Η συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση της διεθνούς επιστημονικής ορολογίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση της διεθνούς επιστημονικής ορολογίας"

Transcript

1 Ημερίδα ΕΛΕΤΟ EAFT «Οι εθνικές Γλώσσες και η Ορολογία στην Ανώτατη Εκπαίδευση, στην Έρευνα και στην Τεχνολογία» Αθήνα, Ελλάδα, 7 Νοεμβρίου 2013 Η συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση της διεθνούς επιστημονικής ορολογίας Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 0 Εισαγωγή Πρόκειται για θέμα ευρύτερα γνωστό στο εξωτερικό αλλά και πολύ δημοφιλές στην Ελλάδα, με το οποίο ασχολούνται πολλοί, ειδικοί και μη, και όχι πάντοτε με αντικειμενικό τρόπο. Εμείς θα προσπαθήσουμε μέσα από τα εργαλεία της Γλωσσολογίας να παρουσιάσουμε με νηφαλιότητα ερευνητικά πορίσματα πάνω στα οποία στηρίζεται η εικόνα του δανεισμού. Από την αρχή θα ήθελα να δηλώσω ότι οι σχέσεις της ελληνικής με τις ευρωπαϊκές γλώσσες είναι αμφίδρομη, δηλ. η ελληνική δάνεισε και δανείστηκε λέξεις, όρους και στοιχεία. Ωστόσο το θέμα μας αφορά μόνο την πρώτη περίπτωση. Στην ανακοίνωση αυτή θα εξετάσουμε πρώτα τι θεωρείται ελληνικό, δηλ. θα αναφερθούμε στις ποικίλες περιπτώσεις δανεισμού των ευρωπαϊκών γλωσσών από την ελληνική, και θα μας απασχολήσουν κυρίως οι λεξικές μονάδες (στο εξής λ.μ.) που οι ευρωπαϊκές γλώσσες δανείστηκαν από την ελληνική α) είτε απευθείας (άμεσα δάνεια από την ελληνική), β) είτε μέσω της λατινικής (άμεσα δάνεια από τη λατινική), γ) είτε τέλος οι λ.μ. που οι ευρωπαϊκές γλώσσες κατασκεύασαν με αρχαιοελληνικά (στο εξής ΑΕ) στοιχεία. Στη συνέχεια θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας στο γεγονός ότι ο δανεισμός αφορά κυρίως το ακαδημαϊκό και επιστημονικό λεξιλόγιο σε αντιδιαστολή με το καθημερινό, γενικό λεξιλόγιο και θα μας απασχολήσει το πόσες τελικά είναι οι λέξεις που δανείστηκαν οι ευρωπαϊκές γλώσσες από την ΑΕ. Στο τρίτο μέρος θα εξετάσουμε το είδος της επίδρασης που δέχτηκαν από την ελληνική γλώσσα οι διάφορες ευρωπαϊκές γλώσσες, επίδραση που παίρνει τη μορφή δανεισμού είτε ΑΕ σχηματιστικών στοιχείων, προθημάτων, επιθημάτων, π.χ. ΑΕ μικρο- > micro- ( macro-, méga(lo)-), π.χ. στην αγγλική/ γαλλική microbe, microphone, microclimate/ microclimat, microfilm, megalomaniac/ mégalomane, ἀντι- > anti-, -ικός > -ic, είτε Κανόνων Κατασκευής Όρων. Τέλος θα κλείσουμε θέτοντας το ερώτημα γιατί η μοίρα επεφύλαξε την τύχη αυτή στην ΑΕ γλώσσα. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι θα αναφερθούμε γενικευτικά στις ευρωπαϊκές γλώσσες, χωρίς να υπεισέλθουμε στις διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται ανάμεσά τους ως προς το ποσοστό παρουσίας όρων ελληνικής αρχής. Για το θέμα αυτό βλ. Καλλέργης Κατά τον Καλλέργη (2003) παρατηρείται μείωση της παρουσίας ελληνογενών λέξεων όσο προχωρούμε από τις ρομανικές προς τις γερμανικές γλώσσες με περαιτέρω και μάλιστα σημαντική μείωση στην περίπτωση της φινλανδικής. Ακόμη, θα μπορούσε να διακρίνει κανείς διαφορά μεταξύ γερμανικής και ολλανδικής με εντονότερη την παρουσία ελληνογενών λέξεων στη δεύτερη. Ειδικότερα όσον αφορά την αγγλική και γαλλική, γλώσσες στις οποίες συντάσσονται 1

2 Είναι γνωστό ότι ο Ξενοφών Ζολώτας στις 26 Σεπτεμβρίου 1957 ως αντιπρόσωπος της Ελλάδας εκφώνησε ενώπιον του ΔΝΤ έναν λόγο που προκάλεσε παγκόσμια αίσθηση 2. Για ποιο λόγο; Η δομή του λόγου του ήταν αγγλική, όμως το λεξιλόγιο προερχόταν αποκλειστικά από την ΑΕ. Ο λόγος αυτός αφενός αποδείκνυε ότι είναι δυνατό σε επίπεδο ακαδημαϊκού λόγου οι ευρωπαϊκές γλώσσες να είναι αποτελεσματικές χρησιμοποιώντας λεξιλόγιο δανεισμένο από την ΑΕ και αφετέρου αποτέλεσε μια ενέργεια που ανέδειξε τον ουσιαστικό ρόλο της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών γλωσσών. Ιδίως κατά την Αναγέννηση οι γάλλοι, άγγλοι, γερμανοί λόγιοι, για να ανταποκριθούν στον αυξανόμενο αριθμό νέων εννοιών, προσέτρεξαν στις μεθόδους που χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες για να αυξάνουν το λεξιλόγιό τους. Έτσι η δομή των ευρωπαϊκών γλωσσών μπολιάστηκε όχι μόνο με νέα ΑΕ στοιχεία αλλά και με νέους κανόνες αντίγραφα των κανόνων ΑΕ. Οι λόγιοι αυτοί ήταν ελληνιστές ή συμβουλεύονταν ελληνιστές. Π.χ. το αγγλ. ballistics/γαλλ. balistique βαλλιστική από το βάλλω. Βέβαια η επαφή των ευρωπαϊκών γλωσσών και ιδίως των ρομανικών δεν άρχισε από την Αναγέννηση. Προηγήθηκε η σχέση της λατινικής με την ελληνική (δανεισμός λέξεων αλλά και κατασκευαστικών στοιχείων). Ωστόσο, αν οι Αρχαίοι Έλληνες είχαν δημιουργήσει τις λέξεις αυτές, όλες δεν θα είχαν τη μορφή αυτή. Π.χ. ο γάλλος βιολόγος Sédillot έπλασε με τη βοήθεια του Pasteur (1878) τη γαλλ. λ. microbe μικρόβιο από τα ΑΕ μικρός+βίος. Όμως με τον όρο microbe ο Παστέρ ήθελε να δηλώσει τον μικρό ζωντανό οργανισμό, ενώ στα ελληνικά η λ. μικρόβιο σημαίνει βραχύβιος οργανισμός τα πρωτότυπα των εγγράφων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρατηρείται αυξημένη χρήση ελληνογενούς λεξιλογίου. Π.χ. τεχνολογικός/δημοκρατία: γαλλικά technologique/ démocratie, ισπανικά tecnológico/ democracia, ιταλικά tecnologico/ democrazia, πορτογαλικά tecnológico/ democracia, γερμανικά technologisch/ Demokratie, ολλανδικά technologisch/ democratie, δανέζικα teknologisk/ demokrati, σουηδικά teknisk/ demokrati, αγγλικά technological/ democracy, φινλανδικά teknologia/ demokratia. Άλλο παράδειγμα πρόβλημα: γαλλικά problème, ισπανικά problema, ιταλικά problema, πορτογαλικά problema, γερμανικά Problem, ολλανδικά problem, δανέζικα problem, σουηδικά problem, αγγλικά problem, φινλανδικά ongelma. Άλλο παράδειγμα αέρας: γαλλικά air, ισπανικά aire, ιταλικά aria, πορτογαλικά ar, γερμανικά Luft, ολλανδικά lucht, δανέζικα luft, σουηδικά luft, αγγλικά air, φινλανδικά ilma. 2 Παρατίθεται ο λόγος του Ξ. Ζολώτα: Kyrie, I eulogize the archons of the Panethnic Numismatic Thesaurus and the Oecumenical Trapeza for the orthodoxy of their axioms methods and policies, although there is an episode of cacophony of the Trapeza with Hellas. With enthusiasm we dialogue and synagonize at the synods of our didymous Organizations in which polymorphous economic ideas and dogmas are analyzed and syntherized. Our critical problems such as the numismatic plethora generate some agony and melancholy. This phenomenon is charateristic of our epoch. But, to my thesis we have the dynamism to program therepeutic practices as a prophylaxis from chaos and catastrophe. In parallel a panethnic unhypocritical economic synergy and harmonization in a democratic climate is basic. I apologize for my eccentric monologue. I emphasize my eucharistia to your Kyrie to the eugenic and generous American Ethnos and to the organizers and protagonists of this Ampitctyony and the gastronomic symposia. Kyrie, It is Zeus anathema on our epoch and the heresy of our economic method and policies that we should agonize the Scylla of nomismatic plethora and Charybdis of economic anaemia. It is not my idiosyncrasy to be ironic or sarcastic but my diagnosis would be that politicians are rather cryptoplethorists. I apologize for having tyrannised you with my Hellenic phraseology. In my epilogue I emphasize my eulogy to the philoxenous autochthons of this cosmopolitan metropolis and my encomium to you, Kyrie, the stenographers. 2

3 (Benveniste 1966). Επίσης ο νέος όρος molysmologie, που αναφέρεται στην επιστήμη των πάσης φύσεως μολύνσεων, λ.χ. στα μεγάλα αστικά κέντρα από υπερβολικό φωτισμό το βράδυ, αν είχε κατασκευαστεί πρώτα από τους Έλληνες, ίσως η επιστήμη να λεγόταν *molysmatologie/ μολυσματολογία. Ακόμη ο Lavoisier πλάθοντας τους όρους oxygène > οξυγόνο και hydrogène > υδρογόνο έκανε λάθος επιλέγοντας το στοιχείο -gène < -γενής που γεννήθηκε λ.χ. ευγενής, αντί του ορθού -γόνος που παράγει. 1 Τι θεωρείται ελληνικό; Όποια λέξη ή στοιχείο παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα μεταγραφής με το λατινικό αλφάβητο, π.χ. Μ Ι Κ Ρ Ο Β Ι Ο M I C R O B E 3 Από την άποψη της ιστορικής γλωσσολογίας εδώ εντάσσονται πολλές περιπτώσεις, που είναι γνωστές στη βιβλιογραφία. 4 Διακρίνουμε τρεις περιπτώσεις: α) εμφάνιση νέας λ.μ. με ΑΕ στοιχεία, β) εμφάνιση νέας λ.μ. με γηγενή στοιχεία η κατασκευή της οποίας οφείλεται σε δανεισμό από την ΑΕ (μεταφραστικά δάνεια) και γ) εμφάνιση ως αποτέλεσμα δανεισμού νέας σημασίας σε ήδη υπάρχουσα λ.μ. Θα μας απασχολήσει μόνο η πρώτη περίπτωση, όπου διακρίνουμε τρεις υποπεριπτώσεις: Α) μια ευρωπαϊκή γλώσσα δανείζεται απευθείας από την ΑΕ. Πρόκειται για την κατηγορία των άμεσων δανείων μιας γλώσσας από την ΑΕ. Π.χ. το 14o αι. η γαλλική και η αγγλική δανείστηκαν από την ΑΕ το ουσιαστικό λοβός (αφτιού) με τη μορφή lobe, το 16ο αι. η γαλλική δανείστηκε το misogyne από το ΑΕ μισογύνης, το 18ο αι. η γαλλική και η αγγλική δανείστηκαν από την ΑΕ το επίθετο ἀχρώματος με τη μορφή achromatique η πρώτη και achromatic η δεύτερη, το 18ο αι. η γαλλική δανείστηκε από την ΑΕ το ουσιαστικό ἐγκέφαλος με τη μορφή encéphale κτλ. Β) Άλλη περίπτωση συνιστά ο δανεισμός λέξης που μια ευρωπαϊκή γλώσσα δανείζεται από τη λατινική, η οποία όμως την είχε δανειστεί από την ΑΕ, π.χ. το γαλλ. bulbe προέρχεται από το λατινικό bulbus, το οποίο προέρχεται από το ΑΕ βολβός, το γαλλικό phalange προέρχεται από το λατ. phalanx, το οποίο προέρχεται από το ΑΕ φάλαγξ, το γαλλικό colosse και το αγγλ. colossus προέρχονται από το λατ. colossus, το οποίο προέρχεται από το ΑΕ κολοσσός, το γαλλικό zone προέρχεται από το λατ. zona, το οποίο προέρχεται από το ΑΕ ζώνη. Πρόκειται για την κατηγορία των άμεσων δανείων μιας γλώσσας από τη λατινική, η οποία τα είχε δανειστεί από την ΑΕ. Γ) Άλλη περίπτωση συνιστά η κατασκευή λέξης από μια ευρωπαϊκή γλώσσα με στοιχεία δάνεια από την ΑΕ, π.χ. η γαλλική κατασκευάζει τη λέξη microbe μικρόβιο δανειζόμενη από την ΑΕ τα στοιχεία μικρός, βίος. Παρόμοια η γαλλική κατασκευάζει το dynamomètre και η αγγλική το dynamometer δυναμόμετρο δανειζόμενες από την ΑΕ τα στοιχεία δύναμις, μετρῶ. Οι λ.μ. της κατηγορίας αυτής δεν εμπίπτουν στα άμεσα δάνεια, παρά συνιστούν κατασκευασμένες λ.μ. της γλώσσας στην οποία δημιουργήθηκαν. 3 Στη σύγκριση αυτή δε λαμβάνεται υπόψη το τελευταίο δεξιό τμήμα της λέξης, γιατί στο σημείο εκείνο κάθε γλώσσα βάζει την προσωπική της σφραγίδα, π.χ. στην ελληνική εκεί αναγνωρίζεται το γένος, ο αριθμός και η πτώση προκειμένου για ένα ουσιαστικό, ή το πρόσωπο, η φωνή, η χρονική βαθμίδα (παρόν-παρελθόν-μέλλον) προκειμένου για ένα ρήμα. 4 Π.χ. Asher (1994: 1495) also points out that [the Greek vocabulary] has provided a mine to be exploited by all modern European languages, either by direct borrowing or via Latin. 3

4 Τα ΑΕ στοιχεία, επειδή εμφανίζονται με παρόμοια μορφή και ίδια σημασία σε πολλές γλώσσες, από ετυμολογική άποψη ανήκουν στην κατηγορία των διεθνισμών, π.χ. τηλέφωνο (Αναστασιάδη- Συμεωνίδη 1994: 38, Συμεωνίδης 2008). Επίσης για τον ίδιο λόγο αλλά κυρίως από την άποψη της διδακτικής και της ψυχογλωσσολογίας, ανήκουν στην κατηγορία των διαγλωσσικών ομοτύπων (cognates), 5 που αποτελούν βασική στρατηγική που διευκολύνει την πρόσληψη επιστημονικού κειμένου καθώς και τη διδακτική του επιστημονικού λόγου και της ορολογίας (Κυριαζή-Παπακωνσταντίνου 2005). Τέλος, τα αντιδάνεια είναι λ.μ. που διέθετε η ελληνική, αλλά, αφού αποτέλεσαν αντικείμενο δανεισμού από μία ή περισσότερες γλώσσες, επιστρέφουν στην ελληνική αλλαγμένες ως προς τη μορφή και τη σημασία, π.χ. κωνωπεῖον κουνουπιέρα > λατ. conopeum > αρχ. γαλλ. (12ος αι.) conopé > γαλλ. canapé > ΝΕ καναπές. Άλλα παραδείγματα: βαλανεῖον > λατ. balnēum, balnĕum > ιταλ. bagno > ΝΕ μπάνιο - παραβολή > λατ. parabola > ισπ. palavra, τουρκ. palavra > παλάβρα. Δε θα ασχοληθούμε εδώ με το φαινόμενο της αλλαγής της σημασίας μιας λέξης, ενώ διατηρείται η μορφή της, π.χ. στην ΑΕ πέτρα βράχος, πέτρωμα, ενώ στη ΝΕ πέτρα λίθος, πβ. πετροπόλεμος πόλεμος με πέτρες αλλά πετρολογία μελέτη των πετρωμάτων, όπου διασώζεται η ΑΕ σημασία (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 2005). Άλλα παραδείγματα: στην ΑΕ ἐκκλησία συνέλευση, ενώ στη ΝΕ εκκλησία το σύνολο των χριστιανών ή ο ναός, στην ΑΕ συμπόσιον που δίνει στη ΝΕ συμπόσιο συνεστίαση, αλλά στην αγγλ. symposium (18ος αι.) συνέδριο, που το δανείζεται από την αγγλική η γαλλική symposium συνέδριο και η ΝΕ συμπόσιο συνέδριο - ΑΕ βάρβαρος αλλόγλωσσος αλλά στη ΝΕ απολίτιστος / barbare - ΑΕ καταστροφή ανατροπή στη ΝΕ και στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες πολύ μεγάλη φθορά, catastrophe - ΑΕ έμφαση παρουσίαση στη ΝΕ και στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες έντονος τρόπος έκφρασης / emphase. Η διαχρονική αλλαγή της σημασίας, λ.χ. εκκλησία, ή η πολυσημία, λ.χ. συμπόσιο, αποτελούν πηγή μεταφραστικών προβλημάτων, π.χ. κοσμική συγκέντρωση réunion mondaine, αλλά κοσμική ακτινοβολία radiation cosmique. 2 Ακαδημαϊκό και επιστημονικό λεξιλόγιο Αν εξετάσουμε από θεματική άποψη το είδος των λέξεων της ΑΕ που υπόκεινται στο δανεισμό, θα παρατηρήσουμε ότι πρόκειται για όρους που ανήκουν σ αυτό που οι γλωσσολόγοι ονομάζουν ακαδημαϊκό και επιστημονικό λεξιλόγιο, δηλ. που δεν ανήκουν στο γενικό λεξιλόγιο, το οποίο αποτελείται από λέξεις. Οι όροι αυτοί προϋποθέτουν διδάσκοντα και διδασκομένους και συνδέονται με σπουδές και διδασκαλία, π.χ. Ακαδημία/ Académie, Λύκειο/ Lycée, βιβλιοθήκη/ bibliothèque. Έτσι δεν είναι τυχαίο που τα ονόματα των επιστημών δηλώνονται με όρους δανεισμένους από την ΑΕ: αγρονομία, αρχαιολογία, αρχιτεκτονική, αστρονομία, βιολογία, γεωγραφία, γεωλογία, γεωμετρία, εθνολογία, επιστημολογία, ηθική, θεολογία, ιστορία, λογική, μαθηματικά, μηχανική, μουσική, οικονομία, οικολογία, πολιτική, ρητορική, τεχνολογία, τοπογραφία, φιλολογία, φιλοσοφία, φυσική, χημεία, ψυχολογία. 5 Υπάρχει ωστόσο και η υποκατηγορία των διαγλωσσικών ομοτύπων που παρ όλη την ομοιότητα μορφής έχουν διαφορετική σημασία στις διάφορες γλώσσες, τα οποία αναφέρονται στη βιβλιογραφία ως ψευδόφιλες λέξεις (false friends (αγγλ.), faux amis (γαλλ.)) (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη & Βλέτση 2009). 4

5 Το δάνειο αυτό λεξιλόγιο από την ΑΕ δεν περιορίζεται στη δήλωση της ονομασίας των επιστημών. Μέσα σε κάθε επιστήμη η ορολογία στηρίζεται σε όρους δάνειους από την ΑΕ. Ας δούμε μερικά παραδείγματα επιστημών. 1. Στην Ιατρική βασικοί όροι που αφορούν όλους τους κλάδους της ανήκουν στο λεξιλόγιο αυτό, π.χ. σύμπτωμα/симптом, διάγνωση, θεραπεία, κλινικός, διαιτητικός, δόση, σύριγγα, υγιεινή, διαγνωστικός, πρόγνωση/prognosis. Επίσης ιατρικοί κλάδοι κατονομάζονται με όρους δάνειους από την ΑΕ, π.χ. αιματολογία, ανατομία, γεροντολογία, γυναικολογία, δερματολογία, ενδοκρινολογία, καρδιολογία, ορθοπεδική, ρινολογία, φυσιολογία, χειρουργική, ψυχιατρική, ψυχοπαθολογία. Το ίδιο συμβαίνει με τους όρους που δηλώνουν ασθένειες και συμπτώματα ή θεραπείες, π.χ. αβουλία, αδένωμα, αιμορραγία, άσθμα, ασφυξία, αφασία, βρογχοπνευμονία, γαστρίτιδα, διάστρεμμα, δυσεντερία, δυσλεξία, έκζεμα, ελεφαντίαση, εξάρθρωση, επιληψία, ημιπληγία, θρόμβωση, κάταγμα, κατατονία, κεφαλαλγία, κίρρωση, κυάνωση, κυστίτιδα, κώμα, λευχαιμία, μεγαλομανία, μικρόβιο, νεύρωση, οστεομυελίτιδα, παράλυση, παράνοια, ρινορραγία, σαλπιγγίτιδα, σκολίωση, σπασμός, σπληνομεγαλία, σύμφυση, τέτανος, υπερτροφία, υπογλυκαιμία, φίμωση, φοβία, ψωρίαση - χημειοθεραπεία/chemotherapy. Αν υπεισέλθουμε στην ορολογία ενός παραδοσιακού κλάδου της Ιατρικής, λ.χ. της Ανατομίας, θα συναντήσουμε πάμπολλους όρους δανεισμένους από την ΑΕ, π.χ. αμυγδαλή, αορτή, απόφυση, αρτηρία, γάγγλιο, γαμέτης, γλωττίδα, διάφραγμα, εγκέφαλος, ενδοκάρδιο, επιδερμίδα, ζυγωματικός, ηπατικός, θάλαμος, θυρεοειδής, θώρακας, ίριδα, καρωτίδα, κόκκυξ, κόλον, κοτύλη, κύστη, λαβύρινθος, λάρυγγας, μασητήρ, μαστοειδής, μεμβράνη, μετακάρπιο, μετατάρσιο, μήνιγγα, μηνίσκος, νεύρο, οισοφάγος, όργανα, πάγκρεας, παραθυρεοειδής, περικάρδιο, περιόστεο, περιτόναιο, περόνη, πόρος, προστάτης, πυλωρός, σκελετός, σπέρμα, σφιγκτήρας, τραχεία, τύμπανο, υπόφυση, φάλαγγα, φάρυγγας, χολή, ωμοπλάτη. Η ορολογία αυτή προφανώς συνδέεται με την ορολογία της Φαρμακευτικής, π.χ. αντίδοτο, τοξικό φάρμακο δηλητήριο για βέλη. 2. Στα Μαθηματικά, στη Γεωμετρία και στην Τριγωνομετρία: αριθμός, κέντρο, περιφέρεια, διάμετρος, βάση ΑΕ στήριγμα / base, χορδή, ευθεία, συμμετρία/ симметрия, παράλληλος, θεώρημα, σχήμα, διαιρώ - ημιτόνιο, λογάριθμος. Επίσης τα γεωμετρικά σχήματα δηλώνονται με όρους δάνειους από την ΑΕ: κύκλος, έλλειψη, εξάγωνο, πολύγωνο, πολύεδρο, κώνος, παραλληλεπίπεδο, κύλινδρος, σφαίρα, ημισφαίριο, τραπέζιο, πυραμίδα, πρίσμα, σκαληνός, υπερβολή. 3. Στη Φυσική: μικρόκοσμος, μακρόκοσμος, ατμόσφαιρα, κλίμα στην ΑΕ υποτιθέμενη κλίση της Γης προς τους πόλους, ενέργεια, φαινόμενο, άτομο άτομος= αδιαίρετος, θερμοδυναμική, ακουστική, ηλεκτρισμός, μαγνητισμός, μηχανική. 4. Στην Αστρονομία: χάος, πλανήτης, κομήτης, αστεροειδής, γαλαξίας. Κατόπιν τούτου δεν είναι τυχαίο που οι ονομασίες αστέρων και πλανητών δηλώνονται με όρους από την ΑΕ, π.χ. Παλλάς αστεροειδής, Πλειάδες, Ανδρομέδα, Ωρίων, ή με λατινική ρίζα που όμως αναφέρεται σε θεό της ελληνικής μυθολογίας, π.χ. Καλυψώ, Κέρβερος, Χάρων, Ίκαρος, Πρωτεύς. Παρόμοια ορισμένα ονόματα πλανητών του ηλιακού μας συστήματος, 6 όπως Ουρανός/Uranus, Πλούτων/Pluton. 6 Οι άλλοι πλανήτες στις ευρωπαϊκές γλώσσες δηλώνονται με όρους δάνειους από τη λατινική, π.χ. στη γαλλική Ερμής/ Mercure, Αφροδίτη/ Venus, Γη/ Terre, Άρης/ Mars, Ζευς/ Jupiter, Κρόνος/ Saturne, Ποσειδών/ Neptune. 5

6 Με την ανάπτυξη της επιστήμης της Αεροναυτικής και Διαστήματος τον 20ό αι. δεν είναι τυχαίο που η NASA κατασκεύασε τον όρο astronaute αστροναύτης με ΑΕ στοιχεία αλλά και η πρώην Σοβιετική Ένωση κατασκεύασε τον όρο κοσμοναύτης πάλι με ΑΕ στοιχεία. Και ακόμη αξίζει να αναφερθεί ότι στις αρχές του 20ού αι. (κατασκευή 1910, διάδοση 1927) ανεξάρτητα από τη NASA η γαλλική κατασκεύασε τον όρο astronautique εξωγήινη πλοήγηση και το 1928 τον όρο astronaute αστροναύτης. Δηλ. παρατηρούμε παράλληλη δημιουργία όρων σε 2 ευρωπαϊκές γλώσσες (γαλλική και αγγλική) με το ίδιο περιεχόμενο και με επιλογή δύο ίδιων ΑΕ στοιχείων (άστρον ναύτης) και σε μια τρίτη γλώσσα (ρωσική) δημιουργία όρου με το ίδιο περιεχόμενο και με επιλογή πάλι δύο ΑΕ στοιχείων εκ των οποίων το ένα είναι το ίδιο (ναύτης) και το άλλο ανήκει στο ίδιο θεματικό πεδίο (άστρον κόσμος σύμπαν ). 5. Βιολογία: έμβρυο, ένζυμο, επιδερμίδα, κλώνος, μεταβολισμός, μίτωση, όργανο, οργασμός, φυσιολογικός Ονομασίες φυτών: ανεμώνη, αστήρ, γεράνιο, κρόκος, μαργαρίτα, νάρκισσος, ορχιδέα, παράσιτο, σπέρμα, χρυσάνθεμο Ονομασίες ζώων: βάτραχος, γαστερόποδα, δελφίνι, ελέφας, ζώο, κροκόδειλος, λεοπάρδαλη, πάνθηρ, πίθηκος, πύθων, ύαινα. 6. Γεωγραφία: κλίμα, όαση, ορίζοντας, ωκεανός. 7. Γεωλογία: επίκεντρο, πέτρα, σεισμός. 8. Φιλοσοφία/Λογική: αξίωμα, διαλεκτική, διάλογος, δίλημμα, δόγμα, δογματισμός, εντελέχεια, επικούρειος, ερμηνευτική, θέση-αντίθεση, θεωρία, ιδέα, κριτική, κυνικός, μαιευτική, μέθοδος, ουτοπία, περιπατητικός, πρόβλημα, σκεπτικός, στωικός, συλλογισμός, σύμβολο, σύστημα, φάντασμα, χαρακτήρας. 9. Φιλολογία: γράμμα, διάλεκτος, δισύλλαβος, δίφθογγος, έγκλιση, επίθετο, επιφώνημα, κατάληξη, όνομα, μονοσύλλαβος, οξύτονος, υπόταξη, χρόνος, φράση. 10. Ρητορική: ανακόλουθο, άπαξ (λεγόμενον)/ Hapax (legomenon), βραχυλογία/ brachylogie, ειρωνεία/ ironie, αίνιγμα/ énigme, επίλογος/ épilogue, επεισόδιο/ épisode, επίγραμμα/ épigramme, επική ποίηση/ poésie épique, ευφημισμός/ euphémisme, ημιστίχιο/ hémistiche, λυρική ποίηση/ poésie lyrique, μεταφορά/ métaphore, μετωνυμία/ métonymie, μύθος/ mythe, μυθολογία/ mythologie, νεκρολογία/ nécrologie, χρονικό/ chronique, υπερβολή/ hyperbole. 11. Αθλητισμός: Ολυμπιακοί αγώνες, αγώνας, αθλητής, άθλος, γυμναστική, δισκοβόλος, πένταθλο, στάδιο. 12. Τέχνες: (Μούσες, μουσείο), αισθητική. Όροι μουσικής: αρμονία, διαπασών, δίεση, ελεγεία, ημιτόνιο, κακοφωνία, κιθάρα, μελωδία, μουσική, πανδαιμόνιο, πεντάγραμμο, προσωδία, ρυθμός, συμφωνία, χορδή, ωδή. Όροι θεάτρου: διάλογος, δράμα, θέατρο, κωμωδία, μελόδραμα, μονόλογος, μυθολογία, μύθος, ορχήστρα, πρωταγωνιστής, σκηνή, τραγωδία, χορός, χορογραφία. Όροι ζωγραφικής: εικόνα. 13. Ψυχολογία: εσωτερικός διάλογος, έκσταση - Ανθρώπινοι χαρακτήρες ελαττώματα-αποκλίσεις: είρων-ειρωνεία, κυνικός-κυνισμός, νεκρόφιλος-νεκροφιλία, παιδόφιλος-παιδοφιλία, υποκριτήςυποκρισία - ενθουσιασμός, ερωτισμός/ érotisme, μελαγχολία, αγοραφοβία. 6

7 14. Μυθικοί ήρωες και Μεγάλοι άνδρες (στρατηγοί, φιλόσοφοι, επιστήμονες) που συνδέουν το όνομά τους με εξέχουσα ιδιότητα, π.χ. Νάρκισσος (ναρκισσισμός), χίμαιρα/ chimère, μίτος της Αριάδνης/ fil d Ariane, Ηράκλειες στήλες/ colonnes d Hercule, ευκλείδεια γεωμετρία, Αχίλλεια πτέρνα/ talon d Achille, κάδμιο/ cadmium 7, ταντάλιο/ tantale 8, νιόβιο/ niobium 9, σελήνιο/ sélénium 10, δρακόντεια μέτρα/ mesures draconiennes, οιδιπόδειο σύμπλεγμα/ complexe d Œdipe, πλατωνικός έρωτας/ amour platonique, ερμαφρόδιτος/ hermaphrodite, λακωνικός/ laconique, μαυσωλείο/ mausolée/ mausoleum, μαίανδρος/ méandre, μέγαιρα/ mégère, μολοσσός/ molosse ράτσα σκύλου, μορφίνη/ morphine, πανικός/ panique/ panic, Πλειάδες/ Pléiades, ηχώ/ écho, Κέρβερος/Cerbère. Παρόμοια και εκφράσεις και ρήσεις μεγάλων ανδρών με τη μορφή άμεσων ή μεταφραστικών δανείων, π.χ. Εύρηκα!, Γνώθι σεαυτόν, χρόνου φείδου, Μυθικοί τόποι, π.χ. Λαβύρινθος. Αξίζει να σημειωθεί ότι η επίδραση της ελληνικής δεν γίνεται μόνο με γλωσσικά μέσα, αλλά και με τη μεταβίβαση μόνο του περιεχομένου, π.χ. εκφάνσεις του ελληνικού κάλλους δηλώνονται μέσω μετάφρασης π.χ.: ελληνική μύτη/ avoir le nez grec, ελληνικό πόδι/ avoir le pied grec. 15. Χριστιανική θρησκεία και θεσμοί, Θεολογία. Π.χ. Χριστός, άγγελος, 11 αγγελικός, αίρεση, αποκάλυψη, αποστολικός, βαπτίζω, δαίμων, διαβολικός, εξορκισμός, ερημίτης, ευαγγέλιο, (θεία) ευχαριστία, ζιζάνια, καθολικός, κατήχηση, κατηχούμενος, κοιμητήριο, λειτουργία, μάρτυρας, μυστήρια, νάρθηκας, ορθόδοξος, προσήλυτος, προφήτης, ψαλμός. Η επίδραση αυτή της ελληνικής στις δυτικοευρωπαϊκές αλλά και στις σλαβικές γλώσσες 12 παίρνει τη μορφή είτε άμεσων δανείων, π.χ. ρωσ. теология < θεολογία, ρωσ. архиепископ < αρχιεπίσκοπος, βουλγ. Tanas < Θανάσης, είτε μεταφραστικών δανείων απλών π.χ. βουλγ. Spas < ελλ. Σωτήρ, ή σύνθετων π.χ. βουλγ. Blagovést < ελλ. Ευάγγελος. Κατά τον Συμεωνίδη (2001: 13) το ονοματολογικό σύστημα της βουλγαρικής έχει άμεση εξάρτηση από το αντίστοιχο βυζαντινό και νεοελληνικό, γιατί πέρα από τα βουλγαρικά ονόματα χριστιανικού περιεχομένου υπάρχουν πολλά νεώτερα βουλγαρικά ονόματα που αντιγράφουν τη μορφή ή το περιεχόμενο αντίστοιχων νεοελληνικών ονομάτων, π.χ. τα βαφτιστικά που συνδέονται με έκθετα παιδιά λ.χ. Αγοραστός ή τα ευχετικά βαφτιστικά λ.χ. Ζήσης. Η βουλγαρική ονοματοθεσία αντιγράφει σε πάμπολλες περιπτώσεις την ελληνική και αυτό οφείλεται μεταξύ άλλων στη συστηματική είσοδο των ελληνικών ανθρωπωνυμίων στην αρχαία εκκλησιαστική σλαβική και τη βουλγαρική. Ο κατάλογος που προηγήθηκε σε καμία περίπτωση δεν είναι εξαντλητικός. Εύλογα τίθεται λοιπόν το ερώτημα πόσες είναι τελικά οι λέξεις ΑΕ καταγωγής στις ευρωπαϊκές γλώσσες; Ασφαλώς είναι πάρα πολλές, για τη ρωσική και ουκρανική (Snigovska & Μαλαχίτης, 2011), κατά τον Κωνσταντινίδη (2001). Ωστόσο, θεωρούμε ότι το ερώτημα δεν μπορεί να απαντηθεί με επιστημονική ακρίβεια για τους εξής λόγους: 7 Επειδή η εξόρυξή του γινόταν κοντά στη Θήβα, βασίλειο του Κάδμου. 8 Επειδή το μέταλλο αυτό δεν μπορεί να κορεστεί με οξύ, όπως ο Τάνταλος τη δίψα του. 9 Γιατί είναι χημικά συγγενές με το ταντάλιο. 10 Από το Σελήνη, επειδή το σώμα αυτό είναι συγγενές με το τελλούριο < tellus, telluris γη. 11 Πρέπει να σημειωθεί ότι πολλές από τις λέξεις αυτές είχαν άλλη σημασία στην ΑΕ, π.χ. άγγελος αγγελιοφόρος. 12 Ο εμπλουτισμός της Παλαιάς Σλαβικής γλώσσας με καινούριο λεξιλόγιο άρχισε από τις μεταφράσεις του Κυρίλλου και του Μεθοδίου. 7

8 1) Το λεξιλόγιο κάθε ζωντανής γλώσσας αποτελείται από μονάδες σε απροσδιόριστο αριθμό. Οι μονάδες αυτές βρίσκονται σε συνεχή εξέλιξη. Κάθε μέρα δημιουργούνται νέες λέξεις, άλλες εφήμερες και άλλες με προοπτική εγκατάστασης στη γλώσσα. Οι όροι που δημιουργούνται στο πλαίσιο επιστημονικής ορολογίας προέρχονται από τα αστείρευτα αποθέματα της ΑΕ. 2) Οι ευρωπαϊκές γλώσσες δε δανείζονται μόνο λέξεις αλλά και στοιχεία, συνεπώς υπάρχει μια δυναμική διαδικασία που δεν επιτρέπει την καταμέτρηση των μονάδων. Π.χ. στην ορολογία της νέας επιστήμης του 20ού αι., της Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων, συναντούμε όρους που κατασκευάστηκαν σε ξένες γλώσσες με ΑΕ στοιχεία, π.χ. hadron αδρόνιο < ΑΕ ἁδρός, lepton λεπτόνιο < ΑΕ λεπτός, meson μεσόνιο < ΑΕ μέσος (ανάμεσα). Παρόμοια στην ορολογία της αισθητικής: mesotherapy μεσοθεραπεία < ΑΕ μέσα - θεραπεία. Εδώ εντάσσουμε και το δανεισμό από τις ευρωπαϊκές γλώσσες προθημάτων και επιθημάτων της ΑΕ, π.χ. ἀντι-, -ικός (βλ. αμέσως παρακάτω). Τέλος θα ήταν καλό να καταγραφούν σε ένα ηλεκτρονικό λεξικό τα ΑΕ στοιχεία, το καθένα συνοδευμένο με ποικίλες πληροφορίες όπως μορφή, σημασία, τομέας του επιστητού, γλώσσες στις οποίες εμφανίζεται, λ.μ. στις οποίες μετέχει κτλ. (βλ. και Alexianu & Curcă 2003). 3 Επίδραση της ΑΕ στο σύστημα των ευρωπαϊκών γλωσσών Είδαμε έως τώρα ότι οι ευρωπαϊκές γλώσσες δανείζονται από την ΑΕ όρους σε μεγάλο φάσμα επιστημών. Ο δανεισμός όμως δεν περιορίζεται σε ορολογικό δανεισμό, αλλά αφορά και δανεισμό υπολεξικών τεμαχίων. Τα τεμάχια αυτά μπορεί να πάρουν τη μορφή Α) σχηματιστικών στοιχείων που αποτελούν σημασιολογικό-ετυμολογικό ζεύγος με άλλη λέξη σε επίπεδο ινδοευρωπαϊκής 13 (βλ. και Παντελοδήμος 1999), π.χ. ο ΑΕ όρος κύκλος αποδίδεται ως circle/ cercle, αλλά συνυπάρχει το στοιχείο cycl(o)-, λ.χ. στα hemicycle/ hémicycle, cyclotron, Β) προθημάτων, π.χ. ΑΕ ἀντι- > anti- λ.χ. antiatomique, και επιθημάτων, λ.χ. ΑΕ ειδ(ής) - oïde, π.χ. sigmoïde σιγμοειδής, Τέλος οι δυτικοευρωπαϊκές γλώσσες δανείζονται και Κανόνες Κατασκευής Όρων. 3.1 Αρχαιοελληνικά σχηματιστικά στοιχεία σε σημασιολογικά-ετυμολογικά ζεύγη Η αγγλική και γαλλική, ενώ για το ρ. ακούω διαθέτουν τα ρ. hear/ écouter, προκειμένου για το ουσιαστικοποιημένο επίθετο ακουστική χρησιμοποιούν τους όρους acoustics/ acoustique. Παρόμοια για τη λ. άνθρωπος διαθέτουν τις λ. human being/ homme αλλά για τους όρους ανθρωπολογία και ανθρωπομορφικός χρησιμοποιούν τους όρους anthropology/ anthropologie, anthropomorphic/ anthropomorphique/ антропоморфный. Επίσης η λ. βιβλίο αντιστοιχεί στα book/ livre, αλλά ο όρος βιβλιόφιλος αποδίδεται με τον όρο bibliophile και το βιβλιοθήκη με το bibliothèque. Η λ. γη αποδίδεται με τα earth/ terre, αλλά ο όρος γεωμετρία αποδίδεται με τα geometry/ géométrie. Ακόμη ο όρος γωνία αποδίδεται με τα corner/ angle, αλλά ο όρος πολύγωνο με τα polygon/ polygone. Παρόμοια η λ. δύναμη αντιστοιχεί στα force/ force, puissance, αλλά η λ. δυναμισμός αντιστοιχεί στο dynamisme. Το βίος αποδίδεται με τα life/vie, αλλά στη γαλλική υπάρχουν όροι που περιέχουν το βιο- όπως biographie βιογραφία, antibiotique αντιβιοτικό, biologie βιολογία, biotope βιότοπος, symbiose συμβίωση, biodégradable βιοδιασπώμενος. 13 Τα ζεύγη αυτά ονομάζονται διεθνώς doublets όταν εμφανίζονται στην ίδια γλώσσα αλλά έχουν διαφορετική ετυμολογική εξέλιξη. 8

9 Επίσης για τη λ. καρδιά υπάρχουν τα heart/ coeur, αλλά το καρδιακός αποδίδεται ως cardiac/ cardiaque, και υπάρχουν επιπρόσθετα τα myocarde μυοκάρδιο και péricarde περικάρδιο. Ενώ για τη λ. κύκλος υπάρχουν τα circle/ cercle, το στοιχείο κυκλ(ο)- > cycl(o)- εμφανίζεται στα σύνθετα όπως hémicycle, cyclotron, bicyclette, motocyclette, cyclothymie. Ενδιαφέρουσα είναι η περίπτωση με τον όρο κύτταρο cell/ cellule, αλλά οι γλώσσες αυτές διαθέτουν τους όρους cytoplasm/ cytoplasme κυτταρόπλασμα, cytotoxine/ cytotoxin κυτοτοξίνη, phagocyte φαγοκύτταρο. Ακόμη για τη λ. μορφή υπάρχουν οι λ. form/ forme, αλλά πολύμορφος polymorphous/ polymorphe. Ο όρος όγκος αποδίδεται ως volume, αλλά ογκολογία oncology. Ο όρος οίκος αποδίδεται ως home/ maison, αλλά ο όρος οικονομία economy/ économie. Η λ. όνειρο αποδίδεται ως dream/ rêve, αλλά ονειρικός onirique/ onirico (ιταλ.). Ο όρος όνομα αποδίδεται στην αγγλική noun ή name και στη γαλλική ως nom, αλλά ανθρωπωνύμιο anthroponyme, πατρώνυμο patronyme, συνώνυμο synonyme, ομώνυμο homonyme, τοπωνύμιο toponyme, ψευδώνυμο pseudonyme. Η λ. φτερό αποδίδεται ως wing/ aile, αλλά πτεροδάκτυλος pterodactyl/ptérodactyle. Η λ. φως αποδίδεται ως light/ lumière, αλλά photosynthèse φωτοσύνθεση, photographie φωτογραφία, photocopie φωτοτυπία. Η λ. πράξη αποδίδεται ως action/ action, αλλά το επίθετο πρακτικός αποδίδεται ως practical/ pratique. Τέλος η λ. χρόνος αποδίδεται με τα time/ temps, αλλά χρόνιος chronic/chronique. 3.2 Αρχαιοελληνικά σχηματιστικά στοιχεία, προθήματα, επιθήματα Παρατίθενται σχηματιστικά στοιχεία από την ΑΕ σε πρώτη ή δεύτερη θέση συνθέτου: μικρο- > micro- ( macro-, méga(lo)-), π.χ. microbe, microphone, microclimat, microfilm, -γενής > -gène που παράγεται, π.χ. allogène, homogène, exogène, photogénique, -γόνος > -gène που παράγει, π.χ. anxiogène, cryogène, -λόγος, -λογία, π.χ. politologue/ πολιτειολόγος, spéléologue/ σπηλαιολόγος, morphologie/ μορφολογία, graphologie/ γραφολογία, géologie, zoologie, astrologie, étiologie, théologie, -γραφος, -γραφία, π.χ. télégraphe/ τηλέγραφος, radiographie, typographie, biographie, hagiographie, pornographie, cosmographie, ethnographie, géographie, démographie, scénographie, sténographie, paléographie. Ειδική κατηγορία αποτελούν τα αριθμητικά ΑΕ προέλευσης που μετέχουν στη δημιουργία συνθέτων, π.χ. μονο- > mon(o)-, λ.χ. monarchie, monothéisme, πρωτο- > prot(o)-, π.χ. protozoaire, protéïne, δι- > di-, π.χ. diptère, diptyque, τρι- > tri-, π.χ. trilogie, tricycle, τετρα- > tétr(a)- : tétradactyle. Οι ευρωπαϊκές γλώσσες περιέχουν πολλά προθήματα ΑΕ καταγωγής. Στους ρωσικούς / ουκρανικούς όρους εμφανίζονται γύρω στα 20 προθήματα από την ΑΕ (Snigovska & Μαλαχίτης, 2011) : ἀ-/ἀν-, ἀμφι-, ἀνα-, ἀντι-, ἀπο-, ἀρχι-, δια-, δυσ-, ἐκ-, ἐν-, ἐπι-, κατα-, μετα-, παρα-, περι-, προ-, συν-/συμ-, ὑπο-, ὑπερ- κ.ά. Π.χ. το στερητικό πρόθημα ἀ(ν)- της ΑΕ > λατ. a(n)- > ευρωπαϊκές γλώσσες λ.χ. γαλλ. anonyme ανώνυμος, ἀχρώματος δίνει στις ευρωπαϊκές γλώσσες π.χ. στη γαλλική το 18ο αι. achromatique / αγγλ. achromatic. Από το 18ο αι. το πρόθημα αυτό σχηματίζει απευθείας γαλλικές λέξεις π.χ. amoral (αγγλ. amoral), apolitique (αγγλ. apolitical), analphabète, anachronisme, anaérobie αναερόβιος, anesthésie, analgésie, anarchie, acéphale, asepsie, athéisme, amnésie. Το πρόθημα ἀντι- > anti-, π.χ. antiaérien, antiatomique, antipodes, anticyclone, анти+циклон αντικυκλώνας, anticorps/ антитела, 14 το πρόθημα αὐτο- > auto-, π.χ. autarcie, autochtone, 14 Παρατηρούμε ότι στον όρο αυτό μόνο το πρόθημα συνιστά άμεσο δάνειο από την ΑΕ. 9

10 autographe, autonome, autopsie, automate, autisme, αυτοκίνητο, το πρόθημα δυσ- > dys-, π.χ. dyslexie/ dyslexia, dyspepsie/ dyspepsia, dysharmonie, dysenterie/ dysentery, το πρόθημα μετα- > méta-, π.χ. métaphysique, métabolisme, métalangage, παν- > pan-, π.χ. panoplie, panthéon, pangermanisme, πολυ- 15 > poly- ( oligo-/mono-), π.χ. polygamie, polygone, polyglotte, polygame, monogame, το πρόθημα συν- > sy(n)-/sym-/syl-, π.χ. syndrome, symbiose, το πρόθημα τηλε- > télé- μακριά, π.χ. télégramme, télécommunications, téléphone, télévision, télépathie, αλλά και με τη σημασία τηλεόραση, π.χ. téléfilm, télespectateur, το πρόθημα ὑπερ- > hyper ( hypo-), π.χ. hypernerveux, hypertension. Οι ευρωπαϊκές γλώσσες περιέχουν επίσης πολλά επιθήματα ΑΕ καταγωγής, π.χ. το επίθημα -ικός, π.χ. ηλεκτρονικός/ électronique, νευρασθενικός/ neurasthénique, πολιτικός/ politique, το επίθημα -ία, π.χ. φιλοσοφ-ία/ philosophia/ philosophy/ philosophie. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ΑΕ συμβάλλει αποφασιστικά στη δημιουργία επιστημονικών επιθημάτων στο πλαίσιο συγκεκριμένης επιστήμης, π.χ. στην Ιατρική το επίθημα -ίτις/-ίτιδα φλεγμονή 16, π.χ. αρθρίτιδα, γαστρίτιδα, κυστίτιδα, νεφρίτιδα, πολιομυελίτιδα, το επίθημα -ωμα όγκος 17, π.χ. αιμάτωμα, καρκίνωμα, μελάνωμα, σάρκωμα. Στη Χημεία εντοπίσαμε το επίθημα -ον ευγενές αέριο 18, π.χ. αργόν, κρυπτόν. Στη Φυσική στοιχειωδών σωματιδίων εντοπίσαμε το επίθημα -όνιο στοιχειώδες σωματίδιο, 19 π.χ. αδρόνιο, βαρυόνιο, δευτερόνιο, ηλεκτρόνιο, καόνιο, λεπτόνιο, μεσόνιο, μιόνιο, μποζόνιο, νετρόνιο/ουδετερόνιο, πιόνιο, πρωτόνιο, στρατόνιο, υπερόνιο, φερμιόνιο, φωτόνιο. Παρόμοια στη Γλωσσολογία εντοπίσαμε το επίθημα -ημα μονάδα του αφηρημένου επιπέδου της γλώσσας, 20 π.χ. φώνημα, μόρφημα, λέξημα. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί με κάθε συντομία η ενδιαφέρουσα ιστορία του επιθήματος -ισμός λ.χ. στο κυβισμός (Αναστασιάδη & Γαλανή 1995): η ΑΕ δάνεισε στη λατινική μεταρηματικά ουσιαστικά παράγωγα με το επίθημα -μός πολλά από τα οποία ήταν παράγωγα από ρήμα σε -ίζω, λ.χ. φωτίζω φωτισ-μός. Με επανανάλυση και συνεπακόλουθη αλλαγή των ορίων των μορφημάτων στη λατινική δημιουργείται το επίθημα -ισμός, το οποίο στη συνέχεια το δανείζονται οι ευρωπαϊκές γλώσσες από τις οποίες το δανείζεται η ελληνική ως μετονοματικό πλέον επίθημα, δηλ. επίθημα κατασκευής ουσιαστικών από βάση ουσιαστικό ή επίθετο, π.χ. κυβισμός, εθνικισμός. 3.3 Κανόνες Κατασκευής Όρων Κατά την άποψή μας ο δανεισμός του τύπου αυτού είναι πιο σημαντικός από το ορολογικό δανεισμό, γιατί αφενός είναι περισσότερο δυναμικός και αφετέρου με τον τρόπο αυτό η ελληνική γλώσσα επηρεάζει το σύστημα κατασκευής όρων της αποδέκτριας γλώσσας, η οποία υιοθετεί παράλληλα με τους κανόνες που διαθέτει και το μηχανισμό κατασκευής όρων της ΑΕ, δηλ. τους ΑΕ Κανόνες Κατασκευής Όρων (βλ. και Darmesteter 1967), προκειμένου να κατονομάσει νέες έννοιες, που ήταν άγνωστες στους Έλληνες. Οι όροι αυτοί έχουν λόγιο χαρακτήρα και παίρνουν τη 15 Βλ. και Γαβριηλίδου & Ευθυμίου 2001, Γιαννουλοπούλου 2001 : Τ. Βαλεοντή Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη & Α. Φλιάτουρας Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη

11 μορφή προθηματοποιημένων, επιθηματοποιημένων και σύνθετων μονολεκτικών όρων. 21 Π.χ. η γαλλική δανείζεται από την ΑΕ προθηματοποιημένα με το πρόθημα ἐπι- όπως ἐπένθεσις > épenthèse, ἐφήμερος > éphémère, και κατασκευάζει τα épigénèse > ΝΕ επιγένεση, épizootie > επιζωοτία. Παρόμοια στη σύνθεση πάνω στα άμεσα δάνεια από την ελληνική γεωγραφία > géographie, κοσμογραφία > cosmographie, κατασκευάζεται από τις λέξεις φῶς, γραφὴ το photographie > ΝΕ φωτογραφία, από τα τύπος, γραφή το typographie > τυπογραφία. Παρόμοια πάνω στα άμεσα δάνεια της γαλλικής από την ΑΕ αἰτιολογία > étiologie, γενεαλογία > généalogie, κατασκευάζεται στη γαλλική ο όρος technologie > ΝΕ τεχνολογία. Εδώ αξίζει να γίνει αναφορά στη θέση των συνθετικών, τα οποία διατηρούν την ΑΕ σειρά, και ιδίως στο συνθετικό φωνήεν. Έχει επισημανθεί ότι τα προϊόντα των νεοκλασικών συνθέτων ΑΕ προέλευσης φέρουν γενικά το συνθετικό φωνήεν -o-, 22 ενώ τα λατινικής προέλευσης φέρουν το συνθετικό φωνήεν -i-, π.χ. fratricide, insecticide (Darmesteter 1967: 236). Ωστόσο η επίδραση αυτή δεν περιορίζεται στα μονολεκτικά σύνθετα και παράγωγα, αλλά αφορά και τις δομές κατασκευής πολυλεκτικών συνθέτων με τη μορφή Επίθετο+Ουσιαστικό σύμφωνα με τους συντακτικούς και μορφολογικούς κανόνες της ΑΕ, π.χ. electronic mail/ , электронная почта ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, gravitational field βαρυτικό πεδίο. 23 Έτσι οι Ευρωπαίοι αντλώντας στοιχεία από την ΑΕ και συνδυάζοντάς τα έχουν ανεξάντλητες δυνατότητες κατασκευής όρων. Δηλ. είτε πρόκειται για μονολεκτικούς όρους είτε για πολυλεκτικούς εφαρμόζεται ο αναλογικός κανόνας, 24 όπου γλώσσα πηγή είναι η ΑΕ και γλώσσα στόχος μια ευρωπαϊκή γλώσσα. 4 Γιατί η ΑΕ ανέλαβε το ρόλο αυτό; Προτείνουμε δύο είδη λόγων, γλωσσικούς και εξωγλωσσικούς. Α) Γλωσσικοί λόγοι Η ΑΕ διαθέτει πλούσιο λεξιλόγιο, γιατί την καλλιέργησαν εντατικά οι ομιλητές της σε όλες τις πτυχές της (επιστήμες, τέχνες κτλ.). Την εποχή της Αναγέννησης και τους επόμενους αιώνες η ΑΕ ήταν πιο πλούσια σε σχέση με τις ευρωπαϊκές γλώσσες, οι οποίες είχαν ξεκινήσει την αυτόνομη ζωή τους μόλις πριν λίγους αιώνες. 25 Όμως σήμερα δεν είναι η μόνη πλούσια γλώσσα. Επίσης η ελληνική είχε πολλές δυνατότητες κατασκευής λέξεων μέσω της παραγωγής και της σύνθεσης, μέσω δηλ. διαδικασιών που της επιτρέπουν να συνενώνει στοιχεία σε ένα νέο σύνολο. Ειδικότερα 21 Τα προθηματοποιημένα και τα σύνθετα ονομάζονται νεοκλασικά σύνθετα. Οι μονάδες αυτές ονομάζονται υβρίδια, όταν περιέχουν μόνο ένα στοιχείο ΑΕ προέλευσης ενώ το άλλο είναι λ.χ. λατινικής, π.χ. tele-vision, servo-mechanism. 22 Εξαίρεση στον κανόνα αποτελούν τα ΑΕ προέλευσης ουσιαστικά γ κλίσης σε -ις, π.χ. τάξις, λέξις: ταξίμετρο/ taximètre, λεξικολογία/ lexicologie. 23 Η ελληνική για την κατασκευή όρων διαθέτει και το σχήμα ουσιαστικό+ουσιαστικό σε γενική. Το αντίστοιχο σχήμα στην αγγλική είναι ουσιαστικό+ουσιαστικό (βλ. Βαλεοντής 2011, Τοπάλης & Βαλεοντής 2011) και στη γαλλική ουσιαστικό+πρόθεση+ουσιαστικό (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 1996α). Η διαφορά οφείλεται στο ότι η ελληνική δηλώνει τις συντακτικές σχέσεις μεταξύ των ουσιαστικών με τη διαφορά πτώσης, δηλ. ανάμεσα σε ονομαστική και γενική, ενώ η αγγλική και η γαλλική, επειδή δε διαθέτουν πτωτικό σύστημα, δηλώνουν τις σχέσεις με διαφορετικό τρόπο. 24 «Αναλογικός Κανόνας: κανόνας σχηματισμού δευτερογενούς όρου (σε μια γλώσσα στόχου) που προβλέπει ότι, κατά προτεραιότητα, μαζί με τον πρωτογενή όρο (της γλώσσας πηγής) και τον ορισμό της οροδοτούμενης έννοιας, θα συνεξετάζεται και ο μηχανισμός σχηματισμού του πρωτογενούς όρου με την προοπτική να τηρηθεί ανάλογος μηχανισμός και στον δευτερογενή όρο.» (Βαλεοντής 2011). 25 Π.χ. τα πρώτα γραπτά μνημεία για τη γαλλική, νεολατινική γλώσσα, χρονολογούνται τον 9 ο αι. μ.χ. 11

12 διαθέτει πολλά τέτοια στοιχεία, πάνω από 100 υπολογίζονται μόνο τα προθήματα και επιθήματα, δηλ. βασικά δομικά στοιχεία, όπως τα ἀντι-, μετα-, -ικός, -ινός. Όμως η ελληνική δεν είναι η μόνη ευρωπαϊκή γλώσσα που διαθέτει τέτοια στοιχεία. Ακόμη (βλ. και Nybakken 1959 από Γιαννουλοπούλου 2001: 24) οι ευρωπαίοι λόγιοι επί αιώνες χρησιμοποιούσαν μεταξύ τους τις κλασικές γλώσσες, την ΑΕ και τη λατινική, ως γλώσσες συνεννόησης στο επιστημονικό επίπεδο. Ομως η ελληνική σήμερα δεν είναι γλώσσα συνεννόησης. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι όροι των κλασικών γλωσσών ανήκουν στο λεξιλόγιο περιωπής των ευρωπαϊκών γλωσσών, που συνταιριάζεται με τον επιστημονικό λόγο. Όμως όλοι αυτοί οι λόγοι δεν επαρκούν για να ερμηνεύσουν το δανεισμό των ΑΕ στοιχείων από τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Γι αυτό προτείνουμε και εξωγλωσσικούς λόγους. Β) Εξωγλωσσικοί λόγοι Η ελληνική μιλήθηκε από ανθρώπους που διερεύνησαν τον κόσμο που τους περιέβαλλε αλλά και τον άνθρωπο, το σώμα και την ψυχή του, προσπαθώντας όχι μόνο να παρατηρήσουν συστηματικά και να περιγράψουν αλλά και να ερμηνεύσουν τα φαινόμενα, την ουσία και τη δομή των πραγμάτων, αφήνοντας κατά μέρος παλαιές δοξασίες και θρύλους. Προσπάθησαν να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τον κόσμο με επιστημονικό τρόπο ερευνώντας με πάθος την αλήθεια και με αναγωγή από το συγκεκριμένο και πολυποίκιλο στο αφηρημένο και γενικευτικό, στο πρότυπο/ μοντέλο. Η προηγμένη για την εποχή εκείνη τεχνολογία που ανέπτυξαν από τη μια ήταν το αποτέλεσμα εφαρμογής των θεωρητικών γνώσεων που είχαν κατακτήσει και από την άλλη βρισκόταν σε απόλυτη σύνδεση με την καθημερινότητά τους, που διευκολυνόταν με τις ποικίλες τεχνολογικές καινοτομίες, όπως αναπτύσσει ο καθ. και ακαδημαϊκός Θεοδόσης Τάσιος στο πλούσιο έργο του. Π.χ. το ευπαλίνειο όρυγμα στη Σάμο του 6 ου π.χ. αι., δηλ. μια σήραγγα υδραγωγείου 1000 μέτρων, αποτελεί εφαρμογή των γνώσεων θεωρητικής Γεωμετρίας. Τα εγγειοβελτιωτικά έργα των Μηκυναίων, η εκτροπή ποταμών, τα αποστραγγιστικά έργα, τα υδραγωγεία, το υδραυλικό ωρολόγιο του Αρχιμήδη, το υδραυλικό ωρολόγιο τύπου κλεψύδρας του Κτησιβίου, 26 η αντλία του Κτησιβίου 27 μαρτυρούν αφενός άριστες γνώσεις υδραυλικής και αφετέρου πίστη στο ότι η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τη γεωργία και τις ανθρώπινες ανάγκες. Η ανάπτυξη της αστρονομίας και της ναυσιπλοΐας αλλά και τα θέματα ναυπηγικής, λιμενικών έργων και χερσαίων μεταφορών συνδέονταν άμεσα με το εμπόριο και για το λόγο αυτό υπήρξαν πολλές καινοτομίες, όπως τα ανυψωτικά μηχανήματα (γερανοί), οι γέφυρες, ο Δίολκος, 28 η πεντηκόντορος κ.ά. Από τον κατάλογο αυτών των καινοτομιών φυσικά δεν μπορούσε να απουσιάζει η ανάπτυξη της αμυντικής τεχνολογίας, της τεχνολογίας στις επικοινωνίες με τις φρυκτωρίες, η ανάπτυξη της τεχνολογίας στο χώρο της υγείας λ.χ. με τις μηχανές για ορθοπεδικά ζητήματα όπως για τη διάταση της σπονδυλικής στήλης ή την ανάταξη των καταγμάτων, αλλά και η ανάπτυξη της τεχνολογίας από γνωσιακές ανάγκες όπως η κατασκευή διαφόρων οργάνων μέτρησης, λ.χ. το οδόμετρο του Ήρωνος (Heron s Hodometer), που κατέγραφε σε μονάδες μήκους τη διανυθείσα απόσταση (record the distance covered in units of length), με κορύφωση το μηχανισμό των Αντικυθήρων. Μέσα σε μια τέτοια κοινωνία όπου έπνεε ο αέρας της δημιουργικότητας και της καινοτομίας ήταν επόμενο να αναπτυχθούν οι τέχνες (λ.χ. θέατρο, 26 Τον 3 ο αι. π.χ. αποτελεί όργανο μέτρησης του χρόνου ομιλίας στις δημόσιες δίκες (Hydraulic dial (Clepsydra) by Ktesibios, instrument for the measurement of time of speech in public or in court). 27 Αντλία για άντληση νερού του 3 ου π.χ. αι. (Ktesibio s Pump). 28 Για τη μεταφορά πλοίου από τον Κορινθιακό στο Σαρωνικό χωρίς τον περίπλου της Πελοποννήσου. 12

13 ζωγραφική, γλυπτική, μουσική) και ο αθλητισμός με κορύφωση τους Ολυμπιακούς αγώνες. Ο από μηχανής θεός στο θέατρο, το αυτόματον θέατρον του Ήρωνος του Αλεξανδρέως, η τεχνολογία των χρωμάτων λ.χ. στις τοιχογραφίες, η τεχνολογία των κραμάτων, η ιδιαίτερη μέθοδος χύτευσης μπρούτζινων αγαλμάτων (method for the moulding works of a bronze statue), η ύδραυλις αποτελούν δείγματα του τεχνολογικού θαύματος των Αρχαίων Ελλήνων. Έτσι χρειάστηκε οι Αρχαίοι Έλληνες να εφεύρουν έννοιες που να ανταποκρίνονται στις επιστημονικές αναζητήσεις τους: Ιπποκράτης (ο όρκος του Ιπποκράτη), Θαλής, Ηρόδοτος, Πλάτωνας, Αριστοτέλης, οι 7 σοφοί, οι 3 τραγικοί, Γαληνός, Σωκράτης, Αριστοφάνης, Δημόκριτος, Δημοσθένης, Ισοκράτης, Θουκυδίδης, Θεόφραστος, Αρχιμήδης και πολλοί άλλοι. Ο Παστέρ είχε πει: «Στο πεδίο της παρατηρήσεως, η τύχη ευνοεί μόνο τον προετοιμασμένο νου», δηλ. οι πρόγονοί μας δεν ανακάλυψαν από τύχη όσα ανακάλυψαν, αλλά ύστερα από προσεκτική παρατήρηση, πειράματα, συνεχή ενασχόληση και όξυνση της αφηρημένης σκέψης. Όμως οι Αρχαίοι Έλληνες δεν περιορίστηκαν στην επιστημονική μελέτη ποικίλων φαινομένων. Ερεύνησαν και την ψυχή του ανθρώπου με ανθρωπιστικό/ οικουμενικό πνεύμα. Ερεύνησαν και τη συμπεριφορά του ανθρώπου στο πλαίσιο της κοινωνίας των πολιτών. Αναγκαίο επακόλουθο ήταν να εφεύρουν και να περιγράψουν έννοιες όπως ελευθερία, ισότητα, ισονομία, δημοκρατία, δικαιοσύνη, αγαθό, αρετή. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η κατασκευή νέων λέξεων και όρων για να κατονομαστούν αυτές οι νέες έννοιες. Ενδεικτικά παραθέτω πληροφορίες για τη συμβολή των Αρχαίων Ελλήνων στις επιστήμες και στις τέχνες: Πρώτα πρώτα η Ελληνική Εταιρία Μελέτης της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας (ΕΜΑΕΤ) 29 με την καταλυτική συμβολή του καθ. Θεοδόση Τάσιου. Για τις αρχαίες εφευρέσεις 30 Επίσης το πρόσφατο βιβλίο του Thomas Alexander Szlezák, Τι οφείλει η Ευρώπη στους Έλληνες. Η θεμελίωση του πολιτισμού της Ευρώπης στην ελληνική αρχαιότητα, Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών / Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας 2012, 419 σελ. Ανακεφαλαιώνοντας μπορούμε να πούμε ότι η Ελλάδα έδωσε στη Δύση αυτό που αποκαλείται σήμερα λατινικό αλφάβητο και στην Ανατολή κατά την περίοδο του εκχριστιανισμού των Σλάβων το κυριλλικό αλφάβητο, θεμελίωσε όλες σχεδόν τις επιστήμες και κατ επέκταση τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και πρόβαλε την ανθρωπιστική στάση. Από την Αναγέννηση ιδίως τέθηκαν οι πνευματικές βάσεις της Ευρώπης και ο ελληνικός πολιτισμός έγινε και πάλι η κινητήρια δύναμη στην εξέλιξη της Ευρώπης. Αποτέλεσμα αυτού ήταν η καταλυτική γλωσσική συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών γλωσσών μέσω της κλασικής ελληνορωμαϊκής παιδείας, π.χ. académie, lycée, bibliothèque, type, centre, harmonie, kosmos, logos. Η επίδραση αυτή δεν περιορίστηκε στην ορολογία των επιστημών που θεμελίωσαν οι Αρχαίοι Έλληνες: επειδή η ελληνική γλώσσα έδωσε όχι απλώς δάνειους όρους, σχηματιστικά στοιχεία, προθήματα και επιθήματα, αλλά το πρότυπο, η ορολογία και των νεώτερων επιστημών βασίστηκε στο ΑΕ πρότυπο, όπως λ.χ. η βιολογία (mitochondrion, streptomycete), η βιοχημεία (heparin, kinase, oestrogen), η χημεία (isotope, lipid), η οικολογία (biotope, xeric), τα οικονομικά (econometrics, monopsony), η γενετική (Genetics, telomere), η φυσική στοιχειωδών σωματιδίων (meson, photon, proton, lepton), η ψυχολογία-ψυχανάλυση (psychology-psychoanalysis, 29 Ιδρύεται στην Αθήνα το Κάντε κλικ σε κάθε μία και συνέχεια επιλογή από τη δεξιά στήλη. 13

14 arachnophobia, autism, cyclothymia, psychedelic, schizophrenia). Η συμβολή αυτή αναγνωρίζεται γενικά από τους Ευρωπαίους και έτσι ερμηνεύεται το ότι σε πολλά ονόματα κοινοτικών προγραμμάτων αλλά και μεγάλων ηλεκτρονικών υπολογιστών και συστημάτων έχουν δοθεί ελληνικά ονόματα, όπως SOCRATES, Eureka, Phare, Arion, Icone, Pluton κ.ά. (βλ. Καλλέργης 2003). Η επίδραση αυτή συμπληρώθηκε από την επίδραση του Χριστιανισμού, όπου και πάλι η ελληνική γλώσσα ως η πρωτότυπη γλώσσα των ευαγγελίων και των Πράξεων των Αποστόλων επηρέασε τις ευρωπαϊκές γλώσσες, λ.χ. με παροιμιακές ρήσεις των ευαγγελίων. Έτσι λοιπόν κατασκευάστηκε, ως αποτέλεσμα της εννοιολογικής έκρηξης, και ένα απόθεμα λέξεων απαραίτητων σε όλες τις επιστήμες, αυτό που σήμερα ονομάζεται ακαδημαϊκό λεξιλόγιο. 31 Π.χ. μέθοδος, эмпирический метод εμπειρική μέθοδος, θεωρία, πρόβλημα, τύπος, ὑπόθεσις, σύστημα система, σύμβολον/ символ, γένος, εἶδος, τάξις, χαρακτήρ, κέντρον, περιφέρεια, ἀναλύω διαλύω στα συστατικά του, συνθέτω < συντίθημι/συντίθεμαι, ἀνάλυσις, σύνθεσις, φαινόμενον, κρίσις, δίλημμα, ἑρμηνευτική, κατηγορία, κριτήριο, γράφω, μετρῶ. Οι Ευρωπαίοι δανείστηκαν τα εργαλεία της σκέψης που εφεύραν οι Έλληνες και συγχρόνως τις λέξεις με τις οποίες δηλώνονταν αυτά. Έτσι γεννήθηκε η μετρολογία και οι ονομασίες των οργάνων μέτρησης, όπως ανεμόμετρο, βαρόμετρο, δυναμόμετρο, θερμόμετρο, μανόμετρο, ποτόμετρο, ταξίμετρο, χρονόμετρο, αλλά και οι ονομασίες των οργάνων παρατήρησης, π.χ. μικροσκόπιο, περισκόπιο, στηθοσκόπιο, τηλεσκόπιο. Έτσι προέκυψε η ανάγκη για δημιουργία κατηγοριών ταξινόμησης. Οι Αρχαίοι Έλληνες προσανατόλισαν ένα στοιχείο της γλώσσας τους έτσι ώστε να συμβάλει στην ταξινόμηση των οντοτήτων σε κεντρικές και περιφερειακές κατηγορίες. Πρόκειται για το στοιχείο -ειδ(ής) < εἶδος (Αναστασιάδη-Συμεωνίδη 2007) το οποίο σημασιολογικά συνδέεται με την έννοια ΒΛΕΠΩ (αοριστκό θέμα εἶδ(ον) που χρησιμεύει ως αόριστος του ὁράω). Εἶδος είναι ό,τι εμπίπτει στην όραση, στη μορφή ή στο σχήμα με το οποίο κάτι είναι ορατό, φαίνεται. Είναι επίσης η φτιάξη του ανθρώπινου σώματος, π.χ. εὐειδής, δυσειδής, σημαίνει μορφή, τύπος, φύση, λ.χ. τὸ εἶδος τῆς νόσου. Στην έκφραση εν είδει+γενική, π.χ. εν είδει περιστεράς (για το Άγιο Πνεύμα), εντοπίζεται η ομοιαστική σημασία. Εἶδος σημαίνει τάξη λ.χ. για φυτά και ζώα, και εδώ η έννοια σχετίζεται με την έννοια γένος ως υποδιαίρεσή του, π.χ. ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ γένους πεύκη, εἴδει διαφέρουσα. Η λ. εἶδος αναφέρεται σε διάφορα αντικείμενα, αγαθά, π.χ. πληρωμή εἰς εἶδος, στον πληθυντικό, π.χ. αθλητικά είδη/είδη προικός. Η λ. εἶδος κατασκευάζει επίθετα με τη σημασία που μοιάζει ως προς τη μορφή, το σχήμα, τη σύσταση. Πρόκειται για μεταφορά από το ΒΛΕΠΩ του πραγματικού κόσμου, που είναι πιο προσιτός και τον αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας, στο ΕΚΤΙΜΩ εκτιμώ ότι κάτι μοιάζει με κάτι άλλο, για να αναφερθούμε στον κόσμο της σκέψης, που είναι λιγότερο προσιτός. Στον Ηρόδοτο και στον Αριστοτέλη συναντούμε τα εξής: ἀνθρωποειδὴς τύπος, θεός, πίθηκος, ἀνθρωποειδὲς θηρίον που μοιάζει με άνθρωπο ως προς τη μορφή, το σχήμα. Αλλά τι σημαίνει ανθρωποειδής; Σημαίνει που εκτιμώ με βάση εξωτερικά γνωρίσματα που αντιλαμβάνομαι μέσω της όρασης ότι μοιάζει με άνθρωπο, π.χ. πυραμιδοειδής κατασκευή που μοιάζει ως προς τη μορφή ή το σχήμα με πυραμίδα. Το -ειδ(ής) διατηρεί ίχνη από την έννοια ΒΛΕΠΩ: τα χαρακτηριστικά που επιλέγονται, όπως η μορφή, το σχήμα ή η σύσταση, γίνονται αντιληπτά μέσω 31 Εδώ ανήκουν και τα ουσιαστικά-κελύφη ανάλογα με τη θέση που κατέχουν στο επιστημονικό κείμενο (βλ. Κουτσουλέλου υπό έκδοση). 14

15 των αισθήσεων και ιδίως μέσω της όρασης. Όταν αναφερόμαστε σε ανθρωποειδές, έχουμε δύο σύνολα, άνθρωπος μη άνθρωπος και ανάμεσά τους οι οντότητες που κατονομάζονται με το -ειδ(ής). Έτσι δημιουργείται ένα υπερσύνολο με κάποια ανομοιογένεια ως προς τις οντότητες που περιλαμβάνει. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ταύτιση των δύο εννοιών, δηλ. άνθρωπος και ανθρωποειδής, αλλά δημιουργία ενός ευρύτερου συνόλου που περιλαμβάνει έννοιες μη ομοιογενείς, που συνδέονται ωστόσο μεταξύ τους με σχέσεις χαλαρής ταύτισης. Αν εξετάσουμε τα ουσιαστικά που τοποθετούνται αριστερά του -ειδ(ής), θα παρατηρήσουμε ότι έχουν τις ακόλουθες προδιαγραφές: α) Είναι αριθμητά, συγκεκριμένα έτσι ώστε τα γνωρίσματα των αντικειμένων αναφοράς τους να γίνονται αντιληπτά από τις αισθήσεις και ιδίως την όραση, λ.χ. τα αντικείμενα αναφοράς τους έχουν χαρακτηριστικό σχήμα π.χ. βολβοειδής, κυβοειδής, ωοειδής, ελλειψοειδής, ελικοειδής, σπειροειδής, μιτροειδής, έχουν χαρακτηριστική μορφή π.χ. πιθηκοειδής, τερατοειδής, έχουν χαρακτηριστικό χρώμα π.χ. ιριδοειδής, ιοειδής, ερυθροειδής, χαρακτηριστική σύσταση π.χ. υαλοειδής, κρυσταλλοειδής, χαρακτηριστική υφή π.χ. σπογγοειδής, πολτοειδής. Γενικά τα αντικείμενα αναφοράς τους έχουν ορατά ιδιαίτερα γνωρίσματα με βάση τα οποία μπορούν να περιγραφούν, π.χ. ζουγκλοειδής. β) Σχηματίζουν κατηγορίες που ορίζονται επιστημονικά ως αποτέλεσμα των επιστημονικών ταξινομήσεων, λ.χ. αναφέρονται σε ασθένειες π.χ. τυφοειδής, τετανοειδής, ρευματοειδής, σε τάξεις ζώων π.χ. οστρακοειδή, βατραχοειδή, φαλαινοειδή, βοοειδή, σε τάξεις φυτών π.χ. θαμνοειδή, μηκωνοειδή, σε τάξεις προϊόντων π.χ. πετρελαιοειδή. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται μια ευρύτερη επιστημονική κατηγορία, η οποία δεν περιορίζεται στο να περιλαμβάνει μόνο το πρότυπο της κατηγορίας π.χ. τέτανος, φάλαινα, θάμνος, αλλά περιλαμβάνει και οντότητες που φέρουν ορισμένα μόνο από τα χαρακτηριστικά του προτύπου, π.χ. τετανοειδής σπασμός σπασμός που μοιάζει με το χαρακτηριστικό σπασμό του τετάνου. Πιο συγκεκριμένα δεν λαμβάνονται υπόψη οι εσωτερικές διαβαθμίσεις της κατηγορίας του προτύπου και αυτό είναι το έργο με το οποίο επιφορτίζεται το -ειδ(ής). Τα ουσιαστικοποιημένα επίθετα στο ουδέτερο γένος και στον πληθυντικό αριθμό δηλώνουν οικογένειες ζώων ή φυτών, π.χ. αιλουροειδή, φοινικοειδή. Για όλους αυτούς τους λόγους το ΑΕ -ειδ(ής) αποτέλεσε προϊόν δανεισμού των ευρωπαϊκών γλωσσών με τη μορφή -oïd(e)/-oïdal σε πολλά επιστημονικά λεξιλόγια, όπως της ιατρικής, βιολογίας, χημείας, φυσικής, γεωμετρίας, ζωολογίας, βοτανικής, ορυκτολογίας, ψυχολογίας, ανθρωπολογίας, βιοχημείας, π.χ. γεωειδής geoid, ελικοειδής helicoïdal (γαλλ.), ελλειψοειδής ellipsoidal/ellipsoid, ημιτονοειδής sinusoidal, καρδιοειδής cardioid, παραβολοειδής paraboloid/ paraboloidal, σιγμοειδής sigmoide, σωληνοειδής solenoid, τραπεζοειδής trapezoidal, υπερβολοειδής hyperboloidal. 5 Συμπεράσματα - Πρόταση Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι «τα ΑΕ είναι νεκρή γλώσσα», 32 ωστόσο η ρήση αυτή έχει παρεξηγηθεί από πολλούς Έλληνες μη ειδικούς. Το ζήτημα είναι πώς ορίζεται μια νεκρή γλώσσα. Η απάντηση των γλωσσολόγων είναι ξεκάθαρη: νεκρή είναι η γλώσσα που δε διαθέτει πια φυσικούς ομιλητές. Επίσης σε κείμενα γλωσσολόγων απαντά μια άλλη ρήση: «Τα ελληνικά είναι μια μικρή γλώσσα». Και πάλι το ζήτημα τίθεται για το πώς ορίζεται μια μικρή ή μεγάλη γλώσσα. Η απάντηση των 32 Το Συμβούλιο της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια μιλά για κλασικές γλώσσες προκειμένου για τα ΑΕ και τα λατινικά 15

16 γλωσσολόγων είναι και εδώ ξεκάθαρη: μικρή είναι η γλώσσα με μικρό αριθμό ομιλητών, όπως η νέα ελληνική. Δηλ. στις ρήσεις αυτές δεν υπάρχει αξιολογική κρίση. Κάτω από το πρίσμα αυτό δεν είναι αντιφατική η ρήση της Marianne McDonald, πρωτεργάτριας του TLG, 33 "Η γνώση της ελληνικής γλώσσας είναι απαραίτητο θεμέλιο υψηλής πολιτιστικής καλλιέργειας". Οι όροι ελληνικής αρχής που απαντούν στις άλλες γλώσσες είτε αποτελούν άμεσα δάνεια των γλωσσών αυτών από την ελληνική ή τη λατινική που τους είχε δανειστεί από την ΑΕ, είτε αποτελούν κατασκευές των γλωσσών αυτών με ΑΕ στοιχεία είτε, τέλος, συνιστούν μεταφραστικά δάνεια από την ΑΕ. Συνεπώς, αν και δεν υπάρχουν φυσικοί ομιλητές της ΑΕ, η ΑΕ εξακολουθεί να ζει μέσω της επιστημονικής ορολογίας, και αποτελεί μια αστείρευτη πηγή για δημιουργία νέων όρων και εμπλουτισμό του λεξιλογίου της ελληνικής αλλά και των ευρωπαϊκών γλωσσών, γεγονός που συμβάλλει στην επιστημονική αλληλοκατανόηση των ειδικών διαφόρων χωρών. Ο δανεισμός των ευρωπαϊκών γλωσσών από την ΑΕ ξεκίνησε σε μια εποχή που οι γλώσσες αυτές είχαν περιορισμένο λεξιλόγιο σε σχέση με την ΑΕ και συνεχίζεται έως σήμερα, ενώ εδώ και αιώνες διαθέτουν γλωσσικό πλούτο, γιατί οι ευρωπαϊκές γλώσσες δε δανείστηκαν μόνο λέξεις και όρους αλλά και σχηματιστικά στοιχεία, προθήματα, επιθήματα και ιδίως Κανόνες Κατασκευής Όρων. Επίσης το στοιχείο -ειδ(ής) της ΑΕ, που η νέα ελληνική κληρονόμησε, αποτέλεσε αντικείμενο δανεισμού από τις ευρωπαϊκές γλώσσες, γιατί λόγω της ομοιαστικής σημασίας που ανέπτυξε, συνιστά ιδιαίτερα χρήσιμο στοιχείο στην επιστημονική ορολογία, αφού επιτρέπει κατά την ταξινόμηση των οντοτήτων τη δημιουργία ευρύτερων τάξεων, τα μέλη των οποίων μοιράζονται μόνο βασικά γνωρίσματα. Το πέρασμα από τη σημασία βλέπω, από τον πραγματικό κόσμο, που είναι πιο προσιτός, στη σημασία εκτιμώ με βάση τα εξωτερικά γνωρίσματα ότι κάτι μοιάζει με κάτι άλλο, δηλ. στον κόσμο του νου, που, ως αφηρημένος, είναι λιγότερο προσιτός, δηλ. το πέρασμα από το συγκεκριμένο στο αφηρημένο, από το σώμα και την όραση στο νου, το έκαναν πρώτοι οι Αρχαίοι Έλληνες. Τέλος πέρα από το θεωρητικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο πολύπλευρος δανεισμός 34 των ευρωπαϊκών γλωσσών στοιχείων από την ελληνική, υπάρχει και μεγάλο πρακτικό ενδιαφέρον, που σχετίζεται με την αλληλοκατανόηση των επιστημόνων, αφού, όπως είπαμε, τα διαγλωσσικά ομότυπα συμβάλλουν αποφασιστικά στην πρόσληψη των επιστημονικών κειμένων και διευκολύνουν τη διδακτική της ορολογίας αλλά και γενικότερα των ευρωπαϊκών γλωσσών και του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Για το λόγο αυτό επαναφέρουμε την πρότασή μας (Αναστασιάδη- Συμεωνίδη 1996β) για διδασκαλία στη Δευτεροβάθμια και Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και ιδίως στον επιστημονικό κόσμο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο των στοιχείων εκείνων της ελληνικής που χρησιμοποιούνται στον ακαδημαϊκό/επιστημονικό λόγο, δηλ. σχηματιστικών στοιχείων, προθημάτων και επιθημάτων αλλά και Κανόνων Κατασκευής Όρων, που θα επιτρέψουν στους επιστήμονες σε πρώτο στάδιο να κατανοήσουν τον επιστημονικό λόγο στη Γ1 τους αλλά και σε πολλές άλλες γλώσσες, και σε δεύτερο στάδιο να παραγάγουν επιστημονική ορολογία σε ορθή βάση. Αν τεθεί σε εφαρμογή η πρόταση αυτή, η ορολογία ως πολιτισμική επιλογή θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην οικοδόμηση της ταυτότητας των επιστημόνων αλλά και ειδικότερα της ευρωπαϊκής επιστημονικής ταυτότητας καθώς και στον εκδημοκρατισμό της γνώσης. 33 TLG: Thesaurus Linguae Graecae. 34 Ειδικότερα ο Φιλόπουλος (1999: 75) προτείνει διεθνοποίηση όρων, δηλ. κάθε όρος να υποδηλώνει την ίδια έννοια και να είναι κατανοητό το ίδιο σε κάθε γλώσσα. 16

17 Βιβλιογραφία Alexianu, M. & R. Curcă «Un projet nécessaire : Dictionnaire des mots grecs universels», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 4, Αθήνα, Aloizou, Kyriaki «Greek loanwords in the English language», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 8, Αθήνα, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. 1996α. «Η νεοελληνική σύνθεση», Ζητήματα νεοελληνικής γλώσσας- Διδακτική προσέγγιση, (εκδ.) Γ. Κατσιμαλή & Φ. Καβουκόπουλος, Τομέας Γλωσσολογίας Τμήματος Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Ρέθυμνο, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. 1996β. «Το λεξιλόγιο της νεοελληνικής και ο ευρωπαϊκός γλωσσικός πλουραλισμός», Η ελληνική γλώσσα στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση-Γλωσσικός πλουραλισμός και γλωσσοεθνοκεντρισμός, Αθήνα 1996, Κέντρο Λογοτεχνικής Μετάφρασης του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α «Γλωσσικές διαδικασίες κατά τη δημιουργία όρων», Ελληνική γλώσσα και ορολογία, ΕΛΕΤΟ 1, Αθήνα, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α., «Τα στοιχεία πετρο- και λιθο- στην ελληνική ορολογία», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 5, Αθήνα. Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α «Το μόρφημα -ειδ(ής) στη Νέα Ελληνική», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 6, Αθήνα, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α «Ορολογία της Φυσικής Στοιχειωδών Σωματιδίων», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 7, Αθήνα, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. & Βλέτση Ε «Ψευδόφιλες μονάδες: οι διαχρονικοί άσπονδοι φίλοι στην ελληνική», Πανελλήνιο συνέδριο «Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας (ως πρώτης/μητρικής, δεύτερης/ξένης)», Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Τμήμα Νηπιαγωγών, Νυμφαίο 4/9/09 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. & Γαλανή, Σ «Το επίθημα -ισμός στη νεοελληνική», Μελέτες για την ελληνική γλώσσα-πρακτικά της 15 ης ετήσιας συνάντησης του Τομέα Γλωσσολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη, Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Α. & Φλιάτουρας Α «Το επίθημα -ωμα στην ιατρική ορολογία», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 4, Αθήνα, Asher, R.E., 1994, The Encyclopedia of Language and Linguistics, Vol 3, Oxford, Pergamon Press. Βαλεοντής, Κ «Μία έννοια Ένας όρος Πόσες λέξεις; Η νιλεκτικότητα των όρων», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 8, Αθήνα, Βαλεοντή, Τ «Η παραγωγική κατάληξη -ῖτις/-ίτιδα στην ιατρική ορολογία», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 7, Αθήνα, Benveniste, E «Formes nouvelles de la composition nominale», BSLP 61, 1, Klincksieck, Bouffartigue J. & Delrieu A.-M. 1981, Trésors des racines grecques, Paris, Belin, 1993, Οι ελληνικές ρίζες στη γαλλική γλώσσα, μετάφραση Α. Μόζερ, Αθήνα, Εκδόσεις Ελευθεροτυπία. 17

18 Γαβριηλίδου, Ζ. & Ευθυμίου Α «Το πρόθημα πολυ-», Mela-Athanasopoulou E. (ed.) Proceedings of the 15th International Symposium on Theoretical and Applied Linguistics, Θεσσαλονίκη, Γιαννουλοπούλου, Γ «Η συμβολή της αρχαίας ελληνικής και της λατινικής στη διαμόρφωση της επιστημονικής ορολογίας των ευρωπαϊκών γλωσσών: ιστορική θεώρηση», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 3, Αθήνα, Darmesteter, A Traité de la formation des mots composés dans la langue française, comparée aux autres langues romanes et au latin, Paris, Champion. Καλλέργης, Μ «Εισχώρηση επιλεγμένων ελληνογενών όρων στις δέκα επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 4, Αθήνα, Κουτσουλέλου, Σ. (υπό έκδοση) «Ουσιαστικά κελύφη: η χρήση τους στις μαθητικές εκθέσεις. Διδακτική παρέμβαση», ΜΕΓ 34, Θεσσαλονίκη, ΙΝΣ. Κυριαζή Παπακωνσταντίνου, Μ «Διαγλωσσικά ομότυπα της ελληνικής και αγγλικής ειδικής γλώσσας ηλεκτρολογίας ηλεκτρονικής. Γλωσσοδιδακτική πρόταση», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 5, Αθήνα. Κωνσταντινίδης Α. 2001, Η οικουμενική διάσταση της ελληνικής γλώσσας, Θεσσαλονίκη. Nybakken, E.O Greek and Latin in Scientific Terminology. The Iowa State University Press. Παντελοδήμος Δ «Ελληνική γλώσσα: δάνεια στη γαλλική και αντιδάνεια της νέας ελληνικής», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 2, Αθήνα, Snigovska, O. & Μαλαχίτης, Α «Σύντομη ανάλυση του σχηματισμού όρων με στοιχεία ελληνικά ή ελληνικής προέλευσης στη Ρωσική και την Ουκρανική γλώσσα», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 8, Αθήνα, Συμεωνίδης, Χ Η ελληνική γλωσσική επίδραση στο σύστημα κύριων ονομάτων της παλαιοσλαβικής και ιδιαίτερα της βουλγαρικής, Λευκωσία, Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών 32. Συμεωνίδης, Χ «Το ελληνικό πολιτισμικό λεξιλόγιο ή οι ελληνικοί διεθνισμοί των ευρωπαϊκών γλωσσών», Μόζερ Α., Μπακάκου-Ορφανού Αικ., Χαραλαμπάκης Χρ., Χειλά- Μαρκοπούλου Δ. Γλώσσης χάριν, τόμος αφιερωμένος από τον Τομέα Γλωσσολογίας στον Καθηγητή Γεώργιο Μπαμπινιώτη, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα. Szlezák, Th. A Τι οφείλει η Ευρώπη στους Έλληνες. Η θεμελίωση του πολιτισμού της Ευρώπης στην ελληνική αρχαιότητα, Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών / Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας, 419 σελ. Tchkoidze, E «Οι ελληνικές λέξεις ως μέσο διεθνοποίησης εννοιών», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 8, Αθήνα, Τοπάλης, Ε. & Βαλεοντής, Κ «Αγγλικά δίλεκτα του τύπου Noun Noun στο Διεθνές Πρότυπο ISO/IEC :1993 της βασικής ορολογίας πληροφορικής και τα ελληνικά ισοδύναμά τους στο Ελληνικό Πρότυπο ΕΛΟΤ 996-1» Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 8, Αθήνα, Φιλόπουλος Β «Διεθνοποίηση ορολογίας και ελληνική γλώσσα», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 2, Αθήνα,

Σφάζουμε την κότα με τα χρυσά αυγά

Σφάζουμε την κότα με τα χρυσά αυγά www.filoi-gnhm.gr Έτος ιδρύσεως 1978 Τεύχος 109 Ιουλ. Αυγ. Σεπ. 2012 Τριμηνιαία έκδοση των Φίλων του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Σφάζουμε την κότα με τα χρυσά αυγά Αυτό κάνουμε κάθε φορά που υποβαθμίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση

Η συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση Η συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση της διεθνούς επιστημονικής ορολογίας Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr Ημερίδα - Αθήνα 7/11/2013 «Οι εθνικές γλώσσες και η ορολογία στην ανώτατη

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

Μέση Τιµή Ελληνικών και Ξενόγλωσσων Βιβλίων 2005. Μονάδα Ολικής Ποιότητας Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών (Μ.Ο.Π.Α.Β.)

Μέση Τιµή Ελληνικών και Ξενόγλωσσων Βιβλίων 2005. Μονάδα Ολικής Ποιότητας Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών (Μ.Ο.Π.Α.Β.) Μέση Τιµή Ελληνικών και Ξενόγλωσσων Βιβλίων 2005 Μονάδα Ολικής Ποιότητας Ακαδηµαϊκών Βιβλιοθηκών (Μ.Ο.Π.Α.Β.) ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε Βιβλιοθήκη, ανεξάρτητα από µέγεθος και τύπο, κατανέµει ετησίως

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΗΣ 2011-2012 Κομοτηνή Νοέμβριος 2013 1 Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΙ ΡΩΤΑΜΕ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΤΙ ΜΑΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΠΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ; ΣΥΝΘΕΣΗ: Οργάνωση ενός συνόλου από επιμέρους στοιχεία σε μια ενιαία διάταξη Αρχική ιδέα σύνθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1 Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Α. (1984) «-έ: ένα νέο επίθημα της Νέας Ελληνικής», Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα 5, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης, 89-110. 1. ----------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής:

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής: EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διεύθυνση : Εποπτείας Ερευνητικών Φορέων Τμήμα : Α Διοικητικής & Οικονομικής Εποπτείας

Διαβάστε περισσότερα

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής:

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής: EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διεύθυνση : Εποπτείας Ερευνητικών Φορέων Τμήμα : Α Διοικητικής & Οικονομικής Εποπτείας

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

1, 2, 3, 4, 5, 6, Τ.Σ.

1, 2, 3, 4, 5, 6, Τ.Σ. 1η 2η 3η 4η 5η 6η Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών ΑΝΑΔΙΑΜΟΡΦΩΜΕΝΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΛΑΙΣΙΩΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΑ ΑΑΕΙ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑΣ Ξένων Γλωσσών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Θετικών Επιστημών Βιοεπιστημών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι

12-3 ΑΔ κ. Γεωργαντά, Ιστορία Νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας: Αρχές 17 ος αι. 9-12 ΠΑΜ14 Κ. Αρχάκης, Γενική Γλωσσολογία Ι ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2013 2014 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 9-12 ΠΑΜ 14, ΑΔ, K9

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 15-9-05 Αριθ. Πρωτ.: 92987/Γ7 Βαθ. Προτερ.

Αθήνα 15-9-05 Αριθ. Πρωτ.: 92987/Γ7 Βαθ. Προτερ. Nα διατηρηθεί μέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης

Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Πρόλογος της γαλλικής έκδοσης Η Λατινική γραμματική της σειράς Bescherelle είναι μια εύκολη και πλήρης γραμματική της λατινικής γλώσσας, με αντικειμενικό στόχο να δι ευκολύνει τη μελέτη, τη μετάφραση και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι.

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου, Ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 Β ΕΞΑΜΗΝΟ 9.00 10.00 Γενική Γλωσσολογία ΙΙ Υ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία

Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Περιοδική Έκθεση Αρχαία Ελληνική Επιστήμη και Τεχνολογία Μια έκθεση που παρουσιάζει την εξέλιξη της σκέψης των Αρχαίων Ελλήνων,

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία

Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία Ομάδα: Μομφές Μέλη: Δανιήλ Σταμάτης Γιαλούρη Άννα Βατίδης Ευθύμης Φαλαγγά Γεωργία ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ H γενική τάση των κατοίκων της Αιγύπτου στις επιστήμες χαρακτηριζόταν από την προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Η σειρά σεμιναρίων με θέμα ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ διοργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΠΨ (ισχύει για τους εισαχθέντες φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2010-2011) A. Διάρθρωση Προγράμματος Μαθματα Φιλοσοφίας: 7 ( υποχρεωτικά + 2 επιλεγόμενα) Μαθματα Παιδαγωγικς: 8 ( υποχρεωτικά

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. -από πού είσαι; Ο Αλέξανδρος γνωρίζει μια κοπέλα...

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. -από πού είσαι; Ο Αλέξανδρος γνωρίζει μια κοπέλα... ΕΝΟΤΗΤΑ 2 Από πού είσαι; A ΜΕΡΟΣ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ Αλέξανδρος: Από πού είσαι; Πηνελόπη: Είμαι από την Ελλάδα. Από πού είσαι; Σοφία: Πολ: Εσείς από πού είστε; Είμαι από το Βέλγιο.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜA: Μεταβατικό Ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθημάτων των τάξεων Α, Β και Γ Μουσικών Γυμνασίων και Α, Β και Γ Γενικών Μουσικών Λυκείων

ΘΕΜA: Μεταβατικό Ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθημάτων των τάξεων Α, Β και Γ Μουσικών Γυμνασίων και Α, Β και Γ Γενικών Μουσικών Λυκείων Α Α: 4Α589-Π2Υ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

109 Φιλολογίας Αθήνας

109 Φιλολογίας Αθήνας 109 Φιλολογίας Αθήνας Σκοπός Τα Τμήματα Φιλολογίας σκοπό έχουν να αναδεικνύουν επιστήμονες ικανούς να ερευνούν τον αρχαίο ελληνικό, βυζαντινό και νεοελληνικό κόσμο, όπως αυτός εκφράζεται μέσα από τα φιλολογικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

Ζωοδόχου Πηγής 8, Σαλαμίνα Τηλ: 210.46.51.576 7, 210.46.44.500 ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ

Ζωοδόχου Πηγής 8, Σαλαμίνα Τηλ: 210.46.51.576 7, 210.46.44.500 ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Ζωοδόχου Πηγής 8, Σαλαμίνα Τηλ: 210.46.51.576 7, 210.46.44.500 ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2015 2016 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 1. Ελληνική Γλώσσα (9 ώρες) 2. Μαθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7

ΘΕΜΑ Β Β1. Τι ονομάζεται ομοιόσταση (μονάδες 2) και ποιους ομοιoστατικούς μηχανισμούς γνωρίζετε στον ανθρώπινο οργανισμό (μονάδες 5); Μονάδες 7 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 20 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε:

1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις. 1.1 Τι είναι η Χημεία και γιατί τη μελετάμε: 1. Τι ονομάζεται περιβάλλον; Οτιδήποτε μας περιβάλλει ονομάζεται περιβάλλον. Για παράδειγμα στο περιβάλλον ανήκουν τα

Διαβάστε περισσότερα

Ταχ. Δ/νση: Ερμού 15, 101 85 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 3233051 FAX: 210 3231763 an. 31 Πληροφορίες: Ν. Σταθόπουλος ΑΠΟΦΑΣΗ

Ταχ. Δ/νση: Ερμού 15, 101 85 ΑΘΗΝΑ Τηλέφωνο: 210 3233051 FAX: 210 3231763 an. 31 Πληροφορίες: Ν. Σταθόπουλος ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 10-07 - 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αρ. πρωτ. 69598/Γ2 ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ 3η εξεταστική περίοδος από 29/03/15 έως 19/04/15 γραπτή εξέταση στo μάθημα ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητής: Θ Ε Μ Α A 1. Να επιλέξετε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή Μαθημάτων. Γ Λυκείου

Επιλογή Μαθημάτων. Γ Λυκείου Επιλογή Μαθημάτων Γ Λυκείου Μαθήματα Κοινού Κορμού Γ τάξη Νέα Ελληνικά 5 Μαθηματικά 2 Ιστορία 2 Θρησκευτικά 2 Πολιτική Αγωγή 1 Γυμναστική 1 Υποχρ. Ξένες γλώσσες 4 Σύνολο 17 Υποχρεωτικές Ξένες Γλώσσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Τομέων Σπουδών

Κατάλογος Τομέων Σπουδών Κατάλογος Τομέων Σπουδών Κωδικός 9011 ASSERTIVENESS TRAINING 342 MARKETING ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΗΛΗΣΕΩΝ 5251 ΑΕΡΟΝΑΥΠΗΓΙΚΗ 1026 ΑΘΛΗΜΑΤΑ 813 ΑΘΛΗΜΑΤΑ 1030 ΑΛΛΑ ΒΑΣΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 4621 ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ 9015

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό κάθε μίας από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΥΛΗ ΚΑΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛ. ΕΤΟΣ 2014-15 ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Από το βιβλίο «Ευκλείδεια Γεωμετρία Α και Β Ενιαίου Λυκείου» των Αργυρόπουλου Η., Βλάμου

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. ΛΥΣΙΑΣ, Υπέρ Μαντιθέου: Εισαγωγή (σ.σ. 9-13, 15-20) Εισαγωγή (σ.σ. 79-80) Πρωτότυπο Κείμενο 1-3, 4-8, 9-13, 18-19, 20-21 2. ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, Υπέρ της Ροδίων

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαιοελληνικής Καταγωγής Παιδαγωγικοί Όροι στα Γερμανικά» Βασιλική Παλασάκη, Παν/μιο Θεσσαλίας 9 ο Συνέδριο Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία Η ένταξη της Αρχαιοελληνικής στη Γερμανική Χρονολογικές φάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α

ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Λ Φ Α ΦΟΙΤΗΣΗ ΣΤΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΟ Στη Γ Λυκείου κάθε µαθητής θα φοιτήσει σε µια από τις τρεις κατευθύνσεις σπουδών. Αν θέλει, µπορεί να επιλέξει άλλη κατεύθυνση από αυτή που είχε επιλέξει στη Β Λυκείου,

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΓΕΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 1. Θρησκευτικά 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Α ΛΥΚΕΙΟΥ. ΓΕΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 1. Θρησκευτικά 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία Α ΛΥΚΕΙΟΥ Η Α Λυκείου, η οποία είναι τάξη προσανατολισμού, περιέχει γενικά μαθήματα συνολικής διάρκειας 9 ωρών εβδομαδιαίας διδασκαλίας και μαθήματα επιλογής, από τα οποία ο μαθητής είναι υποχρεωμένος

Διαβάστε περισσότερα

Hubble Το Hubble είναι ένα τελειοποιημένο ρομποτικό διαστημικό τηλεσκόπιο, που εκπέμπει από τη εξωτερική ατμόσφαιρα, σε κυκλική τροχιά γύρω από τη γη και στα 593 km πάνω από το επίπεδο της θάλασσας. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής:

Σας ενημερώνουμε ότι έχουν ανακοινωθεί οι ακόλουθες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) ως εξής: EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διεύθυνση : Εποπτείας Ερευνητικών Φορέων Τμήμα : Α Διοικητικής & Οικονομικής Εποπτείας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο)

138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) 138 Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών Κρήτης (Ρέθυμνο) Σκοπός Το Τμήμα έχει σκοπό την ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύψουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε μαθήματα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής, Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Πυραμίδες στην Ελλάδα Oι πυραμίδες που έχουν εντοπιστεί στην Ελλάδα, αποτελούν μοναδικά δείγματα πυραμιδικής αρχιτεκτονικής στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μορφή τους, η αρχιτεκτονική τους, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας. Φιλοσοφική Σχολή. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Τμήματος Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΚΟΡΜΟΣ [111 ECTS] ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΜΝΕΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ 1 η ΤΑΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ (Παρουσίαση Λογοτεχνικών Κειμένων) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σαρρή, Ζ., Τα στενά παπούτσια ΠΑΤΑΚΗΣ Τριβιζάς, Ε., Το σεντούκι με τις πέντε κλειδαριές ΚΕΔΡΟΣ α. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγω. Saint-Paul ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΟΜΙΛΟΙ ΔΡΑΣΗΣ & ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ. σχολικό έτος 2014-15

Επιλέγω. Saint-Paul ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΟΜΙΛΟΙ ΔΡΑΣΗΣ & ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ. σχολικό έτος 2014-15 Επιλέγω Saint-Paul ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΟΜΙΛΟΙ ΔΡΑΣΗΣ & ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ Τμήματα Εμπέδωσης σχολικό έτος 2014-15 Η πολύχρονη εκπαιδευτική εμπειρία των εκπαιδευτηρίων Saint-Paul έχει επενδύσει στη διάπλαση μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωμετρία στην Υπηρεσία της Τέχνης και της Τεχνικής: μια ιστορική αναδρομή. Δρ. Κυριακή Τσιλίκα

Η Γεωμετρία στην Υπηρεσία της Τέχνης και της Τεχνικής: μια ιστορική αναδρομή. Δρ. Κυριακή Τσιλίκα Η Γεωμετρία στην Υπηρεσία της Τέχνης και της Τεχνικής: μια ιστορική αναδρομή Δρ. Κυριακή Τσιλίκα Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Η απαρχή της Γεωμετρίας Οι Βαβυλώνιοι, για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Μιλάς ελληνικά; Γεια σου Απόστολε! Μιλάς γαλλικά; Όχι, δεν μιλάω καθόλου γαλλικά. Μιλάω γερμανικά.

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Μιλάς ελληνικά; Γεια σου Απόστολε! Μιλάς γαλλικά; Όχι, δεν μιλάω καθόλου γαλλικά. Μιλάω γερμανικά. ΕΝΟΤΗΤΑ 6 - Μιλάς ελληνικά; A ΜΕΡΟΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ Ειρήνη: Αλέξανδρος: Ελένη: Σοφία: Βασιλική: Πολ: Κωνσταντίνος: Απόστολος: Βασιλική: Μπρους: ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Μιλάς ελληνικά; Γεια σου Αλέξανδρε!

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Α. ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Επιστημονικό Πεδίο Ανθρωπιστικών, Νομικών και Κοινωνικών Επιστημών α) Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος

ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης. Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119 Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Δημήτρης Πλάντζος ΙΑ119: Θεωρητικές και μεθοδολογικές αρχές στη μελέτη της κλασικής τέχνης Το μάθημα προφέρει μια συστηματική και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΜ ECTS Αγγλική Γλώσσα Ι Γαλλική Γλώσσα Ι Γερμανική Γλώσσα Ι Πολιτική Επιστήμη Ι Νεοελληνική Λογοτεχνία Ι Πληροφορική Ι Μετάφραση Αγγλικά- Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ»

«DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» «DARIAH-ΚΡΗΤΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

PAN - HELLENIC OLYMPIC SPIRIT

PAN - HELLENIC OLYMPIC SPIRIT PAN - HELLENIC OLYMPIC SPIRIT 21 Ος ΑΙΩΝΑΣ. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΠΑΞΙΩΝΕΤΑΙ. ΝΕΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΑΝΑΤΕΛΛΟΥΝ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΒΗΝΕΙ ΣΤΑ ΙΑΚΑ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης, σκοπό έχουν την ανάδειξη επιστημόνων που θα καλύψουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες της Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ για τα ακ. έτη 2014-2017

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ για τα ακ. έτη 2014-2017 6 ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ για τα ακ. έτη 2014-2017 Σ Χ Ο Λ Η Α Ν Θ Ρ Ω Π Ι Σ Τ Ι Κ Ω Ν Σ Π Ο Υ Δ Ω Ν 1. ΕΠΟ: Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΙΘΟΥΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΜΜΥ ΙΑΚΑ ΠΤΠΕ ΠΤΔΕ ΠΤΕΑ

ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΙΘΟΥΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΜΜΥ ΙΑΚΑ ΠΤΠΕ ΠΤΔΕ ΠΤΕΑ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΙΘΟΥΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΗΜΜΥ 1 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τελευταία ενημέρωση: 7/12/2015

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015 ΟΝΟΜΑ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 90% ΓΕΛ/ΕΠΑΛΒ ΓΕΝ.ΣΕΙΡΑ ΗΜ. 9.848 9.337 511 5,5% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 90% ΓΕΛ/ΕΠΑΛΒ ΓΕΝ.ΣΕΙΡΑ ΕΣΠ. 7.196 7.154 42 0,6%

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013 ΙΔΡΥΜΑ ΟΝΟΜΑ ΕΙΔΟΣ ΘΕΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ 10,338 10,651-313 -2.9% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ 8,708 8,136

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Νέο Σύστημα Εισαγωγής Υποψηφίων στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Α. ΟΜΑΔΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Επιστημονικό Πεδίο Ανθρωπιστικών, Νομικών και Κοινωνικών Επιστημών α) Αρχαία Ελληνικά Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ).

ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΟΜΑΔΑΣ (Τετράβιβλος, βιβλίο 1ο, κεφ. 7, σελ. 42-43, Περί ημερινών και νυκτερινών ). Οι ομάδες των πλανητών (Sects) και η σπουδαιότητά τους σε ένα χάρτη Η πρωταρχική ενέργεια που

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος

Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος Διάλεξη 16: Παράδοξα σωματίδια και οκταπλός δρόμος Παράδοξα σωματίδια Μετά την ανακάλυψη του μεσονίου που είχε προβλέψει ο Yukawa, την ανακάλυψη των αντισωματιδίων του Dirac και την κοπιώδη αλλά αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ . ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Έτος Ίδρυσης: 7 ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΓΓΕΛΙΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΠ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ).... ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΑ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)....

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα

8 η Ενότητα. Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 8 η Ενότητα Κατάκτηση του σημασιολογικού τομέα 1. Εισαγωγή Είχαμε πει στο μάθημα Εισαγωγή στη Γλωσσολογία, ότι ο τομέας της Σημασιολογίας χωρίζεται στη λεξική και στη δομική σημασιολογία. Όσον αφορά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ -- ΕΠΙΛΟΓΗ ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ 90% -- ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ 90% ΓΕΛ/ΕΠΑΛΒ ΓΕΝ.ΣΕΙΡΑ ΗΜ. 9.848 9.337 511 5,5% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 818 ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΥΛΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΜΑΪΟΥ - ΙΟΥΝΙΟΥ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΟΥΚΙΔΙΔΗ, ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΑΞΗ: Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στην ύλη των εξετάσεων περιλαμβάνονται τα εξής: Τα επόμενα κεφάλαια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΒΑΣΕΩΝ --ΕΠΙΛΟΓΗ 90% ΓΕΛ,ΕΠΑΛΒ-- 2014 & 2013 ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ 10.338 10.651-313 -2,9% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ 817 ΣΧΟΛΗ ΠΛΟΙΑΡΧΩΝ 90% ΓΕΝΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ 8.708 8.136 572 7,0% ΑΚΑΔΗΜΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα