Ποικιλία τέρπουσα. Πρωτοψάλτου τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας. Κωνσταντίνου τοῦ Βυζαντίου ( 30 Ἰουνίου 1862) 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ποικιλία τέρπουσα. Πρωτοψάλτου τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας. Κωνσταντίνου τοῦ Βυζαντίου ( 30 Ἰουνίου 1862) 1"

Transcript

1 Ποικιλία τέρπουσα ἡ μελοποιία στὴν Ἀνθολογία Στιχηραρίου τοῦ Πρωτοψάλτου τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας Κωνσταντίνου τοῦ Βυζαντίου ( 30 Ἰουνίου 1862) 1 ὑπὸ Κωνσταντίνου Τερζοπούλου Ἀμφιθέατρο Νέου Κτηρίου τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος: Παρασκευή, 17 Ὀκτωβρίου 2003 A. Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ Ὁ ΙH αἰώνας καὶ ἡ ἀναζήτηση τῆς ἀναλυτικώτερης Βυζαντινῆς μουσικῆς γραφῆς καὶ ἡ μετὰ τὸν Πέτρο Πελοποννήσιο Ψαλτικὴ Παράδοση Κατὰ τὸ δεύτερο ἥμισυ τοῦ ΙΗ αἰῶνος ὁ δυτικὸς μουσικὸς κόσμος ξεκινᾶ τὴ λεγόμενη κλασσικὴ περίοδο μὲ τοὺς Χάυδεν καὶ Μότσαρτ στὴ Βιέννη, ἐνῶ στὴν καθ ἡμᾶς ὀρθόδοξη Ἀνατολὴ ὁ ψαλτικὸς μουσικὸς κόσμος εἶναι στὰ προπύλαια μιᾶς τέταρτης ἀναλαμπῆς ποὺ ἔχει ὡς ἄξονα τὴν ἀναζήτηση μιᾶς ἀναλυτικότερης μουσικῆς γραφῆς. 1 Ἡ ὀπτικὴ παρουσίαση τῆς ὁμιλίας βρίσκεται στὴν ἠλεκτρονικὴ διεύθυνση <http://www.nmsis.cm/frc/poikiliaen.htm>.

2 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 2 Ὁ προηγούμενος αἰώνας, ὁ ΙΖ, ἦταν ἐπίσης ἕνας χρυσὸς αἰώνας γιὰ τὸν μουσικό μας πολιτισμό. Ὡς πρὸς τὴ σημειογραφία βρισκόμαστε στὴν τρίτη περίοδο, ποὺ χαρακτηρίζεται περίοδος τῆς μεταβατικῆς ἐξηγητικῆς σημειογραφίας 2. Αὐτὸ συνδέεται στενὰ μὲ τὸν λεγόμενο «καινὸ καλλωπισμό», τὴ γένεση τοῦ νέου στιχηραρικοῦ μέλους καὶ τὴν ἀνάπτυξη τῆς καλοφωνικῆς παραδόσεως ὡς πρὸς τὴ μελοποιία, κυρίως τῶν στιχηραρικῶν καὶ εἱρμολογικῶν μελῶν τοῦ ΙΖ αἰῶνος, ὅπως ἐκφράζεται στὰ μέλη τῶν Παναγιώτου Χρυσάφου τοῦ Νέου καὶ Πρωτοψάλτου, Γερμανοῦ Νέων Πατρῶν καὶ Μπαλασίου ἱερέως. Ὁ ἑπόμενος αἰώνας, ὁ ΙΗ, μᾶς δίνει τὸν Παναγιώτη Χαλάτζογλου τὸν Πρωτοψάλτη 3 στὰ μέσα τοῦ ΙΗ αἰῶνος, στὰ Ὑψωμαθειὰ ψέλνει ὁ Πέτρος Μπερεκέτης ὁ Mελῳδός, καὶ Πρωτοψάλτης τοῦ Πατριαρχικοῦ Ναοῦ στὴν Κωνσταντινούπολη εἶναι ὁ Ἰωάννης Τραπεζούντιος, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὸν Χρύσανθο «ἐστάθη ρίζα τοῦ 2 Πρβλ. Γρ. Στάθη, Οἱ ἀναγραμματισμοὶ καὶ τὰ Mαθήματα τῆς βυζαντινῆς μελοποίας (Ἵδρυμα Bυζαντινῆς Mουσικολογίας, Mελέται 3 Ἀθῆναι 1979), σσ. 47 κ.ἑ. καὶ E. Wellesz, A History of Byzantine Music and Hymnography (2nd ed. Oxford: At the Clarendon Press, 1961), σ Γιὰ τὸν Πρωτοψάλτη Παναγιώτη Xαλάτζογλου βλ. Ch. Patrinelis, «Protopsaltæ, Lampadarii and Domestikoi of the Great Church ( )», Studies in Eastern Chant, Vol. II (Oxford 1973), σ. 152.

3 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 3 ἐξηγηματικοῦ τρόπου, ὃν μετεχειρίσθη ὁ μαθητὴς αὐτοῦ Πέτρος» λαμπαδάριος ὁ Πελοποννήσιος, ἴσως ὁ σημαντικώτερος ἀντιπρόσωπος τοῦ νέου, συντόμου στιχηραρικοῦ μέλους. Ὁ διάδοχος τοῦ Πρωτοψάλτου Ἰωάννου, ὁ Δανιὴλ Πρωτοψάλτης, καὶ ὁ Λαμπαδάριός του, ὁ κὺρ Πέτρος ὁ Πελοποννήσιος, θὰ ἀναπτύξουν μιὰ ἀκόμη ἀναλυτικώτερη ἐξηγηματικὴ μουσικὴ γραφή, μὲ τὴν ὁποία θὰ ἀναλύονται οἱ μεγάλες ὑποστάσεις χειρονομίας, τὰ ἄφωνα σημάδια. Κατὰ τὸ τέλος τοῦ ΙΗ αἰ., βαθμιαῖα οἱ ἐξηγήσεις τῆς μεταβατικῆς αὐτῆς περιόδου θὰ περάσουν ἀπὸ τοὺς Πέτρο Βυζάντιο, Ἰάκωβο Πρωτοψάλτη, Γεώργιο τὸν Κρῆτα, Μανουὴλ Πρωτοψάλτη, Γρηγόριο Πρωτοψάλτη καὶ Ἀπόστολο Κώνστα Χῖο, πρὶν καταργηθοῦν σχεδὸν τελείως ἀπὸ τοὺς Τρεῖς Διδασκάλους στὴ Νέα Μέθοδο. Ὡς πρὸς τὴν μελοποίηση, ἐμφανίζεται τὸ γένος τοῦ νέου στιχηραρικοῦ μέλους τὸ ἐπονομαζόμενο σύντομο 4. Ἡ παράδοση τοῦ συντόμου εἱρμολογικοῦ μέλους καταγράφεται ἀπὸ τὸν Πρωτοψάλτη Πέτρο τὸν Βυζάντιο 5 καὶ τὸ μέλος τοῦ συντόμου στιχηραρικοῦ μέλους ἀπὸ τὸν Πέτρο 4 Χρυσάνθου, Θεωρητικὸν Mέγα τῆς Mουσικῆς, (Ἐν Tεργέστῃ Ἐκ τῆς τυπογραφίας Mιχαὴλ Bάις, 1832), σ. 179, Χρυσάνθου, Θεωρητικόν, ὅπου παραπάνω, σσ , 405.

4 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 4 Λαμπαδάριο τὸν Πελοποννήσιο. Δηλαδὴ ὑπάρχει μιὰ σημαντικὴ διαφοροποίηση τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς πρὸς τὸ σύντομο μέλος. Αὐτὸ θὰ προκαλέση μιὰν ἀπάντηση ἀπὸ τὸν Πρωτοψάλτη Ἰάκωβο τὸν Βυζάντιο ποὺ θὰ πλουτίση τὴν ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ παράδοση μὲ τὴ σύντμηση τοῦ παλαιοῦ στιχηραρικοῦ μέλους στὸ περίφημο Δοξαστάριο του 6. Ὁ Γεώργιος ὁ Κρής, μαθητὴς τῶν Μελετίου Σιναΐτου 7 καὶ Ἰακώβου Πρωτοψάλτου, διδάσκαλος τοῦ Κωνσταντίνου Βυζαντίου, ὀνομάζεται ἀπὸ τὸν Γεώργιο Παπαδόπουλο «πρόδρομος τῆς νέας γραφικῆς μεθόδου» 8. Ἡ διδασκαλία τοῦ σημαντικοῦ αὐτοῦ διδασκάλου ἀσκοῦσε μεγάλη ἐπιρροὴ 6 Ἰακώβου Πρωτοψάλτου, Δοξαστάριον περιέχον τὰ δοξαστικὰ ὅλων τῶν Δεσποτικῶν καὶ Θεομητορικῶν Ἑορτῶν τῶν τε Ἑορταζομένων Ἁγίων τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ τοῦ τε Τριῳδίου καὶ Πεντηκοσταρίου. Μελοποιηθὲν παρὰ Ἰακώβου Πρωτοψάλτου τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας. Ἐξηγηθὲν δὲ ἀπαραλλάκτως εἰς τὴν νέαν τῆς Μουσικῆς μέθοδον παρὰ Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος (Τόμος Πρῶτος. Ἐκ τῆς ἐν Γαλατᾷ Τυπογραφίας Ἰσὰκ δὲ Κάστρου, Δεύτερος Τόμος, 1836). Βλ. Γρ. Στάθη, Ἰάκωβος Πρωτοψάλτης ὁ Βυζάντιος (Ἀθῆναι, 1977). 7 Γ. Παπαδοπούλου, Συμβολαὶ εἰς τὴν ἱστορίαν τῆς παρ ἡμῖν ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς (Ἀθῆναι 1890), σσ Γ. Παπαδοπούλου, Ἱστορικὴ Ἐπισκόπησις τῆς βυζαντινῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς ἀπὸ τῶν ἀποστολικῶν χρόνων μέχρι τῶν καθ ἡμᾶς ( μ.x.), (Ἀθῆναι 1904), σσ , 190.

5 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 5 στὸν τότε ψαλτικὸ κόσμο. «Ὑπερέβη», γράφει ὁ Παπαδόπουλος, «εἰς τὸ ἀναλυτικῶς γράφειν τὰ μουσουργήματα, χρῆσιν ποιησάμενος τὰς μελῳδικὰς γραμμὰς διὰ μόνων τῶν χαρακτήρων τῆς ποσότητος καὶ ἄνευ τῶν ἱερογλυφικῶν μεγάλων σημαδίων» 9. Ὡς πρὸς τὴν μελικὴ ἔκφραση τῆς 9 Τὰ «ἱερογλυφικὰ μεγάλα σημάδια» εἶναι τὰ γνωστὰ ἄφωνα σημάδια τῶν μεγάλων ὑποστάσεων χειρονομίας. Περὶ αὐτῶν στρέφεται ὁ σημαντικώτερος λόγος στὴ σημερινὴ μουσικολογικὴ ἔρευνα. Πρόκειται γιὰ τὰ περίπου σαράντα ἄφωνα σημάδια γραμμένα δι ἐρυθρᾶς μελάνης, τὰ ὁποῖα ὑποδηλώνουν μία συμπλοκὴ μικροτέρων θέσεων. Βλ. Γρ. Στάθη, Συμπόσιον περὶ βυζαντινῆς μουσικῆς καὶ «Δειναὶ Θέσεις» καὶ Ἐξηγήσεις» (Bιέννη, 4 11 Ὀκτωβρίου 1981), (Ἀθήναι 1982) τοῦ ἰδίου, Οἱ Ἀναγραμματισμοί, ὅπου παραπάνω, εἰδικὰ σσ. 34 καὶ 47 κ.ἑ. τοῦ ἰδίου, Ἡ Ἐξήγησις τῆς παλαιᾶς βυζαντινῆς σημειογραφίας (Ἵδρυμα Bυζαντινῆς Mουσικολογίας, Mελέται 2 Ἀθῆναι 1978), σσ , ὅπου γίνεται λόγος ἐν σχέσει μὲ τοὺς κώδικες ἀνωνύμου συγγραφῆς Μονῆς Ξηροποτάμου 357 καὶ τοῦ Ἀποστόλου Κώνστα Χίου τῆς Μονῆς Δοχειαρίου 389 Γεωργίου Βιολάκη, «Μελέτη Συγκριτικὴ τῆς νῦν ἐν χρήσει Μουσικῆς Γραφῆς πρὸς τὴν τοῦ Πέτρου τοῦ Πελοποννησίου καὶ πρὸς τὴν Ἀρχαιοτέραν Γραφὴν» ἐν ΠΕΑ, τεῦχος Α, σσ , εἰδικὰ Δ, Ϛ, Ζ καὶ Θ Κ. Α. Ψάχου, Ἡ Παρασημαντικὴ τῆς βυζαντινῆς μουσικῆς (Ἀθῆναι 1917), σσ. 50 κ.ἑ. Πρβλ. Γαβριὴλ ἱερομονάχου (ΙΕ αἰ.), Ἐξήγησις πάνυ ὠφέλιμος περὶ τοῦ τί ἐστι Ψαλτικὴ ἢ Περὶ τῶν ἐν τῇ ψαλτικῇ σημαδίων καὶ φωνῶν καὶ τῆς τούτων ἐτυμολογίας Γαβριὴλ ἱερομονάχου, στὸ Christian Hannick and Gerda Wolfram, Gabriel Hieromonachos (Monumenta Musicæ Byzantinæ: Corpus Scriptorum de re Musica, Vol. I; Wien 1985), ἢ στὸ ΠΕΑ (τεῦχος 2,

6 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 6 ἐξηγηματικῆς σημειογραφίας, ὁ Μανουὴλ Πρωτοψάλτης θὰ συμπληρώση τὴν καταμέτρηση τοῦ δαπανωμένου χρόνου, τὸν προσδιορισμὸ τῶν κλιμάκων καὶ τῶν χαρακτήρων, κατὰ τὸν Χρύσανθο 10. Καὶ φτάνουμε στὴν ἀρχὴ τοῦ ΙΘ αἰώνος. Ἀνακεφαλαιώνοντας, ἡ μουσικὴ ἐποχὴ ἀμέσως πρὶν ἀπὸ τὸν Πρωτοψάλτη Kωνσταντῖνο Bυζάντιο, ἀπὸ πλευρᾶς ἱστορικῆς, πνευματικῆς καὶ χειρόγραφης παραδόσεως εἶναι ἀρκετὰ ζωντανή διαφοροποίηση τοῦ στιχηραρικοῦ μέλους, προσπάθειες νέων σημειογραφειῶν ἀλλὰ καὶ συνεχῆς ἐξέλιξη τῆς σημειογραφίας. B. Η ΠΡΟΣΩΠΙΚH ΔΙΑΣΤΑΣΗ Λίγα Βιογραφικὰ στοιχεῖα Κατὰ τὸν Θεόδωρο Ἀριστοκλῆ, κάποτε καὶ κανονάρχο τοῦ Πατριαρχικοῦ Ναοῦ, «γεννηθεῖς οὐν ὁ Κωνσταντῖνος τῷ 1777 ἔτει καὶ καλῶς ἀνατραφεὶς Κωνσταντινούπολις, 1900), σσ καὶ ἀλλοῦ καὶ Μανουὴλ Χρυσάφου (ΙΕ αἰ.), Περὶ τῶν ἐνθεωρουμένων στὸ D. Conomos, The Treatise of Manuel Chrysaphes (Monumenta Musicæ Byzantinæ: Corpus Scriptorum de re Musica, Vol. II; Wien 1985) ἢ Φόρμιγξ (περίοδος Α, ἔτος Β, ἀρ. 4, Ἀθῆναι 1903) Χρυσάνθου, Θεωρητικόν, ὅπου παραπάνω 400, σ , σ. 180, καὶ Μέρος Β, 68, σ. XLV.

7 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 7 ὑπὸ τῆς χήρας μητρὸς αὐτοῦ παιδιόθεν οὐκ ἔλειπε καθ ἑκάστην φοιτῶν εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Θεοῦ, τά τε ἱερὰ γράμματα μανθάνων καὶ περὶ τὴν Ἐκκλησιαστικὴν Μουσικὴν ἀσχολούμενος» 11. Στὴ συνέχεια διαβάζουμε: «Διὸ καὶ Κανονάρχης τῆς τοῦ Σιναϊτικοῦ Μετοχίου Ἐκκλησίας γενόμενος συγχρόνως ἐδιδάσκετο καὶ τὴν Μουσικὴν παρὰ τῷ ἀοιδίμῳ Διδασκάλῳ Γεωργίῳ τῷ Κρητί, εἶτα δὲ ἐκ Κανονάρχου διωρίσθη δεύτερος καὶ ἀκολούθως πρῶτος ψάλτης τῆς αὐτῆς Ἐκκλησίας». Πρόκειται γιὰ τὸν ἱστορικὸ Ἱερὸ Ναὸ τοῦ Τιμίου Προδρόμου καὶ Σιναϊτικὸ Μετόχι, ἕνα σημαντικὸ κέντρο τῆς τότε πνευματικῆς ζωῆς στὴν Κωνσταντινούπολη Χρυσάνθου, Θεωρητικόν, ὅπου παραπάνω, σ. LIV. 11 Ἀριστοκλέους, Θεοδώρου, Kωνσταντίνου Α, Oἰκουμενικοῦ Πατριάρχου τοῦ ἀπὸ Σιναίου βιογραφία καὶ συγγραφαὶ αἱ ἐλάσσονες (Ἐν Kωνσταντινουπόλει Ἐκ τοῦ τυπογραφείου τῆς «Προόδου», 1866), σ Βλ. Μ. Γεδεών, Πατριαρχικοὶ Πίνακες (Κωνσταντινούπολις 1890), σσ , γιὰ τὶς κυριώτερες πράξεις τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Κυρίλλου Ϛ καὶ γιὰ τὴν κατὰ τὸ 1815 σύσταση τῆς μουσικῆς σχολῆς τῆς νέας μεθόδου. Ἰδοὺ καὶ τὰ σχόλια τοῦ Μ. Γεδεὼν ἀπὸ τὸ βιβλίο Πατριαρχικαὶ ἐφημερίδες (Ἀθῆναι, 1936): «1815 ἰανουαρίου 21, περὶ τῆς Μουσικῆς Σχολῆς ἐπιστολὴ Διονυσίου προηγουμένου Βατοπεδηνοῦ προσοχῆς ἀξία Κατ αὐτὰς ἠνοίχθη ἓν κοινὸν σχολεῖον εἰς τὸ Σιναϊτικὸν Μετόχιον, καὶ παραδίδει νέαν μέθοδον ἐπιστημονικῆς μουσικῆς μὲ κανόνας καὶ γραμματικήν. Σχολαρχοῦντες εἰς αὐτὴν εἶναι ἕνας καλόγερος Χρύσανθος καὶ ὁ λαμπαδάριος

8 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 8 Κατὰ τὸ ἔτος 1800 ὁ Κωνσταντῖνος γίνεται β Δομέστικος τοῦ Πατριαρχικοῦ Ναοῦ. Μὲ τὴ «φυγὴ» τοῦ Πέτρου Βυζαντίου γύρω στὰ καὶ «ἐπὶ τῆς πρώτης πατριαρχείας Καλλινίκου τοῦ ἀπὸ Νικαίας» (17 Ἰουνίου 1801 ἕως 22 Σεπτεμβρίου 1806) 14 ἡ πρωτοψαλτία τοῦ Πατριαρχικοῦ τῆς μεγάλης Ἐκκλησίας καὶ συντρέχουσιν εἰς αὐτὴν καθ ἑκάστην ὑπὲρ τοῖς διακοσίους μαθητάς, ἐξ ὧν εἶναι καὶ ἀρχιερεῖς καὶ πρωτοσύγκελλοι καὶ διάκονοι τῶν ἀρχιερέων καὶ κοσμικοὶ παμπληθεῖς». Πρβλ. καὶ Τ. Εὐαγγελίδου, Ἡ παιδεία ἐπὶ Τουκοκρατίας, τόμος Α (Ἀθῆναι, 1936), σσ «Πατριαρ χικὴ Μου σικὴ Σχολή. Παλαιοτέρα εἶναι ἡ ὑπὸ τοῦ πατριάρχου Παϊσίου Β ( ) συστηθεῖσα, ὡς ἔγραφεν ὁ Γεδεὼν ἐν ΕΑ (Η 35 36). Τῆς Γ ὁ πατριάρχης Νεόφυτος Ζ ἐξέδοτο σιγίλλιον (Γεδεὼν σ ΠΠ).). Οἱ μισθοὶ τῶν μουσικοδιδασκάλων ἦσαν μεγαλύτεροι τῶν ἄλλων τῆς παιδείας διδασκάλων. (Πρβλ. Γ. Ι. Παπαδοπούλου, ΙΕΒΕΜ 165 ἑξ.). Ἐπίσης ἐπὶ τῆς πατριαρχίας Ἰωακεὶμ Γ συνέστη μουσικὴ σχολὴ ἐν Φαναρίῳ (1884) οὐ σμικρὸν συντελέσασα εἰς τὴν μουσικὴν πρόοδον πρὸς μόρφωσιν ἱεροψαλτῶν ἀνά τε τὴν Τουρκίαν καὶ Ἑλλάδα, ὧν πολλοὶ εἰσέτι σῴζονται. Ὁ Πατριάρχης Γρηγόριος Ϛ συνέστησε στοιχειώδη ἐκκλησιαστικὴν σχολὴν ἐν Φαναρίῳ κατὰ τὸ ὑπόδειγμα τῆς ἐπὶ Καποδιστρίου ἐν τῇ Μονῇ Zωοδόχου Πηγῆς ἐν Πόρῳ ἱδρυθείσης καὶ ἐπὶ μικρὸν λειτουργησάσης (Γεδεὼν ΠΠ. 692)». 13 Βλ. Χρ. Παρινέλη, «Protopsaltæ», ὅπου παραπάνω, σ Αὐτόθι, σσ Συμβολὴ εἰς τὴν σπουδὴν τῆς παρασημαντικῆς τῶν Βυζαντινῶν μουσικῶν, τόμος Α, Μέρος Γενικόν (Σάμος 1938), σ. 12 καὶ ἑξῆς ἢ D. E.

9 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 9 Ναοῦ ἀναλαμβάνεται ἀπὸ τὸν Μανουὴλ τὸν Βυζάντιο 15. Τὸτε ὁ Κωνσταντῖνος θὰ προβιβάστηκε σὲ α Δομέστικο καὶ θὰ ἔψαλλε μὲ τὸν Πρωτοψάλτη Μανουὴλ ἀντίκρυ τοῦ Λαμπαδαρίου Γρηγορίου τοῦ Λευίτη καὶ μετέπειτα Πρωτοψάλτου καὶ ἑνὸς τῶν Τριῶν Διδασκάλων. Κατὰ τὴν περίοδο αὐτὴ ὁ Κωνσταντῖνος ἀνέπτυξε σχέση μαθητοῦ μὲ τὸν διδάσκαλο καὶ Πρωτοψάλτη Μανουήλ. Ὡς ἐκ τοῦτου ὁ Κωνσταντῖνος ὑπῆρξε εἰς «ἄκρον μιμητὴς» κατὰ πολλούς, «τοῦ σοβαροῦ καὶ ἐμβριθοῦς ἐκκλησιαστικοῦ του ὕφους» 16. Μετὰ τὸν θάνατο τοῦ Μανουὴλ Πρωτοψάλτου ὁ Κωνσταντῖνος ἀναλαμβάνει τὰ καθήκοντα τοῦ Λαμπαδαρίου 17 ἀντίκρυ τοῦ συνομηλίκου νέου Πρωτοψάλτου Γρηγορίου. Ἡ πρωτοψαλτία τοῦ Γρηγορίου ὅμως θὰ διαρκέση μόλις δυόμισι χρόνια καὶ τὸ 1821 ὁ Κωνσταντῖνος θὰ γίνη Πρωτοψάλτης. Ὁ Θ. Ἀριστοκλῆς, πάλι, ἀναφέρει: «Τῷ δὲ 1821 ἔτει, Δεκεμβρίου 23, ἀποθανόντος Γρηγορίου τοῦ Πρωτοψάλτου, διεδέχθη αὐτὸν τῇ ἐπαύριον Conomos, The Treatise, ὅπου παραπάνω Χρυσάνθου, Θεωρητικόν, ὅπου παραπάνω, 400, σ , σ. 180, καὶ Μέρος Β, 68, σ. XLV. 15 Χρ. Παρινέλη, «Protopsaltæ», ὅπου παραπάνω, σ Θ. Ἀριστοκλέους, Κωνσταντίου Α, ὅπου παραπάνω, σ Bλ. Κ. Μ. Ράλλη, «Περὶ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἀξιώματος τοῦ λαμπαδαρίου», Πρακτικὰ Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν 9 (Ἀθῆναι, 1934), σσ

10 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 10 24, κελευσθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀπὸ Ἰκονίου προβιβασθέντος εἰς τὸν Οἰκουμενικὸν θρόνον Εὐγενίου» 18. Ἐνῶ θὰ παραιτηθῆ τὸ 1855, κρατάει τὸ ὀφφίκιο τοῦ Πρωτοψάλτου ἔως τὸν θάνατό του τὸ 1862, ὅπως ἦταν ἡ τάξη τοῦ Πατριαρχίου τὴν ἐποχὴ ἐκεῖνη. Πολὺ σημαντικὰ τὰ βιογραφικὰ αὐτὰ στοιχεῖα, ἐπειδὴ μᾶς περιγράφουν μία ἐνεργὴ ψαλτικὴ ὑπηρεσία γιὰ 55 χρόνια. Ἡ Ψαλτικὴ Δραστηριότητα τοῦ Kωνσταντίνου Ὁ χρόνος ἐδὼ σήμερα δὲν μᾶς ἐπιτρέπει νὰ συνοψίσουμε τὴν πλούσια γενικὴ ψαλτικὴ δραστηριότητα τοῦ Κωνσταντίνου ὡς κωδικογράφου, ἐξηγητῆ, συντμητῆ, διδασκάλου, συντάκτου τοῦ τυπικοῦ κατὰ τὸ ὕφος τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ 55 αὐτὰ χρόνια θὰ ἀναπτύξη μιὰ πλούσια δραστηριότητα σὰν Πατριαρχικὸς ψάλτης, πρωτοψάλτης γιὰ τὰ 35 ἀπ αὐτά. Κατὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντίου Α θὰ γραφτοῦν τὰ ἀκόλουθα «Διὸ καὶ ἐπὶ τῆς πατριαρχείας αὐτοῦ ἤκμαζεν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἐφημίζετο ὁ Πατριαρχικὸς Ναὸς ἐπὶ τοῖς ἀρίστοις καὶ Ἡδυφωνοτάτοις Κανονάρχαις, ὥστε πανταχόθεν τῆς τε Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῶν περιχώρων συνέρρεον ἐν αὐτῷ ἄπειρον πλῆθος λαοῦ, οὐκ ἐπ ἀκροάσει μόνον τῶν Ἱερῶν 18 Θ. Ἀριστοκλέους, Κωνσταντίου Α, ὅπου παραπάνω, σ. 65.

11 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 11 Ἀκολουθιῶν, ἀλλ ἵνα καὶ εὐφρανθῶσι πνευματικῶς ἐπὶ τῇ θέᾳ τοῦ γαληνοῦ καὶ σεβαστοῦ προσώπου τοῦ Πατριάρχου, καὶ τέττιγος τῆς Ἐκκλησίας ἀοιδίμου Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ ψαλτῶν τε καὶ Κανοναρχῶν» 19. Ἀπὸ πολλοὺς ὁ Κωνσταντῖνος Βυζάντιος χαρακτηρίστηκε ὡς τελευταῖος ἐκ τῶν μεγάλων Πρωτοψαλτῶν τοῦ Πατριαρχικοῦ Ναοῦ τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας καὶ ὡς γνήσιος ἐκπρόσωπος τοῦ ἀρχαίου ἐκκλησιαστικοῦ Πατριαρχικοῦ μουσικοῦ ὕφους 20. Κι αὐτὸ γιὰ δύο κυρίως λόγους πρῶτον, ἐπειδὴ τυχαίνει νὰ εἶναι ὁ τελευταῖος Πρωτοψάλτης τοῦ Πατριαρχικοῦ Ναοῦ ποὺ ἔψαλε καὶ μελοποίησε μὲ τὴν πρὸ τῆς νέας Μεθόδου σημειογραφία, τὴν ὁποία ἀρνήθηκε καὶ πολέμησε, καὶ δεύτερον, ἐπειδὴ λόγῳ τῆς διαδοχικῆς χοροστασίας του, πέρασε ἀπ ὅλα τὰ ψαλτικὰ ὀφφίκια βῆμα πρὸς βῆμα, καὶ ἔτσι ἔγινε φορέας τῆς σεπτῆς πατριαρχικῆς ψαλτικῆς παραδόσεως. 19 Θ. Ἀριστοκλέους, Κωνσταντίου Α, ὅπου παραπάνω, σσ Κ. Α. Ψάχου, «Περὶ ὕφους τὸ ὕφος τῆς μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας καὶ τὸ λεγόμενον Πατριαρχικὸν ὕφος», Φόρμιγξ, περίοδος Β, ἔτος Γ (Ε ), ἀπ (13 31 Ἰανουαρίου) 1908, σσ. 1 3.

12 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 12 Ἡ εὐρύτερη ψαλτικὴ δραστηριότητα δὲν περιορίζεται μόνο στὸ Πατριαρχικὸ ψαλτήρι, ἀλλὰ θὰ ἀγγίξη πολλὰ σημεῖα τῆς εὐλογημένης αὐτῆς τέχνης. Ὁ Κωνσταντῖνος ἦταν καὶ γνώστης τῆς ἐξωτερικῆς μουσικῆς. Θὰ εἶναι ἐπιθεωρητὴς τῆς Ἑρμηνείας τῆς ἐξωτερικῆς μουσικῆς τοῦ Στεφάνου Δομεστίκου (1843), ἀλλὰ καὶ ὅπως μαρτυρεῖται ἀπὸ τὸν Π. Κηλτζανίδη στὴ Μεθοδικὴ Διδασκαλία του, ὁ Κωνσταντῖνος κατέγραψε τὸ Μακαμλὰρ Κιάρι τῶν Πεϊζαδὲ Γιάγκου Καρατζᾶ καὶ Γιάγκου Θεολόγου, περιέχον τὰ Μακάμια τῶν Ὀθωμανῶν κατὰ τὴν τάξη τῆς διδασκαλίας αὐτῶν. Στὶς ἐμφανίσεις ἄλλων μουσικῶν συστημάτων, συγκεκριμένα τοῦ Λεσβίου συστήματος τῆς μουσικῆς γραφῆς 21, τοῦ ἀλφαβητικοῦ μουσικοῦ συστήματος τῆς σχολῆς Βουκουρεστίου 22, τοῦ ἀλφαβητικοῦ μουσικοῦ 21 Bλ. Γρ. Στάθη, «Ἡ βυζαντινὴ μουσικὴ στὴ λατρεία καὶ στὴν ἐπιστήμη», Bυζαντινὰ 4 (Θεσσαλονίκη 1972), σσ Γ. Παπαδοπούλου, Συμβολαί, ὅπου παραπάνω, σσ τοῦ ἰδίου, Ἱστορικὴ ἐπισκόπησις, ὅπου παραπάνω, σσ Πρβλ. Γ. Xατζηθεοδώρου, Bιβλιογραφία, ὅπου παραπάνω, σσ. 218, Xατζηθεοδώρου, Bιβλιογραφία, ὅπου παραπάνω, σσ

13 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 13 συστήματος τοῦ Παϊσίου Ξηροποταμηνοῦ 23, ἀλλὰ καὶ στὶς προσπάθειες χρησιμοποιήσεως τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πενταγράμμου καὶ εἰς ἀπόπειρες εἰσαγωγῆς τῆς πολυφωνίας, δηλαδὴ «ἐξευρωπαϊσμοῦ» σημειογραφίας καὶ μέλους ἀπὸ τοὺς Ἰωάννη Χαβιαρᾶ 24 καὶ ἱεροδιάκονο Ἄνθιμο Νικολαΐδη 25 ἡ προσωπικότητα τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τὸ κῦρος του ὡς ἐγγυητοῦ τοῦ 23 Bλ. Γρ. Στάθη, «I Sistemi Alfabetici di Scrittura Musicale per Scrivere la Musica Bizantina nel Periodo », Kληρονομία 4, τεῦχος β. (Ἰούλιος 1972), σσ καὶ Παπαδοπούλου, Ἱστορικὴ ἐπισκόπησις, ὅπου παραπἄνω, σ Bλ. Παπαδοπούλου, Συμβολαί, ὅπου παραπάνω, σσ Π. Φορμόζη, Oἱ χορωδιακὲς ἐκδόσεις τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς σὲ εὐρωπαϊκὴ μουσικὴ γραφὴ στὶς δύο ὀρθόδοξες ἑλληνικὲς ἐκκλησίες τῆς Bιέννης (Θεσσαλονίκη 1967), σ. 39 Γ. Φιλόπουλου, Εἰσαγωγὴ στὴν ἑλληνικὴ πολυφωνικὴ ἐκκλησιαστικὴ μουσική, (Ἀθήνα 199), σ. 28. Ὁ Ἰωάννης X. Xαβιαρᾶς ἦταν ἀπὸ τὴ Xίο καὶ παράλληλα μὲ τὴν ψαλτική του διακονία στὸν Ἅγ. Γεώργιος ἦταν καθηγητὴς τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς φιλολογίας στὴν ἐθνικὴ ἑλληνικὴ σχολὴ τῆς Bιέννης. 25 Ὁ Γ. Φιλόπουλος, στὸ βιβλίο του, Εἰσαγωγή, ὅπου παραπάνω, σ. 30 ἀναφέρει ὅτι ὁ ἱεροδιάκονπος Ἄνθιμος Nικολαΐδης σπούδασε βυζαντινὴ μουσικὴ μὲ τὸν Kωνσταντῖνο Bυζάντιο καὶ εὐρωπαϊκὴ μουσικὴ μὲ τὸν August Swoboda. Δὲν φαίνεται νὰ ἔμεινε στὴ Bιέννη πολλὰ χρόνια, ἀφοῦ γύρισε στὴν Ἀθήνα, ὅπου ἐχρημάτισε διδάσκαλος τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς στὴ Pιζάρειο Σχολὴ καὶ ἐκοιμήθη κατὰ τὸ ἔτος Πρβλ. Παπαδοπούλου, Συμβολαί, ὅπου παραπάνω, σ. 354, καὶ Π. Φορμόζη, Oἱ χορωδιακές, ὅπου παραπάνω, σ. 43.

14 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 14 ἐκκλησιαστικοῦ μουσικοῦ Πατριαρχικοῦ ὕφους θὰ προστατέψη γιὰ μιὰ ἀκόμη φορὰ τὴν ψαλτικὴ παράδοση, γιὰ νὰ τὴν παραδώση στὴν ἑπόμενη γενεά. Λόγῳ τοῦ κῦρος του θὰ εἶναι καὶ στὴν μουσικὴ ἐπιτροπὴ 26 ποὺ θὰ διαλέξη καὶ θὰ ἐγκρίνη τὰ κείμενα καὶ τὴν ἔκδοση τῆς περίφημης καὶ ἀκόμη πολὺ ἀναγκαίας Πανδέκτης τῆς ἱερᾶς ἐκκλησιαστικῆ ὑμνῳδίας (Κωνσταντινούπολη 1850). Ὡς Πρωτοψάλτης τῆς Μ. Ἐκκλησίας εἴχε καὶ τὴν εὐθύνη τῆς ἐπιβλέψεως τῶν μουσικῶν ἐκδόσεων τοῦ Πατριαρχικοῦ Τυπογραφείου, κυρίως ὅμως μόνο μετὰ τὸ ἔτος Ἡ χειρόγραφη ψαλτικὴ παράδοση μᾶς διασώζει δύο περιπτώσεις τῆς ἐξηγητικῆς δράσεως τοῦ Κωνσταντίνου καὶ οἱ δύο προέρχονται ἀπὸ τὴν ἐποχὴ ποὺ εἶναι Δομέστικος τοῦ Πατριαρχικοῦ ναοῦ 27. Ἐπίσης, ἡ 26 Γιὰ περισσότερη βιβλιογραφία πρβλ. M. Γεδεών, Πατριαρχικοὶ πίνακες (Kωνσταντινούπολις 1890 καὶ Ἀθῆναι 1996), σσ Γ. Παπαδοπούλου, Συμβολαί, ὅπου παραπάνω, τοῦ ἰδίου, Ἱστορικὴ ἐπισκόπησις, ὅπου παραπάνω, σσ Πανδέκτη τῆς ἱερᾶς ἐκκλησιαστικῆς ὑμνῳδίας τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ, τόμος α (Kωνσταντινούπολις 1850), σ. ιβ K. Pωμανοῦ, Ἐθνικῆς μουσικῆς περιήγησις ἑλληνικὰ μουσικὰ περιοδικὰ ὡς πηγὴ ἔρευνας τῆς ἱστορίας τῆς νεοελληνικῆς μουσικῆς (Ἀθῆναι 1996), μέρος I, σσ Πρόκειται γιὰ δύο χειρόγραφα τὸ χργφ. Ἁγίου Ὄρους, Mονῆς Παντελεήμονος 977 καὶ τὸ χργφ. τῆς βιβλιοθιήκης K. Ἀ. Ψάχου 178.

15 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 15 καλλωπιστική, συντμητικὴ καὶ μελοποιητικὴ δράση τοῦ Κωνσταντίνου θὰ ἀναπτυχθῆ κατὰ τὰ πολλὰ χρόνια τῆς ψαλτικῆς ὑπηρεσίας του, ἐνῶ σὲ μᾶς θὰ παραδοθῆ διὰ τῶν ἐντύπων μουσικῶν του βιβλίων: (α) ἕνα δίτομο στιχηράριον, ἡ Ἀνθολογία Στιχηραρίου, ἐκδεδομένο τὸ 1840 καὶ 1841, (β) τὸ Ταμεῖον Ἀνθολογίας, πάλι δίτομο ποὺ ἐκδόθηκε τὸ 1845 καὶ 1846 καὶ (γ) ἕνα Ἀναστασιματάριον τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου μὲ καλλωπισμὸ τοῦ Κωνσταντίνου ποὺ ἐκδόθηκε ἀπὸ τὸν υἱό του, τὸν Νικόλαο τὸ 1865, τρία χρόνια μετὰ τὸν θάνατό του. Ἡ Συμβολὴ τοῦ Κωνσταντίνου στὸ Ρεπορτόριο τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης Κατόπιν προσεκτικῆς μελέτης τῆς χειρόγραφης καὶ ἔντυπης μουσικῆς παράδοσης μὲ συνθέσεις, συντμήσεις καὶ ἐξηγήσεις τοῦ Κωνσταντίνου φαίνεται ὅτι ἦταν κυρίως δύο τὰ εἴδη τῶν μελῶν, τὰ ὁποῖα ὁ τότε ψαλτικὸς κόσμος κατέγραφε ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Πρωτοψάλτου α ) τὰ μέλη τῆς θ. λειτουργίας καὶ τῆς προηγιασμένης καὶ β ) τὴ σύντμηση ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο τοῦ θεοτοκίου «Ἄνωθεν οἱ προφῆται» σὲ ἤχο βαρὺ καὶ μέλος τοῦ Μαΐστορος Ἰωάννου Κουκουζέλη. Πράγματι, σήμερα αὐτὸ ποὺ θὰ σκεφτῆ κανεὶς ἀκούοντας τὸ ὄνομα τοῦ Πρωτοψάλτου Κωνσταντίνου εἶναι τὰ ἔντεχνά κατ ἦχον χερουβικά του, τρία γιὰ κάθε ἦχο, ἕνα σύντομο ἕνα μεσαῖο καὶ ἕνα μέγιστο

16 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 16 χερουβικό. Πρέπει νὰ σημειωθῆ ὅτι ἡ μεσαία σειρὰ τῶν κατ ἦχον χερουβικῶν του εἶναι τὸ ἀντικείμενο μιᾶς πλούσιας ἔντυπης καὶ χειρόγραφης παραδόσεως μέχρι σήμερα. Τόσο ἀναγκαία θεωρήθηκαν ἀκόμη τὴν ἐποχὴ ἐκείνη, ὥστε πρώτο ἐξηγήθησαν ἀπὸ τὴν ἐξηγηματικὴ σημειογραφία στὴ νέα Μέθοδο ἀπὸ τὸν κάποτε ἀντίπαλο Χουρμούζιο Χαρτοφύλακο 28. Ἐπίσης σημαντικὴ θέση στὴν ψαλτικὴ παράδοση κατέχουν τὰ πάμπολλα, κοινωνικά μιὰ σειρῶν κοινωνικὰ τῶν Κυριακῶν, 52 κοινωνικὰ τῶν ἑορτῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ, τρία «Νῦν αἱ δυνάμεις» καὶ δύο «Γεύσασθε» σὲ ἤχους α, δ, καὶ βαρύ. Θὰ προσφέρη ὅμως συντμήσεις καὶ 28 Ἀπὸ τοὺς κώδικες βυζαντινῆς μουσικῆς ποὺ περιέχουν τὰ χερουβικὰ τοῦ Kωνσταντίνου, διακρίνεται τὸ σημαντικὸ χργφ. τῆς Mονῆς Δοχειαρίου, Ἁγίου Ὄρους, ἀρ διότι περιέχει μία σειρὰ κατ ἦχον χερουβικῶν «μεταφρασθέντα δὲ παρὰ Xουρμουζίου Xαρτοφύλακος». Ἡ ἐξήγηση τοῦ Xουρμουζίου στὴν περίπτωση αὐτὴ δείχνει πώς, παρ ὅλο ποὺ κάποτε βρισκόταν ὁ Kωνσταντῖνος ἀντίπαλος τῶν Tριῶν Διδασκάλων τῆς Nέας Mεθόδου, τὰ χερουβικά του κατεῖχαν σημαντικὴ θέση μεταξὺ τῶν «κλασικῶν καὶ ἀναγκαίων» μελῶν τοῦ ἱεροψαλτικοῦ ρεπορταρίου, ἀφοῦ ὁ Xορυμούζιος τὰ θεώρησε κατάληλα καὶ ἄξια μεταφράσεως στὴν νέα γραφή. Πρβλ. Γρ. Στάθη, Tὰ χειρόγραφα Bυζαντινῆς Mουσικῆς Ἅγιον Ὄρος, τόμος α (Ἀθῆναι 1975), ἀρ. 242, σ. 619.

17 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 17 ἄλλα σημαντικὰ ἔργα, μέλη τῆς νυχθημέρου ἀκολουθίας τοῦ ἑσπερινοῦ καὶ τοῦ ὄρθρου, τοὐλάχιστον πέντε καλοφωνικοὺς εἱρμούς. Δὲν θὰ προσπαθήσω νὰ τὰ κατονομάσω, ἀλλὰ εἶναι ὥρα νὰ προχωρήσουμε στὸ κύριο θέμα τοῦ σημερινοῦ συνεδρίου ὁ Κωνσταντῖνος, τὸ στιχηραρικὸ μέλος καὶ τὸ στιχηράριό του. Τὸ Στιχηράριον τοῦ Πρωτοψάλτου Κωνσταντίνου Βυζαντίου Ἀνθ ολογία Στ ιχ ηρα ρίου Στὴν Κωνσταντινούπολη κατὰ τὸ ἔτος 1840 θὰ ἐκδοθῆ πρώτα ὁ δεύτερος τόμος τοῦ μελοποιηθέντος παρὰ τοῦ Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας Στιχηραρίου ἐκ τῆς Πατριαρχικῆς Τυπογραφίας, ἡ ὁποία ἦταν τὸ καιρὸ ἐκεῖνο ὑπὸ τὴν διεύθυνση τῶν Στεφάνου Δομεστίκου καὶ Θ. Ἀργυγράμμου 29. «Δοξαστάριον περιέχον τὰ δοξαστικὰ ὅλων τῶν δεσποτικῶν καὶ θεομητορικῶν ἑορτῶν τῶν τε ἑορταζομένων ἁγίων τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ. Τοῦ τε Τριῳδίου καὶ Πεντηκοσταρίου, μελοποιηθὲν παρὰ Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου τῆς 29 Bλ. Δ. Γκίνη καὶ Bαλ. Mέξα, Ἑλληνικὴ Bιβλιογραφία, (Ἀθῆναι, τόμος β, 1941), ἀρ. 3455, καὶ Γ. I. Xατζηθεοδώρου, Bιβλιογραφία, ὅπου παραπάνω, σσ , ἀρ , ὅπου οἱ περιγραφές: ὁ α τόμος ῖχει σελίδες δ α ἄ.ἀ., σχήματος 8ου ὁ β τόμος ἔχει σελίδες η ἄ.ἀ, σχήματος 8ου.

18 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 18 τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας. Ἐξηγηθὲν δὲ ἀπαραλλάκτως εἰς τὴν Νέαν τῆς Μουσικῆς Μέθοδον, παρὰ τοῦ Πρώτου Δομεστίκου Στεφάνου. Νῦν πρῶτον τύποις ἐκδίδοται δαπάνῌ τοῦ τε Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου καὶ τῶν φιλομούσων συνδρομητῶν. Τόμος πρῶτος. Ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐκ τῆς Πατριαρχικῆς Τυπογραφίας διευθυνομένης παρὰ Στ. Δομαεστίκου καὶ Θ. Ἀργυράμμου. Ἐν ἔτει 1840». Πρόκειται γιὰ τὸ ἕβδομο στιχηράριο ἢ δοξαστάριο ποὺ ἐξεδόθη στὴ Νέα Μέθοδο, ἐνῶ δὲν συγκαταριθμοῦμε τὴν Συλλογὴ ἰδιομέλων τοῦ Μανουὴλ Πρωτοψάλτου 30. Ἐκδόθηκε μὲ δαπάνη τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τοὐλάχιστον 101 φιλομούσων συνδρομητῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων βρίσκονται τὰ ὀνόματα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Ἀνθίμου, τριῶν ἄλλων πρώην πατριαρχῶν καὶ 13 μητροπολιτῶν τῆς συνόδου, κληρικῶν τοῦ κλίματος τοῦ Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως, τῆς Θεσσαλονίκης, τῆς Κρήτης καὶ τοῦ Βουκουρεστίου. Φαίνεται ὅτι κυκλοφόρησε μὲ τὴ χρονολογία 1840, 30 Συλλογὴ ἰδιομέλων καὶ ἀπολυτικίων καὶ ἄλλων τινων μελῶν τῶν δεσποτικῶν καὶ θεομητορικῶν ἑορτῶν καὶ τῶν ἑορταζομένων ἁγίων τοῦ ὅλου ἐνιαυτοῦ, τοῦ τε τριῳδίου καὶ πεντηκοσταρίου μελισθέντων παρὰ τοῦ Mανουὴλ Πρωτοψάλτου ὡς ψάλλονται ἐν τῷ τοῦ Xριστοῦ Mεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ καὶ ἐκδοθέντων παρὰ Π. Xαρίσῃ, καὶ Θ. Π. Παράσχου. Mεταφράσει καὶ ἐπιστασίᾳ τοῦ Διδασκάλου Xουρμουζίου Xαρτοφύλακος (Ἐν τῇ Tυπογραφίᾳ Ἰσὰκ δὲ Kάστρο καὶ Yἱοί 1831).

19 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 19 ἀλλὰ καὶ σὲ ἀντίτυπα χωρὶς χρονολογία. Tὸν ἑπόμενο χρόνο, τὸ 1841, ἐκδίδεται ὁ πρῶτος τόμος ἀπὸ τὸ ἴδιο Πατριαρχικὸ Tυπογραφεῖο. Ἐπανεκδόσεις ἔγιναν ἀπὸ τὸν ἐκδοτικὸ οἶκο M. Πολυχρονάκη κάπου μεταξὺ τῶν ἐτῶν καὶ ἀπὸ τὸν ἐκδοτικὸ οἶκο B. Pηγοπούλου, κατὰ τὸν Γ. Χατζηθεοδώρου 31. Ἀφοῦ τὸ Στιχηράριο τοῦ Kωνσταντίνου κατεῖχε καὶ θέση ἀνάμεσα στὰ βιβλία ποὺ διδάσκονταν στὴν E Πατριαρχικὴ μουσικὴ σχολή 32, εἶναι φυσικὸ ὅτι ἐμφανιζόταν συχνὰ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀνατυπώσεως γιὰ τὸν πρακτικὸν αὐτὸ λόγο. Tὸ στιχηράριον τοῦ Kωνσταντίνου πρωτοψάλτου χαρακτηρίστηκε ἀπὸ τὸν Στέφανο Λαμπαδάριο ὡς «ἀναγκαῖον καὶ χρήσιμον εἰς πάντα 31 Bλ. Γ. I. Xατζηθεοδώρου, Bιβλιογραφία τῆς βυζαντινῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς περόοδος Α : (Ψαλτικὰ Bλατάδων 1 Θεσσαλονίκη 1998), ὅπου παραπάνω, σσ Περὶ τῆς Ε Πατριαρχικῆς Σχολῆς βλ. Γ. Παπαδοπούλου, Συμβολαί, ὅπου παραπάνω, σσ Ἐπίσης, στὸ κϛ κεφάλαιο τῆς Kρηπῖδος τοῦ Θ. Φωκαέως (Kωνσταντινούπολις 1842), Περὶ διατάξεως τῶν Mουσικῶν Mαθημάτων τῆς Ε Πατριαρχικῆς Σχολῆς, διαβάζουμε ὅτι «μετὰ τὸ Ἀναστασιματάριον πρέπει νὰ παραδίδονται 15 διατονικὰ δοξαστικὰ 10 ἐναρμόνια καὶ 15 χρωματικά, ἀπὸ τοῦ ἐκδοθέντος δοξασταρίου παρὰ τοῦ Πρωτοψάλτου τῆς Mεγάλης τοῦ Xριστοῦ Ἐκκλησίας κυρίου Kωνσταντίνου».

20 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 20 Mουσικόν, ἐμπεριέχον πολλότατα μέλη τῆς ἐξωτερικῆς Mουσικῆς» 33, καὶ ἀπὸ τὸν Kυριάκο Φιλόξενο τὸν Ἐφεσιομάγνη τὰ ὡς ἔντεχνα μαθήματα τῆς παραχορδῆς πρόκειται γιὰ τὸ σύνθετο θέμα τῆς μεταθέσεως τοῦ ἤχου ἢ τῆς φθορᾶς. Στὸν Πρόλογο τοῦ Δοξασταρίου του, «Tοῖς ἐντευξομένοις», ὁ Kωνσταντῖνος κανοναρχεῖ τὸ θέμα «τῆς ποικιλίας ἐν τῇ ἐκκλησιαστικῇ μουσικῇ»: Ἐὰν ἁπανταχοῦ ἡ ποικιλία θεωρῆται τερπνόν, πολλῷ δὴ πλέον ἐν τῇ Ἐκκλησιαστικῇ Mουσικῇ παιδιόθεν τοίνυν κἀγὼ ἐν τῇ τοῦ Xριστοῦ Mεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ, τῇ Mουσικῇ, ἵν οὕτως, εἴπω συναυξυνθεὶς, ἐδόθην ἢδη πρὸ πολλοῦ συντόνως εἰς ἐνδελεχῆ αὐτῆς μελέτην, σκοπὸν προθέμενος τὸν μετὰ τοῦ σεμνοπρεποῦς καλλωπισμὸν αὐτῆς, ὅσον ἔνεστι. Kαὶ δὴ διὰ πολλοῦ τοῦ χρόνου, μελίσσης δίκην, τὸ ἄριστον ἐξ ἁπάντων ἐπιπόνως συλλεξάμενος, καὶ τούτῳ τὴν σεμνοπρεπῆ συγκεραννὺς ποικιλίαν, ἵνα μὴ προσκορὴς τοῖς ἀκροαταῖς ὁ ψάλλων καθίσταται, μετεποίησα ἐπὶ τὸ ἀργοσύντομον πᾶσαν τὴν σειρὰν τῶν Δοξαστικῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ, τὸν μέσον παντὸς μέλους, ὡς οxόν τε, διατηρήσας ὅρον καὶ ἀπὸ τοῦ μονοτόνου ὅλως ἐκκλίνων. 33 Bλ. Στεφάνου Α Δομεστίκου, Ἑρμηνεία ἐξωτερικῆς μουσικῆς καὶ ἐφαρμογὴ αῆτῆς εἰς τὴν καθ ἡμᾶς μουσικήν (Kωνσταντινούπολις 1843), σ. 83.

21 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 21 Συνεχίζει μὲ μίαν ἄλλη σημαντικὴ πληροφορία: «μέσον χρησάμενος εἰς τοῦτο τῷ ἡμετέρῳ Δομεστίκῳ καὶ μαθητῇ K. Στεφάνῳ, ὅστις καθ ὑπαγόρευσίν μου μετέφρασεν ἀκριβῶς ταῦτα εἰς τὸν νέον τῆς Mουσικῆς τρόπον». Kύριο γνώρισμα τῶν μελῶν τοῦ στιχηραρίου τοῦ Kωνσταντίνου Πρωτοψάλτου εἶναι ὁ νέος δημιουργικὸς καὶ σεμνοπρεπὴς καλλωπισμὸς τοῦ μέλους τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου τοῦ Πελοποννησίου πρὸς τὸ ἀργότερο. Δηλαδή, ὅπως γράφει ὁ Kωνσταντῖνος, κάνει μία μεταποίηση τοῦ μέλους ἐπὶ τὸ ἀργοσύντομον. Ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ διακρίνεται ἡ γενικὴ κατεύθυνση μὲ σκελετὸ τὸ μέλος τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη βλέπουμε ἕνα σεμνὸ πλατυσμὸ τοῦ μέλους μὲ ἐκτενῆ καὶ ἔντεχνη χρήση τῆς παραχορδῆς. Σὲ μερικὲς περιπτώσεις φαίνεται νὰ ἔχῃ ὑπ ὄψη καὶ τὶς θέσεις τοῦ Πρωτοψάλτου Ἰακώβου στὸ Δοξαστάριό του. Ἀξιοσημείωτα εἶναι τὰ ἀπόστιχα τῶν κατανυκτικῶν ἑσπερινῶν τῶν Kυριακῶν τῆς M. Tεσσαρακοστῆς, ποὺ ἔχουν κάποια διάδοση στὴν ἔντυπη παράδοση, καὶ τὸ δοξαστικὸν τοῦ Πάσχα, Ἀναστάσεως ἡμέρα μὲ τὴ μεταβολὴ σὲ χρωματικὸ γένος στὶς λέξεις μισοῦσιν ἡμᾶς (πολλοὶ ψάλτες σήμερα οûτε γνωρίζουν ὅτι τὸ μέλος τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου κινεῖται ἀπὸ δι, χωρὶς φθορά, καὶ ὄχι ἀπὸ κε). Ἐπίσης ὑπάρχει μιὰ ἐνδιαφέρουσα

22 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 22 περίπτωση ὅπου ὁ Kωνσταντῖνος μελοποιεῖ τὰ δοξαστικὰ τῆς μνήμης τοῦ ἁγίου Ἰγνατίου Ἀρχιεπισκόπου Mηθύμνης (14 Ὀκτωβρίου) «δι αἰτήσεως τοῦ Πανοσιολογιωτάτου K. Πορφυρίου Λεσβίου ἐκ τῆς Mονῆς τοῦ Λειμῶνος» 34. Kαὶ γιὰ τὴν ἑορτὴ τῶν Ἁγίων Πατριαρχῶν Kυρίλλου καὶ Ἀθανασίου (18 Ἰανουαρίου) μελοποιεῖ ποίημα τοῦ Πατριάρχου Kυρίλλου Z 35. Mὲ τὸ στιχηράριον του θέλησε ὁ Kωνσταντῖνος νὰ προσφέρη, «κατὰ προτροπὴν λοιπὸν πολλῶν μὲν καὶ ἄλλων ἀνδρῶν φιλομούσων μάλιστα δὲ τῶν τῆς Mουσικῆς ἐγκρατῶν», ἕνα ξεχωριστὸ δημιούργημα τῆς μέσης ὁδοῦ τοῦ στιχηραρικοῦ μέλους. Kατ αὐτὸν τὸν τρόπο, μᾶς ἄφησε ἕνα δεῖγμα τόσο τῆς ἐξελίξεως τοῦ νέου στιχηραρικοῦ μέλους, ὅπως ἔφθασε περὶ τὰ μέσα τοῦ ιθ αἰώνα, ὅσο καὶ τῆς προσωπικῆς του ἐπιστήμης τῆς ψαλτικῆς τέχνης. 34 Kωνσταντίνου Πρωτοψάλτου, Δοξαστάριον (Kωνσταντινούπολις 1841), σ Αὐτόθι, σ. 182.

23 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 23 Γ. Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΟΠΟΙΙΑΣ Ἡ Mελοποιία στὴν Ἀνθολογία Στιχηραρίου τοῦ Κωνσταντίνου Στοιχεῖα τῆς μελοποιίας Οἱ ἱστορικὲς ἐξελίξεις τοῦ προηγουμένου αἰῶνος σημειώνουν καὶ μιὰ διαφοροποίηση στὰ στοιχεῖα ἢ θὰ λέγαμε στὸν τρόπο τῆς μελοποιίας. Τὰ βασικὰ στοιχεῖα εἶναι ὁ λόγος τῶν ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἁγιογραφικῶν κειμένων μὲ τὴν ἔννοιά του, τὴν ποίησή του, τὸν ρυθμό, τὸ ἄκουσμα καὶ τὸ χρῶμα του. Ὑπάρχουν καὶ οἱ μουσικὲς φωνὲς καὶ τὰ διαστήματά των, οἱ ἦχοι τῆς ψαλτικῆς τέχνης μὲ τὰ σημάδιά της, τὰ φωνητικὰ καὶ ἄφωνα, καὶ οἱ θέσεις καὶ τὰ μελωδήματα ποὺ σχηματίζουν τὸ μέλος. Μὲ τὸν καιρὸ δημιουργεῖται καὶ μιὰ εἰδικὴ παράδοση τῆς ἐκκλησιαστικῆς βυζαντινῆς ἑλληνικῆς ψαλτικῆς μὲ μία ποικιλία τῆς μελοποιίας ποὺ ἐμπεριέχει διάφορα γένη καὶ εἴδη. Ὁ Κωνσταντῖνος μελοποιεῖ χρησιμοποιώντας ὅλα αὐτὰ τὰ συστατικὰ στὸ πλαίσιο τῆς συγκεκριμένης ἱστορικῆς ἐποχῆς του. Ἔχοντας ὡς ὑπόβαθρο ὅλη τὴν πλούσια βυζαντινὴ καὶ μεταβυζαντινὴ ψαλτικὴ παράδοση μελοποιεῖ ὑπηρετώντας τὴ λειτουργικὴ ἀνάγκη τῶν ἡμερῶν του. Δὲν εἶναι μικρὸ πρᾶγμα καὶ τὸ ὅτι μελοποιεῖ μὲ τὴν ἐξηγηματικὴ γραφὴ ποὺ τοῦ δίνει κι αὐτὸ μία ἰδιαίτερη εὐχέρια, τὸ νὰ μπορῆ τὸ μέλος

24 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 24 νὰ γράφεται ἀναλυτικά. Σημαντικότατο στοιχεῖο τῆς μελοποιίας, κυρίως γιὰ τὸ στιχηραρικὸ μέλος, εἶναι καὶ ἡ κατ ἔννοιαν ἑρμηνεία τοῦ μέλους δηλαδὴ τὸ ὅτι τὸ μέλος τονίζει ποιητικὲς ἔννοιες τοῦ κειμένου. Στὶς παλαιότερες συνθέσεις ἡ κάθε λέξη δεχόταν μιὰ ὁλόκληρη μελικὴ ἀνάπτυξη, ἐνῶ κατὰ τὴν ἐποχὴ τοῦ Κωνσταντίνου ἡ κατ ἔννοιαν ἑρμηνεία ἔδωσε μιὰ μελικὴ ἀνάπτυξη σὲ ἑνότητες λέξεων ποὺ συμπλήρωναν μαζὶ κάποιαν ἔννοια. Πρέπει νὰ λεχθῆ σ αὐτὸ τὸ σημεῖο ὅτι ἡ κυριώτερη δυσκολία στὴν πλήρη ἀνάλυση τοῦ μελοποιητικοῦ ἔργου τοῦ Κωνσταντίνου εἶναι ἡ ἔλλειψη τῶν πρωτοτύπων κειμένων του στὴν παλαιότερη γραφή. Ἐλάχιστα εἶναι αὐτὰ ποὺ ἔχουμε καὶ δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ κυριώτερά του μελουργήματα. Ἔχουμε ὅμως μερικὰ δείγματα, καὶ ἐλπίζω νὰ δοῦμε δύοτρία σήμερα, ὅπως αὐτὸ τὸ δείγμα τῆς μελοποιίας τοῦ Κωνσταντίνου στὸ νέο, σύντομο στιχηραρικὸ μέλος. Εἶναι τὸ δοξαστικὸ τοῦ ἑσπερινοῦ τῆς 2 Ἰανουαρίου, τὸ «Φαιδρά μεν ἡ παροῦσα ἑορτή» σὲ ἦχο γ 36. Σημειώνουμε 36 Πρόκειται γιὰ ἕνα χειρόγραφο στὴν προσωπικὴ βιβλιοθήκη τοῦ σημερινοῦ ἄρχοντος πρωτοψάλτου τῆς Mεγάλης τοῦ Xριστοῦ Ἐκκλησίας κ. Λεωνίδου Ἀστέρη. Γιὰ περισσότερα βλ. K. Tερζοπούλου, Ὁ πρωτοψάλτης τῆς Mεγάλης τοῦ Xριστοῦ Ἐκκλησίας Kωνσταντῖνος Bυζάντιος καὶ ἡ συμβολή του στὴν ψαλτικὴ τέχνη ( 30

25 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 25 τὴν ἀναλυτικότητα τῆς γραφῆς ἀλλὰ καὶ παρατηροῦμε μερικὰ σημάδια ποὺ δὲν χρισημοποιοῦνται στὴ νέα μέθοδο: τὸ ἰσάκι, τὸ πίασμα, ἡ διπλὴ μόνο, τὸ ἀπόδερμα, καὶ οἱ δύο ἀπόστροφοι. Ἀφοῦ τὸ σύντομο μέλος δὲν χωροῦσε πιὰ τὶς πλατιὲς θέσεις τῶν μεγάλων ὑποστάσεων, ἡ προσοχὴ τῶν μελοποιῶν συγκεντρώνεται στὴ χρήση τῶν συστατικῶν τῆς μελοποιίας μὲ ἕναν νέο καλλωπισμὸ ποὺ στρέφεται γύρω ἀπὸ τὴν κατ ἔννοιαν ἢ κατὰ μίμηση πρὸς τὰ νοούμενα, ὅπως τὸ ἀναφέρει ὁ Χρύσανθος 37, ποὺ ἐκμεταλλεύεται τὴ μεταβολὴ τοῦ ἤχου διὰ τῆς φθορᾶς, ἀλλιῶς καὶ παραχορδῆς. Σ αὐτὸ τὸ σημεῖο πρωτοστατεῖ ὁ Κωνσταντῖνος, εἰδικὰ στὸ Δοξαστάριόν του, ὅπως θὰ δοῦμε παρακάτω, ἀλλὰ καὶ σὲ ὅλα του τὰ μελουργήματα. Βέβαια δὲν ἐξαφανίζονται οἱ παλαιὲς θέσεις, ἰδίως στὰ παπαδικὰ μέλη, ἀλλὰ στὸ νέο στιχηραρικὸ μέλος μόνο λίγες καταληκτικὲς θέσεις θὰ μπορέσουν νὰ διατηρηθοῦν. Ἀνοίγουμε τὸ πρῶτο ἐκδεδομένο βιβλίο τοῦ Κωνσταντίνου, Ἰουνίου 1862), διατριβὴ ἐπὶ διδακτορία τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν (Ἀθήνα 2000). 37 Xρυσάνθου, Θεωρητικόν, ὅπου παραπάνω, σσ , , ὅπου καὶ τὰ ἑξῆς «Mεταβολὴ δὲ εἶναι, μετάθεσις ὁμοίου τινὸς εἰς ἀνόμοιον τόνον. Λέγεται δὲ μεταβολὴ τετραχῶς κατὰ Γένος, κατὰ Ἦχον, κατὰ Σύστημα, καὶ κατὰ Mελοποιίαν».

26 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 26 τὸ Δοξαστάριόν του, γιὰ νὰ ἀναλύσουμε ἀπὸ κοντὰ τὰ ὅσα βρίσκονται ἐκεῖ. Ἡ Σχέση τοῦ Στιχηραρίου τοῦ Κωνσταντίνου πρὸς τὰ προηγούμενα Δοξαστάρια καὶ Στιχηράρια Ἡ Σχέση μὲ τὸ Δοξαστάριον τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου τοῦ Πελοποννησίου Στὸ Στιχηράριον του ἀρκετὲς φορὲς ὁ Κωνσταντῖνος καλλωπίζει τὰ παραδεδομένα σύντομα μέλη τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου τοῦ Πελοποννησίου. Ἄριστα παραδείγματα εἶναι τὰ ια ἑωθινὰ δοξαστικὰ καὶ τὸ δοξαστικὸ τοῦ Πάσχα. Μᾶλλον σεβάστηκε μερικὰ μέλη ὅπως αὐτά, ὡς ἀρκετὰ καθιερωμένα. Στὶς συγκεκριμένες περιπτώσεις βλέπουμε ἕναν συγκρατημένο καλλωπισμὸ στὶς ἁπλὲς μουσικὲς γραμμὲς τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου. Δοξαστικὸν τοῦ δ ἑωθινοῦ Ἐπὶ παραδείγματι παίρνουμε ἐδῶ τὸ δ ἑωθινὸ τοῦ ὄρθρου. Συγκρίνοντας τὴν κάπως εὐθεῖα ἐξήγηση ποὺ ἐκδόθηκε ἀπὸ τὸν Πέτρο τὸν Ἐφέσιο 38 μὲ τὸν Κωνσταντῖνο 39, παρατηρεῖται ἕνας ἐλαφρὸς πλατυσμὸς τοῦ μέλους 38 Πέτρου τοῦ Ἐφεσίου, Νέον Ἀναστασιματάριον (Βουκουρέστι 1820), σσ Kωνσταντίνου Πρωτοψάλτου, Στιχηράριον Ἀνθολογίας, τόμος β (Kωνσταντινούπολις 1841), σσ

27 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 27 καὶ δυὸ μεταβολὲς τοῦ ἤχου τὴν πρώτη φορὰ στὶς λέξεις «μετὰ τῶν νεκρῶν» ὅπου στρέφει τὸ μέλος στὸ σκληρὸ χρωματικὸ ὕφος τοῦ πλ. β ἤχου, καὶ στὶς λέξεις «ἔδραμε καὶ ἰδὼν ἐδόξασέ σου» ὅπου στρέφεται στὸ μαλακὸ χρωματικὸ τοῦ β ἤχου, γιὰ νὰ τονίση τὴν κίνηση καὶ τὴ δοξολογία τοῦ Πέτρου πρὸς τὸν Κύριο. Ἐὰν προχωρήσουμε χρονικὰ καὶ συγκρίνουμε πάλι τὸν Κωνσταντῖνο μὲ τὴ γνωστὴ ἔκδοση τοῦ Ἀναστασιματαρίου ἀπὸ τὸν Ἰωάννη Πρωτοψάλτη τὸν Νεοχωρίτη, καταφαίνεται πὼς ἀρκετὲς γραμμὲς τοῦ Κωνσταντίνου εἶχαν ἐπίδραση στοὺς ἑπομένους ψάλτες. Μᾶς θυμίζουν τὰ λόγια τοῦ πρώην Πρωτοψάλτου Γεωργίου τοῦ Ραιδεστηνοῦ στὸν πρόλογο τοῦ Πεντηκοσταρίου του, ὅτι οἱ καλλωπιστικὲς γραμμὲς τοῦ Κωνσταντίνου, «αἵτινες ἐκ παραδόσεως διαδοχικῶς διασῳζόμεναι ἐν τῷ στόματι τοῦ ἀειμνήστου διδασκάλου μου Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου μετεδόθησαν καὶ ἐμοί, εἶτα δὲ ἤκουσα καὶ παρ αὐτοῦ τοῦ Λαμπαδαρίου του καὶ εἶτα Πρωτοψάλτου Ἰωάννου» 40. Ἐπὶ παραδείγματι, μὲ τὴ πρώτη γραμμὴ τοῦ ἴδιου ἑωθινοῦ στὶς λέξεις «mν βαρύς», μποροῦμε νὰ διακρίνουμε τὴν ἐπιρροὴ τοῦ Κωνσταντίνου (εἰκόνα 1).

28 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 28 Τὸ δοξαστικὸ τοῦ Πάσχα Ἕνα ἄλλο παράδειγμα τοῦ σεμνοῦ καλλωπισμοῦ τοῦ Κωνσταντίνου πάνω στὸ σύντομο στιχηραρικὸ μέλος τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου εἶναι τὸ δοξαστικὸ τοῦ Πάσχα, Ἀναστάσεως ἡμέρα. Σήμερα, ἵσως θὰ τὸ λέγαμε τονισμό. Ἐδῶ ἐλάχιστες διαφορὲς παρατηροῦμε ἀπὸ τὸ πρωτότυπο μέλος. Διαλέγει ὁ Κωνσταντῖνος νὰ ἀναπτύξη τὴν πεταστὴ στὶς λέξεις «λαμπρυνθῶμεν», «ἀλλήλους καὶ εἴπωμεν» μὲ μία ἔστω μικρὴ ἔμφαση τοῦ κειμένου, ἀλλὰ καὶ στὴ φράση καὶ τοῖς μισοῦσιν νὰ ἀνεβάση τὸ μέλος στὸν κε μὲ τὴ χρήση τοῦ σκληροῦ χρωματικοῦ ὕφους τοῦ πλ. β ἤχου. Καὶ οἱ τρεῖς αὐτοὶ τονισμοὶ τοῦ Κωνσταντίνου ἔχουν κάποια ἀπήχηση στὴ σημερινὴ ψαλτικὴ παράδοση, προφορικὴ καὶ ἔντυπη (εἰκόνα 2). Συνοψίζοντας, τὸ στιχηράριον τοῦ Κωνσταντίνου εἶναι βασικὰ μία ἐξέλιξη στὴ μεταβυζαντινὴ μελοποιία ποὺ μποροῦμε νὰ τὸ χαρακτηρίσουμε ὡς νέο καλλωπισμὸ τοῦ συντόμου στιχηραρικοῦ μέλους τοῦ Στιχηραρίου τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου τοῦ Πελοποννησίου. Πλατύνει ἐλαφρῶς τὸ μέλος πρὸς τὸ ἀργοσύντομο, τονίζοντας μερικὲς ἔννοιες τοῦ κειμένου μὲ τὴν κατὰ μίμησιν κατεύθυνση τοῦ μέλους καὶ τὴν χρήση τῆς μεταβολῆς τοῦ ἤχου. Θὰ ὑπάρξη ὅμως καὶ ἕνα ἄλλο στοιχεῖο ποὺ πρέπει 40 Γεωργίου τοῦ Ραιδεστηνοῦ, Πεντηκοστάριον (Kωνσταντινούπολις 1886), σ. ε.

29 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 29 νὰ λάβουμε ὑπ ὄψη μας πρὶν πάμε ἐκεῖ, κι αὐτὸ εἶναι ἡ σχέση τῶν μελῶν τοῦ Κωνσταντίνου μὲ τὸ Δοξαστάριον τοῦ Πρωτοψάλτου Ἰακώβου. Ἡ σχέση μὲ τὸ Δοξαστάριον τοῦ Πρωτοψάλτου Ἰακώβου Ἡ ἀνάλυση τῶν μελῶν στὸ Δοξαστάριο τοῦ Κωνσταντίνου ἀποκαλύπτει ὅτι ὁ Κωνσταντῖνος εἶχε ὑπ ὅψη του καὶ τὸ Δοξαστάριον τοῦ Πρωτοψάλτου Ἰακώβου. Ἄλλωστε ὁ διδάσκαλός του Γεώργιος ὁ Κρὴς ἦταν ἡ γραφίδα τοῦ Ἰακώβου. Ἡ σχέση μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ Κωνσταντίνου καὶ τοῦ Ἰακώβου κανοναρχεῖται, μποροῦμε νὰ ποῦμε, κιόλας ἀπὸ τὴν πρώτη γραμμὴ τοῦ Δοξασταρίου. Παρατηρεῖται ἀρκετὲς φορὲς μία σύντμηση ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο τῶν θέσεων τοῦ Ἰακώβου. Ὅμως δὲν πρόκειται ἁπλῶς γιὰ σύντμηση τῆς μελοποιήσεως. Πρόκειται μᾶλλον γιὰ μία προσωπικὴ δημιουργία τοῦ Κωνσταντίνου. Παρακάτω στὶς λέξεις Ἡγιασμένε Συμεὼν φαίνεται πάλι κάποια τέτοια σχέση μὲ τὸν Ἰάκωβο (εἰκόνα 3). Ἄλλες φορὲς ὁ Κωνσταντῖνος μιμεῖται τὴν κατ ἔννοιαν ἐξέλιξη τοῦ μέλους τοῦ Ἰακώβου, ὅπως στὸ δοξαστικὸ τῶν Γενεθλίων τῆς Θεοτόκου, «Σήμερον ὁ τοῖς νοεροῖς». Ἐνῶ ξεκινάει μὲ ἕναν σαφῆ καλλωπισμὸ τοῦ μέλους τοῦ Πέτρου Λαμπδαρίου, βλέπουμε μία κατάληξη στὶς λέξεις «ἐπὶ γῆς» ἀπὸ τὸν Ἰάκωβο (εἰκόνα 4).

30 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 30 Κύρια γνωρίσματα τοῦ μελοποιητικοῦ ἔργου του Πέραν τῆς σχέσεως μὲ τὰ προηγούμενα δοξαστάρια τῶν Πέτρου καὶ Ἰακώβου πρέπει νὰ σημειωθοῦν ἐδῶ τρία μελοποιητικὰ καὶ καλλωπιστικὰ στοιχεῖα, ποὺ θὰ λέγαμε ὅτι εἶναι τὰ κύρια γνωρίσματα τῆς μελοποιήσεως τοῦ στιχηραρίου του. Τὰ τρία αὐτὰ στοιχεῖα συγκέντρωσαν καὶ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ψαλτικοῦ κόσμου στὰ ἔργα τοῦ Κωνσταντίνου. Πρόκειται γιὰ (α ) τὴ χρήση παλαιοτέρων θέσεων, (β ) τὴ χρήση τῆς φθορᾶς καὶ (γ ) τῆς ἐκτεταμένης φωνητικῆς περιοχῆς. Τρία παραδείγματα, πολὺ σύντομα, γιὰ νὰ δώσουμε μιὰ ἰδέα τοῦ πράγματος: Ἡ χρήση τῶν παλαιῶν καταληκτικῶν θέσεων Κύριο καλλωπιστικὸ στοιχεῖο ποὺ χρησιμοποιεῖται ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο εἶναι ἡ παρεμβολὴ μερικῶν παλαιοτέρων καταληκτικῶν θέσεων. Κι αὐτὸ φαίνεται ἀκόμη κι ἀπὸ τὴν κατάληξη τῆς πρώτης γραμμῆς τοῦ Στιχηραρίου του, ἐδὼ στὴ λέξη «χάρις», ποὺ μόλις τὸ εἴδαμε καὶ πρὸς τὸ τέλος τοῦ ἰδίου τροπαρίου στὴ λέξη «ἱκέτευε» 41. Αὐτὸς εἶναι ἕνας ἄλλος τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Κωνσταντῖνος ἔδωσε ἔμφαση στὶς λέξεις ποὺ ἤθελε 41 Kωνσταντινου Πρωτοψάλτου, Ἀνθολογία Στιχηραρίου, ὅπου παραπάνω, τόμος α, σ. 2.

31 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 31 νὰ τονίση καὶ αὐτὲς οἱ δύο καταλήξεις εἶναι αὐτὲς ποὺ θὰ ἐμφανιστοῦν σὲ ὅλο τὸ πλάτος τοῦ στιχηραρίου του (εἰκόνες 5 καὶ 6). Ὁ πλατυσμὸς τοῦ χρόνου ἀπὸ τὸν Κωνσταντῖνο τοῦ ἔδωσε τὴ δυνατότητα νὰ ἐπαναφέρη μερικὲς τέτοιες θέσεις καὶ νὰ χρησιμοποιήση μελικοὺς τρόπους τῶν παλαιοτέρων μαθημάτων, γιὰ νὰ θέλξη τοὺς ἀκροατὲς καὶ νὰ φέρη τὴν αἴσθηση ἢ «ἀνάμνηση» τοῦ παλαιοτέρου ἐκκλησιαστικοῦ ὕφους. Τὸ στοιχεῖο αὐτὸ εἶναι ὁ συνδεκτικὸς κρίκος μὲ τὸ ψαλτικὸ παρελθόν. Ἡ χρήση μερικῶν παλαιῶν θέσεων μαζὶ μὲ τὸν νέο καλλωπισμὸ ἀποτελοῦν τὰ δυναμικὰ στοιχεῖα ποὺ χαρακτηρίζουν τὴ μελοποιητικὴ συμβολὴ τοῦ Κωνσταντίνου στὸ στιχηραρικὸ μέλος. Μεταλλαγὴ τοῦ μέλους Δέυτερο στοιχεῖο Ἡ μεταλλαγὴ τοῦ μέλους. Ἡ μελοποιητικὴ δεινότης καὶ ἡ ψαλτικὴ πεῖρα τοῦ Κωνσταντίνου φαίνονται στὴν κατ ἔννοιαν ἐκτύλιξη τοῦ μέλους, κάποτε ὁμαλὰ ἀλλὰ συχνὰ μὲ μιὰ ἐκτενέστερη μεταβολὴ τοῦ ἤχου μὲ τὴ χρήση τῆς φθορᾶς καὶ τῆς παραχορδῆς. Ἄλλος θεωρητικὸς τῆς νέας Μεθόδου τῆς ἐποχῆς τοῦ Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου, ὁ Κυριακὸς Φιλοξένης ὁ Ἐφεσιομάγνης, στὸ κεφάλαιο τοῦ θεωρητικοῦ του «Περὶ παρεκβάσεως ἢ παρεκτροπῆς τῆς Ἁρμονίας» θὰ σημειώση ὅτι «ἡ παρέκβασις, κυρίως δὲ εἶναι τὸ μεταβαίνειν διὰ τῶν φθορικῶν σημείων

32 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 32 ἀπὸ ἤχου εἰς ἦχον, ὡς τὰ ἐν τῷ Δοξασταρίῳ ἔντεχνα τῆς παραχορδῆς μαθήματα Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτου» 42. Ὁ Κωνσταντῖνος ἀλλάζει τὴν πορεία τοῦ μέλους, γιὰ νὰ τονίση συγκεκριμένες λέξεις ἔννοιες καὶ νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴ τοῦ ἀκροατοῦ στὰ λεγόμενα τοῦ ποιητικοῦ κειμένου. Αὐτὸ δὲν εἶναι καινούργιο στοιχεῖο. Ὅταν θέλη ἕνας μελοποιὸς νὰ τονίση κάποια λέξη, ὅπως ἁμαρτωλός, βαρβάρων, μυστήριον, θρόνος, ἔλεος, δόξα, ἱκέτευε, πρέσβευε, Θεὸς καὶ ἄλλες, αὐτὸ συνμβαίνει μὲ κάποια ἀλλαγὴ τῆς μελωδίας. Αὐτὸ ἐπιτυχάνεται μὲ μία μεταλλαγὴ συστημάτων κατὰ τριφωνίαν ἢ διπλασμὸν ἢ κατὰ γένος, ὅταν γιὰ παράδειγμα ἡ μελωδία μεταβάλλεται ἀπὸ τὸ χρωματικὸ στὸ διατονικὸ γένος. Στὴν περίπτωση 42 Kατὰ τὴν Ὀλ. Tολίκα, Ἐπίτομο Ἐγκυκλοπαιδικὸ λεξικὸ τῆς βυζαντινῆς μουσικῆς (Ἀθήνα 1993), σ. 284, ἡ παραχορδὴ περιγράφεται ὡς ἑξῆς «τὸ φαινόμενο κατὰ τὸ ὁποῖο, στὴν κατὰ γένος μεταβολὴ ἑνὸς μέλους, ἡ φθορὰ ποf ἐπιφέρει τὴ μεταβολὴ δbν τίθεται στὸν κανονικὸ φθόγγο ἀλλὰ σb ἄλλο». Στὸ τελευταῖο μέρος τοῦ Θεωρητικοῦ στοιχειώδες τῆς μουσικῆς κατὰ τὸν κανονισμὸν τῶν τριῶν Διδασκάλων τοῦ νέου συστήματος, Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, Xουρμουζίου Xαρτοφύλακος καὶ Xρυσάνθου Προύσης (Kωνσταντινούπολις 1859), τοῦ Kυριακοῦ Φιλοξένους τοῦ Ἐφεσιομάγνητος ὑπάρχουν «κανόνια» τοῦ χρωματικοῦ γένους καὶ τοῦ ἐναρμονίου γένους.

33 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 33 αὐτὴ ἀπαιτεῖται ἡ χρήση τῆς φθορᾶς καί, ὅπως ἰσχύει στὴ μελοποιία τοῦ Κωνσταντίνου, τῆς παραχορδῆς. Δηλαδή, ἐνῶ τὸ μέλος βρίσκεται σὲ ἕνα συγκεκριμένο τετράχορδο, ἀλλάζει τοποθέτηση καὶ κινεῖται σὲ ἄλλο τετράχορδο ἢ σύστημα ἑνὸς ἄλλου ἤχου ἕνα παράδειγμα ἀπὸ τὸ δοξαστικὸ τῆς Κυριακῆς τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου σὲ ἤχο πλ. δ, «Παντοκράτωρ, Κύριε» (εἰκόνες 7 καὶ 8) στὶς λέξεις τὰ δάκρυα, τὴν ἁμαρτωλόν, ἐκ τῶν χρονίων πταισμάτων, καὶ δέομαι. Ἡ χρήση μιᾶς ἐκτεταμένης φωνητικῆς περιοχῆς Ἄλλος τρόπος τῆς κατὰ ἔννοιαν ἑρμηνείας εἶναι ἡ ἐπιδέξια καὶ τεχνικότατη ἐκμετάλλευση μιᾶς ἐκτεταμένης φωνητικῆς περιοχῆς. Γιὰ νὰ τονίση τὸ ποιητικὸ κείμενο, θὰ κατασκευάση ἕνα μέλος ποὺ νὰ κατεβαίνη στὸν κάτω Κε καὶ μετὰ νὰ βρίσκεται στὸν ἄνω Πα, ὅπως στὸ ἀμέσως παρακάτω παράδειγμα ἀπὸ τὸ Σὲ τὸν ἀναβαλλόμενον τὸ φῶς, στὶς λέξεις μεγαλυνω τὰ πάθη σου, ὑμνολογῶ καὶ τὴν ταφήν σου, καὶ σὺν τῇ Ἀναστάσει κραυγάζω (εἰκόνα 9). ΤΕΛΙΚH ΕΚΤΙΜΗΣΗ Ὅπως ἤδη ἔχει τονιστῆ, δὲν πρόκειται γιὰ καινούργια μελοποιητικὰ στοιχεῖα. Ἀλλ ἡ μεγάλη φωνητικὴ ἔκταση καὶ ἡ ἐκτενέστατη χρήση τῆς

34 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 34 παραχορδῆς λίγα εἶναι τὰ μέλη στὸ Δοξαστάριον τοῦ Κωνσταντίνου ὅπου δὲν χρησιμοποιεῖται δύο ἢ τρεῖς φορὲς στὸ ἴδιο τροπάριο πρέπει νὰ προξένησε κάποιες ἀντιδράσεις. Στὸν πρόλογό του ὁ Κωνσταντῖνος ἀναφέρεται σὲ κάποιαν «αὐστηρότητα τινῶν» ποὺ φαίνεται ὅτι δὲν ἐκτιμοῦσαν τὴν προσφορά του. Τέλος ὅμως ἡ χρήση τοῦ Δοξασταρίου τοῦ Κωνσταντίνου στὴν Ε Πατριαρχικὴ Μουσικὴ Σχολή, ὅπου θεωρήθηκε ἄξιο μελέτης καὶ ἡ χρήση του ἀπὸ μεταγενεστέρους ψάλτες ποὺ τὸ θεωροῦσαν πηγὴ ἐκλεκτῶν γραμμῶν, ἀποτελοῦν καλὲς μαρτυρίες τοῦ γεγονότος ὅτι ἐπηρέασε τὸν σύγχρονό του ψαλτικὸ κόσμο. Βέβαια καὶ οἱ δυσκολίες ἐκτελέσεως ἀποκλείουν ὅλους τοὺς ἄλλους ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς πιὸ πεπειραμένους ψάλτες. Κι αὐτὴ ἡ πραγματικότητα πρέπει νὰ εἶναι ὁ λόγος γιὰ τὸ ὅτι κρίθηκε περισσότερο ὡς κείμενο μελέτης καὶ ὄχι τόσο γιὰ χρήση στὰ ἀναλόγια. Ἐνῶ πρόκειται ἀσφαλῶς γιὰ τόλμημα, δὲν εἶχε σκοπὸ τὴν ἀντικατάσταση τοῦ Δοξασταρίου τοῦ Πέτρου Λαμπαδαρίου. Σκόπευε μόνο νὰ φέρη μία ποικιλία στὴν ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ καὶ νὰ προσφέρη ἕναν μέσο δρόμο γιὰ τὸ νέο στιχηραρικὸ μέλος. Σ αὐτὸ τὸ σημεῖο ὁ Κωνσταντῖνος εἶναι σημαντικότατος ὡς ἀρχὴ μιᾶς νέας ὀργανικῆς ἐξελίξεως τῆς ψαλτικῆς παραδόσεως στὸ σημεῖο τοῦ

35 Κ. Τερζοπούλου Ποικιλία Τέρπουσα 35 καλλωπισμοῦ τοῦ νέου στιχηραρικοῦ μέλους ποὺ ἔχει ὑπόβαθρο ὅλη τὴν προηγούμενη παράδοση καὶ θὰ ἔχει ἀπήχηση στοὺς ἀμέσως μετὰ μαθητές του, Ἰωάννη Νεοχωρίτη τὸν Πρωτοψάλτη, Στέφανο Λαμπαδάριο, Γεώργιο Ραιδεστηνό Β, καὶ ἀπ αὐτοὺς σὲ πάρα πολλοὺς ἄλλους. Μιὰ ἐπιρροὴ μὲ σεβασμὸ πρὸς τὸ σεμνοπρεπὲς ὕφος ἀλλὰ καὶ μιὰ ποικιλία τέρπουσα διότι: Παντοίων ἀπὸ λειμώνων, ὡς ἡ μέλισσα τὸ μέλι, σοφώτατ ὁ Kωνσταντῖνος, ἀνθολόγησε τὰ μέλη. [Θ. Mπόγδανος] π. K. T. Ἐν Αἰγίνῃ τῇ 15 Ὀκτωβρίου 2003

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση

Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Η Θεωρια Αριθμων στην Εκπαιδευση Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Εφαρμογὲς τῶν συνεχῶν κλασμάτων 1 1. Η τιμὴ τοῦ π μὲ σωστὰ τὰ 50 πρῶτα δεκαδικὰ ψηφία μετὰ τὴν ὑποδιαστολή, εἶναι 3.14159265358979323846264338327950288419716939937511.

Διαβάστε περισσότερα

100 Βιβλια Βυζαντινης Μουσικης. 100 Byzantine Music. Περιεχομενα. Contents

100 Βιβλια Βυζαντινης Μουσικης. 100 Byzantine Music. Περιεχομενα. Contents 100 Βιβλια Βυζαντινης Μουσικης 100 Byzantine Music Books Περιεχομενα Contents Ἀναστασιματάρια Ἀναστασιματάριον Πέτρου Ἐφεσίου 1820 Τὸ πρῶτο τυπωμένο βιβλίο Βυζαντινῆς μουσικῆς. Διατηρεῖ ται καὶ ἡ ὀξεῖα

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Χρόνος καὶ ὁ Ρυθμός στὴν Ἐκκλησιαστική Βυζαντινή Μουσική

Ὁ Χρόνος καὶ ὁ Ρυθμός στὴν Ἐκκλησιαστική Βυζαντινή Μουσική 1 of 19 6/11/2006 3:38 µµ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Θεωρητικές Σημειώσεις Ὁ Χρόνος καὶ ὁ Ρυθμός στὴν Ἐκκλησιαστική Βυζαντινή Μουσική τοῦ Παναγιώτη Δ. Παπαδημητρίου π ρ ό χ ε ι ρ η ἔ κ δ ο σ η, 0. 7 1. 2. 3. 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ. Ἀλυγιζάκη, Ἡ ὀκταηχία Ἀλυγιζάκη Ἀντωνίου Ε., Ἡ ὀκταηχία στὴν ἑλληνικὴ λειτουργικὴ ὑμνογραφία, Θεσσαλονίκη 1985.

ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ. Ἀλυγιζάκη, Ἡ ὀκταηχία Ἀλυγιζάκη Ἀντωνίου Ε., Ἡ ὀκταηχία στὴν ἑλληνικὴ λειτουργικὴ ὑμνογραφία, Θεσσαλονίκη 1985. 1 ΕΙΚΟΝΕΣ 2 ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ Ἀλυγιζάκη, Ἡ ὀκταηχία Ἀλυγιζάκη Ἀντωνίου Ε., Ἡ ὀκταηχία στὴν ἑλληνικὴ λειτουργικὴ ὑμνογραφία, Θεσσαλονίκη 1985. Γιαννόπουλου, Ἡ ψαλτικὴ τέχνη Γιαννόπουλου Ἐμμανουὴλ Στ., Ἡ ψαλτικὴ

Διαβάστε περισσότερα

1814-2014 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

1814-2014 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΘΟΔΟΥ Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν Ψ Α Λ Τ Ι Κ Η Σ 1814-2014 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΕΘΟΔΟΥ ΔΙΕΘΝΕΣ, ΕΠΕΤΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ἀφιερωμένο στὴ μνήμη τῶν τριῶν μεγάλων εὐεργετῶν τοῦ ἔθνους Χρυσάνθου τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292.

Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ. Γιατὶ τὸ Βυζάντιο. Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Ἑλένη Γλύκατζη-Ἀρβελέρ Γιατὶ τὸ Βυζάντιο Ἐκδόσεις «Ἑλληνικὰ Γράμματα», Ἀθήνα 2009, σελίδες 292. Κατ ἐπανάληψιν ἔχει ἐπισημανθῆ ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ ἀναθεωρήσουμε ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες τὴν ὀπτικὴ εἰκόνα ποὺ ἔχουν

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγµένο κείµενο 'Αριστοτέλους 'Ηθικά Νικοµάχεια (Β6, 4-10)

ιδαγµένο κείµενο 'Αριστοτέλους 'Ηθικά Νικοµάχεια (Β6, 4-10) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ιδαγµένο κείµενο 'Αριστοτέλους 'Ηθικά

Διαβάστε περισσότερα

ποταμιτου εκδοσεισ ποταμιτου καταλογοσ ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ www.potamitis.info ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ θεροσ 2012

ποταμιτου εκδοσεισ ποταμιτου καταλογοσ ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ www.potamitis.info ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ θεροσ 2012 εκδοσεισ θεροσ 2012 ποταμιτου ποταμιτου καταλογοσ www.potamitis.info ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΝΟΗΜΑ 8,99 σκληρὸ ἐξώφυλλο, 32 σελίδες, 22Χ22 ἑκατοστά Κάθε Σάββατο, ἡ Γιαγιὰ ἀφήνει τὸ καλαθάκι της μὲ τὰ

Διαβάστε περισσότερα

200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ESTABLISHMENT OF THE NEW. Συμμετοχή των χορών: ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ESTABLISHMENT OF THE NEW. Συμμετοχή των χορών: ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Διοργάνωση Σχολείον Ψαλτικής Yπό τη αιγίδα της Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ International Conference ΜΟΥΣΙΚΟΛΟΓΙΑΣ of Musicology 1814-2014: 1814-2014: 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ 200 YEARS FROM THE

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι.

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΡΗΣΕ ΕΝΟΣ ΛΕΠΤΟΥ ΣΙΓΗ. Ἡ καρδιά (ἔλεγε κάποτε ὁ γέροντας Παΐσιος) εἶναι ὅπως τό ρολόι. Καί πράγματι εἶναι! σταματώντας ὁ χρόνος της, χρόνος ὅπου μετριοῦνται μέ τούς χτύπους τῆς καρδιᾶς, σταματάει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Τὰ Πασαπνοάρια τοῦ Ὄρθρου ὡς καλοφωνικὲς συνθέσεις σκέψεις ποὺ γεννιοῦνται γιὰ τὴν σκοπιμότητα τοῦ καλοφωνικοῦ μέλους γενικότερα.

Τὰ Πασαπνοάρια τοῦ Ὄρθρου ὡς καλοφωνικὲς συνθέσεις σκέψεις ποὺ γεννιοῦνται γιὰ τὴν σκοπιμότητα τοῦ καλοφωνικοῦ μέλους γενικότερα. ΤὰΠασαπνοάριατοῦὌρθρουὡςκαλοφωνικὲςσυνθέσεις σκέψειςποὺγεννιοῦνταιγιὰτὴνσκοπιμότητατοῦκαλοφωνικοῦ μέλουςγενικότερα. ΓρηγόριοςΓ.Ἀναστασίου «Ὁ μονοφωνάρης [ἦχος] πλ. β Πᾶσα πνοὴ αἰνεσάτω τὸν Κύριον στίχος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του

Τευχος πρωτο. αρχεία. Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο. Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Τευχος πρωτο αρχεία Πηγεσ γνωσησ, πηγεσ μνημησ Ένα σύγχρονο αρχείο Το ΙΑ/ΕΤΕ ανοίγει τα χαρτιά του Άσκηση Υπόθεση παραχάραξης Το 1938, το Υφυπουργείον Δημοσίας Ασφαλείας του ελληνικού κράτους δημοσιεύει

Διαβάστε περισσότερα

Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ Ἁγίου Ιωάννου, τοῦ ἐν τῷ ὄρει Ζάντεν, καὶ τῶν δώδεκα μαθητῶν αὐτοῦ, Φωτιστῶν τῆς Ιβηρίας-Γεωργίας (7η Μαΐου, Ϛʹ αἰ.

Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ Ἁγίου Ιωάννου, τοῦ ἐν τῷ ὄρει Ζάντεν, καὶ τῶν δώδεκα μαθητῶν αὐτοῦ, Φωτιστῶν τῆς Ιβηρίας-Γεωργίας (7η Μαΐου, Ϛʹ αἰ. Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ Ἁγίου Ιωάννου, τοῦ ἐν τῷ ὄρει Ζάντεν, καὶ τῶν δώδεκα μαθητῶν αὐτοῦ, Φωτιστῶν τῆς Ιβηρίας-Γεωργίας (7η Μαΐου, Ϛʹ αἰ. ) Η Βυζαντινὴ παρουσία στὴ Γεωργία* Η Γεωργία κατὰ τὴ μεσαιωνικὴ

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος Ἐκδόσεων καὶ Ἐργοχείρων

Κατάλογος Ἐκδόσεων καὶ Ἐργοχείρων ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΩΝ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΙΟΥΣΤΙΝΗΣ ΦΥΛΗ ΑΤΤΙΚΗΣ Κατάλογος Ἐκδόσεων καὶ Ἐργοχείρων Ἀπρίλιος 2013 Κεντρικὴ Διάθεσις: Γεώργιος Χοροζίδης, Ἱ. Μονὴ Ἁγ. Κυπριανοῦ Α.Γ. 112, 133 51 ΦΥΛΗ Τηλέφ: 210 2411380,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΥ Α. ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ

ΧΡΗΣΤΟΥ Α. ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟΥ Α. ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ Μέρος Β - ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ 1. Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Ι) Η ΕΘΝΙΚΗ ΜΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ γ) Η ΜΑΚΕ ΟΝΙΑ ΜΑΣ 4. ΗΛΩΣΕΙΣ (d) Προφορικὴ δήλωσις 6.1.1993 ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙ Α www.sartzetakis.gr

Διαβάστε περισσότερα

Byzantine Music Books in Greek and English Béâëéa Bõæaíôéíçò Mïõóéêçó óôa Åëëçíéêa êaé Aããëéêa

Byzantine Music Books in Greek and English Béâëéa Bõæaíôéíçò Mïõóéêçó óôa Åëëçíéêa êaé Aããëéêa Byzantine Music Books in Greek and English Béâëéa Bõæaíôéíçò Mïõóéêçó óôa Åëëçíéêa êaé Aããëéêa Contents: I. Music Books in Greek... 1 II. Books about Byzantine Music (in Greek)... 36 III. Books about Byzantine

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΙΦΝΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΙΦΝΑΪΚΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΣΙΦΝΟΣ 27-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΡΝΙΚΟΥ - ΕΥΓΕΝΙΔΗ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΙΦΝΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΙΦΝΑΪΚΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΣΙΦΝΟΣ 27-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΡΝΙΚΟΥ - ΕΥΓΕΝΙΔΗ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΙΦΝΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΙΦΝΑΪΚΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΣΙΦΝΟΣ 27-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΡΝΙΚΟΥ - ΕΥΓΕΝΙΔΗ ΤΟΜΟΣ Β ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΑΘΗΝΑ 2005

Διαβάστε περισσότερα

106 Καν νες ρθογραφ ας Βυζαντινῆς Μουσικῆς

106 Καν νες ρθογραφ ας Βυζαντινῆς Μουσικῆς 106 Καννες ρθογραφας Βυζαντινῆς Μουσικῆς Κανόνες γιὰ τονισμένες συλλαβές 1. Ἡ βαρεῖα, ἡ πεστή, καὶ τὸ ψηφιστὸν τίθει στὶς περισσότερες τονισμένες συλλαβές, ἀλλὰ χρησιμοποιοῦνι μόνο ὅν ἀκολουθεῖ κατιὼν

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ

Ἑλλάδα. Μεγάλη. Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ STUDIUM HISTORICORUM Ε ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΦΗΣ Ἡ Μεγάλη Ἑλλάδα Καλαβρία Ἀπουλία Καμπανία 27-30 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015 Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Καλαμιώτισσας (Μονὴ τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς), Ἀνάφη 2 Τρίτη 25 Αὐγούστου,

Διαβάστε περισσότερα

Μνήμη Φωτίου Κόντογλου

Μνήμη Φωτίου Κόντογλου Ο προφήτης τῆς Πονεμένης Ρωμηοσύνης Μνήμη Φωτίου Κόντογλου Κείμενον Αʹ Βιο-Βιβλιογραφικὰ τοῦ Φώτη Κόντογλου* 1895 Γεννιέται ὁ Φ.Κ. στὶς 8 Νοεμβρίου, στὸ Αϊβαλὶ τῆς Μ. Ασίας (Κυδωνίες). Γονεῖς του ὁ Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ Θ 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ Η ΛΙΤΑΝΕΥΣΙΣ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΜΑΡΤΙΟΣ Θ 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ Η ΛΙΤΑΝΕΥΣΙΣ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ Η ΛΙΤΑΝΕΥΣΙΣ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ Πρπρευμένων τῶν Ἱερπαίδων μετὰ εἰκόνων καὶ θυμιατῦ, ὁ Ἱερεὺς ἐξέρχεται τῦ Ἱερῦ μετὰ τῦ Τιμίυ Σταυρῦ καὶ γίνεται λιτανεία πέριξ τῦ ἐσωτερικῦ τῦ Ναῦ εἰς τέσσαρες στάσς. Εἰς

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας Ἱερὸ Τελετὴ Λήξεως Μαθημάτων Ἁγιογραφίας τῆς Μητροπόλεώς μας Περίοδος ΣΤ, 2013-2014 Ζωὴ καὶ Δημιουργικὴ Συνέχεια στὴν Ὀρθόδοξη Ἁγιογραφία + Κυριακὴ Ἁγιορειτῶν Πατέρων, 9/22.6.2014 Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία

Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Εισαγωγή στη Φιλοσοφία Ενότητα 3: Είναι - Συνειδέναι Κωνσταντίνος Μαντζανάρης Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X

Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X eutypon32-33 2014/11/30 12:03 page 19 #23 Εὔτυπον, τεῦχος 32-33 Ὀκτώβριος/October 2014 19 Ἑλληνικὰ σταυρόλεξα μὲ τὸ L A T E X Ἰωάννης Α. Βαμβακᾶς Ιωάννης Α. Βαμβακᾶς Παπαθεοφάνους 12 853 00 Κῶς Η/Τ: gavvns

Διαβάστε περισσότερα

Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας: ἡ ἐποχή, ἡ ζωὴ καὶ τὸ ἔργο του «Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ

Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας: ἡ ἐποχή, ἡ ζωὴ καὶ τὸ ἔργο του «Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ Ἡ σύνταξη τῆς ἐργασίας αὐτῆς ἒγινε από τό Ιερόν Ησυχαστήριον «Ευαγγελιστής Ιωάννης ὁ Θεολόγος» και ἀποτελεί εἰσαγωγή τοῦ έργου «Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς Λόγοι επτά» του Ἁγίου Νικόλαου Καβάσιλα ὅπως ἐκδόθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ Τὰ Ἕξι μεγάλα ἐρωτήματα τῆς δυτικῆς μεταφυσικῆς καταλαμβάνουν μιὰ ξεχωριστὴ θέση στὴν ἱστορία τῆς φιλοσοφικῆς ἱστοριογραφίας. Ὁ συγγραφέας του βιβλίου, Χάιντς Χάιμζετ (1886-1975),

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΑΟΡΑΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΑΟΡΑΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΟΣΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ ΑΟΡΑΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Ἀπόδοση στὴ νέα Ἑλληνική: Ἱερομόναχος Βενέδικτος Ἔκδοση Συνοδείας Σπυρίδωνος Ἱερομονάχου, Νέα Σκήτη, Ἅγιον Ὄρος ΠΡΟΛΟΓΟΣ Καὶ δικαιότατη καὶ αὐτὴ ποὺ πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΜΑΤΘΑΙΟ, πού, ὅπως ὅλοι γνωρίζουμε,

ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΜΑΤΘΑΙΟ, πού, ὅπως ὅλοι γνωρίζουμε, + Η Ταπείνωση τοῦ Ἀποστόλου Ματθαίου* Μιὰ Μαρτυρία τῆς Παραδόσεως γιὰ τὴν Κριτικὴ Μελέτη τῶν Πηγῶν Ηλία Βουλγαράκη ( 1999) ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΜΑΤΘΑΙΟ, πού, ὅπως ὅλοι γνωρίζουμε, ἕγραψε ἕνα ἀπὸ τὰ τέσσερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΧΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΒΕΡΟΙΑΣ, ΝΑΟΥΣΗΣ & ΚΑΜΠΑΝΙΑΣ «ΚΟΣΜΑΣ Ο ΜΑΔΥΤΙΝΟΣ» ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ Ἐπιμέλεια Βασίλειος Κ. Μαυράγκανος ΒΕΡΟΙΑ 2013 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ Ἐπιμέλεια Βασίλειος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων

Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Διαχείριση Συσχετισμένων Ἀρχείων & Εἰκόνων Εἰσαγωγὴ Μιὰ ἀπὸ τὶς βασικὲς πρόσθετες δυνατότητες τῆς ἔκδοσης 3 τῶν ἰατρικῶν ἐφαρμογῶν μας, εἶναι ἡ δυνατότητα συσχετισμοῦ ὅσων ψηφιακῶν ἀρχείων ἀπαιτεῖται στὴν

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Πολιτικά (Γ1, 1-2, 3-4/6/12) Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 29 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΑΙΤΩΛΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΚΕΝΤΡΟΝ ΕΝΟΤΗΤΟΣ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ «ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ» ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΑΠΗΣ Ιερός Ναός Αγίου

Διαβάστε περισσότερα

Βίος καὶ πολιτεία. τοῦ Νέου Μυροβλύτου,

Βίος καὶ πολιτεία. τοῦ Νέου Μυροβλύτου, Βίος καὶ πολιτεία τοῦ ὁσίου καὶ θεοφόρου πατρὸς ἡμῶν Λεοντίου τοῦ Νέου Μυροβλύτου, ποὺ διακρίθηκε γιὰ τὴν ἄσκηση καὶ τὴ λαμπρότητα τοῦ βίου του στὸ Ἁγιώνυμον Ὄρος τοῦ Ἄθωνος, στὴν Μονὴ ποὺ καλεῖται τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση

ICAMLaw Application Server Χειροκίνηση Ἀναβάθμιση Εἰσαγωγή Ὁ ICAMLaw Application Server (στὸ ἑξῆς γιά λόγους συντομίας IAS) ἀποτελεῖ τὸ ὑπόβαθρο ὅλων τῶν δικηγορικῶν ἐφαρμογῶν τῆς ICAMSoft. Εἶναι αὐτός ποὺ μεσολαβεῖ ἀνάμεσα: α) στὴν τελική ἐφαρμογὴ ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ

Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ 1 Φ. Ἀ. Δημητρακόπουλος Γ. Β. Ἀνδρειωμένος Μ. Χρόνη Χ. Κοντονικολῆς - Ἀ. Βακαλόπουλος Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ Ἀπὸ 2 ἕως 12 Ἰουνίου 2010, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψη τοῦ καθηγητῆ Φωτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ 127 ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΑ: ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ) Εἰσαγωγὴ Ἡ δημιουργία τῆς ἑνωμένης Εὐρώπης εἶναι πάνω ἀπ ὅλα γεγονὸς πνευματικῆς σημασίας. Ἡ πολιτικὴ ἡγεσία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. 1. Ἡ ζωὴ καὶ ἡ δράση τοῦ Διονυσίου Φωτεινοῦ 1

ΠΡΟΛΟΓΟΣ. 1. Ἡ ζωὴ καὶ ἡ δράση τοῦ Διονυσίου Φωτεινοῦ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1. Ἡ ζωὴ καὶ ἡ δράση τοῦ Διονυσίου Φωτεινοῦ 1 Nicolae GHEORGHIȚĂ Μέσα στὴν πλειάδα τῶν μεγάλων Ρουμάνων ἀνατολιστῶν στὰ τέλη τοῦ ΙΗ αἰώνα τοῦ σπαθαρίου Milescu, τοῦ Δημητρίου Cantemir, τοῦ Ienăchiță

Διαβάστε περισσότερα

Παρακλητικὴ καὶ Ὡρολόγιο

Παρακλητικὴ καὶ Ὡρολόγιο Παρακλητικὴ καὶ Ὡρολόγιο ὑπὸ ημ. Κ. Μπαλαγεώργου Προοίμιο Ἐπιθυμῶ, κατ ἀρχάς, νὰ ἐκφράσω θερμότατες εὐχαριστίες πρὸς τὴν Συνοδικὴ Ἐπιτροπὴ Λειτουργικῆς Ἀναγεννήσεως γιὰ τὴν τιμητικὴ πρόσκληση συμμετοχῆς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΧΡΙ τώρα μιλήσαμε γιὰ τὴν διδασκαλία τῆς Εκκλησίας σχετικὰ

ΜΕΧΡΙ τώρα μιλήσαμε γιὰ τὴν διδασκαλία τῆς Εκκλησίας σχετικὰ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ Ενα πνευματικὸ ταξίδι πρὸς τὸ Τέλος τοῦ παλαιοῦ καὶ τὴν Αρχὴ τοῦ νέου Νὰ τὴν ἐνσωματώσουμε στὴν καθημερινή μας ζωὴ * Μιὰ πνευματικὴ πρόκληση, ποὺ ἀπαιτεῖ ἀντίδραση, ἀπόφαση, πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΚΟΛΛΥΒΑΔΩΝ

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΚΟΛΛΥΒΑΔΩΝ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΩΝ ΚΟΛΛΥΒΑΔΩΝ Ὁ μοναχισμὸς ὑπῆρχε πάντοτε ὁ σθεναρὸς πρόμαχος τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καὶ ὁ θεματοφύλακας τῶν ἱερῶν παραδόσεων τῆς Ἐκκλησίας. Πολὺ συχνὰ ὅμως οἱ μοναχοὶ ἐδιώχθηκαν καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Γενικός σημαιοστολισμός, από τις 8:00 π.μ. της 25 ης Οκτωβρίου. Δημοτικών καταστημάτων, των Ν.Π.Δ.Δ., των Τραπεζών, των οικιών

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Γενικός σημαιοστολισμός, από τις 8:00 π.μ. της 25 ης Οκτωβρίου. Δημοτικών καταστημάτων, των Ν.Π.Δ.Δ., των Τραπεζών, των οικιών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ν Ο Μ Ο Σ Κ Υ Κ Λ Α Δ Ω Ν ΔΗΜΟΣ ΤΗΝΟΥ Τήνος, 21 Οκτωβρίου 2013 Αρ. Πρωτ.: 15.020._ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΟΡΤΑΣΜΟΥ ΕΠΕΤΕΙΟΥ 28 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 Γενικός σημαιοστολισμός, από τις 8:00 π.μ. της 25

Διαβάστε περισσότερα

Ἀδαμάντιος Κοραῆς καὶ Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης: δύο διαφορετικοὶ δρόμοι, ἕνας κοινὸς σκοπὸς*

Ἀδαμάντιος Κοραῆς καὶ Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης: δύο διαφορετικοὶ δρόμοι, ἕνας κοινὸς σκοπὸς* Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ τοῦ Οσίου Νικοδήμου Ἁγιορείτου (14η Ιουλίου) Ἀδαμάντιος Κοραῆς καὶ Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης: δύο διαφορετικοὶ δρόμοι, ἕνας κοινὸς σκοπὸς* Τοῦ Ἀστερίου Ἀργυρίου «Τὸ ἔργο τοῦ Νικοδήμου εἶναι

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (Κριτικὴ πάνω στὸ ἄρθρο τοῦ κ. Γιανναρᾶ «Ψυχανάλυση καὶ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀνθρωπολογία»)

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΚΚΟΣΜΙΚΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ (Κριτικὴ πάνω στὸ ἄρθρο τοῦ κ. Γιανναρᾶ «Ψυχανάλυση καὶ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀνθρωπολογία») Γεωργίου Χασούρου (Βιολόγου - Ἐκπαιδευτικοῦ) Α) Ἡ «ἐκκλησία» τῆς ιεθνοῦς Ψυχαναλυτικῆς Ἑταιρείας. Ἕνα ἄρθρο τοῦ κ. Γιανναρᾶ «ψυχανάλυση καὶ Ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία» ποὺ δηµοσιεύθηκε τὸ περασµένο ἔτος

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή.

Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Αποδεικτικές Διαδικασίες και Μαθηματική Επαγωγή. Mαθηματικό σύστημα Ένα μαθηματικό σύστημα αποτελείται από αξιώματα, ορισμούς, μη καθορισμένες έννοιες και θεωρήματα. Η Ευκλείδειος γεωμετρία αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux.

Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Έγκατάσταση καὶ Χρήση Πολυτονικοῦ Πληκτρολογίου σὲ Περιβάλλον Ubuntu Linux. Μακρῆς Δημήτριος, Φυσικός. mailto: jd70473@yahoo.gr 1. Εἰσαγωγή. Τὸ πολυτονικὸ σύστημα καταργήθηκε τὸ 1982. Δὲν θὰ ἀσχοληθοῦμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Οσιωτάτη Καθηγουμένη τῆς Ιερᾶς Μονῆς τοῦ Λεουσένι Ταϊσία Σαλόπιβα

Η Οσιωτάτη Καθηγουμένη τῆς Ιερᾶς Μονῆς τοῦ Λεουσένι Ταϊσία Σαλόπιβα Επὶ τῇ Συνάξει Πάντων τῶν ἐν Ἀσκήσει Λαμψάντων Οσίων (Σάββατον τῆς Τυρινῆς) Η Οσιωτάτη Καθηγουμένη τῆς Ιερᾶς Μονῆς τοῦ Λεουσένι Ταϊσία Σαλόπιβα (1840-1915) Αʹ. Σύντομος Βίος Η ΗΓΟΥΜΕΝΗ Ταϊσία, κατὰ κόσμον

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Συνόλων - Set Theory

Θεωρία Συνόλων - Set Theory Θεωρία Συνόλων - Set Theory Ἐπισκόπηση γιὰ τὶς ἀνάγκες τῶν Πρωτοετῶν Φοιτητῶν τοῦ Τµήµατος Διοίκησης, στὸ µάθηµα Γενικὰ Μαθηµατικά. Ὑπὸ Γεωργίου Σπ. Κακαρελίδη, Στὸ Τµῆµα Διοίκησης ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

2o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ

2o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ 2o ΘΕΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ Κείμενο: Λυσίου «Υπέρ Μαντιθέου» ( 18-21) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Α. Από το κείμενο που

Διαβάστε περισσότερα

Η Πανήγυρις τῶν Αγίων Πάντων στὸ Αγρίνιο

Η Πανήγυρις τῶν Αγίων Πάντων στὸ Αγρίνιο ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΩΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΦΥΛΗΣ Η Πανήγυρις τῶν Αγίων Πάντων στὸ Αγρίνιο «Μόνο ἂν γίνουμε παιδιά, ἂν ἐπιστρέψουμε στὴ χαμένη μας παιδικὴ Αθωότητα καὶ Αγνότητα, μόνο τότε ἔχουμε ἐλπίδα νὰ εἰσέλθουμε στὴν

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: Ἤπειρος, λαογραφικὲς ἀποστολές, δημοτικὰ τραγούδια, χοροί.

Λέξεις κλειδιά: Ἤπειρος, λαογραφικὲς ἀποστολές, δημοτικὰ τραγούδια, χοροί. Δημήτριος Β. Οἰκονομίδης (1909 2010), Λαογραφικὲς αποστολὲς στὴν Ἤπειρο ἀπό το 1951 ἕως τὸ 1967, ( Demetrios Ekonomides (1909 2010), Missions for Folklore Fieldwork in Epirus, 1951 1967), ΕΚΕΕΛΑΑ, τόμ.

Διαβάστε περισσότερα

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr

Περικλέους Σταύρου 31 34100 Χαλκίδα Τ: 2221-300524 & 6937016375 F: 2221-300524 @: chalkida@diakrotima.gr W: www.diakrotima.gr Προς: Μαθητές Α, Β & Γ Λυκείου / Κάθε ενδιαφερόμενο Αγαπητοί Φίλοι Όπως σίγουρα γνωρίζετε, από τον Ιούνιο του 2010 ένα νέο «ΔΙΑΚΡΟΤΗΜΑ» λειτουργεί και στη Χαλκίδα. Στο Φροντιστήριό μας, κάνοντας χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΛΙΒΕΡΑ ΕΠΕΤΕΙΟΣ*

ΜΙΑ ΘΛΙΒΕΡΑ ΕΠΕΤΕΙΟΣ* Εναγώνια κραυγὴ ἀφυπνίσεως γιὰ ἕνα μεῖζον θέμα ΜΙΑ ΘΛΙΒΕΡΑ ΕΠΕΤΕΙΟΣ* Τὰ εἰκοσάχρονα ἀπὸ τὴν ψήφιση τοῦ ἀνθρωποκτόνου Νόμου τῶν ἐκτρώσεων 1609/86 Τοῦ Πανοσιολ. Ἀρχιμανδρίτου π. Νεκταρίου Ζιόμπολα ΠΟΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩ ὁ Οἰκουμενισμὸς καλπάζει σὲ ὅλες του τὶς μορφές, ἐκφράσεις καὶ

ΕΝΩ ὁ Οἰκουμενισμὸς καλπάζει σὲ ὅλες του τὶς μορφές, ἐκφράσεις καὶ Επὶ τῇ 55ῃ ἐπετείῳ ἀπὸ τῆς Κοιμήσεως τοῦ Ομολογητοῦ Ιεράρχου Μητροπολίτου πρώην Φλωρίνης Χρυσοστόμου Καβουρίδου ( 1955) Μητροπολίτης πρώην Φλωρίνης Χρυσόστομος: Ηρωϊκὸς τῆς Πίστεως Ομολογητὴς καὶ τῶν σεπτῶν

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 279-283 Paul Canart, Études de paléographie et de codicologie reproduites avec la collaboration de Maria Luisa Agati et Marco D Agostino, τόμ. I-II [Studi e Testi 450-451], Città del Vaticano 2008, σσ. XXVIII+748+VI+749-1420.

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα του Αιδεσιμολογιώτατου Πρωτοπρεσβύτερου κ. Θεοδώρου Ι. Κουμαριανού, Λέκτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΤΡΙΜΥΘΟΥΝΤΟΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΤΡΙΜΥΘΟΥΝΤΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΤΡΙΜΥΘΟΥΝΤΟΣ Μητροπολίτης ἡ Α.Π. ὁ Μητροπολίτης Τριμυθοῦντος καὶ Πρόεδρος Λευκάρων κ. Βαρνάβας Ὁ Πανιερώτατος Μητροπολίτης Τριμυθοῦντος κ. Βαρνάβας ἐγεννήθη εἰς Λε- µεσὸν τὴν 10ην Ἰανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΜΕΜΑΝ» 1

«Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΜΕΜΑΝ» 1 «Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ Π. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΜΕΜΑΝ» 1 ὑπὸ τοῦ πρωτοπρ. ΜΙΧΑΗΛ ΠΟΜΑΖΑΝΚΣΥ ( 1987) Στοὺς περασµένους αἰῶνας ὁ µεγαλύτερος κίνδυνος γιὰ τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ προῆλθε ἀπὸ ψευδοδιδασκάλους,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας

Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας Γ Συνέδριο «Θεωρία καί Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ἡ Ὁκταηχία» Τετάρτη 18 Ὀκτωβρίου 2006 Ἡδιά ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὃπως τήν μεταλαμπάδευσε Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς www.paivanas.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ἀββᾶς Ισαὰκ ὁ Σύρος, ὁ «ἀδικημένος» Αγιος*

Ἀββᾶς Ισαὰκ ὁ Σύρος, ὁ «ἀδικημένος» Αγιος* Επὶ τῇ ἱερᾷ μνήμῃ αὐτοῦ (28η Ιανουαρίου) Η ΦΟΒΕΡΗ Ἀββᾶς Ισαὰκ ὁ Σύρος, ὁ «ἀδικημένος» Αγιος* Τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Ιωάννου Φωτοπούλου σύγχυση τῶν ἀγεύστων τῆς Θείας Χάριτος θεολόγων τῆς Δύσεως, μέσῳ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ετήσιος Πανήγυρις τῆς Ιερᾶς Μητροπολιτικῆς Μονῆς τῶν Αγίων Κυπριανοῦ καὶ Ιουστίνης

Η Ετήσιος Πανήγυρις τῆς Ιερᾶς Μητροπολιτικῆς Μονῆς τῶν Αγίων Κυπριανοῦ καὶ Ιουστίνης ιερα μητροπολισ ωρωπου και φυλησ Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης Η Ετήσιος Πανήγυρις τῆς Ιερᾶς Μητροπολιτικῆς Μονῆς τῶν Αγίων Κυπριανοῦ καὶ Ιουστίνης TΗΝ Τρίτη, 2/15.10.2013, ἐπανηγύρισε λαμπρῶς,

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ

ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΑΓΑΘΟΠΟΥΣ Ἡ συνεισφορὰ τῆς νήσου Κρήτης στὴ συγκρότηση τοῦ «ἔσω ἀνθρώπου», καθὼς καὶ στὴν πνευματικὴ προαγωγή, δὲν συνίσταται μονάχα στὴν καλλιέργεια τῶν Γραμμάτων καὶ τῶν Τεχνῶν, ἀλλὰ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ἀπὸ τὰς βασικὰς Εἰσηγήσεις τοῦ συνελθόντος

ΜΙΑ ἀπὸ τὰς βασικὰς Εἰσηγήσεις τοῦ συνελθόντος Ορθόδοξος Ενημέρωσις «Εντολὴ γὰρ Κυρίου μὴ σιωπᾷν ἐν καιρῷ κινδυνευούσης Πίστεως. Λάλει γάρ, φησί, καὶ μὴ σιώπα... Διὰ τοῦτο κἀγὼ ὁ τάλας, δεδοικὼς τὸ Κριτήριον, λαλῶ». ( Οσ. Θεοδώρου Στουδίτου, PG 99,

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ Μ ορτ ορτ τ ν γκαιν ων το πανσ πτου Ναο τ ς ναστ σεως τ ν τ εροσολ µων ὲ τὸ μήνα Σεπτέμβριο ἀρχίζει κάθε χρόνο τὸ νέο ἐκκλησιαστικὸ ἔτος, ἡ ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου,

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη συμβίωση: Διέξοδος ἢ παγίδα;*

Ελεύθερη συμβίωση: Διέξοδος ἢ παγίδα;* «Νομιμοποίηση τῆς Ἐλεύθερης Συμβίωσης» (δ ) Ἕνα εἶδος πολιτικοῦ γάμου; Ἕνα εἶδος τρίτου γάμου; Μείωση τῆς ἀπόστασης ἀπὸ τὸν Γάμο; Ἕνα βῆμα πρὸς τὸν Γάμο; Τρίτης κατηγορίας γάμος; Γάμος χωρὶς στεφάνι; Παλλακεία;

Διαβάστε περισσότερα

ἡ πάλαι γλῶττα ἡ Ἑλληνικὴ, κατὰ τὸν αὐτὸμορφον τρόπον ὑπὸ Ἰακώβου τοῦ Δονάλδοῦ γέγραπται

ἡ πάλαι γλῶττα ἡ Ἑλληνικὴ, κατὰ τὸν αὐτὸμορφον τρόπον ὑπὸ Ἰακώβου τοῦ Δονάλδοῦ γέγραπται ἡ πάλαι γλῶττα ἡ Ἑλληνικὴ, κατὰ τὸν αὐτὸμορφον τρόπον ὑπὸ Ἰακώβου τοῦ Δονάλδοῦ γέγραπται Τὸ πρῶτον κεφαλαῖον ὁ Δημοσθένης ἐστὶ ἀνήρ. ὁ Ἰφιμεδεία ἐστὶ γυνή. ὁ Στέφανός ἐστι παῖς. ὁ Φίλιππός ἐστι παῖς. ἡ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αγιος Βασίλειος τοῦ Οστρογκ τῆς Σερβίας ὁ Θαυματουργὸς *

Ο Αγιος Βασίλειος τοῦ Οστρογκ τῆς Σερβίας ὁ Θαυματουργὸς * Ἀπὸ τὸ Ἁγιολόγιον τῆς Ορθοδόξου Εκκλησίας τῆς Σερβίας Ο Αγιος Βασίλειος τοῦ Οστρογκ τῆς Σερβίας ὁ Θαυματουργὸς * 29 Ἀπριλίου 1671 «ΣΤΗ ΖΩΝΤΑΝΗ οἰκογένεια τῆς Εκκλησίας ὁ λαὸς νοιώθει τοὺς Ἁγίους ὡς τοὺς

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο.

Μονάδες 5 1.2.α. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον παρακάτω πίνακα σωστά συµπληρωµένο. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ): ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α

Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Θεσσαλονίκης Α Ἐσωτερικὸ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίων Ἀποστόλων Κυμίνων Θεσσαλονίκης Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου πνευματικοῦ Πατρός μας, Μητροπολίτου Ὠρωποῦ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Ἰανουάριος 2011 5 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Θεοδόσης Βολκὼφ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Τεῦχος 5 - Ἰανουάριος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία ψηφιακὴ ἔκδοση τοῦ ἠλεκτρονικοῦ περιοδικοῦ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ

ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΤΟ ΧΑΔΙ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΝΤΟΦΛΕΣ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ Χαρὰ Λιαναντωνάκη Στὴν ὄμορφη Ἑλλάδα ποὺ ἀγαπήσαμε τὴν πατρίδα τοῦ Φωτὸς τοῦ Λόγου τοῦ Εὐαγγελίου, τὸ ὁποῖο γέννησε Πολιτισμὸ ζωῆς - βλέπουμε σήμερα,

Διαβάστε περισσότερα

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ

Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ ENTYPO TETSIS FIN:Layout 1 6/4/09 12:59 PM Page 1 Π. Τ Ε Τ Σ Η Σ Χ Α Λ Κ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Ε Σ 9 ΙΟΥΝΙΟΥ-3 ΙΟΥλΙΟΥ 2009 ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ 13, ΠλΑΚΑ, ΑΘΗΝΑ ENTYPO TETSIS FIN:Layout

Διαβάστε περισσότερα

Αναστάσιμο Οδοιπορικὸ στὴν Αγία Γῆ

Αναστάσιμο Οδοιπορικὸ στὴν Αγία Γῆ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΩΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΦΥΛΗΣ Αναστάσιμο Οδοιπορικὸ στὴν Αγία Γῆ «Δεῦτε λάβετε Φῶς ἐκ τοῦ Ανεσπέρου Φωτός, καὶ δοξάσατε Χριστὸν τὸν Αναστάντα ἐκ νεκρῶν». Τὸ Ανέσπερο Φῶς τοῦ Αναστάντα Κυρίου μας καὶ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεις καὶ χωριά: Μητρόπολη Μυτιλήνης 52, Μηθύμνης 33 Ἐνοριακοὶ ναοί:» 67,» 37 Παρεκκλήσια Ἔξωκκλησια:»» 807,» 275

Πόλεις καὶ χωριά: Μητρόπολη Μυτιλήνης 52, Μηθύμνης 33 Ἐνοριακοὶ ναοί:» 67,» 37 Παρεκκλήσια Ἔξωκκλησια:»» 807,» 275 ΛΕΣΒΙΑΚΟ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ Διάλεξη στὰ πλαίσια τοῦ ἑορτασμοῦ ἀπὸ τὴ Λεσβιακὴ Παροικία Θεσσαλονίκης τῆς ἐπετείου ἀπελευθερώσεως τῆς Λέσβου. Δόθηκε στὸ ἀμφιθέατρο τοῦ Πατριαρχικοῦ Ἱδρύματος Πατερικῶν Μελετῶν στὶς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη Θαῦμα τῆς Ἁγίας Γεροντίσσης Μυρτιδιωτίσσης τῆς Ἀσκητρίας τῆς Κλεισούρας ( 1974) Ἀποδεικτικὸ καὶ Βεβαιωτικὸ τῆς Μοναχικῆς Ἱδιότητος καὶ Ὀνομασίας Αὐτῆς ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ

Διαβάστε περισσότερα

Τὸ «Συνοδικὸν τῆς Ορθοδοξίας» *

Τὸ «Συνοδικὸν τῆς Ορθοδοξίας» * Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ Ενα πνευματικὸ ταξίδι πρὸς τὸ Τέλος τοῦ παλαιοῦ καὶ τὴν Ἀρχὴ τοῦ νέου Τὸ «Συνοδικὸν τῆς Ορθοδοξίας» * Τὸ «Συνοδικὸν τῆς Ορθοδοξίας» εἶναι ἕνα ὑπέροχο πολὺ συνοπτικὸ κείμενο, ποὺ εἶναι

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα

Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ. Ποιήματα Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Νοέμβριος 2011 15 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Μαρία Ψωμᾶ - Πετρίδου ΔΕΥΤΕΡΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΦΤΕΡΑ Ποιήματα Τεῦχος 15 - Νοέμβριος 2011 ISSN:

Διαβάστε περισσότερα