Διδασκαλία και παιδαγωγική σχέση. H συμβουλευτική των Τριών Ιεραρχών και η Παιδαγωγική του Προσώπου.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διδασκαλία και παιδαγωγική σχέση. H συμβουλευτική των Τριών Ιεραρχών και η Παιδαγωγική του Προσώπου."

Transcript

1 Διδασκαλία και παιδαγωγική σχέση. H συμβουλευτική των Τριών Ιεραρχών και η Παιδαγωγική του Προσώπου. Σοφία Χατζηγεωργιάδου Νηπιαγωγός Ψυχολόγος Υποψ. Διδ. ΤΕΠΑΕ, ΑΠΘ Κωνσταντίνος Σαΐτης Θεολόγος Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής Μsc Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης Περίληψη Στην εργασία αυτή δεν έχουμε άλλο σκοπό, από το να καταδείξουμε τη σχέση μεταξύ των βασικών ψυχοπαιδαγωγικών αρχών των Τριών Ιεραρχών με τις σύγχρονες προσωποκεντρικές παιδαγωγικές θεωρίες. Συγκεκριμένα, αναφερόμαστε σε θέματα που προκάλεσαν το ενδιαφέρον των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας και αποτέλεσαν βασικά σημεία της προσωποκεντρικής παιδαγωγικής θεωρίας. Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο μετουσιώθηκαν οι αρχές, τις οποίες διακήρυξαν οι τρεις Ιεράρχες αιώνες πριν, στη συγκεκριμένη σύγχρονη παιδαγωγική θεωρία. Εισαγωγή Ξεκινώντας την ενασχόλησή μας με το θέμα θα παρουσιάσουμε κάποια βασικά στοιχεία για την προσωποκεντρική παιδαγωγική θεωρία. Βασικός εισηγητής της προσωποκεντρικής θεωρίας στα πλαίσια της ψυχολογίας και συγκεκριμένα της ψυχοθεραπευτικής, ήταν ο C. Rogers ( ). Η συγκεκριμένη θεωρητική προσέγγιση επηρέασε έντονα αφενός την επιστήμη της ψυχολογίας και αφετέρου την παιδαγωγική. Στα ελληνικά παιδαγωγικά δεδομένα, ο Α. Κοσμόπουλος ( ) με την Παιδαγωγική του Προσώπου εκπροσωπεί το παιδαγωγικό ρεύμα το οποίο εστιάζει στο παιδί ως Πρόσωπο. Όπως θα φανεί και στη συνέχεια, η έννοια της παιδαγωγικής του προσώπου οφείλει την ύπαρξή της στη διδασκαλία των Τριών Ιεραρχών (Ζηζιούλας, 1977). Με τη λέξη Πρόσωπο, η οποία πήρε το φιλοσοφικό της νόημα από τους Πατέρες της Εκκλησίας, χαρακτηρίζεται η ψυχολογική οντότητα που παίζει δύο σημαντικούς ρόλους στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Ο πρώτος αφορά στην ανάπτυξη στοιχείων και δυνατοτήτων της προσωπικότητας σε συνδυασμό με την ισορροπημένη κοινωνικότητα. Ο δεύτερος εκφράζει την ψυχολογική δυνατότητα της 263

2 ελεύθερης απόφασης και πράξης και υπονοεί την προσπάθεια αυτοπραγμάτωσης (Κοσμόπουλος, 1990). Εξαιτίας της ευρύτητας του θέματος καθώς και του πλούτου της προσφοράς των Πατέρων της Εκκλησίας στον τομέα αυτό, επιλέξαμε να κινηθούμε αντίστροφα. Αντί λοιπόν, όπως θα ήταν αναμενόμενο, να παρουσιάσουμε τις παιδαγωγικές ιδέες κάθε Ιεράρχη ξεχωριστά, εστιάζουμε σε τρία καίρια ζητήματα, που αποτελούν βασικά δομικά συστατικά της συγκεκριμένης προσωποκεντρικής θεωρίας, και μέσα σε αυτά παραθέτουμε τις αντίστοιχες θέσεις των Μεγάλων Πατέρων. Στο πρώτο κεφάλαιο αναφερόμαστε στη σημασία της δόμησης μιας διαπροσωπικής παιδαγωγικής σχέσης μεταξύ δασκάλου και μαθητή. Αναφερόμαστε στο πώς αυτή επηρεάζει αφενός τον ψυχισμό του παιδιού με τη διαμόρφωση της αυτοαντίληψής του και αφετέρου τη διδακτική πράξη. Στη συνέχεια, αναφερόμαστε στο ρόλο του δασκάλου και στον τρόπο έκφρασής του μέσα στη διαπροσωπική παιδαγωγική σχέση. Τέλος, στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζουμε τις βασικές ψυχολογικές στάσεις και την ποιότητα κατάρτισης που πρέπει να έχει ο κάθε εκπαιδευτικός, ώστε να αντεπεξέλθει με επιτυχία στο παιδαγωγικό έργο του, στα πλαίσια ενός προσωποκεντρικού συστήματος εκπαίδευσης. Η σημασία της παιδαγωγικής διαπροσωπικής σχέσης. Κατά την είσοδό του στο σχολείο, το παιδί έχει διαμορφώσει ένα πλαίσιο αξιών και ένα πρότυπο διαπροσωπικών σχέσεων λόγω των ερεθισμάτων του από την οικογένεια. Μέσα στην σχολική τάξη και με τη στροφή του στο δάσκαλο προσδοκά να αναπτύξει νέες κοινωνικές σχέσεις και κοινωνικά συναισθήματα εμπιστοσύνης, αγάπης, σεβασμού για το δάσκαλο και τους συμμαθητές του, ασφάλειας και πρωτοβουλίας. Σκοπός της αγωγής, σύμφωνα με τους Τρεις Ιεράρχες, είναι η μόρφωση ηθικών πολιτών, τέλειων χριστιανών (Μιχαηλίδης-Νουάρος, 1987). Η έννοια του τέλειου χριστιανού συμπίπτει με την ιδέα του φιλοσόφου, καθώς οι Τρεις Ιεράρχες θεωρούσαν το Χριστιανισμό ως την υπέρτατη και ύψιστη φιλοσοφία (Μωραΐτου, 1962). Η διατύπωση του σκοπού της αγωγής, τον οποίο ο Χρυσόστομος και οι Πατέρες δανείζονται από τον Απόστολο Παύλο, έχει ως εξής: εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου εκτρέφεσθαι τους παίδας 1. Άλλωστε, η ίδια η έννοια της Αγωγής εμπεριέχει μέσα της τόσο την έννοια της καθοδήγησης όσο και τη σημασία της βελτίωσης της συμπεριφοράς, του τρόπου ζωής του εκπαιδευόμενου. 1 Απ. Παύλου, Προς Εφεσίους στ,

3 Από τα πρώτα βήματα της ζωής ενός παιδιού, οι ανθρώπινες σχέσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στη δομή των νοητικών και κοινωνικών του σχημάτων. Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα κοινωνικοποίησής του, καθώς εκεί διδάσκεται ένα νέο πλαίσιο ρόλων. Θα πρέπει να αποκτήσει την ικανότητα να αλληλεπιδρά και να δημιουργεί νέες σχέσεις μέσα σε αυτούς τους ρόλους. Βέβαια, τα άτομα δεν είναι ηθοποιοί που απλώς ενσαρκώνουν τους ρόλους τους. Παρότι για ένα μεγάλο μέρος της ζωής του ο άνθρωπος πρέπει να ανταποκριθεί στον εκάστοτε κοινωνικό του ρόλο, ουσιαστικά κάθε ρόλος διαμορφώνεται ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του ατόμου (Ηargreaves, 1990). Σύμφωνα με τον Parsons (1961), ο ρόλος του μαθητή μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολος για το παιδί, καθώς υπάρχουν βασικές διαφορές ανάμεσα στο ρόλο του γιου/ κόρης και στο ρόλο του μαθητή. Αν και στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης το διδακτικό προσωπικό είναι κυρίως γυναίκες, οι σχέσεις μεταξύ δασκάλας και μαθητή διαφέρουν σημαντικά από αυτές της μητέρας με το παιδί. Εκτός αυτού, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκπαιδευτικής πράξης, που φαινομενικά δείχνει απλή, αν προσπαθήσουμε να τα διερευνήσουμε, φαίνονται εξαιρετικά πολύπλοκα. Η διδασκαλία και η μάθηση είναι έννοιες που αλληλοσυμπληρώνονται. Η μάθηση εκλαμβάνεται πλέον ως κοινωνικό φαινόμενο, καθώς προϋποθέτει συγκεκριμένη κοινωνική πραγματικότητα και μια διαδικασία με την οποία τα παιδιά εξισώνονται με τη διανοητική ζωή του παιδαγωγού ή των ικανότερων συμμαθητών, οι οποίοι εμπλέκονται στην μαθησιακή διαδικασία (Vygotsky, 1978). Η διδασκαλία δεν είναι αυτοδύναμη ενέργεια, αλλά, δραστηριότητα στην οποία συνυπάρχουν τρεις συντελεστές, ο δάσκαλος, ο μαθητής και η ύλη (Φράγκος, 1984). Ως ενεργητικοί παράγοντες στην αγωγή ο δάσκαλος και οι μαθητές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής πράξης, παράγοντας τη μάθηση μέσω μιας παιδαγωγικής επικοινωνίας. Κατά τον Μ. Βασίλειο, η διδασκαλία πρέπει να προκαλεί ευχαρίστηση. Μονάχα όσα διδάσκονται με χάρη και είναι ευχάριστα μένουν για πολύ καιρό στο νου του μαθητή2. Το σχολείο κρίνει το αποτέλεσμα της μορφωτικής του δραστηριότητας μέσω της αξιολόγησης, η οποία συνοδεύει τη μορφωτική διαδικασία (Alberti, 1986). Η αξιολόγηση αποτελεί ένα πρωτόγνωρο γεγονός για το μικρό παιδί που εισέρχεται στους κόλπους του σχολείου. Ταυτόχρονα, αποτελεί υποχρέωση του διδάσκοντα, η οποία, όταν χρησιμοποιηθεί ως μαθησιακό εργαλείο, μπορεί να αποδειχθεί ισχυρό διδακτικό μέσο. Η ψυχοπαιδαγωγική αντιμετωπίζει 2 Βασιλείου του Μεγάλου. Όροι κατά πλάτος, ερώτησις ΙΕ, Ι, Ελληνική Πατρολογία, τομ. 31, σελ. 953, 3, D. 265

4 την αξιολόγηση ως ένα πολύπλοκο μέσο κι όχι ως ένα απλό κριτήριο για την προαγωγή των μαθητών. Ο βασικότερος σκοπός των εξετάσεων είναι να δούμε και να κρίνουμε την ορθότητα των διαδικασιών μάθησης και στο μαθητή και στον καθηγητή (Φράγκος, 1985). Έρευνες καταδεικνύουν ότι η εξέταση βοηθά τη μνημονική συγκράτηση σε μεγαλύτερο βαθμό από την επανάληψη μέσω της μελέτης του υλικού, ακόμα και χωρίς την παροχή ανατροφοδότησης (feedback) (Glover, Spitzer, Mc Daniel, Anderson, Derbish, & Morrisette Wheeler, Ewers, & Buonanno, 2003). Αντίστοιχες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, έδειξαν ότι η επανειλημμένη εξέταση και ανάκληση υπό μελέτη υλικού βελτιώνει την απομνημόνευσή του ακόμα και σε παιδιά προσχολικής ηλικίας (Μπαμπλέκου, Χατζηγεωργιάδου, & Τσιγγίλης, 2008). Η αξιολόγηση μπορεί να ενσωματωθεί στο βραχυπρόθεσμο, αλλά και στο μακροπρόθεσμο προγραμματισμό της διδασκαλίας με τη μορφή της παιδαγωγικής εξέτασης. Με τον τρόπο αυτό ο μαθητής αφενός ενισχύεται στην καθημερινή μαθησιακή του προσπάθεια και αφετέρου παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής του πορείας, ώστε να μπορεί να ενισχυθεί, όταν χρειαστεί. Η αξιολόγηση χρησιμοποιείται, λοιπόν, από το δάσκαλο για να διαπιστωθεί αν επιτεύχθηκε ο διδακτικός στόχος που είχε τεθεί (Alberti, 1986). Ο δάσκαλος είναι απαραίτητο να γνωρίζει ποιοι είναι οι αποδέκτες της διδασκαλίας, τον τρόπο με τον οποίο προετοιμάζονται, πώς πορεύονται μέσα στη διαδρομή που τους προτείνει και με τι αποτελέσματα. Αυτό μπορεί να γίνει, μόνο όταν η διδασκαλία είναι ευέλικτη και παρέχει στους μαθητές την απαραίτητη ελευθερία και πρωτοβουλία στη μάθηση (Κόκκοτας, 1985). Όταν ο δάσκαλος μπορεί να επαναξιολογήσει τα δεδομένα που προκύπτουν από την αλληλεπίδραση των παιδιών και, βάσει των νέων συνθηκών, να αλλάξει το σχεδιασμό που έχει ήδη κάνει και να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση (Helm & Katz, 2002). Η συνθετική αντίληψη της σχολικής τάξης, που στηρίζεται στην παραδοχή ότι η γνώση και η μάθηση αποτελούν ποιοτικές μεταλλάξεις δυναμικής μορφής, μπορεί να μας οδηγήσει στην διαμόρφωση μιας νέας προσέγγισης της γνώσης. Ο δάσκαλος σε μια τέτοια συνθήκη δεν μπορεί παρά να είναι συνεργάτης, εμψυχωτής και βοηθητικός καθοδηγητής. Η αντιπαράθεση διαφορετικών πληροφοριών και εμπειριών και η πορεία μέσα από αυτές τις αντιθέσεις μπορεί να αποδειχθεί μια εξαιρετικά γόνιμη διαδικασία για το παιδί αλλά και για το δάσκαλο. Αυτό που μπορεί να μετατρέψει την αξιολόγηση από ποσοτικό μέτρο σύγκρισης σε διδακτικό μέσο είναι η διαπροσωπική σχέση που αναπτύσσει ο δάσκαλος με τον μαθητή. Αν αυτή η σχέση είναι αληθινή και βασίζεται 266

5 στην εμπιστοσύνη του παιδιού στον διδάσκοντα και αντιστρόφως, προωθεί ουσιαστικά την εκπαιδευτική πράξη. Οι κοινωνικές σχέσεις διαμορφώνουν αφενός την ταυτότητα του ατόμου (ποιος είμαι) και αφετέρου την αυτοεκτίμησή του (ποια είναι η αξία μου). Στα πρώτα χρόνια της μαθητικής του πορείας, το παιδί δεν έχει αποκτήσει ακόμα την ικανότητα να αξιολογεί προσωπικά τις δυνατότητές του για επιτυχία. Για παράδειγμα στην παιδική ηλικία: Το παιδί μιμείται τη συμπεριφορά, τις στάσεις των Σημαντικών Άλλων (γονέων, δασκάλων, συμμαθητών), Το παιδί, καθώς αναπτύσσεται, προσαρμόζει τη συμπεριφορά του, ώστε να γίνεται αποδεκτό από τους κοινωνικούς παράγοντες, Υιοθετεί την γνώμη που έχουν οι Σημαντικοί Άλλοι για τoν εαυτό του (Harter, 1999). Όπως έχει αναφέρει και ο Μ. Βασίλειος, η ψυχή του μικρού παιδιού είναι εύπλαστη και απαλή σαν κερί και εύκολα παίρνει τη μορφή που της δίνουμε 3. Μεταξύ έξι και οκτώ ετών τα παιδιά είναι πιο ανοιχτά στο να δεχτούν τις όποιες αντιλήψεις έχει ο δάσκαλος για τις ικανότητες τους, καθώς η προσωπική τους γνώμη γι αυτές είναι ακόμα ρευστή και ασταθής. Κάθε φορά, λοιπόν, που ένας δάσκαλος κατηγοριοποιεί ένα μαθητή ως "καλό" και "επιτυχημένο" ή "κακό" και "αποτυχημένo" διαμορφώνει μια προφητεία που συνεπάγεται μια αναμενόμενη μελλοντική συμπεριφορά. Δεν φτάνει, λοιπόν, η πρώτη εντύπωση που αποκτά ο δάσκαλος για κάθε μαθητή, ούτε και θα πρέπει να βασίζει την κρίση του σε κάποια τεστ αξιολόγησης. Το σημαντικότερο μέσα στη διδακτική διαδικασία είναι η συνεχής αλληλεπίδραση με καθένα μαθητή ξεχωριστά. Συνήθως με την πρώτη ματιά κατηγοριοποιούμε του άλλους σε αδρές και χρονδροειδείς κατηγορίες, που αρκετά συχνά είναι λανθασμένες. Είναι, λοιπόν, φανερό πως μόνο μέσω της δόμησης μιας βαθιάς και ειλικρινούς διαπροσωπικής σχέσης μεταξύ μαθητή και δασκάλου μπορούν να αποφευχθούν φαινόμενα τέτοιου τύπου, που μπορούν να αποβούν καθοριστικά για την μετέπειτα εξέλιξη του παιδιού στην κοινωνία. Ο ρόλος του δασκάλου στην παιδαγωγική σχέση Όπως προαναφέρθηκε, μέσω της σχολικής αγωγής το παιδί δεν αποκτά μόνο γνώσεις και πληροφορίες για τον κόσμο που το περιβάλλει, αλλά διαμορφώνει και την προσωπικότητά του. Ο βασικός στόχος της αγωγής, λοιπόν, θα έπρεπε να είναι η καθολική ανάπτυξη του παιδιού ως πρόσωπο. 3 Βασιλείου του Μεγάλου. Όροι κατά πλάτος, ερώτησις ΙΕ, Ι, Ελληνική Πατρολογία, τομ. 31, σελ.956, 4, Β. 267

6 Όπως γνωρίζουμε, η λέξη "πρόσωπο" απαντάται συνήθως και με τις τέσσερις έννοιες, δηλαδή, τη φυσική, την ηθική, τη νομική και την ψυχολογική. Οι περισσότεροι ταυτίζουν την έννοια της με την αντίστοιχη είτε του "ατόμου", είτε του "εγώ", είτε του "εαυτού". Ενώ η λέξη πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τους αρχαίους τραγικούς, πήρε το φιλοσοφικό της νόημα από τους Μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι μίλησαν για τον Τριαδικό Θεό και την ταύτιση του "προσώπου" με την "υπόσταση", για την κοινωνία των προσώπων, για τα προσωπικά ενεργήματα κ.ά. (Κοσμόπουλος, 1990). Η έννοια, λοιπόν, της Παιδαγωγικής του Προσώπου "ως έννοια και ως βίωμα είναι γέννημα και θρέμμα της διδασκαλίας των Τριών Ιεραρχών" (Ζηζιούλας, 1977). Η καθολική ανθρωπιστική αγωγή οφείλει να αντιμετωπίζει το μαθητή ως πρόσωπο και όχι ως μονάδα-αριθμό, που μέσω της εκπαίδευσης αναπτύσσει δεξιότητες και γεμίζει γνώσεις, ώστε να επιτύχει μόνο στον επαγγελματικό τομέα (Κοσμόπουλος, 1983). Το πρόσωπο αποτελεί την ψυχολογική οντότητα που παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των βασικών στοιχείων της προσωπικότητας, κυρίως για την ανάπτυξη της δυνατότητας ενοποίησής τους προς την κατάκτηση της μοναδικότητας και ιδιαιτερότητας του καθενός (Κοσμόπουλος, 1990). Αποτελεί τη βάση και τον πυρήνα για την προσωπική ανέλιξη και τέλος την "αυτοπραγμάτωση". Ο Αγ. Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός συμβουλεύει τους παιδαγωγούς να δείχνουν σεβασμό στην προσωπική πνευματική πορεία του καθενός, υποδεικνύοντας ταυτόχρονα τους πολλούς εναλλακτικούς δρόμους της σωτηρίας για τον καθένα, δηλαδή της προσωπικής ολοκλήρωσής του 4. Η αγωγή δεν μπορεί, λοιπόν, να έχει ως σκοπό τη σχηματοποίηση του παιδιού στον κομφορμισμό ενός οικογενειακού, κοινωνικού ή κρατικού περιβάλλοντος, ούτε περιορίζεται να το προσαρμόσει στην αποστολή και στο ρόλο που θα παίξει ως ενήλικας. Το παιδί είναι υποκείμενο ενσωματωμένο μέσα στις συλλογικότητες και διαμορφώνεται από αυτές, όπως και τις διαμορφώνει επενεργώντας σε αυτές. Σύμφωνα με τον Maunier (όπως ανεφέρεται στο Κοσμόπουλος, 1990) η αγωγή έχει ως αποστολή να αφυπνίσει πρόσωπα ικανά να ζήσουν και να στρατευθούν ως πρόσωπα. Βοηθά έτσι το παιδί να αναπτύσσει μια ευέλικτη έννοια του εαυτού και οι εμπειρίες να προσλαμβάνονται σύμφωνα με τις προσωπικές του αξίες (Heider & Hersen, 1999). Ειδικότερα, ο ρόλος του δασκάλου στο μαθησιακό έργο του μαθητή είναι (Κοσμόπουλος, 1983): 4 PG 36,

7 α) Έμμεσος, υποβοηθητικός στην ανάπτυξη και ενίσχυση των ερεθισμάτων ή στη δημιουργία του πλαισίου εκείνου που διευκολύνει τη μαθητική προσπάθεια για μάθηση β) Τεχνικού συμβούλου διευκολυντή γ) Ενήλικου και πιο έμπειρου. Πώς μπορεί όμως να επιτευχθεί μια τέτοιου είδους παιδαγωγική αντιμετώπιση του ρόλου του δασκάλου, ενώ γνωρίζουμε πως η αντιμετώπιση του μαθητή ως αντικειμένου είναι η πιο συνηθισμένη και ταυτόχρονα η λιγότερο ευσυνείδητη μορφή διαπροσωπικών σχέσεων Διακηρύττει o Αγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος σε σχέση με τη στάση του συμβούλου: Αυτός που συμβουλεύει αφήνει τον συμβουλευόμενο να έχει την ελευθερία της επιλογής και την ευθύνη των πράξεών του" 5. Όταν ο μαθητής αντιμετωπίζεται ως εξωτερικό και μετρήσιμο αντικείμενο, η σχέση που δημιουργείται με το δάσκαλο είναι μόνο εξωτερική, επιφανειακή και ρηχή. Μια τέτοιου είδους διαπροσωπική σχέση οδηγεί στην έκπτωση της παιδαγωγικής σχέσης, η οποία από καθαρά ποιοτικό μέγεθος μεταβάλλεται σε ποσοτικό με τα γνωστά αποτελέσματα που αναφέραμε πιο πάνω. Κατά τη φάση της σχολικής περιόδου το παιδί αναπτύσσεται ως πρόσωπο μέσα από την επιτυχή λύση που θα δώσει σε τρεις κυρίως κατηγορίες προβλημάτων. Εκείνων που συνδέονται με την αναγκαιότητα (Κοσμόπουλος, 1983): α) της κοινωνικής συνύπαρξης με τους συνομηλίκους β) της σχέσης εξάρτησης από τον κόσμο των ενηλίκων, των παιδαγωγών γ) της εργασίας. Επομένως, το παιδαγωγικό ενδιαφέρον των διδασκόντων πρέπει να στρέφεται ιδιαιτέρως στη συμπαράσταση προς το παιδί σε αυτά τα σημεία. Σύμφωνα με τον Μέγα Βασίλειο ο παιδαγωγός πρέπει να βρίσκει τον καταλληλότερο τρόπο θεραπείας κάθε πάθους, χωρίς να επιπλήττει με αυθάδεια αλλά να συμβουλεύει και να παιδαγωγεί με πραότητα 6. Γνωρίζοντας, λοιπόν, τις ανάγκες του μαθητή ο δάσκαλος μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμος αρωγός, όταν αντιμετωπίζει το παιδί μέσα από τρεις διαφορετικές προοπτικές: το παιδί που ήταν, το παιδί που είναι, τον ενήλικα που έρχεται. Τα χαρακτηριστικά που έχει αυτή η γνήσια παιδαγωγική διαπροσωπική σχέση βασίζονται στα γενικότερα χαρακτηριστικά που διαθέτει κάθε προσωπική σχέση. Η σύμπνοια, η συμπάθεια και η γνησιότητα, βασικές αρχές για τη συμβουλευτική σχέση, 5 Ιω. Χρυσοστόμου, Περί Παρθενίας 9, 20 και Εις την Γένεσιν ομιλία ΚΓ PG 53, Βασιλείου του Μεγάλου. Όροι κατά πλάτος, ερώτησις ΜΓ 2. PG 31,

8 υπογραμμίζονται σε επιστολή του Αγίου Γρηγορίου του Ναζιανζηνού 7. Χρειάζεται, όπως μας λένε οι Τρεις Ιεράρχες, να αναπτύσσουμε προσωπική σχέση με τους μαθητές μας, για να μπορούμε να αγγίξουμε την καρδιά και το μυαλό τους. Συγκεκριμένα, η παιδαγωγική διαπροσωπική σχέση εκδηλώνεται ως συμπεριφορά θετικής, απροκατάληπτης και ως εκ των προτέρων αναγνώρισης του άλλου. Ο παιδαγωγός πρέπει να γνωρίζει ότι το παιδαγωγικό εγχείρημα είναι από τη φύση του σχετικό και, για να δημιουργήσει σχέσεις προσωπικές με τους μαθητές του, θα πρέπει να είναι δεκτικός και ευέλικτος στην επικοινωνία μαζί τους. Είναι απαραίτητο να έχει πρόθεση και δυνατότητα να ακούει και να παρακολουθεί το πλήθος και την ποικιλία σημασιών των επικοινωνιακών κινήσεων του κάθε μαθητή του (Κοσμόπουλος, 1990). Τέλος, μια διαπροσωπική σχέση πρέπει να εκδηλώνεται ως διάθεση και ικανότητα προσωπικής παρουσίας και έκφρασης του διδάσκοντα προς τους μαθητές. "Ή μη δίδασκε ή δίδασκε δια του παραδείγματος σου", λέει ο Γρηγόριος. "Αλλιώς ό,τι χτίζεις με το δεξί σου χέρι, το γκρεμίζει το αριστερό" (Κακουλές, 1952). Ο δάσκαλος πρέπει να εμπιστεύεται το μαθητή και να είναι διαφανής και αληθινός. Μόνο μέσω της αποδοχής του μαθητή μπορεί να εγκαθιδρυθεί ένα πραγματικό κλίμα ισότιμης αμοιβαιότητας. Η διαπροσωπική σχέση δασκάλου και μαθητή μπορεί να διευκολύνει τη συλλειτουργικότητα και την εξέλιξη του παιδαγωγικού εγχειρήματος. Ο διδασκαλικός ρόλος αλλάζει, ώστε να προσαρμοστεί στα αιτήματα του κάθε μαθητή με το χωριστό ρυθμό ανάπτυξης στην ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία και προσωπικότητα. Αυτό σημαίνει πως όλο το εκπαιδευτικό σύστημα είναι μικρό, ευκίνητο, ελαφρό και εξοπλισμένο για μια εξατομικευμένη αγωγή (Κοσμόπουλος, 1983). Σημαίνει πως ο ελεύθερος διάλογος του δασκάλου με το παιδί, του παιδιού με το δάσκαλο και με τα αντικείμενα μάθησης είναι το κύριο γνώρισμα του εκπαιδευτικού συστήματος. Σημαίνει πως το σχολείο είναι άμεσα ανοιχτό στη ζωή και διευκολύνει τη μάθηση μέσα από τη ζωή. Σημαίνει πως το σχολείο συνεργάζεται με τους γονείς και λαμβάνει υπόψη του το οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο του μαθητή του. Σημαίνει, πάνω απ όλα, πως οι σχέσεις ανάμεσα στους δασκάλους και στους μαθητές είναι αναπτυγμένες, θετικές, παιδαγωγικές. 7 Γρηγορίου Ναζιανζηνού επιστολή Ευδοκίω, 216.1, Ο εντοπισμός του χωρίου και η αντιγραφή του από Thesaurus Linguae Graecae (Ver. D) Saint Gregoire de Nazianze Lettres, Les Belles Lettres, Paris

9 Εκπαιδεύοντας νέους εκπαιδευτικούς Αν ένα εκπαιδευτικό σύστημα διευκολυνθεί από ένα κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, μπορεί να δώσει στην κοινωνία μέλη άξια να ανταποκριθούν στις ανάγκες της κοινωνίας για πρόοδο και ευημερία. Είναι, λοιπόν, φανερό πως δεν υπάρχει εκπαιδευτική μεταρρύθμιση αποτελεσματική, αν δεν ξεκινά από τον εκπαιδευτικό. Για να ανταποκριθεί όμως στο παιδαγωγικό έργο του με επιτυχία, δε μπορεί να είναι μόνο κάτοχος επιστημονικής ειδικότητας χωρίς προηγούμενη παιδαγωγική κατάρτιση. Άλλωστε, σύμφωνα με τον Γρηγόριο το Θεολόγο, ο οποίος έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση για το παιδαγωγικό λειτούργημα, ο ρόλος του δασκάλου είναι μοναδικός: Είναι πράγματι καταπληκτικό το να καθοδηγείς ανθρώπους, είναι τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών 8. Ενώ, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος συμπληρώνει: Δεν υπάρχει άλλη καλλιτεχνική δημιουργία πιο μεγάλη από την αγωγή, γιατί με τι άλλο μπορεί να συγκριθεί η διάπλαση της ψυχής και της διάνοιας ενός ανθρώπου; 9 Πρώτα απ όλα είναι αναγκαίος ο ιδεολογικός εξοπλισμός του εκπαιδευτικού. Για να μπορέσει να πετύχει στην παιδαγωγική των σχέσεων πρέπει ως προϋπόθεση να έχει τα εξής "πιστεύω" (Κοσμόπουλος, 1990, 79): Πίστη στον άνθρωπο και στη φυσική του τάση προς το φυσικό και το υγιές, πίστη στη δημοκρατία που πρέπει να διέπει την κοινωνία και το σχολείο. Πίστη στην κοινωνική πρόοδο, στην ειρήνη, στην εργασία, στην ανθρωπιά, στο παιδί, στη δύναμη και στη δυναμική της ανθρώπινης και της παιδαγωγικής σχέσης Πίστη στον άνθρωπο ως σκοπό και κέντρο του σχολείου και κάθε παιδαγωγικής προσπάθειας Πίστη στην αξία της εμπειρίας, ως μοναδικής παιδευτικής πηγής τόσο για την αγωγή και ανάπτυξη του μαθητή όσο και για τη μαθησιακής εργασίας. Δεύτερο προσόν του εκπαιδευτικού είναι η ικανότητα να αναπτύσσει θετικές στάσεις και καλές σχέσεις με τους μαθητές του. Έχει αποδειχθεί ότι ο πιο αποτελεσματικός παράγοντας για τη μάθηση είναι η αγάπη του μαθητή για το δάσκαλό του. Αυτό υποχρεώνει το δάσκαλο να εμπνεύσει την εκτίμηση και την αγάπη των μαθητών στο πρόσωπό του. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος διακηρύσσει: "Τίποτα δεν βοηθάει περισσότερο τη διδασκαλία όσο η αμοιβαία αγάπη μεταξύ του εκπαιδευτικού και του μαθητή". ("Ουδέν γαρ ούτω προς διδασκαλίαν 8 Λόγος Β Aπολογητικός, PG 35, Χρυσοστόμου Ομιλία ΝΘ εις Ματθ., PG 58,

10 επαγωγόν, ως το φιλείν και φιλείσθαι" 10 ). "Άνευ αυτής μίσους άξιος είναι αυτός", λέει ο Μ. Βασίλειος για τον παιδαγωγό. Η ικανότητα αυτή είναι διδακτή και ασκήσιμη, εάν στηρίζεται σε αναπτυγμένη από πριν κοινωνική συνείδηση και κοινωνικότητα. Άλλωστε η μεθοδολογία που έχει αποδειχθεί ότι αποδίδει περισσότερο είναι αυτή που δίνει περισσότερο βάρος στην απόκτηση εμπειριών και βιωμάτων και αξιοποιεί την πρωτοβουλία του μαθητή. Ο Άγιος Βασίλειος πολύ εύστοχα σημειώνει για τους πνευματικούς οδηγούς ότι δεν είναι εξουσιαστές αλλά σύμβουλοι 11. Η ικανότητα, λοιπόν, που έχει ο εκπαιδευτικός να αντιλαμβάνεται τη σημασία της βιωμένης εμπειρίας μέσα στην τάξη και περισσότερο η ικανότητα που έχει να εκφράζει αυτή την κατανόηση είναι τα σημαντικότερα εφόδια στην εκπαιδευτική πράξη. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος καλεί τους παιδαγωγούς να επινοούν χαριτωμένους τρόπους, ειδικά όταν πρόκειται να συμβουλεύσουν νέους ανθρώπους 12. Ο πνευματικός σύμβουλος, κατά το Μ. Βασίλειο, πρέπει να συμβουλεύει και να παιδαγωγεί με πραότητα. Η τραχύτητα και ο απότομος τρόπος, το έντονο και επιτακτικό ύφος πρέπει να αποφεύγονται, γιατί εξοργίζουν και εξαγριώνουν τον συμβουλευόμενο φέρνοντας το αντίθετο αποτέλεσμα 13. Προοδευτικά τα τελευταία χρόνια μιλούμε και ενδιαφερόμαστε για έννοιες και πρακτικές, όπως αυτή της βιωματικής εμπειρίας και της βιωματικής μάθησης. Έχει αποδειχθεί ότι η συγκεκριμένη μεθοδολογία, που δίνει βάρος στην απόκτηση εμπειριών και βιωμάτων και αξιοποιεί την πρωτοβουλία του μαθητή, αποδίδει περισσότερο (Μπακιρτζής, 2005). Η αποδοχή της ισχύος των νέων ευρημάτων γίνεται σχετικά εύκολα αποδεκτή από τους περισσότερους. Η εφαρμογή τους όμως στην καθημερινή πράξη είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθεί, αν δεν απομακρυνθούν οι προϋπάρχουσες στάσεις και αντιλήψεις. Η ικανότητα, λοιπόν, που έχει ο εκπαιδευτικός να αντιλαμβάνεται τη σημασία της βιωμένης εμπειρίας μέσα στην τάξη και περισσότερο η ικανότητα που έχει να την εκφράζει είναι τα σημαντικότερα εφόδια στην εκπαιδευτική πράξη. Επιπροσθέτως, σημαντική παράμετρος αποτελεί η ανάπτυξη των επαγγελματικών και πρακτικών του ικανοτήτων. Η αξία της προσωποκεντρικής στάσης και συμπεριφοράς φαίνεται στα μορφωτικά της αποτελέσματα. Είναι, λοιπόν, αναγκαίο ο δάσκαλος να εκπαιδευτεί κατά τρόπο που να αποδεικνύεται στο έργο του αποτελεσματικός. Η 10 Ιωάννη Χρυσοστόμου, Εις την επιστολήν προς Τιμόθεον, ομιλία Στ, PG Μ. Βασιλείου, Εις τον Προφήτην Ησαΐα, 1, 57, Ιω. Χρυσοστόμου, Εις Εφεσίους ομιλία Κ, PG Μ. Βασιλείου Όροι κατά πλάτος, PG 31, 888 και

11 κατανόηση και κατάκτηση των βιωματικών μεθόδων δεν μπορεί να γίνει αποκλειστικά με ακαδημαϊκή διδασκαλία, χωρίς το πέρασμα μέσα από την ανάλογη βιωματική εκπαιδευτική εμπειρία. Η βιωματική εκπαίδευση, όπως και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται δευτερευόντως και συμπληρωματικά. Αν πράγματι αυτού του είδους οι διαδικασίες έχουν μια θέση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, η ενημέρωση των εκπαιδευτικών πρέπει να γίνεται συστηματικά και ουσιαστικά και έγκαιρα. Μόνο αν οι εκπαιδευτικοί ζήσουν από κοντά το κλίμα που δημιουργείται στα πλαίσια αυτών των διδακτικών διαδικασιών, θα μπορέσουν να τις αντιμετωπίσουν θετικά και θα επιχειρήσουν να τις εφαρμόσουν συστηματικά (Χρυσαφίδης, 1994). Αυτό δε σημαίνει πως πρέπει να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στην πρακτική του εξάσκηση, αλλά πως, δεν υπάρχει άλλη μάθηση παρά εκείνη που ανακαλύπτει και αξιολογεί ως χρήσιμη ο ίδιος ο αποδέκτης. Πρέπει η εκπαίδευση να είναι σε θέση, ώστε να του μάθει να προγραμματίζει, να επιλέγει και να θέτει στόχους, να ακολουθεί συγκεκριμένο σχέδιο εργασίας, ώστε να έχει αποτέλεσμα στο εκπαιδευτικό του έργο. Άλλωστε ο δάσκαλος είναι ένας "εκγυμναστής", που πρέπει ακατάπαυστα να εφευρίσκει τρόπους και ασκήσεις που θα επιτρέψουν τους μαθητές του να αποκτήσουν και να αναπτύξουν τις δυνάμεις τους στο σύνολο. Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά της επικεντρωμένης στο πρόσωπο του εκπαιδευτικού εκπαίδευσής του, όπως έχουν καταγραφεί από τον Κοσμόπουλο (1990, 81-82), είναι: Να λαμβάνει υπόψη όλες τις συνιστώσες του προσώπου: σωματικές, συναισθηματικές, ψυχοκινητικές, Να αναπτύσσει στον υποψήφιο εκπαιδευτικό την ικανότητα αυτοαποδοχής της πραγματικότητας και των προβλημάτων του, Να αναπτύσσει τη δυνατότητα του να προσέχει και να ακούει τον άλλο το μαθητή του ιδιαίτερα, Να αναδιοργανώνει τις σπουδές των παιδαγωγών κατά τρόπο ώστε να τους αναπτύξει τις ικανότητες του αισθάνεσθαι, κατανοείν και δραν σε συνάρτηση με τις απαιτήσεις των ρόλων τους στον επαγγελματικό χώρο. Να μην αποβλέπει στην οριστική διαμόρφωση του προσώπου. Να δίνει στο πρόσωπο δυνατότητες συνειδητοποίησης και απεμπλοκής από φαντασματικές ή στερεότυπες εικόνες του ρόλου του και του επιτρέπει να παίξει ενεργό ρόλο στο πρόγραμμα της εκπαίδευσής του. 273

12 Τελικά, η προσωποκεντρική κατεύθυνση στην εκπαίδευση του εκπαιδευτικού έχει δύο βασικούς στόχους. Αφενός τον παιδαγωγικό εξοπλισμό του και αφετέρου την επαγγελματική ενδυνάμωσή του για την αντιμετώπιση των δυσκολιών του επαγγέλματος του. Τούτο όμως μπορεί να επιτευχθεί μόνο εφόσον ο ίδιος συνειδητοποιήσει τον εαυτό του, εφόσον δει τις δυνατότητες και τις ελλείψεις του και προσπαθήσει τις τελευταίες να τις αντιμετωπίσει. Αφορά, λοιπόν, γνωστικού αλλά και συναισθηματικού τύπου διεργασίες. Μόνο μέσα από την αίσθηση της ικανότητας μπορεί ο εκπαιδευτικός να πιστοποιήσει την επιτυχία του (Κοσμόπουλος, 1990). Επίλογος Στην εργασία αυτή έγινε μια προσπάθεια να παρουσιαστούν τα βασικά σημεία της Παιδαγωγικής του Προσώπου και πώς αυτή σχετίζεται με τη διδασκαλία των Τριών Ιεραρχών. Όπως καταδείχθηκε, σύμφωνα με την ψυχοπαιδαγωγική των Τριών Ιεραρχών, η άνθιση των διαπροσωπικών σχέσεων ανάμεσα στους μαθητές και στους δασκάλους τους αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη των εκπαιδευτικών στόχων και της μάθησης. Πράγματι, οι Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας έθεσαν τις βάσεις μιας προσωποκεντρικής αντιμετώπισης της διδασκαλίας. Πέρασαν αιώνες μέχρι αυτοί οι θησαυροί της σοφίας να ανακαλυφθούν και πάλι, ώστε να θεωρούνται σήμερα σύγχρονοι, πρωτοποριακοί. Η διαχρονικότητα των λόγων τους κάθε άλλο παρά τυχαία θα μπορούσε να θεωρηθεί. Το σχολείο δεν πρέπει να θεωρείται ένας μικρός σταθμός στη ζωή του ανθρώπου μέχρι την ενηλικίωση του, αλλά ένα σημαντικό κομμάτι της, μια και περνά σ αυτό πολλές ώρες. Όταν η παιδαγωγική σχέση συρρικνώνεται σε διδακτική σχέση και η διαπροσωπική επικοινωνία μεταξύ μαθητών και δασκάλου, που απαιτείται για να πραγματωθεί η παιδαγωγική σχέση, εκλείψει, το σχολείο αποτυγχάνει. Είναι σημαντικό στο σχολείο ο δάσκαλος και οι μαθητές να γνωρίζουν ο ένας τον άλλο. Ο μαθητής πρέπει να πρωταγωνιστεί σε κάθε φάση του φαινομένου της μάθησης, να έχει λόγο σε αυτό που μαθαίνει, να είναι σε θέση να κρίνει γιατί πρέπει να μαθαίνει και να κατανοεί το ρόλο της γνώσης στο σημερινό πολύπλοκο κόσμο. Άλλωστε οι προσωπικές μαθησιακές ανάγκες κάθε μαθητή αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη σχολική απόδοση του και την ευχάριστη προσαρμογή του στο σχολείο. Η ελευθερία δεν είναι απαραίτητη μόνο στην καθημερινή διαβίωση και την έκφραση του ατόμου, αλλά, αποτελεί βασικό στοιχείο και της διαδικασίας της μάθησης. Καμία μάθηση δεν έχει αξία, αν δεν εξασφαλίζεται η ενεργός εμπλοκή του παιδιού σε αυτή και δεν 274

13 παρέχονται ευκαιρίες για την ανάπτυξη της πρωτοβουλίας και της ελεύθερης δραστηριότητας. Είναι θετικό το ότι το σχολείο άρχισε να στρέφεται προς ένα προσωποκεντρικό σύστημα εκπαίδευσης και πραγματοποιούνται δειλάδειλά τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Όχι μόνο είναι εφικτή η εφαρμογή των ψυχοπαιδαγωγικών αρχών Τους, όπως αυτές μετουσιώθηκαν στη σύγχρονη προσωποκεντρική παιδαγωγική θεωρία, αλλά επιβάλλεται όσο ποτέ. Οι βιωματικές μέθοδοι διδασκαλίας διδάσκονται σε όλους τους νέους εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και αποτελούν σημαντική διδακτική προσέγγιση ιδιαίτερα με την καθιέρωση της Ευέλικτης Ζώνης σε Δημοτικά σχολεία και Νηπιαγωγεία. Μέσω της φιλικής ατμόσφαιρας συνεργασίας που δημιουργείται κατά την εφαρμογή βιωματικών πρακτικών στα πλαίσια της τάξης διευκολύνεται η ανάπτυξη πραγματικών διαπροσωπικών σχέσεων ανάμεσα στο δάσκαλο και τους μαθητές του. Άλλωστε, μόνο όταν ο δάσκαλος γνωρίσει τους μαθητές, είναι δυνατό να τους αξιολογήσει με θετική οπτική και σύνεση. Με τον τρόπο αυτό τους καθοδηγεί να γνωρίσουν τον ίδιο τους τον εαυτό και την κοινωνία μέσα στην οποία ζουν και πρόκειται να ζήσουν ως ενήλικες. Γιατί τελικά σκοπός του σχολικού θεσμού δεν είναι μόνο η παροχή γνώσεων, αλλά, και η κοινωνικοποίηση και η ομαλή ένταξη του νέου ανθρώπου στη σύγχρονη κοινωνία και ο καλός εφοδιασμός του για την ανταπόκριση στις απαιτήσεις της. Βιβλιογραφία Alberti, A. (1986). Θέματα διδακτικής. Αθήνα: Gutenberg. Hargreaves, D. H. (1990). Interpersonal relations and education. London & New York: Rutledge & Kegan Paul. Ζηζιούλας, Ι. (1977). Από το προσωπείον εις το Πρόσωπον, Η συμβολή της Πατερικής Θεολογίας εις την έννοιαν του προσώπου. Πατριαρχικόν Ίδρυμα Μελετών, Θεσσαλονίκη. Helm, J. H. & Katz, L. (2002). Μέθοδος Project και Προσχολική Εκπαίδευση. Μικροί Ερευνητές. Αθήνα: Μεταίχμιο. Harter, S. (1999). The construction of the self. A Developmental Perspective. The Guilford Press. New York & London. Ηeider, L. A. & Hersen, M. (1999). Εισαγωγή στην Κλινική Ψυχολογία. (Επιμ. Α. Καλαντζή-Αζίζι & Φ. Αναγνωστόπουλος). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Κακουλές, Φ. (1952). Οι τρεις Ιεράρχες ως παιδαγωγοί. Αθήνα. Κόκκοτας, Π. (1985). Η ελευθερία στην εκπαίδευση. Αθήνα : Γρηγόρη. 275

14 Κοσμόπουλος, A. (1983). Σχεσιοδυναμική παιδαγωγική του προσώπου. Αθήνα: Γρηγόρη. Κοσμόπουλος, Α. (1990). Το σχολείο πέθανε. Ζήτω το σχολείο του προσώπου. Αθήνα: Γρηγόρη. Κοσμόπουλος, Α. (2002). Ψυχολογία και οδηγητική της παιδικής και νεανικής ηλικίας. Αθήνα: Γρηγόρη. Kuhn, M. H. (1964). The reference group reconsidered. Sociological Quarterly, 5, McDaniel, M. A., Anderson, J. L., Derbish, M. H., & Morrisette, N. (2007). Testing the testing effect in the classroom. European Journal of Cognitive Psychology, 19, Μιχαηλίδης - Νουάρος, Α. (1987). Έφηβοι και Παιδεία. Προβληματα της εφηβικής ηλικίας στο παρελθόν και σήμερα. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Μπακιρτζής, Κ. (2005). Βασικές θέσεις για μια παιδαγωγική της βιωματικής εμπειρίας. Αθήνα: Gutenberg. Μπαμπλέκου, Ζ., Χατζηγεωργιάδου, Σ., & Τσιγγίλης, Ν. (2008). Η επίδραση του τρόπου εξέτασης στη μακρόχρονη ανάσυρση πληροφοριών σε παιδιά νηπιαγωγείου. Προφορική ανακοίνωση στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Κλάδου Γνωστικής Ψυχολογίας της ΕΛΨΕ, Θεσσαλονίκη. Μωραΐτου, Δ. (1962). Παιδαγωγικαί ιδέαι των Τριών Ιεραρχών. Εκδ. Πανεπιστημίου Αθηνών Parsons, Τ. (1961). The school class as a social system: some of the functions in American society. In A.H. Halsey, J. Floyd, & C. A. Anderson: Education, Economy and Society, pp Free Press. Roediger, H. L., III & Karpicke, J. D. (2006a). The power of testing memory: Basic research and implications for educational practice. Perspectives on Psychological Science, 1, Φράγκος, Χ. (1984). Ψυχοπαιδαγωγική. Αθήνα : Gutenberg. Χρυσαφίδης, Κ. (1994). Βιωματική και Επικοινωνιακή Διδασκαλία. Η Εισαγωγή της Μεθόδου Project στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Vygotsky, L. (1978). Νους και κοινωνία: Η Ανάπτυξη των Ανώτερων Ψυχολογικών Διαδικασιών. (Επιμ. Εκδ. Σ. Βοσνιάδου, 1997). Αθήνα : Gutenberg. Wheeler, M. A., Ewers, M., & Buonanno, J. F. (2003). Different rates of forgetting following study versus test trials. Memory, 11,

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #9: Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Η παιδαγωγική σχέση: αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ αλληλεπίδραση και επικοινωνία μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Ενότητα 8 η : Η σημασία της ποιότητας της σχέσης εκπαιδευτικού-μαθητή Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

3. Μεθοδολογία διδασκαλίας Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία

3. Μεθοδολογία διδασκαλίας Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας Ενηλίκων Στόχοι Παρουσίασης Πως μαθαίνουν οι ενήλικοι α)τρόποι μάθησης β) Θεωρίες μάθησης Εμπόδια στη μάθηση των ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ

Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο. Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Μια εισαγωγή στην έννοια της βιωματικής μάθησης Θεωρητικό πλαίσιο Κασιμάτη Κατερίνα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΑΣΠΑΙΤΕ Τι εννοούμε με τον όρο «βιωματική μάθηση»; Πρόκειται για έναν εναλλακτικό τρόπο μάθησης,

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ»

1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» 1o ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2006 «ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΥΓΙΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΥΠΡΟΥ» ΕΥΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ Βοηθός ιευθύντρια Σχολείων Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Ειδική Παιδαγωγός Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6ης Περιφέρειας ν. Λάρισας Ενσωμάτωση Κοινωνική ενσωμάτωση, μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης

Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Η συμβολή της ανάλυσης των κοινωνικών αναπαραστάσεων στη βελτίωση των διδακτικών πρακτικών: Το παράδειγμα του ζητήματος της σχολικής μετάβασης Ευθυμία Γουργιώτου Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Περιληπτικά Τα δομικά στοιχεία της διδασκαλίας και βασικά ερωτήματα του διδάσκοντος Διάγραμμα διδασκαλίας Βασικά μοντέλα /

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ

Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών και Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΑΤΖΙΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΜΤΕΕ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ ΕΡΓΩΝ ΤΠΕ Για πρώτη φορά στην ιστορία προετοιμάζουμε τα παιδιά για ένα μέλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Νικολέττα Ιωάννου Λειτουργός Γραφείου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4, Λ ε μ ε σ ό ς Βασικά ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες ανάπτυξης και μάθησης του παιδιού σε σχέση με τη μουσική

Θεωρίες ανάπτυξης και μάθησης του παιδιού σε σχέση με τη μουσική Θεωρίες ανάπτυξης και μάθησης του παιδιού σε σχέση με τη μουσική Κληρονομικότητα ή Περιβάλλον; Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Σύγχρονο εξ αποστάσεως επιμορφωτικό πρόγραμμα Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας

Τμήμα: Σύγχρονο εξ αποστάσεως επιμορφωτικό πρόγραμμα Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Τμήμα: Σύγχρονο εξ αποστάσεως επιμορφωτικό πρόγραμμα Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Τρόπος υλοποίησης: Σύγχρονα Υπεύθυνος:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία

Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ. Κατσούγκρη Αναστασία Ο ΔΙΑΚΡΙΤΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσούγκρη Αναστασία akatsou0708@gmail.com Διαφοροποίηση στη διδασκαλία Προϋπόθεση για την συνεκπαίδευση Η προσαρμογή της διδασκαλίας για να ανταποκριθεί σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική προσέγγιση - Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Πρόληψης και Προαγωγής της στοματικής υγείας στο μαθητικό πληθυσμό

Παιδαγωγική προσέγγιση - Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Πρόληψης και Προαγωγής της στοματικής υγείας στο μαθητικό πληθυσμό Παιδαγωγική προσέγγιση - Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Πρόληψης και Προαγωγής της στοματικής υγείας στο μαθητικό πληθυσμό Ματίνα Στάππα Αναστασία Μιχαηλίδου Γιώργος Μενεγάκης Η προαγωγή της στοματικής

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 3

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Αθήνα, 17 Μαρτίου 2016 ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ «Τέχνη & Εκπαίδευση: Διδακτικές και Παιδαγωγικές προσεγγίσεις στο Σχολείο του 21ου αιώνα» Αθήνα 2, 3 και 4 Οκτωβρίου 2015 Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών. Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών

2 ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών. Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών ο Πειραματικό Γυμνάσιο Αθηνών Αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας 05-6 Ερωτηματολόγια εκπαιδευτικών Οι εκπαιδευτικοί έχουν συμφωνήσει πάνω σ' ένα γενικό πλαίσιο αρχών και εφαρμόζουν τον εσωτερικό κανονισμό

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Επιστημών Υγείας

Σχολή Επιστημών Υγείας ς Σχολή Επιστημών Υγείας Ψυχολογία Σχολή Επιστημών της Υγείας www.nup.ac.cy ΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πτυχίο στην Ψυχολογία BSc in Psychology Περιγραφή Προγράμματος Το πτυχιακό Πρόγραμμα Ψυχολογίας εστιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Τροχιές μάθησης. learning trajectories. Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών. επ. Κωνσταντίνος Π.

Τροχιές μάθησης. learning trajectories. Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών. επ. Κωνσταντίνος Π. Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τροχιές μάθησης learning trajectories Διδάσκων: Κωνσταντίνος Π. Χρήστου επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου τι είναι η τροχιά μάθησης Η μάθηση των μαθηματικών ακολουθεί μία τροχιά

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ / Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στο Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. / ΑΣΠΑΙΤΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β. ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ DEA Ιστορίας ΑΠΘ / Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου

ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου ΚΒ Παγκύπριο Συνέδριο Διευθυντών Δημοτικής Εκπαίδευσης Ο ρόλος του Διευθυντή στη Δημιουργία του Ανθρώπινου και Δημοκρατικού Σχολείου Δρ Μάριος Στυλιανίδης ΕΔΕ, ΥΠΠ 15 Μαΐου 2012 Δομή Παρουσίασης 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία

2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Λευκωσία 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων Σύνδεση με τα προηγούμενα Οι συμμετέχοντες είναι εξ ορισμού ενήλικες. Βρίσκονται σε εξελισσόμενη διεργασία ανάπτυξης, όχι στο ξεκίνημα της διεργασίας.

Διαβάστε περισσότερα

Τι αναμένουμε να πάρουμε;

Τι αναμένουμε να πάρουμε; Φωνάζει, διακόπτει, παίζει στο μάθημα Εφαρμόζοντας τη στρατηγική Eλέγχω και Aποχωρώ σε παιδιά με ήπια και συχνά προβλήματα συμπεριφοράς στην τάξη A Λευκή Κουρέα, Πανεπιστήμιο Κύπρου Έλενα Αγαπίου, Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46).

Η ιστορία της παιδικής συμπεριφοράς γεννιέται από την συνύφανση αυτών των δύο γραμμών (Vygotsky 1930/ 1978, σελ. 46). 1896 1934 2 ξεχωριστές στην καταγωγή τους γραμμές ανάπτυξης: Α) Μία πρωτόγονη, φυσική γραμμή ανάπτυξης,, αυτόνομης εκδίπλωσης των βιολογικών δομών του οργανισμού, και Β) μία πολιτισμική, ανώτερη ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Θεματική Ενότητα 6: Ανθρωπιστικές θεωρίες: Η θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών του Abraham Maslow Θεματική Ενότητα 6 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη θεωρία της ιεραρχίας των αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ

Η ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ 1 Η ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ Καταβάτη Ευανθία του Παναγιώτη Σχολική Σύμβουλος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού Αιτωλ/νίας Ένα από τα βασικά στοιχεία βελτίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ. Χρήστος Ν. Σιγάλας

Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ. Χρήστος Ν. Σιγάλας Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Χρήστος Ν. Σιγάλας Με τον όρο Εκπαιδευτικό Έργο στο πλαίσιο μιας εκπαιδευτικής βαθμίδας νοούμε το σύνολο των ενεργειών και των δραστηριοτήτων δια

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ / ΜΥΤΙΛΗΝΗ Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης / Ε.Π.ΠΑΙ.Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ι. ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Διδάσκων στην ΑΣΠΑΙΤΕ / Παράρτημα Β. Αιγαίου Θεολόγος Καθηγητής στο Πειραματικό ΓΕ. Λ.

Διαβάστε περισσότερα

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και συγχρηματοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ Υποέργο 3: Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία» Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ Ευδοκία Καραβά, Επίκουρη

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων

Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων Αναπτύσσοντας δεξιότητες επικοινωνίας, συνεργασίας και ενσυναίσθησης μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2016-17 ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Π. Κωνσταντινίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Συγκεκριμένα, στο τέλος του μαθήματος, οι φοιτητές αναμένεται να έχουν επιτύχει τα εξής:

Συγκεκριμένα, στο τέλος του μαθήματος, οι φοιτητές αναμένεται να έχουν επιτύχει τα εξής: ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ: ΣΧΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ ΘΕΡΑΠΕΥΟΜΕΝΟΥ» ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΡ. ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΙΩΤΣΙΔΗ ΑΡΧΕΣ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Το

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Παράγοντες χαρακτηριστικά αποτελεσματικού σχολείου Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα