Το αντικείμενο του προβλήματος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το αντικείμενο του προβλήματος"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Το αντικείμενο του προβλήματος John Sandars Επισημάνσεις Πολλοί ασθενείς ζημιώνονται από το σύστημα φροντίδας υγείας, τόσο το δευτεροβάθμιο όσο και το πρωτοβάθμιο, και συχνά αυτή η ζημία μπορεί να προληφθεί Η συχνότητα και η φύση των απειλών ως προς την ασφάλεια του ασθενούς εξαρτώνται από τη μέθοδο ανίχνευσης και ταξινόμησης Οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων αποτελούν τη συνηθέστερη απειλή της ασφάλειας του ασθενούς στη δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας Η αποτυχία και η καθυστέρηση της διάγνωσης αποτελούν τις συνηθέστερες απειλές της ασφάλειας του ασθενούς στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Η ασφάλεια του ασθενούς αποτελεί την κυριότερη μέριμνα όλων των παροχών φροντίδας υγείας. Φαίνεται αντιφατικό το γεγονός ότι οι ασθενείς μπορεί να ζημιωθούν όταν αντιμετωπίζονται για πρόβλημα υγείας και τους παρέχεται φροντίδα για αυτό. Παρ όλα αυτά, η παροχή φροντίδας είναι πολύπλοκη και η αποτελεσματικότητά της επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Είναι αναπόφευκτο κάποιοι ασθενείς να ζημιωθούν εντός οποιουδήποτε συστήματος φροντίδας υγείας, και σε κάθε ζήτημα που αντιμετωπίζεται υπάρχει το ενδεχόμενο να εμφανιστεί ζημία. Το γεγονός αυτό είχε αναγνωριστεί από την εποχή των ιατρών της αρχαίας Ελλάδας και της αρχαίας Ρώμης «Πρώτα από όλα, μην κάνεις κακό σε κανέναν». Πόσο συχνά απειλείται η ασφάλεια του ασθενούς; Τη δεκαετία του 1970, η έρευνα αποκάλυψε ότι περισσότερες από το 36% των εισαγωγών σε μια γενική ιατρική μονάδα και το 13% των εισαγωγών στη μονάδα εντατικής θεραπείας ακολουθούνταν από ανεπιθύμητα γεγονότα στα οποία ασθενείς ζημιώνονταν, συνηθέστερα ως αποτέλεσμα της φαρμακευτικής αγωγής (Εικόνα 1.1). Παρ όλα αυτά, ήταν η δημοσίευση του Harvard Medical Practice Study (HMPS) το 1991 που τόνισε στους παρόχους τη φροντίδα υγείας και τους υπεύθυνους για τη λήψη των αποφάσεων την έκταση της ζημίας που υφίστανται οι ασθενείς. Η ασφάλεια του ασθενούς ήταν τότε το πρωταρχικό θέμα του κοινού, όχι μόνο στις Η.Π.Α. αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Η HMPS ανέλυσε πάνω από τυχαιοποιημένα δεδο- Εικόνα 1.1 Εξάνθημα στη ράχη ενός 80χρονου ασθενούς που προκλήθηκε από μια αλλεργική αντίδραση στο αντιμυκητιασικό φάρμακο τερμπιναφίνη. (Αναπαραγωγή από Dr P. Marazzi. Science Photo Library.) μένα ασθενών που προσφάτως είχαν νοσηλευτεί μέσα από τυχαία επιλογή από 51 νοσοκομεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ανεπιθύμητα περιστατικά, που ορίζονταν ως παρατεταμένη νοσηλεία, ανεπάρκεια τη χρονική στιγμή του εξιτηρίου ή θάνατος ως αποτέλεσμα ιατρικής πρακτικής, ανιχνεύτηκαν με αυτόν τον τρόπο. Το ποσοστό των εισαγωγών στο νοσοκομείο που αντιμετώπισαν τέτοια ανεπιθύμητα περιστατικά ανερχόταν στο 3,7%. Το ποσοστό των ανεπιθύμητων γεγονότων που μπορούσαν να προληφθούν ήταν 58%. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώθηκαν και σε μια παρόμοια μελέτη που περιελάμβανε νοσοκομεία οξέων περιστατικών στο Κολοράντο και στη Γιούτα, με το ποσοστό των ανεπιθύμητων συμβάντων να ανέρχεται στο 2,9%, εκ των οποίων το 53% μπορούσε να προληφθεί. Η μελέτη Quality in Australian Health Care ανέλυσε επίσης ιατρικά δεδομένα που είχαν καταγραφεί και βρήκε ότι 16.6% των εισαγωγών στα νοσοκομεία βιώνουν ανεπιθύμητα συμβάντα (Πίνακας 1.1). Η καταγραφή των αποτελεσμάτων και από τις δύο αμερικανικές μελέτες υποδηλώνει ότι το 1997, ο αριθμός των Αμερικανών ασθενών που κατέληγε στα νοσοκομεία ως αποτέλεσμα προβλέψιμων ανεπιθύμητων λαθών κυμαινόταν μεταξύ και Αν αυτά τα ποσοστά είναι τυπικά της δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας στο Ηνωμένο Βασίλειο, τότε τουλάχιστον εισαγωγές θα βιώσουν κάποιο ανεπιθύμητο λάθος. Καμιά παρόμοια μελέτη που να χρησιμοποιεί συστηματικά δεδομένα από ιατρικές καταγραφές δεν έχει πραγματοποι-

2 18 ABC στην Ασφάλεια του ασθενούς Υπήρξε πρόθεση για δράση; Ναι Έγιναν οι πράξεις όπως σχεδιάστηκαν; Όχι Μη εθελούσια πράξη Παραδρομή ή ολίσθημα λανθασμένος κανόνας εφαρμόζεται για την επίλυση ενός προβλήματος αυτού του τύπου τα λάθη ονομάζονται λάθη βασισμένα σε κανόνες. Παραβάσεις. Υπάρχει μια σκόπιμη προσπάθεια μη τήρησης κοινά αποδεκτών προσεγγίσεων. Τα περιστατικά αυτά είναι σπάνια. Πέτυχαν οι πράξεις τον επιθυμητό στόχο; Επιτυχής πράξη Όχι Εκούσια αλλά λανθασμένη πράξη Παραβάσεις Εικόνα 2.2 Αλγόριθμος πράξη. (Προσαρμοσμένο από Reason, J. Human Error. Cambridge University Press, Cambridge, 1990.) Παραδρομές. Αυτές συνήθως συμβαίνουν όταν υπάρχει αποπροσανατολισμός κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας ρουτίνας. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται η απόσπαση της προσοχής όταν προετοιμάζεται μια ένεση με αποτέλεσμα να μπαίνει λάθος δόση μέσα στην σύριγγα, και η σύγχυση των ονομάτων των φαρμάκων όταν υπάρχει καταπόνηση. Το άτομο αντιλαμβάνεται την παραδρομή μόνο «κατόπιν εορτής». Παρεκκλίσεις. Αυτές εμφανίζονται όταν μια σταθερή προσέγγιση, όπως ένα πρωτόκολλο ή μια κατευθυντήρια οδηγία, δεν ακολουθείται. Τα άτομα αναγνωρίζουν ότι δεν ακολουθούν μια συγκεκριμένη συμβουλή και επιλέγουν να μην ακολουθήσουν τη συμβουλή. Ένα παράδειγμα είναι όταν ο επαγγελματίας υγείας αντιμετωπίζει μια πολύπλοκη κλινική κατάσταση και επιλέγει να μην ακολουθήσει μια κατευθυντήρια οδηγία, επειδή αυτή δεν αποκρίνεται με ευκολία στο πρόβλημα που αυτός χειρίζεται. Λάθη. Αυτά συμβαίνουν όταν υπάρχει αποτυχία στην κρίση. Τα λάθη συνήθως εμφανίζονται όταν το ιατρικό προσωπικό έχει ανεπαρκή γνώση για ένα πρόβλημα, είτε όσον αφορά στη διάγνωση είτε στη θεραπεία. Εναλλακτικά, λάθη μπορούν επίσης να εμφανιστούν επειδή ένας Το σύστημα υγείας Οι επικεφαλής του συστήματος υγείας και οι υπεύθυνοι χάραξης της πολιτικής αποτελούν το «αμβλύ άκρο» αποφασίζουν το πώς διανέμεται η παροχή φροντίδας μέσω των πολιτικών που ακολουθούνται, των οικονομικών ελέγχων και της διαχείρησης της εργασίας από τους επαγγελματίες υγείας (Εικόνες ). Στο αμβλύ αυτό άκρο, εμφανίζονται οι «λανθάνουσες συνθήκες» (Πλαίσιο 2.2). Δημιουργείται ένα εργασιακό περιβάλλον που αυξάνει την πιθανότητα μιας ενεργούς αποτυχίας στην αιχμή. Υπάρχουν πολλές λανθάνουσες αποτυχίες όλες με δυναμική να προκαλέσουν ένα ανεπιθύμητο γεγονός. Ένα παράδειγμα είναι όταν το σύστημα υγείας είναι υπερκορεσμένο, όπως όταν σε ένα νοσοκομείο γίνονται περισσότερες εισαγωγές από αυτές που μπορεί να αντιμετωπίσει. Αυτό μπορεί να συμβαδίζει με μη επαρκές εργατικό δυναμικό. Συνήθως, υπάρχει ένας συνδυασμός πολλών μικρών παραγόντων, καθένας εκ των οποίων φαίνεται σπουδαίος όταν εξετάζεται χωριστά (Πλαίσιο 2.3). Όταν οι λανθάνουσες αποτυχίες εμφανίζονται σε συνδυασμό με μία μόνο ενεργή αποτυχία, όπως ένα λάθος στη δόση ενός φαρμάκου από έναν επαγγελματία υγείας που είναι καταπονημένος επειδή εργαζόταν επί σειρά πολλών ωρών, το αποτέλεσμα είναι να εμφανιστεί κάποιο ανεπιθύμητο περιστατικό. Ο ρόλος του καθενός στην ασφάλεια του ασθενούς Μέχρι πρόσφατα, η συνηθέστερη προσέγγιση στο ζήτημα της ασφάλειας του ασθενούς είχε να κάνει με την εστίαση στα λάθη και στις παραβάσεις του κάθε επαγγελματία υγείας. Οργανωτική και ενσωματωμένη νοοτροπία Παράγοντες που συμβάλλουν επηρεάζουν την κλινική πρακτική Προβλήματα στη διαχείριση της φροντίδας Αμυντικές δικλείδες Αποφάσεις διαχείρισης και οργανωτικές διαδικασίες Καταστάσεις πρόκλησης λάθους Λάθη Ατύχημα Λανθάνουσες καταστάσεις Καταστάσεις πρόκλησης παράβασης Πρωταρχικοί παράγοντες που δίνουν το έναυσμα Παραβάσεις Μη ασφαλείς πράξεις ή παραλείψεις Εικόνα 2.3 Τα στάδια ανάπτυξης ενός οργανωτικού ατυχήματος. (Αναπαραγωγή από Reason JT, Understanding adverse events: the human factor. In Vincent, CA, Clinical Risk Management: Ensuring Patient Safety, London, BMJ Books, 2001.)

3 Η φύση του λάθους 19 Έναυσμα Κατάρτιση Πολιτικές/διαδικασίες Ομάδα Ανεπιθύμητο γεγονός Περιβάλλον Άτομο Εξοπλισμός Εικόνα 2.4 Το διάγραμμα του «ελβετικού τυριού» για την πρόληψη του λάθους. Το μοντέλο αυτό περιγράφει πώς ο συνδυασμός ποικίλων λανθανουσών αποτυχιών, που από μόνη της η καθεμία είναι ανεπαρκής, μπορεί να οδηγήσει σε αυτό. Μια ενεργής αποτυχία (έναυσμα) θέτει ένα ανεπιθύμητο γεγονός, όταν αυτό δεν αναχαιτιστεί από μια σειρά ασφαλιστικών δικλείδων. Οι τρύπες των εμποδίων λειτουργούν ως λανθάνουσες αποτυχίες του συστήματος. (Προσαρμοσμένο από Reason, J. Human Error. Cambridge University Press, Cambridge, 1990.) Πλαίσιο 2.2 Οι κύριες λανθάνουσες καταστάσεις για αποτυχία Ανεπαρκής εκπαίδευση Μη εφαρμόσιμες διαδικασίες Χαμηλές σταθερές αρχές ποιότητας Φτωχή ή ανεπαρκής τεχνολογία Μη-ρεαλιστικές πιέσεις χρόνου Μη επαρκές προσωπικό Πλαίσιο 2.3 Παράγοντες σε επιχειρήσεις όπου έχουν συμβεί μεγάλες ζημιές Ανεπαρκές προσωπικό ή λίγη/καθόλου ανάπαυση Ανεπαρκής εξοπλισμός Περιβάλλον ανεπαρκούς πληροφόρησης, αβεβαιότητας και στρες Ανεπαρκή κίνητρα και φτωχή εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας δείχνει στρεσογόνα συμπτώματα πάνω από το όριο σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή. Σε περίοδο στρες και κατάθλιψης, είναι συχνές οι αποτυχίες στην αντίληψη: η συγκέντρωση, η μνήμη και η ικανότητα λήψης αποφάσεων μειώνονται, ενώ αυξάνει συχνά η ευερεθιστότητα, η καθημερινή εργασία γίνεται όλο και πιο δύσκολη και δυσχεραίνουν οι διαπροσωπικές σχέσεις. Οι οργανισμοί υγείας μπορούν να έχουν μια έμμεση επίδραση στην ασφάλεια του ασθενούς μέσω της παροχής ενός περιβάλλοντος που να διατηρεί το στρες σε χαμηλά επίπεδα: για παράδειγμα, αξιολογώντας το προσωπικό, επικοινωνώντας καλά, παρέχοντας διαφάνεια οπουδήποτε είναι εφικτό και μειώνοντας τον φόρτο εργασίας. Τα ψυχιατρικά προβλήματα εμφανίζονται στους ιατρούς όπως ακριβώς εμφανίζονται και στον υπόλοιπο πληθυσμό. Παρ όλα αυτά, η επιτήρηση και οι διαδικασίες αξιολόγησης και επανεκτίμησης υποδηλώνουν ότι οι κίνδυνοι παρακολουθούνται πλέον ομαλά. Οι ιατροί πρέπει να είναι ανοικτοί στα Αυτό σήμερα έχει αλλάξει προς μια συστηματική προσέγγιση, η οποία αντιμετωπίζει τους αιτιολογικούς παράγοντες ως μέρος του συστήματος υγείας ως συνόλου. Παρ όλα αυτά, ο κάθε επαγγελματίας υγείας αποτελεί πολύτιμο παράγοντα στην παροχή ασφαλούς φροντίδας και είναι σημαντικό αυτή η οπτική να μην παραγνωρίζεται. Αναγνωρίζοντας τα ατομικά προβλήματα Μερικοί ατομικοί παράγοντες που επιδρούν στην ασφάλεια, όπως η εμπειρία ή οι αποσπάσεις της προσοχής, θα επηρεάσουν όλους τους επαγγελματίες υγείας σε κάποια στιγμή της καριέρας τους επομένως απαιτούνται οργανωμένες πολιτικές που να απευθύνονται σε αυτούς. Άλλοι παράγοντες θα αποβούν αληθείς σε κάποια άτομα και άλλοι όχι σε αυτούς περιλαμβάνονται τα ψυχολογικά ή τα σωματικά προβλήματα, ιδίως τα προβλήματα της προσωπικότητας. Τα ψυχολογικά προβλήματα περιλαμβάνουν το στρες, την κατάθλιψη, το άγχος και τις ψυχωσικές διαταραχές, καθώς και το αλκοόλ και τη χρήση άλλων ουσιών (Εικόνα 2.5). Το στρες και η κατάθλιψη έχει δειχθεί ότι είναι ιδιαίτερα υψηλά στους ιατρούς σχεδόν το 30% των ιατρών και άλλων Εικόνα 2.5 Το στρες και η κατάθλιψη είναι ιδιαίτερα υψηλά στους ιατρούς. (Αναπαραγωγή από Mark Thomas/Science Photo Library.)

4 28 ABC στην Ασφάλεια του ασθενούς πιθύμητο γεγονός, επειδή οι άλλες φέτες δρουν ως δικλείδες ασφαλείας. Παρ όλα αυτά, οι τρύπες στις ζώνες αυτές μπορεί προσωρινά να βρεθούν στην ίδια ευθεία, με αποτέλεσμα να δημιουργήσουν ευκαιρία για ατύχημα. Η Εικόνα 4.2 αναπαριστά το πώς οι πολλαπλές αποτυχίες στη διαδικασία χορήγησης των φαρμάκων μπορούν να οδηγήσουν στη ζημία του ασθενούς (Εικόνα 4.3). Σπίτια νοσηλείας και μεταφορά μεταξύ νοσηλείας Λάθη στη φαρμακευτική αγωγή μπορούν επίσης να προκληθούν όταν οι ασθενείς μεταφέρονται από την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (οικία ασθενούς, σπίτι νοσηλείας) στη δευτεροβάθμια. Κατά μέσο όρο, δύο λάθη στις φαρμακευτικές αγωγές συμβαίνουν κάθε στιγμή που μεταφέρεται ένας ασθενής από την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, με τη συνηθέστερη αιτία να είναι η αμελής απόσυρση των φαρμάκων. Αντίθετα, όταν οι ασθενείς φεύγουν από το νοσοκομείο το συχνότερο πρόβλημα είναι η λανθασμένη προσθήκη φαρμάκων. Μια από τις πιο πρόσφατες μελέτες σε μονάδες μακροχρόνια νοσηλευομένων ασθενών πρότεινε ότι τα ανεπιθύμητα συμβάντα εμφανίζονται σε ποσοστό σχεδόν 9 ανά 100 μήνες νοσηλείας, τα μισά εκ των οποίων κρίθηκαν ότι μπορούσαν να προληφθούν. Επίσης, και σοβαρότερα ανεπιθύμητα συμβάντα ήταν πιθανόν να είχαν προληφθεί. Στα φάρμακα που συχνότερα εμπλέκονται ανήκουν η βαρφαρίνη, τα αντιψυχωσικά, τα διουρητικά αγκύλης, τα οπιοειδή, τα αντιαιμοπεταλιακά και οι αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης. Οι συχνότεροι τύποι των ανεπιθύμητων γεγονότων ήταν τα νευροψυχιατρικά, τα αιμορραγικά, τα νεφρικά/ηλεκτρολυτικά και τα γαστρεντερικά προβλήματα. Με ποιον τρόπο μπορούν να μειωθούν οι απειλές για την ασφάλεια του ασθενούς που σχετίζονται με τη χρήση των φαρμάκων; Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις αλλά υπάρχουν σημαντικές προσεγγίσεις. Οι κύριοι τομείς προς θεώρηση είναι: Η απόφαση για συνταγογράφηση. Ένα ζήτημα-κλειδί σε οποιαδήποτε απόφαση συνταγογράφησης είναι η ζύγιση των πιθανών κινδύνων και οφελών. Η ασφαλέστερη τακτική είναι η μη συνταγογράφηση ή η πιο καλή πληροφόρηση για το φάρμακο ή τον ασθενή. Τομείς προς θεώρηση που σχετίζονται με το φάρμακο είναι οι επιπλοκές, οι αλληλεπιδράσεις του με άλλα φάρμακα και οι ανεπιθύμητες ενέργειές του, ενώ οι τομείς που σχετιζόνται με τον ασθενή είναι η ηλικία, το φύλο, η παρουσία άλλων νοσημάτων και αλλεργιών (Πλαίσιο 4.3). Ο τακτικός έλεγχος του φαρμάκου και η παρακολούθηση (monitoring). Η μακρόχρονη φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να αξιολογείται συχνά, καθώς οι συνθήκες συχνά αλλάζουν, όπως η προσθήκη περισσότερων φαρμάκων ή η εμφάνιση νέων νοσημάτων. Οι επαναλαμβανόμενοι έλεγχοι των φαρμάκων είναι απαραίτητοι, ιδίως στους ηλικιωμένους. Ο ακριβής περιοδικός έλεγχος θα εξαρτηθεί από το είδος του φαρμάκου που συνταγογραφείται και από την κατάσταση του ασθενούς, τόσο την ιατρική όσο και την κοινωνική. Εκπαίδευση του ασθενούς. Η συζήτηση με τους ασθενείς συχνά μπορεί να ανιχνεύσει τις δικές τους απόψεις για την έναρξη φαρμακευτικής αγωγής μπορεί πιθανώς να μην περιμένουν να λάβουν ένα φάρμακο. Οι ασθενείς θα πρέπει να ενθαρρύνονται να λαμβάνουν δραστική συμμετοχή στη μείωση των φαρμακευτικών λαθών, όπως με το να διαβάζουν τις πληροφορίες που βρίσκονται στη συσκευασία του φαρμάκου. Οι βελτιώσεις στη μορφή της συσκευασίας των φαρμάκων θα βοηθήσουν να μειωθούν τα φαρμακευτικά λάθη. Υπολογίζεται ότι το 1/3 των φαρμακευτικών λαθών προκαλούνται από την πολύπλοκη συσκευασία και τις αναγραφόμενες ενδείξεις. Το Εθνικό Πρακτορείο Ασφάλειας του Ασθενούς (NPSA) έχει εκδώσει το Information Design for Patient Safety, το οποίο δείχνει τον τρόπο με τον οποίο η συσκευασία των φαρμάκων μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια του ασθενούς. Είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του NPSA. Οι πληροφορίες που συλλέγονται από το NPSA επί των φαρμακευτικών λαθών έχουν χρησιμοποιηθεί προκειμένου να αναπτυχθούν πρακτικές λύσεις και συμβουλές από το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτές οι λύσεις τίθενται με σκοπό να επαγρυπνήσουν τους ασθενείς για την ασφάλειά τους, γεγονός που απαιτεί οργανισμούς επιμέρους του Εθνικού Συστήματος Υγείας για να διευθύνουν τα υψηλού κινδύνου προβλήματα ασφάλειας. Οι επαγρυπνύσεις των ασθενών σχετικά με την ασφάλεια των φαρμάκων περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με την ασφαλή χρήση της μορφίνης και των ενέσεων διαμορφίνης, μεθοτρεξάτης και των εμβολίων της παιδικής ηλικίας. Η απλή συμβουλή είναι πριν από τη συνταγογράφηση κάθε φαρμάκων να θεωρούνται τα ακόλουθα: «θα μπορούσε αυτό το φάρμακο πιθανώς να βλάψει τον ασθενή;» και «πώς μπορώ να ελαχιστοποιήσω μια πιθανή ζημία;». υπάρχουν μελλοντικές θεωρήσεις για τη μακροχρόνια φαρμακευτική θεραπεία (Πλαίσιο 4.4). Πλαίσιο 4.3 Συνήθεις αιτίες εμφάνισης λαθών: η πρωταρχική συνταγογράφηση Εικόνα 4.3 Ενδοφλέβια έγχυση ενός φαρμάκου ένα ριψοκίνδυνο σενάριο. (Αναπαραγωγή κατόπιν αδείας από Michael Donner/ Science Photo Library.) Ανεπαρκής γνώση του ασθενούς και της κλινικής του κατάστασης Ανεπαρκής γνώση του φαρμάκου Υπολογιστικά λάθη Σύγχυση ονομάτων των φαρμάκων Φτωχή (κλινική και φαρμακολογική) λήψη ιστορικού

5 Η φαρμακευτική αγωγή 29 Πλαίσιο 4.4 Πρακτικά σημεία για τη βελτίωση της ασφάλειας με μακροχρόνιες φαρμακευτικές θεραπείες Ορίστε φαρμακολογικούς στόχους και χρονικές κλίμακες (π.χ., κατά πόσο θέλετε να πέσει η αρτηριακή πίεση και πότε περιμένετε αυτό να συμβεί). Προειδοποιήστε τον ασθενή για τις πιο προβλέψιμες ανεπιθύμητες επιδράσεις. Εξηγήστε αν αυτές θα: (i) μειωθούν με τον χρόνο, (ii) επιμείνουν ώστε ο ασθενής να χρειαστεί να αποφασίσει αν θα «ζήσει» με αυτές, (iii) σημαίνουν ότι ο ασθενής χρειάζεται να ενημερώσει τον ιατρό αν αυτές εμφανιστούν. Ορίστε κατάλληλη παρακολούθηση (εργαστηριακή ή/και συμβουλευτική). Κατά την παρακολούθηση, αξιολογήστε τόσο τα οφέλη (επίτευξη των θεραπευτικών στόχων) όσο και τους κινδύνους (εμφάνιση ανεπιθύμητων επιδράσεων). Ορίστε έναν νέο στόχο και επαναλάβετε τη διαδικασία. Ο ρόλος του φαρμακοποιού για τη μείωση των κινδύνων στο θέμα της ασφάλειας του ασθενούς σχετικά με τη χρήση των φαρμάκων Οι φαρμακοποιοί έχουν παραδοσιακά διαδραματίσει σημαντικό ποιοτικό ελεγκτικό ρόλο στις φαρμακευτικές αγωγές που λαμβάνουν οι ασθενείς. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, κατά μέσο όρο επτά παρεμβάσεις έχουν γίνει από κοινοτικούς φαρμακοποιούς για κάθε φάρμακα που καταναλώνονται. Αυτές απορρέουν από μια ποικιλία αιτίων που αντανακλούν μειονεκτήματα στους βασικούς κανόνες ασφαλούς συνταγογράφησης, όπως είναι η εκλογή του λάθος φαρμάκου, δόσης, ποσότητας ή ισχύος θεραπείας, με τα μεγαλύτερα ποσοστά λαθών να ανιχνεύονται στις ιδιόχειρες συνταγογραφήσεις. Παρομοίως, οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί ανιχνεύουν λάθη σε σχεδόν το 1,5% των συνταγογραφούμενων αντικειμένων. Η πλειοψηφία των λαθών (54%) σχετίζεται με τη δόση των φαρμάκων, και τα σοβαρότερα λάθη φαίνονται στην απόφαση για συνταγογράφηση. Χωρίς να προκαλεί έκπληξη, τόσο η εμπειρία του φαρμακοποιού όσο και ο χρόνος που σπαταλούν στο νοσοκομείο έχει φανεί ότι είναι σημαντικοί προγνωστικοί παράγοντες στα αυξημένα ποσοστά ανίχνευσης λάθους. Ο ρόλος της πληροφορικής Υπάρχουν ήδη υπολογιστικά συστήματα που να συνδέουν το ιστορικό του ασθενούς, τα εργαστηριακά ευρήματα και τα συνταγογραφικά δεδομένα και παρουσιάζουν μια ιεραρχία προειδοποιητικών στοιχείων με σκοπό να ενημερώσουν, να συμβουλεύσουν και, σε ειδικές περιπτώσεις, να αναστείλλουν τη συνταγογράφηση φαρμάκων (Πλαίσιο 4.5). Στις Η.Π.Α., η έρευνα έχει δείξει ότι η συστηματοποιημένη βάσει υπολογιστών πρακτική των κλινικών και των συστημάτων υποστήριξης των αποφάσεων μπορεί ουσιαστικά να ελαττώσει την επίπτωση των σοβαρών φαρμακευτικών λαθών. Παρά ταύτα, η υιοθέτηση πρωτοβουλιών που αφορούν στην πληροφορική προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος που σχετίζεται με τα φάρμακα έχει ελαττωθεί. Σήμερα, οι μελέτες έχουν γενικώς κατευθυνθεί σε συγκεκριμένα πεδία και ελάχιστα στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, στην οποία λαμβάνει χώρα η μεγάλη πλειοψηφία των συνταγογραφήσεων. Παρ όλα αυτά, η ασφάλεια των πρωτοβουλιών της πληροφορικής δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Όπως άλλες παρεμβάσεις σχεδιάζονται ώστε να βελτιωθεί η ασφάλεια του Πλαίσιο 4.5 Τρόποι με τους οποίους η πληροφορική μπορεί να μειώσει τα λάθη Βελτιώνει την επικοινωνία Κάνει τη γνώση πιο εύκολα προσβάσιμη Απαιτεί στοιχεία-κλειδιά πληροφορίας (όπως τη δόση του φαρμάκου) Βοηθά με τους υπολογισμούς Πραγματοποιεί ελέγχους σε πραγματικό χρόνο Βοηθά με την οπτικοποίηση σε εικόνα (monitoring) Παρέχει υποστήριξη στη διάγνωση-λήψη αποφάσεων ασθενούς, έτσι και εδώ υπάρχει η ανάγκη διαβεβαίωσης ότι θα γίνει εκτεταμένη αξιολόγηση πριν την πράξη. Πρόσφατη εργασία έδειξε ότι τα χαρακτηριστικά ασφάλειας μιας μεγάλης αναλογίας υπολογιστικών συστημάτων που χρησιμοποιήθηκαν στις ιατρικές πρακτικές στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν κλινικά σημαντικές αδυναμίες και μπορεί να αποτύχουν να προειδοποιήσουν τους συνταγογράφους σε καταστάσεις που θα πρέπει να τους προειδοποιήσουν. Επιπλέον, υπάρχει σήμερα ένας αριθμός μελετών που αναφέρει ότι ιατροί κλείνουν τα προγράμματα ειδοποίησης των υπολογιστών όσον αφορά στις αλληλεπιδράσεις των φαρμάκων όταν προβαίνουν σε συνταγογραφήσεις. Σε μια μελέτη του Ηνωμένου Βασιλείου, το 1/5 των γενικών ιατρών που απάντησαν στην έρευνα παραδέχτηκε ότι παρακάμπτει τις επισημάνσεις για τις αλληλεπιδράσεις των φαρμάκων, χωρίς να τις εξετάζει κατάλληλα. Στο νοσοκομειακό περιβάλλον, μια μελέτη από το Ηνωμένο Βασίλειο που έλαβε υπ όψιν χειρουργημένους ασθενείς από την προεγχειρητική αξιολόγησή τους μέχρι το εξιτήριό τους έδειξε ότι η πλειοψηφία των λαθών στα φάρμακα έγινε στη φάση των συνταγογραφήσεων μέσω υπολογιστή κατά τη στιγμή του εξιτηρίου. Βιβλιογραφία Audit Commission. A Spoonful of Sugar: Medicines Management in NHS Hospitals. Audit Commission, London, Bates DW, Gawande AA. Improving safety with information technology. N EnglJ Med 2003; 348: Berman A. Reducing medication errors through naming, labelling and packaging. J Med Syst 2004; 28: Cousins D. Safe medication initiatives - sustaining good practice. Hospital Pharmacist 2006; 13: Sandars J, Esmail A. Threats to Patient Safety in Primary Care: A Review of the Research into the Frequency and Nature of Error in Primary Care. Department of Health, London, (www. pcpoh. bham. ac. uk/ publichealth/psrp/pdf/sanders_esmail_threats. pdf). Smith J. Building a Safer NHS for Patients: Improving Medication Safety. Department of Health, London, 2004 (http: //www. dh. gov. uk/ PublicationsAndStatistics/Publications/PublicationsPolicyAndGuidance/ PublicationsPolicyAndGuidanceArticle/fs/en?CONTENT_ ID= &chk=PH2sST). Πηγές Institute for Safe Medication Practices (www. ismp. org). National Patient Safety Agency (www. npsa. nhs. uk). Saferhealthcare (www. saferhealthcare. org. uk). Ευχαριστίες Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον Καθηγητή Carmel Hughes για την παροχή στοιχείων που αφορούν στα σπίτια νοσηλείας.

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα

Εντατικές στην... Εντατική!

Εντατικές στην... Εντατική! Author: Theodora Tsoli National nominee for Greece Media: BHMA Newspaper, 03/05/2009 Εντατικές στην... Εντατική! Λάθη κατά συρροήν γίνονται στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας όλου του κόσµου, όπως προέκυψε

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

www.tuvaustriahellas.gr 1

www.tuvaustriahellas.gr 1 1 ΕΝ 15224 & ΟΙ 8 ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ISO 9001:2008 ΑΡΧΗ 1: Εστίαση στον πελάτη ΑΡΧΗ 2: Ισχυρή διοίκηση - ηγεσία ΑΡΧΗ 3: Ενεργής συμμετοχή εργαζομένων ΑΡΧΗ 4: «Διεργασιακή»

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικά σφάλµατα. Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης

Ιατρικά σφάλµατα. Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης Ιατρικά σφάλµατα Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης ιευθυντής, Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Καθηγητής Παθολογίας, Tufts University School of Medicine, Boston, USA Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ. Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α.

ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ. Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α. ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Ν. Πολύζος Γενικός Γραμματέας Υ.Υ.Κ.Α. τομέας των υπηρεσιών υγείας οδηγία CEN/TS 15224: 2005 1. ανθρωποκεντρική εστίαση (στο κάθε ασθενή χωριστά), 2. ηγεσία

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε.

Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Ασφάλεια στις ιατρικές πράξεις: Ακριβή πολυτέλεια ή προσιτή αναγκαιότητα; Δρ. Φιλήμων Τυλλιανάκης Διευθυντής Marketing ΜΑΓΕΙΡΑΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ Α.Ε. Μικρά γεγονότα της καθημερινότητάς μας, μπορεί να προκαλέσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ: 2 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 3 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΑΝΤΑ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ:

1 ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ: 2 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 3 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΑΝΤΑ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ: ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α (συμπληρώνεται από τους προϊσταμένους των Τμημάτων Κοινωνικής Εργασίας) ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, ΣΤΑ 1 ΕΠΩΝΥΜΙΑ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ: 2 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 3 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Έκδοση 1.0

ΥΛΙΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Έκδοση 1.0 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΕΘΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Μεσογείων 284, 155 62 Χολαργός www.eof.gr ΥΛΙΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD.

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD. Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα M.G.Koutras,MD. Τι είναι το ehealth? What Is ehealth (3): A Systematic Review of Published Definitions. Hans Oh et al, J Med Internet Res 2005;7(1).

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡολοΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Ο ΡολοΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ο ΡολοΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΜΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΓΝΩΣΕΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ- Η Ελληνική Εμπειρία Ε. Πέτρακα 1, Μ. Κριτσιώτη1, Σ. Βαλσάμη 2, Ι. Καλαντζής1, Α. Τραυλού3, Ε. Γρουζή4 1 ΝΥ Αιµοδοσίας,

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις στην περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος και στο φύλλο οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις πρόκειται να ενσωματωθούν στην έγκυρη Περίληψη των Χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΣ -ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΑΡΘΡΩΝ ΣΤΗΝ ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ PUBMED ΜΕ ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ, ΑΠΟΔΟΣΗ, ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΛΛΙΑΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λοχαγός, Νοσηλεύτρια Ψυχικής Υγείας M.Sc Πληροφορική Υγεία Μεταπτυχιακή φοιτήτρια Διοίκησης Μονάδων Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρότυπο εξωνοσοκομειακής αντιμετώπισης της επιδημίας του ιού Η1Ν1 από τους SOS Ιατρούς στην Ελλάδα.

Ένα πρότυπο εξωνοσοκομειακής αντιμετώπισης της επιδημίας του ιού Η1Ν1 από τους SOS Ιατρούς στην Ελλάδα. Ένα πρότυπο εξωνοσοκομειακής αντιμετώπισης της επιδημίας του ιού Η1Ν1 από τους SOS Ιατρούς στην Ελλάδα. Σπυρίδων Μπάρμπας, Θεόδωρος Σπυρόπουλος, Γεώργιος Πέππας, Γεώργιος Θεοχάρης Πανδημική γρίπη τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Ψαλτοπούλου Θεοδώρα Παθολόγος, Επίκουρη Καθ. Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Α. Σχεδιασμός ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ HELLAS HEALTH IV 1 Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής Οκτώβριος 2011 Τύπος μελέτης: Ποσοτική έρευνα με προσωπικές συνεντεύξεις σε νοικοκυριά με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου.

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ

ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ HIV ΛΟΙΜΩΞΗ: ΓΝΩΣΗ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟΝ ΤΡΟΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΥΜΠΑ ΕΥΔΟΚΙΑ ΜΑΝΔΕΛΗ ΕΛΕΝΗ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: Α. ΠΑΠΟΥΤΣΗ ΟΡΙΣΜΟΙ Ορισμός AIDS: Acquired Immune

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ

ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008. Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ 121/2008 Άρθρο 1 - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟΣ Καθορίζονται ενιαία για τον Οργανισμό Περίθαλψης Ασφαλισμένων του Δημοσίου (ΟΠΑΔ) και όλους τους φορείς και κλάδους ασθένειας αρμοδιότητας Γενικής

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων. Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας

Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων. Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας Η επίδραση των ΚΕΝ στους προϋπολογισμούς των Νοσοκομείων Εισηγητής: Θωμάς Χ. Λάζαρης Οικονομολόγος Υγείας Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας 1 Δομή εισήγησης Η εργασία εντάσσεται στην θεματική ενότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/2015 (30 Νοεμβρίου 06 Δεκεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 49/215 (3 Νοεμβρίου 6 ) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 215-216 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα 4/215

Διαβάστε περισσότερα

Ο Έλεγχος της απάτης, της κατάχρησης και των λαθών στις υπηρεσίες υγείας

Ο Έλεγχος της απάτης, της κατάχρησης και των λαθών στις υπηρεσίες υγείας Ο Έλεγχος της απάτης, της κατάχρησης και των λαθών στις υπηρεσίες υγείας Σωτήρης Παπασπυρόπουλος MD, MSc Πρόεδρος ΔΣ & Δ/νων Σύμβουλος ACCURATE Health Auditing & Consulting Τι είναι ασφαλιστική απάτη και

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Παράρτημα III Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους των πληροφοριών προϊόντος Σημείωση: Οι αλλαγές στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών Προϊόντος και του Φύλλου Οδηγιών Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΙΩΝ CYPRUS NURSES AND MIDWIVES ASSOCIATION Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 Κανονισμοί δυνάμει της παραγράφου (στ) του άρθρου 22 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη

ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΡΑΠΕΖΑ: ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΟΠΥΥ: Ένας χρόνος λειτουργίας. Προβλήµατα και οφέλη Κυριάκος Σουλιώτης Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Υγείας Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου Φωτεινή Γιαλαµά Υποψήφια Διδάκτωρ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ, ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ Φ. ΚΑΛΥΒΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Παιδίατρος- Ιατρός Δημόσιας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων... 15. Εισαγωγή... 19

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων... 15. Εισαγωγή... 19 YpiresYgeias04Dior_Layout 1 8/28/14 10:41 PM Page 9 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευρετήριο διαγραμμάτων-πινάκων.......................... 15 Εισαγωγή............................................. 19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΘΕΩΡΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις

Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Βελτιώνοντας την Απόδοση Μάρκετινγκ & Πωλήσεων στις Φαρμακευτικές Επιχειρήσεις Γεώργιος Ι. Αυλωνίτης, Καθηγητής Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Νικόλαος Γ. Παναγόπουλος, Λέκτορας Μάρκετινγκ Ο.Π.Α. Το δυναμικό πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Εβδομάδα 2/2013 (7-13 Ιανουαρίου 2013) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2012-2013 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com

Δελτίο Τύπου. Για περισσότερες πληροφορίες: www.boehringer-ingelheim.com Η εμπαγλιφλοζίνη είναι το μόνο φάρμακο για το σακχαρώδη διαβήτη που έχει δείξει στατιστικά σημαντική μείωση τόσο του καρδιαγγειακού κινδύνου όσο και του καρδιαγγειακού θανάτου, σε μελέτη ειδικά σχεδιασμένη

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ».

ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». Αθήνα, 14 Μαΐου 2015 ΒΙΟ-ΟΜΟΕΙΔΗ (Biosimilars) ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ: «ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΛΛΑ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ». ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα φάρμακα μετά από ένα χρονικό διάστημα 10-15 ετών χάνουν την «πατέντα» τους, δηλαδή η δραστική

Διαβάστε περισσότερα

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ

AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΣΘΜΑΤΟΣ & ΚΥΗΣΗΣ AΣΘΜΑ ΚΑΙ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Το άσθμα είναι ένα από τις πιο συχνές νόσους που περιπλέκει την εγκυμοσύνη. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν πως περίπου 8-10% των εγκύων έχουν άσθμα και μπορεί να επηρεάσει την εγκυμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 26/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Ενότητα: Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δημοσιοποίησης του ΣΦΕΕ Οκτώβριος 2014

Κώδικας Δημοσιοποίησης του ΣΦΕΕ Οκτώβριος 2014 Κώδικας Δημοσιοποίησης του ΣΦΕΕ Οκτώβριος 2014 Αρχές Χρηστής Διακυβέρνησης στον φαρμακευτικό κλάδο Οι σχέσεις μεταξύ των φαρμακευτικών επιχειρήσεων και των επαγγελματιών υγείας έχουν βαθιά και θετική επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ.

ΑΔΑ: ΒΛ4ΞΘ-ΞΚΨ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ. Αθήνα, 28-3-2013 Αρ. Γ.Π. οικ. ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Ταχ. Δ/νση : Αριστοτέλους 17 Ταχ. Κώδικας : 101 87 Πληροφορίες : Κ. Βουρλιώτου Αθ. Λύτρα Αικ. Δαμίγου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την εντόπιση Προβλημάτων που Σχετίζονται με τα Φάρμακα όπως αυτά ανιχνεύονται από την πλευρά του Φαρμακοποιού

Έρευνα για την εντόπιση Προβλημάτων που Σχετίζονται με τα Φάρμακα όπως αυτά ανιχνεύονται από την πλευρά του Φαρμακοποιού Thesis Presentation Έρευνα για την εντόπιση Προβλημάτων που Σχετίζονται με τα Φάρμακα όπως αυτά ανιχνεύονται από την πλευρά του Φαρμακοποιού 30/9/2010 Διπλωματική εργασία του φαρμακοποιού Τερζή Αναστάσιου

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009

Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Σοβαρό άσθμα: Μαθήματα από το παρελθόν Λύσεις για το παρόν Προοπτικές για το μέλλον Βόλος, Απρίλης 2009 Kόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας από τη Γεωργία Παυλάκου Αντωνίου Πνευμονολόγο 2007: 300

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 13/2015 (23 29 Μαρτίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2014-2015 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 41/2015 (05 11 Οκτωβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 41/2015 (05 11 Οκτωβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 41/2015 (05 11 Οκτωβρίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε την εβδομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

BREAST SCREENING The Facts

BREAST SCREENING The Facts BREAST SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΣΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση µαστού; Η εξέταση µαστού (µαστογραφία) είναι µια ακτινογραφία των µαστών. Η εξέταση µαστού µπορεί να ανιχνεύσει όγκους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Στοιχεία προγράμματος ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Πρωτόκολλα και διαδικασίες (διοικητικές, ιατρικές, νοσηλευτικές) στις Δημόσιες Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015)

Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015) Εβδομαδιαία Έκθεση Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης Eβδομάδα 44/2015 (26 Οκτωβρίου 01 Νοεμβρίου 2015) Η επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2015-2016 σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και στην Ελλάδα ξεκίνησε

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες,

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, διέπεται από τις αρχές του προτύπου Beveridge. «το κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM).

Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή των νοσούντων στη λήψη αποφάσεων για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου τους (Shared Decision Making SDM). Η συμμετοχή στη θεραπεία είναι πράξη θάρρους Οι πρώτες καταγραφές συμμετοχής νοσούντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Πώς µπορώ να λάβω ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο;

Πώς µπορώ να λάβω ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο; Πώς µπορώ να λάβω ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο; March 2012 1 Τι είναι ο Γενικός Ιατρός (GP); Για να μπορείτε να λάβετε ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο πρέπει να έχετε εγγραφεί στο ιατρείο γενικής ιατρικής στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΑΓΚΑΛΑΣ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΝΕΣΤΙΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Γ.Ν.Θ. Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να θεραπευθεί, και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν.

Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας. Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Γερογιάννη Σταυρούλα Νοσηλεύτρια ΤΕ, Λειτουργός Δημόσιας Υγείας Παναγιώτου Μαρία Νοσηλεύτρια ΤΕ, Προϊσταμένη Μ.Τ.Ν. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού Γ.Ν.Α Αλεξάνδρα Εξωσωματική τεχνική Αφαίρεση μεγάλου όγκου πλάσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα