ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ-ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ-ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗ"

Transcript

1 ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ-ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΧΑΤΖΗΓΙΑΚΟΥΜΗ Προτιμότερο να είναι κανείς εντός της παραδόσεως, να ζει και να νιώθει την ανάσα όλων αυτών που την κουβαλούν, παρά να είναι απέξω από αυτό το ευλογημένο πανηγύρι και να νομίζει πως ό,τι βλέπει, ό,τι ακούει, δεν μπορεί να είναι αληθινό. Κι όμως είναι. Αξιότιμε κύριε Χατζηγιακουμή, Στο συνοδευτικό φυλλάδιο της έκδοσής σας «Σύμμεικτα Εκκλησιαστικής Μουσικής, Αγιορείτικα Απανθίσματα Α», Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων, Αθήνα 2009, διάβασα με ειλικρινή κατάπληξη τα ακόλουθα: 1. ότι στην «ηχογραφική παραγωγή (και μουσικο-βιβλιολογική) παραγωγή» της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους «την εκτέλεση των μελών ποδηγετούν (sic!) και διδάσκουν κοσμικοί ψάλτες (κατά το προσωποπαγές και αμφιλεγόμενο σύστημα Καρά )» Δεν χωρεί αμφιβολία ότι, μολονότι δεν με κατονομάζετε, αναφέρεστε στο πρόσωπό μου, αφού επί εννέα έτη είχα τη χαρά, ανταποκρινόμενος στην ιδιαίτερα τιμητική πρόσκληση της Μονής Βατοπαιδίου, να βοηθήσω στη συγκρότηση του χορού των πατέρων της Μονής, τη διδασκαλία και την έκδοση σειράς δίσκων κτλ. Ξεκινώντας από το μείζον, το «σύστημα Καρά» και τα στοιχεία που αποτελούν τον κορμό διδασκαλίας στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου, θα έλεγα ότι ο αείμνηστος δάσκαλος της Εθνικής Μουσικής Σίμων Καράς δεν μειώνεται από τη δική σας αρνητική στάση απέναντι στο έργο του, γιατί έχει ήδη δικαιωθεί όχι μόνο στη συνείδηση των μαθητών του, αλλά και των ερευνητών της ελληνικής μουσικής, όπου γης, εκκλησιαστικής και δημοτικής, που ακολουθούν τη μέθοδό του στη μουσική πράξη. Το παράδοξο όμως είναι ότι το δικό σας μουσικοεκδοτικό οικοδόμημα προφανώς έχει στηριχθεί στη μέθοδο του Σίμωνα Καρά και τουλάχιστον έμμεσα τη δικαιώνει. Μαθητής του Σίμωνα Καρά, ο Λυκούργος Αγγελόπουλος ας μας πληροφορήσει ο ίδιος για τη μουσική του συνεισφορά στο έργο σας σχετικά με το έμψυχο υλικό, τους ερμηνευτές των μελών, αλλά και το καθαυτό μουσικό υλικό. Είναι τουλάχιστον σαφής κατ 1

2 αρχήν ο τρόπος σήμανσης των παραδοσιακών ισοκρατημάτων στις ηχογραφήσεις σας, σε αντίθεση με ό,τι ακουγόταν, όταν εσείς ξεκινήσατε αλλά και μέχρι σήμερα, με μια δυτικότροπη αντίληψη κάθετης αρμονίας. Είναι μεγίστη η προσφορά του Σίμωνα Καρά στον τομέα των ισοκρατημάτων, ώστε να αναδεικνύονται με τον αρτιότερο τρόπο οι μουσικές φράσεις και οι εναλλαγές των ήχων. Και αυτής της μουσικής αντίληψης τους καρπούς απολαμβάνουν οι ακροατές της έκδοσής σας. Μάλλον χάρη πρέπει να χρωστούμε στον Σίμωνα Καρά, γιατί αυτός δίδαξε τον Λυκούργο Αγγελόπουλο να σημαίνει με τον τρόπο αυτό τα ισοκρατήματα στα ψαλλόμενα μέλη, και συνεργάτες τής υπό τον Λυκούργο Αγγελόπουλο Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας ήταν βασικοί ισοκράτες στο έργο σας: Θεοφάνης Σουλακέλλης, Γεώργιος Κωνσταντίνου, Αλέξης Γιαννακόπουλος, Κωνσταντίνος Λανάρας, Κωνσταντίνος Στεργίου, Παναγιώτης Ανδριόπουλος, πρόσωπα με αξιόλογη παρουσία στον ευρύτερο χώρο της ελληνικής μουσικής. Όσον αφορά το κεφάλαιο της μουσικής έκφρασης, της ερμηνείας των σημαδιών, η καλύτερη απάντηση βρίσκεται στα μουσικά κείμενα που εμπεριέχονται στη μουσική σας έκδοση, και όποιος καλοπροαίρετος θέλει μπορεί να εντοπίσει όλα όσα διασώζει η προφορική παράδοση. Θα προτιμούσαμε να μην τα καταγράψει, βάσει των πηγών που άλλοι αγνοούσαν, αυτός μόνος, στο Θεωρητικό του στα 1983, ο Σίμων Καράς, σε μια δύσκολη εποχή, με τη διδασκαλία της βυζαντινής μουσικής στο πιάνο και της ξηρόφωνης απόδοσης του μέλους νότα-νότα; Οι νέοι άνθρωποι πάντως προτιμούν τη γνώση από την αυθεντία τού «δεν το ξέρω», «δεν μου το είπαν», «δεν είναι στην παράδοση», «τα έχουν καταργήσει»... Αξίζει να καταγραφεί μια πρώτη πνευματική αγιορείτικη αναφορά με μουσικές προεκτάσεις, και μάλιστα με το πνευματικό βάρος του γέροντος Παϊσίου: «τι γλυκά γυρίσματα έχει η βυζαντινή μουσική! Άλλα λεπτά σαν το αηδόνι, άλλα σαν απαλό κυματάκι..., όλα αποδίδουν, τονίζουν τα θεία νοήματα. Όμως σπάνια να ακούσεις αυτά τα όμορφα γυρίσματα. Οι περισσότεροι που ψέλνουν τα λένε λειψά, κουτσουρεμένα, καλουπωμένα. Αφήνουν τρύπες! Και το κυριώτερο, τα λένε χωρίς τόνο. Απορώ δεν έχουν οξείες αυτά τα βιβλία τους; Σαν τη σημερινή γραμματική είναι, χωρίς τόνους, χωρίς οξείες; Τελείως ρηχά τα λένε. Όλα τα πάνε ίσια, λες και πέρασε οδοστρωτήρας και τα ισοπέδωσε όλα! Πα-νη-ζω, πα-νη-ζω, πανίζουν το φούρνο και ψωμί δεν βγάζουν!... Άλλοι τα 2

3 τονίζουν όλα δυνατά, τα λένε και όλα ίσια, όλα καρφωτά, και νομίζεις χτυπούν καρφιά με το σκερπάνι. Ναι, αλήθεια, ή τελείως άτονα ή σκληρά... Πριν από χρόνια κάποιος παλιός ψάλτης πήγε στο Άγιον Όρος και έγινε ρεζίλι. Οι πατέρες έψελναν παραδοσιακά. Τον πήραν και αυτόν μαζί τους να ψάλει, αλλά αυτός δεν έκανε τα γυρίσματα, γιατί δεν τα ήξερε. Οι Αγιορείτες τα είχαν από παράδοση. Μετά προβληματίσθηκε και αυτός και μερικοί άλλοι. Μπήκε η καλή ανησυχία, έψαξαν, διάβασαν, άκουσαν παλιούς παραδοσιακούς ψάλτες και βρήκαν τα γυρίσματα που είχαν οι παλιοί» (Γέροντος Παϊσίου Αγιορείτου, Λόγοι Α Με πόνο και αγάπη για τον σύγχρονο άνθρωπο, Ιερό Ησυχαστήριο «Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος», Σουρωτή Θεσσαλονίκης, σ ) Και μια άλλη κατάθεση: διαβάζουμε σε εισήγηση του καθηγητού Βυζαντινής Μουσικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Γρηγορίου Στάθη, διευθυντού του Ιδρύματος Βυζαντινής Μουσικολογίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, το 2001, περί των «σημαδιών ποιότητος». Αφού έχει ήδη αναφέρει τον Απόστολο Κώνστα Χίο στην Κωνσταντινούπολη και τον Θεοφάνη Παντοκρατορινό στο Άγιον Όρος κατά το πρώτο ήμισυ του 19ου αιώνος, σημειώνει: «πέντε είναι αυτά τα χρησιμοποιούμενα σημάδια. Και τα πέντε δεν είναι νέα αλλά της παλαιάς σημειογραφίας των προηγουμένων περιόδων της. Και τα πέντε, όπως και όλα τα άλλα, τα γνώριζαν οι τρεις δάσκαλοι... τα χρησιμοποίησαν στις πρωτοεξηγήσεις τους... Η χρήση, επομένως, αυτών των σημαδιών δεν παραφθείρει τη σημειογραφία ούτε περισσότερο το ίδιο το σημαινόμενο μέλος. Ίσα ίσα, και τη σημειογραφία ευκολύνει για την απόδοση των συγκεκριμένων λεπτών εκφράσεων και το μέλος το ίδιο κωδικοποιεί, το διατηρεί και το προφυλάσσει από άτεχνη ψαλμώδησή του. Η επανεισαγωγή τους πλουτισμό και σαφέστερο προσδιορισμό της σημειογραφίας αποτελεί και τίποτε περισσότερο». Η αξιοποίηση των σημαδιών υπηρετεί την ανάγκη διδασκαλίας της προφορικής παράδοσης που διέσωσε ποικίλματα τα οποία δεν δηλώνονται στη γραφή. Χαρακτηριστικό είναι το προοίμιο μιας μεταβυζαντινής θεωρητικής συγγραφής: «Ηρώτησέ τις μαθητής τον διδάσκαλον αυτού δέομαί σου διδάσκαλε, διά τον Κύριον, εξειπείν μοι και ερμηνεύσαι τα σημάδια...» Όσοι πιστοί ας προστρέξουν στα έντυπα μουσικά βιβλία της συλλογής του Κωνσταντίνου Ψάχου για να διαπιστώσουν ότι «ακολουθούσε πιστά την υπό του Χρυσάνθου προταθείσα διά του παραλληλισμού οδό» (Αχ. Χαλδαιάκης, επίκ. καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας στο Παν/μιο Αθηνών). Και αυτός ακόμη ο Μελέτιος Συκιώτης ( ), τον οποίο εσείς αναφέρετε σαν «θεωρητικό και δάσκαλο της ευρύτερης ψαλτικής παράδοσης του Όρους», χωρίς να αλλοιώσει την κλασική γραμμή του μουσικού 3

4 κειμένου, έχει σημειώσει διακριτικά από πάνω τις ενέργειες των σημαδιών της μουσικής έκφρασης, προς διευκόλυνση ακριβώς των μαθητών του στην Αθωνιάδα. Ας περάσουμε τώρα στις μελωδικές έλξεις, τις υφέσεις και τις διέσεις, άλλο ένα συστατικό στοιχείο του μέλους. Να αγνοήσουμε τον Βυζαντινό θεωρητικό που έγραφε: «τα γαρ λεπτά των φωνών έχουσιν αριθμόν, όν οι πολλοί αγνοούσιν ως ουκ ακηκοότες ουδέ μεμαθηκότες, ως αμελείς»; Οι ασχολούμενοι με την ψαλτική τέχνη γνωρίζουν ότι το συνήλθε η Πατριαρχική Επιτροπή για να διορθώσει τις ατέλειες ή να συμπληρώσει τα κενά της Νέας Μεθόδου. Στοιχείο απαραίτητο του ιερού μέλους, οι έλξεις, νόμος της φύσεως επιβαλλόμενος. «Γνωριστική Ιδέα» του κάθε ήχου (κατά τον Γαβριήλ Ιερομόναχο, του 15ου αιώνος), οι έλξεις πρέπει να θεωρούνται δεδομένες στη διδασκαλία, και βέβαια να σημειώνονται, ως υπομνηστικές για την καλύτερη εμπέδωση. Έχουν προσδιοριστεί τα μεγέθη των διαστημάτων στον κάθε ήχο, αλλά υπάρχουν και οι «γλυφές» των παραδοσιακών μας οργάνων και των ψαλτών, αρκεί να μπορεί κάποιος και να θέλει να τα εντοπίσει στο πλούσιο ηχητικό υλικό που σήμερα μας προσφέρεται, αλλά και στο έντυπο του Ν. Καμαράδου, του Κ. Ψάχου, του Θ. Γεωργιάδη. Αμφισβητείτε λοιπόν και εδώ το έργο του Σίμωνα Καρά; Θεωρείτε ότι έπρεπε να παραμείνουμε στα ευρωπαϊκά διαστήματα των ωδειακών διδασκάλων εκείνης της εποχής ή ορισμένων της σημερινής πράξης, ή ακόμη και στην άποψη κάποιων ψαλτών ότι «δεν το έλεγε έτσι ο δάσκαλός μου», «δεν το έψαλλαν έτσι όσοι άκουσα, άρα δεν υπάρχει»; Να αναφερθώ και στα απηχήματα; Ακόμη και αυτή η εμπειρία προφορικής παραδόσεως των Αγιορειτών ή των Κωνσταντινουπολιτών αποκλείει από όλους τους άλλους να προτιμούν την ψαλμώδηση των παλαιών απηχημάτων; Είναι αποδεκτά μόνο το άγια στα παπαδικά μέλη και το νεχέανες μόνο στο Νυν αι δυνάμεις; Είναι σωστή μόνο η προφορική παράδοση των τελευταίων δεκαετιών και απορριπτέα μια παράδοση αιώνων; Οι Προθεωρίες της Ψαλτικής Τέχνης πριν από το 1814 καταγράφουν και την πολυποικιλία και την πολυωνυμία των ήχων. Αυτήν τη συστηματοποίηση της ορολογίας δίδαξα για τη διάκριση των κλάδων των ήχων όπως απαντάται σε όλους τους παλαιούς Βυζαντινούς και σε αρκετούς από τους νεωτέρους, όπως τον Β. Στεφανίδη, τον Κ. Ψάχο και πολλούς συγχρόνους. Στα έντυπα βιβλία διασώθηκαν το «πρώτος τετράφωνος» στο Γεύσασθε του Κλαδά και «δεύτερος διατονικός» στη δοξολογία του Πέτρου Λαμπαδαρίου. Ο Χρύσανθος αναφέρει κυρίους, πλαγίους και μέσους ήχους, η μουσική επιτροπή του 1881 αναφέρει τον πρώτο δίφωνο, ο Στεφανίδης τον έσω πρώτο, ο Ιερομόναχος Γαβριήλ τον νάο. 4

5 Είναι προτιμότερη, κ. Χατζηγιακουμή, η χρήση μακαμοειδών όρων προφορικώς ή γραπτώς, περί σαμπάχ, ατζέμ, μινόρε, ακόμη και από τους ηχογραφηθέντες αυθεντικούς ερμηνευτές της μουσικής μας; Αναρωτιέμαι και εγώ μαζί με τον Γρηγόριο Στάθη: «τι κακό είναι αν τα γνωρίζουμε πάλι τώρα και τα λέμε τα πράγματα με το όνομά τους το ελληνικό»; Ο «κοσμικός» ψάλτης μπορεί και να μελέτησε ένα μέρος της βιβλιογραφίας που αναφέρει ο μακαριστός Σίμων Καράς στο Θεωρητικό του, αλλά και χειρόγραφα συγχρόνων Αγιορειτών εξηγητών διδασκάλων (Ματθαίου Βατοπαιδινού, Θεοφάνους Παντοκρατορινού, Ιωάσαφ Διονυσιάτου, Νικολάου και Κοσμά των Δοχειαριτών), αντλώντας πολλές και χρήσιμες πληροφορίες για τη σημειογραφία, την εξήγηση, την ερμηνεία. Όλα τα παραπάνω μουσικά δεδομένα που ενδεικτικά αναφέρονται κρίνονται «προσωποπαγή» και «αμφιλεγόμενα»; Είναι δυνατόν να χαρακτηρίζετε αμφιλεγόμενο αυτό στο οποίο ακριβώς βασίζεστε και το οποίο αναδεικνύετε μέσα από την αξιόλογη μουσικοεκδοτική σας προσπάθεια; Εδώ πρέπει να αναφερθεί και ένας κοινός αγώνας δασκάλου και μοναχών στη Μονή Βατοπαιδίου για την επαναφορά τυπικών διατάξεων σε λειτουργική χρήση, για τον εμπλουτισμό των ψαλλόμενων μελών με τις ανέκδοτες συνθέσεις κυρίως των εξηγητών Χουρμουζίου και Γρηγορίου, αλλά και Αγιορειτών μελοποιών. Είναι εκτός παραδόσεως ότι επανήλθε στη Μονή Βατοπαιδίου η ψαλμώδηση των παλαιών προκειμένων και αλληλουιαρίων, η ψαλμώδηση μαθημάτων εις την Λιτήν, των πανηγυρικών αγρυπνιών; η ψαλμώδηση της υπακοής και των κοντακίων κατά την παλαιά τάξη; Γνωρίζετε πολλές μονές και κελιά όπου ψάλλεται ακόμη το αρχαίο μέλος τού Φως ιλαρόν; Ακόμη και εάν δεν ψάλλονταν τα αργά χερουβικά, κοινωνικά, στιχηρά, δοξαστικά, μαθήματα, κρατήματα των Βυζαντινών και μεταβυζαντινών μαϊστόρων-μελοποιών όπως ο Ιωάννης Κουκουζέλης, ο Ιωάννης Κλαδάς, ο Γερμανός Νέων Πατρών, ο Ιερέας Μπαλάσιος, ο Χρυσάφης ο Νέος κ.ά. στο Άγιο Όρος, θεωρείτε ότι παρεκκλίνουμε από την πορεία της παράδοσης, ή μήπως η δική μας παράδοση αγνοεί την παράδοσή της τελικά; Θα έπρεπε να δεχτούμε σαν μόνη «αυθεντική και γνήσια ψαλτική παράδοση», ή τη «γνησιότερη μουσική παράδοση του Όρους», σύμφωνα με τη διατύπωσή σας, τα μέλη των «νεωτερικών εξωτερικών μουσικών» Εφεσίου, Σμύρνης, Σισανίου, Μισαηλίδου, Χρυσοπολίτου, Κοσμά του εκ Μαδύτων; Μάλλον αντίθετη άποψη από τη δική σας εξέφραζε ο αοίδιμος δάσκαλος Ιωάννης 5

6 Φουντούλης, καθηγητής της Λειτουργικής, όταν με γενναιοδωρία μού έγραφε: «έλαβα τον καρπό της ωραίας προσπάθειάς σας για την αποτύπωση γνησίων μελών της εκκλησιαστικής μας παραδόσεως. Συγχαίρω από καρδίας και εύχομαι συνέχιση όμοια και καλύτερη, αν είναι δυνατόν να υπάρχει. Είναι τέλειο» και αλλού: «παρακολουθώ από μακριά όλες σας τις προσπάθειες για την προβολή και ανάδειξη της εκκλησιαστικής μας μουσικής και χαίρομαι που είσθε πρωτοπόροι σ αυτό το ωραίο έργο. Οι καρποί ήδη φαίνονται και θα φανούν στο μέλλον καλύτεροι και ευεργετικοί για τη λειτουργική μας πράξη, που ενίοτε ταλαιπωρείται από την άγνοια, τον εγωισμό και τις αντιπαραδοσιακές ενέργειες όλων μας...» Δεν μπορώ να μην αναφερθώ και σε μια μελοποιητική παρουσία που ξεχωρίζει, ανάμεσα σε εκδόσεις μουσικών βιβλίων των τελευταίων χρόνων, με τη χρήση αναλυτικότατης σημειογραφίας, καταγραφής προσωπικών φωνητικών δεξιοτήτων, αλλοίωσης των κλασικών μελών από επωνύμους Πρωτοψάλτες της αυθεντικής ψαλτικής παραδόσεως! Πρόκειται για τον Θεοφάνη Βατοπαιδινό (γενν. 1977) με το τάλαντο της μελοποιίας και με μια συνειδητή στάση απέναντι στην ιδιαιτερότητα αυτής της διακονίας. Ανήκει και αυτός στη χορεία των πατέρων της μονής που έχουν «ποδηγετηθεί» από τον «κοσμικό» ψάλτη. «Η αδιάκοπη ψαλτική παράδοση είναι θησαύρισμα της Ψαλτικής Τέχνης, ως τις μέρες μας, με αλληλοδιάδοχη σειρά σοβαρών ψαλτών. Πρέπει όμως να περιχαρακώνεται με θεωρητική γνώση, για να μην εκτρέπεται και εκπίπτει σε ευτελή ψαλτικά καμώματα» (Γρ. Στάθης). 2. Αναφέρεστε ακόμη σε «χορωδιακή και ερμηνευτική πρακτική έξω από την ιστορική αγιορειτική (αλλά και τη γενικότερη) [sic] παράδοση», την οποία λίγο πριν έχετε χαρακτηρίσει «εξω-αγιορειτική πρακτική», «νεο-επείσακτη και διαφορετική». Το χορωδιακό μέλος υπήρχε και θα υπάρχει στο Άγιο Όρος, γιατί υπάρχει νέο έμψυχο υλικό πλέον στις ιερές μονές, με αγάπη για την ψαλτική. Ασχολίαστη ας μείνει η «διείσδυση παραεκκλησιαστικών νοοτροπιών [ ] μια νέα πραγματικότητα [ ] στο χώρο της μουσικής και ψαλτικής έκφρασης». Οι ηγούμενοι των αγιορειτικών μονών σέβονται, τιμούν τις ψαλτικές αδελφότητες των Δανιηλαίων και των Θωμάδων, όπως και άλλους μεμονωμένους μοναχούς ψάλτες, αλλά προσβλέπουν και στο μέλλον... Τι όμορφη εικόνα είναι να έχεις μπροστάρηδες στο ψαλτήρι όλους τους παραπάνω γεροντάδες ψάλτες, δίπλα τους τούς 6

7 νεωτέρους μοναχούς-ψάλτες, και πίσω ίσως κάποιους κοσμικούς να σιγοψάλλουν ή να ισοκρατούν. Σε άλλο σημείο αναφέρεστε ήδη σε μια «μεμονωμένη παρουσία (των Κελιών)» και «περισσότερο συλλογική και κοινοβιακή (των Σκητών και των Μοναστηριών)», αλλά με τον βαρύγδουπο προσδιορισμό «αυθεντικά και νόμιμα, (sic) στον ενοποιητικό συλλογικό χαρακτήρα, και στο ήθος, του ειδικού αγιορειτικού ψαλτικού τρόπου», για να συνεχίσετε γράφοντας για «ελευθερία της μεγάλης Αγιορειτικής ψαλτικής παράδοσης, [ ] βιωματική ελευθερία και έκφραση»! Η Μονή Βατοπαιδίου στερείται δηλαδή αυθεντικότητας, ήθους, ελευθερίας και έκφρασης; Είναι εντυπωσιακός, επιτρέψτε μου, ο τρόπος με τον οποίο ταξινομείτε, απονέμετε τίτλους και τοποθετείτε ταμπέλες, ο τρόπος με τον οποίο εισάγετε και εξάγετε ψάλτες και χορούς ψαλτών από την παράδοση. Αν ανατρέξει κανείς στη διδακτορική διατριβή της Ευαγγελίας Σπυράκου Οι χοροί ψαλτών κατά τη βυζαντινή παράδοση (Αθήνα 2008), θα αντλήσει ενδιαφέρουσες πληροφορίες: περί συμψαλμώδησης ιερέων και ψαλτών που προέρχεται από τον 12ο αιώνα, χωρισμένων σε δύο χορούς (εξαιρείται το Άγιο Όρος;), περί ευταξίας των χορών («Διατύπωση του οσίου και μακαρίου πατρός ημών Αθανασίου του εν Άθω»), περί της υπάρξεως στα μουσικά χειρόγραφα σειράς μοναχών-δομεστίκων από διάφορες μονές (Ιωάσαφ Δομέστικος Βατοπεδίου, Αγάθων Μεγίστης Λαύρας, Παγκράτιος Ιβήρων κ.ά.), και τέλος περί της υπάρξεως δύο χορών, ημιχορίων και στους μοναστηριακούς ναούς γενικότερα. Επισημαίνεται ακόμη η συμμετοχή των ψαλλόντων μοναχών στους εκατέρωθεν χορούς και η οργάνωση κυκλικών υπηρεσιών των ψαλλόντων, η εναλλαγή του πρωτεύοντος χορού με σκοπό την ηθική ισορροπία στους ψάλλοντες, την αποφυγή του ψαλτικού εγωισμού. Το κοινώς ψάλλειν (τυπ. χφ. Σινά 1096 του 12ου αι.) βοηθά τους μοναχούς «να αποφεύγουν την τάση επίδειξης που εύκολα γεννιέται στην ανθρώπινη ψυχή». Η χορωδιακή πρακτική που μου καταλογίζετε ως εξω-αγιορειτική και νεο-επείσακτη είναι αυτή που επιζητεί ένα όσο το δυνατόν ομοιογενές χορωδιακό άκουσμα όχι μόνο όγκου φωνών, παράδοσης ή μη, αλλά ερμηνείας, ενσυνείδητης αντιμετώπισης της ψαλτικής τέχνης σε όλο της το φάσμα. Οι εμπειρίες όλων στις εκάστοτε ανάγκες των αγρυπνιών κυρίως του Όρους αρκούν να επαληθεύσουν την παραπάνω διαπίστωση. Ένα άρτιο χορωδιακό αποτέλεσμα δεν θα επεδίωκε ο Ματθαίος Εφέσιος ο 7

8 Βατοπαιδινός, με τους πάμπολλους μαθητές του στο μουσικοδιδασκαλείο της Μονής Βατοπαιδίου μεταξύ 1800 και 1840, ή ο σύγχρονός μας Μελέτιος Συκιώτης, με τους μαθητές του στην Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία μεταξύ 1959 και 1990; Εξωαγιορειτική και νεο-επείσακτη είναι η προσβλητική ένστασή σας η οποία υποβιβάζει όλους τους συμμετέχοντες σε αυτό το κοινό ποτήριο ψαλτικής και στη Μονή Βατοπαιδίου με τις πολλές πανηγυρικές αγρυπνίες και αλλού, μοναχούς ψάλτες, αυτούς που στηρίζουν το ερευνητικό σας πρόγραμμα. Έχουν κρίση να επιλέγουν τους συμψαλμωδούς τους, εντός και εκτός Όρους, και, κυρίως, αγάπη Χριστού και συνείδηση του τελικού σκοπού της ψαλτικής διακονίας. Προτιμότερη η διάκριση από την κατάκριση. 3. Σχετικά με τη Συλλογή των Ιδιομέλων, Προσομοίων, Στιχηρών Καθισμάτων, Απολυτικίων τε και άλλων τινών του Ματθαίου Βατοπαιδινού. Ενώ εξυψώνετε τη σημασία της: «το σπουδαιότερο από τα συνθετικά έργα του, σπουδαιότητα της Συλλογής, περίφημη», θεωρείτε ότι η επανέκδοσή της με τη δική μας μουσική συνεισφορά (Βατοπαιδινή Μουσική Βίβλος, Η Πανηγυρική Α, Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου, Άγιον Όρος 1997) έχει γίνει με τρόπο «έντονα προσωποπαγή και φιλολογικά ανορθόδοξο»! Μια άδικη και αβασάνιστη μουσική και φιλολογική (;) απόρριψη έκδοσης που αποτέλεσε όμως μουσική πηγή για τον μελετητή της ελληνικής μουσικής Νικόλαο Κλέντο (Μουσικόν Δωδεκαήμερον, Αθήνα 2000), τον Δρ. Βυζαντινής Μουσικολογίας Ιωάννη Λιάκο και τον Χορό «Θεσσαλονικείς Υμνωδοί» (CD, Χαίρε Μάρτυς Δημήτριε, Θεσσαλονίκη 2008), για δεκάδες άλλους ιεροψάλτες και χορούς ψαλτών που αποζητούσαν τα αργά αγιορείτικα μέλη για τις λειτουργικές ανάγκες των ολονύκτιων αγρυπνιών σε ενοριακούς ναούς και καθολικά ιερών μονών, ή ακόμη και για τον εμπλουτισμό των ψαλλόμενων μελών σε συναυλίες βυζαντινής μουσικής (Αμερική, Λίβανο) κ.α. 4. Ως προς τον προσδιορισμό κοσμικοί ψάλτες, έτσι όπως τον χρησιμοποιείτε υποτιμητικά, διαφορετική γνώμη έχουν πολλοί από τους συμμετέχοντες στο δικό σας, εκδοτικό πρόγραμμα, και όχι μόνο... Μου δίνετε έτσι τη δυνατότητα να καταθέσω και εγώ ο κοσμικός ψάλτης κάποια δεδομένα, γιατί νομίζω ότι την πάσα αλήθεια δεν την κατέχει κανείς. Ασφαλώς δεν θα σταθώ στους χαρακτηρισμούς «ροπή και τάση αυτοπροβαλλόμενου εξωστρεφούς» προς όποιον και αν απευθύνονται, κοσμικό ή μοναχό-ψάλτη, και το 8

9 αντίστοιχο ψαλτικό αναλόγιο που υπηρετεί. Η προσφορά του καθενός κρίνεται όπως και η κατάκριση. Ασφαλώς γνωρίζετε την αλληλεπίδραση κοσμικών και μοναχών στο Άγιο Όρος. Ένας μοναχός, ο Δαμιανός ο Βατοπαιδινός (τέλη 17ου-αρχές 18ου αι.), ήταν ο δάσκαλος των κοσμικών Πολιτών μουσικών (Πέτρου Μπερεκέτου και Παν. Χαλάτζογλου), οι μοναχοί Ματθαίος Βατοπαιδινός και Ιωάσαφ Διονυσιάτης έμαθαν την ψαλτική τέχνη στον κοσμικό Χουρμούζιο Χαρτοφύλακα (+1840). Για το περιφρονητικό κοσμικός, απλώς αναφέρω ορισμένους ακόμη κοσμικούς, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι θεωρώ τον εαυτό μου ισάξιό τους. Κοσμικός ψάλτης ήταν ο Θ. Γεωργιάδης, για τον οποίο με πολλή συγκίνηση και ειλικρινή ευγνωμοσύνη μιλούσε ο Διακοδιονύσης, με τιμή αναφέρονται οι πατέρες της Ι.Μ. Δοχειαρίου στον δάσκαλο Αβραάμ Ευθυμιάδη, όλοι οι συμμετέχοντες ψάλτες πατέρες στην έκδοση κασέτας (Οσίου Σίμωνος) της Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας θυμούνται με εκτίμηση τη μουσική εργασία του καθηγητού Γρηγορίου Στάθη. Οι Αγιορείτες γνωρίζουν ότι κοσμικοί ξεσκόνισαν τα αγιορείτικα μουσικά χειρόγραφα, και ο καθένας, όσο και όπου μπορούσε, συνέβαλε στην προβολή της αγιορείτικης παράδοσης, γραπτής και προφορικής. Ο καθηγητής Αντώνιος Αλυγιζάκης, με το συνολικό του έργο και τη συνεργασία του με την Ι.Μ. Διονυσίου, ανέδειξε τον μελοποιό Ιωάσαφ διδάσκαλο Διονυσιάτη, το εξηγητικό και συνθετικό του έργο. Οι ομότεχνοι φίλοι Γεώργιος Ζήσιμος και Μιχαήλ Στρουμπάκης, με τις διδακτορικές τους διατριβές, μας εισάγουν στο πολύπλευρο έργο του Κοσμά Ιβηρίτου και του Νικολάου Δοχειαρίτου, αντίστοιχα, και τη σημαντική προσφορά τους στην ψαλτική τέχνη. H αρωγή όλων των υπολοίπων μονών σ όσους προσεγγίζουν τα μουσικά χειρόγραφα των βιβλιοθηκών είναι γεγονός ενθαρρυντικό για την αποτελεσματική προώθηση της μεγάλης αυτής πολιτιστικής κληρονομιάς. 5. Ομιλείτε επίσης περί «αναφομοίωτου [ ] της νέας μοναστικής πραγματικότητας». Κύριε Χατζηγιακουμή, όσες φορές βρέθηκα, και αυτές ήταν πολλές, κοντά στους γεροντάδες ψάλτες του Αγιωνύμου Όρους, είτε ψάλλοντας είτε ισοκρατώντας, είχα την αίσθηση ότι μάλλον αναπαύονταν από την παρουσία μου. Όσες φορές συμψάλαμε στις 9

10 πανηγύρεις όχι μόνο της Μονής Βατοπαιδίου αλλά και άλλων μονών του Όρους μάλλον αφομοίωναν αυτό που εσείς δεν έχετε ακόμη αφομοιώσει σε ένα περιβάλλον θείας λατρείας, που απαιτεί κοινωνία προσώπων. Οι ευκαιρίες για όλους, μουσικούς και θιασώτες, υπάρχουν στις πανηγυρίζουσες μονές και κελιά, στη ζωντανή πραγματικότητα του Αγίου Όρους. Είναι ηθική ικανοποίηση να ακούς «με εσάς μπορούμε να ψάλλουμε», «πόσο αναπαυόμαστε με το ισοκράτημά σας», «να είμαστε μαζί», «πότε θα έρθετε». Θεωρώ μεγάλη τιμή και ιδιαίτερη ευλογία που, όντας κοσμικός, δέχθηκα το 1994 την πρόταση της Μονής Βατοπαιδίου να διδάξω την ψαλτική στους πατέρες της Μονής. Ζούσαν τότε ακόμη: ο γέροντας Ιγνάτιος Βατοπαιδινός ( ), μαθητής του Ρωμανού του Βατοπαιδινού ( ), και ο ιερομόναχος Βασίλειος, της Κολιτσούς ( ), μαθητής του Μακαρίου Μπουζίκα. Και αυτός ακόμη ο Γέρων Ανδρέας Βατοπαιδινός ( ), μαθητής του Διακοδιονύση Φιρφιρή (μια φωνή που τον ανάπαυε να ψάλλει μαζί του, αν και προτίμησε την ησυχία του κελιού του), ήταν αυτήκοος και αυτόπτης μάρτυρας της συγκρότησης του χορού της Μονής. Κοντά σε αυτές τις μουσικές προσπάθειες ήταν πάντοτε οι ευχές και οι προσευχές του πνευματικού και χαρισματικού γέροντος Διονυσίου της Κολιτσούς, και βέβαια του γέροντος Ιωσήφ του Βατοπαιδινού. Με μουσικές και πνευματικές ευλογίες, πραγματοποιήθηκε μια κοπιώδης, πολυετής και πολύπλευρη κοινή προσπάθεια με θεωρητικό και πρακτικό υπόβαθρο, γιατί η εκκλησιαστική μας μουσική δεν είναι των κοντινών μας, εξήντα, εβδομήντα, εκατό χρόνων, αλλά είναι παράδοση ΑΙΩΝΩΝ, και αυτό απαιτεί ΕΡΕΥΝΑ και σεβασμό, ταπείνωση για ό,τι δεν έτυχε να μάθω, δεν μου δίδαξαν... Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον γέροντα Γρηγόριο, της περίφημης ψαλτικής και αγιογραφικής αδελφότητος των Δανιηλαίων, για την έγγραφη στήριξή του σε χαλεπούς καιρούς λάσπης από ιεροεξεταστές: «Πολλά και άπειρα συγχαρητήρια... εφ όσον έχετε τη δυνατότητα και το χάρισμα να κάνετε ό,τι ημπορείτε και ο μισθός σας θα είναι πάρα πολύς παρά Κυρίου. Εύχομαι με τις καλές σας προσπάθειες και πάλι η αθάνατος βυζαντινή μουσική μας να φθάση εις την μεγάλην αξίαν και δόξαν της. Ο καλός σας ζήλος είναι από τον Θεόν, γι αυτό κάνετε το παν...» Και αλλού: «αρίστην την όλην εργασίαν... άπειρα και πολλά συγχαρητήρια διά την μεγάλην σας προσφοράν και τους πολλούς σας κόπους...» Επίσης, ο π. Ακάκιος των Δανιηλαίων γνωρίζει ότι το Άξιον εστί του «ανωνύμου» σε ήχο πλάγιο του δευτέρου αποτελεί για μένα ύψιστο σημείο μουσικής προσευχής. Όσον αφορά τόσο τους προαναφερθέντες π. Γρηγόριο και π. Ακάκιο όσο και τους π. 10

11 Δανιήλ και π. Στέφανο της αδελφότητος των Δανιηλαίων θεωρώ δώρο από τον Θεό ότι τους γνώρισα και τους άκουσα. Γίνομαι στόχος της κριτικής σας, κ. Χατζηγιακουμή, σε μια έκδοση σειράς δίσκων η οποία δεν θα μας απασχολούσε, αν δεν την κοσμούσαν ερμηνείες αγαπητών και πολυσέβαστων προσώπων όπως ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ροδοστόλου Χρυσόστομος, οι γέροντες Δανιήλ, Θωμάς και Σπυρίδωνας, οι μακαριστοί Διακοδιονύσης Φιρφιρής και Κυπριανός (Θωμάδων). Όμως: Με το κομποσχοίνι «ευλογία» του γέροντα Κυπριανού και την εκτίμησή του εύχομαι για την ανάπαυση της ψυχής του, όπως και του π. Διονυσίου. Η εκτίμησή του αοιδίμου Διακοδιονύση στον Λυκούργο Αγγελόπουλο σημαίνει πολλά για εμάς τους μαθητές του. «Η αγάπη του στον Λυκούργο έφερε τον γέροντα για να ηχογραφήσει στην Αθήνα» μου ομολογούσαν οι γέροντες Κοσμάς και Χρυσόστομος, στο κελί του στις Καρυές. Με τον Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη υπάρχει μια πολυετής σχέση αγάπης, εκτίμησης και συνεργασίας. Ο π. Σπυρίδων ψάλλει με την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία και διευθυντή τον Λυκούργο Αγγελόπουλο, ο Κώστας Αγγελίδης ισοκρατεί σε έκδοση κασετών που ψάλλει ο π. Σπυρίδων. Με τον π. Θωμά (Θωμάδων) βρισκόμαστε μαζί στα φιλόξενα στασίδια των αγιορειτικών μοναστηριών. Οι ακροατές ραδιοφωνικών εκπομπών τις οποίες επιμελούμαι θυμούνται τις ηχογραφήσεις μελών των: Οσίου Ιωάννου Δαμασκηνού (φερώνυμα), Δανιήλ Πρωτοψάλτου, και κυρίως του Νικολάου Σμύρνης από τον εξαίρετο π. Θωμά, ηχογραφήσεις που πραγματοποίησα μαζί με τους αγαπητούς φίλους Κωνσταντίνο Στεργίου και Κωνσταντίνο Λανάρα το Οι ραδιοφωνικοί φίλοι είναι αυτοί που συμπορεύονται μαζί μου κατά την αναμετάδοση όσων αγρυπνιών μπόρεσα να ηχογραφήσω την τελευταία εικοσαετία. Οι Αγιορείτες όπως και οι Κωνσταντινουπολίτες γνωρίζουν αλλά αξίζει τον κόπο να θυμηθούμε όλοι μαζί, ενημερώνοντας τους νεωτέρους, τον παιδευτικό χαρακτήρα της ραδιοφωνικής εκπομπής που επιμελείται από το 1979 ο Λυκούργος Αγγελόπουλος, μαθητής, υπενθυμίζω, του Σίμωνα Καρά. Πόσοι παραδοσιακοί ψάλτες και χορωδίες δεν παρήλασαν, πόσοι σχολιασμοί δεν έγιναν, μουσικοί, λειτουργικοί, μουσικολογικοί, πόσα αφιερώματα, πόσοι προσκεκλημένοι δεν κατέθεσαν την προσφορά τους. Σε εποχή χωρίς εκκλησιαστικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς, χωρίς τον πλούτο της σημερινής δισκογραφίας, εκείνη η εκπομπή δίδασκε περί παραδόσεως, περί της ψαλτικής τέχνης, από την εκπομπή αυτή άκουγες αργά μέλη, ανοιξαντάρια, κεκραγάρια, πασαπνοάρια, δοξαστικά, μαθήματα, 11

12 χωρίς ταμπέλες αυθεντικότητας... Πολλοί μοναχοί στο Άγιο Όρος τις μνημονεύουν αυτές τις εκπομπές σαν πνευματικό αποκούμπι και σχολείο την εποχή της αναζήτησής τους περί μοναχισμού. Για τους εκτός Όρους ήταν μια άλλη μουσική παρουσία, διαχρονική, με πνευματικότητα. Οι λάτρεις της Αθωνικής ψαλτικής έχουν στο αρχείο τους σειρά εκπομπών αφιερωμένων στην ψαλτική παράδοση του Όρους, τους ζωντανούς φορείς αυτής της μουσικής ιστορίας, ήδη από το Ιδιαίτερα μνημονεύω τις ηχογραφήσεις του π. Δοσιθέου Κατουνακιώτη (δασκάλου του π. Θωμά της αδελφότητος των Θωμάδων), γιατί ήταν αλλεπάλληλες οι συζητήσεις μαζί του στην Ελληνική Ραδιοφωνία γύρω από την εκκλησιαστική μας μουσική, τις ιστορικές ηχογραφήσεις στο Πρωτάτο, στην Ι.Μ. Ιβήρων, στην Ι.Μ. Καρακάλλου, στην Ι.Μ. Μεγίστης Λαύρας, στις αδελφότητες των Δανιηλαίων, των Γερασιμαίων, τις συνεντεύξεις του Διακοδιονύση, των Δανιηλαίων κ.ά. Ένα πολύπλευρο έργο για την εκκλησιαστική μας μουσική σπιλώνεται τώρα, αλλά δεν αναιρείται. Αποτελεί εύφημο μνεία και δικαίωση για τους κόπους και μόχθους μαθητών και διδασκάλων. Για τα γραφόμενά σας σχετικά με το ψαλτικό γίγνεσθαι της Ι.Μ. Σίμωνος Πέτρας ας κρίνουν οι προσκυνητές-επισκέπτες ή όσοι αναπαύονται από το «ασμάτιο» Αγνή Παρθένε, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε μουσικολογική αποτίμηση. Εγώ πάντως θυμάμαι τις όμορφες ψαλτικές στιγμές με τον π. Γρηγόριο, τον π. Τύχωνα, τον π. Αθανάσιο, στη ζωντανή πράξη των ακολουθιών. * * * Δύο ερωτήματα τώρα. Το πρώτο ως προς τον κριτή μου Μανόλη Χατζηγιακουμή: Ομιλούμε και περιγράφουμε την αυθεντία της έκφρασης της εκκλησιαστικής μουσικής μόνο; Το δεύτερο σε σχέση με το Άγιο Όρος: φοβούμαι, κ. Χατζηγιακουμή, ότι κρίνετε το ηχητικό αποτέλεσμα των μουσικών έργων μας στη Μονή Βατοπαιδίου, το τελικό άκουσμα, από λανθασμένη οπτική γωνία. Έχετε εσείς υπόψιν κάποιο χορωδιακό άκουσμα από αγιορείτικη μονή με διδασκαλία κάποιου από τους Αγιορείτες μοναχούς-ψάλτες που συμμετέχουν στο εκδοτικό σας πρόγραμμα, για να διαπιστώσουμε και εμείς εάν ακούμε Φιρφιρή ή Δανιηλαίους ή Θωμάδες; Είναι γνωστή η ευελιξία και η άνεση που προσφέρει η μονωδιακή απόδοση και η δυσκολία αντίστοιχα της χορωδιακής απόδοσης του ίδιου 12

13 μουσικού κειμένου. Η καλοφωνία είναι χρήση του ταλάντου της μιας φωνής το από χορού ψάλλειν απαιτεί γνώση από όλους, αλλά και επίπονη άσκηση ψυχής και σώματος χοράρχουχορωδών, για να υπάρχει η συνεχώς αυξανόμενη πρόοδος στην απόδοση των μελών. Προσπάθησα να θυμηθώ μαζί σας, για να θυμίσω στους παλαιοτέρους και να γνωστοποιήσω στους νεωτέρους. Η καλή απολογία συνετίζει, παιδεύει, προβληματίζει, διασαφηνίζει. Ας μου επιτραπεί να μεταφέρω εδώ όσα προνοητικά μου έγραφε το 1998 ο σεβαστός και αγαπητός ιερομόναχος Αθανάσιος Σιμωνοπετρίτης, Υμνογράφος της ΜτΧΕ, για τις απόψεις «διαφόρων παρουσιαζόμενων γνωστών ή αυτοχειροτονήτων ειδημόνων. Αδελφέ μου αγαπητέ, ας μου το συγχωρήσει ο Θεός, αλλά μου φαίνεται ότι ο κινητήριος λόγος όλων αυτών των αντιθέσεων είναι μόνον και μόνον ο φθόνος, ο οποίος δυστυχώς, όπως από την πείραν μας γνωρίζομε, άπτεται και των τελείων, με αποτέλεσμα γιατί αυτός και όχι εγώ, και καλύπτεται πολύ θαυμάσια με τον μανδύα και της ευλαβείας και της παραδόσεως... Το χαίρειν μετά χαιρόντων μου έλεγε κάποτε ο Γ. Παΐσιος απαιτεί περισσότερη ψυχική λεβεντιά από το κλαίειν μετά κλαιόντων! Και διά τούτο, ο Θεός να Σας ευλογή εις συνέχισιν της ιεροψαλτικής προσφοράς Σας. Η Εκκλησία μας, στο κάτωκάτω της γραφής, δεν είναι σαρωθρωτική... Δέχεται και τους ειδήμονας, συγκαταβαίνει και εις τους αδαείς... Τι να πούμε;» Και αργότερα, το 2003: «εκτιμώ βαθύτατα την προσφοράν και τον κόπον σου για την εκκλησιαστικήν μας μουσικήν και μη κάμπτεσαι από τις ζηλόφθονες και μεμψίμοιρες κρίσεις των ειδημόνων. Συ να λέγεις: Τα μωρά του κόσμου εξελέξατο ο Θεός και η ευλογία του Κυρίου θα είναι πλουσιωτάτη στα έργα των χειρών σου!» Μικρό το δικό μου κομμάτι στο μεγάλο ψηφιδωτό της μουσικής της Εκκλησίας μας σε σχέση με την τεράστια μετοχή του Σίμωνα Καρά. Αυτός άνοιξε δρόμους στη θεωρία και την πράξη της ψαλτικής, μεταλαμπάδευσε την αγάπη και το ενδιαφέρον για τον κρυμμένο θησαυρό των βιβλιοθηκών με τις χιλιάδες των χειρογράφων-συνθέσεων μιας πλειάδας βυζαντινών και μεταβυζαντινών μελοποιών, εισήγαγε τους φιλόμουσους μελετητές στα μυστικά της απόδοσης και ερμηνείας, παρέδωσε μια πολυσήμαντη μέθοδο διδασκαλίας χρήσιμη όχι μόνο για μαθητές ωδείων και σχολών αλλά και για τη συγκρότηση των χορώνψαλτών, στήριξε με τους μαθητές του τα μουσικά σχολεία, οδήγησε τις επόμενες γενεές μουσικών και ψαλτών να αντλούν από τους παραδοσιακούς ψάλτες ό,τι πολύτιμο 13

14 κουβαλούν αυτοί με κόπους και θυσίες Δεν θα σταθώ στον τομέα της παραδοσιακής μουσικής, γιατί εκεί υπάρχουν πολλαπλές λαμπρές σελίδες προσφοράς. Αλάνθαστος δεν είναι κανείς. Όταν όμως έχει δώσει έναν τόσο καρποφόρο αγώνα σε δύσκολες εποχές, σε ιστορικές συνθήκες που δεν ευνοούσαν γενικότερα την παράδοση, έχουμε νομίζω την ελάχιστη υποχρέωση να τον μνημονεύουμε με μεγαλύτερο σεβασμό. Το ψηφιδωτό αναμένει τη δική μας συμμετοχή και οι καιροί απαιτούν «διακόνους» και όχι «σωτήρες». Τελειώνω με έναν πνευματικό δάσκαλο: «Γέροντα, τι βοηθάει να ψάλλη κανείς κατανυκτικά;»να έχει το νου του στα θεία νοήματα και να έχη ευλάβεια... Άλλο η ευλάβεια και άλλο η τέχνη, η επιστήμη της ψαλτικής. Η τέχνη χωρίς ευλάβεια είναι... μπογιές. Όταν ο ψάλτης ψάλλη με ευλάβεια, ξεχειλίζει από την καρδιά του η ψαλμωδία, και ψάλλει κατανυκτικά. Όταν εσωτερικά είναι σε καλή πνευματική κατάσταση ο άνθρωπος, όλα πάνε καλά...»αν έχει αριστερούς λογισμούς, τι ψαλτική θα κάνει;...»ό,τι κάνετε να το κάνετε με την καρδιά σας, για το Χριστό...» (Γέροντος Παϊσίου Αγιορείτου, Λόγοι Β, Πνευματική αφύπνιση, σελ ) Αλλά εμάκρυνε ο λόγος, κύριε Χατζηγιακουμή. Ο Θεός και οι άνθρωποι ας συγχωρέσουν τα ανθρώπινα λάθη και τις αδυναμίες. Καλό παράδεισο να έχουμε όλοι, κοσμικοί και μοναχοί ψάλτες. Με εκτίμηση Κώστας Αγγελίδης Πρωτοψάλτης, Δάσκαλος της ψαλτικής τέχνης, Χοράρχης του βυζαντινού χορού «ΤΡΟΠΟΣ» 14

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας Γ Συνέδριο «Θεωρία καί Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ἡ Ὁκταηχία» Τετάρτη 18 Ὀκτωβρίου 2006 Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς www.paivanas.gr

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας.

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Ηγούμενος της νόμιμης

Διαβάστε περισσότερα

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας Γ Συνέδριο «Θεωρία καί Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ἡ Ὁκταηχία» Τετάρτη 18 Ὀκτωβρίου 2006 Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς www.paivanas.gr

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Παύλος και Φιλήμονας

Παύλος και Φιλήμονας Παύλος και Φιλήμονας Έχετε ποτέ διαβάσει την επιστολή του Παύλου προς τον Φιλήμονα; Είναι η πιο μικρή επιστολή του Παύλου. Μόλις και μετά βίας γεμίζει μια σελίδα Α4! Δεν το πιστεύετε; Ας τι διαβάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Η Ουράνια Γλώσσα. (The heavenly language)

Η Ουράνια Γλώσσα. (The heavenly language) Η Ουράνια Γλώσσα (The heavenly language) 'Εχετε ταξιδέψει ποτέ σε μιά χώρα, όπου η γλώσσα είναι διαφορετική από τη δική σας; Μπορεί να μάθετε λίγο τη γλώσσα και ακόμα να είστε σε θέση να καταλαβαίνετε

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΡΑΤΗΜΑΤΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΡΑΤΗΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΡΑΤΗΜΑΤΑ Του Ευαγγ. Καπαϊδονάκη. Καθηγητού Βυζαντινής Μουσικής. Διευθυντού της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου. Έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή της Σαμαρείτιδος Ιωάν. 4, 5-42 (10/5/2015) Διάλογος ζωής και αλήθειας

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή της Σαμαρείτιδος Ιωάν. 4, 5-42 (10/5/2015) Διάλογος ζωής και αλήθειας ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή της Σαμαρείτιδος Ιωάν. 4, 5-42 (10/5/2015) Διάλογος ζωής και αλήθειας Το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα, αγαπητοί μου αδελφοί, έχει μεγίστη σημασία για την πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες

Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάδες, Πύργοι, Κιόσκια, Καμπάνες, Σήμαντρα, Φιάλες, Κρήνες Αρσανάς Ζωγράφου Πύργος Χελανδαρίου Πύργος Καρακάλλου Πύργος Σταυρονικήτα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, Κιόσκι Κιόσκι Αγίου Παύλου Ι.Μ. Διονυσίου,

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 4 Ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η θέση των λαϊκών στη σύγχρονη λατρεία, επισημάνσεις και προβληματισμοί (κεφ.32) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ

ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ Πρόκειται για ένα «όραμα ζωής του Σεβ. Μητροπολίτου μας για τη νεολαία». Η πρωτοβουλία, αλλά και οι δαπάνες για την ανέγερση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ Απόσπασμα από το βιβλίο Ενδυναμώνοντας την Ψυχή Μέσω του Διαλογισμού από τον Ρατζίντερ Σινγκ Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτήν τη γη.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο July 2016 SuzukiGuitarthens Τηλ.: 6948009754 Η ΜΕΘΟΔΟΣ SUZUKI για ΚΙΘΑΡΑ ενημερωτικό δελτίο Περίπου 500.000 μαθητές της μεθόδου Suzuki σε όλο τον κόσμο απολαμβάνουν την μελέτη σε πιάνο, βιολί, τσέλο, βιόλα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ο δάσκαλος που με εμπνέει

Ο δάσκαλος που με εμπνέει Είναι πολύ σημαντικό για μένα η δασκάλα που μου κάνει μάθημα να με εμπνέει, γιατί έτσι θα ενδιαφέρομαι περισσότερο για τα μαθήματά μου και θα προσπαθώ να γίνομαι κάθε φορά καλύτερη. Θα προτιμούσα η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ. Κέντρο Έρευνας και Προβολής της Ελληνικής Μουσικής. «Ολιστική Προσέγγιση της Ελληνικής Μουσικής»

Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ. Κέντρο Έρευνας και Προβολής της Ελληνικής Μουσικής.  «Ολιστική Προσέγγιση της Ελληνικής Μουσικής» Ωδείο ΣΙΜΩΝ ΚΑΡΑΣ Κέντρο Έρευνας και Προβολής της Ελληνικής Μουσικής www.kepem.org «Ολιστική Προσέγγιση της Ελληνικής Μουσικής» Διαδικτυακό (Online) Θερινό - Χειμερινό Ακαδημαϊκό Πρόγραμμα Σπουδών με τη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας»

Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ. του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Η ΕΝΔΥΝΑΜΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ του Ρατζίντερ Σινγκ Απόσπασμα από το βιβλίο: «Διαλογισμός για την Ενδυνάμωση της Ψυχής σας» Μέσα μας υπάρχουν περισσότερα πλούτη απ ό,τι μπορούμε ποτέ να συσσωρεύσουμε σ αυτή τη Γη.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

γραπτα, έγιναν μια ύπαρξη ζωντανή γεμάτη κίνηση και αρμονία.

γραπτα, έγιναν μια ύπαρξη ζωντανή γεμάτη κίνηση και αρμονία. Ένας κόσμος ενεργειών και δυνάμεων ξετυλίχτηκε μπροστά μου και με διαπέρασε ολόκληρη. Ένας κόσμος άγνωστος, ασύλληπτος, μαγευτικός. Κι εγώ τον αγκάλιασα, αφημένη μέσα στην απέραντη αγκαλιά του... Κι αναρωτιόμουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού 72. Το προοίμιο που ακολουθεί χρησιμοποιείται στις Λειτουργίες που είτε δεν Θεέ παντοδύναμε και αιώνιε, Δι αυτού ευδόκησες να αποκαταστήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ 3-4-2002 ΜΑΘΗΤΕΣ ΓΙΟΡΤΑΣΑΝ ΕΜΜΕΤΡΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ταξιδευτής ο λογισμός καράβι το βιβλίο... Με μαντινάδες επέλεξαν οι μαθητές και οι μαθήτριες του 2ου και του 4ου Τεχνικού

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που φιλοξενεί όλους Ο Αβραάμ και η Σάρρα Μια μέρα, ο Αβραάμ καθόταν μπροστά στη σκηνή του κάτω από μια βελανιδιά. Ήταν μεσημέρι κι έκανε πολλή ζέστη. Τρεις άγνωστοι

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανικές Πρακτικές

Χριστιανικές Πρακτικές Χριστιανικές Πρακτικές του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Χριστιανικές Πρακτικές Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΟΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ. Σκηνή 1 η

Η ΚΟΙΝΗ ΓΙΟΡΤΗ. Σκηνή 1 η ΠΡΟΣΩΠΑ Μέγας Βασίλειος Γρηγόριος ο Θεολόγος Ιωάννης ο Χρυσόστομος Μαυρόπους Ιωάννης Βασιλίτης 1 ος Βασιλίτης 2 ος Βασιλίτης 3 ος Γρηγορίτης 1 ος Γρηγορίτης 2 ος Γρηγορίτης 3 ος Ιωαννίτης 1 ος Ιωαννίτης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

«Η εκμάθηση της Ψαλτικής ως παράγοντας ενεργού συμμετοχής στη λατρεία»

«Η εκμάθηση της Ψαλτικής ως παράγοντας ενεργού συμμετοχής στη λατρεία» ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ ΕΝΟΡΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Β ΗΜΕΡΙΔΑ ΨΑΛΤΙΚΗΣ «ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΨΑΛΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ» «Η εκμάθηση της Ψαλτικής ως παράγοντας ενεργού συμμετοχής στη λατρεία» - Δώρα Καρδαμάκη

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΗΜ.ΜΠΙΤΖΗΣ Πρωτοψάλτης Άργους (1961-2000)

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΗΜ.ΜΠΙΤΖΗΣ Πρωτοψάλτης Άργους (1961-2000) ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΗΜ.ΜΠΙΤΖΗΣ Πρωτοψάλτης Άργους (1961-2000) ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΗΜ.ΜΠΙΤΖΗΣ Διδάσκαλος Βυζαντινής Μουσικής Αριστούχος ου Εθνικού Ωδείου Αθηνών (1957-1961) Ιδρυτής του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Αργολίδας «ΙΑΚΩΒΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης

Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο. Οδηγός μελέτης Ο Πατέρας Αβραάμ Μάθημα Ένα Η ζωή του Αβραάμ: Δομή και Περιεχόμενο Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας)

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) (Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) Τ ρ ι ώ δ ι ο Η περίοδος αυτή πήρε το όνομα της από

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Μερικές ερωτήσεις, και μερικοί προβληματισμοί που ανάδειξε και επισήμανε η διαχρονική αντιπαράθεσις

Μερικές ερωτήσεις, και μερικοί προβληματισμοί που ανάδειξε και επισήμανε η διαχρονική αντιπαράθεσις ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ KATOΠIN ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΥ Του ρ. Νικολάου Γιαννουκάκη, Πρωτοψάλτου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού

Δημοτική Στέγη Ενηλίκων Αθηένου Κλεάνθειος Κοινοτική Στέγη Ενηλίκων Πρόγραμμα Συμβουλίου Κοινοτικού Εθελοντισμού Χαιρετίζοντας την ανοιξιάτικη έκδοση του Ημερολογίου μας, νοιώθουμε την ανάγκη να υπερευχαριστήσουμε τους εθελοντές μας, χωρίς την ενεργό στήριξη των οποίων η Στέγη μας δε θα μπορούσε να ανθίσει και να

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α )

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Τάξη Γ Γυμνασίου Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Διδακτική Ενότητα προς ανάπτυξη: Κεφάλαιο Α - Διδακτική Ενότητα 5: «Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών» (σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

Title: "Μια έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ηλεκτρονικών υπηρεσιών πληροφορίας στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης "

Title: Μια έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ηλεκτρονικών υπηρεσιών πληροφορίας στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης Title: "Μια έρευνα σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ηλεκτρονικών υπηρεσιών πληροφορίας στην ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης " Ioulia Sidera-Sideri Alison Pickard School of Computing,

Διαβάστε περισσότερα

THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Student name:. Result: THE ENGLISH SCHOOL ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Mid-Entry Exams 2015 A τάξη ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Διάρκεια εξέτασης: 1 ώρα και δεκαπέντε λεπτά ΟΔΗΓΙΕΣ Διάρκεια εξέτασης: 1 ώρα και 15 λ 1. Διάβασε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Σχεδίαση και Ανάπτυξη εφαρμογής ηλεκτρονικής εκπαίδευσης σε περιβάλλον Διαδικτύου: Υποστήριξη χαρακτηριστικών αξιολόγησης ΚΑΡΠΑΤΣΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ευλογημένη συνάντηση.

Η ευλογημένη συνάντηση. Η ευλογημένη συνάντηση. Μετά το τέλος μιας δύσκολης εξεταστικής περιόδου, η παρέα των παιδιών του λυκείου του Ναού μας συναντήθηκε για μια ακόμα φορά, πριν τις καλοκαιρινές διακοπές. Η χαρά των παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 5: Άγιοι Αρχιεπίσκοποι της Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus

Maria Gravani Open University of Cyprus Εστιάζει σε δυο σημεία του ρόλου του ΣΕΠ στο ΑΠΚΥ: 1) ως εκπαιδευτή ενηλίκων, δεδομένου ότι το ακροατήριο στο οποίο απευθύνεται αποτελείται κατά αποκλειστικότητα από ενήλικους εκπαιδευόμενους. 2) ως συνεργάτη

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές.

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές. ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη λέξη «σωστό»

Διαβάστε περισσότερα