Διδασκαλία και παιδαγωγική σχέση. H συμβουλευτική των Τριών Ιεραρχών και η Παιδαγωγική του Προσώπου.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διδασκαλία και παιδαγωγική σχέση. H συμβουλευτική των Τριών Ιεραρχών και η Παιδαγωγική του Προσώπου."

Transcript

1 Διδασκαλία και παιδαγωγική σχέση. H συμβουλευτική των Τριών Ιεραρχών και η Παιδαγωγική του Προσώπου. Σοφία Χατζηγεωργιάδου Νηπιαγωγός Ψυχολόγος Υποψ. Διδ. ΤΕΠΑΕ, ΑΠΘ Κωνσταντίνος Σαΐτης Θεολόγος Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής Μsc Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης Περίληψη Στην εργασία αυτή δεν έχουμε άλλο σκοπό, από το να καταδείξουμε τη σχέση μεταξύ των βασικών ψυχοπαιδαγωγικών αρχών των Τριών Ιεραρχών με τις σύγχρονες προσωποκεντρικές παιδαγωγικές θεωρίες. Συγκεκριμένα, αναφερόμαστε σε θέματα που προκάλεσαν το ενδιαφέρον των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας και αποτέλεσαν βασικά σημεία της προσωποκεντρικής παιδαγωγικής θεωρίας. Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο μετουσιώθηκαν οι αρχές, τις οποίες διακήρυξαν οι τρεις Ιεράρχες αιώνες πριν, στη συγκεκριμένη σύγχρονη παιδαγωγική θεωρία. Εισαγωγή Ξεκινώντας την ενασχόλησή μας με το θέμα θα παρουσιάσουμε κάποια βασικά στοιχεία για την προσωποκεντρική παιδαγωγική θεωρία. Βασικός εισηγητής της προσωποκεντρικής θεωρίας στα πλαίσια της ψυχολογίας και συγκεκριμένα της ψυχοθεραπευτικής, ήταν ο C. Rogers ( ). Η συγκεκριμένη θεωρητική προσέγγιση επηρέασε έντονα αφενός την επιστήμη της ψυχολογίας και αφετέρου την παιδαγωγική. Στα ελληνικά παιδαγωγικά δεδομένα, ο Α. Κοσμόπουλος ( ) με την Παιδαγωγική του Προσώπου εκπροσωπεί το παιδαγωγικό ρεύμα το οποίο εστιάζει στο παιδί ως Πρόσωπο. Όπως θα φανεί και στη συνέχεια, η έννοια της παιδαγωγικής του προσώπου οφείλει την ύπαρξή της στη διδασκαλία των Τριών Ιεραρχών (Ζηζιούλας, 1977). Με τη λέξη Πρόσωπο, η οποία πήρε το φιλοσοφικό της νόημα από τους Πατέρες της Εκκλησίας, χαρακτηρίζεται η ψυχολογική οντότητα που παίζει δύο σημαντικούς ρόλους στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Ο πρώτος αφορά στην ανάπτυξη στοιχείων και δυνατοτήτων της προσωπικότητας σε συνδυασμό με την ισορροπημένη κοινωνικότητα. Ο δεύτερος εκφράζει την ψυχολογική δυνατότητα της 263

2 ελεύθερης απόφασης και πράξης και υπονοεί την προσπάθεια αυτοπραγμάτωσης (Κοσμόπουλος, 1990). Εξαιτίας της ευρύτητας του θέματος καθώς και του πλούτου της προσφοράς των Πατέρων της Εκκλησίας στον τομέα αυτό, επιλέξαμε να κινηθούμε αντίστροφα. Αντί λοιπόν, όπως θα ήταν αναμενόμενο, να παρουσιάσουμε τις παιδαγωγικές ιδέες κάθε Ιεράρχη ξεχωριστά, εστιάζουμε σε τρία καίρια ζητήματα, που αποτελούν βασικά δομικά συστατικά της συγκεκριμένης προσωποκεντρικής θεωρίας, και μέσα σε αυτά παραθέτουμε τις αντίστοιχες θέσεις των Μεγάλων Πατέρων. Στο πρώτο κεφάλαιο αναφερόμαστε στη σημασία της δόμησης μιας διαπροσωπικής παιδαγωγικής σχέσης μεταξύ δασκάλου και μαθητή. Αναφερόμαστε στο πώς αυτή επηρεάζει αφενός τον ψυχισμό του παιδιού με τη διαμόρφωση της αυτοαντίληψής του και αφετέρου τη διδακτική πράξη. Στη συνέχεια, αναφερόμαστε στο ρόλο του δασκάλου και στον τρόπο έκφρασής του μέσα στη διαπροσωπική παιδαγωγική σχέση. Τέλος, στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζουμε τις βασικές ψυχολογικές στάσεις και την ποιότητα κατάρτισης που πρέπει να έχει ο κάθε εκπαιδευτικός, ώστε να αντεπεξέλθει με επιτυχία στο παιδαγωγικό έργο του, στα πλαίσια ενός προσωποκεντρικού συστήματος εκπαίδευσης. Η σημασία της παιδαγωγικής διαπροσωπικής σχέσης. Κατά την είσοδό του στο σχολείο, το παιδί έχει διαμορφώσει ένα πλαίσιο αξιών και ένα πρότυπο διαπροσωπικών σχέσεων λόγω των ερεθισμάτων του από την οικογένεια. Μέσα στην σχολική τάξη και με τη στροφή του στο δάσκαλο προσδοκά να αναπτύξει νέες κοινωνικές σχέσεις και κοινωνικά συναισθήματα εμπιστοσύνης, αγάπης, σεβασμού για το δάσκαλο και τους συμμαθητές του, ασφάλειας και πρωτοβουλίας. Σκοπός της αγωγής, σύμφωνα με τους Τρεις Ιεράρχες, είναι η μόρφωση ηθικών πολιτών, τέλειων χριστιανών (Μιχαηλίδης-Νουάρος, 1987). Η έννοια του τέλειου χριστιανού συμπίπτει με την ιδέα του φιλοσόφου, καθώς οι Τρεις Ιεράρχες θεωρούσαν το Χριστιανισμό ως την υπέρτατη και ύψιστη φιλοσοφία (Μωραΐτου, 1962). Η διατύπωση του σκοπού της αγωγής, τον οποίο ο Χρυσόστομος και οι Πατέρες δανείζονται από τον Απόστολο Παύλο, έχει ως εξής: εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου εκτρέφεσθαι τους παίδας 1. Άλλωστε, η ίδια η έννοια της Αγωγής εμπεριέχει μέσα της τόσο την έννοια της καθοδήγησης όσο και τη σημασία της βελτίωσης της συμπεριφοράς, του τρόπου ζωής του εκπαιδευόμενου. 1 Απ. Παύλου, Προς Εφεσίους στ,

3 Από τα πρώτα βήματα της ζωής ενός παιδιού, οι ανθρώπινες σχέσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στη δομή των νοητικών και κοινωνικών του σχημάτων. Η είσοδος του παιδιού στο σχολείο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα κοινωνικοποίησής του, καθώς εκεί διδάσκεται ένα νέο πλαίσιο ρόλων. Θα πρέπει να αποκτήσει την ικανότητα να αλληλεπιδρά και να δημιουργεί νέες σχέσεις μέσα σε αυτούς τους ρόλους. Βέβαια, τα άτομα δεν είναι ηθοποιοί που απλώς ενσαρκώνουν τους ρόλους τους. Παρότι για ένα μεγάλο μέρος της ζωής του ο άνθρωπος πρέπει να ανταποκριθεί στον εκάστοτε κοινωνικό του ρόλο, ουσιαστικά κάθε ρόλος διαμορφώνεται ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του ατόμου (Ηargreaves, 1990). Σύμφωνα με τον Parsons (1961), ο ρόλος του μαθητή μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολος για το παιδί, καθώς υπάρχουν βασικές διαφορές ανάμεσα στο ρόλο του γιου/ κόρης και στο ρόλο του μαθητή. Αν και στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης το διδακτικό προσωπικό είναι κυρίως γυναίκες, οι σχέσεις μεταξύ δασκάλας και μαθητή διαφέρουν σημαντικά από αυτές της μητέρας με το παιδί. Εκτός αυτού, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκπαιδευτικής πράξης, που φαινομενικά δείχνει απλή, αν προσπαθήσουμε να τα διερευνήσουμε, φαίνονται εξαιρετικά πολύπλοκα. Η διδασκαλία και η μάθηση είναι έννοιες που αλληλοσυμπληρώνονται. Η μάθηση εκλαμβάνεται πλέον ως κοινωνικό φαινόμενο, καθώς προϋποθέτει συγκεκριμένη κοινωνική πραγματικότητα και μια διαδικασία με την οποία τα παιδιά εξισώνονται με τη διανοητική ζωή του παιδαγωγού ή των ικανότερων συμμαθητών, οι οποίοι εμπλέκονται στην μαθησιακή διαδικασία (Vygotsky, 1978). Η διδασκαλία δεν είναι αυτοδύναμη ενέργεια, αλλά, δραστηριότητα στην οποία συνυπάρχουν τρεις συντελεστές, ο δάσκαλος, ο μαθητής και η ύλη (Φράγκος, 1984). Ως ενεργητικοί παράγοντες στην αγωγή ο δάσκαλος και οι μαθητές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής πράξης, παράγοντας τη μάθηση μέσω μιας παιδαγωγικής επικοινωνίας. Κατά τον Μ. Βασίλειο, η διδασκαλία πρέπει να προκαλεί ευχαρίστηση. Μονάχα όσα διδάσκονται με χάρη και είναι ευχάριστα μένουν για πολύ καιρό στο νου του μαθητή2. Το σχολείο κρίνει το αποτέλεσμα της μορφωτικής του δραστηριότητας μέσω της αξιολόγησης, η οποία συνοδεύει τη μορφωτική διαδικασία (Alberti, 1986). Η αξιολόγηση αποτελεί ένα πρωτόγνωρο γεγονός για το μικρό παιδί που εισέρχεται στους κόλπους του σχολείου. Ταυτόχρονα, αποτελεί υποχρέωση του διδάσκοντα, η οποία, όταν χρησιμοποιηθεί ως μαθησιακό εργαλείο, μπορεί να αποδειχθεί ισχυρό διδακτικό μέσο. Η ψυχοπαιδαγωγική αντιμετωπίζει 2 Βασιλείου του Μεγάλου. Όροι κατά πλάτος, ερώτησις ΙΕ, Ι, Ελληνική Πατρολογία, τομ. 31, σελ. 953, 3, D. 265

4 την αξιολόγηση ως ένα πολύπλοκο μέσο κι όχι ως ένα απλό κριτήριο για την προαγωγή των μαθητών. Ο βασικότερος σκοπός των εξετάσεων είναι να δούμε και να κρίνουμε την ορθότητα των διαδικασιών μάθησης και στο μαθητή και στον καθηγητή (Φράγκος, 1985). Έρευνες καταδεικνύουν ότι η εξέταση βοηθά τη μνημονική συγκράτηση σε μεγαλύτερο βαθμό από την επανάληψη μέσω της μελέτης του υλικού, ακόμα και χωρίς την παροχή ανατροφοδότησης (feedback) (Glover, Spitzer, Mc Daniel, Anderson, Derbish, & Morrisette Wheeler, Ewers, & Buonanno, 2003). Αντίστοιχες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, έδειξαν ότι η επανειλημμένη εξέταση και ανάκληση υπό μελέτη υλικού βελτιώνει την απομνημόνευσή του ακόμα και σε παιδιά προσχολικής ηλικίας (Μπαμπλέκου, Χατζηγεωργιάδου, & Τσιγγίλης, 2008). Η αξιολόγηση μπορεί να ενσωματωθεί στο βραχυπρόθεσμο, αλλά και στο μακροπρόθεσμο προγραμματισμό της διδασκαλίας με τη μορφή της παιδαγωγικής εξέτασης. Με τον τρόπο αυτό ο μαθητής αφενός ενισχύεται στην καθημερινή μαθησιακή του προσπάθεια και αφετέρου παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής του πορείας, ώστε να μπορεί να ενισχυθεί, όταν χρειαστεί. Η αξιολόγηση χρησιμοποιείται, λοιπόν, από το δάσκαλο για να διαπιστωθεί αν επιτεύχθηκε ο διδακτικός στόχος που είχε τεθεί (Alberti, 1986). Ο δάσκαλος είναι απαραίτητο να γνωρίζει ποιοι είναι οι αποδέκτες της διδασκαλίας, τον τρόπο με τον οποίο προετοιμάζονται, πώς πορεύονται μέσα στη διαδρομή που τους προτείνει και με τι αποτελέσματα. Αυτό μπορεί να γίνει, μόνο όταν η διδασκαλία είναι ευέλικτη και παρέχει στους μαθητές την απαραίτητη ελευθερία και πρωτοβουλία στη μάθηση (Κόκκοτας, 1985). Όταν ο δάσκαλος μπορεί να επαναξιολογήσει τα δεδομένα που προκύπτουν από την αλληλεπίδραση των παιδιών και, βάσει των νέων συνθηκών, να αλλάξει το σχεδιασμό που έχει ήδη κάνει και να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση (Helm & Katz, 2002). Η συνθετική αντίληψη της σχολικής τάξης, που στηρίζεται στην παραδοχή ότι η γνώση και η μάθηση αποτελούν ποιοτικές μεταλλάξεις δυναμικής μορφής, μπορεί να μας οδηγήσει στην διαμόρφωση μιας νέας προσέγγισης της γνώσης. Ο δάσκαλος σε μια τέτοια συνθήκη δεν μπορεί παρά να είναι συνεργάτης, εμψυχωτής και βοηθητικός καθοδηγητής. Η αντιπαράθεση διαφορετικών πληροφοριών και εμπειριών και η πορεία μέσα από αυτές τις αντιθέσεις μπορεί να αποδειχθεί μια εξαιρετικά γόνιμη διαδικασία για το παιδί αλλά και για το δάσκαλο. Αυτό που μπορεί να μετατρέψει την αξιολόγηση από ποσοτικό μέτρο σύγκρισης σε διδακτικό μέσο είναι η διαπροσωπική σχέση που αναπτύσσει ο δάσκαλος με τον μαθητή. Αν αυτή η σχέση είναι αληθινή και βασίζεται 266

5 στην εμπιστοσύνη του παιδιού στον διδάσκοντα και αντιστρόφως, προωθεί ουσιαστικά την εκπαιδευτική πράξη. Οι κοινωνικές σχέσεις διαμορφώνουν αφενός την ταυτότητα του ατόμου (ποιος είμαι) και αφετέρου την αυτοεκτίμησή του (ποια είναι η αξία μου). Στα πρώτα χρόνια της μαθητικής του πορείας, το παιδί δεν έχει αποκτήσει ακόμα την ικανότητα να αξιολογεί προσωπικά τις δυνατότητές του για επιτυχία. Για παράδειγμα στην παιδική ηλικία: Το παιδί μιμείται τη συμπεριφορά, τις στάσεις των Σημαντικών Άλλων (γονέων, δασκάλων, συμμαθητών), Το παιδί, καθώς αναπτύσσεται, προσαρμόζει τη συμπεριφορά του, ώστε να γίνεται αποδεκτό από τους κοινωνικούς παράγοντες, Υιοθετεί την γνώμη που έχουν οι Σημαντικοί Άλλοι για τoν εαυτό του (Harter, 1999). Όπως έχει αναφέρει και ο Μ. Βασίλειος, η ψυχή του μικρού παιδιού είναι εύπλαστη και απαλή σαν κερί και εύκολα παίρνει τη μορφή που της δίνουμε 3. Μεταξύ έξι και οκτώ ετών τα παιδιά είναι πιο ανοιχτά στο να δεχτούν τις όποιες αντιλήψεις έχει ο δάσκαλος για τις ικανότητες τους, καθώς η προσωπική τους γνώμη γι αυτές είναι ακόμα ρευστή και ασταθής. Κάθε φορά, λοιπόν, που ένας δάσκαλος κατηγοριοποιεί ένα μαθητή ως "καλό" και "επιτυχημένο" ή "κακό" και "αποτυχημένo" διαμορφώνει μια προφητεία που συνεπάγεται μια αναμενόμενη μελλοντική συμπεριφορά. Δεν φτάνει, λοιπόν, η πρώτη εντύπωση που αποκτά ο δάσκαλος για κάθε μαθητή, ούτε και θα πρέπει να βασίζει την κρίση του σε κάποια τεστ αξιολόγησης. Το σημαντικότερο μέσα στη διδακτική διαδικασία είναι η συνεχής αλληλεπίδραση με καθένα μαθητή ξεχωριστά. Συνήθως με την πρώτη ματιά κατηγοριοποιούμε του άλλους σε αδρές και χρονδροειδείς κατηγορίες, που αρκετά συχνά είναι λανθασμένες. Είναι, λοιπόν, φανερό πως μόνο μέσω της δόμησης μιας βαθιάς και ειλικρινούς διαπροσωπικής σχέσης μεταξύ μαθητή και δασκάλου μπορούν να αποφευχθούν φαινόμενα τέτοιου τύπου, που μπορούν να αποβούν καθοριστικά για την μετέπειτα εξέλιξη του παιδιού στην κοινωνία. Ο ρόλος του δασκάλου στην παιδαγωγική σχέση Όπως προαναφέρθηκε, μέσω της σχολικής αγωγής το παιδί δεν αποκτά μόνο γνώσεις και πληροφορίες για τον κόσμο που το περιβάλλει, αλλά διαμορφώνει και την προσωπικότητά του. Ο βασικός στόχος της αγωγής, λοιπόν, θα έπρεπε να είναι η καθολική ανάπτυξη του παιδιού ως πρόσωπο. 3 Βασιλείου του Μεγάλου. Όροι κατά πλάτος, ερώτησις ΙΕ, Ι, Ελληνική Πατρολογία, τομ. 31, σελ.956, 4, Β. 267

6 Όπως γνωρίζουμε, η λέξη "πρόσωπο" απαντάται συνήθως και με τις τέσσερις έννοιες, δηλαδή, τη φυσική, την ηθική, τη νομική και την ψυχολογική. Οι περισσότεροι ταυτίζουν την έννοια της με την αντίστοιχη είτε του "ατόμου", είτε του "εγώ", είτε του "εαυτού". Ενώ η λέξη πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τους αρχαίους τραγικούς, πήρε το φιλοσοφικό της νόημα από τους Μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας, οι οποίοι μίλησαν για τον Τριαδικό Θεό και την ταύτιση του "προσώπου" με την "υπόσταση", για την κοινωνία των προσώπων, για τα προσωπικά ενεργήματα κ.ά. (Κοσμόπουλος, 1990). Η έννοια, λοιπόν, της Παιδαγωγικής του Προσώπου "ως έννοια και ως βίωμα είναι γέννημα και θρέμμα της διδασκαλίας των Τριών Ιεραρχών" (Ζηζιούλας, 1977). Η καθολική ανθρωπιστική αγωγή οφείλει να αντιμετωπίζει το μαθητή ως πρόσωπο και όχι ως μονάδα-αριθμό, που μέσω της εκπαίδευσης αναπτύσσει δεξιότητες και γεμίζει γνώσεις, ώστε να επιτύχει μόνο στον επαγγελματικό τομέα (Κοσμόπουλος, 1983). Το πρόσωπο αποτελεί την ψυχολογική οντότητα που παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των βασικών στοιχείων της προσωπικότητας, κυρίως για την ανάπτυξη της δυνατότητας ενοποίησής τους προς την κατάκτηση της μοναδικότητας και ιδιαιτερότητας του καθενός (Κοσμόπουλος, 1990). Αποτελεί τη βάση και τον πυρήνα για την προσωπική ανέλιξη και τέλος την "αυτοπραγμάτωση". Ο Αγ. Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός συμβουλεύει τους παιδαγωγούς να δείχνουν σεβασμό στην προσωπική πνευματική πορεία του καθενός, υποδεικνύοντας ταυτόχρονα τους πολλούς εναλλακτικούς δρόμους της σωτηρίας για τον καθένα, δηλαδή της προσωπικής ολοκλήρωσής του 4. Η αγωγή δεν μπορεί, λοιπόν, να έχει ως σκοπό τη σχηματοποίηση του παιδιού στον κομφορμισμό ενός οικογενειακού, κοινωνικού ή κρατικού περιβάλλοντος, ούτε περιορίζεται να το προσαρμόσει στην αποστολή και στο ρόλο που θα παίξει ως ενήλικας. Το παιδί είναι υποκείμενο ενσωματωμένο μέσα στις συλλογικότητες και διαμορφώνεται από αυτές, όπως και τις διαμορφώνει επενεργώντας σε αυτές. Σύμφωνα με τον Maunier (όπως ανεφέρεται στο Κοσμόπουλος, 1990) η αγωγή έχει ως αποστολή να αφυπνίσει πρόσωπα ικανά να ζήσουν και να στρατευθούν ως πρόσωπα. Βοηθά έτσι το παιδί να αναπτύσσει μια ευέλικτη έννοια του εαυτού και οι εμπειρίες να προσλαμβάνονται σύμφωνα με τις προσωπικές του αξίες (Heider & Hersen, 1999). Ειδικότερα, ο ρόλος του δασκάλου στο μαθησιακό έργο του μαθητή είναι (Κοσμόπουλος, 1983): 4 PG 36,

7 α) Έμμεσος, υποβοηθητικός στην ανάπτυξη και ενίσχυση των ερεθισμάτων ή στη δημιουργία του πλαισίου εκείνου που διευκολύνει τη μαθητική προσπάθεια για μάθηση β) Τεχνικού συμβούλου διευκολυντή γ) Ενήλικου και πιο έμπειρου. Πώς μπορεί όμως να επιτευχθεί μια τέτοιου είδους παιδαγωγική αντιμετώπιση του ρόλου του δασκάλου, ενώ γνωρίζουμε πως η αντιμετώπιση του μαθητή ως αντικειμένου είναι η πιο συνηθισμένη και ταυτόχρονα η λιγότερο ευσυνείδητη μορφή διαπροσωπικών σχέσεων Διακηρύττει o Αγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος σε σχέση με τη στάση του συμβούλου: Αυτός που συμβουλεύει αφήνει τον συμβουλευόμενο να έχει την ελευθερία της επιλογής και την ευθύνη των πράξεών του" 5. Όταν ο μαθητής αντιμετωπίζεται ως εξωτερικό και μετρήσιμο αντικείμενο, η σχέση που δημιουργείται με το δάσκαλο είναι μόνο εξωτερική, επιφανειακή και ρηχή. Μια τέτοιου είδους διαπροσωπική σχέση οδηγεί στην έκπτωση της παιδαγωγικής σχέσης, η οποία από καθαρά ποιοτικό μέγεθος μεταβάλλεται σε ποσοτικό με τα γνωστά αποτελέσματα που αναφέραμε πιο πάνω. Κατά τη φάση της σχολικής περιόδου το παιδί αναπτύσσεται ως πρόσωπο μέσα από την επιτυχή λύση που θα δώσει σε τρεις κυρίως κατηγορίες προβλημάτων. Εκείνων που συνδέονται με την αναγκαιότητα (Κοσμόπουλος, 1983): α) της κοινωνικής συνύπαρξης με τους συνομηλίκους β) της σχέσης εξάρτησης από τον κόσμο των ενηλίκων, των παιδαγωγών γ) της εργασίας. Επομένως, το παιδαγωγικό ενδιαφέρον των διδασκόντων πρέπει να στρέφεται ιδιαιτέρως στη συμπαράσταση προς το παιδί σε αυτά τα σημεία. Σύμφωνα με τον Μέγα Βασίλειο ο παιδαγωγός πρέπει να βρίσκει τον καταλληλότερο τρόπο θεραπείας κάθε πάθους, χωρίς να επιπλήττει με αυθάδεια αλλά να συμβουλεύει και να παιδαγωγεί με πραότητα 6. Γνωρίζοντας, λοιπόν, τις ανάγκες του μαθητή ο δάσκαλος μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμος αρωγός, όταν αντιμετωπίζει το παιδί μέσα από τρεις διαφορετικές προοπτικές: το παιδί που ήταν, το παιδί που είναι, τον ενήλικα που έρχεται. Τα χαρακτηριστικά που έχει αυτή η γνήσια παιδαγωγική διαπροσωπική σχέση βασίζονται στα γενικότερα χαρακτηριστικά που διαθέτει κάθε προσωπική σχέση. Η σύμπνοια, η συμπάθεια και η γνησιότητα, βασικές αρχές για τη συμβουλευτική σχέση, 5 Ιω. Χρυσοστόμου, Περί Παρθενίας 9, 20 και Εις την Γένεσιν ομιλία ΚΓ PG 53, Βασιλείου του Μεγάλου. Όροι κατά πλάτος, ερώτησις ΜΓ 2. PG 31,

8 υπογραμμίζονται σε επιστολή του Αγίου Γρηγορίου του Ναζιανζηνού 7. Χρειάζεται, όπως μας λένε οι Τρεις Ιεράρχες, να αναπτύσσουμε προσωπική σχέση με τους μαθητές μας, για να μπορούμε να αγγίξουμε την καρδιά και το μυαλό τους. Συγκεκριμένα, η παιδαγωγική διαπροσωπική σχέση εκδηλώνεται ως συμπεριφορά θετικής, απροκατάληπτης και ως εκ των προτέρων αναγνώρισης του άλλου. Ο παιδαγωγός πρέπει να γνωρίζει ότι το παιδαγωγικό εγχείρημα είναι από τη φύση του σχετικό και, για να δημιουργήσει σχέσεις προσωπικές με τους μαθητές του, θα πρέπει να είναι δεκτικός και ευέλικτος στην επικοινωνία μαζί τους. Είναι απαραίτητο να έχει πρόθεση και δυνατότητα να ακούει και να παρακολουθεί το πλήθος και την ποικιλία σημασιών των επικοινωνιακών κινήσεων του κάθε μαθητή του (Κοσμόπουλος, 1990). Τέλος, μια διαπροσωπική σχέση πρέπει να εκδηλώνεται ως διάθεση και ικανότητα προσωπικής παρουσίας και έκφρασης του διδάσκοντα προς τους μαθητές. "Ή μη δίδασκε ή δίδασκε δια του παραδείγματος σου", λέει ο Γρηγόριος. "Αλλιώς ό,τι χτίζεις με το δεξί σου χέρι, το γκρεμίζει το αριστερό" (Κακουλές, 1952). Ο δάσκαλος πρέπει να εμπιστεύεται το μαθητή και να είναι διαφανής και αληθινός. Μόνο μέσω της αποδοχής του μαθητή μπορεί να εγκαθιδρυθεί ένα πραγματικό κλίμα ισότιμης αμοιβαιότητας. Η διαπροσωπική σχέση δασκάλου και μαθητή μπορεί να διευκολύνει τη συλλειτουργικότητα και την εξέλιξη του παιδαγωγικού εγχειρήματος. Ο διδασκαλικός ρόλος αλλάζει, ώστε να προσαρμοστεί στα αιτήματα του κάθε μαθητή με το χωριστό ρυθμό ανάπτυξης στην ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασία και προσωπικότητα. Αυτό σημαίνει πως όλο το εκπαιδευτικό σύστημα είναι μικρό, ευκίνητο, ελαφρό και εξοπλισμένο για μια εξατομικευμένη αγωγή (Κοσμόπουλος, 1983). Σημαίνει πως ο ελεύθερος διάλογος του δασκάλου με το παιδί, του παιδιού με το δάσκαλο και με τα αντικείμενα μάθησης είναι το κύριο γνώρισμα του εκπαιδευτικού συστήματος. Σημαίνει πως το σχολείο είναι άμεσα ανοιχτό στη ζωή και διευκολύνει τη μάθηση μέσα από τη ζωή. Σημαίνει πως το σχολείο συνεργάζεται με τους γονείς και λαμβάνει υπόψη του το οικογενειακό και κοινωνικό πλαίσιο του μαθητή του. Σημαίνει, πάνω απ όλα, πως οι σχέσεις ανάμεσα στους δασκάλους και στους μαθητές είναι αναπτυγμένες, θετικές, παιδαγωγικές. 7 Γρηγορίου Ναζιανζηνού επιστολή Ευδοκίω, 216.1, Ο εντοπισμός του χωρίου και η αντιγραφή του από Thesaurus Linguae Graecae (Ver. D) Saint Gregoire de Nazianze Lettres, Les Belles Lettres, Paris

9 Εκπαιδεύοντας νέους εκπαιδευτικούς Αν ένα εκπαιδευτικό σύστημα διευκολυνθεί από ένα κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, μπορεί να δώσει στην κοινωνία μέλη άξια να ανταποκριθούν στις ανάγκες της κοινωνίας για πρόοδο και ευημερία. Είναι, λοιπόν, φανερό πως δεν υπάρχει εκπαιδευτική μεταρρύθμιση αποτελεσματική, αν δεν ξεκινά από τον εκπαιδευτικό. Για να ανταποκριθεί όμως στο παιδαγωγικό έργο του με επιτυχία, δε μπορεί να είναι μόνο κάτοχος επιστημονικής ειδικότητας χωρίς προηγούμενη παιδαγωγική κατάρτιση. Άλλωστε, σύμφωνα με τον Γρηγόριο το Θεολόγο, ο οποίος έτρεφε ιδιαίτερη εκτίμηση για το παιδαγωγικό λειτούργημα, ο ρόλος του δασκάλου είναι μοναδικός: Είναι πράγματι καταπληκτικό το να καθοδηγείς ανθρώπους, είναι τέχνη τεχνών και επιστήμη επιστημών 8. Ενώ, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος συμπληρώνει: Δεν υπάρχει άλλη καλλιτεχνική δημιουργία πιο μεγάλη από την αγωγή, γιατί με τι άλλο μπορεί να συγκριθεί η διάπλαση της ψυχής και της διάνοιας ενός ανθρώπου; 9 Πρώτα απ όλα είναι αναγκαίος ο ιδεολογικός εξοπλισμός του εκπαιδευτικού. Για να μπορέσει να πετύχει στην παιδαγωγική των σχέσεων πρέπει ως προϋπόθεση να έχει τα εξής "πιστεύω" (Κοσμόπουλος, 1990, 79): Πίστη στον άνθρωπο και στη φυσική του τάση προς το φυσικό και το υγιές, πίστη στη δημοκρατία που πρέπει να διέπει την κοινωνία και το σχολείο. Πίστη στην κοινωνική πρόοδο, στην ειρήνη, στην εργασία, στην ανθρωπιά, στο παιδί, στη δύναμη και στη δυναμική της ανθρώπινης και της παιδαγωγικής σχέσης Πίστη στον άνθρωπο ως σκοπό και κέντρο του σχολείου και κάθε παιδαγωγικής προσπάθειας Πίστη στην αξία της εμπειρίας, ως μοναδικής παιδευτικής πηγής τόσο για την αγωγή και ανάπτυξη του μαθητή όσο και για τη μαθησιακής εργασίας. Δεύτερο προσόν του εκπαιδευτικού είναι η ικανότητα να αναπτύσσει θετικές στάσεις και καλές σχέσεις με τους μαθητές του. Έχει αποδειχθεί ότι ο πιο αποτελεσματικός παράγοντας για τη μάθηση είναι η αγάπη του μαθητή για το δάσκαλό του. Αυτό υποχρεώνει το δάσκαλο να εμπνεύσει την εκτίμηση και την αγάπη των μαθητών στο πρόσωπό του. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος διακηρύσσει: "Τίποτα δεν βοηθάει περισσότερο τη διδασκαλία όσο η αμοιβαία αγάπη μεταξύ του εκπαιδευτικού και του μαθητή". ("Ουδέν γαρ ούτω προς διδασκαλίαν 8 Λόγος Β Aπολογητικός, PG 35, Χρυσοστόμου Ομιλία ΝΘ εις Ματθ., PG 58,

10 επαγωγόν, ως το φιλείν και φιλείσθαι" 10 ). "Άνευ αυτής μίσους άξιος είναι αυτός", λέει ο Μ. Βασίλειος για τον παιδαγωγό. Η ικανότητα αυτή είναι διδακτή και ασκήσιμη, εάν στηρίζεται σε αναπτυγμένη από πριν κοινωνική συνείδηση και κοινωνικότητα. Άλλωστε η μεθοδολογία που έχει αποδειχθεί ότι αποδίδει περισσότερο είναι αυτή που δίνει περισσότερο βάρος στην απόκτηση εμπειριών και βιωμάτων και αξιοποιεί την πρωτοβουλία του μαθητή. Ο Άγιος Βασίλειος πολύ εύστοχα σημειώνει για τους πνευματικούς οδηγούς ότι δεν είναι εξουσιαστές αλλά σύμβουλοι 11. Η ικανότητα, λοιπόν, που έχει ο εκπαιδευτικός να αντιλαμβάνεται τη σημασία της βιωμένης εμπειρίας μέσα στην τάξη και περισσότερο η ικανότητα που έχει να εκφράζει αυτή την κατανόηση είναι τα σημαντικότερα εφόδια στην εκπαιδευτική πράξη. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος καλεί τους παιδαγωγούς να επινοούν χαριτωμένους τρόπους, ειδικά όταν πρόκειται να συμβουλεύσουν νέους ανθρώπους 12. Ο πνευματικός σύμβουλος, κατά το Μ. Βασίλειο, πρέπει να συμβουλεύει και να παιδαγωγεί με πραότητα. Η τραχύτητα και ο απότομος τρόπος, το έντονο και επιτακτικό ύφος πρέπει να αποφεύγονται, γιατί εξοργίζουν και εξαγριώνουν τον συμβουλευόμενο φέρνοντας το αντίθετο αποτέλεσμα 13. Προοδευτικά τα τελευταία χρόνια μιλούμε και ενδιαφερόμαστε για έννοιες και πρακτικές, όπως αυτή της βιωματικής εμπειρίας και της βιωματικής μάθησης. Έχει αποδειχθεί ότι η συγκεκριμένη μεθοδολογία, που δίνει βάρος στην απόκτηση εμπειριών και βιωμάτων και αξιοποιεί την πρωτοβουλία του μαθητή, αποδίδει περισσότερο (Μπακιρτζής, 2005). Η αποδοχή της ισχύος των νέων ευρημάτων γίνεται σχετικά εύκολα αποδεκτή από τους περισσότερους. Η εφαρμογή τους όμως στην καθημερινή πράξη είναι πολύ δύσκολο να πραγματοποιηθεί, αν δεν απομακρυνθούν οι προϋπάρχουσες στάσεις και αντιλήψεις. Η ικανότητα, λοιπόν, που έχει ο εκπαιδευτικός να αντιλαμβάνεται τη σημασία της βιωμένης εμπειρίας μέσα στην τάξη και περισσότερο η ικανότητα που έχει να την εκφράζει είναι τα σημαντικότερα εφόδια στην εκπαιδευτική πράξη. Επιπροσθέτως, σημαντική παράμετρος αποτελεί η ανάπτυξη των επαγγελματικών και πρακτικών του ικανοτήτων. Η αξία της προσωποκεντρικής στάσης και συμπεριφοράς φαίνεται στα μορφωτικά της αποτελέσματα. Είναι, λοιπόν, αναγκαίο ο δάσκαλος να εκπαιδευτεί κατά τρόπο που να αποδεικνύεται στο έργο του αποτελεσματικός. Η 10 Ιωάννη Χρυσοστόμου, Εις την επιστολήν προς Τιμόθεον, ομιλία Στ, PG Μ. Βασιλείου, Εις τον Προφήτην Ησαΐα, 1, 57, Ιω. Χρυσοστόμου, Εις Εφεσίους ομιλία Κ, PG Μ. Βασιλείου Όροι κατά πλάτος, PG 31, 888 και

11 κατανόηση και κατάκτηση των βιωματικών μεθόδων δεν μπορεί να γίνει αποκλειστικά με ακαδημαϊκή διδασκαλία, χωρίς το πέρασμα μέσα από την ανάλογη βιωματική εκπαιδευτική εμπειρία. Η βιωματική εκπαίδευση, όπως και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται δευτερευόντως και συμπληρωματικά. Αν πράγματι αυτού του είδους οι διαδικασίες έχουν μια θέση στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, η ενημέρωση των εκπαιδευτικών πρέπει να γίνεται συστηματικά και ουσιαστικά και έγκαιρα. Μόνο αν οι εκπαιδευτικοί ζήσουν από κοντά το κλίμα που δημιουργείται στα πλαίσια αυτών των διδακτικών διαδικασιών, θα μπορέσουν να τις αντιμετωπίσουν θετικά και θα επιχειρήσουν να τις εφαρμόσουν συστηματικά (Χρυσαφίδης, 1994). Αυτό δε σημαίνει πως πρέπει να δοθεί μεγαλύτερο βάρος στην πρακτική του εξάσκηση, αλλά πως, δεν υπάρχει άλλη μάθηση παρά εκείνη που ανακαλύπτει και αξιολογεί ως χρήσιμη ο ίδιος ο αποδέκτης. Πρέπει η εκπαίδευση να είναι σε θέση, ώστε να του μάθει να προγραμματίζει, να επιλέγει και να θέτει στόχους, να ακολουθεί συγκεκριμένο σχέδιο εργασίας, ώστε να έχει αποτέλεσμα στο εκπαιδευτικό του έργο. Άλλωστε ο δάσκαλος είναι ένας "εκγυμναστής", που πρέπει ακατάπαυστα να εφευρίσκει τρόπους και ασκήσεις που θα επιτρέψουν τους μαθητές του να αποκτήσουν και να αναπτύξουν τις δυνάμεις τους στο σύνολο. Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά της επικεντρωμένης στο πρόσωπο του εκπαιδευτικού εκπαίδευσής του, όπως έχουν καταγραφεί από τον Κοσμόπουλο (1990, 81-82), είναι: Να λαμβάνει υπόψη όλες τις συνιστώσες του προσώπου: σωματικές, συναισθηματικές, ψυχοκινητικές, Να αναπτύσσει στον υποψήφιο εκπαιδευτικό την ικανότητα αυτοαποδοχής της πραγματικότητας και των προβλημάτων του, Να αναπτύσσει τη δυνατότητα του να προσέχει και να ακούει τον άλλο το μαθητή του ιδιαίτερα, Να αναδιοργανώνει τις σπουδές των παιδαγωγών κατά τρόπο ώστε να τους αναπτύξει τις ικανότητες του αισθάνεσθαι, κατανοείν και δραν σε συνάρτηση με τις απαιτήσεις των ρόλων τους στον επαγγελματικό χώρο. Να μην αποβλέπει στην οριστική διαμόρφωση του προσώπου. Να δίνει στο πρόσωπο δυνατότητες συνειδητοποίησης και απεμπλοκής από φαντασματικές ή στερεότυπες εικόνες του ρόλου του και του επιτρέπει να παίξει ενεργό ρόλο στο πρόγραμμα της εκπαίδευσής του. 273

12 Τελικά, η προσωποκεντρική κατεύθυνση στην εκπαίδευση του εκπαιδευτικού έχει δύο βασικούς στόχους. Αφενός τον παιδαγωγικό εξοπλισμό του και αφετέρου την επαγγελματική ενδυνάμωσή του για την αντιμετώπιση των δυσκολιών του επαγγέλματος του. Τούτο όμως μπορεί να επιτευχθεί μόνο εφόσον ο ίδιος συνειδητοποιήσει τον εαυτό του, εφόσον δει τις δυνατότητες και τις ελλείψεις του και προσπαθήσει τις τελευταίες να τις αντιμετωπίσει. Αφορά, λοιπόν, γνωστικού αλλά και συναισθηματικού τύπου διεργασίες. Μόνο μέσα από την αίσθηση της ικανότητας μπορεί ο εκπαιδευτικός να πιστοποιήσει την επιτυχία του (Κοσμόπουλος, 1990). Επίλογος Στην εργασία αυτή έγινε μια προσπάθεια να παρουσιαστούν τα βασικά σημεία της Παιδαγωγικής του Προσώπου και πώς αυτή σχετίζεται με τη διδασκαλία των Τριών Ιεραρχών. Όπως καταδείχθηκε, σύμφωνα με την ψυχοπαιδαγωγική των Τριών Ιεραρχών, η άνθιση των διαπροσωπικών σχέσεων ανάμεσα στους μαθητές και στους δασκάλους τους αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη των εκπαιδευτικών στόχων και της μάθησης. Πράγματι, οι Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας έθεσαν τις βάσεις μιας προσωποκεντρικής αντιμετώπισης της διδασκαλίας. Πέρασαν αιώνες μέχρι αυτοί οι θησαυροί της σοφίας να ανακαλυφθούν και πάλι, ώστε να θεωρούνται σήμερα σύγχρονοι, πρωτοποριακοί. Η διαχρονικότητα των λόγων τους κάθε άλλο παρά τυχαία θα μπορούσε να θεωρηθεί. Το σχολείο δεν πρέπει να θεωρείται ένας μικρός σταθμός στη ζωή του ανθρώπου μέχρι την ενηλικίωση του, αλλά ένα σημαντικό κομμάτι της, μια και περνά σ αυτό πολλές ώρες. Όταν η παιδαγωγική σχέση συρρικνώνεται σε διδακτική σχέση και η διαπροσωπική επικοινωνία μεταξύ μαθητών και δασκάλου, που απαιτείται για να πραγματωθεί η παιδαγωγική σχέση, εκλείψει, το σχολείο αποτυγχάνει. Είναι σημαντικό στο σχολείο ο δάσκαλος και οι μαθητές να γνωρίζουν ο ένας τον άλλο. Ο μαθητής πρέπει να πρωταγωνιστεί σε κάθε φάση του φαινομένου της μάθησης, να έχει λόγο σε αυτό που μαθαίνει, να είναι σε θέση να κρίνει γιατί πρέπει να μαθαίνει και να κατανοεί το ρόλο της γνώσης στο σημερινό πολύπλοκο κόσμο. Άλλωστε οι προσωπικές μαθησιακές ανάγκες κάθε μαθητή αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη σχολική απόδοση του και την ευχάριστη προσαρμογή του στο σχολείο. Η ελευθερία δεν είναι απαραίτητη μόνο στην καθημερινή διαβίωση και την έκφραση του ατόμου, αλλά, αποτελεί βασικό στοιχείο και της διαδικασίας της μάθησης. Καμία μάθηση δεν έχει αξία, αν δεν εξασφαλίζεται η ενεργός εμπλοκή του παιδιού σε αυτή και δεν 274

13 παρέχονται ευκαιρίες για την ανάπτυξη της πρωτοβουλίας και της ελεύθερης δραστηριότητας. Είναι θετικό το ότι το σχολείο άρχισε να στρέφεται προς ένα προσωποκεντρικό σύστημα εκπαίδευσης και πραγματοποιούνται δειλάδειλά τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Όχι μόνο είναι εφικτή η εφαρμογή των ψυχοπαιδαγωγικών αρχών Τους, όπως αυτές μετουσιώθηκαν στη σύγχρονη προσωποκεντρική παιδαγωγική θεωρία, αλλά επιβάλλεται όσο ποτέ. Οι βιωματικές μέθοδοι διδασκαλίας διδάσκονται σε όλους τους νέους εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και αποτελούν σημαντική διδακτική προσέγγιση ιδιαίτερα με την καθιέρωση της Ευέλικτης Ζώνης σε Δημοτικά σχολεία και Νηπιαγωγεία. Μέσω της φιλικής ατμόσφαιρας συνεργασίας που δημιουργείται κατά την εφαρμογή βιωματικών πρακτικών στα πλαίσια της τάξης διευκολύνεται η ανάπτυξη πραγματικών διαπροσωπικών σχέσεων ανάμεσα στο δάσκαλο και τους μαθητές του. Άλλωστε, μόνο όταν ο δάσκαλος γνωρίσει τους μαθητές, είναι δυνατό να τους αξιολογήσει με θετική οπτική και σύνεση. Με τον τρόπο αυτό τους καθοδηγεί να γνωρίσουν τον ίδιο τους τον εαυτό και την κοινωνία μέσα στην οποία ζουν και πρόκειται να ζήσουν ως ενήλικες. Γιατί τελικά σκοπός του σχολικού θεσμού δεν είναι μόνο η παροχή γνώσεων, αλλά, και η κοινωνικοποίηση και η ομαλή ένταξη του νέου ανθρώπου στη σύγχρονη κοινωνία και ο καλός εφοδιασμός του για την ανταπόκριση στις απαιτήσεις της. Βιβλιογραφία Alberti, A. (1986). Θέματα διδακτικής. Αθήνα: Gutenberg. Hargreaves, D. H. (1990). Interpersonal relations and education. London & New York: Rutledge & Kegan Paul. Ζηζιούλας, Ι. (1977). Από το προσωπείον εις το Πρόσωπον, Η συμβολή της Πατερικής Θεολογίας εις την έννοιαν του προσώπου. Πατριαρχικόν Ίδρυμα Μελετών, Θεσσαλονίκη. Helm, J. H. & Katz, L. (2002). Μέθοδος Project και Προσχολική Εκπαίδευση. Μικροί Ερευνητές. Αθήνα: Μεταίχμιο. Harter, S. (1999). The construction of the self. A Developmental Perspective. The Guilford Press. New York & London. Ηeider, L. A. & Hersen, M. (1999). Εισαγωγή στην Κλινική Ψυχολογία. (Επιμ. Α. Καλαντζή-Αζίζι & Φ. Αναγνωστόπουλος). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Κακουλές, Φ. (1952). Οι τρεις Ιεράρχες ως παιδαγωγοί. Αθήνα. Κόκκοτας, Π. (1985). Η ελευθερία στην εκπαίδευση. Αθήνα : Γρηγόρη. 275

14 Κοσμόπουλος, A. (1983). Σχεσιοδυναμική παιδαγωγική του προσώπου. Αθήνα: Γρηγόρη. Κοσμόπουλος, Α. (1990). Το σχολείο πέθανε. Ζήτω το σχολείο του προσώπου. Αθήνα: Γρηγόρη. Κοσμόπουλος, Α. (2002). Ψυχολογία και οδηγητική της παιδικής και νεανικής ηλικίας. Αθήνα: Γρηγόρη. Kuhn, M. H. (1964). The reference group reconsidered. Sociological Quarterly, 5, McDaniel, M. A., Anderson, J. L., Derbish, M. H., & Morrisette, N. (2007). Testing the testing effect in the classroom. European Journal of Cognitive Psychology, 19, Μιχαηλίδης - Νουάρος, Α. (1987). Έφηβοι και Παιδεία. Προβληματα της εφηβικής ηλικίας στο παρελθόν και σήμερα. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Μπακιρτζής, Κ. (2005). Βασικές θέσεις για μια παιδαγωγική της βιωματικής εμπειρίας. Αθήνα: Gutenberg. Μπαμπλέκου, Ζ., Χατζηγεωργιάδου, Σ., & Τσιγγίλης, Ν. (2008). Η επίδραση του τρόπου εξέτασης στη μακρόχρονη ανάσυρση πληροφοριών σε παιδιά νηπιαγωγείου. Προφορική ανακοίνωση στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο του Κλάδου Γνωστικής Ψυχολογίας της ΕΛΨΕ, Θεσσαλονίκη. Μωραΐτου, Δ. (1962). Παιδαγωγικαί ιδέαι των Τριών Ιεραρχών. Εκδ. Πανεπιστημίου Αθηνών Parsons, Τ. (1961). The school class as a social system: some of the functions in American society. In A.H. Halsey, J. Floyd, & C. A. Anderson: Education, Economy and Society, pp Free Press. Roediger, H. L., III & Karpicke, J. D. (2006a). The power of testing memory: Basic research and implications for educational practice. Perspectives on Psychological Science, 1, Φράγκος, Χ. (1984). Ψυχοπαιδαγωγική. Αθήνα : Gutenberg. Χρυσαφίδης, Κ. (1994). Βιωματική και Επικοινωνιακή Διδασκαλία. Η Εισαγωγή της Μεθόδου Project στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Vygotsky, L. (1978). Νους και κοινωνία: Η Ανάπτυξη των Ανώτερων Ψυχολογικών Διαδικασιών. (Επιμ. Εκδ. Σ. Βοσνιάδου, 1997). Αθήνα : Gutenberg. Wheeler, M. A., Ewers, M., & Buonanno, J. F. (2003). Different rates of forgetting following study versus test trials. Memory, 11,

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΕΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΜΕΣΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΧΕΙ ΠΟΛΛΕΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΜΕΣΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΙ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητε ς-ικανότητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009 1. Ταυτότητα της Έρευνας Διοργανωτές: Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕΑ) και Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΩΝ ΤΣΑΛΑΠΑΤΑΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Γ.Ν. ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ ΒΟΥΛΑΣ Ενηλικιότητα Δεν προσδιορίζεται με βάση την ηλικία. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον εαυτό του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Καζαμπάκα 8 - ΚΑΡΔΙΤΣΑ Τηλ. 24410-21130 - Fax 24410-73999 info@e-sl.gr ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ

Καζαμπάκα 8 - ΚΑΡΔΙΤΣΑ Τηλ. 24410-21130 - Fax 24410-73999 info@e-sl.gr ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΑ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ 1. Μερικοί μαθητές στην τάξη σας αποστρέφονται και περιθωριοποιούν έναν αλλοδαπό συμμαθητή. Ποιά από τις παρακάτω ενέργειες επιλέγετε προκειμένου να βοηθήσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή

Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Η παραγωγή και η χρήση εκπαιδευτικού λογισμικού ως διδακτική επιλογή Κ. Ραβάνης Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση Η μεγάλη ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και οι υψηλές ταχύτητες πρόσβασης στις πληροφορίες,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η Προσωποκεντρική Προσέγγιση στη Διδασκαλία και τη Μάθηση

Η Προσωποκεντρική Προσέγγιση στη Διδασκαλία και τη Μάθηση Σάββατο 1 Νοεμβρίου 2014, Ηράκλειο Κρήτης Η Προσωποκεντρική Προσέγγιση στη Διδασκαλία και τη Μάθηση Εισηγητής: Δρ. Χρυσοβαλάντης Παπαθανασίου Διδάκτωρ Ψυχολογίας Aix-Marseille Université Επιστημονικός

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Η Προσωποκεντρική Προσέγγιση στη Διδασκαλία & τη Μάθηση

Η Προσωποκεντρική Προσέγγιση στη Διδασκαλία & τη Μάθηση Επιμορφωτικό Σεμινάριο ΑΘΗΝΑ Η Προσωποκεντρική Προσέγγιση στη Διδασκαλία & τη Μάθηση Προσκεκλημένος Ομιλητής Δρ Παπαθανασίου Χρυσοβαλάντης Διδάκτωρ Ψυχολογίας Aix-Marseille Université Επιστημονικός Συνεργάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ «Ανοικτή και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση: το μέλλον της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στην προοπτική της Διά Βίου Μάθησης». δρ. Κιουλάνης Σπύρος, Δ/ντής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγικά στοιχεία 2. Ένταξη του διδακτικού σεναρίου στο πρόγραμμα σπουδών 3. Οργάνωση της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική) Βασικές διαδικασίες 1 ου έτους εφαρμογής Γενική Εκτίμηση (άπαξ) Συστηματική Διερεύνηση (προαιρετική) Επιλογή και Διαμόρφωση Σχεδίου Δράσης (υποχρεωτική) Σύνταξη Ετήσιας Έκθεσης του σχολείου(υποχρεωτική)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα συμπεριφοράς και διαπροσωπικές σχέσεις στη σχολική μονάδα β μέρος ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Προβλήματα συμπεριφοράς και διαπροσωπικές σχέσεις στη σχολική μονάδα β μέρος ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη: Μαρία Λιακοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή Το e-επιστημονικό περιοδικό «Εκπαίδευση Ενηλίκων και Πολιτισμός στην Κοινότητα» και το Επιστημονικό Δίκτυο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Κρήτης (EΔΕΕΚ) σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης - Σχολή Αρχιτεκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Η οικογένεια αποτελεί τεράστια μορφοποιό δύναμη για την ανάπτυξη του παιδιού, γιατί το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.: 6972038117, 6932078466 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Τηλ.: 6972038117, 6932078466 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Επιστημονική Ένωση για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ.) (www.eepek.gr) Τηλ.: 6972038117, 6932078466 Λάρισα Λάρισα, 10 Φεβρουαρίου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Θέμα: «Ανοιχτή Ημερίδα ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδίαση μαθημάτων με τη χρήση του Διαδικτύου

Σχεδίαση μαθημάτων με τη χρήση του Διαδικτύου 120 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών - Τεύχος 1 (Γενικό Μέρος) Ενότητα 3.3 1. Εισαγωγή Σχεδίαση μαθημάτων με τη χρήση του Διαδικτύου Πρόκειται για ένα μάθημα γνωριμίας με ορισμένες

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα.

1. Ο Ν. 3966/2011 ενοποιεί τα Πειραματικά και τα Πρότυπα Σχολεία εξομοιώνοντας τα. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ----- Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 - Μαρούσι Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr E-mail: press@minedu.gov.gr

Διαβάστε περισσότερα