Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΠΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΠΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑΣ"

Transcript

1 157 Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΑΠΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΟΥΛΟΥΜΠΑΡΙΤΣΗΣ Εἰσαγωγὴ Τριάντα περίπου αἰῶνες χωρίζουν τὴν ἑλληνικὴ ἀρχαϊκὴ ἐνόραση τοῦ κόσμου καὶ τὴν τεχνικοοικονομικὴ δομὴ τῆς ἐποχῆς μας. Ἡ ἀπόσταση εἶναι ἀπέραντη καὶ τὰ περιεχόμενα τῶν δύο πολιτισμῶν φαίνονται ἀσυμβίβαστα. Ἐκεῖνο ποὺ διαχωρίζει τὶς δύο ἐποχὲς εἶναι ἡ πολυδιάστατη ἱστορικότητα, μὲ διαδοχικὲς πολιτισμικὲς παρεμβά σεις, τομὲς καὶ ἀνακατατάξεις, οἱ ὁποῖες κατέληξαν στὴ σημερινὴ παγκοσμιοποίηση. Παρὰ ταῦτα, κάτι τὸ κοινὸ τὶς χαρακτηρίζει: Ἡ πολυπλοκότητά τους. Φυσικά, πρόκειται γιὰ δύο διαφορετικὰ εἴδη πολυπλοκοτήτων. Ἡ διαπίστωση ἔχει σημασία διότι γίνεται σήμερα λόγος κυρίως γιὰ τὴν πολυπλοκότητα στὶς ἐπισ τῆμες, σὲ ἀντίθεση μὲ τὶς πάγιες θέσεις τὶς κλασσικῆς φυσικῆς, δηλαδὴ μὲ τὴν προ βολὴ τῆς ἀβεβαιότητας, τῆς ἀταξίας, τοῦ τυχαίου, τῆς ἀντίφασης, τῆς αὐτοοργάνωσης, τῆς ἀνάδρασης, κτλ. Παρὰ ταῦτα διαπιστώνουμε ὅτι ἡ πολυπλοκότητα παρουσιάζει εὐρύτερο φάσμα, καὶ φαίνεται νὰ διαγράφει τὸ νέο πεδίο τῆς μελλοντικῆς μεταφυ σικῆς ὅπως τὸ ἔδειξα στὸ βιβλίο μου, Ἡ ἐγγύτητα καὶ τὸ πρόβλημα τοῦ ἀνθρωπίνου πόνου (στὴ γαλλική, Βρυξέλλες 2005). Περιέργως δὲν βρῆκε ἀκόμα ἀπήχηση στὴ φιλοσοφία, ἐνῶ συνήθως εἶναι πρωτοπόρος σὲ εὑρήματα ἐπιστημο λογικῆς ἢ μεταφυσικῆς φύσης. Τὸ θέμα ποὺ προτείνω νὰ ἀναπτύξω ἐδῶ εἶναι ἕνα εἶδος προσχεδίου, ἀξιοποιημένο ἀπὸ ἱστορικὴ πλευρά, αὐτῆς τῆς προβληματικῆς, στὴν ὁποία ἔχει ἐμπλακεῖ ἡ ἑλληνικὴ φιλοσοφία ἀπὸ τὴν

2 158 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΡΙζΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡωΠΗΣ ἐποχὴ τῆς γέννησής της, καὶ ἡ ὁποία, νομίζω, μπορεῖ νὰ συνεισφέρει πολλὰ ἀκόμη στὴ διασάφησή της. Ἀρχαϊκὴ καὶ σύγχρονη πολυπλοκότητα Ὁ πολύπλοκος ἀρχαϊκὸς κόσμος συγκροτεῖται ἀπὸ τὸ ὁρατὸ σύμπαν, ἀρκετὰ περιορισμένο σὲ ἔκταση, καὶ ἕνα συγκεκριμένο ἀόρατο χῶρο, κατοικημένο ἀπὸ θεούς, δαίμονες, ψυχὲς ἡρώων καὶ ἀνθρώπων. Ἡ μεταξύ τους περιπλοκὴ ἐκφράζεται μὲ πολιτισμικὲς προσεγγίσεις καὶ δραστηριότητες ποὺ χρησιμοποιοῦν μυθικὲς ἀφηγή - σεις καὶ τελετουργικὲς ἱεροπραξίες. Οἱ πρακτικὲς αὐτὲς καταφεύγουν σὲ ἰδιαίτερη λογική, ἡ ὁποία ἐμπλέκει ἀμφίσημους λόγους μὲ ἄφθονη εἰκονολογικὴ παρουσία καὶ φαντασία. Ἀπὸ τὴν ἄποψη τῆς θρησκείας, τὰ πράγματα καὶ οἱ πράξεις ἐπιφορτίζονται μὲ αὐτὸ ποὺ ἀποκαλοῦμε «τὸ ἱερό», στὴν κυριολεκτικὴ καὶ αἰνιγματική του σημασία καὶ ὄχι στὴ μεταφορικὴ ποὺ χρησιμοποιοῦμε πολλὲς φορὲς σήμερα. Ἀπὸ δὲ τὴν πλευρὰ τῆς πολιτικῆς, κυριαρχεῖ εἴτε ἡ «ποιμενικὴ» πρακτικὴ εἴτε ἡ «ἱεραρχικὴ» διακυβέρνηση τῆς κοινωνίας μὲ δυναμικὴ ἐπίδραση ἀοράτων παραγόντων πάνω στὴν ἀτομικὴ καὶ συλλογικὴ ζωή. Ἀντίθετα, ἡ σύγχρονη τεχνικοοικονομικὴ δομὴ τοῦ κόσμου περιπλέκει τὴν τεχνολογικὴ πρόοδο μὲ τὴν ἐμπορευματοποίηση σχεδὸν τῶν πάντων. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ οἰκονομικὸς παράγων προσθέτει καὶ ἐντυπώνει τὸ στίγμα του σὲ κάθε πράγμα ἢ πράξη οἰκοδομώντας μεταβαλλόμενη καὶ καταναλωμένη πραγματικότητα, ἡ ὁποία ἐπιδρᾶ πάνω στὴ φύση καὶ κλονίζει τὸ οἰκοσύστημά μας. Στὸ πολιτιστικὸ πλαίσιο, ἡ τεχνικοοικονομία μεταμορφώνεται ἀπὸ ὄργανο τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ ἦταν ἄλλοτε ἡ τέχνη, σὲ αὐτόνομη δύναμη. Αὐτὸ δὲν τὴν ἐμποδίζει νὰ εὐνοεῖ καὶ νὰ ἐκμεταλλεύεται τὴν ἀπεριόριστη ἐξερεύνηση τόσο τοῦ σύμπαντος ὅσο καὶ τοῦ μικροσκοπικοῦ χώρου. Διαμορφώνει συνεπῶς καὶ ἐκείνη ἀόρατο κόσμο, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν κατοικεῖται ἀπὸ ἀλλογενεῖς ὀντότητες ἀλλὰ συνίσταται ἀπὸ σωματίδια φυσικά (ὅπως π.χ. τὰ κβάντα), ἢ τεχνικά (ὅπως π.χ. τὰ δημιουργήματα τῆς νανοτεχνολογίας), ἢ ἀκόμα ἀπὸ ἀνθρώπι νες συνέργειες ποὺ ἐξυπηρετοῦν οἰκονομικὰ συμφέροντα τὰ ὁποῖα ἔχουν καὶ πολιτικὸ ἀντίκτυπο. Αὐτὴ ἡ πρωτόγνωρη κατάσταση δημιουργεῖ μιὰ παράδοξη ἀντινομία στὴ συγχρονικότητα μας δηλαδὴ στὴν ἐποχιακὴ δομὴ στὴν ὁποία συνυπάρχουν ἡ τεχνι κοοικονομία καὶ ἡ δημοκρατία. Σύμφωνα μὲ τὴν ἀντινομία, ἡ μεταμόρφωση τῆς τεχνικοοικονομίας σὲ δύναμη ἀφαιρεῖ ἀπὸ

3 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ 159 τὴ δημοκρατία μέρος τῆς αὐτονομίας της, προωθώντας σιωπηρὰ τὴν τεχνοκρατικὴ καὶ ὀλιγαρχικὴ διακυβέρνηση τοῦ κόσμου. Παραδόξως, παρ ὅλες τὶς οὐσιώδεις διαφορές τους, οἱ δύο μορφὲς πολυπλοκό τητας παρουσιάζουν δομικὲς ἀναλογίες τόσο στὴν ὕπαρξη ἀόρατης πραγματικό τητας μὲ ἐπιδράσεις ἐπάνω στὴν ἀνθρώπινη ζωὴ ὅσο καὶ στὴν ἱεράρχηση τῆς πολιτικῆς πράξης. Ἀπὸ τὶς ἐπιφορτίσεις τῆς καθεμίας μὲ ἐπιπρόσθεση ἀξιῶν ποὺ ἐπέδειξα, δηλαδὴ τὴν ἱερατικὴ σύσταση γιὰ τὴν ἀρχαϊκὴ νοοτροπία καὶ τὴν οἰκονο μικὴ γιὰ τὴ σύγχρονη, συνεπάγονται διαφορετικὲς συμπεριφορὲς μὲ ἀλλοτριώσεις. Ἡ διαφορὰ ἐξηγεῖται ἀπὸ τὴ χρονικὴ ἀπόσταση ποὺ δὲν ἔπαψε νὰ ἀπομακρύνει τὴ μιὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη, μὲ ἱστορικὲς μεσολαβήσεις καὶ μεταστάσεις ἀλλὰ καὶ μὲ ἐπιστη μολογικὲς ἀνατροπές, ὅπως ἡ χρήση, θὰ δοῦμε, ἄλλων μοντέλων ἢ παραδειγμάτων, ὅπως τῆς ἁπλότητας καὶ τῆς πολλαπλότητας, τὰ ὁποῖα ὁδήγησαν, μετὰ ἀπὸ ἄφθονες πολιτισμικὲς ἐπιλογὲς ἢ ἐξαναγκασμούς, στὴ σημερινὴ πα γ - κοσμιοποίηση. Μπορῶ ἤδη νὰ ὑπογραμμίσω ὅτι ἡ ἑλληνικὴ σκέψη καθιέρωσε καὶ διέδωσε διαχρονικὰ τὰ δύο αὐτὰ μοντέλα, τὰ ὁποῖα ἐπέτρεψαν τὴ μεταμόρφωση τοῦ παραδείγματος τῆς πολυπλοκότητας, μὲ γνώμονα τὴν προβολὴ ὅλο καὶ πιὸ ξεκάθαρου νοήματος στὶς σχέσεις μας μὲ τὸν κόσμο. Οἱ πρωτογενεῖς ἀνατροπὲς τῆς ἑλληνικῆς σκέψης Στηριζόμενος στὰ προκείμενα, θεωρῶ ὅτι ἡ πρώτη ἱστορικὴ προσφορὰ τῆς ἑλληνικῆς σκέψης, ποὺ ἐκκίνησε τὴν εὐρωπαϊκὴ ἱστορία ὑπὸ τὴν ἐπίδραση τοῦ μοντέ λου τῆς ἁπλότητας, εἶναι ἡ αὐτονομία ποὺ ἀπέδωσε στὴν πολιτικὴ ὁ Σόλων, διαφορο ποιώντας τὸ ἀνθρώπινο ἀπὸ τὸ θεϊκό, καὶ ἡ ἀπελευθέρωση τῶν καταχρεωμένων πολιτῶν μὲ τὴν ἀκύρωση τῶν χρεῶν καὶ τὶς ὑποθῆκες ποὺ τοὺς εἶχαν μεταμορφώσει σὲ δούλους. Μὲ κίνητρο τὴν ἁπλοποίηση τῶν ἀποφάσεων ὑπὲρ τῶν πολιτῶν, ὁ Σόλων ἐπεξεργάστηκε νομικὸ πλαίσιο στὴν πολιτεία μὲ κριτήριο τὸ σεβασμὸ τῆς ἀνθρώπινης ἀξιοπρέπειας. Ἡ πρωτοβουλία του ὑπῆρξε ἡ ἀφετηρία τῆς δημοκρατικῆς πορείας τῆς Ἀθήνας, πρὶν ἀπὸ τὶς καθοριστικὲς τοπολογικὲς ἐπιλογὲς τοῦ Κλεισθένη (μὲ τὴ διαίρεση τῶν δήμων) καὶ τοῦ Περικλῆ (μὲ τὴν προβολὴ τῶν διαβουλεύσεων καὶ τῶν κοινωνικῶν προσφορῶν). Ἀπὸ μεταφυσικὴ ἄποψη, οἱ πρωτοβουλίες τῶν Σοφῶν πῆραν τὴν τελική τους μορφὴ μὲ τὸ ἀπόφθεγμα τοῦ Πρωταγόρα, σύμφωνα μὲ τὸ ὁποῖο ὁ ἄνθρωπος εἶναι μέτρο τῶν πάν-

4 160 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΡΙζΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡωΠΗΣ των. Ἂν χρειάστηκαν αἰῶνες γιὰ νὰ συνειδητοποιήσουμε ὅτι τὸ δημοκρατικὸ καθεστὼς εἶναι ἐκεῖνο ποὺ ἁρμόζει καλύ τερα στὴν ἀνθρώπινη ἐλευθερία καὶ ἀξιοπρέπεια, ἀπομένει ὡστόσο ἀκόμη δρόμος γιὰ νὰ ἐπιβληθεῖ ἡ ἀπαραίτητη αὐτονομία τῆς πολιτικῆς ἀντίκρυ σὲ ἱεραρχικὲς ἢ ὀλιγαρχικὲς ἐξουσίες, ὅπως ἄλλοτε τῆς Ἐκκλησίας ἢ τοῦ Στρατοῦ καὶ σήμερα τῆς τεχνικοοικονομικῆς κυριαρχίας. Τὸ ζητούμενο εἶναι πῶς θὰ κατορθώσουμε νὰ τὴν ἐλέγχουμε καὶ νὰ μετατρέψουμε τὰ ἐπιτεύγματά της σὲ ὄργανο τῆς κοινωνίας πρὸς ὄφελος ὅλων τῶν πολιτῶν καὶ ὄχι μεμονωμένων συμφερόντων. Παράλληλα μὲ τὴν πολιτικὴ συνεισφορά της, ἡ ἑλληνικὴ σκέψη δημιούργησε καὶ δεύτερο ρῆγμα στὸν ἀρχαϊκὸ πολιτισμό. Στὴν ἴδια ἐποχή, ἄλλοι σοφοὶ (ποὺ ἀποκαλοῦμε ἐσφαλμένα «φιλοσόφους») ἐξήγησαν τὸ γίγνεσθαι καὶ τὴ διαμόρφωση τοῦ κόσμου ἁπλοποιώντας τολμηρὰ τὶς φυσικὲς διαδικασίες. Θεώρησαν ὅτι τὰ πολλὰ «ἐόντα» ἔχουν παροδικὴ ὕπαρξη, ἐνῶ προέρχονται, μὲ διαδοχικὰ στάδια, ἀπὸ μιὰ καὶ μοναδικὴ ἀρχή, μιὰ φύση ποὺ διαπλάθεται καὶ ἀναπτύσσεται ποικιλοτρόπως. Ὅμως, ἡ ἀναγωγὴ τῶν πολλῶν σὲ μιὰ ἀρχή, ὁποιαδήποτε καὶ ἂν εἶναι αὐτή, δηλαδὴ τὸ ὕδωρ ποὺ εἰσήγαγε ὁ Θαλῆς, τὸ ἑνωτικὸ ἄπειρο τοῦ Ἀναξίμανδρου, ὁ ἀὴρ τοῦ Ἀναξιμένη καὶ τὸ πῦρ τοῦ Ἡράκλειτου, προκάλεσε ἀμφισβητήσεις. Ἡ κριτικὴ δὲν ἀφορᾶ, ὡστόσο, τὴν προαγωγὴ τοῦ παραδείγματος τῆς ἁπλότητας, τὸ ὁποῖο φάνηκε ὡς σωτήριο γιὰ τὴ νοηματικότητα τῆς πραγματικότητας, ἀλλὰ σκοπεύει τὶς λογικές του συνέπειες, ὅπως ἡ παράλογη προέλευση τῶν πολλῶν ἀπὸ μιὰ μόνο ἀρχή, γιατὶ αὐτή, οὔσα μιὰ καὶ μοναδική, προϋποθέτει ταυτότητα δίχως δυνατότητα γένεσης. Τὴ λύση τὴν ἑδραίωσε ὁ Παρμενίδης, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ ὁ πρωτεργάτης αὐτῆς τῆς κριτικῆς. Πρότεινε, ὡς θεμέλιο τοῦ γίγνεσθαι, δυαδικὴ ἀρχὴ μὲ τὸ πῦρ καὶ τὴ γῆ, διαμορφώνοντας τὴ φυσικὴ τῆς μείξης (ἢ τῆς σύνθεσης) καὶ τοῦ διαχωρισμοῦ (ἢ τῆς ἀποσύνθεσης). Ἄνοιξε τὸ δρόμο στὸν Ἐμπεδοκλῆ, ὁ ὁποῖος υἱοθέτησε τέσσε ρις ὀντότητες (πῦρ, ἀήρ, ὕδωρ καὶ γῆ), στὸν Ἀναξαγόρα, ποὺ διαίρεσε τὴν ὕλη στὸ ἄπειρο (μὲ ἑτερογενῆ «χρήματα»), καὶ εἰσῆγε συγχρόνως ὁμοιογενὲς «χρῆμα», «νοῦ», ἐπειδὴ διακοσμεῖ τὸν κόσμο ἐπιτρέποντας τὴ νοητικὴ γνώση τῶν παραγομένων πραγμάτων, καὶ στοὺς Λεύκιππο καὶ Δημόκριτο, τοὺς ἐμπνευστὲς τῆς θεωρίας τῶν «ἀτόμων», στὴν ὁποία θὰ ἐπανέλθει στὴν ἐποχή μας. Μὲ τὴ δημοκρίτεια καὶ τρίτη προσφορὰ τῆς ἑλληνικῆς σκέψης στὴν παγ κόσμια φιλοσοφία καὶ ἐπιστήμη, καθιερώθηκε καὶ ἡ ἀξία τοῦ

5 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ 161 μοντέλου τῆς πολλα πλότητας πλάι στὸ μοντέλο τῆς ἁπλότητας, ἄσχετα ἂν ἡ ἀναγωγὴ κάθε μορφῆς πολλοῦ στὸ ἀπόλυτο Ἕνα ἢ σὲ κάποιο εἶδος Ἑνὸς θὰ κυριαρχήσει μέχρι τὴν ἐποχή μας, καὶ πιὸ συγκεκριμένα μέχρι τὸ μεταμοντερνισμὸ ποὺ ἀντέδρασε στὴν κυριαρχία τοῦ Ἑνὸς καὶ τοῦ Ὅλου μὲ τὴν προαγωγὴ τῶν πολλῶν καὶ τῆς διαφορᾶς εἶναι ἀλήθεια, μὲ μιὰ ἱστορικὴ πρόσκαιρη παρένθεση τὴν περίοδο τῆς Ἀναγέννησης. Ἡ πλατωνικὴ ἐπιστροφὴ στὸ παράδειγμα τῆς πολυπλοκότητας Στὴν Ἀρχαιότητα καὶ τὸν Μεσαίωνα, ἀκόμα κι ὅταν ἡ πολλαπλότητα ἐπιδεχό ταν θεολογικὴ ἢ μεταφυσικὴ ὑποστήριξη, ὅπως π.χ. στὸν ἑλληνορωμαϊκὸ πολυ θεϊσμὸ ὅπου διέπονταν ὅλα τὰ ὄντα ἀπὸ πολλὲς ἀρχές (οἱ θεοί), ἢ στὴ θεολογία τοῦ Achard de Saint Victor, ποὺ ἐπινόησε ἐνδόμυχη πολλαπλότητα στὸν Θεό, ὅλα ὑπάγονταν σὲ τελευταία ἀνάλυση στὸ (ἄρρητο ἢ Τριαδικὸ) Ἕνα καὶ στὴν ἔσχατη ἑνότητα. Αὐτὴ ὅμως ἡ ἱστορικὴ τοποθέτηση, ἡ ὁποία ἐπικύρωσε τὴν ὑπεροχὴ τοῦ μοντέλου τῆς ἁπλότητας χωρὶς ὅμως τὸν ἐξοστρακισμὸ τῆς πολλαπλότητας, δὲν πρέπει νὰ ἀποκρύπτει τὴν πολιτισμικὴ παράδοση ποὺ τὴν διέπλασε καὶ ἡ ὁποία ἄρχισε μὲ τὸν Πυθαγόρα ποὺ ἀντέταξε στὴ σοφία τὴ «φιλο-σοφία», μὲ τὴν πεποί θηση ὅτι μόνο ὁ Θεὸς εἶναι σοφὸς ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος μόνον προσδοκᾶ τὴ σοφία. Ἡ ὑποβάθμιση τῆς φιλοσοφίας ἀπέναντι στὴ σοφία, μὲ τὴν πλατωνικὴ θέση ὅτι δὲν εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἀλλὰ ὁ Θεὸς (σὲ πλατιὰ σημασία) ποὺ εἶναι τὸ μέτρο τῶν πάντων, θὰ ἔχει ἐπανειλημμένες ἱστορικὲς ἐπιπτώσεις, μὲ τὴν πεποίθηση ὅτι ὑπολείπεται τῆς θεολογίας. Στὴν ἐποχή μας, λόγω τῆς ἀποθεολογοποίησης τῆς φιλοσοφίας, ἡ ὑπο ταγή της μετατέθηκε στὴν ἐπιστήμη. Ἡ σχέση φιλοσοφίας καὶ ἐπιστήμης κατέληξε στὴν ἰδέα ὅτι ἡ φιλοσοφία εἶναι ἐπιστήμη, καὶ μάλιστα ἀνώτερη ἐπιστήμη, ἢ στὴ συστηματικὴ περιθωριοποίηση τῆς ἐπιστήμης στὴ φιλοσοφία, ἡ ὁποία προτίμησε νὰ προστατεύσει τὴν ἀνεξαρτησία της παρακάμπτοντας τὴν ἐπιστήμη. Ἡ ἐπανανάδυση τῆς πολυπλοκότητας ἐπιβάλλει ἀναθεώρηση καὶ ἐπανεξέταση τῶν σχέσεων τους. Ἡ ἱστορικὴ ἀντιπαράθεση μεταξὺ ἁπλότητας καὶ πολυπλοκότητας εἶναι ὅμως πιὸ περίπλοκη γιατί, ἐνῶ ἡ τέταρτη αὐτὴ συνεισφορὰ τῆς ἑλληνικῆς σκέψης βοή θησε στὴν προαγωγὴ τῆς ἐπιστήμης, τὴν ὁποία στερέωσαν ὁριστικὰ ὁ Πλάτων καὶ οἱ ἐπίγονοί του μὲ γνώμονα τὴν ὑψηλὴ νοηματικότητα καὶ τὴ χειραφέτηση τοῦ ἀνθρώ που μέσω

6 162 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΡΙζΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡωΠΗΣ τῆς παιδείας, συγχρόνως πραγματοποιήθηκε ἐπιστροφὴ στὴν ἀρχαϊκὴ ἐνόραση τοῦ κόσμου, ἡ ὁποία περιπλέκει τὸ ὁρατὸ σύμπαν καὶ τὸ ἀόρατο κατοικη μένο χῶρο (ἀπὸ θεούς, δαίμονες καὶ ψυχές). Ἡ προκειμένη ἀντιφατικὴ ἐπιλογὴ εἶναι ἴσως ἕνα ἀπὸ τὰ μεγάλα παράδοξα τῆς ἱστορίας τῆς γνώσης. Ἐννοῶ ὅτι, ἐνῶ ἡ ἐπι στροφὴ πρὸς τὴν ἀρχαϊκὴ κοσμοθεωρία ὑποθάλπεται ἀπὸ τὴ μαθηματικὴ ἐπιστήμη καὶ τὴ διαλεκτικὴ μέθοδο (ὅπως προσαρμόστηκε στὸ νοητὸ «τόπο» τῶν ἀσωμάτων οὐσιῶν), ἡ ἐπιστήμη ἔγινε ἐγγύηση τῆς ἀξιοπιστίας τῆς ἀρχαϊκῆς ἐξήγησης τῆς πραγματικότητας. Μὲ τόσο ἰσχυρὴ προβολὴ ὁ εὐρωπαϊκὸς πολιτισμός, παρ ὅλες τὶς ἐπιδόσεις τοῦ Ἀριστοτέλη καὶ τῆς ἑλληνιστικῆς φιλοσοφίας, καθυστέρησε νὰ ἀναπ τύξει τὶς ἐπιστῆμες. Ἔδωσε κυρίως ἔμφαση, ὅπως τὸ βλέπουμε στὸν Ἅγιο Αὐγουστίνο καὶ σὲ ἄλλους, στὸ ζήτημα τῆς ψυχῆς καὶ τῆς σωτηρίας της. Ἂν ὅμως παρακάμψουμε τὶς ἐπιπτώσεις αὐτῆς τῆς ἱστορικῆς ἐπιλογῆς, ἡ ὁποία ἀφορᾶ θρησκευτικὲς ἀντιλή ψεις καὶ ὑπαρξιακὰ βιώματα, διαπιστώνουμε ὅτι τὸ πλατωνικὸ οἰκοδόμημα συνδέει τὴν ἀρχαϊκὴ πολυπλοκότητα μὲ τὸ μοντέλο τῆς ἁπλότητας ὅπως ἐμπλέκεται ποικιλοτρόπως στὴ μαθηματικὴ ἀντίληψη καὶ στὴ διαλεκτικὴ ἀνάλυση (κυρίως ὡς μέθοδος τῆς συλλογῆς καὶ τῆς διαίρεσης). Ἡ ἀντιπαράθεση ἀνάμεσα στὰ δύο παραδείγματα ἔχει σημαντικὴ φιλοσοφικὴ σημασία γιὰ τὴν κατανόηση, σήμερα, τῆς προβληματικῆς τῆς πολυπλοκότητας. Ἡ διατήρηση τοῦ μοντέλου τῆς πολυπλοκότητας ἀπὸ τὸν πλατωνισμὸ μέχρι τὸν ἑλληνικὸ (ἢ «ἐθνικὸ») νεοπλατωνισμὸ παρουσιάζει πολλὲς πτυχές. Ἀρκοῦμαι ἐδῶ νὰ τὴν ἀποδώσω μὲ τὸ μύθο τῆς δημιουργίας τοῦ Τίμαιου, ὅπου, ἐνῶ ἴσως ὁ Πλάτων ὑποστηρίζει αἰώνιο κόσμο, ὡστόσο ἐμπλέκει μιὰ μυθικὴ ἀφήγηση δημιουργίας μὲ διαδοχικὲς ἐπεμβάσεις τῆς ἀριθμητικῆς, τῆς γεωμετρίας, τῆς στερεομετρίας καὶ τῆς ἁρμονικῆς, μὲ ἀναφορὲς στὶς Ἰδέες καὶ στὸ Ἀγαθό, οἱ ὁποῖες πλέκουν τὰ στοιχεῖα καὶ τὶς δομὲς τοῦ ὁρατοῦ Σύμπαντος καὶ τῆς ἀόρατης αὐτοκίνητης Ψυχῆς. Μὲ τὴν πολυδιάστατη αὐτὴ μέθοδο ἀποβλέπει στὴν προσέγγιση τῆς πολυπλοκότητας τοῦ κόσμου, ἐνσωματώνοντας συγχρόνως τὸ μοντέλο τῆς ἁπλότητας, τὸ ὁποῖο ἐγγυᾶται τὴ νοηματικὴ καὶ ἐπιστημονικὴ μελέτη τοῦ Ὅλου. Ἀφήνει μάλιστα ἀνοιχτὸ τὸ ἐνδεχό μενο τῆς λειτουργικότητας τοῦ μοντέλου τῆς πολλαπλότητας, ὅπως τὸ καθιερώνει ὁ ἴδιος στὸν Παρμενίδη του, ὅπου ξετυλίγει μὲ ἐννέα ὑποθέσεις τὴν πολλαπλότητα τοῦ ἴδιου τοῦ Ἑνός. Ἔτσι καλλιεργήθηκε τὸ ἔδαφος τοῦ «πολλαχῶς λεγομένου», ποὺ ἐφήρμοσε ὁ

7 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ 163 Ἀριστοτέλης στὸ ἕν, στὸ ὂν καὶ στὸ ἀγαθό, ἀλλὰ μὲ ἔσχατη ἀναφορὰ στὸ Ἕνα ὡς μέτρο τῶν πάντων. Θεωρῶ τὴ διατύπωση αὐτὴ ὡς τὴν πέμπτη σημαν τικὴ προσφορὰ τῆς ἑλληνικῆς σκέψης. Ἂν μοῦ ἐπιτραπεῖ κάποιος ἀναχρονισμός, μπορῶ νὰ πῶ ὅτι ὁ Σταγειρίτης ἐπέτρεψε νὰ διαμορφωθεῖ, ὄχι μόνο ἡ ὀντολογία, ὅπως ὑποστηρίζεται συνήθως, ἀλλὰ καὶ ἡ ἑνολογία (ποὺ μελετᾶ τὶς διάφορες πρακτικὲς τοῦ Ἑνὸς καὶ τῶν Πολλῶν) καὶ ἡ ἀγαθολογία (ποὺ ἐρευνᾶ τὶς πρακτικὲς τοῦ ἀγαθοῦ). Ὁ ἱστορικὸς θρίαμβος τοῦ παραδείγματος τῆς ἁπλότητας Μὲ τὸν Ἀριστοτέλη, τὸν ἱδρυτὴ τῆς λογικῆς καὶ τῆς φυσικῆς ἐπιστήμης, τὸ ἀόρατο ἔχασε κάθε ἐγκυρότητα. Ὁ ἀποκεφαλισμὸς τῆς πλατωνικῆς πολυπλοκότητας καὶ ὁ ἀκρωτηριασμὸς τῆς πολλαπλότητας τῆς ἀτομικῆς θεωρίας καθιέρωσε νέα πρόσβαση στὴ νοηματικότητα παντοῦ ὅπου αὐτὴ εἶναι δυνατή, ἀκόμα καὶ στὸν Θεό, τὸν ὁποῖο ὁ Ἀριστοτέλης θεωρεῖ νοητό. Καθίδρυσε καὶ ἐπιστήμη τοῦ «γίγνεσθαι» (κάτι ἀδύνατο στὴν πλατωνικὴ ὀπτική). Οἱ ἐπιστημολογικὲς πρωτοβουλίες του, ποὺ στερέωσαν τὴ σαφήνεια τοῦ λόγου καὶ τῆς λογικῆς, ἔδωσαν ἐσφαλμένα τὴν ἐντύ πωση (κυρίως στὸν Μεσαίωνα) ὅτι διακυβεύει τὴ πολλαπλότητα πρὸς ὄφελος τῆς ἁπλότητας μὲ σκοπὸ νὰ συλλάβει κυρίως τὰ καθαυτὰ ὄντα μὲ τὴ βοήθεια τῶν αἰτιῶν. Ἀγνοήθηκε ἡ γονιμότατη συμβολή του στὴ βιολογία ὅπου κυριαρχοῦν τὰ ὁμοιομερῆ καὶ ἀνομοιομερῆ, ἢ καὶ ἡ αὐτόματη γένεση, κ.ἄ. Μὲ τὶς διαδικασίες ἁπλοποίησης ὁ Ἀριστοτέλης διαμόρφωσε πολύπλευρη φυσικὴ ἐπιστήμη, ἡ ὁποία συμπεριλαμβάνει τὴ βιολογία καὶ τὴν ψυχολογία. Συγκρότησε ἐπίσης καὶ μεταφυσικὴ μὲ ἀναφορὲς στὴ λογική, χωρὶς τὴν παρέμβαση τῶν μύθων, τῶν μεταφορῶν καὶ τῶν παραδειγ μάτων (προτιμώντας τὶς ἀναλογίες). Τέλος, ἂν περιόρισε τὸ ρόλο τῶν μαθηματικῶν, ὑπογράμμισε ὅμως ὅτι εἶναι ἡ πιὸ ἀκριβὴς ἐπιστήμη γιατὶ ἔχει ἀφαιρετικὴ πρόσβαση στὰ ποσοτικὰ ὄντα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ «συμβεβηκότα» οὐσιῶν ποὺ ἐκφράζουν τὴν καθαυτὸ πραγματικότητα. Ἡ ἀριστοτελικὴ θέσπιση τῆς ἁπλότητας σὲ σχέση μὲ τὴν πολλαπλότητα θὰ ἐπηρεάσει τὸ στωϊκὸ πανθεϊσμό, ὁ ὁποῖος θὰ ἀναπτυχθεῖ στὸ πλαίσιο καινούργιας γόνιμης λογικῆς καὶ φυσικῆς ποὺ ἐμπλέκει πολυπληθεῖς καὶ πολύπλευρες σχέσεις ποὺ ἐπεξηγοῦν τὸ Πᾶν καὶ τὸ Ὅλον. Θὰ ἐπιδράσει καὶ πάνω στὴ μεσαιωνικὴ θεολο γία, κυρίως τοῦ

8 164 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΡΙζΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡωΠΗΣ Ἁγίου Θωμᾶ Ἀκινάτη, ὁ ὁποῖος, παραμερίζοντας τὴν πολλαπλότητα ποὺ συντηρεῖ ἡ ἀριστοτελικὴ σκέψη, ἐξηγεῖ τὸν Θεὸ ὡς ἁπλὸ ὂν καὶ ἀπόλυτη νόηση καὶ περιορίζει τὴ φυσικὴ σὲ νοητικὲς δομὲς χωρὶς τὴν ἀνάλυση τοῦ γίγνεσθαι ὡς γίγνεσθαι. Ἡ προβολὴ τῆς ἀφαίρεσης ἄνοιξε τὸ δρόμο τῆς ἐνσωμάτωσης τῶν μαθη ματικῶν στὴ φυσικὴ τὸν 14ο αἰώνα. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μοντέλου τῆς ἁπλότητας θὰ ἐπιβληθεῖ ἀργότερα, μὲ τουλάχιστον τρεῖς ἱστορικὲς τομὲς ποὺ διάλεξα μεταξὺ πολλῶν ἄλλων, γιατὶ ἀφοροῦν τὴ φυσική, τὴ μεταφυσικὴ καὶ τὴν τεχνολογία. Ἡ πρώτη τομὴ ἔχει σχέση μὲ τὴ φυσικὴ τοῦ Νεύτωνος, ἡ ὁποία, μὲ βάση ὁμοιογενὴ χῶρο καὶ χρόνο, περιόρισε τὴν ἐξήγηση τῶν φαινομένων στὴ ἀρχὴ τῆς ἀδράνειας καὶ σὲ ἁπλὴ μαθηματικὴ διατύπωση. Ἡ ἀπόπειρα νὰ περιοριστεῖ ἡ ἐξήγηση στὸ ἐλάχιστο ἀποκορυφώθηκε μὲ τὴ ντετερμινιστικὴ ἀνάλυση τοῦ κόσμου τοῦ Laplace, λίγο πρὶν διατυπωθεῖ ἡ κινητικὴ θεωρία τῶν ἀερίων τοῦ Maxwell, ποὺ ἄνοιξε τὸν ἀσκὸ τοῦ Αἰόλου ἐπειδὴ ἀμφισβήτησε τὶς μονομερεῖς προβλέψεις. Ὅταν ἡ ἀβεβαιότητα ἔγινε ἀποδεκτὴ ὡς ἐξήγηση τῶν φαινομένων, ἄρχισε ἡ ἀποσύνθεση τῆς ψευδαίσθησης ὅτι στὶς ἐπιστῆμες πρέπει ἀπαραιτήτως νὰ ἀποκλεισθοῦν ἡ ἀντίφαση, ἡ ἀμφισημία, ὁ ἀμφοτερισμός, τὸ ἀπρόβλεπτο... Ἡ ἀποδοχὴ αὐτῶν τῶν παραγόντων κατέγραψε τὶς προϋποθέσεις τῆς θεώρησης τῆς πολυπλοκότητας. Ἡ δεύτερη τομὴ ὀφείλεται στὴν καρτεσιανὴ προβολὴ τοῦ ἁπλοῦ σὲ ἀντίθεση μὲ τὸ σύνθετο, ποὺ τὸν ὁδήγησε στὸ διαχωρισμὸ δύο ὑποστάσεων (substances), τὴν ἀσώματη, ποὺ ἀφορᾶ τὴν ἁπλὴ νόηση καὶ τὸν Θεό, καὶ τὴ σωματική, ποὺ εἶναι αὐτοκίνητη καὶ στέκει ὡς προθάλαμος τῆς μετέπειτα θεωρίας τοῦ αὐτοματισμοῦ. Μέχρι τὸν Καρτέσιο, ἡ κίνηση εἴτε προερχόταν ἀπὸ τὴν αὐτοκινησία τῆς ψυχῆς εἴτε ἀπὸ τὸν Θεό. Ἡ ἀναγωγὴ τῆς πραγματικότητας σὲ ὑποστάσεις (substances), ποὺ θὰ γίνει κεντρικὸ ἀντικείμενο τῆς νεωτέρας φιλοσοφίας, εἶναι ἴσως ἡ σημαντικότερη ἀπόπειρα ἁπλοποίησης τῆς μεταφυσικῆς ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τῆς γέννηση της. Θὰ ἔχει ἐπιπτώσεις σὲ ὅλα τὰ ἐπίπεδα τῆς γνώσης καὶ τῆς πράξης, μέχρι νὰ τὰ κλονίσουν, πέρα ἀπὸ τὶς κατακτή - σεις τῆς φυσικο-χημείας, ἡ ἀνθρωπολογικὴ μελέτη τῶν ἐξω ευρωπαϊκῶν λαῶν καὶ ἡ φροϋδικὴ πρόταση τοῦ ψυχισμοῦ, ποὺ ὑπο μόνευσαν τὶς μονομερεῖς ἐξηγήσεις τοῦ ἀνθρώπου στὶς σχέσεις του μὲ τὴν «πραγματικότητα». Τέλος, ἡ τρίτη τομὴ σχετίζεται μὲ τὴ σύγχρονη πληροφορική, ὅπως αὐτὴ ἀνά δυσε μὲ τὴν κυβερνητική (χάρη στὸ Wiener), μὲ ἀναφορὰ τόσο

9 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ 165 στὴν πιὸ ἁπλὴ λογική, τὴ δυαδικὴ λογικὴ τοῦ Boole, ὅσο καὶ στὴ χρήση ἡμιαγωγῶν ποὺ αὐξάνουν τὴν ἀγωγιμότητα, δηλαδὴ τὴν εὔκολη καὶ ἁπλὴ μετάδοση τῆς ἐνέργειας. Τὸ ὅτι τὸ ἁπλὸ μπορεῖ νὰ δημιουργεῖ ἀφθονία, πολλαπλότητα ἢ ἀκόμα καὶ πολυπλοκότητα, ὅπως αὐτὸ προκύπτει ἀπὸ τὶς σύγχρονες τεχνολογίες, προβάλλει σημαντικὸ κριτήριο γιὰ τὴ μελέτη της ὡς ἀλληλοεξαρτώμενο μοντέλο μὲ τὰ μοντέλα τῆς πολλαπλότητας καὶ τῆς πολυπλοκότητας καὶ ὄχι πάντα ὡς ἀνταγωνιστικό. Ἡ ἀλληλοπεριχώρηση τῶν διαφόρων παραδειγμάτων ἀφορᾶ τὴ λειτουργία τῆς φύσης καὶ τῆς τεχνικῆς, καθὼς καὶ τοὺς χειρισμοὺς τοῦ καθενός μας ἀντίκρυ στὴν πολύπλοκη «πραγματικότητα», εἴτε αὐτὴ εἶναι αἰσθητὴ καὶ νοητή, εἴτε εἶναι πλασματική. Συνοψίζοντας, διαπιστώνω ὅτι ἡ ἐπανανάδυση τῆς πολυπλοκότητας ὡς ἀξιό λογο φαινόμενο χρονολογεῖται ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 19ου αἰώνα ἀλλὰ μὲ ἰδιαίτερη ἐπίδοση ὅλο τὸν 20ὸ αἰώνα, κυρίως στὸ χῶρο τῆς θερμοδυναμικῆς καὶ στὸν αὐτο ματισμό. Μὲ τὸν πολλαπλασιασμὸ τῶν σωματιδίων καὶ τῶν φυσικῶν δυνάμεων ἀπὸ τὴν κβαντικὴ μηχανικὴ υἱοθετήθηκε ὁ ὅρος ὡς ὁ ὁρίζοντας κάθε ἐπιστημολογικῆς ἐξήγησης. Ἑδραιώθηκε κυρίως σὲ ἀντιπαράθεση μὲ τὴν ἁπλότητα, ἡ ὁποία φάνηκε σὲ μιὰ πρώτη φάση ὅτι «ἀκρωτηρίασε» τὴ γνώση, ἀλλά, μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου, ἔγινε φανερὸ ὅτι ἡ πολυπλοκότητα ἐμπλέκει καὶ τὴν ἁπλότητα. Ἡ ἀναφορά μου στὶς ἐπιστῆμες καὶ στὴν τεχνολογία δὲν εἶναι σύμπτωση, ἐφόσον ὅλες σχεδὸν οἱ παρεμβάσεις σήμερα τῆς προβληματικῆς τῆς πολυπλοκότητας τὶς παίρνουν ὡς βάση, μὲ διεπιστημονικὴ προοπτική. Ἔτσι τροφοδοτήθηκε στὸ Ἰνστιτοῦτο τῆς Σάντα Φὲ στὸ Νέο Μεξικὸ τὸ ὄνειρο νὰ ἱδρυθεῖ «ἡ ἐπιστήμη τῆς πολυπλοκότητας». Ἡ παράλληλη προσπάθεια τοῦ κοινωνιολόγου Edgar Morin, στὴ Γαλλία, ὁ ὁποῖος μίλησε γιὰ scienza nuovα, ἀναφέρεται πιὸ σωστὰ σὲ «πολύπλοκη σκέψη». Ὅμως, ὅπως δὲν ὑπάρχει ἐπιστήμη τῆς ἁπλότητας ἢ τῆς πολλαπλότητας, δὲν ὑπάρχει καὶ ἐπιστήμη τῆς πολυπλοκότητας. Ὑπάρχει κυρίως «τὸ ζήτημα τῆς πολυ πλοκότητας», τὸ ὁποῖο εἶναι φιλοσοφικό, ἂν ὄχι μεταφυσικὸ ζητούμενο, ἀνάλογο μὲ τὴν ὀντολογία, τὴν ἑνολογία ἢ τὴν ἀγαθολογία. Ἴσως μιὰ μέρα νὰ μιλήσουμε γιὰ πολυπλοκολογία, ποὺ ἀποδίδει σωστότερα τὴν προβληματικὴ ἀκόμα καὶ ἀπὸ τοὺς ὅρους complexité ἢ complexity, ποὺ σημαίνουν κυριολεκτικὰ «συμπλοκή». Γιὰ τὴν ὥρα ἂς ἀποδεχθοῦμε ὅτι ἂν ὅλες αὐτὲς οἱ μελέτες βασίζονται στὶς καινούργιες τάσεις τῶν ἐπιστημῶν, οἱ ὁποῖες ἐπέτρεψαν

10 166 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΡΙζΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡωΠΗΣ νὰ συγκροτηθοῦν ἡ συστη ματική, τὰ ἀνοιχτὰ συστήματα, ἡ ὀργανισμολογία, ἡ αὐτοοργάνωση ἢ ἀκόμη καὶ ἡ αὐτο-οἰκο-ὀργάνωση κτλ., μποροῦμε τουλάχιστον νὰ ἐντοπίσουμε ἕναν ὡρισμένο χῶρο τοῦ ζητήματος τῆς πολυπλοκότητας. Γιατί, στὴν πραγματικότητα, τὰ πράγματα εἶναι, θὰ ἔλεγα, πιὸ περίπλοκα. Ὅπως τὸ εἴδαμε, ἡ πολυπλοκότητα εἶναι παλιὸ θέμα, τὸ ὁποῖο ἔχει σχέση καὶ μὲ τὴν ἀρχαϊκὴ σκέψη. Ἐκτενέστερα, ἀφορᾶ τὸν καθένα μας καὶ κάθε πράγμα, ὅπως τὸ ἔδειξα σὲ πολλὲς μελέτες μου. Ἀναφέρθηκα στὸ ἀρχαῖο ρητὸ «γνῶθι σαὖτον», τὸ ὁποῖο διαπέρασε ὅλη τὴν ἱστορία τῆς σκέψης σὰν ἀναμφισβήτητη ἀλήθεια. Ἔδειξα ὅμως ὅτι, ὅταν ἀναρωτηθοῦμε γιὰ τὴν αὐτογνωσία, ἀντιλαμβα νόμαστε πὼς χρειαζόμαστε καθρέπτη ἢ φωτογραφία γιὰ νὰ γνωρίσουμε τὸ πρόσωπό μας, ἀγνοοῦμε πολλὰ ἀπὸ τὸ ὁρατὸ σῶμα μας καὶ φυσικὰ τὰ ὄργανά μας καὶ τὸν ψυχικό μας κόσμο, κυρίως τὸ ὑποσυνείδητο. Τί γνωρίζουμε γιὰ τὸν ἐγκέφαλο, ποὺ μὲ βοηθᾶ νὰ σᾶς μιλῶ καὶ σᾶς ἐπιτρέπει νὰ μὲ ἀκοῦτε ἢ νὰ μὲ διαβάζετε; Πῶς ἀντιμετωπίζεται τέτοιο εἶδος πολυπλοκότητας; Ἕνα ἄλλο παράδειγμα ποὺ συνήθισα νὰ χρησιμοποιῶ εἶναι τὸ πλαστικὸ μπου κάλι νεροῦ ποὺ χρησιμοποιῶ γιὰ νὰ ξεδιψάσω, δηλαδὴ γιὰ νὰ ἀποφύγω τὴν ἀφυδά τωση. Ὅταν ἀναλύσουμε τὴν προέλευσή του, βλέπουμε ὅτι τὸ πλαστικὸ προέρχεται ἀπὸ πολυμερισμό (δηλαδὴ ἀπὸ σειρὰ χημικῶν ἀντιδράσεων ποὺ σχηματίζουν μακρο μοριακὲς ἑνώσεις), πιθανὸν προερχόμενον ἀρχικὰ ἀπὸ τὸ πετρέλαιο. Τοῦτο ἀντλεῖται ἀπὸ ἀποθέματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουν σὲ συγκεκριμένες τοποθεσίες στὸν πλανήτη μας. Κατόπιν ἀπόσταξης παράγεται τὸ ἀκάθαρτο πετρέλαιο, τὸ ὁποῖο καθαρίζεται ὥστε νὰ ἐξαχθοῦν μὲ ποικίλες διεργασίες διάφορα προϊόντα, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέ γονται καὶ τὰ πολυμερῆ. Ἀκολουθοῦν ἄλλες διαδικασίες ποὺ καταλήγουν στὸ πλασ τικὸ μπουκάλι, τὸ ὁποῖο γίνεται δοχεῖο νεροῦ ποὺ ἔχει ἐπίσης ὑποστεῖ μετατροπές. Αὐτὸ τὸ παράδειγμα μπορεῖ νὰ ἐπεκταθεῖ σὲ ὅλα τὰ προϊόντα. Ἤδη λοιπὸν αὐτὴ ἡ προσέγγιση τῆς προέλευσης ἑνὸς τεχνικοῦ ἀντικειμένου ἀποκαλύπτει τὴν πολυπλοκότητα τῆς παραγωγῆς του. Ὅταν προσθέσουμε ὅτι ἀπὸ τὴν ἐξόρυξη τῆς πρώτης ὕλης μέχρι τὴν ἀγορὰ καὶ κατανάλωση τοῦ προϊόντος ἐπεμ βαίνει ὁ οἰκονομικὸς παράγων, ἐμβαθύνουμε τὴν πολυπλοκότητα, προσθέτοντας μιὰ ἄλλη ποικίλη διάσταση τῶν πραγμάτων. Τέλος, ἂν θεωρήσουμε ὅτι κάνουμε πολέ μους γιὰ τὸ πετρέλαιο καὶ ὅτι κάθε πράξη παραγωγῆς εἶναι τυπωμένη μὲ πόνους καὶ ὀδύνες (κούραση, ἐξάντληση, ἀρρώστιες, ἐκμετάλλευση, παρενοχλήσεις, κτλ.), ἐμπλουτίζουμε τὴν πολυπλοκότητα τῆς

11 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ 167 παραγωγῆς καὶ τῆς προέλευσης μὲ ὑπαρξιακὴ διάσταση, φανερώνοντας τὴν ἀπεραντότητα τῆς πολυπλοκότητας. Ἐκεῖνο ποὺ μᾶς ἀποκαλύπτει σήμερα ἡ νέα αὐτὴ ἀναζήτηση τῆς μεταφυσικῆς εἶναι ὅτι, ἀντίθετα ἀπ ὅ,τι νομίζαμε, ὅσο πλησιάζουμε ἕνα πράγμα, συνεπῶς καὶ κάθε ἄνθρωπο ἢ ἀκόμη καὶ τὸν ἑαυτό μας, δὲν περιορίζεται ἡ ἄγνοιά μας ἀλλὰ μεγαλώνει ἀδιάκοπα. Τὴν κατάσταση αὐτή, ποὺ μπορεῖ νὰ μᾶς παρασύρει σὲ χαώδεις διαδικασίες καὶ χειρισμοὺς μὲ ἀποτέλεσμα συνεχῆ ἄγχη, κατορθώνουμε νὰ τὴν ἐλέγχουμε ἐπειδὴ οἰκοδομοῦμε ἕναν κόσμο περιορισμένο καὶ ὁριοθετημένο, πιὸ συγκεκριμένα ἕναν κόσμο ἐγγὺ (monde proximal) μέσω διαμορφώσεων καὶ διαμορφωμένων δραστηριο τήτων οἱ ὁποῖες ἀντὶ νὰ περιορίζουν τὸν ἀπομακρυσμένο κόσμο (monde distal) τοῦ ἀγνώστου καὶ τοῦ πολύπλοκου τὸν μεγεθύνουν μέσω κάθε καινούργιας ἀνακάλυψης. Αὐτὸ τὸ παράδοξο, ποὺ ὀνόμασα «ἀντινομία τῆς ἐγγύτητας», δείχνει ὅτι οἱ διαμορ φώσεις ποὺ παράγουμε δὲν εἶναι τίποτα ἄλλο ἀπὸ ἁπλοποιήσεις ποὺ μᾶς ἐπιτρέπουν νὰ ἐπιζοῦμε καὶ νὰ προσεγγίζουμε τὴν πολύπλοκη πραγματικότητα. Συνεπῶς, στὸ τέλος τῆς πορείας μας ἀπὸ τὴν ἀρχαϊκὴ στὴ σύγχρονη ἐποχὴ δια μέσου τῶν προσπαθειῶν ἁπλοποίησης τῶν πραγμάτων, ἀπομένει νὰ ἀπαντήσω στὴ κύρια ἐρώτηση: Ποιὰ μπορεῖ νὰ εἶναι σήμερα ἡ συνεισφορὰ τῆς ἑλληνικῆς φιλο σοφίας μετὰ ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ ἀνατροπὴ ποὺ ζοῦμε μὲ τὴν κυριαρχία τῆς τεχνικο οικονομικῆς δομῆς; Ἤδη ἔδωσα μιὰ πρώτη ἀπάντηση ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἀδυναμία τῆς σύγχρονης δημοκρατίας νὰ ἐπιβάλει τοὺς κανόνες της, δηλαδὴ τὴν ἀπαραίτητη αὐτονομία τῆς πολιτικῆς. Μπορῶ τώρα νὰ προσθέσω ὅτι χρειάζεται καὶ ἀπὸ τὸ μέρος τῆς πολιτικῆς ἐξουσίας καὶ ἀπὸ τὸ μέρος τῶν πολιτῶν ἐπίγνωση τῆς πολυπλοκότητας ὅλων τῶν φαι - νομένων καὶ προβλημάτων ποὺ μᾶς ἀφοροῦν, γιὰ νὰ μποροῦμε νὰ διαμορφώ νουμε λύσεις κατανοητὲς καὶ πραγματοποιήσιμες, μέσω προ σεγγίσεων ἁπλο ποίησης, μὲ συνείδηση ὅτι δὲν ἐξισοῦνται μὲ τὴν πραγματικότητα. Αὐτὸ προϋποθέτει κριτικὴ σκέψη καὶ ἐπινόηση ὅτι ἡ ἐγγύτης δὲν ἐξισοῦται μὲ ταύτιση. Μὴν ξεχνᾶμε ὅτι ἡ κριτικὴ σκέψη ὑπῆρξε ἡ σημαντικότερη προσφορὰ τῆς ἑλληνικῆς φιλοσοφίας στὴν ἀνθρωπότητα καὶ παραμένει καὶ σήμερα ὁ ἀξεπέραστος ὁδηγὸς τοῦ καθενός μας. Μποροῦμε νὰ τὴ θεωρήσουμε ἐδῶ ὡς τὴν ἕκτη συνεισφορὰ τῆς ἀρχαίας σκέψης στὴν ἀντιπαράθεση μεταξὺ πολυπλοκότητας καὶ ἁπλότητας.

12 168 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΡΙζΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡωΠΗΣ Ἀντίκρυ σὲ αὐτὴν τὴν προβληματικὴ ποὺ μᾶς πλημμυρίζει σιωπηλὰ ἀπὸ παντοῦ, διαπιστώνω πὼς ἡ ἀντιπαράθεση αὐτὴ παραμένει στὴν καρδιὰ καὶ τῆς ἐποχῆς μας, ἡ ὁποία μᾶς μαθαίνει, μὲ ἐπιστημονικὰ πλέον κριτήρια, ὅτι ἡ ἀνίχνευση καὶ ἡ ἀναζή τηση τῶν ἁπλῶν λύσεων εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν ἴδια τὴν πολυπλοκότητα, ἀκόμη καὶ μέσα στὴ φύση. Ἀπομένει συνεπῶς ὡς ἔργο τῆς φιλοσοφίας τῆς ἐποχῆς μας, ὅπου ἀναδύει ἄτεγκτα τὸ παράδειγμα τῆς πολυπλοκότητας, ὄχι νὰ παραμερίσουμε τὴν ἁπλότητα καὶ τὴν πολλαπλότητα, ἀλλὰ παράλληλα μὲ τὴν ἐμβάθυνση τῆς πολυπλοκότητας νὰ ἀναλύσουμε (ὅλες) τὶς ἐκδηλώσεις καὶ τὶς δυνατότητές τους τόσο στὸ ἐπίπεδο τῆς πραγματικότητας ὅσο καὶ στὸ ἐπίπεδο τῶν δημιουργημάτων μας. Οἱ πρακτικὲς αὐτὲς ἀνήκουν, πρῶτα ἀπ ὅλα, στὴν ἑνολογία, ποὺ ὑπῆρξε ἡ βασικὴ πρακτικὴ τῆς ἑλληνικῆς μεταφυσικῆς, πιὸ θεμελιώδης ἀπὸ τὴν ὀντολογία. Μιὰ προσεκτικὴ ἀνάλυση τῶν ἀρχαϊκῶν πολιτισμῶν, καὶ κυρίως τοῦ ἑλλη νικοῦ ποὺ μᾶς εἶναι πιὸ προσιτὸς καὶ μεταμορφώθηκε μὲ τοὺς σοφοὺς καὶ τοὺς φιλοσόφους, δείχνει ὡρισμένους τρόπους νοηματικοῦ ἐλέγχου τῆς πολυπλοκότητας ποὺ ἡ φιλοσοφία διαπραγματεύτηκε καὶ διαπραγματεύεται ἀκόμα καὶ σήμερα. Οἱ πιὸ συνηθισμένοι εἶναι, πρῶτα, ἡ ἀναγωγὴ τῶν πολλῶν σὲ ἑνότητες ἢ στὸ καθόλου (εἶδος, γένος, κτλ.), δεύτερον, ἡ προσέγγισή τους μὲ μοντέλα καί, τρίτον, ἡ συσ χέτιση τῶν μερῶν μὲ τὸ ὅλον (ἀντικείμενο τῆς μεριολογίας ἀλλὰ καὶ τῆς θεωρίας τῆς πολυπλοκότητας). Οἱ πρακτικὲς αὐτὲς ὑπῆρξαν προσφορὲς τῆς ἀρχαίας ἑλλη νικῆς σκέψης στὴν ἀντιπαράθεση μεταξὺ τῆς πολυπλοκότητας καὶ τῆς ἁπλότητας ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Πλάτωνος. Ἴσως ὅμως ἡ πιὸ καταπληκτική, καὶ ἕβδομη, συνεισφορὰ εἶναι ἡ διάπλαση τῶν καταλόγων καὶ τοῦ καταλογικοῦ λόγου, τοὺς ὁποίους χρησιμο ποιοῦν ὅλοι οἱ ἀρχαϊκοὶ λαοὶ τῆς γῆς καὶ οἱ ὁποῖοι παραμένουν ὡς ἕνα ἀπὸ τὰ μέσα ποὺ ἐφαρμόζουμε σήμερα γιὰ νὰ ἁπλοποιήσουμε τὴν πολυπλοκότητα. Πράγματι, τὴν πολύπλοκη πραγματικότητα ποὺ ἐμπλέκει τὸ ὁρατὸ καὶ τὸ ἀόρατο οἱ ἀρχαϊκοὶ λαοὶ τὴν διαμελίζουν σὲ μέρη ποὺ τοποθετοῦν σὲ διαδοχικὲς σειρές (καταλόγους), τὶς ὁποῖες ἐκφράζουν μὲ καταλογικὸ λόγο (ἀφηγήσεις) ποὺ ἐμπεριέχει αὐτὸ ποὺ ὀνομάσαμε, ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Πλάτωνος, «μῦθο». Ἡ λέξη σημαίνει στὸν Ὅμηρο ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο γίνεται λόγος γιὰ κάτι. Γιὰ νὰ γίνει κατανοητὴ ἡ πραγματικότητα ἀπαιτεῖται ἀποκωδικοποίηση καὶ ἐπανόρθωση τοῦ καταλογικοῦ λόγου. Ἡ κλασικὴ φιλοσοφία θὰ ἁπλοποιήσει τὴ δομὴ

13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ 169 αὐτὴ τοῦ λόγου, πρῶτα μὲ τὸ διάλογο καὶ τὴ διαλεκτικὴ καὶ ἔπειτα μὲ τὸ συλλογισμὸ καὶ τὸν ὀρθὸ λόγο, ποὺ παρουσιάζουν ἐσωτερικὴ συνοχὴ ὥστε οἱ ὅροι νὰ μὴν χρειάζονται ἐπανόρθωση ἐφόσον εἶναι ἤδη ὀρθοί. Τὸν καταλογικὸ λόγο τὸν ἐφαρμόζει ἀκόμα ὁ Πλάτων ὅταν διατυπώνει τὴ μέθοδο τῆς διαίρεσης (διαλεκτική), καὶ ὁ Ἀριστοτέλης μὲ τὶς κατη γορίες. Στὴν ἐποχή μας ἡ πρακτικὴ τῶν καταλόγων ἔχει γενικευθεῖ, ὅπως στὰ σχολεῖα καὶ στὶς ἐπιχειρήσεις, στοὺς τηλεφωνικοὺς ἢ ἄλλους καταλόγους, στὰ χρηματιστή ρια, στὴν πληροφορικὴ καὶ στὸν περιοδικὸ πίνακα τῶν στοιχείων τοῦ Mendeleev, ὁ ὁποῖος ἀριθμεῖ μὲ δημιουργικὴ συνέχεια ὅλα τὰ στοιχεῖα ποὺ συγκροτοῦν τὸ Σύμπαν. Δίχως νὰ ἀναπτύξω ἐδῶ αὐτὴν τὴν πολυδιάστατη πρακτικὴ τῆς ἁπλοποίησης, μπορῶ νὰ πῶ, συμπεραίνοντας, ὅτι οἱ διαδικασίες τῆς ἁπλοποίησης καθίστανται τὸ ἐπίκεντρο τῆς προσέγγισης καὶ τοῦ ἐλέγχου τῆς πολυπλοκότητας. Ἡ διαπίστωση μοῦ ἐπιτρέπει νὰ ἰσχυρισθῶ ὅτι ἡ ἑλληνικὴ σκέψη μπορεῖ νὰ προσφέρει ἀκόμα πολλὰ στὴ διασά φηση τῆς σύγχρονης ἀντιπαράθεσης μεταξὺ τῆς πολυπλοκότητας καὶ τῆς ἁπλότητας. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Περιορίζω τὴ βιβλιογραφία σὲ μερικὲς δημοσιεύσεις μου, οἱ ὁποῖες μποροῦν νὰ διευκρινί σουν ἢ νὰ συμπληρώσουν τὴ θεματικὴ ποὺ ἀνέπτυξα. Δημοσιεύσεις στὰ ἑλληνικὰ 1. Ἱστορία τῆς ἀρχαίας καὶ μεσαιωνικῆς φιλοσοφίας. Τ.Α : Ἱστορία τῆς ἀρχαίας φιλοσοφίας. Ἀθήνα, Ἐξάντας, 2008 (γαλλικὴ ἔκδοση, Grasset, 1998). 2. Τὸ πρόβλημα τοῦ μύθου. Πρακτικὰ τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν, Τ. 76 Β (2001), σελ Τὸ νόημα τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης στὴν ἐποχὴ τῆς τεχνικοοικονομικῆς ἀνάπτυξης. Τὸ φαινόμενο τῆς ζωῆς, ἐπιμ. Ε. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΥ, Ἀθήνα, Ἐθνικὸ Ἵδρυμα Ἐρευνῶν, 2006, σελ Ἡ ἐπιστημολογία τῆς πολυπλοκότητας. Φιλοσοφία τῶν Ἐπιστημῶν, ἐπιμ. Δ. ΣΦΕΝΔΟΝΗ-ΜΕΝΤζΟΥ, Θεσσαλονίκη, ἐκδ. ζήτη, 2008, σελ Τὸ πρόβλημα τῆς ἠθικῆς ὀδύνης στὴ σύγχρονη τεχνικοοικονομικὴ δομή. Ἠθική, 8, 2011 (ὑπὸ ἔκδοση).

14 170 ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΡΙζΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡωΠΗΣ Δημοσιεύσεις στὰ γαλλικὰ 1. La proximité et la question de la souffrance humaine. Bruxelles, Ousia, La dé-théologisation de la métaphysique ou le retrait de Dieu. Où va Dieu? Revue de l Université de Bruxelles, 1999 (1), pp Sources et enjeux philosophiques de la pratique de la différence. Philosopher en français, éd. J.-F. MAttéi, Paris, PUF, 2001, pp Proximité et antagonisme. L Art de la Paix. Approche transdisciplinaire, Bruxelles-Berne-Berlin, etc., PiE-Peter Lang, 2004, pp Le statut de l Un et du Multiple dans la Métaphysique. La Métaphysique d Aristote, éd. M. NARcy Et A. tordesillas, Paris-Bruxelles, Vrin-Ousia, 2005, pp De pratique de l Un d Aristote à la formation de la science moderne. De la science à la philosophie. y a-t-il une unité de la connaissance? éd. M. cazenave, Paris, Albin Michel-culture-France 2004, pp Ontologies et hénologies contemporaines. y a-t-il une histoire de la Métaphysique? éd. B. PiNchARD Et y.-ch. zarka, Paris, PUF, 2005, pp La philosophie face à la marchandisation du monde. Le philosophe et le manager, dir. R. DE BOEGRAVE, Bruxelles, De Boeck, 2006, pp connaissance de soi et proximité. Vita contemplativa (Essays in honour of Demetrios N. koutras), éd. A. GLykOFRyDi-LEONtSiNi, Université kapodistrion d Athènes, Athènes 2006, pp Fécondité des pratiques catalogiques. kernos, 19, 2006, pp L ambiguïté de la bienfaisance. Philosophies de l humanisme. L art de comprendre, 15, 2 ème série, 2006, pp humanisme et philosophie à la Renaissance. Au temps des grandes découvertes: quand l Europe renaît, éd. A. StAqUEt, Mons, Université de Mons, pp

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Εἰσαγωγὴ. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. ICAMSoft Law Applications Σημειώ σεις

Εἰσαγωγὴ. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. Αὐτόματη Δημιουργία Οἰκονομικῶν Κινήσεων Ἀμοιβῶν. ICAMSoft Law Applications Σημειώ σεις Εἰσαγωγὴ Ὅπως γνωρίζουν ὅλοι οἱ χρῆστες τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν μας, τὰ εἴδη τῶν ἐνεργειῶν ποὺ μποροῦν νὰ καταγραφοῦν σὲ μία ὑπόθεση εἶναι 1. Ἐνέργειες Ἐξέλιξης, 2. Οἰκονομικές, 3. Λοιπές Ἐνέργειες &

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων

Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Τὰ ὅρια τῶν φυσικῶν νόμων Γεώργιος Κοντόπουλος Ἀκαδημία Ἀθηνῶν 1) Εἰσαγωγή Mία ἀπὸ τὶς μεγαλύτερες ἀνακαλύψεις ὅλων τῶν ἐποχῶν εἶναι τὸ ὅτι οἱ φυσικοὶ νόμοι εἶναι παγκόσμιοι. Δηλαδὴ οἱ ἴδιοι φυσικοὶ νόμοι

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν

Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13. Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ψυχανάλυση, Πολιτισμὸς καὶ κοινωνικὲς ἐπιστῆμες 13 ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Πρὸς μία ψυχαναλυτικὴ ἐπιστημολογία τῶν κοινωνικῶν ἐπιστημῶν I. Ψυχανάλυση καὶ ἐπιστῆμες τοῦ πολιτισμοῦ Ἡ ψυχανάλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Παρέλαση-Μαντήλα-Δωδεκάποντα*

Παρέλαση-Μαντήλα-Δωδεκάποντα* Ἀξίες -Ἰδανικά -Ἱστορικὴ Μνήμη Παρέλαση-Μαντήλα-Δωδεκάποντα* «Ἡ σεμνότητα καὶ ἡ ταπεινότητα εἶναι προαπαιτούμενο...» α. Στὴν χώρα ποὺ θὰ ριζώσεις νὰ σεβαστεῖς τὴν σημαία της, τοὺς ἀνθρώπους της, τὴν φύση

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ Με ένα από τα αγαπημένα της θέματα ασχολήθηκε για μια ακόμη φορά, στο φύλλο 1991 της 27ης Σεπτεμβρίου 2013, η εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ. Αιτία, το κεφάλαιο του βιβλίου των Θρησκευτικών που διδάσκεται στην

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ ταυτότητα τῆς AIEMPR

Ἡ ταυτότητα τῆς AIEMPR Ἡ ταυτότητα τῆς AIEMPR (Association Internationale d Études Médico-Psychologiques et Religieuses) Ἀπάντηση τῆς ἑλληνικῆς ὁμάδος τοῦ Διεθνοῦς Συνδέσμου Ἰατρο- Ψυχολογικῶν καὶ Θρησκευτικῶν Μελετῶν σὲ 7 ἐρωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Τὰ Προλεγόμενα. (π. Γεώργιος Δ. Μεταλληνὸς)

Τὰ Προλεγόμενα. (π. Γεώργιος Δ. Μεταλληνὸς) Ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Παρίου Ἀλεξίκακον Φάρμακον καὶ ἡ ἐπιστολὴ στὸν Κοραῆ Περὶ Νηστείας Εὐρωπαϊκῶν Νοσημάτων Θεραπευτικὴ Προλεγόμενα: π. Γεώργιος Μεταλληνός, Ἐκδόσεις «Γρηγόρη», Ἀθήνα 2016, σελίδες 229.

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ*

H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* H ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΣΤΟ ΓΛΥΠΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΠΟΤΑΓΑ* Κ ΑΠΟΤΕ ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΤΕΧΝΗ, αὐτὴ ποὺ θὰ ὑπάρχει στοὺς αἰῶνες, ὅσο βέβαια θὰ ὑπάρχουν ἄνθρωποι ἐπὶ τῆς γῆς ἐννοοῦμε τὴν ἱερὴ καὶ τελετουργικὴ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ

ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ π. Ἰωάννου Ζόζουλακ Κοσμήτορος τῆς Ὀρθόδοξης Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Πρέσοβ Σλοβακίας Ἔχουμε συνηθίσει ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐνεργοῦμε μὲ μηχανικὸ τρόπο, νὰ

Διαβάστε περισσότερα

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ ENTYPO TETSIS FIN:Layout 1 6/4/09 12:59 PM Page 1 Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ-3 ΙΟΥλΙΟΥ 2009 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ 13, ΠλΑΚΑ, ΑΘΗΝΑ ENTYPO TETSIS FIN:Layout

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Θέλουν ὅμως ὅλοι τὴν ἀλλαγὴ τῆς ὑπάρχουσας κατάστασης:

Θέλουν ὅμως ὅλοι τὴν ἀλλαγὴ τῆς ὑπάρχουσας κατάστασης: /0L`qshchr^Σχέδιο 0 0/./2.1/00 1906 μ-μ- O`fd 087 Θέλουν ὅμως ὅλοι τὴν ἀλλαγὴ τῆς ὑπάρχουσας κατάστασης: Μά+ θὰ μοῦ πεῖτε+ ποιός τυφλὸς δὲν θέλει τὸ φῶς του+ ποιός ἄρρωστος δὲν θέλει τὴν γιατρειά του καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία [Α] Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία [Α] Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία [Α] Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Ἐπίκουρος Καθηγητὴς Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Τµῆµα Θεολογίας - Θεολογικὴ Σχολὴ Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήµιο Ἀθηνῶν Ὁ Ἀρειανισµὸς

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ

ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ ΣΟ ΒΤΖΑΝΣΙΟΝ ΗΣΟ ΕΛΛΗΝΟΥΩΝΟΝ ΚΑΙ ΕΩΕ ΣΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΠΟΛΙΣΙΜΟΝ Μὲ ἀφορμὴν τὴν ἐπέτειον τῆς Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τῶν Σούρκων κατὰ τὴν 29ην Μαΐου 1453, πολλοὶ «θολοκουλτουριάρηδες», ἀνιστόρητοι

Διαβάστε περισσότερα

Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ)

Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ) Κάρτα Ἀντιδίκου Στήν Σελίδα Παρατηρήσεις στὸ κάτω μέρος καταγράφονται / ἐμφανίζονται τυχόν ἐντοπισθέντα περιουσιακά στοιχεῖα (IX, άκίνητα, ἀγροτεμάχια κλπ) Ἡ Εἰσαγωγή/Μεταβολή/Διαγραφή γίνεται μέσω τῶν

Διαβάστε περισσότερα

Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. τίμησε με την παρουσία του τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό

Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. τίμησε με την παρουσία του τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό Θέρμη 25/10/2013 Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος τίμησε με την παρουσία του τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό των 35 χρόνων των Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη. Τον εορτασμό των 35 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

GEORGE BERKELEY ( )

GEORGE BERKELEY ( ) 42 GEORGE BERKELEY (1685-1753) «Ο βασικός σκοπός του Berkeley δεν ήταν να αμφισβητήσει την ύπαρξη των εξωτερικών αντικειμένων, αλλά να υποστηρίξει την άποψη ότι τα πνεύματα ήταν τα μόνα ανεξάρτητα όντα,

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Α. ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ Τὸ Ὂν καὶ ἡ Οὐσία τοῦ Ἐτιὲν Ζιλσὸν πρωτοδημοσιεύτηκε στὰ γαλλικὰ τὸ 1948. 1 Τὴν ἑπόμενη χρονιὰ κυκλοφόρησε στὸν Καναδὰ ἡ συντομευμένη καὶ τροποποιημένη ἔκδοσή

Διαβάστε περισσότερα

Τὴν ὥρα ποὺ γραφόταν μία ἀπὸ τὶς πιὸ θλιβερὲς καὶ αἱματοβαμμένες

Τὴν ὥρα ποὺ γραφόταν μία ἀπὸ τὶς πιὸ θλιβερὲς καὶ αἱματοβαμμένες Τιμὴ καὶ εὐγνωμοσύνη Ἰαπωνικὸ πλοῖο πέταξε πανάκριβο μετάξι γιὰ νὰ σώσει Μικρασιάτες* Ἡ ἄγνωστη ἱστορία τοῦ ἐμπορικοῦ καραβιοῦ ἀπὸ τὴν Ἄπω Ἀνατολὴ ποὺ ἔδωσε παράδειγμα ἀνθρωπιᾶς, ἐνῶ οἱ δυτικοὶ «σύμμαχοί»

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Λέκτορας Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας - Θεολογικὴ Σχολή Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit

ODBC Install and Use. Κατεβάζετε καὶ ἐγκαθιστᾶτε εἴτε τήν ἔκδοση 32bit εἴτε 64 bit Oἱ ἐφαρμογές Law4 χρησιμοποιοῦν τὸν Firebird SQL Server 32 ἤ 64 bit, ἔκδοση 2.5.x Γιὰ νὰ κατεβάσετε τὸν ODBC πηγαίνετε στό site www.firebirdsql.org στήν δ/νση http://www.firebirdsql.org/en/odbc-driver/

Διαβάστε περισσότερα

Παραλειπόμενα τῆς 6ης Πανελλήνιας Συνάντησης Νέων

Παραλειπόμενα τῆς 6ης Πανελλήνιας Συνάντησης Νέων Ὅ,τι ἐπεδόθη στοὺς Συνέδρους-Νέους καὶ τοὺς Παρατηρητὲς Παραλειπόμενα τῆς 6ης Πανελλήνιας Συνάντησης Νέων Κείμενα Προβληματισμοῦ καὶ Ἀναμνηστικὰ α. Πρόγραμμα Συναντήσεως. β. Κεντρικὴ Εἰσήγησις. γ. Ποιήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ 85 ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΕΘΝΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΣΠυρΟΣ βρυωνησ Ἡ ἀπόφαση τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν νὰ ὀργανώσει τρία ξεχωριστὰ συνέδρια σχετικὰ μὲ τὴν (τὶς) ἡμερομηνία (ες) καὶ τὴν (τὶς) προέλευση (εις) τῶν σύγχρονων

Διαβάστε περισσότερα

Ἁπλῆ Κατήχησις μέσα ἀπὸ τὴν πεῖρα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας

Ἁπλῆ Κατήχησις μέσα ἀπὸ τὴν πεῖρα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας Ἁπλῆ Κατήχησις μέσα ἀπὸ τὴν πεῖρα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας Αγιος Βαλεντίνος, Μνήμη: 24η Οκτωβρίου Λέμε ὄχι στὴ «γιορτὴ τοῦ ἁγίου Βαλεντίνου»! 15 ΕΥΛΟΓΙΑΣ ΕΝΕΚΑ Πρὸσ Οἰκοδομὴν καὶ Παραμυθίαν Φεβρουάριοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση τῶν Στατιστικῶν / Ἐρευνητικῶν Ἐργαλείων τοῦ

Χρήση τῶν Στατιστικῶν / Ἐρευνητικῶν Ἐργαλείων τοῦ ICAMSoft SmartMedicine v.3 Στατιστικά Χρήση τῶν Στατιστικῶν / Ἐρευνητικῶν Ἐργαλείων τοῦ ICAMSoft Applications White Papers Φεβρουάριος 2010 Σελίς: 1 / 14 Στατιστικά ICAMSoft SmartMedicine v.3 Μenu Στατιστικά

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

η ἀκτινοβολιἀ τῶν ἑλληνικῶν δικἀιικῶν ιδἑῶν κἀι θἑσμῶν στο ἑὐρῶπἀϊκο στἑρἑῶμἀ

η ἀκτινοβολιἀ τῶν ἑλληνικῶν δικἀιικῶν ιδἑῶν κἀι θἑσμῶν στο ἑὐρῶπἀϊκο στἑρἑῶμἀ 171 η ἀκτινοβολιἀ τῶν ἑλληνικῶν δικἀιικῶν ιδἑῶν κἀι θἑσμῶν στο ἑὐρῶπἀϊκο στἑρἑῶμἀ μἀριἀνοὐ δ. κἀρἀση Ἕνας ἀπὸ τοὺς λάτρεις τοῦ ἀρχαίου ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, ὁ Nietzsche, λέει στὴν Γέννηση τῆς τραγωδίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος καί αἰωνιότητα στόν Πλωτῖνο

Χρόνος καί αἰωνιότητα στόν Πλωτῖνο Χρόνος καί αἰωνιότητα στόν Πλωτῖνο Ενότητα: 6 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας Ασκήσεις Ερωτήσεις: 1. Τα νοητά, τα «μέρη» του Νοῦ εκτός από ὀντολογική έχουν και γνωσιολογική προτεραιότητα, πώς το αιτιολογεί

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2

Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Φάκελος Ερευνητικής Εργασίας Σχολείο:Γενικό Λύκειο Ζεφυρίου Τμήμα:Α 1-Α 2 Θέμα: Θρησκευτικές και επιστημονικές αντιλήψεις για την δημιουργία του σύμπαντος Ονοματεπώνυμα μαθητών: Αλέξανδρος Λάσκος, Γαρυφαλένια

Διαβάστε περισσότερα

Π Ε Ρ Ι Ε ΧΟ Μ Ε Ν Α

Π Ε Ρ Ι Ε ΧΟ Μ Ε Ν Α ΠΕΡΙΕ ΧΟΜ Ε ΝΑ Παιδικὰ καὶ μαθητικὰ χρόνια................... 74 Ἀνακαλύπτοντας τὸν Θουκυδίδη................. 76 Πρῶτο ταξίδι στὴν Ἑλλάδα.................... 77 Ἀρχὴ τῆς σταδιοδρομίας καθηγήτρια ὁ γάμος

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ

ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ Μητροπολίτου Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ ΑΘΗΝΑ 1987 Προσφώνηση στοὺς Νεωκόρους τῶν Ἱ. Ναῶν τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν, κατὰ τὴ διάρκεια γεύματος ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα»

Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» Ο συγγραφέας στο νέο του βιβλίο παρουσιάζει μια ορθολογική θέαση της κρίσης Γιώργος Πολίτης: «Τα καταφέραμε σε πιο δύσκολες εποχές, θα τα καταφέρουμε και τώρα» 23 Jan 201611.00 ΜΕΓΕΝΘΥΝΣΗ Συνέντευξη στη

Διαβάστε περισσότερα

Συγκρίσεις ιατονικής Κλίµακας ιδύµου µε άλλες διατονικές κλίµακες.

Συγκρίσεις ιατονικής Κλίµακας ιδύµου µε άλλες διατονικές κλίµακες. Page 1 of 5 Βυζαντινή Μουσική Κλίμακες Σύγκριση τῆς Διατονικῆς Κλίμακας τοῦ Διδύμου, μὲ τὶς ἀντίστοιχες τοῦ Χρυσάνθου, τῆς Ἐπιτροπῆς 1881, καὶ ἄλλων Σὲ αὐτὴ τὴν ἱστοσελίδα δίνουμε τὴν σύγκριση (σὲ συχνότητες)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Ενότητα: 1 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Ενότητα 1 η Το ερώτημα της γνώσης 1. Τι γνωριζουμε, δηλαδη ποια ειναι τα αντικειμενα της γνωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ)

ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Η ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ. ΠΩΣ ΝΑ ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΕΤΕ ΜΙΑ ΧΩΡΑ(Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΟΣ ΚΑ- ΤΑΣΚΟΠΟΥ) Ἀποσπάσματα ἀπὸ ἄρθρο στὰ «ΕΠΙΚΑΙΡΑ» (28-2-13) ΠΕΡΙΛΗΨΗ. ΑΥΤΗ Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΟΙΟΙ ΒΡΙΣΚΟΝ- ΤΑΙ ΑΠΟ ΠΙΣΩ,

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Θεός και Σύμπαν. Source URL:

Θεός και Σύμπαν. Source URL: Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Θεός και Σύμπαν Source URL: http://ghz.gr/forum Η ύπαρξη τού Θεού και η σχέση του με το σύμπαν, είναι ένα θέμα που απασχολεί πλήθος ανθρώπων σήμερα. Ο Θεός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Ενότητα 11: Μονοθελητισμός και Μονοενεργητισμός Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Λέκτορας Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα

Διαβάστε περισσότερα

«Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α»

«Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α» Ἕνα δεύτερο σημαντικὸ Ἁγιογραφικὸ βῆμα «Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α» Μία ἐλπιδοφόρος ἀρχὴ Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας Ὠρωποῦ καὶ Φυλῆς κ. Κυπριανοῦ, τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΚΗ. Ισαάκ Νεύτων

Η ΦΥΣΙΚΗ. Ισαάκ Νεύτων Η ΦΥΣΙΚΗ Η Κλασσική Φυσική έγινε μια ξεχωριστή επιστήμη όταν οι πρώιμοι μοντέρνοι Ευρωπαίοι χρησιμοποίησαν πειραματικές και μαθηματικές μεθόδους για να ανακαλύψουν αυτά που θεωρούνται σήμερα Νόμοι της

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1

Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ένα από τα ζητήματα τα οποία έχει θεωρηθεί από τα πιο δύσκολα για την ανθρώπινη σκέψη (αυτό για την αρχή του κόσμου), έχει μια από τις παρακάτω απλοποιημένες απαντήσεις: 1) Ο κόσμος

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος

Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος 1 Κυριακὴ 11.00, Ἡμερίδα γιὰ τὴν Εὐθανασία Πολιτιστικὸ Κέντρο Ἀρχάγγελος Χαράλαμπος Γ. Χοτζάκογλου Εὐθανασία. Εἰσαγωγὴ στὴν προβληματικὴ τοῦ θέματος Ἡ σημερινὴ Ἡμερίδα ἐγκαινιάζει τὶς δραστηριότητες τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Ενότητα 7: Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Λέκτορας Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο Ἀθηνῶν Τμῆμα Θεολογίας - Θεολογικὴ Σχολή 2 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ»

ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ» ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ 46 ου ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΜΑ: «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΓΝΩΣΗ» Αριστοτέλης (384-322 π.χ.) Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384 π.χ. Ήταν γιος ενός θεραπευτή.

Διαβάστε περισσότερα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα

Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Nεανικά Ἀγκυροβολήματα Aγκυροβολή- Δ I M H N I A I O Φ Y Λ Λ A Δ I O T H Σ I E P A Σ M H T P O Π O Λ E Ω Σ I E P A Π Y T N H Σ K A I Σ H T E I A Σ Γ I A T O Y Σ N E O Y Σ T E Y X O Σ 7 4 Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ. Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ. Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΕΜΦΑΝΣΗΣ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ-ΔΙΑΥΛΩΝ Βιβλίο-Δίαυλος 1: Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ Ι. Συνοπτική παρουσίαση του Βιβλίου-Διαύλου Η Ψυχική Υγεία: Η Ψυχική Υγεία εγγυάται τη συνοχή ομοειδών ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής

Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος. 1 Ο πολιτισμός ευαθείον του ανθρώπου, η φαντασία της προόδου και ο φετιχισμός της τεχνικής ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Για τους ΦΟΙΤΗΤΕΣ του ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Αναπληρωτής Καθηγητής Γεώργιος Παύλος ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ελληνορωμαϊκές-Ελληνοϊταλικές Σπουδές» του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και το Σεμινάριο Ιταλικής Ιστορίας και Ιστοριογραφίας, σας προσκαλούν στη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕΤΙΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ

ΦΕΤΙΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ 105 Η ΦΕΤΙΧΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ Φετιχισµὸς καὶ φετιχισµός, φετιχισµὸς καὶ πραγµοποίηση Ἡ λέξη «φετὶχ» σηµαίνει ξόανο. Εἶναι µιὰ ἀπεικόνιση τοῦ θείου στὴν ὁποία ἀποδίδω µέρος τῶν ἰδιοτήτων του, ὅπως

Διαβάστε περισσότερα

"ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Παρουσίαση βιβλίου από τον Κ. Γ. Νικολουδάκη, Δεκ. 2015 Ιαν. 2016 "ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑΣ" του Δημητρίου Α. Φιλάρετου Υπότιτλος στο εξώφυλλο: -ΤΟ ΚΥΡΟΣ ΤΟΥ ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ -Ο ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 25 εκεμβριου 2016 ἀριθμ. πρωτ. : 793.- ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τοὺς εὐλαβεῖς Ἱερεῖς καὶ τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανοὺς τῆς καθ ἡμᾶς

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα: Αριστοτέλης Ι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα

Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα 63 Οι κλασικὲσ σπουδὲσ στην ὲλλαδα σημὲρα νικολαοσ κονομησ στὴν Ἑλλάδα δυστυχῶς τὸ ἀνήμπορο ἑλληνικὸ κράτος δὲν κατόρθωσε νὰ διαχειρισθεῖ μὲ τὴ δέουσα σοβαρότητα τὴν τεράστια κληρονομιὰ τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι

Η φιλοσοφία και οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι ύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Υιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Η φιλοσοφία και οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι 12 ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης 12 Δεκεμβρίου 2012 Κατερίνα Φατζοπούλου-Σζημαγιώργη Σί σημαίνει φιλοσοφία; Υιλώ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Συγκρουσιακές Θεωρήσεις Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 5ο (σελ. 128 136) Οι θέσεις του Althusser Οι θέσεις του Gramsci 2 Karl Marx (1818-1883)

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ «Σύνοδος» τῆς Κρήτης

Ἡ «Σύνοδος» τῆς Κρήτης Ὀρθόδοξος Ἐνημέρωσις «Ἐντολὴ γὰρ Κυρίου μὴ σιωπᾷν ἐν καιρῷ κινδυνευούσης Πίστεως. Λάλει γάρ, φησί, καὶ μὴ σιώπα... Διὰ τοῦτο κἀγὼ ὁ τάλας, δεδοικὼς τὸ Κριτήριον, λαλῶ». (Ὁσ. Θεοδώρου Στουδίτου, PG 99,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Σχέση Ἀρετῆς καὶ Εὐδαιμονίας στὸ ἔργο «Ἠθικὰ Νικομάχεια» τοῦ Σταγειρίτη φιλοσόφου Ἀριστοτέλη. Δρ. Εἰρήνης Ἀρτέμη Θεολόγου- Φιλολόγου PhD & ΜΑ

Ἡ Σχέση Ἀρετῆς καὶ Εὐδαιμονίας στὸ ἔργο «Ἠθικὰ Νικομάχεια» τοῦ Σταγειρίτη φιλοσόφου Ἀριστοτέλη. Δρ. Εἰρήνης Ἀρτέμη Θεολόγου- Φιλολόγου PhD & ΜΑ Ἡ Σχέση Ἀρετῆς καὶ Εὐδαιμονίας στὸ ἔργο «Ἠθικὰ Νικομάχεια» τοῦ Σταγειρίτη φιλοσόφου Ἀριστοτέλη. Δρ. Εἰρήνης Ἀρτέμη Θεολόγου- Φιλολόγου PhD & ΜΑ Θεολογίας ΑΘΗΝΑ 2012 1 Εἰσαγωγή: Ἡ ἔννοια τῆς ἀρετῆς Ὁ ταγειρίτης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Η ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ Ενότητα: 3 η Ελένη Περδικούρη Τμήμα Φιλοσοφίας 1 Ενότητα 3 η Πώς τίθεται το πρόβλημα του ορισμού στον Μένωνα του Πλάτωνα Ερώτηση του Μένωνα στον

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στην ΑΣΠΑΙΤΕ / Παράρτημα Β. Αιγαίου Θεολόγος Καθηγητής στο Πειραματικό ΓΕ. Λ.

Διαβάστε περισσότερα