Πάρις Τσάρτας* ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πάρις Τσάρτας* ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ"

Transcript

1 Emtì. Κοιν. Ερευνών, 96-97, 1998, Πάρις Τσάρτας* ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ: ΑΝΑΛΥΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο άρθρο αυτό εξετάζεται αρχικά η σχέση της κοινωνικότητας με την ανάπτυξη του τουρισμού, και ειδικότερα τα χαρακτηριστικά και οι παράγοντες επιρροής των μορφών κοινωνικότητας, οι οποίες ενεργοποιούνται στους διαφορετικούς τύπους τουριστικής ανάπτυξης. Η ανάλυσή μας, στη συνέχεια, επικεντρώνεται στα ακόλουθα θέματα: Πρώτον, στη μελέτη των χαρακτηριστικών της κοινωνικότητας σε παραδοσιακές τουριστικές περιοχές και χώρους, όπως: τουριστικά θέρετρα οργανωμένου μαζικού τουρισμού διακοπών, περιοχές φυσικού κάλλους με τουριστικές δραστηριότητες και σε παραδοσιακούς αγροτικούς οικισμούς με υποδομές για εναλλακτικό και ειδικό τουρισμό. Δεύτερον, στη μελέτη της κοινωνικότητας η οποία ενεργοποιείται σε σύγχρονες τουριστικές υποδομές και προϊόντα, όπως: θεματικά πάρκα, π.χ. Disneyland, σύγχρονα κατασκευασμένα τουριστικά χωριά με σύνθετο και τεχνολογικά προκατασκευασμένο περιβάλλον, ιδιότυπα τουριστικά προϊόντα, π.χ. μουσεία ειδικού τύπον, όπως αυτά με τα κελιά της Γκεστάπο στο Βερολίνο, το Μουσείο της λέπρας στο Μπέργκεν, και τεχνολογικά δημιουργημένα - μέσω του προσωπικού υπολογιστή - τουριστικά "Ταξίδια". * Ερευνητής ΕΚΚΕ. Διδάσκων στο Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

2 112 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ A. ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ Al. Τουριστική ανάπτυξη: κοινωνικές, χωρικές και οικονομικές εξελίξεις την τελευταία εικοσαετία Η ανάλυση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που συνθέτουν το σύγχρονο τουρισμό απαιτεί αρχικά μια συνοπτική αναφορά στις εξελίξεις που συνδέονται άμεσα με την αλματώδη ανάπτυξη του τουρισμού στο σύγχρονο κόσμο. Οι εξελίξεις αυτές συνέβαλαν και στη διαμόρφωση των ιδιαίτερων και ποικίλων χαρακτηριστικών που έχει προσλάβει η τουριστική ανάπτυξη στον παγκόσμιο χώρο, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, και σχολιάζονται στην παρούσα ενότητα. Στο πεδίο της οικονομίας, ο τουρισμός από τομέας χωρίς ιδιαίτερη οικονομική και παραγωγική σημασία μέχρι τη δεκαετία του 1970 μετατρέπεται σταδιακά σε έναν τομέα καθοριστικό στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη.1 Ρόλο σημαντικό προς αυτήν την εξέλιξη έπαιξαν η αύξηση του ελεύθερου χρόνου, η βελτίωση των μεταφορών και η εμπέδωση του κοινωνικού κράτους στις αναπτυγμένες χώρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 1991 ο τουρισμός θεωρείται ο πρώτος παραγωγικός κλάδος στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τόσο ως εισόδημα όσο και ως απασχόληση), ενώ, σύμφωνα με έρευνα του 1992, αποτελεί την πρώτη εξαγωγική βιομηχανία στον κόσμο.2 Για έναν διαρκώς και μεγαλύτερο αριθμό αναπτυσσομένων χωρών αλλά και για πολλές αναπτυγμένες χώρες - ή περιοχές τους -, ο τουρισμός αποτελεί τον κυρίαρχο πόλο ανάπτυξής τους. Οι διαπλοκές σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο των οικονομικών επιδράσεων του τουρισμού είναι πολλές και σύνθετες και επιβάλλουν δύσκολες επιλογές στις τουριστικές περιοχές και χώρες, σε δύο κυρίως ζητήματα: αφ ενός στο πρότυπο της τουριστικής ανάπτυξης και αφ ετέρου στις διαδικασίες διαχείρισης των δραστηριοτήτων του τομέα. Κοινός σκοπός αυτών των επιλογών είναι η αναζήτηση νέων, ποιοτικότερων προτύπων ανάπτυξης, τα οποία να συνδυάζουν την ελκυστικότητα του τουριστικού προϊόντος και τα χαρακτηριστικά μιας μεσοπρόθεσμα «βιώσιμης» ανάπτυξης. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι, ειδικά μετά το 1980, η οικονομία 1. Βλ. Lanfant Μ.F., 1980, «Introduction: tourism in the process of internationalization». International Social Science Journal, 32, 1, o WTO, World and Regional Totals, 1992, Μαδρίτη, σ , Gee Y.C., Makens C.J., Choy J.L.D., 1989, The Travel Industry, Νέα Υόρκη, Nostrand Rein, σ Βλ. World Travel and Tourism Market Travel and Tourism: the World s Largest Industry Νέα Υόρκη.

3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 113 του τουρισμού αποκτά όλο και περισσότερο μια παραγωγική διάσταση σε τοπικό επίπεδο επηρεάζοντας άμεσα πολλούς και διαφορετικούς παραγωγικούς κλάδους (π.χ., δημιουργία εισοδημάτων, νέες θέσεις εργασίας κ.λπ.). Σ αυτό το πλαίσιο, το σύγχρονο τουριστικό μάνατζμεντ και το μάρκετιγκ ενισχύουν την παραγωγή και προώθηση διαρκώς νέων ή καινοτομικών προϊόντων στην εθνική και διεθνή αγορά, ώστε να εδραιώσουν τη θέση της κάθε περιοχής στα πλαίσια ενός εντεινόμενου ανταγωνισμού. Οι πολιτικές διαστάσεις του ζητήματος της τουριστικής ανάπτυξης σχετίζονται, κατ αρχήν, με τις συχνά εξαρτημένες σχέσεις των χωρών υποδοχής τουρισμού από τις χώρες αποστολής τουριστών, στο πλαίσιο της παγκόσμιας κατανομής του ελεύθερου χρόνου όπου κυριαρχούν οι αναπτυγμένες χώρες.3 Ο καθοριστικός ρόλος των tour-operators στη διαμόρφωση τουριστικής πολιτικής στον παγκόσμιο χώρο αποτελεί στο ζήτημα αυτό κλειδί για την κατανόηση της γεωγραφικής επέκτασης του τουρισμού. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποκτά, στο πολιτικό επίπεδο, το θεσμικό πλαίσιο της τοπικής τουριστικής ανάπτυξης υπό το πρίσμα μιας δυναμικής τάσης ενίσχυσης της συμμετοχής των τοπικών παραγόντων στις διαδικασίες ανάπτυξης του τουρισμού. Αυτό το γεγονός συνδέεται με την αναζήτηση των ήπιων και ισόρροπων προτύπων ανάπτυξης, σε τοπικό επίπεδο, τα οποία προϋποθέτουν την εμπλοκή των τοπικών θεσμικών φορέων τόσο στο σχεδίασμά όσο και στη διαχείριση του τουρισμού. Το ζητούμενο παραμένει η δυνατότητα ελέγχου του προτύπου της τουριστικής ανάπτυξης, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο, υπό την πίεση της διεθνούς ζήτησης συγκεκριμένου τύπου τουριστικών προϊόντων (π.χ., «πακέτα» τουρισμού διακοπών), αλλά και η ανάγκη να «προσαρμόζονται» οι τουριστικές περιοχές στις προδιαγραφές του οργανωμένου μαζικού τουρισμού που συστηματικά προωθούν οι touroperators.4 3. Βλ. Cazes G., 1989, Les Nouvelles Colonies de Vacances: Le tourisme International a Conquête du Tiers-Monde, Παρίσι, Harmattan, σσ , 72-78, Pearce D., 1991, Tourism Today: a geographical analysis, Λονδίνο, Logman, σ , Hoivik T., Heiberg T., 1980, «Centre periphery tourism and self reliance», Social Science Journal, 32, 1, o Για την πολιτική των tour-operators, βλ. Mc Nulty R., Wafer P., 1990, «Transnational corporations and tourism issues», Tourism Management, 11,4, σ , Go F., Ritchie J.R.B., 1980, «Tourism and Transnationalism», Tourism Management, 11,4, σ , Acher F., 1985, Tourism Transnational Corporations and Cultural Identities, Παρίσι, Unesco, σσ , 57-68, και Bywater Μ., 1992, «The European Tour-Operator Industry», The Economist Intelligence Unit, Special Report No 2141, σ

4 114 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ Ο σύγχρονος τουρίστας-καταναλωτής διαφοροποιείται σταδιακά από έναν τύπο ζήτησης ο οποίος ως βασικό χαρακτηριστικό του, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 70, είχε: τα ταξίδια διακοπών 4s (sun, sand, sex, sea), τα επαγγελματικά ταξίδια και τα εκπαιδευτικά ταξίδια. Σήμερα, ωθείται από περισσότερα κίνητρα όσον αφορά τις επιλογές του, αναζητώντας διαρκώς διαφορετικές δραστηριότητες στη διάρκεια του τουριστικού ταξιδιού,5 π.χ. στο ίδιο ταξίδι επιθυμεί να συνδυάζει διακοπές σε ξενοδοχείο τεσσάρων αστέρων, διαμονή σε αγροτοτουριστικό συνεταιρισμό και οικοτουριστικές δραστηριότητες. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί, αντίστοιχα, μια εντυπωσιακή τμηματοποίηση και εξειδίκευση των προσφερομένων τουριστικών υπηρεσιών και προϊόντων με ποικίλες επιπτώσεις στο χώρο και στο περιβάλλον των τουριστικών περιοχών. Η προσφορά τουριστικών υποδομών και υπηρεσιών της κάθε τουριστικής χώρας ή περιοχής δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε ένα προσφερόμενο προϊόν στον τουρισμό. Απαιτείται ισορροπημένη συγκρότηση ενός προϊόντος, το οποίο θα συνδυάζει εξειδικευμένες υποδομές και υπηρεσίες, οι οποίες θα απευθύνονται σε περισσότερες ομάδες τουριστώνκαταναλωτών, ώστε να εξασφαλίζεται μεσοπρόθεσμη ισορροπία στις απαιτήσεις της ζήτησης. Η διαρκής αύξηση του ελεύθερου χρόνου συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση του τουριστικού χρόνου την τελευταία εικοσαετία. Η εξέλιξη αυτή συμπίπτει ιστορικά με τις εντυπωσιακές ανακατατάξεις στο χώρο της παραγωγής, οι οποίες συνδέονται αφ ενός-με τις τεχνολογικές εξελίξεις και αφ ετέρου με την παρατεινόμενη οικονομική κρίση που διαμορφώνει νέους τύπους απασχόλησης.6 Στο πλαίσιο αυτό και με την παράλληλη συνδρομή τεχνολογικών εξελίξεων στο χώρο της επικοινωνίας, ένα μέρος του «ελεύθερου» χρόνου για τουρισμό μετατρέπεται σταδιακά σε «εργάσιμο» χρόνο, ο οποίος καταναλώνεται σε δραστηριότητες επαγγελματικές ή εκπαιδευτικές. Η τάση αυτή ενισχύεται ιδιαίτερα στη δεκαετία του 80 και οδηγεί σε νέα δεδομένα τη σχέση εργάσιμου και ελεύθερου χρόνου στις αναπτυγμένες χώρες. Πρόκειται για τάση η οποία επηρεάζει άμεσα τα δεδομένα των σύγχρονων τύπων κοινωνικότητας στον τουρισμό, με την προώθηση και προβολή της ιδέας των «ενεργητικών» τουριστικών ταξιδιών, όπου συνδυάζονται πολλές και 5. Βλ. Τσάρτας Π., 1996, Τουρίστες, Ταξίδια, Τόποι: κοινωνιολογικές προσεγγίσεις στον Τουρισμό, Εξάντας, σ Βλ. Huws U., Teleworking: Report the European Commission's Employment Task Force (Directorate-General), Βρυξέλλες, European Commission, Μουρίκη A., «Ευέλικτες μορφές απασχόλησης: Ευλογία ή ανάθεμα;», ΤΟΠΟΣ, 3,91, σ

5 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 115 διαφορετικές δραστηριότητες των τουριστών. Η τάση αυτή, μεσοπρόθεσμα, θα οδηγήσει στην παραγωγή ενός διαρκώς μεγαλύτερου αριθμού τουριστικών προϊόντων, υπηρεσιών και δραστηριοτήτων, με κύριο γνώμονα τη δυνατότητά τους να ανταποκριθούν στην αύξηση του «τουριστικού» ελεύθερου χρόνου, ο οποίος θα οδηγήσει και στη διαμόρφωση νέων καταναλωτικών προτύπων στα τουριστικά ταξίδια. Η αγορά εργασίας στις τουριστικές περιοχές αλλάζει σε πολλά επίπεδα, ιδιαίτερα δε σε περιοχές που βρίσκονται στον αγροτικό χώρο. Ο τουρισμός λειτουργεί συνήθως ολιστικά ως κοινωνικό φαινόμενο οδηγώντας συχνά σε μια συστηματική στροφή των εργαζομένων σε επαγγέλματα τα οποία, άμεσα ή έμμεσα, συνδέονται μ αυτόν.7 Μ αυτόν τον τρόπο, αυξάνονται οι άτυπες και ευέλικτες μορφές απασχόλησης στον τομέα, ενώ, παράλληλα, προστίθενται διαρκώς και νέες επαγγελματικές εξειδικεύσεις που σχετίζονται τόσο με τη διαχείριση της τουριστικής ανάπτυξης όσο και με την αύξηση των δραστηριοτήτων που συνδέονται με την ανάπτυξη των ειδικών και εναλλακτικών μορφών. Οι αλλαγές αυτές, όπως είναι φυσικό, έχουν ως αποτέλεσμα και μια άνθηση - αλλά και σε παράλληλες ανακατατάξεις του περιεχομένου τους - των τουριστικών σπουδών στον παγκόσμιο χώρο. Βασικό χαρακτηριστικό στο εκπαιδευτικό πεδίο είναι η διεπιστημονικότητα καθώς και η πολυεπιστημονικότητα στην προσέγγιση του τουριστικού φαινομένου. Ο τουρισμός θεωρείται πλέον τομέας, του οποίου η λειτουργία απαιτεί την παρουσία ατόμων με «πολυσθενή» εκπαίδευση και παράλληλη γνώση της συστηματικής λειτουργικής του διάρθρωσης. Επί πλέον, εκτός των εργαζομένων στις διαφορετικού τύπου επιχειρήσεις του τομέα, πληθαίνουν και οι απαιτήσεις για ειδικούς στη διαχείριση και την ανάπτυξή του λόγω της συνεχούς εξάπλωσης των διαφορετικών υποδομών και υπηρεσιών του. Α2. Μορφές κοινωνικότητας στον τουρισμό: χαρακτηριστικά και παράγοντες επιρροής Θα εξετάσουμε στη συνέχεια τα χαρακτηριστικά και τους παράγοντες επιρροής της κοινωνικά σηματοδοτημένης σχέσης τουρίστα και ντόπι 7. Βλ. Τσάρτας Π.. Θεοδωρόπουλος Κ., Καλόκαρδου Ρ. κ.ά., 1995, Οικονομικές επιπτώσεις του τουρισμού στους νομούς Κερκύρας και Λασιθίον, Αθήνα, ΕΚΚΕ-ΕΟΤ, Λαμπίρη-Δημάκη I., «Κοινωνιολογική Ανάλυση», στο Καλλιγά Α.Σ., Παπαγεωργίου Α.Ν. κ.ά., 1972, Μύκονος - Δήλος - Ρήνεια, Χωροταξική Μελέτη, Αθήνα, Υπουργείο Κυβερνητικής Πολιτικής.

6 116 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ ου στο σύγχρονο τουρισμό. Αυτή η σχέση έχει οδηγήσει σε ιδιότυπες μορφές κοινωνικότητας, οι οποίες αναπτύσσονται σε χαρακτηριολογικά διακριτά «περιβάλλοντα» στις τουριστικές περιοχές. Πρόκειται για μια σχέση αμφίδρομη όπου ο τουρίστας-καταναλωτής απαιτεί και τα κράτη και οι τουριστικές επιχειρήσεις ανταποκρίνονται, είτε με την ανάπτυξη και διαχείριση των περιοχών (με την έννοια του δομημένου ή φυσικού περιβάλλοντος) που παραδοσιακά υποδέχονται τους τουρίστες, είτε με την κατασκευή νέων τουριστικών υποδομών που λειτουργούν ως ιδιαίτερα «τουριστικά» περιβάλλοντα προς χρήση των τουριστών. Αυτές οι νέες υποδομές είναι συνήθως δύο τύπων: α) Τουριστικές επιχειρήσεις που προσφέρουν σύγχρονα - συνήθως τεχνολογικά κατασκευασμένα - τουριστικά προϊόντα και υπηρεσίες. β) Τουριστικά θέρετρα με μια ποικιλία υποδομών και υπηρεσιών, οι οποίες ανταποκρίνονται στη ζήτηση ειδικών ομάδων τουριστών. Το γεγονός ότι κατασκευάζονται διαρκώς και νέοι τύποι υποδομών και περιοχών τουρισμού οδηγεί σε αλλαγές των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κοινωνικότητας, η οποία αναπτύσσεται στο πλαίσιο των σύγχρονων τουριστικών ταξιδιών. Κύριος άξονας αυτών των αλλαγών είναι η τάση διαμόρφωσης πολλών τύπων κοινωνικότητας στον τουρισμό, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με τα ειδικότερα χαρακτηριστικά των τουριστικών περιοχών ή υποδομών, οι οποίες αποτελούν πλέον το πολυσύνθετο τουριστικό προϊόν στο σύγχρονο κόσμο. Σ αυτό το πλαίσιο, τα χαρακτηριστικά των διαφόρων τύπων κοινωνικότητας επηρεάζονται άμεσα από τους εξής παράγοντες: Τη σύνθετη λειτουργία της ζήτησης και της προσφοράς στη διαδικασία παραγωγής, ανάπτυξης και διαχείρισης των διαφορετικών τύπων τουριστικών προϊόντων (τουριστικών περιοχών, τουριστικών επιχειρήσεων, τουριστικών δραστηριοτήτων και υπηρεσιών). Πρόκειται για λειτουργία η οποία διαμορφώνει τα οργανωτικά, αναπτυξιακά και χωρικά χαρακτηριστικά των τουριστικών περιοχών και επιχειρήσεων. Τα κίνητρα των τουριστών καθώς και τη συσχέτιση που αυτά έχουν με τις ταξιδιωτικές εμπειρίες που οι διαφορετικές ομάδες τουριστών επιζητούν να βιώσουν στη διάρκεια των ταξιδιών τους. Οι μεγάλες αλλαγές που παρατηρούνται σ αυτό το ζήτημα, τις τελευταίες δεκαετίες, έχουν ως κύριο χαρακτηριστικό τη συγκρότηση θεματικά ενός σημαντικού αριθμού εξειδικευμένων ομάδων κινήτρων που ανταποκρίνονται, αντίστοιχα, στη ζήτηση για ειδικούς τύπους ταξιδιών και τουριστικών προϊόντων.

7 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 117 Τις διαδικασίες και τα χαρακτηριστικά των διαφορετικών τύπων και μορφών επικοινωνίας που ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια των τουριστικών ταξιδιών μεταξύ τουριστών και των ντόπιων.8 Δύο παράμετροι επηρεάζουν την έκβαση αυτής της επικοινωνίας: α) τα δεδομένα οργανωτικά χαρακτηριστικά του τουριστικού ταξιδιού που ορίζουν το «σταθερό» πλαίσιο στο οποίο ενεργοποιείται, και β) η δυναμική διάσταση που μπορεί να αποκτήσει αυτή η «συνάντηση» με όλα τα στοιχεία της διαφορετικότητας που τη χαρακτηρίζουν σε ό,τι αφορά τόσο στους τουρίστες όσο και στους ντόπιους. Αυτή η δεύτερη παράμετρος μπορεί να θεωρηθεί αστάθμητος παράγοντας στην έκβαση της επικόινωνιακής διαδικασίας. 1. Η σύνθετη λειτουργία της ζήτησης και της προσφοράς Η ζήτηση και η προσφορά ενεργούν δυναμικά και αμφίδρομα στη διαδικασία παραγωγής τουριστικών προϊόντων, υποδομών και υπηρεσιών, η δομή και τα χαρακτηριστικά των οποίων διαμορφώνουν το πλαίσιο στο οποίο πραγματοποιείται το ταξίδι ή συγκεκριμένες φάσεις του.9 Η αφετηρία αυτής της διαδικασίας δεν έχει σημασία εάν είναι η ζήτηση ή η προσφορά, διότι το αποτέλεσμα είναι ότι οι επιρροές στην κοινωνικότητα είναι ίδιες. Ένα πρώτο παράδειγμα συνιστούν τα σύγχρονα οργανωμένα ξενοδοχεία σε περιοχές παραθεριστικές, όπου όλες οι υποδομές, οι υπηρεσίες και οι δραστηριότητες που προσφέρονται στους τουρίστες έχουν συγκεκριμένα οργανωτικά, χωρικά και χρονικά χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα να υφίσταται μια έντονη τάση «τυποποίησής» τους. Το γεγονός αυτό διαμορφώνει, αντίστοιχα, και τις παραμέτρους της κοινωνικότητας οι οποίες αναπτύσσονται σ αυτό το πλαίσιο: επικρατούν η εμπορικοποίηση, η ταχύτητα των διαδικασιών, η «ομογενοποίηση» των διαφορετικών δραστηριοτήτων και η προβολή της καταναλωτικής διάστασης στη διαμονή σ αυτά τα καταλύματα ή στις επιλογές δραστηριοτήτων από τους τουρίστες. Πρόκειται, άρα, 8. Βλ. Mathieson A., Wall E., 1981, Tourism: Economie, Physical and Social Impacts, Λονδίνο, Longman, o , Τσάρτας Π., Τουρίστες.., ό.π., σ , Tsartas P., 1998, La Grèce: du Tourisme de Mass au Tourisme alternatif, Παρίσι, L Harmattan, σσ και Βλ. Τσάρτας Π., «Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις στα χαρακτηριστικά και τις αναζητήσεις των σύγχρονων τουριστών», Σύγχρονα Θέματα, 55, Απρίλιος- Ιούνιος 1995, σ , Ζαχαράτος Γ., 1992, Η οργάνωση του Package-Tour και, η εμφάνιση του Tour- Oparator ως παραγωγού του ταξιδιού διακοπών, EOT (Πρόγραμμα AL-TOUR), σ

8 118 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ για μια κοινωνικότητα, τα όρια της οποίας επηρεάζονται από τις παραπάνω παραμέτρους καθώς και από τα τυπολογικά καταναλωτικά χαρακτηριστικά του οργανωμένου τουρισμού. Ο κυριότερος τύπος τουριστικών ταξιδιών στη σύγχρονη εποχή, αυτός του «πακέτου διακοπών», θα μας απασχολήσει ως δεύτερο παράδειγμα ενός τύπου κοινωνικότητας διαμορφωμένης από τη σύνθετη λειτουργία της ζήτησης και της προσφοράς στο σύγχρονο τουρισμό.10 Η κατασκευή ενός πακέτου διακοπών στηρίζεται στην οργάνωση και στην απόλυτη, συχνά, τυποποίηση των διαδικασιών, φάσεων και προσφερομένων υπηρεσιών στο ταξίδι. Ο ρόλος της διαφήμισης και του μάρκετινγκ είναι σημαντικός στη διαδικασία αγοράς αυτού του τύπου ταξιδιού. Ο καταναλωτής-τουρίστας «επιλέγει» αυτή την αγορά, αναζητώντας την ασφάλεια, την οργάνωση, τον προκαθορισμένο χαρακτήρα των ταξιδιωτικών εμπειριών, τον ημερήσιο προγραμματισμό, τις χρονικά και χωρικά προσδιορισμένες επισκέψεις και τα βιώματα στο ταξίδι. Μια πρώτη επίπτωση από την επιρροή αυτών των χαρακτηριστικών αποτελεί το γεγονός ότι η κοινωνικότητα περιορίζεται για τον τουρίστα στην ιδιότητα κάποιου απλού αγοραστή ενός προϊόντος ή ενός βιαστικού παρατηρητή της κοινωνικής ζωής. Μια δεύτερη επίπτωση είναι ότι δεν διαμορφώνονται οι ουσιαστικές συνθήκες, ώστε να υπάρξει άμεση επαφή ή επικοινωνία με τον τόπο επίσκεψης και τους κατοίκους του, ενώ η κοινωνικότητα περιορίζεται μόνον ανάμεσα στους τουρίστες, οι οποίοι παίρνουν μέρος στο ταξίδι, ή ανάμεσα σε αυτούς και τους εργαζόμενους στις τουριστικές επιχειρήσεις της χώρας ή της περιοχής υποδοχής. Και στις δύο περιπτώσεις το αποτέλεσμα μπορεί να θεωρηθεί ίδιο, δηλαδή, ο τύπος αυτής της κοινωνικότητας έχει προκαθορισμένα χαρακτηριστικά και σπάνια διαφοροποιείται από τόπο σε τόπο, εφ όσον τα χαρακτηριστικά αυτά επηρεάζονται από τον τρόπο οργάνωσης του ταξιδιού και όχι από την ουσιαστική αναζήτηση μιας ταξιδιωτικής εμπειρίας (επίσκεψη σε νέους τόπους, γνωριμία με διαφορετικούς πολιτισμούς, επικοινωνία με άλλους λαούς κ.λπ.). 2. Τα κίνητρα των τουριστών Τα κίνητρα που οδηγούν στις τελικές καταναλωτικές επιλογές κάποιου συγκεκριμένου τύπου (ειδικού ή πολυσύνθετού) ταξιδιού επηρεάζο 10. Βλ. Τσάρτας Π.. Τουρίστες..., ό.π.. α

9 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 119 νται διαρκώς και περισσότερο από τις αλλαγές στα κοινωνικά και καταναλωτικά πρότυπα της διευρυμένης μεσαίας τάξης των αναπτυγμένων χωρών. Μ αυτόν τον τρόπο, και η ποικιλία στα χαρακτηριστικά των σύγχρονων τουριστικών ταξιδιών μπορεί να θεωρηθεί ισχυρή ένδειξη της αναζήτησης διαφόρων «τύπων» κοινωνικότητας στα ταξίδια. Η αναζήτηση συγκεκριμένων ταξιδιωτικών εμπειριών στον τουρισμό αποτελεί, σ αυτό το πλαίσιο, στοιχείο άμεσα συνδεδεμένο με τα κίνητρα των τουριστών,11 οι οποίοι επιδιώκουν να ζήσουν με αυτόν τον τρόπο «ίδια» ή «διαφορετικά» από τον τρόπο ζωής που βιώνουν στον τόπο προέλευσής τους. Το ταξίδι αποκτά, υπό αυτή την έννοια, μια άλλη διάσταση, γίνεται το εισιτήριο για μια δραπέτευση είτε σε έναν κόσμο με οικεία και αναγνωρίσιμα σύμβολα είτε σ ένα διαφορετικό κόσμο όπου ο τουρίστας αναζητάει τη φυγή, τη νοσταλγία ή το παιχνίδι. Και στις δύο περιπτώσεις, ο τουρίστας μέσω της λειτουργίας των κινήτρων αποτελεί το δυναμικό διαμορφωτή των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κοινωνικότητας στο ταξίδι. Εάν το θελήσει, μπορεί να αναζητήσει και να βρει ή να κατασκευάσει διαφορετικά τουριστικά «περιβάλλοντα» (κοινωνικά, οργανωτικά ή τεχνητά) στις τουριστικές χώρες. Τέτοια περιβάλλοντα μπορεί να είναι ολόκληρες τουριστικές περιοχές ή θέρετρα με οργανωμένες τουριστικές υποδομές ή συγκεκριμένες τουριστικές δραστηριότητες. Κοινά χαρακτηριστικά τους αποτελούν η ανταπόκρισή τους στα εξειδικευμένα κίνητρα - ή ομάδες κινήτρων - των τουριστών12 καθώς και η ενεργοποίηση τύπων κοινωνικότητας άμεσα συνυφασμένων με τα τυπολογικά χαρακτηριστικά των διαφορετικών ταξιδιών. Τα χαρακτηριστικά αυτά εξηγούν και τον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζει η τουριστική προσφορά, ο κατασκευαστής παραγωγός και πωλητής παρόμοιων περιοχών, υποδομών και δραστηριοτήτων, επιδιώκοντας τόσο να ανταποκριθεί στα υπαρκτά κίνητρα της ζήτησης όσο και να ενεργοποιήσει νέα. 3. Οι διαδικασίες και τα χαρακτηριστικά της επικοινωνίας Οι διαδικασίες και τα χαρακτηριστικά της επικοινωνίας των τουριστών με τους ντόπιους αποτελούν μια δυναμική παράμετρο στη διαμόρφωση της κοινωνικότητας στον τουρισμό, και ένα πλήθος παραγόντων παίζει 11. Βλ. Dann G , «Tourist Motivation: an Appraisal», Annals of Tourism Research, 8, 2, σ , Parrinelo G. L., «Motivation and anticipation in post industrial tourism», Annals of Tourism Research, 20, 2, σ Βλ. Τσάρτας Π., Τουρίστες..., ό.π., σ

10 120 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ ρόλο στην τελική έκβαση αυτής της ιδιότυπης «συνάντησης». Τέτοιοι παράγοντες είναι:13 Οι προκατασκευασμένες από τη διαφήμιση εικόνες που έχουν, κυρίως, οι τουρίστες για την περιοχή ή τους κατοίκους της. Η αποσπασματική και μικρής διάρκειας μορφή αυτής της επικοινωνίας, η οποία, παράλληλα, έχει συνήθως ένα δεδομένο «εμπορικό» πλαίσιο. Τα στερεότυπα για τους «ξένους» που έχουν τόσο οι τουρίστες όσο και οι ντόπιοι, τα οποία επηρεάζουν αυτή την επικοινωνία. Οι διαφορές σε μια μεγάλη ομάδα χαρακτηριστικών τόσο των τουριστών όσο και των ντόπιων, όπως, π.χ., δημογραφικά, κοινωνικά, επαγγελματικά, οικονομικά, πολιτισμικά κ.λπ.. Η πρόθεση των τουριστών να «ενταχθούν» ουσιαστικά στον τρόπο ζωής της περιοχής που επισκέπτονται, όσο τουλάχιστον διαρκεί το ταξίδι τους. Το επίπεδο τουριστικής ανάπτυξης και οργάνωσης των υποδομών της περιοχής που έχει αναδειχθεί σε καθοριστική παράμετρο των χαρακτηριστικών της επικοινωνίας τουριστών και ντόπιων. Όσο περισσότερο μαζικά αναπτυγμένη είναι μια τουριστική περιοχή, τόσο περισσότερο η επικοινωνία επηρεάζεται από τις οργανωτικές και εμπορικές παραμέτρους των συναλλαγών τουριστών - ντόπιων στην περιοχή αυτή. Η αναζήτηση από τους τουρίστες εμπειριών, οι οποίες θα τους φέρουν σε αμεσότερη επικοινωνία με έναν διαφορετικό τρόπο ζωής από αυτόν που βιώνουν στην πατρίδα τους. Αυτό τους οδηγεί συχνά στο να είναι περισσότερο «δεκτικοί» σε μια επικοινωνία άμεση και χωρίς προκαταλήψεις με τους ντόπιους. Σ όλους τους παράγοντες οι οποίοι περιγράφηκαν, η επικοινωνιακή διάσταση είναι καθοριστική και επισημαίνει ότι η μορφή της κοινωνικότητας εξαρτάτάι από πολλές παραμέτρους, τόσο της ζήτησης (τουρίστες) όσο και της προσφοράς (ντόπιοι). Στη συνέχεια, παρουσιάζονται δύο ομάδες παραδειγμάτων κοινωνικότητας στον τουρισμό. Στην πρώτη περιλαμβάνονται παραδοσιακές όψεις του τουριστικού χώρου, και συγκεκριμένα τα θέρετρα μαζικού τουρισμού διακοπών, περιοχές φυσικού κάλλους, στις οποίες αναπτύσσονται ειδικές εναλ 13.. Βλ. Τσάρτας Π., Τουρίστες..., ό.π., σ , Urippendorf J., 1989, The holiday makers: Understanding the impact of leisure and travel, Λονδίνο, Heinemann, σ , Cohen E., 1972, «Towards a sociology of international tourism», Social Research, 39,1, o

11 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 121 λακτικές τουριστικές δραστηριότητες, καθώς και αγροτικοί παραδοσιακοί οικισμοί οι οποίοι λειτουργούν ως υποδοχείς τουριστών ειδικών και εναλλακτικών μορφών τουρισμού. Στη δεύτερη περιλαμβάνονται σύγχρονες όψεις του τουριστικού χώρου, όπως θεματικά πάρκα, σύγχρονα κατασκευασμένα τουριστικά χωριά, παράδοξα πολιτιστικά τουριστικά αξιοθέατα καθώς και ταξίδια δημιουργημένα με τη χρήση της τεχνολογίας. Β. ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ Β1. Παραδοσιακές όψεις του τουριστικού χώρου: Τουριστικά θέρετρα, περιοχές φυσικού κάλλους, παραδοσιακοί αγροτικοί οικισμοί 1. Τουριστικά θέρετρα Η χωρική και λειτουργική διαμόρφωση των τουριστικών θερέτρων στοχεύει κατ αρχήν στην εξυπηρέτηση του πλέον διαδεδομένου προτύπου τουριστικής κατανάλωσης: του οργανωμένου μαζικού τουρισμού διακοπών. Αυτό σημαίνει ότι η διαμόρφωσή τους απευθύνεται σε έναν τύπο τουρίστα ο οποίος ζητά την τυποποίηση, τις οργανωμένες υπηρεσίες και τις υποδομές υψηλού επιπέδου με διεθνή standards. Στο πλαίσιο αυτό, το δομημένο περιβάλλον των τουριστικών θερέτρων κατασκευάστηκε για να εξυπηρετεί μεγάλο αριθμό καταναλωτών, οι οποίοι, από την πλευρά τους, αναζητούν όλα όσα συμβολικά τους θυμίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πρώτης κατοικίας τους ή ευρύτερα της περιοχής προέλευσής τους. Ουσιαστικά, τα τουριστικά θέρετρα αποτελούν προέκταση των χαρακτηριστικών του σύγχρονου αστικού κέντρου και ο τουρίστας απλώς μεταθέτει χωρικά τις κοινωνικές και καταναλωτικές του συνήθειες. Πρόκειται για τη συντηρητική εκδοχή της τουριστικής εμπειρίας, η οποία, στην περίπτωση αυτή, δεν αποτελεί παρά τη συνέχεια της καθημερινότητάς του όπως αυτή είναι διαμορφωμένη στο χώρο κατοικίας ή εργασίας του. Σ αυτά τα θέρετρα, το πρόγραμμα και η οργάνωση των τουριστικών δραστηριοτήτων ακολουθούν τα χαρακτηριστικά των λειτουργιών μιας μεγάλης επιχείρησης. Η κοινωνικότητα, σ αυτό το πλαίσιο, επηρεάζεται από αυτή την «εργασιακή» οργάνωση των τουριστικών δραστηριοτήτων, η οποία, άλλωστε, αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό αυτού του τύπου των θερέτρων. Οι τουρίστες και οι ντόπιοι επικοινωνούν υπό συγκεκριμένους όρους σε ό,τι αφορά το χρόνο, το χώρο αλλά και τις

12 122 ΙΊΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ δραστηριότητες.14 Επί πλέον, οι ντόπιοι με τους οποίους έρχονται σε επαφή είναι συχνά μόνον αυτοί που εργάζονται στις τουριστικές επιχειρήσεις ή έχουν κάποια έμμεση σχέση με τον τουρισμό. Άρα, η επικοινωνία περιορίζεται συνήθως ανάμεσα στους τουρίστες αφ ενός και στην ομάδα των ντόπιων αφ ετέρου οι οποίοι έχουν άμεση σχέση με τη λειτουργία του τουριστικού τομέα. Αμφισβητείται υπό αυτούς τους όρους η δυνατότητα μιας παρόμοιου τύπου επικοινωνίας ως βάσης ουσιαστικής επαφής και γνωριμίας των τουριστών με τους ντόπιους. Το ζήτημα, βέβαια, δεν συνδέεται μόνον με το πλαίσιο των υποδομών της προσφοράς, αλλά και με τα κίνητρα των τουριστών οι οποίοι επιλέγουν αυτόν τον τύπο τουρισμού. Η μεγάλη πλειονότητα αυτών των τουριστών γνωρίζει τα*χαρακτηριστικά των προσφερομένων υποδομών και υπηρεσιών πριν από την πραγματοποίηση του ταξιδιού. Η επιλογή τους γίνεται αιτία να μαζικοποιείται αυτός ο τύπος τουρισμού αλλά και να χαρακτηρίζεται από την παραγωγή καταναλωτικά,προκατασκευασμένων εμπειριών με στόχο ακριβώς την ανταπόκριση σ αυτή τη ζήτηση. Σε κάποιο βαθμό, άρα, η κοινωνικότητα η οποία αναπτύσσεται σ αυτά τα θέρετρα μπορεί να θεωρηθεί ένα κλασικό παράδειγμα της επέκτασης των λειτουργιών του μαζικού πληθυσμού στο χώρο του τουρισμού. Το διαμορφούμενο πλαίσιο της επικοινωνίας καθορίζεται από την επιδίωξη του διεθνοποιημένου τουριστικού τομέα να προσφέρει ένα «προϊόν» με πανομοιότυπα οργανωτικά και καταναλωτικά χαρακτηριστικά. Αυτό εξηγεί και το λόγο για τον οποίο οι τουρίστες που επισκέπτονται συστηματικά αυτά τα θέρετρα δυσκολεύονται τελικά, μέσα από τη γιγάντια επιχείρηση ομογενοποίησης, να διαφοροποιήσουν χωρικά την τελική επιλογή του τόπου όπου θα ταξιδέψουν. Θέρετρα με παρόμοια χαρακτηριστικά υπάρχουν, άλλωστε, «εμφυτευμένα» σε θύλακες σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου. Αυτό ακριβώς εξηγεί και το γιατί αυτές οι περιοχές ονομάστηκαν τουριστικά «γκέτο»,15 εφ όσον λειτουργούν ουσιαστικά με τις προδιαγραφές και τα χαρακτηριστικά ενός οργανωμένου ξενοδοχείου. Όσον αφορά τις κοι 14. Cazes G., 1988, «Tourisme enclavé, tourisme intégré: le grand débat de T amenagement touristique dans les pays en développement», Centre des Hautes Etudes Touristiques - Série C, No. 59, Αιξ-αν Προβάνς, σ. 3-13, Nettekoven L., 1979, «Mécanismes des échanges culturels réciproques», στο De Kadt Em. (επιμ.), Tourisme: Passeport pour le developpememt?, Παρίσι, Banque Mondiaie-UNESCO, σσ. 136,137, Mathieson A., Wall E., Tourism: Economie, ό.π., σ Βλ. Jafari J., 1974, «Socio-Economic Cost of Tourism to Developing Countries», Annals of Tourism Research, 1(3), σ

13 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 123 νωνικές σχέσεις τουριστών-ντόπιων, αυτές επηρεάζονται άμεσα από την επαγγελματική διάρθρωση του τουριστικού τομέα στα τουριστικά θέρετρα, ο οποίος τείνει να παράγει μεγάλο ποσοστό των οικογενειακών εισοδημάτων των κατοίκων των περιοχών. Μ αυτόν τον τρόπο, ο τουρίστας και ο ντόπιος γίνονται ουσιαστικά οι δύο πόλοι μιας σχέσης «αγοραστή - πωλητή», όπου η ανθρώπινη και κοινωνική διάσταση της επικοινωνίας τους απουσιάζει, δίνοντας τη θέση της στους όρους και τις προϋποθέσεις μιας εμπορικής ανταλλαγής. Συμπερασματικά, στο τεχνολογικά σύγχρονο περιβάλλον των θερέτρων αναπτύσσονται οι κατάλληλες συνθήκες που αναδεικνύουν την κλασική εμπορική διάσταση του σύγχρονου τουρισμού. 2. Περιοχές φυσικού κάλλους με δραστηριότητες ειδικού και εναλλακτικού τουρισμού Η δεκαετία του 70 αποτέλεσε το έναυσμα στις αναζητήσεις για ένα διαφορετικό - ή πιο ενταγμένο ή αειφορικό - πρότυπο τουριστικής ανάπτυξης. Παράλληλα, ήταν η εποχή όπου άρχισε μια αμφισβήτηση της έννοιας του τουριστικού πόρου, ο οποίος έως τότε συνδεόταν εννοιολογικά μόνον με περιοχές υψηλού πολιτιστικού ή περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος. Σ αυτό το πλαίσιο αναπτύσσεται μια ποικιλία δραστηριοτήτων εναλλακτικού τουρισμού (οικοτουρισμός, περιπατητικός τουρισμός, ορεινός τουρισμός, τουρισμός στο ύπαιθρο, αθλητικός τουρισμός κ.ά.), οι οποίες, στο σύνολό τους, σχετίζονται με το φυσικό περιβάλλον και απαιτούν για την πραγματοποίησή τους παρεμβάσεις σε αυτό.16 Μ αυτόν τον τρόπο, το νέο αυτό πρότυπο τουριστικής ανάπτυξης εδραιώνεται σε έναν πολύ μεγάλο αριθμό περιοχών του κόσμου, οι οποίες, «χρησιμοποιώντας» το περιβάλλον ως φυσικό υποδοχέα των δραστηριοτήτων αυτών, επιδιώκουν να αποκομίσουν κάποια οφέλη από τη δυναμική ζήτηση που υπάρχει την τελευταία δεκαπενταετία, οπότε και το θέμα του περιβάλλοντος έγινε ζήτημα αιχμής για το σύγχρονο άνθρωπο. Παράμετρος καθοριστική σ αυτή την πολιτική είναι η προβολή των περιοχών αυτών ως ιδανικού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη μιας δημιουργικής κοινωνικότητας στη διάρκεια των ταξιδιών. Η 16. Βλ. Lane Β., 1993, Tourism strategies and rural development: a review for the OECD, Μπρίστολ, Univercity of Bristol, σ. 4-15, Pearce D., 1992, «Alternative tourism: Concepts, classifications and questions», στο Smith V.L., Eadington W.R. (επιμ.), Tourism alternatives: Potentials and problems in development of tourism, Φιλαδέλφεια, University of Pennsylvania Press, σ , Weiler B., Hall C.M. (επιμ.), 1990, Special interest tourism, Belhaven Press.

14 124 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ κοινωνικότητα αυτή είναι αποτέλεσμα κατ αρχήν της ισόρροπης ένταξης των τουριστικών δραστηριοτήτων στην τοπική περιβαλλοντική και κοινωνικοοικονομική δομή. Αποτελεί δε, σε ένα δεύτερο επίπεδο, το αποτέλεσμα των κινήτρων των τουριστών, οι οποίοι αναζητούν σ αυτές τις περιοχές ουσιαστικότερη επαφή με τη φύση απορρίπτοντας το μαζικό πρότυπο τουριστικής ανάπτυξης. Προϋπόθεση, βέβαια, για να επιτευχθεί αυτή η ποιοτικότερη τουριστική εμπειρία είναι προς αυτήν την κατεύθυνση να συμβάλει και η τουριστική προσφορά. Σ αυτό το πλαίσιο, θεωρείται ότι σ αυτές κυρίως τις περιοχές μπορούν να αναπτυχθούν τουριστικές δραστηριότητες «αειφορικού»17 χαρακτήρα, οι οποίες συνδέονται με την προστασία του περιβάλλοντος και μπορούν να αποτελέσουν τη βάση μιας περισσότερο ισόρροπης επικοινωνίας ανάμεσα στους τουρίστες και τους ντόπιους. Συμπερασματικά, καθοριστικής σημασίας ζήτημα στην ενεργοποίηση αυτής της διαφορετικού τύπου κοινωνικότητας αποτελεί η προώθηση ενός εναλλακτικού αειφορικού προτύπου τουριστικής ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο, το οποίο θα στηρίζεται σε δραστηριότητες σχετικές με τη φυσιολατρία. Η αναζήτηση, όμως, τουριστικών εμπειριών, οι οποίες έχουν ως βασικό κίνητρο τη φυσιολατρία και την οικολογία, αμφισβητείται θεωρούμενη ότι αποτελεί ικανή προϋπόθεση ανάπτυξης προτύπων αειφορικού τουρισμού, τα οποία αποτελούν με τη σειρά τους το ιδανικό πλαίσιο ενεργοποίησης μιας αμοιβαία ωφέλιμης επικοινωνίας ανάμεσα στους τουρίστες και στους ντόπιους. Η αμφισβήτηση αυτή επικεντρώνεται στα ακόλουθα ζητήματα: Η πορεία ανάπτυξης αυτών των περιοχών ήταν συχνά το ίδιο άναρχη και απρογραμμάτιστη μ αυτή των οργανωμένων τουριστικών θερέτρων, με αποτέλεσμα να ακολουθούν - σε άλλη κλίμακα - και οι αντίστοιχες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ο τύπος του «εναλλακτικού» τουρίστα κινείται συχνά μέσα από κίνητρα που συνδέονται με τη μόδα και με καταναλωτικά πρότυπα της εποχής, με αποτέλεσμα να διαμορφώνονται κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις στην περιοχή, οι οποίες προσομοιάζουν με αυτές των περιοχών του οργανωμένου μαζικού τουρισμού. 17. Βλ. Τσάρτας Π., 1996, «Αειφορική ανάπτυξη και τουρισμός: Προβληματισμοί και προτάσεις για έναν διαφορετικό τύπο ανάπτυξης», στο Λάσκαρις Κ. (επιμ.), Sustainable development: Θεωρητικές προσεγγίσεις μίας κρίσιμης έννοιας, Αθήνα, Παπασωτηρίου, σ , De Kadt Em., «Making the alternative sustainable: Lessons from development for tourism», στο Smith V.L., Eadington W.R. (επιμ.), Tourism alternatives..., ό.π., σ

15 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 125 Η επέκταση της τουριστικής ανάπτυξης σε ολοένα και περισσότερες περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές του κόσμου δεν συνοδεύτηκε από τη διαμόρφωση αντίστοιχων θεσμών διαχείρισης και ελέγχου της τουριστικής ανάπτυξης. Το αποτέλεσμα είναι να έχουμε σε πολλές πλέον περιπτώσεις μια μαζικοποίηση της «εναλλακτικής» τουριστικής ανάπτυξης, γεγονός που οδηγεί και σε αντίστοιχες μορφές κοινωνικότητας σ αυτές τις περιοχές. 3. Παραδοσιακοί αγροτικοί οικισμοί Η τάση για επιστροφή στο παραδοσιακά δομημένο περιβάλλον και η αντίθεση με το πρότυπο του μαζικού οργανωμένου τουρισμού οδήγησαν, την τελευταία εικοσαετία, σε μια εντυπωσιακή ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων σε παραδοσιακούς Οικισμούς του αγροτικού χώρου σε όλο τον κόσμο. Η τάση αυτή ενισχύθηκε με την ανάδειξη πολλών στοιχείων και χαρακτηριστικών του αγροτικού πολιτισμού σε τουριστικούς πόρους μεγάλης ελκυστικότητας, την τελευταία εικοσαετία. Έτσι, οι οικισμοί αυτοί προστέθηκαν στη μεγάλης ποικιλίας ομάδα των τουριστικών περιοχών του κόσμου με συνέπειες διφορούμενες. Αρχικά, η μεγάλη πλειονότητα των οικονομικά ενεργών αγροτών, που εργάζονταν σ αυτές τις περιοχές, είτε στρέφονται προς τα τουριστικά επαγγέλματα εγκαταλείποντας τον πρωτογενή τομέα είτε διατηρούν την αγροτική απασχόληση ως δεύτερο επάγγελμα, διαμορφώνοντας μια αγροτική οικονομία «βιτρίνας», στην οποία πλειοψηφούν οι κατ όνομα αγρότες, οι οποίοι, στην πραγματικότητα, αντλούν το μεγάλο ποσοστό του εισοδήματος τους από τον τουρισμό.18 Σε ένα δεύτερο επίπεδο, οι παραγωγικές και κοινωνικές δραστηριότητες σ αυτές τις περιοχές προσαρμόζονται σταδιακά στις απαιτήσεις της τουριστικής ζήτησης συγκροτώντας μια ιδιόμορφη κοινωνική δομή, στην οποία συνυπάρχουν συχνά αντιτιθέμενα χαρακτηριστικά της αστικής και της αγροτικής κοινωνικής δομής.19 Τέλος, αναφορικά με τα 18. Βλ. Τσάρτας Π., 1991, Τουρισμός καί αγροτική πολυδραστηριότητα: Μελέτη III. Έρευνα για τα κοινωνικά χαρακτηριστικά της Απασχόλησης, Αθήνα, ΕΚΚΕ. 19. Βλ. Τσάρτας Π., «Διεθνείς τάσεις ανάπτυξης του τουρισμού στον χώρο της Μεσογείου και επιπτώσεις στους παραδοσιακούς και ιστορικούς οικισμούς: Προβλήματα και διλήμματα», στο Πρακτικά Διεθνούς Συνάντησης (ΥΠΕΧΩΔΕ-UNESCO-YnnO-EOT), Επιπτώσεις του τουρισμού στους παραδοσιακούς και ιστορικούς οικισμούς των χωρών της Μεσογείου και της Ν. Ευρώπης, σ , Τσάρτας Π., «Ο αγροτοτουρισμός και η συμβολή του στην διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς των χωρών της Ευρώπης», ανακοίνωση σε Διεθνές συνέδριο Υπουργείου Γεωργίας-UNESCO, Μυτιλήνη, Ιούλιος 1997.

16 126 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ χωρικά χαρακτηριστικά και τις αντίστοιχες λειτουργίες των οικισμών αυτών, επισημαίνεται ότι οι οικισμοί αυτοί τείνουν να λειτουργούν ως ένα ιδιότυπο οικιστικό σύνολο με κυρίαρχο χαρακτηριστικό την ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων. Το παραδοσιακά δομημένο περιβάλλον, το οποίο αποτέλεσε και τον πόλο έλξης της περιοχής, λειτουργεί υπό αυτή την έννοια ως μια σύνθετη χωρική ενότητα, οι λειτουργίες και τα χαρακτηριστικά της οποίας αφ ενός δεν διαφέρουν από ένα σύγχρονο τουριστικό χωριό και αφ ετέρου συχνά δίνουν την εντύπωση μιας επιμελημένης σκηνοθεσίας. Σ αυτό το πλαίσιο, οι μορφές κοινωνικότητας οι οποίες ενεργοποιούνται σ αυτούς τους οικισμούς έχουν συνήθως δύο κεντρικές τάσεις: Η πρώτη σχετίζεται με τον οργανωμένο μαζικό τουρισμό και οδηγεί πολλούς τουρίστες στην αναζήτηση σ αυτούς τους οικισμούς υπηρεσιών και δραστηριοτήτων ενός τουριστικού θερέτρου. Η τάση αυτή ενισχύεται από τη μεγάλη αύξηση των ταξιδιών μικρής διάρκειας - οργανωμένων ή μη - προς οικισμούς με παρόμοια χαρακτηριστικά, την τελευταία δεκαπενταετία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η «ανταπόκριση» των ντόπιων σ αυτόν τον τύπο ζήτησης και οι διαδικασίες σταδιακής προσαρμογής τους στα νέα δεδομένα της μετατροπής των παραδοσιακών οικισμών σε «τουριστικά χωριά». Κυρίαρχο χαρακτηριστικό σ αυτή την πορεία είναι το γεγονός ότι το νόημα και τα στοιχεία των δραστηριοτήτων του αγροτικού χώρου μετατρέπονται σε προϊόντα προς κατανάλωση από τους τουρίστες. Η δεύτερη σχετίζεται με τις ειδικές και εναλλακτικές μορφές και συνδέεται με ορισμένα βασικά κίνητρα των τουριστών, οι οποίοι τις επιλέγουν. Τα κίνητρα αυτά είναι: η φυσιολατρία, η γνωριμία με την αγροτική παράδοση και τον πολιτισμό, η διαμονή σ ένα παραδοσιακά δομημένο περιβάλλον, οι «ενεργητικές» διακοπές, οι αθλητικές και οικολογικές δραστηριότητες στη φύση, κ.λπ.. Στην περίπτωση αυτή, τα χαρακτηριστικά της κοινωνικότητας, η οποία αναπτύσσεται, καθορίζονται από τη δυναμική ή μη ανάπτυξη εξειδικευμένων υποδομών και υπηρεσιών που θα ανταποκρίνονται σ αυτά τα κίνητρα. Πρόκειται σε κάθε περίπτωση για μορφές κοινωνικότητας, στις οποίες οι τουρίστες με τους ντόπιους έχουν μια επικοινωνία «πρόσωπο με πρόσωπο», όπως συμβαίνει στις περιοχές, οι οποίες δέχονται για πρώτη φορά τουρίστες και σταδιακά αναπτύσσονται και οργανώνονται, χωρίς, όμως, να αλλάζουν ριζικά και καταλυτικά τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά τους.

17 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 127 Γ. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ, ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΜΕΝΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΧΩΡΙΑ, ΙΔΙΟΤΥΠΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΔΗΜΙ- ΟΥΡΓΗΜΕΝΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ 1. Θεματικά πάρκα Τα θεματικά πάρκα αναπτύσσονται αλματωδώς την τελευταία εικοσαετία, προσθέτοντας ένα νέο ιδιόμορφο τουριστικό «περιβάλλον» στα πολλά που ήδη προϋπήρχαν. Σ αυτή την περίπτωση, ο χώρος διαμορφώνεται με βάση δραστηριότητες και υποδομές που σχετίζονται με ένα θέμα, όπως, π.χ., οι ιστορίες κινουμένων σχεδίων του Ντίσνεϋ, η τεχνολογία του μέλλοντος, οι αθλητικές δραστηριότητες στο νερό, η εξιστόρηση της ζωής μιας ιστορικής προσωπικότητας, η περιγραφή μιας ιστορικής περιόδου κάποιας περιοχής κ.ά.. Στα πάρκα αυτά,20 ο τουρίστας ζει σε ένα τεχνητά κατασκευασμένο και ιδανικά απομονωμένο από τη σκληρή κοινωνική πραγματικότητα περιβάλλον και έχει τη δυνατότητα να κάνει ταξίδια σε λίγα λεπτά στο παραμύθι, στην ιστορία ή στη νοσταλγία, δηλαδή σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει. Μ αυτόν τον τρόπο, το θεματικό πάρκο καταλήγει να είναι ο χώρος του απόλυτου παιχνιδιού, όπου η απόδραση στο χώρο της φαντασίας και του ονείρου είναι το ζητούμενο για τους σύγχρονους καταναλωτές της μεταβιομηχανικής κοινωνίας. Πρόκειται, βέβαια, για μια δραπέτευση υπό όρους και με ημερομηνία λήξεως, ένα είδος ταξιδιού στον «παγωμένο» χρόνο που προσφέρει στις ποικίλες εκδοχές του το θεματικό πάρκο, επιδιώκοντας την ικανοποίηση των τουριστών που αδιαφορούν για την αυθεντικότητα της τουριστικής εμπειρίας ή για κλασικές ή παραδοσιακές ταξιδιωτικές εμπειρίες. Τα χαρακτηριστικά της κοινωνικότητας, άρα, συνδέονται άμεσα, στην περίπτωση των θεματικών πάρκων, με τις σύγχρονες καταναλωτικές διαστάσεις των τουριστικών ταξιδιών. Ο τουρίστας αναζητάει το παιχνίδι στα πλαίσια μιας προκατασκευασμένης τουριστικής υποδομής όπου οι ντόπιοι συνήθως δεν υπάρχουν ή, απλώς, είναι εργαζόμενοι αυτοί οι οποίοι υποδύονται τους ντόπιους. Η κοινωνικότητα αφορά, άρα, αποκλειστικά τους «αγοραστές» αυτής της εμπειρίας, δηλαδή τους τουρίστες, οι οποίοι επιζητούν δεδομένα καταναλωτικά χαρακτηριστικά σ αυτήν τους την επιλογή. Ιδιαίτερης σημα 20. Βλ. Eyssartel A.Μ.. Rochette B., 1992, Des mondes inventés: Les parcs à thème, Παρίσι, Editions de la Villette, Moore A., «Walt Disney World: bounder ritual spase and the playful pilfrimage center», Anthropological Quarterly, 53, 4, σ

18 128 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ σίας ζήτημα αποτελεί το γεγονός ότι ένα μεγάλο ποσοστό θεματικών πάρκων απευθύνεται στα παιδιά. Διαμορφώνεται, μ αυτόν τον τρόπο, και μια ιδιαίτερη καταναλωτική συνείδηση - σχετική με τις επιλογές των ταξιδιών - σ αυτή την ειδική ομάδα τουριστών-καταναλωτών. Παράλληλα, όμως, ενισχύεται και μια τάση η οποία θέλει διαρκώς και περισσότερο να συνδέεται η τουριστική εμπειρία με τεχνολογικά κατασκευασμένες υποδομές, όπου κυριαρχεί η καταναλωτική διάσταση του τουριστικού ταξιδιού. 2. Σύγχρονα κατασκευασμένα τουριστικά χωριά Πρόκειται ουσιαστικά για μια σύγχρονη εκδοχή των θεματικών πάρκων, η οποία, την τελευταία δεκαετία, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία στις αναπτυγμένες χώρες του κόσμου. Τα χωριά αυτά αποτελούν ένα νέο σύνθετο (φυσικό και δομημένο) προκατασκευασμένο περιβάλλον που χαρακτηριστικό του είναι η προβολή της στερεότυπης εικόνας των περιοχών τουρισμού διακοπών. Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός από μπανγκαλόους, οργανωμένη αγορά, θερμαινόμενες πισίνες, πυκνή εξωτική βλάστηση και κλειστοί χώροι εστίασης και αναψυχής στους οποίους επικρατεί μέση θερμοκρασία 23 C. Σε πολλά παρόμοια χωριά,21 μάλιστα, γίνεται προσπάθεια να προβληθούν αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της Μεσογείου ή να διαμορφωθεί μια σύνθετη διακόσμηση η οποία θυμίζει νησιά του Ειρηνικού. Το καλό κλίμα και το εξωτικό ντεκόρ καθίστανται, μ αυτόν τον τρόπο, τα σημειολογικά αναγνωρίσιμα στοιχεία που προβάλλουν στον τουρίστα την εικόνα των εξωτικών διακοπών αλλά σε απόσταση μόνο μιας ή δύο ωρών από την πόλη που κατοικεί και, το κυριότερο, για όλο το χρόνο. Το εγχείρημα θα μπορούσε να θεωρηθεί μια προσπάθεια «μεταφοράς» της τουριστικής περιοχής - αλλά και της αντίστοιχης εμπειρίας - κοντά στο σπίτι του τουρίστα-καταναλωτή, ο οποίος πλέον δεν χρειάζεται να μετακινείται ουσιαστικά για να ταξιδέψει, εφ όσον η εμπειρία που αναζητάει βρίσκεται δίπλα του, έστω και αν έχει όλα τα χαρακτηριστικά της «σκηνοθετημένης αυθεντικότητας». Παρά το γεγονός ότι αυτή η περίπτωση υποδομών παραμένει αρκετά περιορισμένη σε έκταση, η τάση ανάπτυξής της είναι δυναμική και, σ αυτό το πλαίσιο, η αναζήτηση των χαρακτηριστικών της κοινωνικότη 21. Βλ. Fachè Ν., «Is the seasonal character of tourism beyond the immediate control of business?», στο Laboratoire d Ethnologie - Univercité de Nice, Le tourism international entre tradition et modernité, Actes du Colloque International, Νίκαια, Νοεμβρίου 1992, σ

19 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 129 τας που αναπτύσσεται σε παρόμοια χωριά έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τρεις, κυρίως, παραμέτρους επισημαίνουμε στη διαμόρφωση αυτού του τύπου κοινωνικότητας: Ο τουρίστας-καταναλωτής είναι και πάλι ο μόνος που βιώνει αυτή την κοινωνικότητα, εφ όσον, ουσιαστικά, αγοράζει τη χρήση ενός συγκεκριμένου πακέτου υποδομών, υπηρεσιών και δραστηριοτήτων. Η καταναλωτική διάσταση είναι έντονη, αποκτά δε και εξειδικευμένα χαρακτηριστικά, εφ όσον το προϊόν, το οποίο αγοράζεται, ανατρέπει ουσιαστικά δεδομένα της ταξιδιωτικής εμπειρίας, όπως είναι η μετακίνηση, η γνωριμία με έναν άλλο τόπο, η επικοινωνία με άλλους ανθρώπους ή πολιτισμούς κ.λπ.. Ο ρόλος της τεχνολογίας είναι καθοριστικός, επίσης, στη «μεταφορά», ουσιαστικά, της τουριστικής περιοχής στον τόπο κατοικίας των τουριστών. Ο τρόπος λειτουργίας αυτών των τουριστικών χωριών έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τις παραθεριστικές περιοχές ή κατοικίες, γεγονός που επηρεάζει την κοινωνικότητα η οποία αναπτύσσεται σ αυτά: η επανάληψη, η περιοδικότητα αλλά και τα κοινά κίνητρα των ταξιδιών μπορεί να αποτελούν παράγοντες διαμόρφωσης μιας ικανοποιητικής επικοινωνίας ανάμεσα στους τουρίστες. Πρόκειται, άρα, για μια κοινωνικότητα με καταναλωτικά χαρακτηριστικά αλλά και με ενδιαφέρουσες - επικοινωνιακά - διαστάσεις. 3.Ιδιότυπα τουριστικά προϊόντα Η προώθηση της άποψης, τα τελευταία χρόνια, ότι «όλα είναι πολιτισμός» βρήκε στο χώρο του τουρισμού άμεση εφαρμογή με την κατασκευή και προβολή μιας ομάδας ειδικών τουριστικών υποδομών σύνθετου τύπου σε ό,τι αφορά τις προσφερόμενες δραστηριότητες και υποδομές. Πρόκειται συνήθως για ειδικά τουριστικά αξιοθέατα (μουσεία κ.λπ.), χωρικές ενότητες των οποίων άλλαξε η χρήση και οι οποίες αποτελούν πλέον τουριστικά αξιοθέατα. Μ αυτόν τον τρόπο, στην κοινωνία του θεάματος ο μεταμοντέρνος καταναλωτής-τουρίστας - και ιδιαίτερα αυτός που έχει πολλές εμπειρίες - αναζητά τα πλέον παράδοξα ταξιδιωτικά βιώματα,22 επισκεπτόμενος το μουσείο των κελιών της Γκεστάπο στο Βερολίνο, το μουσείο των αιχμαλώτων πολέμου στη Σιγκαπούρη, τις φυλακές του Αλκατράζ στην Νέα 22. Βλ. Urry J., 1992, The tourist gaze: Leisure and travel in contemporary societies, Λονδίνο, Sage, σ , Τσαλίκογλου Φ., 1994, Ψυχολογικά: Οι παγίδες του αυτονόητου, Αθήνα, Πλέθρον, σ , Τσάρτας Π., «Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις στα...», ό.π..

20 130 ΠΑΡΙΣ ΤΣΑΡΤΑΣ Υόρκη, το μουσείο της λέπρας στο Μπέργκεν, τα σκηνικά της σαπουνόπερας Κορονέϊσον Στρητ στο Λονδίνο ή το σκουπιδότοπο της Νέας Υόρκης. Ο τουρισμός, άρα, λειτουργεί ως μηχανισμός μετατροπής του οποιουδήποτε πολιτιστικού πόρου σε προϊόν προς κατανάλωση, σε μια κοινωνία που δείχνει πρόθυμη να καταναλώσει καθετί που είναι «παράδοξο», «νέο» ή «τεχνολογικά προηγμένο». Στο σημείο αυτό μπορούμε να επισημάνουμε ότι η κοινωνικότητα επηρεάζεται άμεσα και δυναμικά από τα κίνητρα τα οποία οδηγούν στην αναζήτηση παρόμοιων παράδοξων εμπειριών. Εκτός από τη σαφή επιρροή των σύγχρονων καταναλωτικών προτύπων, πρέπει να επισημανθούν δύο ακόμη δυναμικές παράμετροι: η πρώτη συνδέεται με τα ψυχολογικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της συγκεκριμένης ειδικής ομάδας τουριστών και η δεύτερη με την πολιτισμική σημασία, που έχουν αποκτήσει παρόμοια προϊόντα ως στοιχεία των σύγχρονων ταξιδιών με διάφορους τρόπους (δραστηριότητες, υποδομές, υπηρεσίες ή εμπειρίες). Πρόκειται, άρα, και πάλι για μια μονοσήμαντη κοινωνικότητα, η οποία αφορά αποκλειστικά τους τουρίστες-καταναλωτές και σηματοδοτείται από τις εξελίξεις στη σύγχρονη κοινωνία της κατανάλωσης. 4. Τεχνολογικά δημιουργημένα τουριστικά «ταξίδια» Πρόκειται για πολύ πρόσφατη εξέλιξη, η οποία ακόμη βρίσκεται σε ερευνητικό στάδιο αλλά φαίνεται ότι πολύ σύντομα θα οδηγήσει στην κατασκευή τεχνολογικών «ταξιδιών», είτε από τους ίδιους τους τουρίστες είτε από εταιρείες, οι οποίες θα τα προωθούν ως σύγχρονα τουριστικά προϊόντα.23 Οι πρόσφατες εφαρμογές της εικονικής πραγματικότητας θα επιτρέπουν στον τουρίστα να πραγματοποιεί φανταστικά ταξίδια μέσα από την οθόνη του υπολογιστή του, και βέβαια χωρίς να μετακινηθεί από το σπίτι του. Ο χρόνος και το κόστος αυτών των «ταξιδιών» είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη μαζικοποίησή τους, ενώ τα χαρακτηριστικά ενός παρόμοιου «ταξιδιού» καθώς και η αυθεντικότητα της όποιας ταξιδιωτικής εμπειρίας συνδέονται άμεσα με τις ατομικές καταναλωτικές επιλογές και τη συνθετική ικανότητα του τουρίστα-καταναλωτή σε 23. Βλ. Stipanuk D.M., 1993, «Tourism and technology: interactions and implication», Tourism Management, 14, 3, o , Shafer E., 1989, «Future encounters with science and technologies», Journal of Travel Research, 27, 4, Poon Aul., 1988, «Tourism and interactions technologies», Annals of Tourism Research, 15, 4, o

Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών

Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών Τομ. 96, 1998 Κοινωνικότητα και τουρισμός: ανάλυση χαρακτηριστικών σε διαφορετικούς τύπους τουρισμού Τσάρτας Πάρις ΕΚΚΕ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου 10.12681/grsr.731 Copyright 1998

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 1 ΗΣ ΙΑΛΕΞΗΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ι. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τουρισµός είναι η επίσκεψη ενός τόπου της ηµεδαπής ή αλλοδαπής µε σκοπό την ξεκούραση ή ψυχαγωγία

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Πρόλογος... 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος................................................. 19 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Κεφάλαιο 1: Ο σύγχρονος τουρισμός και η Ελλάδα ως προορισμός................................ 25 1.1 Το φαινόμενο του

Διαβάστε περισσότερα

Γ Σ Α Τ Σ Ρ Τ Ο Ρ ΝΟ Ν ΜΙΚΕ Κ Σ Ε Δ ΙΑΔ Α ΡΟ Ρ ΜΕΣ

Γ Σ Α Τ Σ Ρ Τ Ο Ρ ΝΟ Ν ΜΙΚΕ Κ Σ Ε Δ ΙΑΔ Α ΡΟ Ρ ΜΕΣ ΓΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ - Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΓΕΥΣΕΩΝ Νοέμβριος 2014 H ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ Προσπαθήσαμε να σχεδιάσουμε διαδρομές που στηρίζονται στην τοπική ταυτότητα και στο γαστρονομικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΟΣΙΑ Α;\θΟΠΟΎΊ\ΟΥ - ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΚΟΥΦΑΡΗΣ - ΓEΩΡΓlOΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΟΙ"ΔΗ - θεοδωροσ ΙΩΣΗΦΙΔΗΣ - lωa!'\:\hσ θεοχαροπουλοσ ΑΘΑ:\ΑΣΙΟΣ ΚΙΖΟΣ -

ΘΕΟΔΟΣΙΑ Α;\θΟΠΟΎΊ\ΟΥ - ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΚΟΥΦΑΡΗΣ - ΓEΩΡΓlOΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΟΙΔΗ - θεοδωροσ ΙΩΣΗΦΙΔΗΣ - lωa!'\:\hσ θεοχαροπουλοσ ΑΘΑ:\ΑΣΙΟΣ ΚΙΖΟΣ - ΘΕΟΔΟΣΙΑ Α;\θΟΠΟΎΊ\ΟΥ - ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΑΚΟΥΦΑΡΗΣ - ΓEΩΡΓlOΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΟΙ"ΔΗ - θεοδωροσ ΙΩΣΗΦΙΔΗΣ - lωa!'\:\hσ θεοχαροπουλοσ ΑΘΑ:\ΑΣΙΟΣ ΚΙΖΟΣ - ΥιΑΡΙΑ ΚΟΥΛΟΥΡΗ ΛΟΗΣ ΛΑ\lΠΡΙΛΝΙΔΗΣ - ΚΩΝΣΤΑΝηΝΟΣ ΛΙΑlηl\οΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτικός Τουρισμός. Ενότητα 2 η : Η εμπειρία στον τουρισμό. Όλγα Ιακωβίδου Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Αγροτικός Τουρισμός. Ενότητα 2 η : Η εμπειρία στον τουρισμό. Όλγα Ιακωβίδου Τμήμα Γεωπονίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αγροτικός Τουρισμός Ενότητα 2 η : Η εμπειρία στον τουρισμό Όλγα Ιακωβίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΑΣΟΛΟΓΟΣ- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ 1 2 ΕΙΝΑΙ: ένας ουσιαστικός τρόπος να συμπληρώνει η οικογένεια το εισόδημά της όλο το χρόνο ένας τρόπος να βρουν απασχόληση οι νέοι, οι αγρότισσες, οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΥΛΙΚΟ 4 ης ΙΑΛΕΞΗΣ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Τα τελευταία χρόνια η ενδογενής ανάπτυξη, η αξιοποίηση δηλαδή του ενδογενούς φυσικού και πολιτιστικού πλούτου καθώς και του ανθρώπινου δυναµικού του κάθε τόπου,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε.

NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Θ. ΤΣΕΚΕΡΙΔΗΣ NOISIS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε. Περιβάλλον, Πολιτισμός & Επιχειρηματικότητα Βασικές προτεραιότητες διασυνοριακής συνεργασίας & ανάπτυξης Προγράμματα Εδαφικής Συνεργασίας Διακρατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

1.8.2 Η δεύτερη περίοδος: 1970-1975 έως 2000 (Β ). Διείσδυση του «ποιοτικού κριτηρίου»

1.8.2 Η δεύτερη περίοδος: 1970-1975 έως 2000 (Β ). Διείσδυση του «ποιοτικού κριτηρίου» Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 ΜΕΡΟΣ A. Το τουριστικό φαινόμενο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Διαχρονική επισκόπηση των εξελικτικών φάσεων... 19 1.1 Η αρχαιότητα... 20 1.1.1 Τα ξενοδοχειακά καταλύματα... 23 1.2 Ο Μεσαίωνας...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΩΝ ΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Βίκυ Φλέγγα Οικονομολόγος, Μ sc περιφερειακή ανάπτυξη Στέλεχος διεύθυνσης οργάνωσης και πληροφορικής Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΣΕ 9 ΒΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΑειΦόρων ΝΗσων Αιγαίου (ΔΑΦΝΗ)

Δίκτυο ΑειΦόρων ΝΗσων Αιγαίου (ΔΑΦΝΗ) Δίκτυο Αειφόρων Νήσων Αιγαίου: Περίληψη του έργου Δίκτυο ΑειΦόρων ΝΗσων Αιγαίου (ΔΑΦΝΗ) ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣ ΙΗΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ, ΤΕΧΝΙΚΗ & ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ:

Διαβάστε περισσότερα

1. Οικονομική Πολιτική, Περιφερειακή Πολιτική,

1. Οικονομική Πολιτική, Περιφερειακή Πολιτική, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ενότητα 1: ( ιάρκεια 50 ώρες ): Περιφερειακή και Πολιτική. Βασικές Θεωρητικές Έννοιες 1. Οικονομική Πολιτική, Περιφερειακή Πολιτική, Περιφερειακή : Βασικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου

Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Ολοκληρώθηκε η μελέτη για την αξιοποίηση του πολιτισμικού και περιβαλλοντικού κεφαλαίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου Στο πλαίσιο του έργου CRESCENT που υλοποιεί η αναπτυξιακή σύμπραξη «Καλειδοσκόπιο» στην

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

COSTA NAVARINO, Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Π.Ο.Τ.Α.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Πετράκος Κώστας

COSTA NAVARINO, Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Π.Ο.Τ.Α.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Πετράκος Κώστας COSTA NAVARINO, Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Π.Ο.Τ.Α.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Πετράκος Κώστας ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Αντικείμενο αυτής της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

περιοχή Ζουαρά της Τυνησίας (Société d Etudes, de Développement et d Aménagement de la Zone de Zouaraa).

περιοχή Ζουαρά της Τυνησίας (Société d Etudes, de Développement et d Aménagement de la Zone de Zouaraa). Το έργο με τίτλο Μεσογειακή Ταυτότητα: Νέα τουριστικά προϊόντα και βιώσιμος τουρισμός, το οποίο χρηματοδοτείται από την Κοινοτική Πρωτοβουλία INTERREG III B MEDOCC 2000 2006. Το έργο είναι διακρατικό και

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΜΙΚΡΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΙΘΑΚΗ.

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΜΙΚΡΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΙΘΑΚΗ. ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΜΙΚΡΗΣ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΙΘΑΚΗ. Φωτεινή Ανδρέα Αναγνωστάτου Πτυχίο Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Πειραιώς. Υποβληθείσα για το Μεταπτυχιακό πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Οι Ελληνικές Τουριστικές Εισπράξεις ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 7 Σεπτεµβρίου 2005 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι Ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµός του τουρισµού

Ορισµός του τουρισµού ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚ ΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΟΙΚ ΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΟΙΚ ΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν Σ Τ Η Δ Ι Ο Ι Κ Η Σ Η Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ-ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Φοιτητης:Αρης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε;

ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; ShMILE II ShMILE Project Από τον πειραματισμό στην διάδοση του οικολογικού σήματος στην Μεσόγειο. Πώς θα ωφεληθούμε; Alpha MENTOR Αναστασία Χατζηνικολάου Αρχιτέκτων Περιβαλλοντολόγος Σοφία Ναταλία Μποέμη

Διαβάστε περισσότερα

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού

Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Κείμενο εργασίας στα πλαίσια του ερευνητικού έργου WASSERMed Η Μελέτη Περίπτωσης για τη Σύρο: Υλοποιημένες δράσεις και η επιθυμητή συμβολή φορέων του νησιού Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Μονάδα Διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση των on-line reviews των ξενοδοχείων στην εμπειρία των τουριστών από τα ξενοδοχεία»

«Η επίδραση των on-line reviews των ξενοδοχείων στην εμπειρία των τουριστών από τα ξενοδοχεία» «Η επίδραση των on-line reviews των ξενοδοχείων στην εμπειρία των τουριστών από τα ξενοδοχεία» Ονοματεπώνυμο:Ζαχίλα Αφροδίτη Σειρά:8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Σιώμκος Γεώργιος Δεκέμβριος 2011 Εισαγωγή Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΘΕΜΑ : «Η Θεωρητική και Κριτική Διάσταση των Εναλλακτικών και Ειδικών Μορφών Τουρισμού στην Ελλάδα» ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ 1. Η πρώτη τουριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες)

Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών. μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Σύνοδος Δημάρχων και λοιπών τοπικών αρχών των κρατών μελών της Ε.Ε. (11/02/2014 Βρυξέλλες) Κυρία Αντιπρόεδρε της Επιτροπής των Περιφερειών, Αγαπητή κα Γενική Διευθύντρια Le Bail, Αγαπητοί συνάδελφοι, Φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

An expertise consulting team. Εναλλακτικές Εμπειρίες Τουρισμού

An expertise consulting team. Εναλλακτικές Εμπειρίες Τουρισμού n expertise consulting team Εναλλακτικές Εμπειρίες Τουρισμού Μύθος 1 ος Η Ρόδος είναι Ναυαρχίδα του Ελληνικού Τουρισμού 1970-1980 ΣΗΜΕΡΑ Μύθος 1ος Διεθνές Αεροδρόμιο «Διαγόρας» Μύθος 1ος Παλάτι των «Ιπποτών»

Διαβάστε περισσότερα

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο»

ShMILE 2. «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ShMILE 2 «Από τον πειραματισμό στη διάδοση του οικολογικού σήματος στη Μεσόγειο» ρηματοδοτικό Μέσο Έχει εγκριθεί στον Άξονα Προτεραιότητας Ειδικότερα στο Μέτρο Τίτλος Έργου Στόχος του Έργου 2 2.1 EUROPEAN

Διαβάστε περισσότερα

Leonardo da Vinci Mobility

Leonardo da Vinci Mobility Leonardo da Vinci Mobility Παραγωγή και Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων LLP-LdV-IVT-08-CY-167818 21/02/2009 έως 07/03/2009 Πρόγραμμα κινητικότητας μεταξύ: Τεχνικής και Γεωργικής Σχολής Αυγόρου Επαγγελματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Ηράκλειο 27-28/11/2014

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ. Ηράκλειο 27-28/11/2014 «ΣΥΝΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ» Ηράκλειο 27-28/11/2014 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ http://phoenix-crete.org/ Ο ρόλος της Γεωργίας και Κτηνοτροφίας

Διαβάστε περισσότερα

Η διεθνής τάση. Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey).

Η διεθνής τάση. Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey). Αθήνα 4 Ιουνίου 2014 Διαπιστώσεις στην αγορά του κοσμήματος Η διεθνής τάση Πρόβλεψη αύξησης τζίρου από 148 δις σε 250δις το 2020. (Έκθεση εταιρείας McKinsey). Δυναμική ανάπτυξη των επωνύμων brands με πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας

Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Ο Πολιτισμός ως στρατηγικός παράγοντας ανάπτυξης στην Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για την προγραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.

Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις. Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions. Βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη - Σχεδιάζοντας αειφόρα κριτήρια για τον προορισμό και τις τουριστικές επιχειρήσεις Σ. Μυλωνάς s.milonas@msolutions.gr Τουρισμός στη πράξη Περισσότερα από 900 εκ τουρίστες ταξίδεψαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΙΑ ΡΟΜΕΣ

ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΙΑ ΡΟΜΕΣ ΟΙΝΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΙΑ ΡΟΜΕΣ Το προσφερόµενο τουριστικό «µενού» της Ελλάδας εξακολουθεί να είναι κατά κύριο λόγο οι διακοπές «κλασσικού τύπου» Μόλις πρόσφατη η συστηµατική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον»

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών. Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Αρχανών- Ρούβα- Γουβών Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Τουρισμός και Περιβάλλον» Ίδρυση Δικτύου «Τουρισμός και περιβάλλον» Με την απόφαση 3927/17/17-4-2006

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ. Εχετλαίος. www.exetleos.gr

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ. Εχετλαίος. www.exetleos.gr ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ Εχετλαίος www.exetleos.gr Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη Α.Σ «Eχετλαίος», που υλοποιεί την Πράξη «Πολιτιστική παρέμβαση για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ

ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Το γλωσσάριο που ακολουθεί είναι µετάφραση από την έκδοση στα αγγλικά του Παγκόσµιου Οργανισµού Τουρισµού (UNWTO) µε τίτλο International Recommendations for Tourism

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης.

Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Ο ρόλος του εναλλακτικού τουρισμού ως μοχλός ανάπτυξης των ορεινών αγροτικών περιοχών Αναφορά στο Δήμο Ζαρού δυτικής Μεσαράς Κρήτης. Αντικείμενο. Το αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση»

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Κοινωνική Σύμπραξη στο Ν. Κυκλάδων» σας καλωσορίζει στην Ημερίδα: «Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» 23 Οκτωβρίου 2015 Πνευματικό Κέντρο Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ... Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ... Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΙΔΑΣΚΩΝ... Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγή Έννοιες Κλειδιά Καταναλωτής Αγορά Ανάγκες, επιθυμίες, απαιτήσεις Αξία και ικανοποίηση αναγκών Μάρκετινγκ Σύστημα μάρκετινγκ Σχέσεις και δίκτυα Ανταλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

5000 Γεωµετρικό µοντέλο 4500 Γραµµικό µοντέλο 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1991 2001 2011 2021 2031 2041 2051

5000 Γεωµετρικό µοντέλο 4500 Γραµµικό µοντέλο 4000 3500 3000 2500 2000 1500 1991 2001 2011 2021 2031 2041 2051 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τοµέας Υδατικών Πόρων Μάθηµα: Αστικά Υδραυλικά Έργα Μέρος Α: Υδρευτικά έργα Άσκηση Ε1: Εκτίµηση παροχών σχεδιασµού έργων υδροδότησης οικισµού Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis)

Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Σχέδιο Επιχορήγησης Πολιτιστικών/Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων μέσω Προγράμματος Ενίσχυσης Ησσονος Σημασίας (de minimis) Α. ΓΕΝΙΚΑ Οι πολιτιστικές/καλλιτεχνικές εκδηλώσεις συμβάλλουν στη δημιουργία θετικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Η ανάγκη αναθεώρησης του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τον Τουρισμό προκύπτει αφενός από γενικότερες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Τουριστικών Επιχειρήσεων ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κρητικός

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή

Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Θεσμοί και Οικονομική Αλλαγή Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου Université de Paris Dauphine Ινστιτούτο Διπλωματίας Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός. Μια πρόσκληση πρόκληση!

Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός. Μια πρόσκληση πρόκληση! Πολιτιστική κληρονομιά και τουρισμός Μια πρόσκληση πρόκληση! Βασικές αρχές: Τα μνημεία, οι αρχαιολογικοί χώροι, όλα τα αρχαία ερείπια ως φορείς πανανθρώπινης μνήμης συνιστούν απόλυτη αξία a value per

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS

ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ GIS Τοπάλογλου Χαράλαμπος 1*, Χρόνης Ιώαννης 1, Αγοργιαννιτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α)

ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (Τ.Α) Στέργιος Κεχαγιάς, Δάσκαλος, Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Παγγαίου Η εκπαίδευση αποτελεί στην ουσία και στην πράξη μια βασική λειτουργία της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή. Αειφορία και Τουρισμός. 1.1 Σκοπός και Περίγραμμα τoυ Βιβλίου... 26

Περιεχόμενα. Εισαγωγή. Αειφορία και Τουρισμός. 1.1 Σκοπός και Περίγραμμα τoυ Βιβλίου... 26 κεφάλαιο 1 Εισαγωγή 1.1 Σκοπός και Περίγραμμα τoυ Βιβλίου... 26 κεφάλαιο 2 Αειφορία και Τουρισμός 2.0 Εισαγωγή... 29 2.1 Ανησυχία για το Μέλλον της Ανθρωπότητας... 30 2.2 Ιστορική Αναδρομή... 33 2.3 Ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ

2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ 2.0 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2.1 ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ...62 2.2 ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ...63 2.3 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ...64 2.4 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ...64 2.5 ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ...64

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι ΡΥΣΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ Πρωτοβουλία Ίδρυσης Πανεπιστηµιακού Τµήµατος Τουρισµού στην Κρήτη Μάρτιος 2007 Τουρισµός:

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» Εισηγήτρια: Έφη Γουνελά Στέλεχος της ΕΕΤΑΑ ΑΠΟΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ «ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ Ποιο είναι το θέμα μας Η Ελληνική μελισσοκομία έχει κατακτήσει σημαντική θέση στην ελληνική αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Αναπτυξιακή Σύμπραξη για τη Δημιουργία επιχειρήσεων στον τομέα του πολιτισμού», στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ S P R I N G S C H O O L ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ 3-8 Μαΐου 2015 Ξενοδοχείο Caravia Beach, Κως Οργάνωση: Μονάδα Ευρωπαϊκού Τουρισμού/ Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας Jean Monnet (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Υποστηρικτές:

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ;

Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Τι είναι ένας Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (Δ.Λ.Τ.) ; Ένας δορυφόρος λογαριασμός (Δ.Λ.) είναι ένα εργαλείο για την οργάνωση όλης της ποσοτικής πληροφόρησης που σχετίζεται και απορρέει από ένα συγκεκριμένο

Διαβάστε περισσότερα

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ Η αίτηση θα πρέπει απαραίτητα να υποβληθεί σε τυπωμένη (χειρόγραφες αιτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής

ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής ΟΙΚΟΜΟΥΣΕΙΑ - ΜΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ Το παράδειγμα του προτεινόμενου Οικομουσείου στα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής Υπαίθρια μουσεία, Οικομουσεία, Στόχος τους open air, site museums η διάσωση - διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Οι Στρατηγικοί Εταίροι

Οι Στρατηγικοί Εταίροι Εταιρική Παρουσίαση ΗΕπιχείρηση Η «Αμφιτρίτη ΚΟΙΝΣΕΠ» είναι υπό σύσταση Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Ένταξης (σύμφωνα με το Ν. 4019/11) και έχει ως σκοπό την ένταξη στην οικονομική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY. www.festivalfactory.

ΕΠΑΝΑΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY. www.festivalfactory. ΕΠΑΝΑΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ FESTIVAL FACTORY www.festivalfactory.gr Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Αναπτυξιακή Σύμπραξη για τη Δημιουργία επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικός Τουρισμός - Πολιτισμός

Δημιουργικός Τουρισμός - Πολιτισμός ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δημιουργικός Τουρισμός - Πολιτισμός Προτεραιότητες Εθνικής και Περιφερειακής Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης Βούλγαρης Αριστείδης Αυτόνομο Γραφείο RIS 3 Τρίκαλα, 19 Νοεμβρίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΑ ΤΑΞΙ ΕΥΟΥΝ ΑΠΡΟΣΚΟΠΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΠΑΤΣΟΥΛΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader)

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αναμενέται σύντομα να προκυρηχθούν τοπικά προγράμματα Leader «Αειφόρου Ανάπτυξης Αλιευτικών Περιοχών», για τις περιοχές Εύβοιας και Χίου.

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας. «Ρύθμιση και Οργάνωση μιας Αγροτουριστικής επιχείρησης» Φοιτήτρια: Μακρή Σταυρούλα Α.Μ: 5879

Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας. «Ρύθμιση και Οργάνωση μιας Αγροτουριστικής επιχείρησης» Φοιτήτρια: Μακρή Σταυρούλα Α.Μ: 5879 Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας «Ρύθμιση και Οργάνωση μιας Αγροτουριστικής επιχείρησης» Φοιτήτρια: Μακρή Σταυρούλα Α.Μ: 5879 Επιβλέπων καθηγητής: Στράνης Δημήτριος Περιεχόμενα Πτυχιακής 1. Εισαγωγή 2. Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ;

ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΘΕΑ ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ; ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ; ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ; ΜΠΟΡΕΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ; Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΘΗΣΕΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ; ΤI ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Θα κατατάξουμε τις Θεματικές Ενότητες που απαρτίζουν μια Βιώσιμη κοινότητα σε τέσσερες Πυλώνες Βιωσιμότητας. Ο λόγος είναι αφ ενός μεν η διευκόλυνση στη κατηγοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. 3 Αυγούστου 2009 Νέες ευκαιρίες για αλλαγή επιχειρηματικού προφίλ των ελληνικών τουριστικών επιχειρήσεων μέσα από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) Η Ελλάδα καταλαμβάνει την 24η θέση στο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκοί Ποιοτικοί Προορισμοί - Καλύτερος Αναδυόμενος Προορισμός Υπαίθρου ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ

Ευρωπαϊκοί Ποιοτικοί Προορισμοί - Καλύτερος Αναδυόμενος Προορισμός Υπαίθρου ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ Ευρωπαϊκοί Ποιοτικοί Προορισμοί - Καλύτερος Αναδυόμενος Προορισμός Υπαίθρου Αντίγραφα της αίτησης σε ηλεκτρονική μορφή υπάρχουν στη ιστοσελίδα www.rural-cyprus.com ή αποστέλλονται μετά από αίτημα από pga@navigator-consulting.com.

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΕΠΙΔΡΩΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΗ ΛΗΨΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Το Μάρκετινγκ αποτελεί μια βασική επιχειρηματική λειτουργία που έχει στόχο την ανάπτυξη, την οργάνωση και των έλεγχο ανταλλακτικών διαδικασιών μεταξύ της επιχείρησης και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α.

ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΟΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ Τ.Ε.Φ.Α.Α. Η δυνατότητα για εργασιακή απασχόληση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες κοινωνικής καταξίωσης και αποδοχής του ατόμου από το κοινωνικό

Διαβάστε περισσότερα