ΤΕΣΤ»

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 13: Φωνολογικές διαταραχές / Συμπτωματολογία Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 19 ΠΡΟΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ 25 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 37 1.1. Λειτουργικός ορισµός των εννοιών 38 1.1.1. Λειτουργικός ορισµός της έννοιας παλιννοστούντες 38 1.1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο Πείραµα 12 ο Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας 2 Εισαγωγή Τα παιδιά µε κινητική αδεξιότητα (ή µε αναπτυξιακή διαταραχή της συναρµογής) είναι αυτά χωρίς (εµφανή)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 5 Θέματα Αξιολόγησης των Μαθησιακών Δυσκολιών

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 5 Θέματα Αξιολόγησης των Μαθησιακών Δυσκολιών ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5 Θέματα Αξιολόγησης των Μαθησιακών Δυσκολιών Ελευθερία Ν. Γωνίδα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξτε µία απάντηση. 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Φύλλο Άνδρας Γυναίκα

Επιλέξτε µία απάντηση. 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Φύλλο Άνδρας Γυναίκα 1 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Φύλλο Άνδρας Γυναίκα Επάγγελµα ιευθυντής Εκπαιδευτικός προσχολικής Εκπαιδευτικός πρωτοβάθµιας Εκπαιδευτικός δευτεροβάθµιας Εκπαιδευτικός Ειδικού Σχολείου Εκπαιδευτικός Ειδικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α.

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α. Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια διαταραχή που απασχολεί πολλές ειδικότητες όπως ψυχολόγους, παιδοψυχολόγους, λογοθεραπευτές, ειδικούς αγωγούς κ.α. Η κάθε ειδικότητα ελέγχει και επεμβαίνει σε διαφορετικό

Διαβάστε περισσότερα

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή»

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» «Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Λογοπεδική / Λογοθεραπεία είναι ένα επάγγελμα στη διασταύρωση ανθρωπιστικών και εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΠΑΙΔΙΩΝ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΠΑΙΔΙΩΝ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΟΥ ΠΑΙΔΙΩΝ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Υπεύθυνος Καθηγητής: Γραµµατικόπουλος Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ.

Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος Α.Μ. 12133 Μουτουσίδου Πόπη Α.Μ. 12279 Εισηγητής: Ταφιάδης Χρ. Διονύσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών.

Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Οι Γνώσεις των Παιδαγωγών Προσχολικής Εκπαίδευσης, Σχετικά με τα Χαρακτηριστικά του Αυτισμού, και η Σημασία Αυτών. Όνομα Φοιτήτριας: Βεκύρη Σοφία Επιβλέπουσα: Γιόκα Μαράνια BA (HONS) Early Childhood Studies

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 5: Φωνολογική ενημερότητα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πρέπει να αρχίζει η λογοθεραπεία στα παιδιά - λόγος και μαθησιακές δυσκολίες

Πότε πρέπει να αρχίζει η λογοθεραπεία στα παιδιά - λόγος και μαθησιακές δυσκολίες Η διάγνωση των διαταραχών λόγου πρέπει να γίνεται έγκαιρα, μόλις οι γονείς αντιληφθούν οτι κάτι ισως δεν πάει καλά και πρέπει να παρουσιάσουν το παιδί τους στον ειδικό. Ο ειδικός θα λάβει μέτρα για την

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος

Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος «Μαθησιακές υσκολίες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μαθησιακές υσκολίες = προβλήµατα που εµφανίζονται στη διάρκεια της εκπαίδευσης επηρεάζοντας τη µάθηση, την επίδοση κ τη συµπεριφορά Τα παιδιά διαφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα

Η φωνολογική επίγνωση. Ευφημία Τάφα Η φωνολογική επίγνωση Ευφημία Τάφα Γλωσσική ανάπτυξη Κλάμα ή γέλιο (0-2 μηνών) Βαβίσματα (2-4 μηνών) Συγκεκριμένοι ήχοι (6 μηνών περίπου) Πρώτες λέξεις (1 ο έτος) Τηλεγραφικός λόγος (2 ο έτος) 1000 λέξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΤΕΣΤ ΣΕ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας από τις

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Λογισµικό αυτοµατοποιηµένου εντοπισµού µαθητών δηµοτικού µε πιθανές ειδικές µαθησιακές δυσκολίες: Ανάπτυξη και εφαρµογή

Λογισµικό αυτοµατοποιηµένου εντοπισµού µαθητών δηµοτικού µε πιθανές ειδικές µαθησιακές δυσκολίες: Ανάπτυξη και εφαρµογή Πρακτικά 5 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Ε.Τ.Π.Ε. «Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών στην εκπαίδευση» Θεσσαλονίκη, 5 8 Οκτωβρίου 2006 Λογισµικό αυτοµατοποιηµένου εντοπισµού µαθητών δηµοτικού

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ

ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ ΓΕΝΙΚΑ Ο λόγος είναι µια γενετική ικανότητα του ανθρώπου που τον κάνει να διαφέρει από τα υπόλοιπα πλάσµατα πάνω στη γη. Είναι µια ικανότητα εγγενής που σηµαίνει πως όλα τα ανθρώπινα πλάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Αντωνία Κωσταρή. Εισαγωγή 2. Προφίλ του παιδιού..3. επίγνωσης...4. Επίλογος..7. Βιβλιογραφικές αναφορές.7

Αντωνία Κωσταρή. Εισαγωγή 2. Προφίλ του παιδιού..3. επίγνωσης...4. Επίλογος..7. Βιβλιογραφικές αναφορές.7 «Ενδυνάμωση δεξιοτήτων μνήμης και φωνολογικής επίγνωσης μαθητή με δυσλεξία» Περιεχόμενα Αντωνία Κωσταρή Εισαγωγή 2 Προφίλ του παιδιού..3 Παρέμβαση-μέτρα για ενδυνάμωση δεξιοτήτων μνήμης και φωνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή)

«Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) «Δυσλεξία» (Ειδική Αναγνωστική Διαταραχή) Τι είναι, τι δεν είναι, τι μπορούμε να κάνουμε για το παιδί Παναγιώτης Σίμος, Ph.D. Επίκτητη vs. Αναπτυξιακή δυσκολία ανάγνωσης Δυσλεξία vs. «φτωχή» αναγνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Επικοινωνίας και Διαταραχές Μάθησης

Διαταραχές Επικοινωνίας και Διαταραχές Μάθησης Διαταραχές Επικοινωνίας και Διαταραχές Μάθησης Εισαγωγικά Μαθησιακές δυσκολίες: Διαταραχές επικοινωνίας και µάθησης Επιστηµονική γνώση και σύγχρονες τεχνικές Αποτελεσµατικότερη κατανόηση διαταραχών Αναγνώριση

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα Διάγνωσης και Αποκατάστασης παιδιών και εφήβων με Δ.Δ.Α. στα πλαίσια του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου.

Ομάδα Διάγνωσης και Αποκατάστασης παιδιών και εφήβων με Δ.Δ.Α. στα πλαίσια του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου. Ομάδα Διάγνωσης και Αποκατάστασης παιδιών και εφήβων με Δ.Δ.Α. στα πλαίσια του Κέντρου Παιδιού και Εφήβου Χίου. Π. Σιδηροφάγη, Ε. Ασπρούλη, Μ. Τάσση, Κ. Μπόλιας Κέντρο Παιδιού και Εφήβου, Χίος ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Από το βιβλίο των Lerner J., Lowenthal B., Egan R. Prechool children with special needs, Boston: Allyn & Bacon Τα τελευταία χρόνια η κοινωνία αλλά και η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 6: Φώνημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών)

ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ROWPVT & EOWPVT 3 rd Edition (Μια συνδυαστική πιλοτική μεταφορά και αξιολόγηση τους στην ηλικιακή ομάδα των 2 ετών έως 2 ετών και 11 μηνών) Κουμούλλη Τσαμπίκα (Α.Μ.: 10155)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό!

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΓΟΝΙΟΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ, της Ψυχολόγου Έλλης Τιγγινάγκα, MSc Τι είναι ο αυτισμός, ποια τα αίτια που τον προκαλούν; Ο αυτισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΕΠΕΑΕΚ, τίτλος έργου «Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στα Προβλήματα λόγου και Ομιλίας» Υπεύθυνος Προγράμματος: ράκος Γεώργιος,

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Νταβαρούκα Νηπιοβρεφοκομία Δ εξάμηνου Λάρισα

Γεωργία Νταβαρούκα Νηπιοβρεφοκομία Δ εξάμηνου Λάρισα Γεωργία Νταβαρούκα geo_ntav@live.com Νηπιοβρεφοκομία Δ εξάμηνου Λάρισα 1-3-2016 1800 1920: Έρευνες στον τομέα της νευρολογίας ξεκίνησαν στην Ευρώπη. Οι απώλειες στη γλωσσική ικανότητα και ομιλία, αποδόθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 17: Διακριτικά χαρακτηριστικά και περιβάλλοντα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ιδαχής της µεθόδου Phoneme Touch and Say για την Ανάπτυξη του Λόγου, της Οµιλίας και της Φωνολογικής Ενηµερότητας

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ιδαχής της µεθόδου Phoneme Touch and Say για την Ανάπτυξη του Λόγου, της Οµιλίας και της Φωνολογικής Ενηµερότητας ΕΤΑΙΡΙΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΝΟΜΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ - ΕΨΥΠΕΑ Κ. Τζαβέλα 12 και Επ. εληγιώργη Τ.Κ. 30 200, Μεσολόγγι Τηλ. 26310 55661, fax: 26310 55615, e-mail: epsypea1@otenet.gr ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (ΠΙ)

Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (ΠΙ) Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης (ΚΕΕΑ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (ΠΙ) Διεθνής Έρευνα Δεξιοτήτων Ενηλίκων H πιο διεξοδική και εκτενής διεθνής έρευνα μελέτης των δεξιοτήτων και ικανοτήτων ενηλίκων

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις κατά την ένταξή τους

Προκλήσεις κατά την ένταξή τους Προκλήσεις κατά την ένταξή τους Από τη Χρυσάνθη Σταύρου Β.Δ.Σχολής Κωφών Συντονίστρια Προγράμματος Στήριξης Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Εκπαίδευση Εισαγωγή Βαρήκοα παιδιά, παιδιά μα κοχλιακά εμφυτεύματα

Διαβάστε περισσότερα

πρόγραμμα εκπαίδευσης

πρόγραμμα εκπαίδευσης πρόγραμμα εκπαίδευσης στις μαθησιακέςδυσκολίες Υπεύθυνη: Δρ. Κατερίνα Μανιαδάκη Ψυχολόγος Επίκ. Καθηγήτρια ΤΕΙ Αθήνας Κάθε Τετάρτη, 20.30-22.00 με έναρξη στις 3 Μαρτίου 2010 και διάρκεια 8 μήνες Ψυχολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος. Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου. 1 Μαρίτσα Καµπούρογλου

Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος. Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου. 1 Μαρίτσα Καµπούρογλου Υπεύθυνος Οµάδας Στάθης Τριανταφύλλου Ψυχολόγος οκίµια Γιώργος Καραντάνος Βάγια Παπαγεωργίου Μαρίτσα Καµπούρογλου Γιάννης Βογινδρούκας Κωνσταντίνος Φρανσίς Ηλεκτρονική επεξεργασία κειµένων Οικονόµου Βασίλης

Διαβάστε περισσότερα

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ]

Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά ] Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο [Σχολική χρονιά 2010-2011] 1. Ταυτότητα της Έρευνας Η έρευνα «Οι Διαστάσεις του Λειτουργικού Αναλφαβητισμού στην Κύπρο» διεξήχθη από το ΚΕΕΑ για

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί στόχοι της έρευνας

Βασικοί στόχοι της έρευνας Λέκκα Έλενα, MSc Βασικοί στόχοι της έρευνας Οι περισσότερες έρευνες στον τομέα των φιλοδοξιών εστιάζουν στις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές φιλοδοξίες στην εφηβική ηλικία και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο κεφάλαιο αυτό θα εξετάσουµε την απόδοση και την επιτυχία των υποψηφίων η µερησίων δηµοσίων και ιδιωτικών λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον

Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Μαθησιακές Δυσκολίες: δυγλωσσία και πολυγλωσσικό περιβάλλον Ενότητα 3:Πρώιμη διάγνωση και χαρακτηριστικά των μαθησιακών δυσκολιών από την προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚEς ΔΥΣΚΟΛIΕς: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΧΟΡΗΓΗΣΗ

ΜΑΘΗΣΙΑΚEς ΔΥΣΚΟΛIΕς: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΕΙ ΗΠΕIΡΟΥ ΣΧΟΛH ΕΠΑΓΓΕΛΜAΤΩΝ ΥΓΕIΑς ΚΑΙ ΠΡOΝΟΙΑς ΤΜHΜΑ: ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕIΑς ΜΑΘΗΣΙΑΚEς ΔΥΣΚΟΛIΕς: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑ ΤΕΣΤ ΕΙΣΗΓΗΤHς: ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛIΔΗς ΠΑYΛΟς ΣΠΟΥΔΑΣΤEς: ΜΑΚΑΡΟYΝΑ ΚΑΛΛΙOΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ Στην ενότητα αυτή θα παρουσιαστεί η µεθοδολογία της έρευνας και η διαδικασία µε την οποία διεξήχθη η συλλογή των ερωτηµατολογίων. 3.1 Μεθοδολογία Έρευνας & ειγµατοληπτική Τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 3: Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το νηπιαγωγείο

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 3: Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το νηπιαγωγείο Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 3: Το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) για το νηπιαγωγείο Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης

Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Αθανάσιος Φ. Κατσούλης Doctorate student, Université Paul Valéry - Montpellier III Master in Teaching and Psychological Methodologies in Education, University of L Aquila (Italy) Μ.A in Education (Education

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μαθησιακές Δυσκολίες. Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Μαθησιακές Δυσκολίες Τίτλος: Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) Αγγελική Μουζάκη Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Διαταραχή Ελλειμματικής

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα

Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος:νεώτερα δεδομένα Κλινική εικόνα και πρώιμη ανίχνευση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος: νεώτερα δεδομένα Κατερίνα Καραïβάζογλου, Παιδοψυχίατρος,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ βιβλιο_layout 1 24/12/2015 11:50 πμ Page 7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1. Εισαγωγή... 21 2. Τα αλφάβητα και οι λειτουργίες τους... 24 2.1 Το ελληνικό αλφάβητο: χαρακτήρες και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΘΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΘΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΕΘΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 Δανιηλίδου Αικατερίνη, Τριανταφύλλου Παναγιώτα, Χριστοφορίδης Αθανάσιος Α Παιδιατρική Κλινική, A.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ι Σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ 11 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΩΝ «Γλωσσικές δυσκολίες και γραπτός λόγος στο πλαίσιο της σχολικής μάθησης» Αθήνα, 23 25 Νοεμβρίου 2007 ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ (Να

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη

Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Μορφολογικές κατηγορίες νοητικού λεξικού του SLDT στα ελληνικά και η σχέση τους με την προνοσηρή νοημοσύνη Ελισάβετ Νεοφυτίδου Ψυχολόγος, ΚΕ.ΣΥ.Ψ.Υ Α.Π.Θ Η αναζήτηση κατάλληλων μεθόδων και εξιδεικευμένων

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα Προσαρµοστικής. Μαθητών Ε' & ΣΤ' ηµοτικού (ενότητα: Λογιστικά Φύλλα) Παρταλάς Σωκράτης M27/11

Σύστηµα Προσαρµοστικής. Μαθητών Ε' & ΣΤ' ηµοτικού (ενότητα: Λογιστικά Φύλλα) Παρταλάς Σωκράτης M27/11 ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Σύστηµα Προσαρµοστικής Μάθησης για την Αξιολόγηση Μαθητών Ε' & ΣΤ' ηµοτικού (ενότητα: Λογιστικά Φύλλα) Παρταλάς Σωκράτης M27/11 Προβλήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ9900 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Έρευνα και Συγγραφή Λέκτορας Διάλεξη

Διαβάστε περισσότερα

Στοχεύοντας στη Πρόληψη. Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης Χριστιάνα Μιχαήλ Χάρις Χατζηχαραλάμπους

Στοχεύοντας στη Πρόληψη. Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης Χριστιάνα Μιχαήλ Χάρις Χατζηχαραλάμπους Στοχεύοντας στη Πρόληψη Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης Χριστιάνα Μιχαήλ Χάρις Χατζηχαραλάμπους Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης ΟΑΠ ΣΕΑ Εκπαιδευτικοί Εκπαιδευτικοί Ψυχολόγοι Στόχος Παρέμβασης ΟΑΠ: Αντιμετώπιση σοβαρών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» Αξιολόγηση Συλλογή πληροφοριών Ερμηνεία Στόχοι της παρέμβασης Η Αξιολόγηση της

Διαβάστε περισσότερα