Πλήρες όνομα Συγγραφέα: Δημήτριος Βλάχος Θέση & Ιδιότητα: Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Ροδόπης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πλήρες όνομα Συγγραφέα: Δημήτριος Βλάχος Θέση & Ιδιότητα: Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Ροδόπης Ε-mail:divlacho@gmail.com"

Transcript

1 1 «Εκπαιδευτικές πολιτικές και αριστοτελική «φρόνησις»: Μια δοκιμή αναζωογόνησης του ερωτήματος για το θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής και τον ρόλο του Σχολικού Συμβούλου στον σχεδιασμό και την υλοποίησή της» Πλήρες όνομα Συγγραφέα: Δημήτριος Βλάχος Θέση & Ιδιότητα: Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Ροδόπης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι εκπαιδευτικές πολιτικές (education policies) στις μέρες μας προσεγγίζονται είτε θεωρητικά (στην ουσία όμως τεχνοκρατικά) είτε πολιτικά (στην ουσία όμως στενά διαχειριστικά-διοικητικά) ως έκφραση της εκάστοτε κυβερνητικής εκπαιδευτικής πολιτικής. Ωστόσο, η αναζωογόνηση του ερωτήματος για το θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής θα μπορούσε να ενεργοποιήσει την αριστοτελική έννοια της «φρόνησης», για να ελέγξει τις δυο πρωτεύουσας σημασίας διαχρονικές αστοχίες των ελληνικών εκπαιδευτικών πολιτικών, το έλλειμμα της διαβούλευσης και την ακύρωση της πείρας των εκπαιδευτικών, και παράλληλα να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του Σχολικού Συμβούλου στην αυγή του 21 αιώνα με στόχο την αναζήτηση της αρετής του πολίτη. Εισαγωγή Προβληματική Ο όρος «εκπαιδευτικές πολιτικές», μετάφραση στα ελληνικά του βιβλιογραφικά κυρίαρχου αγγλόφωνου όρου «education policies», παραπέμπει σε μεθόδους διαχείρισης των εκπαιδευτικών πραγμάτων και στις διαφορετικές ιδεολογικές προσεγγίσεις τους. Στην πράξη μάλιστα διαπιστώνεται ότι εκείνο που ενδιαφέρει πρωτίστως στην αυταρχική, διαχειριστική και αμιγώς διοικητική προσέγγιση της εκπαιδευτικής πολιτικής είναι η άσκηση εξουσίας για την άμεση εφαρμογή μεταρρυθμίσεων (που πρέπει να εμφανίζονται ως καινοτόμες και αναγκαίες) και η δημιουργία το συντομότερο δυνατόν εντυπώσεων για την ικανοποίηση της κοινής γνώμης, χωρίς να ενδιαφέρει όμως η παραγωγή αξιολογημένων ποιοτικά και αριθμητικά εκπαιδευτικών αγαθών και αποτελεσμάτων. Ωστόσο, αυτό που 1

2 2 φαίνεται να ενδιαφέρει ακόμη λιγότερο τόσο τους τεχνοκράτες της εκπαίδευσης όσο και τους διαχειριστές των εκπαιδευτικών πολιτικών είναι ο στοχασμός πάνω στο θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής. Ο πληθυντικός αριθμός «πολιτικές» δείχνει βέβαια να σέβεται τη θεμελιώδη αρχή της δημοκρατίας, την πολυφωνία, ωστόσο αφήνεται να λησμονηθεί η θεμελιώδης έννοια της συνυφασμένης με την ηθική πολιτικής, που πρέπει να είναι ανθρωπιστική, δημοκρατική και παιδευτική, δηλαδή ελληνική στον αρχετυπικό πυρήνα της. «Policy is political», που σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικές πολιτικές δεν έχουν να κάνουν με μια μηχανική εφαρμογή κρατικών κανονιστικών διατάξεων, αλλά είναι πρωτίστως ζήτημα πολιτικό, αφορούν δηλαδή στους αγώνες για τη νοηματοδότηση της δημοκρατίας, τη νομιμοποίηση της εξουσίας και της κουλτούρας και επίσης αφορούν όχι μόνο εκείνους που σχεδιάζουν αυτές τις πολιτικές «εκεί ψηλά», αλλά και εκείνους που καλούνται να τις εφαρμόσουν «εδώ κάτω» μέσα στις σχολικές τάξεις 1. Αν λοιπόν οι εκπαιδευτικές πολιτικές είναι ζήτημα κατεξοχήν πολιτικό, θα μπορούσαμε να ωφεληθούμε αν επιχειρούσαμε να προσεγγίσουμε το θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής στοχαστικά, όχι στενά τεχνοκρατικά, ενεργοποιώντας την αριστοτελική έννοια της φρόνησης για τον έλεγχο και την κατάδειξη των δυο διαχρονικών αστοχιών των ελληνικών εκπαιδευτικών πολιτικών, του ελλείμματος της ορθής σκέψης/διαβούλευσης και της ακύρωσης της πείρας των εκπαιδευτικών. Η αναζωογόνηση του ερωτήματος για το θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής με οδηγό την πρακτική φιλοσοφία του 1 Bell Les, Stevenson Howard, (2006), Education Policy: Process, Themes and Impact, Taylor & Francis, σελ. 9. 2

3 3 Αριστοτέλη μπορεί να στρέψει το βλέμμα μας σ αυτό που πρέπει να είναι σήμερα το ζητούμενο για την εκπαίδευση και για την κοινωνία μας (ελληνική και ευρωπαϊκή), κι αυτό δεν είναι άλλο από την αρετή του πολίτη, η οποία ως αίτημα εξακολουθεί να λανθάνει πίσω από τον ευρέως διαδεδομένο μοντέρνο όρο «πολιτειότητα» (citizenship). Και εδώ ο θεσμικός ρόλος του Σχολικού Συμβούλου τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην υλοποίηση της εκπαιδευτικής πολιτικής, αλλά και η συμβολή του σε όλη τη διαδικασία ανατροφοδότησης, είναι κομβικής σημασίας. Ι. Οι αστοχίες (ἁμαρτίες) των ελληνικών εκπαιδευτικών πολιτικών υπό το πρίσμα της αριστοτελικής φρονήσεως Ακολουθώντας μια σχηματική ανασκόπηση της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής στη διαχρονία της θα λέγαμε ότι σήμερα, μετά το Μάαστριχτ (1992) και τη Στρατηγική της Λισαβόνας (2000) 2, διανύουμε την τέταρτη περίοδο, κατά την οποία η ελληνική εκπαιδευτική πολιτική καλείται σε σύγκλιση με την εκπαιδευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θέτει ως στόχο της (σύμφωνα με τη Στρατηγική της Λισσαβόνας του 2000) να γίνει η Ευρώπη «η ανταγωνιστικότερη και δυνατότερη οικονομία της γνώσης για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας 2 Κανελλοπούλου Α. & Σωτηροπούλου Ι., Εκπαιδευτική Πολιτική και η σύνδεσή της με την αγορά εργασίας, Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο-ΔΑΣΤΑ. Μελέτη διαθέσιμη στο διαδίκτυο: Γκοβάρης Χρήστος Ρουσσάκης Ιωάννης, (2008), Ευρωπαϊκή Ένωση: Πολιτικές στην Εκπαίδευση, ΥΠ.ΕΠ.Θ.-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα, σσ

4 4 και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή». Σ αυτήν την περιοδολόγηση που ακολουθούμε εδώ ως τρίτη ορίζουμε την περίοδο της Μεταπολίτευσης (1976 έως το 1992), ως δεύτερη την περίοδο 1909 έως 1974 (περίοδος διελκυστίνδας ανάμεσα στην παραδοσιακή και τη συγχρονιστική αντίληψη του εκπαιδευτικού δημοτικισμού του Αλέξανδρου Δελμούζου και του δημιουργικού ιστορισμού του Δημήτριου Γληνού) και ως πρώτη την περίοδο (περίοδος κυριαρχίας της παραδοσιακής αντίληψης του άκρατου παρελθοντικού προσανατολισμού σπουδών). Ωστόσο, αυτό που μας έχει κληροδοτηθεί ήδη από τη δημοσίευση το 1834 του πρώτου εκπαιδευτικού νόμου του ελληνικού κράτους και εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι σήμερα είναι ένα συγκεντρωτικό εκπαιδευτικό σύστημα που κυριαρχείται από μια στενά διοικητική αντίληψη και ενδιαφέρεται για την εξωτερική πλευρά, την πρόσοψη του εκπαιδευτικού οικοδομήματος, παραβλέποντας την εσωτερική πλευρά του, τι γίνεται δηλαδή μέσα στη σχολική τάξη 3. 3 Τερζής, Ν. Π. 1., & Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Τομέας Παιδαγωγικής. (1993). Εκπαίδευση και εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα: διαχρονική ανασκόπηση και σημερινή συγκυρία. Θεσσαλονίκη: Α.Π.Θ. Λόγος πανηγυρικός που εκφωνήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 1993 στη μεγάλη αίθουσα τελετών του Α.Π.Θ.. Κριτικές προσεγγίσεις στην ελληνική εκπαιδευτική πολιτική σε συνάρτηση και με την εκπαιδευτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιχειρούν πολλές μελέτες, τεχνοκρατικού χαρακτήρα οι περισσότερες. Αναφέρω ενδεικτικά κάποιες από αυτές που έλαβα υπόψη για την παρούσα εισήγηση: Μουζέλης Νίκος (επιμέλεια)-κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΓΕΣΕΕ (2012), Ελληνικό Εκπαιδευτικό Σύστημα / Όψεις και βασικά μεγέθη της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκ/σης στην προ μνημονίου εποχή, Αθήνα. Σαρρίδου Πολυξένη Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστημίου Μακεδονίας/Μεταπτυχιακή εργασία, (2011), Η Ευρωπαϊκή Εκπαιδευτική Πολιτική, Θεσσαλονίκη (διαθέσιμo on line: Γρόλλιος Γ. (1999), Ιδεολογία, παιδαγωγική και εκπαιδευτική πολιτική: Λόγος και πράξη των ευρωπαϊκών προγραμμάτων για την εκπαίδευση, εκδ. Gutenberg, Αθήνα. Γράβαρης Διονύσης (2005), «Από το κράτος στο κράτος/ Ορθολογικότητα και κανόνες νομιμοποίησης στην εκπαιδευτική πολιτική» στο Εκπαίδευση και εκπαιδευτική πολιτική μεταξύ κράτους και αγοράς, εκδ. Σαββάλας (διαθέσιμο on line: ΟΟΣΑ (2011), Καλύτερες Επιδόσεις και Επιτυχείς Μεταρρυθμίσεις στην Εκπαίδευση, Συστάσεις για την Εκπαιδευτική Πολιτική στην Ελλάδα. 4

5 5 Σ αυτή την εσωτερική πλευρά του εκπαιδευτικού συστήματος με ισχυρή την παιδαγωγική του διάσταση αναφέρεται ο κυρίαρχος στις μέρες μας, τόσο στην επιστημονική βιβλιογραφία όσο και στα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (ΑΠΣ) και στις υπουργικές εγκυκλίους, όρος πολιτειότητα, είτε ρητά διατυπωμένος είτε υπόρρητα εννοούμενος στην περιγραφή των σκοπών της δημόσιας εκπαίδευσης. Στο πρώτο άρθρο, για παράδειγμα, του νόμου για το νέο Λύκειο (ν. 4186/2013) αναφέρονται ανάμεσα στους σκοπούς του «η ανάπτυξη κριτικής σκέψης, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της διαφορετικότητας και της πολιτισμικής ετερότητας στο πλαίσιο της πολυπολιτισμικής κοινωνίας, η καλλιέργεια της εθνικής, θρησκευτικής και πολιτισμικής μας κληρονομιάς αλλά και η προετοιμασία των νέων για την κοινωνία των ευρωπαίων πολιτών, η ενδυνάμωση των αξιών της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης και η διαμόρφωση συνείδησης ενεργού πολίτη». Με δεδομένο λοιπόν ότι η πολιτειότητα 4 αποτελεί διακηρυγμένο σκοπό της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής στη δευτεροβάθμια (και πρωτοβάθμια) εκπαίδευση και θεωρώντας λανθάνουσα την παρουσία σ αυτόν τον όρο της έννοιας της αρετής του πολίτη, ας επιχειρήσουμε έλεγχο του θεμελίου αυτής τούτης της εκπαιδευτικής πολιτικής, έχοντας ως λυδία λίθο την αριστοτελική έννοια της φρόνησης, αφού πρώτα αναφερθούμε σχηματικά στο περιεχόμενό της, όπως αυτό 4 H «πολιτειότητα», μετάφραση του όρου citizenship, δηλώνει κάτι περισσότερο από την ιθαγένεια και την υπηκοότητα και οπωσδήποτε εμπεριέχει ισχυρή την ηθική και πολιτική διάσταση. Βλ. Πέτρου Αλέξιος, (2010) «Παιδεία, εκπαίδευση, ηθική της χειραφέτησης και δημοκρατική πολιτειότητα» στο Ηθική και εκπαίδευση: Διλήμματα και προοπτικές, εκδ. Κριτική. Κοντογιώργη Δ. Γιώργου, Πολίτης και πόλις. Έννοια και τυπολογία της πολιτειότητας, Αθήνα, Εκδόσεις Παπαζήση,

6 6 αναπτύσσεται κυρίως στο Ζ βιβλίο των Ηθικών Νικομαχείων (ΗΝ) 5. Πρόθεσή μας είναι να αναζωογονήσουμε το ερώτημα για το θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής στην αυγή του 21 ου αιώνα, ελέγχοντας με αυτόν τον τρόπο τις διαχρονικές αστοχίες των ελληνικών εκπαιδευτικών πολιτικών και αναζητώντας ουσιαστικό ρόλο για τον θεσμό του Σχολικού Συμβούλου. Η αριστοτελική φρόνησις (πρακτική σοφία) είναι μία από τις πέντε διανοητικές αρετές (έξεις) με τις οποίες η ψυχή πετυχαίνει την αλήθεια με την κατάφαση και την άρνηση. Οι άλλες τέσσερις είναι η τέχνη, η επιστήμη (επιστημονική γνώση), η σοφία (φιλοσοφική σοφία) και η νόηση (διανοητική ικανότητα) 6. Διαφέρει όμως η φρόνηση από τις άλλες τέσσερις στο μέτρο που αυτή η αρετή όχι απλώς βρίσκεται σε συμφωνία με τον ορθό λόγο, αλλά είναι αυτός τούτος ο ορθός λόγος, με τον οποίον συμφωνούν οι άλλες αρετές. Χωρίς τη φρόνηση δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν οι άλλες αρετές. Αυτή είναι η αξιωματική διατύπωση του Αριστοτέλη. Δεν μπορεί να είναι κανείς αγαθός χωρίς τη φρόνηση. Ούτε όμως φρόνιμος χωρίς την (ηθική) αρετή 7. Η φρόνηση είναι διανοητική αρετή, έχει να κάνει με το λογικό μέρος της ψυχής και αφορά στην ορθή σκέψη σε σχέση με κάποιον σημαντικό 5 Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια, εισαγωγή μετάφραση σχόλια Δημήτριος Λυπουρλής, τόμος 2 ος, εκδ. Ζήτρος, 2006, σσ Ακολουθούμε στην ενότητα αυτή την πραγμάτευση της φρόνησης στο έκτο (Ζ ) βιβλίο των Ηθικών Νικομαχείων του Αριστοτέλη. Η μετάφραση είναι του Δημήτριου Λυπουρλή στον Β τόμο των εκδ. Ζήτρος (βλ. προηγούμενη υποσημείωση). Αξιοποιήθηκαν επίσης οι παρακάτω μελέτες: Koller David, (2009), Phronesis, eine geistige Tugend, διπλωματική μεταπτυχιακή εργασία του Σεμιναρίου Al- Farabi: Über die Wissenschaften SS 2006, διαθέσιμη και online: Νικηταρά Χριστίνα (δρ. Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο), (2001), Η παιδαγωγική αξία της αριστοτελικής φρόνησης, Αθήνα. Μητρόπουλος Π. Νικόλαος, (2014), «Οι κύριες αρετές και η αριστοτελική ηθική», στο Έρκυνα, Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών- Επιστημονικών Θεμάτων, τεύχος 2 ο, σσ Ηθικά Νικομάχεια (ΗΝ) 1144b

7 7 σκοπό. Καλλιεργείται μέσω της παιδείας και ισχυροποιείται με τον χρόνο, καθώς με τα χρόνια αυξάνει και η εμπειρία του ανθρώπου 8. Φρόνιμος είναι αυτός που έχει την ικανότητα να σκέφτεται σωστά (βουλευτικός) για πράγματα που υπόκεινται σε αλλαγή και τα οποία δεν είναι αντικείμενο κάποιας τέχνης ούτε κάποιας επιστήμης 9. Η φρόνηση δεν είναι απλά και μόνο μια έλλογη έξη (διανοητική αρετή), όπως η επιστήμη και η τέχνη. Γι αυτό και δεν περιπίπτει ποτέ σε λήθη. Ενώ η επιστήμη και η τέχνη μπορούν να λησμονηθούν, η φρόνηση, για όποιον την κατέχει, δεν λησμονιέται 10. Η φρόνηση είναι αρετή πρακτική κι όχι θεωρητική ούτε κατασκευαστική. Σχετίζεται άμεσα με τη συλλογιστική διαδικασία, τη διαβούλευση και τη λήψη αποφάσεων (βούλευσις). Η φρόνηση είναι κατεξοχήν (ηθική) πράξη (πρᾶξις), δηλαδή σωστή σκέψη και απόφαση, και σ αυτό διαφέρει από την έλλογη κατασκευαστική έξη (ποίησις). Η αρχή της κατασκευαστικής έξης (ποίησις) βρίσκεται στον κατασκευαστή κι όχι στο παραγόμενο προϊόν. Της (ηθικής) πράξης όμως η αρχή βρίσκεται στην ελεύθερη επιλογή και προτίμηση (προαίρεσις) του πράττοντος, εκείνου δηλαδή που πρόκειται να πάρει μια απόφαση και να προχωρήσει σε δράση, ενώ ο σκοπός της (τέλος) βρίσκεται στην ίδια την πράξη και αυτός δεν είναι άλλος από τη σωστή πράξη (εὐπραξία) Καραμανώλης Γιώργος, (2009), «Η σχέση ηθικής αρετής και φρόνησης στην αριστοτελική ηθική», στο περιοδικό Υπόμνημα στη Φιλοσοφία (Αφιέρωμα στα Ηθικά Νικομάχεια του Αριστοτέλη), σελ ΗΝ 1140a HN 1140b ΗΝ 1140a

8 8 Η φρόνηση λοιπόν είναι μια έλλογη έξη (διανοητική αρετή), αληθινή, πρακτική των ανθρώπινων αγαθών 12. Κι ενώ η σοφία (η φιλοσοφική σοφία) είναι η γνώση των καθολικών αρχών και είναι πάντοτε η ίδια, η φρόνηση (η πρακτική σοφία) είναι τώρα αυτό και ύστερα το άλλο, γιατί ο φρόνιμος, ο άνθρωπος που σκέφτεται σωστά και αποφασίζει να πράξει αυτό κι όχι εκείνο, είναι γενικά αυτός που με οδηγό του τους κανόνες της λογικής βάζει ως στόχο του το καλύτερο για τον άνθρωπο από όσα μπορούν να επιτευχθούν με τις πράξεις. Και μάλιστα η φρόνηση, υποστηρίζει ο Αριστοτέλης, δεν έχει αντικείμενό της μόνο το καθολικό (τὰ καθόλου), αλλά πρέπει να γνωρίζει και τα επιμέρους (τὰ καθ ἕκαστα), αφού έχει να κάνει με τις (ηθικές) πράξεις, και αυτές έχουν να κάνουν με επιμέρους περιπτώσεις. Για τη φρόνηση μετράει η πείρα, αν όχι περισσότερο, τουλάχιστον εξίσου με τη γνώση των καθολικών αρχών. Πιο επιδέξιοι στην (ηθική) πράξη είναι οι έμπειροι (οἱ ἔμπειροι) κι όχι τόσο οι γνώστες των καθολικών αρχών, αποφαίνεται ο Σταγειρίτης 13. Η φρόνηση, διαφορετικά από την επιστημονική γνώση (ἐπιστήμη) η οποία αυτό που μελετά είναι αντικείμενο απόδειξης, έχει ως αντικείμενό της το έσχατο επιμέρους, με το οποίο ασχολείται η αντίληψη (ἡ αἴσθησις) κι όχι η επιστήμη 14. Οι κρίσεις και οι γνώμες των έμπειρων, των ηλικιωμένων και των φρόνιμων είναι άξιες προσοχής, ακόμη κι αν είναι αναπόδεικτες, γιατί, όπως υποστηρίζει ο Αριστοτέλης, 12 HN 1140a HN 1141b ΗΝ 1142a

9 9 έχουν και οι τρεις αποκτήσει μέσω της εμπειρίας ένα μάτι (τὸ τῆς ἐμπειρίας ὄμμα) με το οποίο βλέπουν τα πράγματα σωστά 15. Η ορθή σκέψη/διαβούλευση (εὐβουλία) είναι ένα είδος ορθότητας της διανοητικής ενέργειας που έχει άμεση σχέση με τη φρόνηση μόνο στην περίπτωση που η επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων γίνεται με τα σωστά μέσα. Η φρόνηση συλλαμβάνει εκείνα τα πράγματα που είναι χρήσιμα για την επίτευξη του σκοπού με τον τρόπο όμως που πρέπει 16. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα στην περίπτωση της αριστοτελικής φρόνησης. Πράγματι, η φρόνηση επιτυγχάνει στην επίτευξη του σκοπού με την επιλογή των κατάλληλων μέσων, χάρη στην εξυπνάδα, την επιδεξιότητα του φρόνιμου, τη δεινότητά του. Αυτήν την επιδεξιότητα (δεινότητα) όμως μπορεί να τη διαθέτει όχι μόνο ο φρόνιμος αλλά και ο πανούργος. Μόνο όμως ο ενάρετος (ἀγαθός) μπορεί να δει καθαρά και να επιλέξει σωστά, γιατί μόνο αυτός διαθέτει και μπορεί να ενεργοποιήσει χάρη στην (ηθική) αρετή το μάτι της ψυχής (τὸ τῆς ψυχῆς ὄμμα) 17. Αδύνατον για τον Αριστοτέλη να είναι κανείς φρόνιμος χωρίς να είναι αγαθός. Γιατί η (ηθική) αρετή καθορίζει τον σκοπό (τέλος), ενώ η φρόνηση μας κατευθύνει σε εκείνες τις πράξεις που μας οδηγούν στην πραγμάτωση του σκοπού. Η αριστοτελική φρόνηση δεν είναι απλά και μόνον μορφή σκέψης με πρακτικό χαρακτήρα (βουλεύεσθαι, βούλευσις), αλλά ορθή σκέψη/διαβούλευση (εὐβουλία) στη διερεύνηση των χρήσιμων για την επίτευξη του σκοπού πραγμάτων, εμπεριέχει αξιολογική κρίση και είναι 15 HN 1143b ΗΝ 1144a ΗΝ 1144a

10 10 επιτακτική, δηλαδή έχει κανονιστικό κι όχι εργαλειακό χαρακτήρα, ορίζει τι πρέπει και τι δεν πρέπει να γίνει, κι έτσι κινητοποιεί σε δράση 18. Έχοντας λοιπόν ως λυδία λίθο την αριστοτελική φρόνηση για την εξέταση των εξαγγελλόμενων και εφαρμοζόμενων εκπαιδευτικών πολιτικών στην Ελλάδα, με αντιπροσωπευτικό παράδειγμα τον τελευταίο νόμο για το νέο Λύκειο (ν. 4186/2013, ΦΕΚ 193/ ), παρατηρούμε δύο αστοχίες σε θεμελιώδη ζητήματα, κατά τη γνώμη μας, ἁμαρτίες κατά την αριστοτελική ορολογία, που απειλούν το μεταρρυθμιστικό εγχείρημα, αν δεν γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις. Αστοχία 1 η των ελληνικών εκπαιδευτικών πολιτικών: Το έλλειμμα της ορθής σκέψης/διαβούλευσης. Η αριστοτελική φρόνησις είναι κατεξοχήν βουλευτική, προϋποθέτει δηλαδή την ορθή σκέψη/διαβούλευση (εὐβουλία). Η ορθή σκέψη στοχεύει στην επίτευξη ενός αγαθού, αυτό όμως πρέπει να γίνεται μόνο με τα σωστά μέσα. Γιατί δεν είναι σωστή σκέψη εκείνη με την οποία πετυχαίνει κανείς αυτό που πρέπει, όχι όμως με τα σωστά μέσα αλλά με λαθεμένους συλλογισμούς, υποστηρίζει ο Αριστοτέλης 19. Δυστυχώς σχεδόν όλες οι εκπαιδευτικές πολιτικές στην Ελλάδα, ακόμη κι αυτές που στοχεύουν σ αυτό που πρέπει και είναι αναγκαίο (για παράδειγμα η αυτοαξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου και η αξιολόγηση εκπαιδευτικών), σχεδιάζονται, εξαγγέλλονται και εφαρμόζονται χωρίς να έχει προηγηθεί ορθή σκέψη/διαβούλευση του Υπουργείου και του a ΗΝ 1142b

11 11 Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής με όλους τους εμπλεκόμενους στην εκπαιδευτική διαδικασία, και πρωτίστως με τους ίδιους τους διδάσκοντες. Στην περίπτωση αυτή ο ρόλος του Σχολικού Συμβούλου με βάση το καθηκοντολόγιό του (ΦΕΚ 1340/2002), θεσμικός-υπηρεσιακός κι όχι συνδικαλιστικός, θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση εκείνων των προϋποθέσεων που θα διασφάλιζαν την ορθότητα της διαβούλευσης ως συγκεκριμένης λογικής διεργασίας, η οποία εκτυλίσσεται στην ίδια τη βάση των εκπαιδευτικών. Προτάσεις του Υπουργείου και του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) πρέπει να γίνονται αντικείμενο διαβούλευσης στη βάση των εκπαιδευτικών της τάξης, με τον συντονισμό του Σχολικού Συμβούλου, αλλά και το αντίστροφο, σ αυτούς που σχεδιάζουν την εκπαιδευτική πολιτική πρέπει να φτάνουν οι προτάσεις των εκπαιδευτικών της τάξης, οι οποίοι λόγω εμπειρίας έχουν πολύ καλή γνώση των ιδιαιτεροτήτων του κάθε σχολείου, των μαθητών του και της τοπικής κοινωνίας, έχουν δηλαδή γνώση όχι μόνο θεωρητική των ανωτάτων εννοιών (των πρώτων όρων) αλλά και των εσχάτων επιμέρους. Από την εμπειρία της σχολικής τάξης, από τα επιμέρους (ἐκ τῶν καθ ἕκαστα), θα έλεγε ο Αριστοτέλης, φτάνουμε στα γενικά/καθολικά (τὰ καθόλου). Σ αυτό βοηθάει η αντίληψη, που την έχουν μόνο όσοι εκπαιδευτικοί έχουν σχέση με τον πραγματικό κόσμο της καθημερινής εμπειρίας μέσα στην τάξη. (γιατί στα γενικά/καθολικά φτάνουμε ξεκινώντας από τα επιμέρους. αυτά λοιπόν τα επιμέρους πρέπει να γίνονται αντιληπτά: αυτή η αντίληψη είναι ο νους) ΗΝ 1143b

12 12 Αστοχία 2 η των ελληνικών εκπαιδευτικών πολιτικών: Η περιφρόνηση και η ακύρωση της πείρας των διδασκόντων. Δεν υπάρχει φρόνηση, κατά τον Αριστοτέλη, χωρίς τη γνώση των εσχάτων επιμέρους. Η πολυετής πείρα των εκπαιδευτικών της τάξης δεν μπορεί να ακυρώνεται με τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της εκπαιδευτικής πολιτικής από την εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά θα πρέπει να τη συνδιαμορφώνει. Η θεωρία της εκπαιδευτικής πολιτικής και η εμπειρία των εκπαιδευτικών πρέπει να συμπορεύονται. Η Τράπεζα Θεμάτων στο Λύκειο, για παράδειγμα, έτσι όπως τελικά σχεδιάστηκε και βεβιασμένα εφαρμόστηκε (ή μάλλον αυταρχικά επιβλήθηκε) αδιαφοροποίητα σε όλα τα σχολεία της επικράτειας, χωρίς διαβούλευση με τους ίδιους τους διδάσκοντες, χωρίς επεξεργασμένες προτάσεις τους, χωρίς τον απαιτούμενο ελάχιστο χρόνο ωρίμανσης και πειραματικής εφαρμογής, ουσιαστικά αχρήστευσε την ίδια την πείρα των διδασκόντων. Κι όμως, θα μπορούσε η Τράπεζα Θεμάτων, αν ακολουθείτο η αριστοτελική λογική διεργασία της ορθής σκέψης/διαβούλευσης, με την ενεργό συμμετοχή των διδασκόντων και τον συντονισμό των Σχολικών Συμβούλων, όχι μόνο να γίνει αποδεκτή από το σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας αλλά να αποδειχτεί εξαιρετικά αποτελεσματική και λειτουργική στη σχολική πράξη. Δυστυχώς, όταν η επιδίωξη ενός εκπαιδευτικού αγαθού γίνεται με λαθεμένα μέσα, τότε και αυτό το ίδιο το αγαθό φθείρεται και η αρχική επιθυμία υποστέλλεται και ο μεταρρυθμιστικός ενθουσιασμός ματαιώνεται. Και όπως διαβεβαιώνει ο Αριστοτέλης, καμία ορθή επιλογή (προαίρεσις, βούλευσις) δεν είναι εφικτή, αν δεν συμπορεύεται 12

13 13 η ορθή σκέψη (λόγος ἀληθής) με την ορθή επιθυμία (ὄρεξις ὀρθή) 21. Οι λαθεμένοι συλλογισμοί, οι αστοχίες στη μεθόδευση της διαβούλευσης σε ό,τι αφορά τα εκπαιδευτικά μας πράγματα, αποθαρρύνουν και απομακρύνουν τελικά από την αρετή του πολίτη, το ύψιστο αγαθό που πρέπει να είναι και το ζητούμενο εκείνης της εκπαιδευτικής πολιτικής που θέλει να είναι ανθρωπιστική όχι μόνο στις διακηρύξεις αλλά και στην ουσία της. Ήδη από τα χρόνια του Αριστοτέλη γίνεται λόγος για τη σύγχυση που επικρατεί στα εκπαιδευτικά πράγματα λόγω των αντιφάσεων στη σκοποθεσία και στη μεθόδευση πραγμάτωσης των εκπαιδευτικών στόχων 22. Ο Αριστοτέλης όμως, εισηγούμενος τη μεσότητα και τη σύγκλιση θεωρίας, επιστήμης και εμπειρίας, βλέπει ως μοναδική έξοδο από τη σύγχυση τη θεμελίωση της εκπαιδευτικής πολιτικής στην αρετή του πολίτη και στον ορθό λόγο, ο οποίος ταυτίζεται με τη φρόνηση και πόρρω απέχει από τεχνοκρατικό εργαλειακό ορθολογισμό των εξαγγελλόμενων και βραχύβιων στην εφαρμογή τους εκπαιδευτικών πολιτικών. Δεν είναι λοιπόν απορίας άξιον ότι ένας από τους κορυφαίους φιλοσόφους του 20 ου αιώνα, ο Μάρτιν Χάιντεγκερ, ιδιοποιήθηκε φαινομενολογικά την πρακτική φιλοσοφία του Αριστοτέλη, αναλύοντας την αριστοτελική φρόνηση και τον φρόνιμο στις Φαινομενολογικές Ερμηνείες στον Αριστοτέλη (1922) και στο Είναι και Χρόνος (1927). Ερμηνεύοντας με τον δικό του, αυθαίρετο είναι αλήθεια αλλά φιλοσοφικά νόμιμο, τρόπο την αριστοτελική φρόνηση ο Χάιντεγκερ 21 ΗΝ 1139a Αριστοτέλης, Πολιτικά, Θ2,

14 14 απομακρύνεται από το πρωτείο της θεωρίας του Χούσσερλ και εγκαθιστά στη θέση του το πρακτικό πρωτείο. Η φρόνηση στη χαϊντεγκεριανή ερμηνεία του Αριστοτέλη είναι η ηθική συνείδηση (Gewissen), που επειδή δεν είναι θεωρητική γνώση δεν λησμονιέται, και ο σκοπός της φρόνησης, το τέλος της, είναι κατά τον Χάιντεγκερ ο ίδιος ο άνθρωπος 23. Αυτή η μεγαλειώδης συνάντηση του Χάιντεγκερ με τον Αριστοτέλη σφράγισε όχι μόνο τη σκέψη του 20 ου αιώνα αλλά λειτουργεί και για μας σήμερα παραδειγματικά, ενθαρρύνοντας τον στοχασμό πάνω στις αριστοτελικές διανοητικές αρετές, για να αναζωογονήσουμε έτσι το ερώτημα που αφορά στην αρετή του πολίτη, το κατεξοχήν ζητούμενο για την παιδεία στις μέρες μας. ΙΙ. Ο ρόλος του Σχολικού Συμβούλου σε μια προσπάθεια ανθρωπιστικής θεμελίωσης της εκπαιδευτικής πολιτικής στην αριστοτελική φρόνηση Ο ρόλος του Σχολικού Συμβούλου σε μια προσπάθεια ανθρωπιστικής θεμελίωσης της εκπαιδευτικής πολιτικής στην αριστοτελική φρόνηση είναι κομβικός, αρκεί να τον σεβαστεί, σε επίπεδο πολιτικής ηγεσίας και των διοικητικών της οργάνων, η ίδια η πολιτεία που τον θεσμοθέτησε (ν. 1304/1982) σε αντικατάσταση του από ιδρύσεως του ελληνικού κράτους αμιγώς ελεγκτικού και αυταρχικού θεσμού του Επιθεωρητή. Ο όρος «Σύμβουλος», άλλωστε, που επέλεξε να χρησιμοποιήσει ο νομοθέτης, ενέχει ισχυρή την έννοια της σκέψης, της διαβούλευσης και 23 Χάιντεγκερ Μάρτιν, (2011), Φαινομενολογικές Ερμηνείες στον Αριστοτέλη, μτφ. Γιώργος Η. Ηλιόπουλος, εισαγωγή-επιμέλεια-σημειώσεις Γκόλφω Μαγγίνη, εκδ. Πατάκη, σσ Volpi Franco, (2007), Das ist das Gewissen! Heidegger interpretiert die Phronesis (Ethica Nicomachea VI,5) στο Martin-Heidegger-Gesellschaft, Heidegger und die Griechen, Band 8, εκδ. Vittorio Klostermann, Frankfurt am Main, σσ

15 15 της απόφασης (βουλή, βουλεύομαι, βούλευσις), η οποία, όπως δείξαμε, είναι συστατικό στοιχείο της φρόνησης. Και ακόμη, ο Σχολικός Σύμβουλος ως θεσμός βρίσκεται κοντά στη φρονησιακή πρακτική φιλοσοφία του Αριστοτέλη, στον βαθμό που αυτός συνδυάζει τη γνώση των καθολικών/γενικών εννοιών της επιστήμης του με τη γνώση των εσχάτων επιμέρους της σχολικής τάξης, από την οποία άλλωστε τάξη και προέρχεται. Ο νομοθέτης πολύ σωστά πρόβλεψε ότι ο Σχολικός Σύμβουλος πρέπει να είναι εκπαιδευτικός που έχει ασκήσει διδακτικά καθήκοντα σε σχολεία της πρωτοβάθμιας ή της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης τουλάχιστον επί δέκα έτη (ν. 3848/2010) κι όχι πανεπιστημιακός, προκρίνοντας έτσι την πείρα της σχολικής τάξης έναντι της πανεπιστημιακής επιστημονικής γνώσης και εμπειρίας. Ο Σχολικός Σύμβουλος λοιπόν δεν θα πρέπει να είναι ιμάντας μονόδρομης ροής καινοτομιών και πολιτικών που σχεδιάζονται «εκεί πάνω» και εφαρμόζονται «εδώ κάτω», ερήμην των διδασκόντων και των μαθητών τους. Το καθηκοντολόγιό του Σχολικού Συμβούλου (ΦΕΚ 1340/2002) προκρίνει αδιαμφισβήτητα ως κύριο τον ρόλο της επιστημονικής και παιδαγωγικής καθοδήγησης και υποστήριξης των εκπαιδευτικών, τη συμμετοχή του στην αξιολόγησή τους, καθώς και στην υποστήριξη της εφαρμογής των εκπαιδευτικών καινοτομιών οι οποίες εισάγονται στην εκπαίδευση. Προβλέπεται, βέβαια, η συμμετοχή του Σχολικού Συμβούλου σε συσκέψεις με εκπαιδευτικούς και στελέχη εκπαίδευσης (Διευθυντές των σχολικών μονάδων, Διευθυντές Εκ/σης, Προϊσταμένους Γραφείων) για την εξέταση γενικότερων εκπαιδευτικών θεμάτων μείζονος σημασίας (άρθρο 10.2α του ν. 1340/2002). Ωστόσο, το 15

16 16 στοιχείο της διαβούλευσης φαίνεται να είναι ιδιαίτερα αδύναμο, όχι ρητά διατυπωμένο ούτε και οριοθετημένο στον παραπάνω νόμο. Στο ελληνικό συγκεντρωτικό εκπαιδευτικό σύστημα περισσότερο φαίνεται να ενδιαφέρει την πολιτεία η μέσω των Σχολικών Συμβούλων άσκηση της πειθούς στη βάση των εκπαιδευτικών για την εφαρμογή των εκάστοτε μεταρρυθμίσεων, παρά η διαβούλευση μαζί τους για τη συνδιαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής. Στη βάση των εκπαιδευτικών, άλλωστε, ούτε έχει εμπεδωθεί κουλτούρα διαβούλευσης, ούτε η εμπειρία τους έχει εκφραστεί με τον συντονισμό και την καθοδήγηση των Σχολικών Συμβούλων, ούτε κι έχει φυσικά αυτή η εμπειρία αξιολογηθεί για τη χάραξη της εκπαιδευτικής πολιτικής. Το αποτέλεσμα είναι η βάση των εκπαιδευτικών να εκφράζεται κυρίως μέσω του συνδικαλιστικού της οργάνου (τοπικές ΕΛΜΕ και ΟΛΜΕ) κι όχι να διαβουλεύεται θεσμικά-υπηρεσιακά και να διατυπώνει προτάσεις μέσω των Σχολικών Συμβούλων στο ΙΕΠ και στο υπεύθυνο για το σχεδιασμό της εκπαιδευτικής πολιτικής ΥΠ.ΕΠ.Θ.. Απουσιάζει λοιπόν η ανατροφοδότηση και η κουλτούρα ορθής διαβούλευσης κατά την εκπαιδευτική διαδικασία σε όλα τα επίπεδα. Κατά συνέπεια, η κύρια αιτία των αδυναμιών στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή των εκπαιδευτικών πολιτικών στην Ελλάδα δεν οφείλεται τόσο σε έλλειμμα τεχνογνωσίας (παρά τη διαπιστωμένη προχειρότητα σε αρκετές περιπτώσεις) όσο σε έλλειμμα φρόνησης, που σε τελευταία ανάλυση αποκαλύπτει έλλειμμα αρετής. 16

17 17 Συμπεράσματα Η αναζωογόνηση του ερωτήματος για το θεμέλιο της εκπαιδευτικής πολιτικής αποτελεί προϋπόθεση για να στοχαστούμε με όρους ηθικοπολιτικούς κι όχι στενά τεχνοκρατικούς και διοικητικούςδιαχειριστικούς την εκπαίδευση που έχουμε ανάγκη σήμερα. Νομιμοποιούμαστε για αυτό το εγχείρημα, γιατί το ζητούμενο είναι ο επαναπροσδιορισμός της αρετής του ενεργού πολίτη στις σύγχρονες δημοκρατικές πολυπολιτισμικές κοινωνίες, σύμφωνα με τον επιδιωκόμενο σκοπό ανάπτυξης της πολιτειότητας, που αναφέρεται σε θεσμικά κείμενα της ελληνικής και της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής πολιτικής. Η αριστοτελική φρόνηση, ελέγχοντας τις δύο αστοχίες των ελληνικών εκπαιδευτικών πολιτικών, το έλλειμμα της διαβούλευσης και την ακύρωση της πείρας των εκπαιδευτικών, μας καλεί να σκεφτούμε πρωταρχικά (δηλαδή θεμελιωδώς ελληνικά) τρόπους, για να ανακτήσει η εκπαίδευση τον ανθρωπιστικό της προσανατολισμό, δίνοντας το προβάδισμα στην (ηθική) πράξη (ορθή διαβούλευση και υπεύθυνη απόφαση) έναντι τεχνοκρατικών διαχειριστικών και διοικητικών πρακτικών. 17

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.) ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 4186 Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις. Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12

Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Προτάσεις Βιβλιογραφίας (ελληνική βιβλιογραφία) Πανελλαδικού Μαθητικού Διαγωνισμού Φιλοσοφίας 2011/12 Οι προτάσεις αυτές σκοπόν έχουν να διευκολύνουν τους καθηγητές στην αναζήτηση υλικού, από το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διευθυντής είναι ο διοικητικός αλλά και ο παιδαγωγικός και επιστημονικός υπεύθυνος στη σχολική μονάδα. Πολυξένη Κ. Μπίστα

Ο Διευθυντής είναι ο διοικητικός αλλά και ο παιδαγωγικός και επιστημονικός υπεύθυνος στη σχολική μονάδα. Πολυξένη Κ. Μπίστα Ο Διευθυντής είναι ο διοικητικός αλλά και ο παιδαγωγικός και επιστημονικός υπεύθυνος στη σχολική μονάδα Πολυξένη Κ. Μπίστα Ο Διευθυντής της Σχολικής Μονάδας «Μην απομονωθείτε. Σταθείτε πλάι σε κάποιον.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Θέμα: «Σχεδιάζεται κατάργηση της Επιμόρφωσης Β Επιπέδου στις Τ.Π.Ε.;»

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Θέμα: «Σχεδιάζεται κατάργηση της Επιμόρφωσης Β Επιπέδου στις Τ.Π.Ε.;» Αθήνα, 19 Σεπτεμβρίου 2014 ΠΡΟΣ: Τον Υπουργό Παιδείας & Θρησκευμάτων ΚΟΙΝ.: Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Δ.Ο.Ε., Ο.Λ.Μ.Ε. Εκπαιδευτικά Δίκτυα Ενημέρωσης:

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΠΑΘΑΡΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Απάντηση ερωτήσεων σχετικά με την οργάνωση των Ερευνητικών Εργασιών στο Γενικό Λύκειο κατά το σχολικό έτος 2012-2013 ΛΑΜΙΑ: ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Αγαπητοί/ες

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Εφαρμογή του θεσμού της Αξιολόγησης του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας κατά το σχολικό έτος 2013-2014 Διαδικασίες»

Θέμα: «Εφαρμογή του θεσμού της Αξιολόγησης του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας κατά το σχολικό έτος 2013-2014 Διαδικασίες» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. & Δ.Ε. Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης»

ΘΕΜΑ: «Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της Σχολικής Μονάδας Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΝΑΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΟΡΘΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών», στις 8 Π.Σ., 3 Π.Στ.Εξ., 2 Π.Στ.Εισ. του Στρ. Στόχου 1 Κωδικός ΟΠΣ-ΕΡΓΟΡΑΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης

Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Ο ρόλος των ΤΠΕ στη δόμηση της Κοινωνίας της Γνώσης Η ένταξη των ΤΠΕ στα πλαίσια των στόχων της εκπαίδευσης για το 2010 Αναπτυξιακή Στρατηγική για την Εκπαίδευση 2007-2013 Ευρωπαϊκές πολιτικές H Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΑΝΑΘΕΜΕΛΙΩΣΗΤΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 2012? Α. Μανιτάκης. Ανοιχτή συζήτηση «Διοικητική μεταρρύθμιση εν μέσω κρίσης» ΕΛΙΑΜΕΠ 28/1/2014

ΗΕΠΑΝΑΘΕΜΕΛΙΩΣΗΤΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 2012? Α. Μανιτάκης. Ανοιχτή συζήτηση «Διοικητική μεταρρύθμιση εν μέσω κρίσης» ΕΛΙΑΜΕΠ 28/1/2014 ΗΕΠΑΝΑΘΕΜΕΛΙΩΣΗΤΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 2012? Α. Μανιτάκης Ανοιχτή συζήτηση «Διοικητική μεταρρύθμιση εν μέσω κρίσης» ΕΛΙΑΜΕΠ 28/1/2014 ΓΙΑ ΕΝΑ ΙΣΧΥΡΟ, ΔΙΚΑΙΟ, ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΟ ΚΑΙ ΑΚΟΜΜΑΤΙΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης

120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης 120 Φιλοσοφίας - Παιδαγωγικής Θεσσαλονίκης Σκοπός Σκοπός αυτού του Τμήματος είναι η ανάδειξη επιστημόνων ικανών να καλύπτουν τις ανάγκες της εκπαίδευσης σε προσωπικό για την διδασκαλία των μαθημάτων της

Διαβάστε περισσότερα

Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση

Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση ΤΑ ΝΕΑ Καθημερινή Διάλογος από το μηδέν για την αξιολόγηση Του Αποστολου Λακασα Από μηδενική βάση ξεκινά πλέον τον διάλογο για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ο υπουργός Παιδείας Γ. Μπαμπινιώτης, βάζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Αγαπητοί εργαζόμενοι στους ΦΔ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της βιοπικοικλότητας ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΒΗΣ Κοινή λογική

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α

Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ Ι Κ Η Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Η Δ Ι Π Λ Ω Μ Α Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 2. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων. Γεώργιος. Παπακωνσταντίνου, Επικ. Καθηγητής, Διοίκησης και Οικονομίας της Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

ΕΡΓΑΣΙΑ 2. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων. Γεώργιος. Παπακωνσταντίνου, Επικ. Καθηγητής, Διοίκησης και Οικονομίας της Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αθηνών. ΕΡΓΑΣΙΑ 2 ΘΕΜΑ Η Επιμορφωτική πολιτική σε επίπεδο εκπαιδευτικής μονάδας: Μύθος ή πραγματικότητα Δ' Κύκλος Σεμιναρίων Υπεύθυνος καθηγητής Γεώργιος. Παπακωνσταντίνου, Επικ. Καθηγητής, Διοίκησης και Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr

ΑΔΑ: ΒΙΦΓ9-ΟΔ1. e-mail:kitsios@epeaek.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΙ ΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Μονάδα Α2 ιεύθυνση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014 Χώρος Διεξαγωγής OTΕAcademy* Δ/νση Πέλικα

Διαβάστε περισσότερα

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου

John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1 John Rawls, Θεωρία της Δικαιοσύνης: από τον καντιανό αντικειμενισμό στην πολιτική του δημόσιου λόγου 1. Πρώτη φάση: Θεωρία της δικαιοσύνης (1971) και καντιανός αντικειμενισμός Η δικαιοσύνη ως ακριβοδικία.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),(

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περίληψη (Abstract),( ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη (Abstract),( στην ελληνική και αγγλική γλώσσα Λέξεις κλειδιά Εισαγωγή Επικρατούσες απόψεις Ορισμοί Η Η επιστημονική υπόθεση Περιγραφή αιτιολόγηση της έρευνας ή εφαρμογής Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου

Σχέδιο Έκθεσης. Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου 1. Σχέδιο Έκθεσης Ετήσιου Προγραμματισμού του Σχολείου Εισαγωγή Ο ετήσιος προγραμματισμός αποτελεί βασική λειτουργία της οργάνωσης και της διοίκησης της σχολικής μονάδας και πραγματοποιείται στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματική Ανάπτυξη Εκπαιδευτικών σε θέματα Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας Ερευνητικές-Πιλοτικές Εφαρμογές ΗΜΕΡΙΔΑ - 6 Φεβρουαρίου 2010 Καλές πρακτικές ενσωμάτωσης των Τεχνολογιών Πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΗΣ Ο.Λ.Μ.Ε. ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ Υ.ΠΟ.ΠΑΙ.Θ. ΜΕ ΘΕΜΑ «ΝΑΙ ΣΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΟΧΙ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΣΧΟΛΕΙΑ»

ΘΕΜΑ: ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΗΣ Ο.Λ.Μ.Ε. ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΚΗ ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ Υ.ΠΟ.ΠΑΙ.Θ. ΜΕ ΘΕΜΑ «ΝΑΙ ΣΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΟΧΙ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» ΑΘΗΝΑ 19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 Α.Π.: 37 ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΣ ΤΗΣ ΟΛΜΕ ΚΟΙΝ.: ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟ.ΠΑΙ.Θ. κ. ΜΠΑΛΤΑ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ Αν. ΥΠΟΥΡΓΟ ΠΟ.ΠΑΙ.Θ. κ. ΚΟΥΡΑΚΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ ΘΕΜΑ: ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΗΣ Ο.Λ.Μ.Ε. ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΚΗ ΗΓΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Προς: Εθνική Συντονίστρια για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών, Δρ. Χριστίνα Παπουτσοπούλου-Διαμαντοπούλου

Προς: Εθνική Συντονίστρια για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών, Δρ. Χριστίνα Παπουτσοπούλου-Διαμαντοπούλου Αθήνα, 28 Αυγούστου 2014 Προς: Εθνική Συντονίστρια για την αντιμετώπιση των ναρκωτικών, Δρ. Χριστίνα Παπουτσοπούλου-Διαμαντοπούλου Αξιότιμη Κα Παπουτσοπούλου-Διαμαντοπούλου, Ευχαριστούμε για την αποστολή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 2013 Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική Διαχείριση) Θέμης Λιακόπουλος Σύμβουλος Επιχειρησιακής Ανάπτυξης OTS. Βασικές Νομοθετικές & Θεσμικές παρεμβάσεις (Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr Αθήνα, 24.03.2015 Αριθ. Πρωτ.:894 Πληροφορίες: Γ. Γιούρντας, Ν. Υφαντόπουλος Τηλ. 210 3314837 e-mail: mail@ipem-doe.gr Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Συμμετοχής στις Επιμορφωτικές Πρωτοβουλίες του ΙΠΕΜ/ΔΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ AΡΙΣΣΤΤΟΤΤΕΕΛΕΕΙ ΙΟ ΠΑΝΕΕΠΙ ΙΣΣΤΤΗΜΙ ΙΟ ΘΕΕΣΣΣΣΑΛΟΝΙ ΙΚΗΣΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ Διευθυντής Εργαστηρίου : Καθηγητής Ηρακλής Ρεράκης

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Α. ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 151

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ «ΚΑΛΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής

Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής Ημερίδα για έτος καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ 9 Δεκεμβρίου 2010 Η αξιοποίηση της EU-SILC ως εργαλείο σχεδιασμού κοινωνικής πολιτικής Δρ. Π. Περιστερά

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» 1.Ερώτηση: Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της κυβερνητικής πλευράς. Εύκολος κοινοβουλευτικός ρόλος; Απάντηση: Ρόλος εξαιρετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΗΣΗ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΗ ΗΘΙΚΗ

Η ΦΡΟΝΗΣΗ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΗΘΙΚΑ ΝΙΚΟΜΑΧΕΙΑ VI ΣΤΕΡΓΙΑΝΗ ΤΖΙΜΠΙΛΗ Επωνυμία εταιρείας Η ΦΡΟΝΗΣΗ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Πολλω το φρονειν ευδαιμονιας πρωτον υπαρχει Σοφοκλής Αντιγόνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (θερινά τμήματα) Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου σε 80-100 λέξεις. Την ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των μαθητών ως αναγκαία

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008

Aθήνα, 17 Σεπτεμβρίου 2008 EΛΛHNIKH ΔHMOKPATIA YΠOYPΓEIO EΘNIKHΣ ΠAIΔEIAΣ & ΘPHΣKEYMATΩN ΠEPIΦEPEIAKH ΔIEYΘYNΣH A /ΘMIAΣ & B ΘMIAΣ EKΠAIΔEYΣHΣ ATTIKHΣ ΓPAΦEIO ΣXOΛIKΩN ΣYMBOYΛΩN B ΔIEYΘYNΣHΣ Δ.E. AΘHNAΣ Γούναρη 60 15343 Aγ. Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΩΝ & ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ TMHMA ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α) Προπτυχιακά 1. Νηπιαγωγικά 2. Δημοτική Εκπαίδευση Β) Μεταπτυχιακά 1. ΜΑ Εκπαιδευτική Ηγεσία 2. ΜΑ Ειδική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα