Το φιλολογικό, ιστορικό και πολιτικό ενδιαφέρον των Ελληνικών του Ξενοφώντα: το παράδειγμα της δίκης του Θηραμένη. 2.3.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το φιλολογικό, ιστορικό και πολιτικό ενδιαφέρον των Ελληνικών του Ξενοφώντα: το παράδειγμα της δίκης του Θηραμένη. 2.3."

Transcript

1 «Το φιλολογικό, ιστορικό και πολιτικό ενδιαφέρον των Ελληνικών του Ξενοφώντα: το παράδειγμα της δίκης του Θηραμένη , 50-56» Κειμενική εμβάθυνση (και διαθεματική προσέγγιση) Χριστοφορίδου Μαρία Καθηγήτρια Μέσης Εκπαίδευσης (Πειραματικό Γ. Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας)- Διδάκτωρ Φιλολογίας- Ειδική Επιστήμονας της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Λογοθέτου Θεσσαλονίκη τηλ φαξ: Β) Θεματική ενότητα: Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές στα πειραματικά σχολεία 1

2 «Το φιλολογικό, ιστορικό και πολιτικό ενδιαφέρον των Ελληνικών του Ξενοφώντα: το παράδειγμα της δίκης του Θηραμένη , 50-56» Κειμενική εμβάθυνση (και διαθεματική προσέγγιση) Πυρήνας και σκοπός της εργασίας αυτής είναι να επαληθεύσει εμπεριστατωμένα και με την ενεργή συμμετοχή των μαθητών, το τριμερές ενδιαφέρον που παρουσιάζει, σύμφωνα με το διδακτικό εγχειρίδιο, (Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι (Ξενοφών, Θουκυδίδης), Α Τάξη Ενιαίου Λυκείου, Ο.Ε.Σ.Β., Αθήνα. 2004, σ. 45), το 2 ο βιβλίο των Ελληνικών του Ξενοφώντος, δηλ. ενδιαφέρον φιλολογικό, ιστορικό, πολιτικό. Ως μέσο- παράδειγμα για την επαλήθευση της παραπάνω υπόθεσης εργασίας αποτελεί η αφήγηση της δίκης του Θηραμένη, (από το πρωτότυπο και σε νεοελληνική μετάφραση επικουρικά ). Σε δεύτερο επίπεδο αποσκοπούμε στη σύνθεση των πορισμάτων τα οποία συνάχθηκαν με την προηγούμενη αναλυτική διαδικασία, ώστε να διατυπωθούν γενικότερα συμπεράσματα για τις επιλογές του Ξενοφώντος ως ιστορικού. Ειδικότερα οι στόχοι μας αφορούν τόσο στο γνωστικό αντικείμενο (Ξενοφών και χαρακτηριστικά του, άξονες του έργου του, συνεισφορά του στην κατανόηση ηθικών και πολιτικών ζητημάτων, προβληματισμός σε θέματα δημοκρατίας, δικαίου και ανθρώπινων πολιτικών δικαιωμάτων κά), όσο και σε επίπεδο ψυχοσυναισθηματικό και καλλιέργειας δεξιοτήτων (παρατήρηση, σύγκριση, ανάλυση, κριτική σκέψη, αξιολόγηση, σύνθεση, συνεργασία, ομαδικότητα, έκφραση προσωπικών απόψεων, παραγωγή λόγου, βιωματικότητα). Η διδασκαλία οργανώνεται σε 3 στάδια και πραγματώνεται με ομαδική συνεργασία των μαθητών. Στο 1 ο στάδιο όπου εξετάζεται το φιλολογικό ενδιαφέρον διερευνάται η δημοσιογραφική και λογοτεχνική διάσταση του Ξενοφώντος ως συγγραφέως και το απόσπασμα αντιπαραβάλλεται με έργα παλαιότερων ιστορικών και σύγχρονων λογοτεχνών. Στο 2 ο στάδιο μετά από σύγκριση με τον Διόδωρο τον Σικελιώτη ισχυροποιείται η άποψη ότι στον Ξενοφώντα δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην τήρηση των νόμων και τον ρόλο τους στην ευνομία του κράτους τέλος με βάση τα προηγούμενα και επισκοπώντας τις αιτίες της κατάλυσης της δημοκρατίας επιβεβαιώνεται η στέρεα ιστορική γνώση που προσφέρουν τα Ελληνικά. Η παραπάνω περιγραμμένη διαδικασία διερεύνησης πραγματώνει από άποψη προσέγγισης και μεθοδολογίας αυτό που στον υπότιτλο ονομάστηκε κειμενική εμβάθυνση. Η ενότητα όμως αυτή αποτελεί εξαιρετικά πρόσφορο έδαφος για διαθεματική πραγμάτευση, (εφόσον αγγίζει ποικιλία αντικειμένων: Ιστορία, Λογοτεχνία, Πολιτική Αγωγή), με συνδυασμό μεθόδων διδασκαλίας και χρήση βιβλιακών και ηλεκτρονικών πηγών. Επίσης αποτελεί έναυσμα για συνθετικές εργασίες, δημιουργία power point, poster κτλ. που καλλιεργούν και άλλες δεξιότητες των μαθητών/τριών. Η προτεινόμενη εργασία έχει λόγο ύπαρξης στο τέλος της διδασκαλίας του Ξενοφώντος, γιατί λειτουργεί ως γενική επανάληψη των Ελληνικών και ενός τύπου project όπου συντίθενται στοιχεία που έχουν θιγεί αποσπασματικά κατά τη διάρκεια του μαθήματος συνάμα προεκτείνει και βαθαίνει τη γνώση των μαθητών για τον Ξενοφώντα και το έργο του. Για να ολοκληρωθεί απαιτούνται δύο δίωρα. Λέξεις-Κλειδιά: Ξενοφών- Ελληνικά- Θηραμένης- Διαθεματικότητα- Δημοσιογραφία- Ιστοριογραφία- Διδακτική Δοκιμή The purpose of this paper is to verify the threefold interest, (philological, historical, political), presented in the 2 nd book of Hellenica by Xenophon. The exemplary means for the verification of the above assumption are the narration of the trial of Theramenes ( from the original text and additionally in Modern Greek translation). On another level, we are aiming for the compilation of the findings regarding the choices of Xenophon in his role of a historian. The teaching procedure is organized in three stages respectively, where both the reporting and literary dimension of Xenophon, as well as the gravity placed in upholding the laws and the importance of their role in just government is explored, while at the same time, the solid historical knowledge offered by Hellenica is affirmed. Besides the in-depth text analysis, this study lends itself to a multi-thematic approach, since it touches upon History, Literature and Civic Education. 2

3 «Το φιλολογικό, ιστορικό και πολιτικό ενδιαφέρον των Ελληνικών του Ξενοφώντα: το παράδειγμα της δίκης του Θηραμένη , 50-56» Κειμενική εμβάθυνση (και διαθεματική προσέγγιση) Πυρήνας και σκοπός της εργασίας αυτής είναι να επαληθεύσει εμπράκτως και εμπεριστατωμένα, με την ενεργή συμμετοχή των μαθητών, το τριμερές ενδιαφέρον που παρουσιάζει, σύμφωνα με το διδακτικό εγχειρίδιο, το 2 ο βιβλίο των Ελληνικών του Ξενοφώντος, δηλ. ενδιαφέρον: «α). φιλολογικό ένας ικανός ιστορικός περιγράφει με σαφήνεια και ζωντάνια γεγονότα και πρόσωπα μιας ταραγμένης περιόδου. β). ιστορικό ποιοι παράγοντες οδήγησαν σε διάλυση την ισχυρότερη ναυτική, οικονομική και στρατιωτική δύναμη της κλασικής εποχής και σε κατάλυση τη δημοκρατία. γ). πολιτικό σε ποιες απάνθρωπες ακρότητες μπορεί να φτάσει ένα καθεστώς βίας και αυθαιρεσίας. Πόσο υπεύθυνοι για την κατάσταση είναι οι πολίτες εκείνοι που νομίζουν ότι οι αδικίες εις βάρος των συμπολιτών τους δεν «αγγίζουν» τους ίδιους. Ποια είναι η ανωτερότητα της δημοκρατίας, παρόλες τις πιθανές αδυναμίες της σε σύγκριση με τα τυραννικά καθεστώτα» 1. Ως μέσο- παράδειγμα για την επαλήθευση της παραπάνω υπόθεσης εργασίας αποτελεί η αφήγηση της δίκης του Θηραμένη, όπως αυτή παραδίδεται από το αρχαίο κείμενο στο κεφάλαιο του 2 ου Βιβλίου, ενώ επικουρικά για την ομαλότερη εισαγωγή στο επεισόδιο της δίκης χρησιμοποιήθηκαν και οι αμέσως προηγούμενες παράγραφοι οι οποίες παρατίθενται περιληπτικά σε νεοελληνική μετάφραση στο βιβλίο του μαθητή. Αν εντούτοις σκοπός μας σε ένα πρώτο επίπεδο διερεύνησης είναι η ανάλυση όλων των στοιχείων που προσφέρει η δίκη του Θηραμένη για τη διαπίστωση του παραπάνω τρίπτυχου, σε δεύτερο επίπεδο αποσκοπούμε στη σύνθεση των πορισμάτων τα οποία συνάγονται με την προηγούμενη αναλυτική διαδικασία, ώστε να διατυπωθούν γενικότερα συμπεράσματα για τις επιλογές του Ξενοφώντος ως ιστορικού, άρα και για τη στάση του, τη θέση και την αντίληψή του απέναντι στην ιστορία. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 2 Ειδικότερα οι στόχοι μας Α. σε γνωστικό επίπεδο είναι οι μαθητές/τριες πρωτευόντως 3 α. να αντιληφθούν σε βάθος και από διαφορετικές πλευρές τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν τον Ξενοφώντα ως συγγραφέα, β. να καταλήξουν σε τεκμηριωμένα συμπεράσματα σχετικά με τους βασικούς άξονες που αρθρώνουν το ιστορικό έργο του Ξενοφώντος σε συνδυασμό με την άποψή του για τη λειτουργία που επιτελεί η ιστορική του καταγραφή, γ. να εκτιμήσουν την προσφορά των Ελληνικών ως έργου που συνεισφέρει στην καλύτερη κατανόηση καίριων ηθικών, πολιτικών και πολιτειακών προβλημάτων μιας σημαντικής για την αρχαία Ελλάδα περιόδου, δ. να αυξήσουν την ικανότητά τους να αντιλαμβάνονται διαφορετικές ιδεολογικές, αφηγηματικές και υφολογικές επιλογές μεταξύ ιστορικών που αφηγούνται το ίδιο γεγονός και δευτερευόντως 4 ε. να γνωρίσουν στοιχεία που προσιδιάζουν στον δημοσιογραφικό λόγο, στ. να κατανοήσουν κάποιες από τις διαφορές της ιστορικής αφήγησης από τη λογοτεχνία ζ. να προβληματιστούν σε ζητήματα δημοκρατίας και δικαίου, ανθρώπινων και πολιτικών δικαιωμάτων, και Β. σε επίπεδο καλλιέργειας δεξιοτήτων 1 Διαλησμά Δρουκόπουλος, Κουτρουμπέλη Χρυσάφης, 2004, σ Για την ταξινόμηση των στόχων ακολουθήθηκε το σύστημα των Bloom-Krathwohl, Βλ. και Κασσωτάκη, Όσον αφορά στην αρχαία ελληνική γλώσσα και ιστοριογραφία, και την ιστορία. 4 Όσον αφορά στη νέα ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία, και το δίκαιο. 3

4 α. να παρατηρήσουν, να συγκρίνουν, να αναλύσουν, να σκεφτούν κριτικά και να αξιολογήσουν όλα τα δεδομένα στοιχεία, ώστε να καταλήξουν ομαλά στη διεργασία σύνθεσης, β. να συνεργαστούν και να λειτουργήσουν ως ομάδες, γ. να εκφράσουν προσωπικές απόψεις και να παραγάγουν λόγο προφορικό και γραπτό, δ. να συνδέσουν το παρόν με το παρελθόν βιωματικότητα ΤΟ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ Α. Με δεδομένο ότι η ενότητα Β έχει εξομαλυνθεί γλωσσικά, συντακτικά, ερμηνευτικά και έχει μεταφραστεί, άρα αποτελεί κτήμα των μαθητών, μοιράζουμε σε κάθε θρανίο το 1 ο Φύλλο Εργασίας που αποτελείται από τρεις ομάδες αποσπασμάτων αντλημένα από τα βιβλία των: 1. Κανελλόπουλου, 1991, 2. Westlake, 1969, 3. Κατσουλάκου, 1999, και 4. Χατζησαββίδη, Οδηγούς στην επιλογή των κειμένων αυτών αποτέλεσαν όσα αναφέρει το σχολικό εγχειρίδιο σχετικά με τη σαφήνεια και ακρίβεια στις περιγραφές του Ξενοφώντος κα ι κυρίως τον χαρακτηρισμό του ως ρεπόρτερ. Με αυτόν τον κατευθυντήριο άξονα η πρώτη ομάδα αποσπασμάτων εστιάζει στη σύγκριση ιστορίας- δημοσιογραφίας, για να αναφερθεί πιο συγκεκριμένα σε βασικά χαρακτηριστικά του Ξενοφώντος και του τρόπου γραφής του, η δεύτερη ομάδα ασχολείται με την παρουσία, τον ρόλο και τη λειτουργία του διαλόγου στο έργο του ιστορικού, ενώ η τρίτη ομάδα εξετάζει τη σχέση λογοτεχνίας- δημοσιογραφίας. Χωρίζουμε τους μαθητές/τριες σε ομάδες ανά δύο θρανία και τους αφήνουμε χρόνο για να συνεργαστούν και να επεξεργαστούν τις δραστηριότητες του Φύλλου Εργασίας. 1 ο Φύλλο Εργασίας α 1. Το καίριο ερώτημα είναι πια η σχέση δημοσιογράφου και ιστορικού. Λέγεται ότι ο δημοσιογράφος είναι ιστορικός της στιγμής. Ο ιστορικός είναι δημοσιογράφος βραδυφλεγής. 2. Όμως ο δημοσιογράφος διαθέτει την εμπειρία της αμεσότητας, έχει γνώση εμπιστευτικών πληροφοριών, με ευπρεπή στάση μπορεί να αποκτήσει ατομικά στοιχεία, εγκυκλίους, διαταγές, έγγραφα κάθε λογής και να παρευρεθεί σε εμπιστευτικές συνομιλίες. Ο ιστορικός γίνεται ιστορικός ύστερα από σπουδές και μελέτες. Ο δημοσιογράφος μπορεί να γίνει αποφασιστικότερος και ουσιαστικότερος με το ταλέντο, την επιλογή της επικαιρότητας, την διεισδυτικότητα και τη επιδίωξη εξηγήσεων σε βάθος. Επιπλέον έχει στη διάθεσή του τα μικρά γεγονότα, που κατά κανόνα θεωρούνται περιφρονήσιμα, σχετλιαστικά και μικρολογικά. Όμως από αυτά μπορεί να προκύψουν θεμελιώδη συμπεράσματα. 3. Ποια η σχέση του δημοσιογράφου Ξενοφώντα προς τον ιστορικό Ξενοφώντα; Είναι γνωστό ότι ανάμεσα στα κείμενα της συγγραφικής πολυπραγμοσύνης του Ξενοφώντα, υπεροχή έχουν τα ιστορικά (Απομνημονεύματα, Ελληνικά, Κύρου Ανάβασις, Ιέρων, Κύρου Παιδεία). Ως ιστορικός ο Ξενοφών διαθέτει ακριβώς τα προσόντα ενός καλού δημοσιογράφου. 4. Μολονότι στην εποχή του συγγραφέα της «Κύρου Ανάβασης» δεν υπήρχε δημοσιογραφία, στο πρόσωπο του Ξενοφώντα και στα έργα του μπορεί κανείς να ανακαλύψει τον αληθινό ρεπόρτερ. Μέσα από όλα τα έργα του, ιδιαίτερα τα ιστορικά και περιγραφικά διαπιστώνει κανείς ένα υποδειγματικό ήθος, ένα σεβασμό στα γεγονότα, αντικειμενικότητα στην περιγραφή και αμεσότητα στην έκθεση των γεγονότων. Χωρίς βέβαια υψηλές ανατάσεις, υπήρξε σταθερός, ακριβολόγος, είχε το ένστικτο να αναζητεί την επικαιρότητα και να διακοσμεί τα κείμενά του με αξιοπερίεργα γεγονότα ή λεπτομέρειες, που είναι αναμφισβήτητα ιστορικά αξιοποιήσιμες. 5. Παράλληλα στα έργα του κυριαρχεί η προσήλωσή του στην περιγραφή γεγονότων, που χωρίς να είναι αμέσως αναγκαία για τη γνώση της ιστορικής αλήθειας και λογικής, ικανοποιούν την ανθρώπινη περιέργεια και πολλές φορές αποτελούν αποφασιστικής σημασίας στοιχεία για τον 5 Τα παραθέματα του 1 ου Φύλλου Εργασίας έχουν αντληθεί ως εξής: α 1. Κανελλόπουλος, 1991, σ. 14, 2. ό.π., σ. 15, 3. ό.π., σ. 14, 4. ό.π., σ. 13, 5. ό.π., σσ , 6. ό.π., σ. 22, 7. ό.π., σ. 22, 8. ό.π., σ. 24, β 1. Westlake, 1969, σ. 204, (μετάφραση της γράφουσας), 2. Κατσουλάκος, 1999, σ. 21, 3. ό.π., σ. 26, γ 1. Χατζησαββίδης, 1999, σ. 16, 2. ό.π., σ. 94, 3. ό.π., σ. 95, 4. ό.π., σ. 96, 5. ό.π., σ. 97, 6. ό.π., σσ

5 ιστορικό, η πάγια τακτική της στροφής στην επικαιρότητα, η προβολή του εντυπωσιακού, η επιδίωξη βίωσης των θεμάτων και η ζωηρή και ελκυστική εμφάνισή τους, καθώς και η λογοτεχνική περιγραφή. 6. Τα κείμενά του διανθίζονται με ανέκδοτα και πολλές φορές με σκώμμα και ίσως με μια αντιδιανοουμενίστικη πρακτικότητα,, που επίσης προσιδιάζει στη δημοσιογραφική πέννα. 7. Τέλος, πρέπει να τονισθεί ότι κατά κανόνα η σύνταξή του είναι απλή και σωστή, πράγμα για το οποίο δεν θα μπορούσε να καυχηθεί ένα μέρος της σύγχρονης δημοσιογραφίας και τηλεοπτικής ενημέρωσης 8. Ανάμεσα στα δημοσιογραφικά του προσόντα, στα προσόντα που του έδιναν τη δυνατότητα της ευρείας αναγνωσιμότητας, είναι και η γλώσσα. Η γλώσσα του είναι κοντά στην αλεξανδρινή, ή καλύτερα μέση γλώσσα, ανάμεσα στο Θουκυδίδη, τον Ισοκράτη και τον Πλάτωνα, που για την εποχή ήταν περισσότερο κατανοητή β 1. Η αφήγησή του είναι σχεδόν παντού εκφραστική και διαυγής, και έχει μια φυσική κλίση για δραματική παρουσίαση της βίαιης πράξης, βασισμένη στην οξεία παρατήρηση των διακριτών χαρακτηριστικών σε κάθε επεισόδιο. Είναι ικανός να αναδημιουργεί την ατμόσφαιρα μιας κατάστασης σε εκκρεμότητα. Είναι επίσης επιδέξιος στο να γράφει καλούς λόγους και ακόμη καλύτερους διαλόγους. Η αγάπη του για τον ευθύ λόγο (oratio recta), που είναι ένα ευδιάκριτο χαρακτηριστικό όλων των μεγάλων έργων του, συνεισφέρει στη λογοτεχνική ελκυστικότητα των Ελληνικών. Είναι τόσο ισχυρή η επίδρασή του που σε ένα πολύ μεγάλο αριθμό αποσπασμάτων που αναφέρουν τι λέχθηκε από κάποιον ή σε μια συνομιλία μεταξύ δύο προσώπων, αν και ξεκινά την αναφορά του σε πλάγιο λόγο (oratio oblique), αμέσως στρέφεται στον ευθύ λόγο, συνήθως εισάγοντας το ἔφη (πρβλ ). Αυτή η συνήθεια τον βοηθά να παράγει μια εντύπωση αμεσότητας ανάλογη με του Ηροδότου. 2. Στοιχείο συνδεόμενο άμεσα με τις πηγές του ιστορικού και την αξιοπιστία τους είναι η χρησιμοποίηση διαλόγων (Ξ. Ελλ ), ή η διατύπωση απόψεων σε δεύτερο ή πρώτο πρόσωπο (Ξ. Ελλ : Καί εἴπερ γέ τινας δέοι τήν ἀναίρεσιν) 3. Ο ιστορικός υιοθετεί τον διάλογο, στοιχείο που προσδίδει στη διήγηση χάρη και ζωντάνια η αμεσότητα του διαλόγου, με παρεμβολή και διαλεκτικών στοιχείων (Ξ. Ελλ ), προωθεί την εξέλιξη, συμβάλλει στην επίλυση των προβλημάτων, εντείνει το ενδιαφέρον, αποσαφηνίζει καταστάσεις. γ 1. Ο δημοσιογραφικός λόγος επιτελεί διάφορες λειτουργίες μέσα στο κοινωνικό γίγνεσθαι, γιατί μέσω του λόγου μεταφέρει, εκτός από τα γλωσσικά πρότυπα, σε ένα πρώτο επίπεδο, περιγραφές, εικόνες, σχόλια, απόψεις, απορίες, διαμαρτυρίες, κριτικές, επαίνους κτλ. και, σε ένα δεύτερο επίπεδο, αξίες, ιδέες και αντιλήψεις, οι οποίες προσλαμβάνονται από τους δέκτες και διαμορφώνουν στάσεις. 2. Η διερεύνηση και η μελέτη της σχέσης του δημοσιογραφικού με το λογοτεχνικό λόγο αποτελεί ένα θέμα που απασχολεί από παλιά τόσο τους δημοσιογράφους όσο και τους λογοτέχνες. 3. Μια διαφορά έχει να κάνει με τη σχέση των δύο εν λόγω δραστηριοτήτων με το χρόνο: η δημοσιογραφία υπηρετεί κατά κύριο λόγο την επικαιρότητα, το πολύ πρόσφατο παρελθόν, ενώ η λογοτεχνία υπηρετεί τη διαχρονικότητα, μέσα στην οποία εμπλέκεται και το απώτερο παρελθόν (ιστορικό μυθιστόρημα) και το διευρυμένο παρόν και το μακρινό μέλλον (επιστημονική φαντασία). 4. Η αλήθεια αποτελεί ένα άλλο κριτήριο που συγκροτεί μια διαφορά στη σχέση δημοσιογραφίας και λογοτεχνίας. Η πρώτη επιχειρεί να ανακαλύψει την αλήθεια μέσα στα συμβάντα της καθημερινότητας και μέσα στις πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και άλλες διεργασίες, και να την καταγράψει, ενώ η δεύτερη δεν ενδιαφέρεται για την καταγραφή της αλήθειας αλλά για την καταγραφή της αληθοφανούς και αιώνιας πραγματικότητας. 5. Ο δημοσιογραφικός και ο λογοτεχνικός λόγος συνδέονται ιστορικά. Ο πρώτος γεννήθηκε από το δεύτερο. 6. Ο λόγος της ομηρικής Ιλιάδας περιέχει πολλά στοιχεία από το λόγο που παράγει ένας σύγχρονος πολεμικός ανταποκριτής στην τηλεόραση, οι ιστορίες του Ηροδότου και του Θουκυδίδη περιέχουν 5

6 κομμάτια, των οποίων ο λόγος δε βρίσκεται πολύ μακριά από το λόγο που παράγει σήμερα ένας πολιτικός ή στρατιωτικός συντάκτης σε εφημερίδα, ο δε λόγος του Ξενοφώντα στην Κύρου Ανάβασι είναι πανομοιότυπος με το λόγο που παράγει ένας ρεπόρτερ του έντυπου και του ηλεκτρονικού τύπου. Η μήτρα, μέσα από την οποία γεννήθηκε ο δημοσιογραφικός λόγος, είναι ο λόγος που χαρακτηρίζεται σήμερα για τα προ της τυπογραφίας κείμενα ως λογοτεχνικός ή ως ιστορικός λόγος. Δραστηριότητες: 1. Διαβάστε τα παραπάνω αποσπάσματα και καταγράψτε ποια στοιχεία θεωρούνται χαρακτηριστικά ενός ρεπόρτερ και συγκεκριμένα του Ξενοφώντα: α. σε επίπεδο περιεχομένου και επεξεργασίας/ παρουσίασης και β. ύφους- σύνταξης- γλώσσας, Λάβετε και υπόψη σας και τα παρακάτω που περιέχονται στο σχολικό σας εγχειρίδιο, σελ. 31-2: «Ο Ξενοφών στα Λεύκτρα (6.4.16)». 2. Διαβάστε ξανά το κείμενο του Ξενοφώντος, Ελληνικά, και α. με βάση τα πορίσματά σας από το πρώτο ερώτημα, ελέγξτε αν ο Ξενοφών λειτουργεί ως ρεπόρτερ περιγράφοντας τα γεγονότα της δίκης του Θηραμένη (τεκμηριώστε τις παρατηρήσεις σας με συγκεκριμένα παραδείγματα), β. διερευνήστε αν στο απόσπασμα υπάρχει εκτεταμένη αναφορά και ανάλυση στα αίτια, αποτελέσματα, στο υπόλοιπο πολιτικό ή στρατιωτικό κλίμα εντός του οποίου εντάσσεται το επεισόδιο του Θηραμένη. Ως απάντηση στο πρώτο ερώτημα αναμένουμε για το α σκέλος: επικαιρότητα, αξιοπερίεργα γεγονότα και λεπτομέρειες, μικρά γεγονότα, γεγονότα που ικανοποιούν την ανθρώπινη περιέργεια, μεμονωμένες εντυπωσιακές σκηνές, ανέκδοτα, σκώμμα, διατύπωση απόψεων, κριτικής, επαίνων, σχολίων, παρουσίαση με αμεσότητα και δραματική ένταση, ζωντανή αναβίωση γεγονότων, δημιουργία εκκρεμότητας, ακρίβεια στην περιγραφή και εκφραστική αφήγηση για το β σκέλος: ακρίβεια και σαφήνεια λόγου, ζωντάνια γραφής, λογοτεχνική περιγραφή, σύνταξη απλή- παρατακτική, γλώσσα κατανοητή, διάλογοι που εντείνουν το ενδιαφέρον και σκιαγραφούν πρόσωπα, χρήση α και β προσώπου. Ως προς το δεύτερο ερώτημα αυτής της δραστηριότητας είναι σημαντικό οι μαθητές να καταλήξουν ότι αυτή η περιγραφή του απλού επίκαιρου στιγμιότυπου γίνεται χωρίς αναλύσεις και εμβαθύνσεις, χωρίς αναφορά στα αίτια, αποτελέσματα ή στο υπόλοιπο πολιτικό ή στρατιωτικό κλίμα, με επιφανειακές ψυχολογικές παρατηρήσεις. Το συμπέρασμα που θα εξαχθεί θα αξιοποιηθεί όταν οι μαθητές θα κλιθούν να συναγάγουν, από όσα έχουν λεχθεί, τις επιλογές του Ξενοφώντος ως ιστορικού. Β. Το 2 ο Φύλλο Εργασίας έχει διπλό στόχο: 1. να ενισχύσει τα ως τώρα εξαγόμενά μας μέσω της αντιδιαστολής του κειμένου του Ξενοφώντος με έναν άλλο ιστορικό, στην προκειμένη περίπτωση τον Διόδωρο τον Σικελιώτη (1 ος αι. π.χ.), που έχει καταγράψει με τη σειρά του το γεγονός της δίκης του Θηραμένη και 2. με τη σύγκριση με ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Θεοδωρόπουλου, 2004, να καταστήσει ευδιάκριτες στο μέτρο του δυνατού τις διαφορές στον χειρισμό του ίδιου υλικού εκ μέρους της ιστορίας και της λογοτεχνίας. 2 ο Φύλλο Εργασίας Διόδωρος Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη, (στερεότυπη έκδοση: Diodorus Siculus Hist., 1964) και μετάφραση από το βιβλίο του Διόδωρου Σικελιώτη, 1998, σσ ). Θεοδωρόπουλος, Τ., 2004, σσ (απόσπασμα), Κεφάλαιο Πρώτο, Ιστορίες με κώνειο: «Το θέμα του δράματος βρουν τη λύση». Δραστηριότητες 1. Διαβάστε το κείμενο του Διόδωρου του Σικελιώτη Βιβλιοθήκη (και επικουρικά ) και συγκρίνετέ το με τα Ελληνικά του Ξενοφώντος (και επικουρικά ) προσέχοντας α. την έκταση τους, β. τις λεπτομέρειες που παρέχονται, γ. τον τρόπο και τον τόνο 6

7 παράθεσης των γεγονότων, δ. τα προσωπικά σχόλια, ε. ό,τι άλλο σας προξενήσει εντύπωση. Μετά τη σύγκριση ισχυροποιείστε ή αναιρέστε την άποψή σας σχετικά με το αν ο Ξενοφώντας λειτουργεί ως ρεπόρτερ συγκριτικά και με άλλους αρχαίους συγγραφείς. 2. Διαβάστε το απόσπασμα από το βιβλίο του Τάκη Θεοδωρόπουλου, Το Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα και συγκρίνετέ το με τα Ελληνικά του Ξενοφώντος προσέχοντας α. τον τρόπο και τον τόνο της αφήγησης των γεγονότων, β. τη χρονική τους σειρά, γ. τη στάση του αφηγητή, δ. ό,τι άλλο σας προξενήσει εντύπωση. Για να απαντήσετε, ανατρέξετε εκ νέου στο γ μέρος των αποσπασμάτων του 1 ου Φύλλου Εργασίας. Η επισήμανση των μαθητών στα ζητούμενα της πρώτης δραστηριότητας, ότι, δηλαδή, στον Διόδωρο τον Σικελιώτη α. η έκταση που καλύπτει το επεισόδιο είναι σαφώς μικρότερη β. απουσιάζουν οι διάλογοι γ. η αφήγηση γίνεται με πιο ουδέτερο τόνο δ. δεν υπάρχει σχόλιο κανενός είδους (ούτε σχετικά με τον Θηραμένη, ούτε με το τι είναι θεμιτό και επιθυμητό στην ιστορία) και ε. ότι ακόμη και η παράθεση ενός στιγμιότυπου, π.χ. της επέμβασης του Σωκράτη και των περί αυτόν, που θα μπορούσε να παραβληθεί με το έθος του Ξενοφώντα, εντούτοις θυμίζει περισσότερο ιστορική αναφορά και λιγότερο παρέμβαση χρονογραφικού τύπου όλα αυτά παγιώνουν την άποψη ότι ο Ξενοφών συχνότατα λειτουργεί ως ρεπόρτερ. Στη δεύτερη δραστηριότητα η σύγκριση μεταξύ της ιστορίας του Ξενοφώντος και του μυθιστορήματος του Θεοδωρόπουλου οδηγεί στα εξής: παρά τη λογοτεχνικότητα του ύφους του Ξενοφώντος και τη χρήση διαλόγων στο κείμενό του υπερέχει ένας τόνος αντικειμενικότητας και απρόσωπης αναφοράς των γεγονότων μαζί με την ευθύγραμμη χρονικά παράθεσή τους, ενώ στο λογοτεχνικό βιβλίο υπερισχύει η παρουσία του παντογνώστη αφηγητή, ο εμφανής σχολιασμός των γεγονότων με βάση προσωπικές κρίσεις και μάλιστα εκ προοιμίου, ενός είδους θεώρηση που αποσκοπεί στην προβολή διαχρονικών ζητημάτων (π.χ. ανθρώπινη διαφορά μεταξύ δύναμης και αδυναμίας, διακύβευμα: ζωή και θάνατος), η in medias res αφήγηση των τεκταινομένων που θεώνται ως Ιστορία από απόσταση, και η παρουσίασή τους υπό τύπον ενός καλλιτεχνικού είδουςδράματος/τραγωδίας, με πρωταγωνιστές και κομπάρσους. Πέραν του δευτερεύοντος οφέλους, ότι δηλαδή οι μαθητές αντιλαμβάνονται ευκρινέστερα και προσοικειώνονται με τα στοιχεία του λογοτεχνικού λόγου, με τα αποτελέσματα της παραπάνω σύγκρισης αποκαθίσταται η ισορροπία ως προς την αποτίμηση του Ξενοφώντος ως ιστορικού: αν προς στιγμήν δόθηκε έμφαση στα χαρακτηριστικά που τον αναδεικνύουν ρεπόρτερ, τώρα τονίζονται τα στοιχεία που τον κατατάσσουν αδιαμφισβήτητα στους ιστορικούς. Με βάση όλες τις παρατηρήσεις που έκαναν οι μαθητές απαντώντας στα ερωτήματα των δραστηριοτήτων και συζητώντας μαζί τους καταλήγουμε από κοινού πως τα Ελληνικά μας γνωρίζουν τον Ξενοφώντα ως συγγραφέα, καθώς αποκωδικοποιούμε φιλολογικά και λογοτεχνικά το έργο του, επαληθεύουμε δηλαδή την πρώτη αρχή της εργασίας που αφορά το φιλολογικό ενδιαφέρον των Ελληνικών. Ταυτόχρονα καθοδηγούμε τους μαθητές ώστε να διατυπώσουν άποψη για τις επιλογές του Ξενοφώντος ως ιστορικού: ο Ξενοφών γράφει ιστορία που συναρτάται με ηγετικές προσωπικότητες, εστιάζει στον άνθρωπο, τον χαρακτήρα του και τις προσωπικές του στιγμές, ενδιαφέρεται για τα απλά πράγματα. (Οι μαθητές/τριες σημειώνουν το τελικό μας συμπέρασμα στο τετράδιό τους.) ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ Μετά από το φιλολογικό ενδιαφέρον μετακινούμαστε προς τον τρίτο άξονα, τον πολιτικό, εφόσον το κείμενό μας προσφέρεται περισσότερο για επεξεργασία υπό αυτό το πρίσμα. Στο 3 ο Φύλλο Εργασίας που μοιράζουμε στους μαθητές οι δραστηριότητες κατατείνουν, ώστε 1. να διαφανεί ποια ήταν η πολιτική κατάσταση στην Αθήνα της εποχής εκείνης και 2. ποια στάση τηρεί ο Ξενοφών απέναντί της, με άμεσο στόχο α. να δικαιώσουμε την υπόθεσή μας 6 και με απώτερο σκοπό β. να συναγάγουμε στοιχεία για τον τρόπο που μετουσιώνεται η πολιτική θέση και εμπειρία του Ξενοφώντος σε ιστορική οπτική. 6 Διαλησμά, Δρουκόπουλος Κουτρουμπέλη Χρυσάφης, 2004, σ

8 3 ο Φύλλο Εργασίας Δραστηριότητες 1. Διαβάστε ξανά το κείμενο του Ξενοφώντος, Ελληνικά, και εντοπίστε ποιες ενέργειες των Τριάκοντα φανερώνουν απολυταρχικό καθεστώς. Ειδικότερα με βάση τα Ελληνικά, επισημάνετε α. ποιο σημαντικότατο αγαθό της δημοκρατίας παραβιάζεται και καταργείται; β. ποιο θρησκευτικό δικαίωμα καταστρατηγείται; γ. ποια στάση τηρεί ο λαός; Τεκμηριώστε τις απόψεις σας χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα στοιχεία από το κείμενο. 2. Λαμβάνοντας υπόψη τις απαντήσεις σας στα παραπάνω ερωτήματα (Ελληνικά ) διερευνήστε ποια από τα στοιχεία που εντοπίσατε απαντούν και στον Διόδωρο τον Σικελιώτη και ποια απουσιάζουν (Βιβλιοθήκη ). 3. Με βάση τα παραπάνω συμπεράσματά σας καταδείξτε την εγκυρότητα του παρακάτω παραθέματος για τον Ξενοφώντα (βιβλίο μαθητή, σ. 32): «Σε όλη την περιπετειώδη ζωή του έμεινε σταθερός στις ιδέες του και στην πίστη του σε υψηλές αξίες. Παρά την αντιπάθειά του προς ό,τι θεωρούσε μειονεκτήματα ή ακρότητες της αθηναϊκής δημοκρατίας, περιγράφει με εντιμότητα τις αγριότητες του καθεστώτος των τριάκοντα τυράννων και καταδικάζει την αυθαιρεσία και την ανηθικότητα της εξουσίας». Με την πρώτη δραστηριότητα αρχικώς (όσον αφορά στις παραγράφους ) αναμένεται οι μαθητές/τριες να εντοπίσουν την κατασυκοφάντηση των νομιμοφρόνων πολιτών, τη στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων, τον περιορισμό της εξουσίας σε λίγους με ιδιοτελή κριτήρια, τη διεξαγωγή μεροληπτικών και προαποφασισμένων δικών, τον αφοπλισμό και την αποδυνάμωση των αντιπάλων, τις δημεύσεις περιουσιών, την τρομοκρατία, την ένοπλη επιβολή εξουσίας και τις εκτελέσεις. Στη συνέχεια (με βάση τις παραγράφους ) στο πρώτο υποερώτημα επιζητείται να επισημανθεί η κατάργηση της ελεύθερης (παρ. 50), και ανεπηρέαστης απονομής δικαιοσύνης (παρ. 50κε). που επιδεινώνεται από την παρουσία των οπλοφόρων, η παραβίαση ακόμη και των νόμων που ψήφισε και θέσπισε αυτό το ίδιο το τυραννικό καθεστώς, (παρ. 51: τοῖς καινοῖς νόμοις, ἐξαλείφω τοῦ καταλόγου), και γενικά να υπογραμμιστεί σε λεκτικό και νοηματικό επίπεδο η συνεχής επανάληψη είτε με αρνητικό είτε με θετικό τρόπο της έννοιας της νομιμότητας (παρ. 51: τοῖς καινοῖς νόμοις, παρ. 52: τά πάντων ἐννομώτατα, ὅνπερ νόμον, παρ. 53: ἀδικώτατοι, παρ. 54: κατά τόν νόμον). Το δεύτερο υποερώτημα θίγει το θρησκευτικό-ιερό δικαίωμα της ασυλίας των ικετών που κατάφωρα παραβιάζεται και το τρίτο που αφορά στη στάση του λαού απέναντι στα τεκταινόμενα αιτιολογεί κατά κάποιον τρόπο την απόλυτη αυθαιρεσία των τυράννων: ο λαός φοβάται και αδρανεί (παρ. 55: ἡσυχίαν ἦγεν), και με τη στάση του επιτρέπει τη συνέχιση των αδικιών. Η δεύτερη δραστηριότητα αποσκοπεί μέσα από τη σύγκριση με τον Διόδωρο τον Σικελιώτη να καταδείξει ότι στον Ξενοφώντα ιδιαίτερη βαρύτητα (ποιοτικά και ποσοτικά με το πλήθος των λεκτικών αναφορών) έχει δοθεί εν πρώτοις στην κατ εξακολούθηση παραβίαση των νόμων και κατά δεύτερον στην καταπάτηση της θρησκευτικής ασυλίας. Αντίθετα ο Διόδωρος Σικελιώτης, απλώς αναφέρει την αδικία των 30 τυράννων με αφορμή την βίαιη απόσπαση του Θηραμένη από τον βωμό, αλλά στρέφει το ενδιαφέρον του στη στάση του πλήθους του οποίου περιγράφει τόσο την αδυναμία και την ατολμία του να αντιδράσει ( οὐκ ἐτόλμα βοηθεῖν, καταπεπληγμένοι, τήν περί αὑτούς ἀσθένειαν), όσο επίσης και τα συναισθήματά του ( ἠλέει, συνήλγουν, ἐδάκρυον). Ο Διόδωρος περισσότερο επιρρεπής στην παράθεση λεπτομερειών συναισθηματικού τύπου ξεχωρίζει ανάμεσα στο πλήθος τον Σωκράτη και εστιάζει τη προσοχή του στις ενέργειες του που αποκαλύπτουν στο ηθικό ανάστημά του. Με την τρίτη δραστηριότητα οι μαθητές/τριες καταλήγουν εμπεριστατωμένα πλέον στο συμπέρασμα ότι ο Ξενοφών περιέγραψε όντως με εντιμότητα τις αγριότητες του καθεστώτος των τριάκοντα τυράννων, καταδίκασε την αυθαιρεσία και την ανηθικότητα της εξουσίας και υπήρξε σταθερός στις ιδέες του και πιστός σε υψηλές αξίες. Με αφορμή την πίστη του σε υψηλές αξίες σε συνδυασμό και με το παράδειγμα του Θηραμένη οι μαθητές/τριες με τη βοήθειά μας επισημαίνουν 8

9 στοιχεία που χαρακτηρίζουν τον Ξενοφώντα ως ιστορικό: έμφαση στις αρετές του ανθρώπου, τάση για υπόδειξη προτύπων, διδακτισμό. (Οι μαθητές/τριες σημειώνουν το τελικό μας συμπέρασμα στο τετράδιό τους.) ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ Για τη διερεύνηση του τρίτου άξονα της εργασίας μας, του ιστορικού, δηλαδή αναφορικά με το «ποιοι παράγοντες οδήγησαν σε διάλυση την ισχυρότερη ναυτική, οικονομική και στρατιωτική δύναμη της κλασικής εποχής και σε κατάλυση τη δημοκρατία» βασιστήκαμε στον πολιτικό άξονα πόσο, με άλλα λόγια, η πρότερη πολιτική κατάσταση συνέβαλε ή και προκάλεσε την ήττα της Αθήνας και την υποτέλειά της. Προς αυτή την κατεύθυνση οδήγησε το γεγονός ότι η υπό εξέταση ενότητα του διδακτικού εγχειριδίου δεν αναφέρεται σε άλλους παράγοντες ή αιτίες που να αφορούν οικονομικά μέτρα ή δημοσιονομική πολιτική, ούτε στρατηγικές επιλογές ή στρατιωτικές συγκρούσεις. Το παράδειγμα του Θηραμένη αφορά στην απονομή δικαιοσύνης σε περίοδο τυραννίας, με ένα πολίτευμα δηλαδή που καθορίζει και τον τρόπο που απονέμεται η δικαιοσύνη και του οποίου οι ατασθαλίες και αυθαιρεσίες προοικονομούν την πτώση του. Ως καταλληλότερο μέσο σύγκρισης για να συναχθούν συμπεράσματα σχετικά με τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος ήταν να επιλεγεί το παράδειγμα της διεξαγωγής μιας δίκης λίγα χρόνια πρωτύτερα κατά την εποχή της δημοκρατίας. Ως εκ τούτου, η δίκη των δέκα στρατηγών μετά τη νικηφόρα ναυμαχία των Αργινουσών το 406π.Χ. αποτέλεσε τον δεύτερο όρο σύγκρισης, για να οριστούν οι δραστηριότητες του 4 ου Φύλλου Εργασίας. 4 ο Φύλλο Εργασίας Ξενοφώντος, Ελληνικά, Α.VII.1-35 (στερεότυπη έκδοση: Xenophon, 1934) και μετάφραση από το βιβλίο του Ράπτη, 2002, σσ Δραστηριότητες 1. Συγκρίνετε το απόσπασμα των Ελληνικών που αφορά στη δίκη των στρατηγών που έλαβαν μέρος στην ναυμαχία των Αργινουσών (406π.Χ.) με το απόσπασμα που αφορά στη δίκη του Θηραμένη (404π.Χ.) και εντοπίστε αν μεταξύ τους υπάρχουν αναλογίες, κοινά ή διαφοροποιά στοιχεία (και σε ποια σημεία συμβαίνει αυτό) ως προς: α. το πολιτικό πλαίσιο κατά το οποίο διεξάγονται οι δύο δίκες β. τον τρόπο διεξαγωγής των δύο δικών (τρόπος λήψης καταδικαστικής απόφασης, χρόνος διαδικασίας, επιχειρήματα και μέσα πίεσης κατηγόρων, επιχειρήματα κατηγορούμενων/συνηγόρων), γ. την ιδιότητα και τη στάση αυτών που πρωτοστατούν στις δίκες, δ. τη στάση του πλήθους. Πριν απαντήσετε, να ανατρέξετε στο βιβλίο σας, σσ , και να διαβάσετε ξανά την τρίτη φάση του Πελοποννησιακού πολέμου. 2. Να ξαναδιαβάστε τη δίκη των στρατηγών (Ελληνικά ) και να εντοπίσετε λαμβάνοντας υπόψη σας και το αρχαίο κείμενο α. τις φράσεις που αναφέρονται στην τήρηση των νόμων είτε με αρνητικό είτε με θετικό τρόπο, β. τη σταθερότητα ή μη της στάσης του δήμου (βλ. και ), γ. τη διαφοροποίηση στον τρόπο με τον οποίο αποκαλεί ο Ξενοφών τον λαό, (παράγραφοι ). 3. Με βάση τα πορίσματα στα οποία καταλήξατε στην προηγούμενη δραστηριότητα και έχοντας κατά νου ότι δύο χρόνια μετά τη δίκη των στρατηγών επιβάλλεται το τυραννικό πολίτευμα, να απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα: α. «Πόσο υπεύθυνοι για την κατάσταση είναι οι πολίτες εκείνοι που νομίζουν ότι οι αδικίες εις βάρος των συμπολιτών τους δεν αγγίζουν τους ίδιους»; και β. «ποιοι παράγοντες οδήγησαν σε διάλυση την ισχυρότερη ναυτική, οικονομική και στρατιωτική δύναμη της κλασικής εποχής και σε κατάλυση τη δημοκρατία»; (αναφέρετε τουλάχιστον έναν παράγοντα). Στην πρώτη δραστηριότητα συγκρίνονται διάφορες παράμετροι μεταξύ των δύο δικών, επαρκώς καθοριστικές, για να καταδείξουν ότι τα τελευταία χρόνια της δημοκρατίας η ανεξέλεγκτη έως ασύδοτη κυριαρχία του λαού είχε πάρει ανησυχητικές διαστάσεις και έτεινε να μοιάσει με απολυταρχία.. Παρά τις διαφορές που παρουσιάζουν ως προς το πλαίσιο (δημοκρατία- τυραννία), τον τρόπο διεξαγωγής (δίνεται σύντομος χρόνος- δεν δίνεται: μόνο όσο ο Θηρ.. είναι στο βωμό), τους κατηγορούμενους (εχθροί της δημοκρατίας/ εχθρός της ολιγαρχίας), τους κατήγορους 9

10 (δημαγωγοί με ενεργή συμμετοχή του λαού/ τύραννοι με ανοχή του λαού), τον λαό (πρωτοστατεί και επιβάλλει τη θέλησή του -ακολουθεί τους τυράννους και υπακούει) και τον τρόπο που καταστέλλονται πιθανές αντιδράσεις (απειλή για παρόμοια τιμωρία- οπλοφόροι), οι ομοιότητες είναι καταφανείς στον τρόπο διεξαγωγής (απλή πρόταση από ομιλητή και άμεση σύλληψη/ φυλάκιση ή συνοπτικές διαδικασίες), στις εκκλήσεις των απολογούμενων (έκκληση στην τήρηση των νόμων, ακόμη και των βαρύτερων και, κατά δεύτερον, στα ιερά και τα όσια- Ευρυπτόλεμος/ Θηραμένης), και στην τελική απόφαση (αυθαιρεσία με επίφαση νομιμότητας), ενώ οι αναλογίες (εχθρός της δημοκρατίας/ εχθρός της ολιγαρχίας, απειλή για παρόμοια τιμωρία- οπλοφόροι, ο δημοκρατικός λαός δρα εκφοβιστικά στους βουλευτές και τους ηγήτορές του όπως οι τύραννοι στον λαό/ και οι δύο σκοτώνουν τα διαπρεπέστερα τέκνα τους: 10 στρατηγοί Θηραμένης) οδηγούν εύκολα στο συμπέρασμα της αναγωγής δημοκρατίας- απολυταρχίας Η δεύτερη δραστηριότητα αποσκοπεί στο να αποκαλύψει τα σημεία στα οποία συναντώνται το δημοκρατικό πολίτευμα στην παρακμή του με την τυραννία στην άνθησή της: κοινή συνισταμένη είναι η ερμηνεία κατά το δοκούν, η παραβίαση και τέλος η καταπάτηση των νόμων. Στο κείμενο των Ελληνικών απαντούν κατ επανάληψη εκφράσεις και φράσεις που αναφέρονται στην παράβαση των νόμων: 7.5: οὐ γάρ προυτέθη σφίσι λόγος κατά τόν νόμον, 7.12: παράνομα φάσκοντες συγγεγραφέναι, 7.14: τῶν πρυτάνεων οὐ φασκόντων προθήσειν τήν διαψήφισιν παρά τόν νόμον, 7.15: οὗτος (sc. Σωκράτης) δ οὐκ ἔφη ἀλλ ἤ κατά νόμον πάντα ποιήσειν, 7.22: κατά τόνδε τόν νόμον κρίνατε, 7.23: οπότερῳ βούλεσθε τῷ νόμῳ κρινέσθων οἱ ἄνδρες, 7.25: κατά τόν νόμον εὐσεβοῦντες καί εὐορκοῦντες κρινεῖτε 7.25: τούτους ἀπολλύντες ἀκρίτους παρά τόν νόμον, 7.26: ἀποκτείνητε καί ἐλευθερώσητε, ἄν κατά τόν νόμον κρίνητε, ἀλλ οὐκ ἄν παρά τόν νόμον, 7.29: μή ὑμεῖς γε, ἀλλ ἑαυτῶν ὄντας τούς νόμους, δι οὕς μάλιστα μέγιστοι ἔστε φυλάττοντες, ἄνευ τούτων μηδέν πράττειν πειρᾶσθε. Στην πραγματικότητα η προσεκτική παρατήρηση των παραπάνω φράσεων μας δηλώνει την εξελικτική πορεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα στη δίκη των στρατηγών μέχρι την καταδίκη τους. Συζητώντας με τους μαθητές/τριες επισημαίνουμε ότι σε μια περίπτωση η τήρηση των νόμων του κράτους συμβαδίζει με την τήρηση των όρκων και την ευσέβεια προς τους θεούς ( ), και στη συνέχεια εντοπίζουμε από κοινού δύο περιπτώσεις όπου ο ρήτορας κάνει έκκληση στα δίκαια και τα όσια (7.19: ἄν πείθησθε τά δίκαια καί ὅσια ποιοῦντες/ ὕστερον εὑρήσετε σφᾶς αὐτούς ἡμαρτηκότας τά μέγιστα εἰς θεούς). Δεν μπορούμε παρά να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας ότι και στη δίκη του Θηραμένη οι τύραννοι παραβίασαν τόσο τα νόμιμα όσο και τα ιερά. Με το δεύτερο υποερώτημα της παρούσας δραστηριότητας προτρέπουμε τους μαθητές/τριες να διακριβώσουν ότι ο λαός αποτελεί έρμαιο της δύναμης των λόγων και της πειθώς των διαφόρων ρητόρων και δημαγωγών (βλ : Ερασινίδης και Τιμοκράτης: φυλάκιση στρατηγών, 7.7: υπέρ των απολογούμενων στρατηγών, : Καλλίξενος και παράνομη διαδικασία δίκης, : 7.34: πρώτα υπέρ της πρότασης του Ευρυπτόλεμου και μετά υπέρ της πρότασης του Μενεκλή), και ότι, ενώ απαιτεί η θέλησή του να είναι κυρίαρχη στις αποφάσεις που λαμβάνονται, θεωρεί ότι ο ίδιος είναι άμοιρος ευθυνών (όπως καταδεικνύει η παράγραφος 35, όπου για μια ακόμη φορά ο δήμος των Αθηναίων επιρρίπτει τα σφάλματά του στις πλάτες όσων αυτός επέτρεψε να τον πείσουν). Η διερεύνηση του τρίτου υποερωτήματος κατονομάζει την ενωρίτερα παρατηρημένη συμπεριφορά του λαού χρησιμοποιώντας τους χαρακτηρισμούς του Ξενοφώντος: το ἔνιοι τοῦ δήμου ἐπῄνουν τρέπεται στο πλῆθος ἐβόα, για να καταλήξει στο ἐπεθορύβησεν ὁ ὄχλος. Ο λαός που κρίνει και επαινεί μετατρέπεται σε μάζα οχληρή που θορυβεί, κοινώς η δημοκρατία αντικαθίσταται από την οχλοκρατία. Όλα τα παραπάνω στοιχεία οδηγούν αβίαστα στις απαντήσεις που ζητά η επόμενη δραστηριότητα. Το πρώτο υποερώτημά της μεταφερμένο από τα συμφραζόμενα του τυραννικού 10

11 καθεστώτος και το πολιτικό πλαίσιο 7 ταιριάζει απόλυτα στο σημείο αυτό: οι πολίτες, που νομίζουν ότι οι αδικίες που διαπράττουν εις βάρος των συμπολιτών τους δεν «αγγίζουν» τους ίδιους, ευθύνονται βαρύτατα για την κατάσταση της παρακμής των δημοκρατικών θεσμών που αποτελούσαν τον σπουδαιότερο μοχλό για την ευνομία και την πρόοδο της Αθήνας. Ο εκφυλισμός των δημοκρατικών διαδικασιών και η κατάπτωση λαού απέβησαν από τους σημαντικότερους παράγοντες που αποδυνάμωσαν την Αθήνα και την οδήγησαν στην καταστροφή. Οι μαθητές/τριες κατευθύνονται να αξιοποιήσουν τα συμπεράσματά τους από τις προηγούμενες δραστηριότητες, για να προσδιορίσουν σημεία όπου απηχούνται απόψεις του Ξενοφώντα για το ιστορικό γίγνεσθαι. Η επικέντρωση του Ξενοφώντος στο παρά νόμον και τη στάση του λαού απηχεί την ιδεολογική αντίληψή του ότι 1. ο νόμος συνυπάρχει με τη δικαιοσύνη, την ειρήνη και την τάξη και οδηγεί στην προκοπή και αντίθετα: η βία και η διαφθορά των ανθρώπων και των κρατών που αναζητούν τη δύναμη και διακατέχονται από πλεονεξία οδηγεί αναπόδραστα στην καταστροφή. 2. Οι ανατροπές της τύχης, αν και απροσδόκητες, δεν είναι ανεξήγητες: τα πάθη κυβερνούν στις αποφάσεις αντί της λογικής. (Οι μαθητές /τριες σημειώνουν το τελικό μας συμπέρασμα στο τετράδιό τους.) Συνδέοντας τις επιμέρους κρίσεις για τον Ξενοφώντα ως ιστορικό αναγράφουμε το τελικό μας εξαγόμενο στον πίνακα. ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ-ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Με το τελικό συμπέρασμα, αποτέλεσμα όλης της προηγούμενης διαδικασίας διερεύνησης και. συστηματοποίησης, πραγματώσαμε από άποψη διδακτικής προσέγγισης και μεθοδολογίας αυτό που στον υπότιτλό μας ονομάσαμε κειμενική εμβάθυνση: δηλαδή, μια κάθετη διείσδυση στο ιστορικό υλικό και τον συγγραφέα του αποκλειστικά εντός της διδασκαλίας ενός μόνον μαθήματος, των Αρχαίων Ελληνικών. Η ενότητα όμως αυτή και ο τρόπος με τον οποίον την πραγματευθήκαμε αποτελεί εξαιρετικά πρόσφορο έδαφος για διαθεματική πραγμάτευση, εφόσον αγγίζει ποικιλία αντικειμένων όπως Ιστορία (3 η Φάση πελοποννησιακού πολέμου, ηγετικές προσωπικότητες, στρατηγικά σχέδια κτλ.), Νεοελληνική Γλώσσα (δημοσιογραφικός λόγος και χαρακτηριστικά του, σχέση δημοσιογραφίας- Ιστορίας, κτλ.), Λογοτεχνία (αφηγητής, οπτική γωνία, αφηγηματικός χρόνος, κτλ), ή ακόμη και Πολιτική Αγωγή (ανθρώπινα δικαιώματα, δικαιώματα του πολίτη, ισονομία, κτλ.), παρά το γεγονός ότι δεν αποτελεί μάθημα της Α Λυκείου. Επίσης αν και οι ιστοσελίδες του διαδικτύου είναι φειδωλές απέναντι στον Ξενοφώντα και τα Ελληνικά, η έρευνα σε αυτές στοιχείων που φωτίζουν το θέμα που εξετάστηκε, όπως, για παράδειγμα, πληροφορίες για τον τρόπο διεξαγωγής των δικών στην αρχαία Ελλάδα, των οργάνων επιβολής της τάξης και εκτέλεσης των ποινών στα δικαστήρια, για τον κότταβο και άλλα συνήθη παιγνίδια της αρχαιότητας, για τη ζωή και δράση του Θηραμένη κ.ά. θα μπορούσε να ενσωματωθεί στα ζητούμενα μιας εργασίας, καθώς τέτοιες πληροφορίες προσελκύουν το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών, εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους, τους παρακινούν να χρησιμοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες. Επίσης είτε η εντός του μαθήματος των Αρχαίων Ελληνικών επεξεργασία της ενότητας είτε η διαθεματική της προσέγγιση θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα για μια συνθετική εργασία, ένα project, που θα εγκαινίαζε τη συνεργασία τόσο μεταξύ διαφόρων αντικειμένων όσο και μεθόδων πραγμάτευσης. Λόγου χάριν υπό τον τίτλο: «Ο βίος και η πολιτεία του Θηραμένη», οι μαθητές/τριες θα εξέταζαν τη ζωή, το ήθος και την πολιτική σταδιοδρομία του Θηραμένη ανατρέχοντας σε αρχαία κείμενα και σύγχρονα ιστορικά έργα, σε βιβλιακές και ηλεκτρονικές πηγές συνδυάζοντας το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών και της Ιστορίας. Μια πιο απαιτητική για καθηγητές και μαθητές/τριες, αλλά πιο ενδιαφέρουσα πρόταση- πρόκληση, ως επιστέγασμα της διερεύνησης των παραγράφων θα ήταν η έρευνα των μαθητών/τριών στο απώτερο ή εγγύς παρελθόν ή και στη σύγχρονη εποχή και η καταγραφή δικών που διεξάχθηκαν με παρόμοιο τρόπο, όπως η δίκη του Θηραμένη και των δέκα στρατηγών (συνοπτικές διαδικασίες, παραβίαση 7 Διαλησμά Δρουκόπουλος Κουτρουμπέλη Χρυσάφης, 2004, σ

12 νόμων και συνταγματικών δικαιωμάτων, υπό καθεστώς απολυταρχικό, κατά τη διάρκεια λαϊκής εξέγερσης, σε περιπτώσεις αιχμαλώτων πολέμου, κτλ). Τέλος, ένα power point με μια σύντομη βιογραφία του Ξενοφώντα, μια προτομή του, τα έργα του, την πορεία της έρευνας σχετικά με το φιλολογικό, ιστορικό και πολιτικό ενδιαφέρον των Ελληνικών και τα τελικά συμπεράσματα από την εργασία των μαθητών/τριών που αφορούν τις αντιλήψεις του Ξενοφώντος για την ιστορία θα ήταν μια σχετικώς απλή αλλά απτή δραστηριότητα που θα έδινε σάρκα και οστά στην προηγούμενη ερευνητική διαδικασία, θα όξυνε την αφαιρετική ικανότητα των μαθητών/τριών και θα τους εξοικείωνε με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών. Εναλλακτικά η δημιουργία ενός poster που θα ανακοίνωνε μια ημερίδα/συνέδριο αφιερωμένα στα Ελληνικά του Ξενοφώντος. θα καλλιεργούσε άλλες δεξιότητες των μαθητών/τριών μας. Βιβλιογραφία iαγγελάκος Κ., (επιμέλεια), 2003: Διαθεματικές Προσεγγίσεις της Γνώσης στο Ελληνικό Σχολείο, εκδ. Μεταίχμιο,. ianderson, J. K., 2002: Ξενοφών, Η Ζωή και το Έργο του, (μετ. Π. Μοσχοπούλου), εκδ. τυπωθήτω, Αθήνα. i Βακαλούδη, Α. Δ., 2003: Διδάσκοντας και Μαθαίνοντας με τις Νέες Τεχνολογίες- Θεωρία και Πράξη, Εκδ. Πατάκη, Αθήνα. i Bloom, B. S. - Krathwohl, D. R., 1991: Ταξινομία διδακτικών στόχων, τ.1 (Γνωστικός Τομέας), τ. 2 (Συναισθηματικός Τομέας), μτφρ. Α. Λαμπράκη- Παγανού, Εκδ. Κώδικας, Θεσσαλονίκη. i Διαλησμά, Κ., Δρουκόπουλος, Α., Κουτρουμπέλη, Ε., Χρυσάφης, Γ., 2004: Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι (Ξενοφών, Θουκυδίδης), Α Τάξη Ενιαίου Λυκείου, Ο.Ε.Σ.Β., Αθήνα. idiodorus Siculus Hist. Bibliotheca historica (lib. 1-20), ed. F. Vogel and K.T. Fischer (post I. Bekker L. Dindorf), Diodori bibliotheca historica, 5 vols., 3rd edn. Leipzig: Teubner, (repr. Stuttgart: 1964) Lib : vol. 3, ed. Vogel iδιόδωρος Σικελιώτης, 1998: Άπαντα, Βιβλιοθήκης Ιστορικής Βίβλος Τεσσαρεσκαιδεκάτη, τ. 10, εκδ. Κάκτος, Αθήνα. ieasterling, P. E. W. Knox, B. M., 2000: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, (μετ. Ν. Κονομή, Χρ. Γρίμπα, Μ. Κονομή), εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα. i Harding, P., 1974: The Theramenes Myth, Phoenix 28, i Θεοδωρόπουλος, Τ., 2004: Το Μυθιστόρημα του Ξενοφώντα, εκδ. Ωκεανίδα, Αθήνα. i Κανελλόπουλος, Α., 1991: Ο Ξενοφών ως δημοσιογράφος, εκδ. Εκδοτική Εστία, Αθήνα. i Κασσωτάκη, Μ. Ι., 2003: Η αξιολόγηση της επιδόσεως των μαθητών- Μέσα, μέθοδοι, προβλήματα, προοπτικές, εκδ. Γρηγόρης, Αθήνα. i Κατσουλάκος, Θ., 1999: Οι Απόψεις του Ξενοφώντα για την Ιστορία, εκδ. Πατάκη, Αθήνα. i Krenz, P., 1982: The Thirty at Athens, Ithaca. i Lesky, A., 1985: Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, (μετ. Α..Γ. Τσομπανάκη), Αθήνα. i R. F. Mager, 1985: Διδακτικοί στόχοι και διδασκαλία, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη. i Οδηγίες για τη Διδασκαλία των Φιλολογικών Μαθημάτων στο Ενιαίο Λύκειο, Σχολικό έτος , 2004: Αρχαία Ελληνικά- Λατινικά- Νεοελληνική Γλώσσα- Νεοελληνική Λογοτεχνία Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία- Ιστορία, Φιλοσοφία Ψυχολογία, Ο.Ε.Δ.Β., Αθήνα. i Ράπτη, Γ., (μετάφραση, περίληψη, σχόλια, ερμηνεία), 2002: Ξενοφών- Ελληνικά, Βιβλία Α, Β, Γ, εκδ. Ζήτρος, Θεσσαλονίκη. i Usher, S., 1968: Xenophon, Critias and Theramenes, JHS 88, i Westlake, H. D., 1969: Individuals in Xenophon, Hellenica, στο Essays on the Greek Historians and Greek History, Manchester, σσ i Wilcken, U., 1976: Αρχαία Ελληνική Ιστορία, (μετ. Ι. Τουλουμάκου), εκδ. Παπαζήση, Αθήνα. i Χατζηδήμου, Δ., 1991: Προετοιμασία και σχέδιο μαθήματος: συμβολή στον προγραμματισμό της διδασκαλίας, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη. i Χατζησαββίδης, Σ., 1999: Ελληνική Γλώσσα και Δημοσιογραφικός Λόγος, Θεωρητικές και Ερευνητικές Προσεγγίσεις, εκδ. Gutemberg, Αθήνα. i Xenophon, Historia Graeca, Lipsiae (Carolus Hude), Teubner 1934, (D.N. Papadimas, Athens). 12

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Τίτλος: Ο Σωκράτης και η εποχή του Συγγραφέας: Καλλιόπη Στυλιανή Κοντιζά Γνωστικό Αντικείμενο: Ανθολόγιο Φιλοσοφικών Κειμένων Τάξη: Γ Γυμνασίου Κείμενο: Κεφάλαιο 3 ο : Σωκράτης και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΚΩΤΣΕΛΕΝΗ ΣΟΦΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΚΩΤΣΕΛΕΝΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΚΩΤΣΕΛΕΝΗ ΣΟΦΙΑ Κείμενο προς διδασκαλία: Ισοκράτους "Περί Ειρήνης" Προοίμιο 14-15 Προβλεπόμενος διδακτικός χρόνος: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 1. Νεοελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ - ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ Το μάθημα συνδυάζει τη διδασκαλία δύο κειμένων διαφορετικής εποχής που διδάσκονται στη Γ Γυμνασίου. (Αυτοβιογραφία, Ελισάβετ Μουτζάν- Μαρτινέγκου, Η μεταμφίεση, Ρέα Γαλανάκη)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ. Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Α Γενικού Λυκείου και ΕΠΑ.Λ. 2 Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Κεφάλαιο 1 ο 1.1 ΆΝΘΡΩΠΟΣ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΝ 1/6 Ο άνθρωπος είναι από τη φύση του πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Κ Α Ι Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 1 Διευκρινίσεις για τα εγχειρίδια «Ο Λόγος Ανάγκη της Ψυχής» Και τα τρία εγχειρίδια και των τριών τάξεων κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Β ΑΘΗΝΑΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Β ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Β ΑΘΗΝΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ Πετρίδου Βαρβάρα Υπ. Π.Ε. Και Ξενίας Παντελής Υπ. Α.Υ. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ Θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΦΟΡΜΑ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στοιχεία εκπαιδευτικού Ονοματεπώνυμο: Μαρκαντωνάτος Δημήτρης Βαθμίδα: Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Ειδικότητα: Φιλόλογος E-mail: dmark@acn.gr, dmark@sch.gr Τίτλος μαθήματος: Οι θεσμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ερώτημα 1 Ο α) Στόχοι - να γνωρίσουν οι μαθητές το στρατηγικό σχέδιο του Περικλή και να το εντάξουν στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή

Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι Εισαγωγή ΘΟΥΚΥ Ι ΗΣ ΟΛΟΡΟΥ ΑΛΙΜΟΥΣΙΟΣ Η ΖΩΗ ΤΟΥ Α. Ελεύθερης ανάπτυξης 1. Να γράψετε ένα κατατοπιστικό βιογραφικό σηµείωµα για το Θουκυδίδη, που θα µπορούσε να αποτελέσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014)- ΦΑΣΗ Γ Παρατήρηση Οπτικογραφημένης Διδασκαλίας Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Η διδασκαλία πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ HMEΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) 2012 ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ εν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες με την ίδια λέξη, τη διεθνή σήμερα λέξη «λόγος»,

Διαβάστε περισσότερα

ηµοσθένης Ὑπὲρ τῆς Ῥοδίων Ἐλευθερίας

ηµοσθένης Ὑπὲρ τῆς Ῥοδίων Ἐλευθερίας ηµοσθένης Ὑπὲρ τῆς Ῥοδίων Ἐλευθερίας 75 76 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ο λόγος του ηµοσθένη «Ὑπὲρ τῆς Ῥοδίων ἐλευθερίας» είναι ένας έπαινος προς το δηµοκρατικό πολίτευµα και αντίστοιχα ένα «κατηγορώ» κατά του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις

Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις Η βελτίωση της διδασκαλίας στηρίζεται στο σύστημα της αξιολόγησης της διδασκαλίας Η αξιολόγηση προσφέρει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες του εκπ/κού Η βελτίωση των εκπαιδευτικών επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Ὑπὲρ Μαντιθέου

Λυσίου Ὑπὲρ Μαντιθέου Λυσίου Ὑπὲρ Μαντιθέου 25 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για τα Αρχαία Ελληνικά, όπως καταρτίστηκε από το Π.Ι., προτάσσει τη διδασκαλία του απολογητικού λόγου του

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής ομάδας 2 ώρες Υλοποίηση δράσεων από υπο-ομάδες για συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Κουσερή Γεωργία ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑς ΤΟΥς ΕΦΗΒΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ: ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Κουσερή Γεωργία Φιλόλογος Δρ. Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΚΕΡΚΥΡΑ ΜΑΙΟΣ 2017 Περιεχόμενα της παρουσίασης Το ιστορικό ερώτημα Το

Διαβάστε περισσότερα

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος }

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Είδη αξιολόγησης: αρχική-διαγνωστική, συντρέχουσαδιαμορφωτική, τελική Μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Η αποδοχή του «άλλου»

Η αποδοχή του «άλλου» Η αποδοχή του «άλλου» Διαθεματική Διδακτική Πρόταση στο μάθημα των Θρησκευτικών και της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής Στ τάξη 5 ο Δ. Σ. Κομοτηνής Μαριγώ Παπανικολάου ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ: ΣΥΓΚΛΙΣΕΙς ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙς International Conference Facilitating the Acquisition and Recognition of Key Competences ΑΡΧΙΚΗ ΙΔΕΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Προβληματισμός αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

YΠΟΔΕΙΓΜΑ ΙΙ ΖΩΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ

YΠΟΔΕΙΓΜΑ ΙΙ ΖΩΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ YΠΟΔΕΙΓΜΑ ΙΙ ΖΩΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ/-ΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΠΟΥΡΔΗ ΜΑΡΙΝΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Στην αλόγιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση των μαθητών

Η αξιολόγηση των μαθητών Η αξιολόγηση των μαθητών Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ Απαντήσεις Σελίδα 1 από 5 Απαντήσεις Β.1 Το συγκεκριμένο απόσπασμα αντλήθηκε από το 8 ο βιβλίο των Πολιτικών του Αριστοτέλη, που έχει ως θέμα του την παιδεία. Ήδη, από την πρώτη φράση του αποσπάσματος (ὅτι μέν οὖν

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης

Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης Αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός διδακτέας ύλης ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΗΜΕΡΗΣΙΟ- ΕΣΠΕΡΙΝΟ) Τάξεις: Α, Β Ημερησίου και Α, Β, Γ Εσπερινού Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός

Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός Ἰσοκράτους Ἀρεοπαγιτικός 124 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ο Ἀρεοπαγιτικός λόγος του Ισοκράτη είναι το τελευταίο από τα ρητορικά κείµενα που διδάσκεται σύµφωνα µε το Πρόγραµµα Σπουδών στη Θεωρητική Κατεύθυνση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Θέμα διδακτικού υλικού: Όνομα αξιολογητή: Ημερομηνία αξιολόγησης: Γενικές Οδηγίες Να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 6: Μέθοδος project - Πολιτισμός και σχολείο - Διδασκαλία σε ομάδες Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ

A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ A. ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ α) Αρχαία Ελληνική Γραμματεία: Λυσία, Υπέρ Μαντιθέου. Θα διδάσκεται επί μία

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΗΘΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΣΚΡΕΚΑ ΝΑΤΑΛΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΗ ΣΤΟ ΡΗΤΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ «ΥΠΕΡ ΜΑΝΤΙΘΕΟΥ» ΤΟΥ ΛΥΣΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΗ ΣΤΟ ΡΗΤΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ «ΥΠΕΡ ΜΑΝΤΙΘΕΟΥ» ΤΟΥ ΛΥΣΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΗ ΣΤΟ ΡΗΤΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ «ΥΠΕΡ ΜΑΝΤΙΘΕΟΥ» ΤΟΥ ΛΥΣΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΛΑΖΟΠΟΥΛΟΥ ΠΕ 02 ΣΧΟΛΕΙΟ 3ο ΓΕΛ ΒΕΡΟΙΑΣ ΒΕΡΟΙΑ 20/08/2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ηράκλειο, Αρ. Πρωτ.: 1329

Ηράκλειο, Αρ. Πρωτ.: 1329 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ. (40 Μονάδες) ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ. (40 Μονάδες) ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ (40 Μονάδες) ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Το πρώτο πράγμα που πρέπει να προσέξει ο διορθωτής με την προσεκτική ανάγνωση του γραπτού δοκιμίου είναι αν ο μαθητής

Διαβάστε περισσότερα

Ιστοεξερευνήσεις Στοχοθετημένη διερεύνηση στο Διαδίκτυο. Τ. Α. Μικρόπουλος

Ιστοεξερευνήσεις Στοχοθετημένη διερεύνηση στο Διαδίκτυο. Τ. Α. Μικρόπουλος Ιστοεξερευνήσεις Στοχοθετημένη διερεύνηση στο Διαδίκτυο Τ. Α. Μικρόπουλος Οι ΤΠΕ ως γνωστικά (ερμηνευτικά) εργαλεία Αξιοποιώντας το Διαδίκτυο στη διδακτική πράξη Αναζήτηση και εντοπισμός των σχετικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 12 ο. Διδακτικά σενάρια

Μάθημα 12 ο. Διδακτικά σενάρια Μάθημα 12 ο Διδακτικά σενάρια 1 Τι είναι το διδακτικό σενάριο; 2 Διδακτικό σενάριο είναι η δομημένη, πλήρης και λεπτομερειακή περιγραφή της διαδικασίας που ακολουθείται σε μια διδασκαλία η οποία: εστιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc)

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc) 1 Αξιολόγηση Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών/τριών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει κατακτήσει

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχείαδιδακτικής. Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04

Στοιχείαδιδακτικής. Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04 Στοιχείαδιδακτικής Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04 Βασικά χαρακτηριστικά ενός μαθήματος: Να έχει συγκεκριμένους και ξεκάθαρους στόχους. Ερώτηση: Τιδιδάσκω;

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Μάθημα: Νέα Ελληνικά Γ Γυμνασίου. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ενότητα 6, Μέρος Δ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Μάθημα: Νέα Ελληνικά Γ Γυμνασίου. ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ενότητα 6, Μέρος Δ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Μάθημα: Νέα Ελληνικά Γ Γυμνασίου ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Ενότητα 6, Μέρος Δ Η παρούσα διδακτική πρόταση πραγματοποιήθηκε στο Περιφερειακό Γυμνάσιο Πέρα Χωρίου και Νήσου σε

Διαβάστε περισσότερα