Φάκελος εργασίας µαθήµατος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Φάκελος εργασίας µαθήµατος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ"

Transcript

1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Τµήµα Νοµικής Τοµέας ιεθνών Σπουδών Φάκελος εργασίας µαθήµατος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ιδάσκουσα: Χριστίνα εληγιάννη- ηµητράκου εαρινό εξάµηνο

2 2

3 Περιεχόµενα Ι. Εισαγωγικά στο µάθηµα ΙΙ. Πρακτικά θέµατα και βιβλιογραφία ΙΙΙ. Χριστίνα εληγιάννη- ηµητράκου, Εισαγωγικές παρατηρήσεις για την αδικοπρακτική ευθύνη IV. Χριστίνα εληγιάννη- ηµητράκου, Εισαγωγικές παρατηρήσεις γύρω από την έννοια της γνήσιας οικονοµικής ζηµίας V. Νοµοθεσίες και µελέτες VI. Βασίλης Κούρτης, Μεθοδολογικό υλικό (Ι. Οργάνωση των δικαστηρίων [Αγγλία, Γαλλία, Γερµανία, Η.Π.Α.], ΙΙ. Ανεύρεση του δικαίου)

4 2

5 Ι. Εισαγωγικά στο µάθηµα 1. Σηµασία του µαθήµατος Οι συγκριτικές νοµικές σπουδές έχουν αποκτήσει µεγάλη πρακτική και θεωρητική σηµασία στο πλαίσιο της παγκοσµιοποίησης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Πράγµατι, η αυξανόµενη ζήτηση νοµικών πληροφοριών που απαιτούν εµπεριστατωµένες γνώσεις ξένου δικαίου, η αναγνώριση του δικαιώµατος ελεύθερης παροχής δικηγορικών υπηρεσιών έξω από τα εθνικά πλαίσια, η κατοχύρωση του δικαιώµατος ελεύθερης εγκατάστασης διεθνών δικηγορικών εταιρειών στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλες αυτές οι εξελίξεις, έχουν καταστήσει όσο ποτέ άλλοτε επιτακτικό τον εµπλουτισµό της νοµικής παιδείας µε στοιχεία διεθνούς, κοινοτικού και αλλαδαπού δικαίου. Η αναβάθµιση ωστόσο των συγκριτικών νοµικών σπουδών επιβάλλεται και από δύο άλλους παράγοντες. Πρόκειται συγκεκριµένα, για το αίτηµα του εξευρωπαϊσµού του δικαίου, από τη µια µεριά, που προϋποθέτει για να υλοποιηθεί τη χρήση του συγκριτικού δικαίου. Και για το φαινόµενο της µετανάστευσης, από την άλλη µεριά, το οποίο φέρνει τα ευρωπαϊκά δίκαια σε επαφή µε δίκαια που δεν ανήκουν στον ευρωπαϊκό νοµικό πολιτισµό και επιβάλλει επιπλέον τη βαθύτερη γνώση αυτών των δικαίων. Ενόψει της παραπάνω εξέλιξης είναι σήµερα αδιανόητο να παίρνει κανείς πτυχίο νοµικής χωρίς να έχει διδαχθεί τα βασικά χαρακτηριστικά των µεγάλων νοµικών συστηµάτων που λειτουργούν στον ευρωπαϊκό νοµικό χώρο και χωρίς να γνωρίζει τον διαφορετικό ρόλο που παίζει το δίκαιο σε νοµικές παραδόσεις εντελώς διαφορετικές από τη δική µας όπως είναι µεταξύ άλλων η µουσουλµανική ή η κινεζική νοµική παράδοση. Σε µια χώρα, τέλος, όπως η Ελλάδα, της οποίας το δίκαιο έχει διαµορφωθεί σε µεγάλο βαθµό µε την προσφυγή σε ξένα νοµικά πρότυπα, η διδασκαλία της συγκριτικής µεθόδου και η επισήµανση των κινδύνων που συνεπάγεται η επιπόλαιη εφαρµογή της αποτελούν απαραίτητα στοιχεία της νοµικής παιδείας. 2. Σκοποί και θεµατική του µαθήµατος Το µάθηµα Εισαγωγή στο Συγκριτικό ίκαιο φιλοδοξεί να ανταποκριθεί στις παραπάνω προκλήσεις. Πρωταρχικό σκοπό έχει να εξοικειώσει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές µε το µάθηµα Εισαγωγή στο Συγκριτικό ίκαιο έχει ως σκοπό να εξοικειώσει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές µε τη συγκριτική νοµική µέθοδο και τα βασικά χαρακτηριστικά των µεγάλων δικαιικών συστηµάτων. Η θεµατική του έχει αποκτήσει µεγάλη σηµασία ενόψει της παγκοσµιοποίησης και της προόδου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Στο πλαίσιο του µαθήµατος θα διδαχθούν τα παρακάτω ζητήµατα: Έννοια και πρακτικές εφαρµογές του Συγκριτικού δικαίου Συγκριτική µεθοδολογία

6 Εφαρµογή του Συγκριτικού δικαίου από τα δικαστήρια και ειδικότερα από το ικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Ταξινόµηση των δικαίων σε µεγάλες οικογένειες Βασικά χαρακτηριστικά του αγγλικού και του αµερικανικού δικαίου (Ιστορική εξέλιξη, πηγές και δοµή, οργάνωση δικαστηρίων, ανεύρεση της νοµοθεσίας και νοµολογίας µε συµβατικούς τρόπους και µέσω του διαδικτύου). 3. Εργασίες Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές θα έχουν τη δυνατότητα να εκπονήσουν γραπτή εργασία η οποία θα συνίσταται στην αντιµετώπιση, από συγκριτική σκοπιά, ενός απλού πρακτικού θέµατος από το δίκαιο των αδικοπραξιών. Θα δοθούν νοµοθετικό και νοµολογιακό υλικό καθώς και βιβλιογραφία, έτσι ώστε να διευκολυνθεί η διεξαγωγή της έρευνας. Οι εργασίες θα παρουσιαστούν προαιρετικά σε ειδικό σεµιναριακό µάθηµα µε το οποίο θα κλείσουν οι παραδόσεις. 4. ιδακτικά βιβλία και βοηθήµατα Χρ. εληγιάννη- ηµητράκου, Εισαγωγή στο Συγκριτικό ίκαιο, Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 1997 Φ. Κοζύρης, Συγκριτική Εισαγωγή στο Αµερικανικό ίκαιο, Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 2001 Φάκελος εργασίας 5. Εξετάσεις Θα δοθεί η δυνατότητα για προφορικές και γραπτές εξετάσεις. Στις προφορικές εξετάσεις θα µπορούν να συµµετάσχουν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές που θα καταθέσουν γραπτή εργασία, καθώς και όσες και όσοι παρακολουθήσουν µε συνέπεια τις παραδόσεις. Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές που θα παρακολουθήσουν τις παραδόσεις, θα καταθέσουν εργασία και θα την παρουσιάσουν επιπλέον προφορικά στο ειδικό σεµιναριακό µάθηµα απαλλάσσονται από τις εξετάσεις. Φεβρουάριος 2007 Χριστίνα εληγιάννη- ηµητράκου 2

7 ΙΙ. Πρακτικά θέµατα Πρακτικό 1 Χειριστής εκσκαφέα, εργαζόµενος στην εταιρεία κατασκευής δρόµων Π, κόβει κατά την εκτέλεση της εργασίας του το καλώδιο µέσω του οποίου η Εταιρεία Ηλεκτρισµού παρείχε ηλεκτρικό ρεύµα στο εργοστάσιο του Β. Η απροσδόκητη διακοπή του ρεύµατος έχει ως αποτέλεσµα να καταστραφούν τα µηχανήµατα του Β και να σταµατήσει η παραγωγή του εργοστασίου για δυο µέρες. Ο Β αναγκάζεται λόγω της διακοπής της παραγωγής του, να θέσει σε διαθεσιµότητα πολλούς από τους ηµεροµίσθιους εργάτες του. Οι εν λόγω εργάτες απαιτούν από την εταιρεία Π να τους καταβάλει αποζηµίωση για την απώλεια των ηµεροµισθίων τους. Με βάση ποια διάταξη θα θεµελιώσουν την αγωγή τους και τι πιθανότητες έχει η αγωγή αυτή να γίνει δεκτή από τα ελληνικά δικαστήρια; Συγκρίνατε αγγλική, γερµανική, γαλλική και ελληνική νοµολογία. Νοµολογία: Αγγλία: Spartan Steel v. Martin, [1973] 1 QB 27 (CA) Πρακτικό 2 Ο Θ αγωνίζεται επαγγελµατικά σε οµάδα µπάσκετ και είναι µάλιστα ο καλύτερος παίκτης της. Λίγες µέρες πριν από τη λήξη του πρωταθλήµατος, τραυµατίζεται σε αυτοκινητικό ατύχηµα, µε αποτέλεσµα να µην µπορεί να παίζει µπάσκετ για τρεις µήνες µετά το ατύχηµα. Λόγω της αδυναµίας συµµετοχής του, η οµάδα, που µέχρι τότε βρισκόταν στην πρώτη θέση της βαθµολογίας, πέφτει στην τέταρτη θέση. Αυτό οδηγεί στην απώλεια σηµαντικών κερδών για τους µετόχους της οµάδας. Μπορούν οι µέτοχοι να αποζηµιωθούν από τον οδηγό του αυτοκινήτου ο οποίος προξένησε τον τραυµατισµό του Θ; Συγκρίνατε γαλλική, γερµανική και ελληνική νοµολογία σχετική µε αυτό το πρακτικό θέµα. Νοµολογία: Αγγλία: Spartan Steel v. Martin, [1973] 1 QB 27 (CA) Γαλλία: Colmar, Ch. dét. A Metz, 20 avril 1955; Football Club de Metz v. Wiroth, JCP 1955.II

8 Πρακτικό 3 Ζώο που έχει προσβληθεί από µολυσµατική νόσο ξεφεύγει από την εκµετάλλευση εκτροφέα βοοειδών εξαιτίας αµέλειάς του. Οι αρχές απαγορεύουν, όπως υποχρεούνται, τη διάθεση ζώων και κρέατος στην αγορά για δέκα µέρες. Ο εκτροφέας ενάγεται: α) από άλλους εκτροφείς βοοειδών, οι οποίοι δεν µπορούσαν να πωλούν τα ζώα τους για δέκα µέρες β) από εµπόρους οι οποίοι έχασαν τα εµπορεύµατά τους γ) από κρεοπώλες οι οποίοι κατά τη διάρκεια της απαγόρευσης δεν µπορούσαν να ασκούν επιχειρηµατική δραστηριότητα. Ποιες από τις παραπάνω αγωγές έχουν ελπίδα να γίνουν δεκτές από τα ελληνικά δικαστήρια. Συγκρίνατε αγγλική και ελληνική νοµολογία. Νοµολογία: Αγγλία: Weller & Co. v. Foot & Mouth Research Institute, [1066] 1 QB 569 Cambridge Water Co. Ltd v. Eastern Counties Leather plc, [1994] 2AC 264 (HL), [1994] 1 All ER 53, [1994] 2 WLR 53 Spartan Steel v. Martin, [1973] 1 QB 27 (CA) Βέλγιο: Cass., 12 janvier 1988, Pas., 1988, I, 563 ; Cass., 15 mai 1990, Pas., 1990, I, 1054 ; Cass., 23 mai 1990, Pas., 1990, I, 1079 ; Cass., 23 juin 1990, Pas., 1990, I, 1126 ; Cass., 8 octobre 1992, Pas., 1992, I, Πρακτικό 4 Ο Σ υφίσταται σοβαρές σωµατικές βλάβες σε ατύχηµα και κατά τη διάρκεια της δίµηνης ανάρρωσής του αδυνατεί να αυτοεξυπηρετηθεί. Η σύζυγός του, ιδιοκτήτρια ενός µικρού καταστήµατος το οποίο λειτουργεί µόνη της, αναγκάζεται να διακόψει την επιχειρηµατική της δραστηριότητα προκειµένου να φροντίσει τον σύζυγό της. Η σύζυγος ασκεί αγωγή αποζηµίωσης κατά του υπαίτιου του ατυχήµατος για την απώλεια κερδών κατά τη διάρκεια του διµήνου. Τι ελπίδες έχει η αγωγή της να γίνει δεκτή από τα ελληνικά δικαστήρια. Συγκρίνατε ελληνική, αγγλική και γαλλική νοµολογία. Νοµολογία: Αγγλία: Housecroft v. Burnet, [1986] 1 All ER 332 Burgess v. Florence Nightingale Hospital for Gentlewomen, [1955] 1 QB 349 Γαλλία: Civ. 2e, 18 mars 1981, Bull. 1981, II, no. 70 Γερµανία: BGH NJW BGH, VersR BGH, NJW BGH, NJW BGH, VersR

9 Πρακτικό 5 Η. διενεργεί ανακριβή έλεγχο των λογαριασµών της εταιρείας Κ. Ο Π βασιζόµενος στους δηµοσιευθέντες λογαριασµούς προχωρεί στην εξαγορά του πλειοψηφικού πακέτου της εταιρείας. Αργότερα ο Π ανακαλύπτει ότι στους λογαριασµούς ήταν υπερεκτιµηµένη η αξία της εταιρείας και ότι το χρηµατικό ποσό που κατέβαλε για την εξαγορά του µεριδίου ήταν διπλάσιο από την πραγµατική του αξία. Μπορεί να στραφεί κατά της. και να ζητήσει αποζηµίωση για τη ζηµία που υπέστη; Αιτιολογείστε την απάντηση συγκρίνοντας το ελληνικό δίκαιο µε το αγγλικό. Νοµολογία: Αγγλία : Hedley Byrne & Co. v. Heller & Partners Ltd [1964] AC 465 (HL), [1963] 2 All ER 575, [1963] 3 WLR 101 Caparo Industries plc v. Fickman, [1990] 2 AC 605 (HL) Morgan Crucible v. Hill Samuel Bank, [1991] 1 All ER 148 (CA) Γαλλία: Com., 9 février 1988, D IF.53 ; Petites Affiches, 7 mars Γερµανία: BGH, NJW BGH, NJW BGH, NJW Πρακτικό 6 Ο Ν, ιδιοκτήτης µικρής επιχείρησης, έχει σύµβαση µόνιµης χορήγησης πίστωσης µε την τράπεζα Τ. Σύµφωνα µε ανώνυµο τηλεφώνηµα που δέχεται κάποια µέρα το χρηµατοπιστωτικό ίδρυµα Π, η επιχείρηση του Ν βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Το Π δεν προχωρεί σε διερεύνηση της πληροφορίας, µε αποτέλεσµα να µην µάθει ότι είναι ολοσχερώς αβάσιµη. Απεναντίας, το Π τηλεφωνεί στην τράπεζα Τ και αναφέρει την πληροφορία. Η τράπεζα αµέσως ακυρώνει όλα τις πιστώσεις προς τον Ν, µε αποτέλεσµα αυτός να υποστεί οικονοµική ζηµία. Ο Ν ασκεί αγωγή αποζηµίωσης κατά του χρηµατοπιστωτικού ιδρύµατος Π. Έχει πιθανότητα η αγωγή του να γίνει δεκτή και µε βάση ποιες διατάξεις. Νοµολογία: Αγγλία: Hedley Byrne & Co. v. Heller & Partners Ltd [1964] AC 465 (HL), [1963] 2 All ER 575, [1963] 3 WLR 101 Murphy v. Brentwood DC, [1991] 1 AC 398 (HL) Spring v. Guardian Assurance [1994] 3 All ER 129 Γερµανία: BGHZ 59, 76 Πρακτικό 7 3

10 Ο Ν, ενώ οδηγεί σπορ αυτοκίνητο το οποίο µίσθωσε από την εταιρεία Ρ, συγκρούεται µετωπικά µε άλλο αυτοκίνητο. Κατά την πρόσκρουση η µηχανή του µισθωµένου οχήµατος εισήλθε στο τµήµα επιβατών, µε αποτέλεσµα να προξενήσει σοβαρές και µόνιµες βλάβες στον Ν. Μετά το ατύχηµα, το αυτοκίνητο περιήλθε στην κατοχή της Ρ, η οποία ειδοποίησε τον Ν ότι θα διατηρούσε το αυτοκίνητο στην κατάσταση που ήταν για εξήντα µέρες προκειµένου ο Ν να προβεί σε πραγµατογνωµοσύνη. Πριν, ωστόσο, παρέλθει αυτό το χρονικό διάστηµα, ένας εργαζόµενος της Ρ απέκοψε το εµπρόσθιο τµήµα του αυτοκινήτου και αφαίρεσε την µηχανή. Μετά από αυτή την ενέργεια ήταν αδύνατον να προσδιορισθεί µε ικανοποιητική βεβαιότητα, αν το όχηµα είχε ελαττώµατα σχεδιασµού, κατασκευής ή/και συντήρησης, τα οποία αποτέλεσαν την αιτία για τις σωµατικές βλάβες που υπέστη ο Ν. Ο Ν ενάγει την Ρ για καταστροφή των αποδεικτικών στοιχείων εξ αµελείας, τα οποία, όπως υποστηρίζει, θα ήταν απαραίτητα για να στηρίξει αγωγή αποζηµίωσης κατά της κατασκευάστριας του αυτοκινήτου εταιρείας. Νοµολογία: Η.Π.Α.: Holmes Ronnie v. Amerex Rent a Car, U.S. DC Circuit Court of Appeals,

11 ΙΙΙ. Eισαγωγικές παρατηρήσεις για την αδικοπρακτική ευθύνη Χριστίνα εληγιάννη- ηµητράκου Αν εξετάσει κανείς τα εθνικά συστήµατα δικαίου, θα διαπιστώσει ότι ρυθµίζουν µε διαφορετικό τρόπο την αδικοπρακτική ευθύνη. Τα αγγλοαµερικανικά δικαιικά συστήµατα ακολουθούν την τεχνική της περιπτωσιακής ρύθµισης. καθιερώνουν δηλαδή συγκεκριµένες κατηγορίες αδικηµάτων το καθένα από τα οποία διέπεται από τους δικούς τους κανόνες και αρχές. Αντίθετα, τα ρωµαιογερµανικά δικαιικά συστήµατα ακολουθούν την τεχνική των γενικών κατευθυντήριων κανόνων που περιέχουν αόριστες νοµικές έννοιες -όπως λ.χ. οι έννοιες του "παρανόµου" και "υπαιτίου" χαρακτήρα της συµπεριφοράς, η έννοια των "χρηστών ηθών" κ.λ.π.- οι οποίες έννοιες συγκεκριµενοποιούνται κάθε φορά από τα δικαστήρια. 1. Η τεχνική της περιπτωσιακής ρύθµισης επικράτησε καταρχήν στα αρχέγονα δίκαια, λόγω του έντονου δικονοµικού χαρακτήρα τους, του κυρίαρχου δηλαδή ρόλου που έπαιξε η δικονοµία στη διαµόρφωσή τους (Χ. εληγιάννη- ηµητράκου, Εισαγωγή στο Συγκριτικό ίκαιο, σ. 83 επ., 85-86). Το κλασικό ρωµαϊκό δίκαιο χορηγούσε, ειδικότερα, αγωγή για τη αποκατάσταση ζηµιών που προκαλούνταν από συγκεκριµένες ζηµιογόνες συµπεριφορές που συνιστούσαν ξεχωριστά αδικήµατα. Τέτοια αδικήµατα ήταν λ.χ.: η κλοπή (furtum), η αρπαγή (rapina), η προσβολή της προσωπικότητας (injuria), η βία (metus), ο δόλος (dolus), η παράνοµη σωµατική βλάβη (damnum injuria datum), γνωστή ως "ακουίλειο αδίκηµα". Περιπτωσιακή ήταν επίσης η ρύθµιση της αδικοπρακτικής ευθύνης και στο παλαιό αγγλικό δίκαιο. Το σύστηµα των writs ή forms of actions και των "κατά περίπτωση αγωγών" (actions on the case), που ίσχυσε στη Αγγλία µέχρι τα τέλη του περασµένου αιώνα, αναγνώριζε στα πρόσωπα που ζηµιώνονταν τη δυνατότητα να ασκήσουν αγωγή µόνον αν η ζηµία τους οφειλόταν σε συµπεριφορά η οποία συνιστούσε ένα αναγνωρισµένο από τους κανόνες του common law αδίκηµα. Τέτοια αδικήµατα ήταν: η προσβολή της προσωπικότητας (trespass to the person), η δυσφήµιση (defamation), η προσβολή ξένης ιδιοκτησίας, κινητής ή ακίνητης (trespass 1

12 to chattels, trespass to land), ο δόλος (deceit) και αργότερα η αµέλεια (negligence), ως παράβαση της νόµιµης υποχρέωσης πρόνοιας και επιµέλειας (duty of care). Παρατηρείται, βέβαια, τόσο στο κλασικό ρωµαϊκό δίκαιο όσο και στο παλαιό αγγλικό δίκαιο, µια σταδιακή διεύρυνση του πραγµατικού ορισµένων αδικηµάτων. Στην Αρχαία Ρώµη, για παράδειγµα, η θεωρία και η πράξη διεύρυναν το ακουϊλιο αδίκηµα, εντάσσοντας στο πραγµατικό του όλες τις ζηµιογόνες συµπεριφορές σε βάρος του προσώπου ή της περιουσίας από αµέλεια. Μια ανάλογη διεύρυνση γνώρισε στη Αγγλία, τόσο το αδίκηµα του trespass όσο και το αδίκηµα της negligence. Ωστόσο, οι ρωµαίοι και οι άγγλοι νοµικοί δεν καθιέρωσαν ποτέ µια γενική ρήτρα για τη ρύθµιση του συνόλου των αδικηµάτων. 2. Η ιδέα της καθιέρωσης γενικής ρήτρας για τη ρύθµιση της αδικοπρακτικής ευθύνης αναπτύχθηκε το 17ο αιώνα από τους εκπροσώπους της Σχολής του φυσικού δικαίου (Grotius), που επηρέασαν µε τη διδασκαλία τους τις σύγχρονες ευρωπαϊκές κωδικοποιήσεις Πρώτος από τους νεώτερους κώδικες που ακολούθησε την παραπάνω τεχνική ήταν ο γαλλικός ΑΚ, ο οποίος περιέχει στο άρθρο 1382 το γενικό κανόνα που ορίζει ότι "οποιοσδήποτε προκαλεί σε κάποιον άλλο µια ζηµία µε πταίσµα του (faute) υποχρεώνεται να αποκαταστήσει αυτή τη ζηµία". Πρόκειται, για µια εξαιρετικά γενικόλογη διάταξη η οποία επιτρέπει την αποκατάσταση κάθε ζηµίας ανεξάρτητα από τη φύση της (θετική ζηµία - διαφυγόν κέρδος) και ανεξάρτητα αν η συµπεριφορά που την έχει προκαλέσει συνιστά προσβολή συγκεκριµένων έννοµων αγαθών ή παράβαση ενός κανόνα του θετικού δικαίου Το παράδειγµα του γαλ. ΑΚ το ακολούθησαν στη συνέχεια και άλλοι ευρωπαϊκοί κώδικες. Αξίζει να αναφερθεί εδώ, το άρθρο 41 του ελβετικού Κώδ. Ενοχών, που επηρέασε το περιεχόµενο των άρθρων 914 και 919 του ελληνικού ΑΚ. Σηµειώνεται, εντούτοις, πως, τόσο οι διατάξεις του άρθρου 41 ελβ. Κώδ. Ενοχών όσο και οι διατάξεις των άρθρων 914 και 919 του ελλ. ΑΚ, είναι πιο αναλυτικές από την αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 1382 γαλ. ΑΚ. Έτσι, στο άρθρο 41 ελβ. Κωδ. Ενοχών και στα άρθρα 914 και 919 ελλ. ΑΚ γίνεται η ακόλουθη ανάλυση της γαλλικής έννοιας της faute: Στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 41 ελβ Κώδ. Ενοχών και στο άρθρο 914 ελλ. ΑΚ ορίζεται, ότι υποχρεώνεται σε αποζηµίωση εκείνος που προκαλεί ζηµία σε κάποιον άλλο µε µια υπαίτια και παράνοµη συµπεριφορά, δηλαδή µε µια συµπεριφορά αντίθετη προς το δίκαιο, είτε δολίως είτε από αµέλεια. Και, 2

13 παραπέρα, στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 41 ελβ. Κώδ. Ενοχών, καθώς και στο άρθρο 919 ελλ. ΑΚ., ορίζεται, ότι υποχρεώνεται σε αποζηµίωση και εκείνος που, χωρίς να είναι η συµπεριφορά του παράνοµη µε τη στενή έννοια του όρου, προκαλεί ζηµία σε κάποιον άλλο δολίως και κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη Μια ενδιάµεση λύση, που περιέχει στοιχεία, τόσο των γενικών κατευθυντήριων ρητρών του γαλλ. ΑΚ και του ελβ. Κώδ. Ενοχών, όσο και του περιπτωσιακού συστήµατος του κλασικού ρωµαϊκού και του αγγλικού δικαίου, έχει καθιερώσει ο γερµανικός ΑΚ. Στην 823 εδ. α γερµ. ΑΚ ορίζεται, συγκεκριµένα, ότι όποιος προσβάλλει αδίκως (δηλαδή χωρίς δικαίωµα) µε δόλο ή από αµέλεια τη ζωή, τη σωµατική ακεραιότητα, την ελευθερία, την ιδιοκτησία ή κάποιο άλλο δικαίωµα ενός προσώπου είναι υποχρεωµένος να αποζηµιώσει το πρόσωπο αυτό για τη ζηµία που του προκάλεσε αυτή η προσβολή. Και, παραπέρα, στην 823 εδ. β γερµ. ΑΚ ορίζεται, ότι η ίδια υποχρέωση για αποζηµίωση βαρύνει και εκείνον που παραβιάζει υπαίτια έναν νόµο, ο οποίος έχει ως σκοπό την προστασία των συµφερόντων ενός άλλου προσώπου, εφόσον, βέβαια, από την παραβίαση αυτή προέκυψε και πάλι κάποια ζηµία σ' αυτό το πρόσωπο. Τέλος, υποχρέωση για αποζηµίωση θεσπίζεται από την 826 γερµ. ΑΚ και όταν κάποιος προκαλεί δολίως ζηµία σε έναν άλλο κατά τρόπο αντίθετο προς τα χρηστά ήθη. Σηµειώνεται, ωστόσο, πως το γεγονός ότι η έννοια του παρανόµου προσδιορίζεται µε σαφήνεια στην 823 γερµ. ΑΚ περιόρισε σε µεγάλο βαθµό την αδικοπρακτική ευθύνη, γιατί απέκλεισε από το πεδίο εφαρµογής της παραπάνω διάταξης έναν σηµαντικό αριθµό ζηµιογόνων συµπεριφορών και, ειδικότερα, τις συµπεριφορές εκείνες που προκαλούν οικονοµική µόνον ζηµία χωρίς να προσβάλλουν ταυτοχρόνως ένα προστατευόµενο έννοµο αγαθό ή κάποιον κανόνα προστατευτικού νόµου. Για να διευκολύνουν, πάντως, την αποκατάσταση των καθαρά οικονοµικής φύσης ζηµιών, τα γερµανικά δικαστήρια και η γερµανική θεωρία διεύρυναν το πεδίο εφαρµογής της 823 γερµ. ΑΚ, χαρακτηρίζοντας ως παράνοµες: αφενός τις συµπεριφορές που προσβάλλουν το "δικαίωµα στην εγκατεστηµένη και λειτουργούσα επιχείρηση" (Recht am engerichteten und ausgeübten Gewerbebetrieb) και, αφετέρου, τις συµπεριφορές που συνιστούν παραβάσεις των εκ "κυκλοφορίας υποχρεώσεων" (Verkehrssicherungs-pflicten), δηλαδή των γενικών υποχρεώσεων ασφάλειας και πρόνοιας που έχει κάθε άτοµο στα πλαίσια της συναλλακτικής και γενικότερα της κοινωνικής του δραστηριότητας. 3

14 2.4. Ανάλογες προσπάθειες για τη διεύρυνση των γενικών ρητρών που διέπουν τις αδικοπραξίες έχουν γίνει επίσης και στο πλαίσιο της ελληνικής έννοµης τάξης. Αφορµή αυτών των προσπαθειών ήταν η περιοριστική αντίληψη για την έννοια της παρανοµίας που υιοθέτησε η ελληνική νοµολογία, ερµηνεύοντας τη διάταξη του 914 ελλ. ΑΚ, όχι κάτω από της σκοπιά των διατάξεων που αποτέλεσαν το πρότυπό της, δηλαδή των διατάξεων του άρθρου 41 ελβ. Κώδ. Ενοχών, αλλά κάτω από το πρίσµα των διατάξεων της 823 εδ. 1 και 2 γερµ. ΑΚ (βλ., µεταξύ άλλων, για το θέµα αυτό Χ. εληγιάννη- ηµητράκου, Εισαγωγή στο Συγκριτικό ίκαιο, σ. 154 υποσ. 119 µε παραποµπές στην ελληνική θεωρία). 3. Εντυπωσιακές νοµολογιακές προσπάθειες για τη διεύρυνση του πραγµατικού ορισµένων αδικηµάτων, ώστε να καταστεί δυνατή η αποκατάσταση ζηµιών που προκαλούνται από την τεχνολογική εξέλιξη και τη µαζική παραγωγή αγαθών έγιναν, τέλος, και στις αγγλοαµερικανικές έννοµες τάξεις. Χαρακτηριστική είναι εδώ η περίπτωση της negligence η οποία, ήδη από τις αρχές του περασµένου αιώνα, µετατατράπηκε νοµολογιακώς, τόσο στην Αγγλία και τις ΗΠΑ, όσο και στις άλλες χώρες του Common Law, από µορφή επίµεµπτης συµπεριφοράς σε αυτοτελή βάση αγωγής. Προϋποθέσεις για την άσκηση της παραπάνω αγωγής είναι : η ύπαρξη νόµιµης υποχρέωσης για επίδειξη επιµέλειας (duty of care), η παραβίαση της υποχρέωσης αυτής (breach of duty) και η πρόκληση ζηµίας (damage) από την παραπάνω παραβίαση. Κατά τη διάρκεια αυτού του αιώνα, τα αγγλικά και τα αµερικανικά δικαστήρια καθόρισαν µε αυστηρά κριτήρια το περιεχόµενο της υποχρέωσης επιµέλειας (duty of care), ενώ διεύρυναν ταυτοχρόνως τον κύκλο των προσώπων απέναντι στα οποία πρέπει να τηρείται αυτή η υποχρέωση. Οι εν λόγω µεταρρυθµίσεις επέτρεψαν τη χρησιµοποίηση της αγωγής της negligence για την αποκατάσταση ζηµιών που προκαλούνται από επικίνδυνες δραστηριότητες, καθώς και από την κυκλοφορία ελαττωµατικών προϊόντων. Η εν λόγω αγωγή αποτέλεσε, έτσι, τη βάση για τη νοµολογιακή διαµόρφωση ενός γενικού κανόνα αδικοπρακτικής ευθύνης από αµέλεια, ο οποίος θυµίζει τους αντίστοιχους κατευθυντήριους κανόνες των ρωµαιογερµανικών δικαίων. Σύµφωνα µε τους κανόνες της negligence, ο ζηµιωθείς µπορεί να αξιώσει την αποκατάσταση της ζηµίας που υπέστη, τόσο λόγω βλάβης του προσώπου του όσο και λόγω βλάβης της περιουσίας του. Οι παραπάνω κανόνες δεν αποκλείουν, 4

15 καταρχήν, την αποκατάσταση της οικονοµικής ζηµίας. Για λόγους όµως δικαιοπολιτικούς, τα αγγλικά και τα αµερικανικά δικαστήρια διστάζουν να αναγνωρίσουν την αποκατάσταση της οικονοµικής εκείνης ζηµίας που δεν προκύπτει από προσβολή του προσώπου ή ενσώµατου αντικειµένου της περιουσίας του, αλλά συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά µιας καθαρά οικονοµικής ζηµίας (Pure Economic Loss). 5

16 IV. EΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΜΙΓΩΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΖΗΜΙΑΣ: ΙΚΑΙΟΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Χριστίνα εληγιάννη- ηµητράκου 1. Εισαγωγή H αµιγώς οικονοµική ζηµία αποτελεί ένα από τα πολυσυζητηµένα θέµατα στον ευρωπαϊκό νοµικό χώρο. Ο προβληµατισµός γύρω από την αποκατάστασή της έχει απασχολήσει τη νοµική θεωρία και πράξη σε εθνικό 1 και σε περιφερειακό επίπεδο 2. εν είναι για τον λόγο αυτό τυχαίο ότι η ιεθνής Ακαδηµία Συγκριτικού ικαίου αποφάσισε να συζητήσει αυτό το θέµα σε δύο παγκόσµια συνέδρια που πραγµατοποίησε το 1998 και το 2006 στο Μπρίστολ και στην Ουτρέχτη αντίστοιχα 3. Ενώ όµως ο προβληµατισµός γύρω από την αποκατάσταση της εν λόγω ζηµίας εξακολουθεί να είναι επίκαιρος, τίθενται εύλογα τα ερωτήµατα γιατί αυτό το στεγνό και τεχνικό εκ πρώτης όψεως θέµα εγείρει τόσο έντονες επιστηµονικές συζητήσεις και γιατί η συγκριτική προσέγγιση αυτού του θέµατος είναι σήµερα επιτακτική; Η παρούσα µελέτη δεν φιλοδοξεί να δώσει µια ολοκληρωµένη απάντηση στα παραπάνω ερωτήµατα. Κρίνεται, εντούτοις, σκόπιµο να επισηµανθεί στην εισαγωγή της ότι ο όρος «αµιγώς οικονοµική ζηµία» εκφράζει ένα συνονθύλευµα ετερόκλητων βιοτικών καταστάσεων, οι οποίες εµφανίζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: καταλήγουν πάντοτε σε ζηµίες που διαχέονται στο σύνολο της περιουσίας χωρίς να αποτελούν περαιτέρω συνέπειες µιας άµεσης προσβολής του προσώπου ή της ιδιοκτησίας του ζηµιωθέντος. Η καταστροφή, για παράδειγµα, από αµέλεια των καλωδίων που ανήκουν στη δηµόσια επιχείρηση ηλεκτροδότησης, ο τραυµατισµός ή η θανάτωση προσώπου που ανήκει στα δυναµικά στελέχη µιας επιχείρησης, η καταστροφή περιουσιακού αντικειµένου που έχει εκµισθωθεί από τον κύριό του σε τρίτο, το 1 Υπάρχει αυτή τη στιγµή στις αγγλοαµερικανικές έννοµες τάξεις µια εξαιρετικά πλούσια βιβλιογραφία σχετικά µε την έννοια και την αντιµετώπιση της αµιγώς οικονοµικής ζηµίας. Στην παρούσα µελέτη θα αναφερθούν κυρίως οι συγκριτικές µελέτες που έχουν δηµοσιευθεί γύρω από αυτό το θέµα: S. Banakas, Tortious Liability for Pure Economic Loss, Α Comparative Study, 1989, του ιδίου (επ.), Civil Liability for Pure Economic Loss, 1994, B. Feldthusen, The Economic Negligence, 3 η εκδ., 1994, J Herbots, Le duty of care et le domage purement financier en droit comparé, Revue de droit international et de droit comparé, 1985, 7 επ., B. Markesinis, The German Law of Torts, 1999, , Von Bar, Gemeineuropäisches Deliktsrecht, II, 30-57, J. van Dunée, Civil Libility for Pure Economic Loss, Γενική Εισήγηση στο 15 ο Συνέδριο της ιεθνούς Ακαδηµίας Συγκριτικού ικαίου, Μπρίστολ, 1998, που δηµοσιεύτηκε µε τον τίτλο «Liability for Pure Economic Loss: Rule or Exception? A Comparatists Vue on the of the Civil Law common Law Split on Compensation of Non-physical Damage in Tort Law», στη European Review of Private Law, 1999, 397, M. Bussani, V. Palmer, Pure Economic Loss in Europe, 2003, των ιδίων, Pure Economic Loss, Γενική Εισήγηση στο 17 ο Συνέδριο της ιεθνούς Ακαδηµίας Συγκριτικού ικαίου, Ουτρέχτη, 1998, W.H. van Boom, H Koziol, C.A. Wittinh (eds), Pure Economic Loss, 2004, T.G. Mersinis, The Case For The Contractual Solutions In The Third Party Pure Economic Loss, Βλ. παρακ. υποσ. 46, Βλ για τις γενικές εισηγήσεις για την αµιγώς οικονοµική ζηµία, που παρουσιάστηκαν στα δύο αυτά παγκόσµια συνέδρια από τον J. van Dunée το 1998 και από τους M. Bussani, V. Palmer το 2006, παραπ., υποσ. 1. 6

17 κλείσιµο δηµόσιας οδού, από ατύχηµα, η οικολογική καταστροφή αγαθών του λεγόµενου «φυσικού πλούτου», η παροχή ελαττωµατικών υπηρεσιών και πληροφοριών, όλες αυτές οι συµπεριφορές είναι σε θέση να γεννήσουν αµιγώς οικονοµικές ζηµίες. Επειδή ωστόσο οι ζηµίες αυτές συνιστούν ως ένα βαθµό φυσιολογική συνέπεια της ανθρώπινης δραστηριότητας 4, η νοµολογία και η νοµική θεωρία τις έχουν ανάγει σε ορισµένες χώρες, σε χωριστή νοµική κατηγορία, για να περιορίσουν µε τον τρόπο αυτό την αδικοπρακτική ευθύνη και για να προσδιορίσουν τη σχέση της εν λόγω ευθύνης µε τη συµβατική ευθύνη 5. Έτσι, η έννοια της «αµιγώς οικονοµικής ζηµίας» έχει συνδεθεί µε τα µεγάλα δικαιοπολιτικά και φιλοσοφικά ζητήµατα που αντιµετωπίζει το δίκαιο των αδικοπραξιών 6. Η ενασχόληση µαζί της φέρνει τον θεωρητικό και τον εφαρµοστή του δικαίου αντιµέτωπους µε τα εξής ερωτήµατα: µέχρι σε ποιο βαθµό µπορεί να διευρυνθεί η αδικοπρακτική ευθύνη χωρίς να περιοριστεί ανεπίτρεπτα η ανθρώπινη δραστηριότητα και χωρίς να επιβαρυνθεί δυσανάλογα το οικονοµικό σύστηµα; µήπως η συµβατική ευθύνη προσφέρεται καλύτερα απ ότι η αδικοπρακτική για την αποκατάσταση των οικονοµικής φύσεως ζηµιών; πως είναι, τέλος, δυνατόν να συνδυαστούν και να εκπληρωθούν αρµονικά, κατά την αντιµετώπιση των εν λόγω ζηµιών, οι ηθικοί σκοποί και οι οικονοµικές λειτουργίες της αδικοπρακτικής ευθύνης 7 ; Η απάντηση στα παραπάνω ερωτήµατα είναι σήµερα επιτακτική όχι µόνο γιατί η τεχνολογική εξέλιξη και η οικονοµική αλληλεξάρτηση, που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη εποχή της παγκοσµιοποίσης, έχουν πολλαπλασιάσει τους παράγοντες που γεννούν αµιγώς οικονοµικές ζηµίες, αλλά και γιατί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η εναρµόνιση του ιδιωτικού δικαίου, που σηµατοδοτούν επίσης αυτήν την εποχή, δεν µπορούν να παρακάµψουν το θεµελιώδες ζήτηµα των ορίων της αδικοπρακτικής ευθύνης. εν είναι για τον λόγο αυτό τυχαίο ότι η συγκριτική προσέγγιση των λύσεων, που προσφέρουν οι ευρωπαϊκές έννοµες τάξεις στο ζήτηµα της αµιγούς 4 Βλ. γι αυτήν τη διάσταση της αµιγούς οικονοµικής ζηµίας, Benson, The Basis for Ecluding Liability for Economic Loss in Tort Law, εις D. Owen, Philosophical Foundations of Tort Law, 1995, σ. 427 επ. 5 Βλ. M. Bussani, V. Palmer, Pure Economic Loss in Europe, ό.π., υποσ Βλ. για µια συγκριτική θεώρηση του φιλοσοφικού υπόβαθρου και των λειτουργιών της αστικής ευθύνης, F.E. Klein, Colloque franco-germano-suisse sur les fondements et les functions de la responsabilité civile, Basel, 1973, A. Tunc, La responsabilité civile, Introduction, 2 η έκδ., Paris, 1989, του ιδίου, Introduction, International Encyclopedia of Comparative Law, Vol. XI/1: Torts, 1974, W. van Greven, L. Lever, P. Larouche, National, Supranational and International Tort Law, Βλ επίσης και το συλλογικό έργο του D. Owen (επ), Philosophical Foundations of Tort Law, 1995, που βασίζεται όµως αποκλειστικά στα δίκαια της αγγλοαµερικανικής νοµικής παράδοσης. 7 Βλ. για τη διττή αυτή διάσταση του προβλήµατος της αποκατάστασης της αµιγώς οικονοµικής ζηµίας, S. Banakas, Tender is the Night: Economic Loss-the Issues, εις του ιδίου (επ.), Civil Liability for Pure Economic Loss, ό.π. (υποσ. 1) σ. 1 επ. Βλ. επίσης για τις οικονοµικές θεωρίες που έχουν διατυπωθεί σχετικά µε αυτό το πρόβληµα W. Bishop, Economic Loss in Tort, Oxford Journal of Legal Studies, 1982, 1, W. Bishop, J. Sutton, Efficiancy and Justice in Tort damages: The Shortcomings of Pecuniary Loss Rule, Journal of Legal Studies, 1986, σ. 347 επ., J. M. Rizzo, Α Theorie on Economic Loss in Tort, Journal of Legal Studies, 1982, σ. 281 επ., V. Goldberg, Recovery of Economic Loss following the Exxon Valdez Oil Speal, Journal of Legal Studies, 1991, 1-37, F Parisi, Libility for Pure Financial Loss: Revisiting the Economic Foundations of Legal Doctrine, εις M. Bussani, V. Palmer, Pure Economic Loss in Europe, ό.π. υποσ. 1, σ. 75 επ., F. Gomez, J.A. Ruiz, The Plural and Misleading Notion of Economic Loss in Tort : A Law and Economics Perspective, ZeuP, 2004, σ. 908 επ., G. Dari Mattiacci, H.B. Schafer, The Core of pure Economic Loss, Amsterdam Center of Law and Economics, Working Paper no , F. M. Bussani, V. Palmer, F. Parisi, Liability for Pure Financial Loss in Europe: An Economic Restatement, AJCL, 2003,

18 οικονοµικής ζηµίας, έχει απασχολήσει τα τελευταία χρόνια σοβαρά τόσο το ΕΚ 8, όσο και τις οµάδες εργασίας που ασχολούνται µε τον εξευρωπαϊσµό του δικαίου των αδικοπραξιών 9. Ωστόσο, η συγκριτική προσέγγιση του παραπάνω θέµατος είναι ενδιαφέρουσα και για έναν ακόµη λόγο. Επειδή, συγκεκριµένα, οι λύσεις, που προσφέρουν οι εθνικές έννοµες τάξεις για την αντιµετώπισή του, δεν µπορούν να ενταχθούν στο κλασικό µοντέλο ταξινόµησης, που διακρίνει την αγγλοαµερικανική από τη ρωµαιογερµανική δικαιική οικογένεια 10, η αντιπαραβολή τους καθιστά αναποφευκτη την επανεξέταση αυτού του µοντέλου. Τη διείσδυση, µε άλλα λόγια, σε µεθοδολογικά ζητήµατα του συγκριτικού δικαίου. Η παρούσα µελέτη δεν επιδιώκει να εξετάσει όλα αυτά τα θέµατα. Σκοπό έχει να φωτίσει απλώς την έννοια της αµιγoύς οικονοµικής ζηµίας, εξετάζοντας από δικαιοσυγκριτική σκοπιά: τη σχέση της µε τις έννοιες της φυσικής και της έµµεσης ζηµίας, τις χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της, τη διττή όψη της ως θετική ζηµία και ως διαφυγόν κέρδος και τέλος τη συµβολή που έχουν η νοµοθεσία και ο βαθµός του πταίσµατος στη γέννεση αδικοπρακτικής ευθύνης για την αποκατάστασή της. 2. Αµιγώς οικονοµική ζηµία, φυσική ζηµία και έµµεση ζηµία εν υπάρχει αυτή τη στιγµή στην Ευρώπη µια κοινή αντίληψη για την αµιγώς οικονοµική ζηµία. Το φαινόµενο αυτό δεν οφείλεται µόνο στο γεγονός ότι ορισµένες έννοµες τάξεις αγνοούσαν µέχρι πρόσφατα αυτήν την έννοια. Οφείλεται επίσης και 8 Βλ. παρακ. υποσ, 47, 48 9 Πρόκειται καταρχήν για δύο οµάδες. Η πρώτη, µε τίτλο «Ευρωπαϊκή Οµάδα του ικαίoυ των Αδικοπραξιών» (European Group on Tort Law), που ιδρύθηκε το 1993, από τον καθηγητή Jaap Spier, και λειτούργησε στη συνέχεια υπό τη διεύθυνση του καθηγητή H Koziol, δηµοσίευσε το 2005 τις «Γενικές αρχές του δικαίου των αδικοπραξιών». (Βλ. Εuropean Group on Tort Law, Principles of European Tort Law, Text and Commentry, 2005). Η δεύτερη οµάδα µε τιτλο «Οµάδα Εργασίας για τον Ευρωπαϊκό Αστικό Κώδικα» (Study Group on a European Civil Code), η οποία ιδρύθηκε και λειτουργεί υπό τη διεύθυνση του καθηγητή C. Von Bar, δηµοσίευσε το 2006 τις Αρχές του Ευρωπαϊκού ικαίου σε τρεις ειδικότερους τοµείς : στο δίκαιο των αδικοπραξιών, του αδικαιoλόγητου πλουτισµού και της διοίκησης αλλοτρίων (Βλ. C. Von Bar, Principles of European Law, Oxford Uni.Press, Βλ. επίσης για τους σκοπούς αυτής της οµάδας, του ιδίου, Le groupe d études sur un Code civil européen, RIDC, 2001, σ.127 επ. ). Στις δύο όµως αυτές οµάδες θα πρέπει να προστεθεί και µια τρίτη. Πρόκειται, ειδικότερα, για την οµάδα του Trento για τον «Κοινό πυρήνα του ευρωπαϊκού ιδιωτικού δικαίου» (Common Core of European Private Law), που ίδρυσαν και διευθύνουν οι καθηγητές Ugo Mattei και Mauro Bussani. Η τρίτη αυτή οµάδα εργασίας δεν έχει ως σκοπό να καταλήξει στη διατύπωση κοινών αρχών, αλλά περιορίζεται απλώς στη λειτουργική δικαιοσυγκριτική διερεύνηση συγκεκριµένων πρακτικών υποθέσεων σε διάφορους τοµείς του ενοχικού δικαίου. Τόσο η πρώτη, όσο και οι δύο άλλες οµάδες έχουν διερευνήσει από συγκριτική σκοπιά το ζήτηµα της αποκατάστασης της αµιγούς οικονοµικής ζηµίας. Οι αντιλήψεις τους όµως γύρω από αυτό το θέµα διαφοροποιήθηκαν σηµαντικά. Ενώ δηλαδή η πρώτη οµάδα υιοθέτησε µια περιοριστική αντίληψη σχετικά µε την αποκατάσταση της εν λόγω ζηµίας (Βλ. Spier (ed), The Limits of Liability, 1996, του ιδίου, The Limits of Εxpanding Liability, Eight Fundamental Cases in Comparative Perspective, 1998.), οι δύο άλλες είδαν το ζήτηµα αυτό από µια πιο φιλελεύθερη οπτική. [Βλ., ειδικότερα, για τις αντιλήψεις της η δεύτερης οµάδας, Ch. von Bar, Konturen des Deliktsrechtskonzeptes der Study Group on a European Civil Code-Ein Werkstattbericht-, ZEuP, 2001, σ. 515 επ., von Nils Jansen, Auf dem Weg zu einem europäischen Haftungsrecht, ZEuP, 2001, σ. 30 επ. καθώς και Ε. Ζερβογιάννη, Καθαρώς οικονοµικές ζηµίες τρίτων, ό.π. υποσ. 1., σ 206 επ. (251). Βλ. επίσης για την αντιµετώπιση της αµιηούς οικονοµικής ζηµίας από την τρίτη οµάδα, M. Bussani, V. Palmer, Pure Economic Loss, o.π. ό.π. σ. 536 επ. των ιδίων, The Frontier between Contractual and Tortious Liability in Europe : Insights from the Case Compensation for Pure Economic Loss, A. Harkamp (ed), Towards a European Civil Code, 3 η έκδ., 2004, σ. 697.] 10 Βλ. M. Bussani, V. Palmer, The Frontier between Contractual and Tortious Liability in Europe, ό.π. υποσ. 8 σ

19 στο ότι οι έννοµες τάξεις, που τη γνώριζαν από παλιά, εξακολουθούν να αντιµετωπίζουν αρνητικά την αποκατάστασή της, ενώ τη συγχέουν επίσης συχνά µε την έµµεση ζηµία Αµιγώς οικονοµική ζηµία και φυσική ζηµία από τη σκοπιά των διαφορετικών τεχνικών ρύθµισης της αδικοπρακτικής ευθύνης στον ευρωπαϊκό νοµικό χώρο Η έννοια της αµιγούς οικονοµικής ζηµίας ήταν µέχρι πρόσφατα άγνωστη στη γαλλική έννοµη τάξη 11 καθώς και σε όλες τις έννοµες τάξεις 12 που ρύθµισαν την αδικοπρακτική ευθύνη µε τη φιλελεύθερη τεχνική των γενικών ρητρών, που καθιέρωσε πρώτος ο γαλλικός ΑΚ (άρθρ ). Επειδή συγκεκριµένα η γενική ρήτρα του άρθρου 1382 γαλλ.ακ, καθώς και οι γενικές ρήτρες των ευρωπαϊκών κωδικοποιήσεων, που εµπνεύστηκαν από αυτή, προβλέπουν τη γενική υποχρέωση αυτού που προκαλεί από πταίσµα (faute) µια ζηµία να την αποκαταστήσει χωρίς να εξαρτούν τη γένεση αυτής της υποχρέωσης από την προσβολή συγκεκριµένων έννοµων αγαθών, επικράτησε στις παραπάνω έννοµες τάξεις η αντίληψη ότι µε την εν λόγω ρήτρα µπορούν να αποκατασταθούν όλες οι ζηµίες, ανεξάτητα από τη φύση τους. Ανεξάρτητα δηλαδή αν πρόκειται για φυσικές ζηµίες, που οφείλονται σε άµεση προσβολή του προσώπου ή της ιδιοκτησίας του ζηµιωθέντος, ή για αµιγώς οικονοµικές ζηµίες, που διαχέονται στο σύνολο της περιουσίας του ζηµιωθέντος χωρίς να συνδέονται άµεσα µε µια τέτοια προσβολή. Κάτι τέτοιο δεν συνέβη αντίθετα στις έννοµες τάξεις της αγγλοαµερικανικής και της γερµανικής νοµικής παράδοσης, που ρύθµισαν µε περιπτωσιακό τρόπο την αδικοπρακτική ευθύνη, αναγνωρίζοντας τη γένεσή της σε συγκεκριµένες περιπτώσεις αδικηµάτων ή προσβολών προστατευόµενων έννοµων αγαθών. Στην Αγγλία ειδικότερα 13 οι κανόνες του common law επέτρεπαν µέχρι τα τέλη του 19 ου αιώνα την αποκατάσταση των αµιγώς οικονοµικών ζηµιών µόνον εφόσον πληρούντο οι προϋποθέσεις δύο αδικηµάτων, που απαιτούσαν, για να εκδικαστούν, να συντρέχει δόλος: του αδικήµατος της απάτης (deceit), από τη µια, και του αδικήµατος της ανάµειξης στη συµβατική σχέση τρίτων (interference with contractual relationship), από την άλλη µεριά 14. Η διεύρυνση του αδικήµατος της 11 Bλ. για την αντιµετώπιση της αµιγώς οικονοµικής ζηµίας στη γαλλική έννοµη τάξη, C Lapoyade- Deschamps, La réparation du prejudice économique pur en droit français, εις S. Banakas, Civil Liability for Pure Economic Loss, ό.π. υποσ. 1, σ. 89 επ, του ιδίου, γαλλική εισήγηση στο 15 ο Συνέδριο της ιεθνούς Ακαδηµίας Συγκριτικού ικαίου RIDC, 1998, 367 επ., R. Lorentz, Domage purement patrimonial, γαλλική εισήγηση στο 17 ο Συνέδριο της ιεθνούς Ακαδηµίας Συγκριτικού ικαίου, RIDC, 2006, σ. 393 επ., Zweigert, Kötz, Introduction to Comparative Law, 2εκδ. 1987, σ. 656 επ., 12 Πρόκειται ειδικότερα για τα άρθρα 1383 και 1383 βελγικούακ, 2043 ιταλικού ΑΚ, 1902 ισπανικού ΑΚ. 13 Βλ D. Howarth, Economic Loss in England : the Search for Coherence, εις S. Banakas, Civil Liability for Pure Economic Loss, ό.π. υποσ. 1, σ. 27 επ., Zweigert, Kötz, Introduction to Comparative Law, ό.π. σ. 645 επ. 14 Στην υπόθεση Derry v. Peck (1889) 14 App Cas 337, τα αγγλικά δικαστήρια αρνήθηκαν να αποκαταστήσουν, µε βάση τους κανόνες του αδικήµατος της απάτης (tort of deceit), αµιγώς οικονοµική ζηµία που είχε προκληθεί από αµελή παροχή αναληθών πληροφοριών. Εξάλλου, στην υπόθεση Cattle v. Stockton Waterworks 1985 LR 10 QB 453, τα εν λόγω δικαστήρια αρνήθηκαν να αποκαταστήσουν, µε βάση το αδίκηµα της ανάµειξης στη συµβατική σχέση τρίτων (tort of interference with contractual relationship), αµιγώς οικονοµική ζηµία που είχε προκληθεί από το γεγονός ότι η εναγόµενη εταιρία υδραυλικών εγκαταστάσεων, Stockton Waterworks, είχε παραλείψει από αµέλεια 9

20 αµέλειας (negligence), που πραγµατοποιήθηκε στην Αγγλία κατά το πρώτο µισό του 20 ου αιώνα µέσω της απόφασης Donoghue v, Stevenson 15, δεν µετέβαλε αυτήν την κατάσταση. Τα αγγλικά δικαστήρια άρχισαν βέβαια κατά τα µέσα της δεκαετίας του 1960 να εφαρµόζουν τους κανόνες της αµέλειας σε ορισµένες περιπτώσεις αµιγώς οικονοµικών ζηµιών 16. Η εφαρµογή εντούτοις αυτή είχε έναν εξαιρετικό χαρακτήρα. εν ανέτρεψε, µε άλλα λόγια, ποτέ τον γενικό κανόνα που αποκλείει εκ των προτέρων αυτές τις ζηµίες από το πεδίο εφαρµογής του παραπάνω αδικήµατος. Στη Γερµανία εξάλλου παρατηρείται µια παρόµοια εξέλιξη γιατί η 823 παρ. 1 γερµακ δεν προβλέπει απλώς την υποχρέωση αυτού που προκαλεί υπαίτια και παράνοµα µια ζηµία να την αποκαταστήσει, αλλά διευκρινίζει επιπλέον την έννοια της παρανοµίας, χαρακτηρίζοντας, ως παράνοµες, εκείνες τις ζηµιογόνες συµπεριφορές που συνιστούν άµεσες προσβολές προστατευόµενων έννοµων αγαθών, όπως η ζωή, η σωµατική ακεραιότητα, η υγεία η ελευθερία, η ιδιοκτησία ή κάποιο άλλο δικαίωµα. Εξαιτίας αυτής της ρύθµισης, επικράτησε στη γερµανική νοµική θεωρία και νοµολογία η αντίληψη ότι ο µηχανισµός της αδικοπρακτικής ευθύνης µπορεί να αποκαταστήσει µόνον τις φυσικές ζηµίες, που οφείλονται σε άµεση προσβολή των παραπάνω έννοµων αγαθών, και όχι τις αµιγώς οικονοµικές ζηµίες, που δεν γεννιούνται από µια τέτοιου είδους προσβολή 17. Θα πρέπει βέβαια να υπογραµµιστεί ότι η γερµανική νοµική θεωρία και πράξη προσπάθησαν να µετριάσουν τα ανεπιεική αποτελέσµατα στα οποία κατέληγε ο υπέρµετρος αυτός περιορισµός της αδικοπρακτικής ευθύνης. Για το σκοπό αυτό ενέταξαν, από τη µια µεριά, την έννοια της εγκατεστηµένης και λειτουργούσας επιχείρησης (Eingerichtete να εγκαταστήσει βρύση στο οικόπεδο του ιδιοκτήτη µε αποτέλεσµα ο ενάγων να µη µπορέσει να εκτελέσει εµπροθέσµως εργολαβικές εργασίες που είχε αναλάβει µε σύµβαση που είχε υπογράψει µε τον ιδιοκτήτη. 15 (1932), AC 562, (1932) 1 All ER Η πρώτη αγγλική απόφαση, που αποκατέστησε αµιγώς οικονοµική ζηµία µε βάση τους κανόνες της negligence, ήταν η Ηedley Byrne v. Heller (1964) AC 465, που αφορούσε ζηµία, η οποία είχε προκληθεί από τη ροή εσφαλµένων πληροφοριών. Στην εν λόγω απόφαση το House of Lords εξάρτησε την εφαρµογή των κανόνων της negligence από τη συνδροµή ορισµένων προϋποθέσεων και, ειδικότερα, από την ύπαρξη σχέσης εµπιστοσύνης ανάµεσα στον ενάγοντα και τον εναγόµενο. έκα χρόνια αργότερα στην υπόθεση Anns v. Merton BC (1978) 1 ΑC 728, το Ανώτατο ικαστήριο ενίσχυσε τη δυνατότητα αποκατάστασης των αµιγώς οικονοµικών ζηµιών, µέσω των κανόνων της negligence, γιατί καθιέρωσε ένα γενικό τεκµήριο αδικοπρακτικής ευθύνης για όλες τις περιπτώσεις στις οποίες προκαλεί κάποιος ζηµία από αµέλεια σε κάποιον άλλο. Η φιλελεύθερη όµως αυτή αντιµετώπιση, που ακολούθησε το House of Lords και στην απόφαση Junior Books v. Veitchi Co, (1983) I AC 520, ανατράπηκε από τη µεταγενέστερη νοµολογία του και, ειδικότερα, από την απόφαση Μurphy v. Brentwood DC (1991) AC 398, που επανέφερε το αγγλικό δίκαιο της negligence στην ορθοδοξία. Έκτοτε. τα αγγλικά δικαστήρια αποκαθιστούν αµιγώς οικονοµικές ζηµίες, που προκαλούνται από αµέλεια, σε εξαιρετικές µόνον περιπτώσεις και, ειδικότερα, µόνον αν οι ζηµίες αυτές οφείλονται σε παροχή ελαττωµατικών πληροφοριών ή υπηρεσιών και τα πραγµατικά περιστατικά της υπόθεσης εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής των δικαστικών προηγουµένων, που καθιέρωσαν οι αποφάσεις Ηedley Byrne v. Heller (1964) AC 465Η και White v. Johns, (1993) 3 Αll ΕR 481. Στην τελευταία αυτή απόφαση, το House of Lords αναγνώρισε την υποχρέωση δικηγόρου, ο οποίος είχε παραλείψει να συντάξει διαθήκη, που του είχε ζητήσει ο πελάτης του, o οποίος πέθανε λίγο καιρό αργότερα, να αποκαταστήσει, µε βάσει τους κανόνες της negligence, την οικονοµική ζηµία που υπέστησαν οι κόρες του θανόντος, επειδή δεν µπόρεσαν να αποκτήσουν κληροδοσία που είχε προγραµµατίσει να τους αφήσει, ο πατέρας τους. Βλ. για τη σηµατική αυτή απόφαση, η οποία αποτελεί µάλιστα ένα κλασικό παράδειγµα εφαρµογής του συγκριτικού δικαίου, από τα δικαστήρια, B. Markesinis, Five Days in the House of Lords- Some Comparative Reflexions, εις του ιδίου, Foreign Law and Comparative Methodology: a Subject and a Thesis, 1997, σ. 329 επ. 17 Βλ. Erwin Deutsch, Compensation for Pure Economic Loss in German Law, εις Civil Liability for Pure Economic Loss, ό.π., υποσ. 1, σ. 73 επ, B. Markesinis, The German Law of Torts, ό.π. υποσ. 1, σ , Zweigert, Kötz, Introduction to Comparative Law, ό.π., υποσ. 10, σ. 662 επ. 10

21 und Ausgeübte Gewerbebetrieb) στη λίστα των προστατευόµενων, από την 823 παρ. 1 ΑΚ, έννοµων αγαθών. Και χαρακτήρισαν, από την άλλη µεριά, ως παράνοµη, τη συµπεριφορά εκείνη που συνιστά παραβίαση των άγραφων κανόνων επιµέλειας, οι οποίοι αποβλέπουν στην ασφάλεια των συναλλαγών (Verkehrssicherungspflicten). Επειδή όµως οι δύο αυτές προσπάθειες δεν ευνόησαν ιδιαίτερα την αποκατάσταση των αµιγώς οικονοµικών ζηµιών 18, τα γερµανικά δικαστήρια προτίµησαν να αντιµετωπίσουν ορισµένες, από αυτές τις ζηµίες, µέσω της διεύρυνσης του µηχανισµού της συµβατικής ευθύνης 19. Η λύση ωστόσο αυτή δεν είχε απήχηση σε µικτές έννοµες τάξεις, όπως η ελβετική και η ελληνική, οι οποίες, µολονότι ρύθµισαν την αδικοπρακτική ευθύνη µε την τεχνική των γενικών ρητρών (βλ. άρθρ. 41 παρ. 1 και 2 ελβ.κωδ.ενοχών και άρθρ. 914, 919 ελλ.ακ), περιόρισαν στη συνέχεια την έκτασή της γιατί προσέδωσαν στην έννοια του παρανόµου, που προβλέπουν αυτές οι ρήτρες, το στενό περιεχόµενο που έχει δώσει σ αυτήν την έννοια η 823 παρ1 και 2 γερµ.ακ 20. Σε αντίθεση, συγκεκριµένα, µε τη γερµανική θεωρία και νοµολογία, η ελβετική και η ελληνική νοµική θεωρία προτίµησαν να αντιµετωπίσουν, µέσω του µηχανισµού της αδικοπρακτικής ευθύνης, το πρόβληµα της αποκατάστασης των αµιγώς οικονοµικών ζηµιών. Για το σκοπό αυτό προσέφυγαν συγκεκριµένα τόσο στην αντικειµενοποίηση της αµέλειας, όσο και στη διεύρυνση της έννοιας του παρανόµου 21. Επειδή ωστόσο αυτές προσπάθειες δεν έγιναν αντικείµενο καθολικής αποδοχής από τα εθνικά δικαστήρια, ορισµένες µορφές αυτής της ζηµίας παραµένουν στις δύο υπό σύγκριση έννοµες τάξεις χωρίς κυρώσεις Βλ. για τον περιοριστικό τρόπο µε τον οποίο ερµήνευσε το Οµοσπονδιακό ικαστήριο Αστικών Υποθέσεων (Bundesgerichthof), το δικαίωµα αυτό, Β. Markesinis, The German Law of Torts, ό.π., υποσ. 1, σ Προσέφυγαν δηλαδή στους θεσµούς της αποκατάστασης ζηµίας τρίτου» (Drittscadenliquidation) και της «συµβάσεως µε προστατευτική ισχύ υπερ τρίτων» (Vertrag mit Scutzwirkung für Dritte) για να επιτύχουν κυρίως την αποκατάσταση οικονοµικών ζηµιών που είχαν γεννηθεί από την παροχή εσφαλµένων πληροφοριών και ελαττωµατικών υπηρεσιών. Βλ., µεταξύ άλλων, για τη νοµολογιακή αυτή εξέλιξη στη Γερµανία, Β. Markesinis, The German Law of Torts, ό.π., υποσ. 1, σ , Α Κarabatzos, Vom Vertrag mit Schutzwirkung fur Dritte zur deliktischen berufsbezogenen Vertrauenshaftung, Βλ. για την αντιµετώπιση της αµιγούς οικονοµικής ζηµίας στην ελβετική έννοµη τάξη, F. Werro, Tort Liability for Pure Economic Loss: A Critique of Current Trends in Swiss Law, εις S. Banakas, Civil Liability for Pure Economic Loss, ό.π., υποσ. 1, σ. 181 επ. Βλ. επίσης για το ελληνικό δίκαιο, Th. Liakopoulos, Civil Liability for Pure Economic Loss in Greece, Ελληνική Εισήγηση στο 15 ο Συνέδριο της ιεθνούς Ακαδηµίας Συγκριτικού ικαίου, RHDI, 1998, σ. 67 επ., K. Christodoulou, Pure Economic Loss, Aspects of an Anglosaxon Legal Issue under Greek Law, RHDI, 1998, σ. 559 επ., E. Ζερβογιάννη, Καθαρώς οικονοµικές ζηµίες τρίτων, ΚritΕ, 2003, σ. 205 επ., Μ. Σταθόπουλο, Γενικό Ενοχικό ίκαιο, 2005, σ. 474 επ., 809 επ., Ch. Deliyanni-Dimitrakou, Pure Economic Loss, Ελληνική Εισήγηση στο 17 ο Συνέδριο της ιεθνούς Ακαδηµίας Συγκριτικού ικαίου, RHDI, Βλ. F. Werro, Tort Liability for Pure Economic Loss, ό.π., υποσ. 19. Βλ. επίσης για το ελληνικό δίκαιο. Ι εληγιάννη, Η παρανοµία ως προϋπόθεση αδικοπρακτικής ευθύνης, Προσφορά στον Γ. Μιχαηλίδη-Νουάρο, τ. Α 1987, εληγιάννη, Κορνηλάκη, Ειδικό Ενοχικό ίκαο, τ. 3 ος σ. 129 επ. 22 Στην ελληνική έννοµη τάξη, ειδικότερα, το γεγονός ότι τα δικαστήρια δεν εφαρµόζουν την 281 ΑΚ στην περίπτωση καταχρηστικής άσκησης της φυσικής του ελευθερίας για δράση, έχει ως συνέπεια να µην χαρακτηρίζονται, ως παράνοµες, κατά την έννοια της 914 ΑΚ 281 ΑΚ και, εποµένως, να µην αποκαθίστανται, δύο κατηγορίες αµιγώς οικονοµικών ζηµίες. Πρώτον οι οικονοµικές ζηµίες που προκαλούνται από υπαιτιότητα (δόλο ή αµέλεια) κατά τρόπο που αντιβαίνει προφανώς τα όρια που θέτουν η καλή πίστη ή οι απαιτήσεις του κοινωνικού βίου. Και δεύτερον, οι οικονοµικές ζηµίες που προκαλούνται από αµέλεια µέσω µιας πράξης που είναι αντίθετη προς στα χρηστά ήθη. Βλ. Ι. εληγιάννη, Π. Κορνηλάκη, Ειδικό Ενοχικό ίκαο, τ. 3 ος,σ. 129 επ. 11

22 2.2. Η διακριτική νοµική µεταχείριση της αµιγώς οικονοµικής ζηµίας σε σχέση µε την έµµεση ζηµία και η αµφισβήτησή της Το πρόβληµα πάντως µε την αµιγώς οικονοµική ζηµία δεν είναι τόσο η υπαγωγή της σε διαφορετικό νοµικό καθεστώς από εκείνο που διέπει τη φυσική ζηµία, όσο κυρίως η διαφορετική νοµική µεταχείριση που της παρέχει το δίκαιο σε σχέση µε εκείνη που προσφέρει στην έµµεση ζηµία, δηλαδή στην περαιτέρω οικονοµική συνέπεια της φυσικής ζηµίας 23. Πράγµατι, ενώ η έµµεση ζηµία ακολουθεί πάντοτε την τύχη της φυσικής ζηµίας, που αποτελεί την αιτία της, αποκαθίσταται κοντολογίς εφόσον συντρέχουν οι νόµιµες προϋποθέσεις της αδικοπρακτικής ευθύνης, η αµιγώς οικονοµική ζηµία αποκλείεται σε ορισµένες έννοµες τάξεις εκ των προτέρων από δίκαιο των αδικοπραξιών. Τίθενται, εντούτοις, εύλογα τα εξής ερωτήµατα: πως δικαιολογείται δύο όµοιες ως προς τη φύση τους ζηµίες που διαχέονται και οι δύο στο σύνολο της περιουσίας, να υπόκεινται σε διαφορετικό νοµικό καθεστώς; γιατί, για παράδειγµα, ο Α, ο οποίος τραυµατίζεται από αµέλεια του Β και χάνει, από αυτό το γεγονός, ηµεροµίσθια ενός µηνός, να µπορεί να αξιώσει από τον δράστη την αποκατάσταση της έµµεσης ζηµίας του 24, ενώ ο Γ, που χάνει επίσης ηµεροµίσθια ενός µηνός γιατί καταστράφηκε, από αµέλεια του, ο επαγγελµατικός χώρος στον οποίο εργαζόταν, να µην έχει αυτό το δικαίωµα επειδή η ζηµία του είναι αµιγώς οικονοµική 25 ; 23 Βλ. για τη διάκριση έµµεσης και αµιγώς οικονοµικής ζηµίας, Μ. Σταθόπουλο, Γενικό Ενοχικό ίκαιο, σ. 474 επ. 24 Σε όλες τις ευρωπαϊκές έννοµες τάξεις αναγνωρίζεται, σε περίπτωση προσβολής του σώµατος ή της υγείας, το δικαίωµα του θύµατος να αξιώσει από τον δράστη αποζηµίωση για εισοδήµατα που έχασε λογω ανικανότητας προς εργασία. ιαφορές υπάρχουν µόνον όσον αφορά την υποχρέωση του εργοδότη να καταβάλει στο θύµα αµοιβή χωρίς αντάλλαγµα, καθώς και σχετικά µε τη δυνατότητα του εργοδότη, που κατέβαλε τις εν λόγω αµοιβές, να στραφεί κατά του δράστη, µέσω του µηχανισµού της υποκατάστασης. Βλ., µεταξύ άλλων, για τα ζητήµατα αυτά, Ι. εληγιάννη, Παροχές τρίτων για την κάλυψη ζηµιών λόγω σωµατικής βλάβης ή θανάτωσης προσώπου, Ελλ νη, 1990, σ επ. καθώς και παρακάτω υποσ Το παραπάνω προβληµα ανακύπτει κυρίως στις έννοµες τάξεις του common law επειδή δεν διαθέτουν εργατική νοµοθεσία, η οποία να αναγνωρίζει, σε περίπτωση υπερηµερίας του εργοδότη, την υποχρέωσή του να καταβάλλει στους εργαζόµενους αµοιβή. Έτσι, στην απόφαση Stevenson v. East Ohio Gas Co. (1946) 73 N.E. 2d 200 (Ohio) το Εφετείο του Οχάϊο επικαλέστηκε τον κανόνα που αποκλείει την αποκατάσταση της αµιγούς οικονοµικής ζηµίας, για να απορρίψει αγωγή µε την οποία εργαζόµενοι απαιτούσαν από τον εναγόµενο να τους καταβάλει αποζηµίωση για µισθούς που έχασαν όταν προκλήθηκε, από αµέλειά του έκριξη και έκλεισε από το γεγονός αυτό πρόσκαιρα το εργοστάσιο στο οποίο εργάζονταν. Σε έννοµες τάξεις, όπως η γερµανική, η ελληνική ή η γαλλική, η παραπάνω υπόθεση θα έθετε πρόβληµα αποκατάστασης της ζηµίας, µέσω του µηχανισµού της αδικοπρακτικής ευθύνης, µόνον αν η συµπεριφορά του ζηµιώσαντος έφερε τα χαρακτηριστικά ανωτέρας βίας, οπότε θα χωρούσε απαλλαγή του εργοδότη από την υποχρέωση καταβολής του µισθού. Ενώ όµως τα γερµανικά και τα ελληνικά δικαστήρια θα απέρριπταν την εν λόγω αγωγή, επικαλούµενα, τα µεν πρώτα το γεγονός ότι η συµπεριφορά του ζηµιώσαντος δεν συνιστά προσβολή απόλυτου δικαιώµατος ή προστατεύοµενου έννοµου αγαθού, τα δε δεύτερα το εξ αντιδιαστολής επιχείρηµα, που απορρέει από τα άρθρα 928, 929 ΑΚ, τα γαλλικά δικαστήρια αντίθετα θα έκαναν δεκτή την παραπάνω αγωγή. Αυτό προκύπτει εξάλλου και από την απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 1975, του Πολυµελούς Πρωτοδικείου της Nanterre, RTDC, 1976, p. 551, Obs. Dury, η οποία επέβαλε σε εναγόµενο, που είχε καταστρέψει από αµέλεια ένα κατάστηµα, την υποχρέωση να αποζηµιώσει τους υπαλλήλους, που απασχολούντο σ αυτό, επειδή ο εργοδότης τους αναγκάστηκε να τους απολύσει και έµειναν για µεγάλο χρονικό διάστηµα άνεργοι. Βλ. επισης για τα ζητήµατα αυτά, Ch. Deliyanni-Dimitrakou, Pure Economic Loss, Ελληνική Εισήγηση στο 17 ο Συνέδριο της ιεθνούς Ακαδηµίας Συγκριτικού ικαίου, ό.π. υποσ

23 Όπως επισηµαίνεται, από τη θεωρία 26, η διαφορετική νοµική µεταχείριση των δύο ζηµιών οφείλεται στο γεγονός ότι ενώ η έµµεση ζηµία συνυπάρχει στο εσωτερικό της ίδιας περιουσίας µε τη φυσική ζηµία, που αποτελεί την αιτία της, αντίθετα, η αµιγώς οικονοµική ζηµία γεννιέται πάντοτε σε διαφορετική περιουσία από εκείνη στην οποία ανακύπτει η φυσική ζηµία. Η εµπλοκή δύο διαφορετικών περιουσιών διακόπτει, στη δεύτερη αυτή περίπτωση, τον αιτιώδη σύνδεσµο της αµιγούς οικονοµικής ζηµίας µε τη φυσική και την έµµεση ζηµία και δικαιολογεί τη διαφορετική νοµική µεταχείρισή της σε σχέση µε τις τελευταίες. Η δικαιολογία ωστόσο αυτή δεν είναι ικανοποιητική όχι µόνο γιατί βασίζεται σε τεχνικά κριτήρια, αλλά και γιατί παραβλέπει την έντονη αλληλεξάρτηση, που εµφανίζουν σήµερα οι συναλλακτικές σχέσεις, οι φορείς και οι περιουσίες τους. Πράγµατι, στη σύγχρονη οικονοµία της γνώσης, οι οικονοµικοί φορείς συνδέονται µεταξύ τους µ ένα τόσο πυκνό πλέγµα, εµπραγµάτων, ενοχικών ή άλλου είδους δικαιωµάτων, ώστε οποιαδήποτε προσβολή των δικαιωµάτων του ενός να θίγει αυτόµατα τα δικαιώµατα των άλλων. Το γεγονός αυτό εντείνει τη διαπερατότητα των περιουσιών και καθιστά αυθαίρετη τη διαφορετική νοµική µεταχείριση των ζηµιών, που γεννιούνται στο εσωτερικό τους. εν είναι για το λόγο αυτό τυχαίο ότι σε χώρες, όπως η Αγγλία και οι ΗΠΑ, τα δικαστήρια δεν διακρίνουν πάντοτε µε σαφήνεια την αµιγώς οικονοµική ζηµία από την έµµεση ζηµία 27. Μια ανάλογη τάση παρατηρείται εξάλλου και σε χώρες, όπως η Γαλλία και η Ελλάδα που εισήγαγαν πρόσφατα, µέσω της θεωρίας, αυτήν την έννοια. Πράγµατι, σύµφωνα µε τον ορισµό που έχουν δώσει οι θεωρητικοί των δύο χωρών 28, ο όρος «αµιγώς οικονοµική ζηµία έχει ένα ευρύ περιεχόµενο. Εκφράζει, συγκεκιρµένα, κάθε µορφή ζηµίας που διαχέεται στο σύνολο της περιουσίας, είτε αυτή αποτελεί περαιτέρω συνέπεια µιας άµεσης προσβολής προστατευόµενου έννοµου αγαθού του ζηµιωθέντος ή τρίτου, είτε πρόκειται για ζηµία, η οποία έχει γεννηθεί στην περιουσία του ζηµιωθέντος ad hoc χωρίς να λάβει χώρα προηγουµένως σε βάρος του µια φυσική ζηµία. Κατά την αντίληψη όµως αυτή, οι τρεις παραπάνω µορφές αµιγούς οικονοµικής ζηµίας θα πρέπει να αντιµετωπίζονται από το δίκαιο, όπως και η φυσική ζηµία. Να αποκαθίστανται, µε άλλα λόγια, από τα δικαστήρια, κάθε φορά που διαπιστώνεται ότι συντρέχουν οι νόµιµες προϋποθέσεις της αδικοπρακτικής ευθύνης. 3. Μορφολογία και περιπτωσιολογία των αµιγώς οικονοµικών ζηµιών 3.1. Η σύνθετη δοµή των αµιγώς οικονοµικών ζηµιών Οι αµιγώς οικονοµικές ζηµίες οφείλουν, όπως προαναφέρθηκε, τη γένεσή τους στο σύνθετο καταµερισµό της εργασίας, που χαρακτηρίζει τη σύγχρονη οικονοµία, καθώς και στην αλληλεξάρτηση προσώπων, συµφερόντων και έννοµων σχέσεων, που απορρέει από αυτόν τον καταµερισµό. Εξαιτίας αυτής της αλληλεξάρτησης, οι παραπάνω ζηµίες µπορεί να εµπλέκουν περισσότερα από δύο 26 Βλ. M. Bussani, V. Palmer, Pure Economic Loss in Europe, ό.π. υποσ.1, σ Βλ. S. Banakas, Tender is the Night: Economic Loss-the Issues, ό.π. σ , M. Bussani, V. Palmer, Pure Economic Loss in Europe, ό.π. υποσ.1, σ Βλ. J. Viney, Le conditions de la responsabilité, τ.2ος, σ. 19 επ., Σταθόπουλο, Γενικό Ενοχικό ίκαιο, ό.π , Th. Liakopoulos, Civil Liability for Pure Economic Loss in Greece, ό.π., υποσ. 20, E. Ζερβογιάννη, Καθαρώς οικονοµικές ζηµίες τρίτων, ό.π., υποσ

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο Μάθημα 1 ο :. Αν. Καθηγήτρια: Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου Νομική Σχολή Foto: http://commons.wikimedia.org/wiki/file:land_shallow_topo_2048.jpg

Διαβάστε περισσότερα

(U.I.N.) Παγκόσμια Ενωση Συμβολαιογραφίας

(U.I.N.) Παγκόσμια Ενωση Συμβολαιογραφίας «L acte authentique et I institution notariale constituent des rouages essentiels pour garantir la liberté, la securité et la Justice dans un Etat moderne.» (U.I.N.) «Το τεκμήριο γνησιότητας του συμβολαιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες...15 Ελληνικές...15 Ξενόγλωσσες...18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες...15 Ελληνικές...15 Ξενόγλωσσες...18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συντομογραφίες...15 Ελληνικές...15 Ξενόγλωσσες...18 Εισαγωγή: Το φυσικό περιβάλλον ως ρυθμιστικό αντικείμενο του αστικού δικαίου: μια γενική θεώρηση 1. Ο παραπληρωματικός χαρακτήρας του αστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Αστική ευθύνη του δημοσίου 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Αστική ευθύνη του δημοσίου 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Αστική ευθύνη του δημοσίου 1 ο μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ(α.25παρ.3Σ) Με τον όρο γενικές συνταγµατικές αρχες εννοούµε ένα σύνολο

Η ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ(α.25παρ.3Σ) Με τον όρο γενικές συνταγµατικές αρχες εννοούµε ένα σύνολο εργασία 1η σχεδιαγραµµα 1)εισαγωγή:έννοια γενικών συνταγµατικών αρχών 2)ειδικότερα, η απαγόρευση κατάχρησης δικαιώµατος α)έννοια β)καθιέρωση της αρχής γ)εκταση εφαρµογής και σχέση α.25παρ3σ και 281 ΑΚ

Διαβάστε περισσότερα

D.A.S. HELLAS Ασφάλειες Νοµικής Προστασίας Εισαγωγή - Ιστορικά Η ασφάλιση Νοµικής Προστασίας είναι ένας από τους νεώτερους ασφαλιστικούς κλάδους. Στην Ευρώπη εµφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στη Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών ΕΝΟΧΗ Α. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΟΧΗΣ Έννοια. Ενοχή είναι η νομική σχέση μεταξύ δύο προσώπων, του οφειλέτη αφ ενός και του δανειστή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης

ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE. Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης ΘΕΜΑΤΑΕΤΑΙΡΙΚΗΣΝΟΜΙΚΗΣΕΥΘΥΝΗΣΚΑΙ Ο ΙΚΗΓΟΡΟΣ IN-HOUSE Επιστηµονική Συνάντηση Πέµπτη, 25 Ιανουαρίου 2007 Αµφιθέατρο Γενναδίου Βιβλιοθήκης Ελαττωµατικότητα /Ασφάλεια Προϊόντων Πεδίο «κρυµµένης» εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν

Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν 1. Γενικοί Οροι Ασφάλισης 2. Γενικοί Οροι Ασφαλιστηρίων Συµβολαίων 3. Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης έναντι Τρίτων 3.1 Ειδικοί όροι 3.2 Αντικείµενο ασφάλισης 3.3 Ορια αποζηµίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής Εργαζομένων

Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής Εργαζομένων Δίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής Εργαζομένων Ιούλιος 2017 Η ευθύνη του εργοδότη κατά το Ν. 551/1915 Η ευθύνη του εργοδότη κατά τη νομοθεσία του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ ΙΝΕ - ΓΣΕΕ www.inegsee.gr info@inegsee.gr

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα 26-04-2004 ΑΠ: 877 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 26/2004 ΘΕΜΑ: Όροι για την νόµιµη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα για τους σκοπούς

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 1.9.2009 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Αναφορά 0586/2005, του Ιωάννη Βουτινόπουλου, ελληνικής ιθαγένειας, σχετικά με εικαζόμενες παράνομες χρηματιστηριακές συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ

Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ Η ΑΞΙΩΣΗ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΕΟ ΑΡΘΡΟ 543 ΑΚ * Πάνος Κορνηλάκης Καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής του ΑΠΘ Ι. Προϋποθέσεις Η Οδηγία 1999/44/ΕΚ δεν προέβλεπε δικαίωμα αποζημίωσης σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγικό Μέρος... 1 1. Εισαγωγή στο αντικείμενο της έρευνας... 1 Ι. Μεθοδολογική προσέγγιση και νομικό πλαίσιο της παρούσας μελέτης... 1 ΙΙ. Διάρθρωση της ύλης... 4 2. Ο καταλογισμός

Διαβάστε περισσότερα

Προεδρικό ιάταγµα 456/1984 «Αστικός Κώδικας και Εισαγωγικός του Νόµος» (ΦΕΚ Α' 164/17-24.10.1984) ΕΚΑΤΟ ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Προεδρικό ιάταγµα 456/1984 «Αστικός Κώδικας και Εισαγωγικός του Νόµος» (ΦΕΚ Α' 164/17-24.10.1984) ΕΚΑΤΟ ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προεδρικό ιάταγµα 456/1984 «Αστικός Κώδικας και Εισαγωγικός του Νόµος» (ΦΕΚ Α' 164/17-24.10.1984) ΕΚΑΤΟ ΟΓ ΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Άρθρο 648 Έννοια Με τη σύµβαση εργασίας ο εργαζόµενος έχει υποχρέωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΣΤ ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ

ΤΕΥΧΟΣ ΣΤ ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΚΤΥΟΥ ΙΑΚΗΡΥΞΗ -208 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ: «ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ( ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ) ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΤΗΛΕΜΕΤΡΗΣΗΣ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1986L0378 EL 09.03.1997 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B Ο ΗΓΙΑΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 24ης Ιουλίου 1986 για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

Αστική Ευθύνη Προϊόντων Ελίνα Παπασπυροπούλου HDI Global SE. Money Show 2016, Θεσσαλονίκη

Αστική Ευθύνη Προϊόντων Ελίνα Παπασπυροπούλου HDI Global SE. Money Show 2016, Θεσσαλονίκη Αστική Ευθύνη Προϊόντων Ελίνα Παπασπυροπούλου HDI Global SE Money Show 2016, Θεσσαλονίκη Το 2012 καταβλήθηκαν από τις ασφαλιστικές εταιρίες στην Ε.Ε. αποζημιώσεις αστικής ευθύνης 14 δισ. EUR (Insurance

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ. Αθήνα 12 Νοεμβρίου 2013

ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ. Αθήνα 12 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΕΔΙΟ Αποστολή με fax & e-mail ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ Ταχ. Δ/νση: Σταδίου 27 Ταχ. Κώδικας:101 83 ΑΘΗΝΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων Εργασιακά Θέματα ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων «Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης 3 1.1 Γενικά 6 1.2 Δικαιούχοι 6 α) Ιδιωτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓOΣ... 13 ΣΥΝΤΟΜΟΡΑΦΙΕΣ... 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 I. Άδικο: θεωρητικές βάσεις και ερµηνευτικές προεκτάσεις... 19 II. εοντοκρατία και τελεολογία... 22 1. εοντοκρατία και αδικοπραξία... 22 2.

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

της 8ης Ιουνίου 1971*

της 8ης Ιουνίου 1971<appnote>*<appnote/> ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ της 8ης Ιουνίου 1971* Στην υπόθεση 78/70, η οποία έχει ως αντικείμενο αίτηση του Hanseatisches Oberlandesgericht του Αμβούργου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ [Αφορά όλους τους φοιτητές που φοιτούν στη Σχολή, σε οποιαδήποτε εξάμηνο, κατά το ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. Ωστόσο, για τους φοιτητές που έχουν εισαχθεί στη Σχολή πριν από το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 26.10.2009 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 1374/2002, Αναφορά 1374/2002, του Πέτρου Τσελεπίδη, ελληνικής ιθαγένειας, εξ ονόματος του «Συλλόγου Εισαγωγέων

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Α. Στεφάνου Έλενα Α. Καπαρδή Δικηγόροι

Ηλίας Α. Στεφάνου Έλενα Α. Καπαρδή Δικηγόροι «Μια πρώτη εκτίµηση της απόφαση του ΔΕΕ στις υποθέσεις Τele2 Sverige AB (C-203/15) και Watson και άλλων (C698/15) για την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Ουσιαστικές,

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας EL Ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες της επιτροπής καταπολέµησης της απάτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την περίοδο Ιανουαρίου 2001 - Φεβρουαρίου 2002 14 Μαρτίου 2002 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή......3

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε.

Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε. Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε. Οι διατάξεις περί ευθύνης των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου εφαρμόζονται και σε πρόσωπα που δεν είναι μέλη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme. ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ Με το παρόν καθορίζονται οι όροι χρήσης των υπηρεσιών που παρέχονται διαδικτυακά µέσω της ιστοσελίδας https://client.offersaroundme.mobi (στο εξής «η Ιστοσελίδα») και της αντίστοιχης εφαρµογής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΠΕΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλογικό σημείωμα... Αντί προλόγου... ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 1. Έννοια του δικαιώματος της απεργίας... 1 Εννοιολογικά γνωρίσματα... 2 α. Αποχή από την εργασία... 2 β. Συλλογική αποχή... 2 γ. Αγωνιστικός

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόλογος β έκδοσης VII Πρόλογος α έκδοσης ΙΧ Κυριότερες συντοµογραφίες ΧΙ Προοίµιο ΧΧΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ-ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ Ι. Γένεση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Γενικοί Όροι Ασφάλισης 2. Γενικοί Όροι Ασφαλιστηρίων Συµβολαίων 3. Ειδικότερο περιεχόµενο Ασφαλιστηρίων Συµβολαίων 3.1 Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης του Αναδόχου έναντι Τρίτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος Φ. Δωρή... ΧΙ Προλογικό σημείωμα του συγγραφέα... XXXIII Συντομογραφίες... XLV

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος Φ. Δωρή... ΧΙ Προλογικό σημείωμα του συγγραφέα... XXXIII Συντομογραφίες... XLV ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Φ. Δωρή... ΧΙ Προλογικό σημείωμα του συγγραφέα... XXXIII Συντομογραφίες... XLV ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Θέση του προβλήματος... 1 Ι. Ο χρόνος ως φιλοσοφικό και επιστημολογικό πρόβλημα... 1 ΙΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 849 Ν. 105(Ι)/95 Ο περί Ελαττωματικών Προϊόντων (Αστική Ευθύνη) Νόμος του 1995 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001)

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 Ευθύνη Ιατρού: Πειθαρχική ευθύνη: κυρώσεις για παραβιάσεις των καθηκόντων και των υποχρεώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...VII

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος...VII ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος...VII ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Εισαγωγή 1. Αντικείμενο έρευνας... 1 2. Ο συναλλακτικός τύπος του Κονσόρτσιουμ στην ιστορική του διάσταση... 4 Ι. Η εξελικτική πορεία του Κονσόρτσιουμ στον ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµ. Πρωτ.: 122924/36635/2011 Ειδική Επιστήµονας: κα Χαρίκλεια Αθανασοπούλου

Αριθµ. Πρωτ.: 122924/36635/2011 Ειδική Επιστήµονας: κα Χαρίκλεια Αθανασοπούλου 22 εκεµβρίου 2011 Αριθµ. Πρωτ.: 122924/36635/2011 Ειδική Επιστήµονας: κα Χαρίκλεια Αθανασοπούλου Γραφείο Υπουργού ΥΠΕΚΑ Αµαλιάδος 17 115 23 Αθήνα Θέµα : Αίτηµα σχετικά µε την οριστική ρύθµιση του νοµικού

Διαβάστε περισσότερα

Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ.

Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ. Αθήνα 17.10.2013 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Αριθμ. Πρωτ.: 392 Προς: τις Ομοσπονδίες Μέλη της Α.Δ.Ε.Δ.Υ. Συνάδελφοι, Σας γνωρίζουμε ότι δημοσιεύτηκε η υπ αριθμ. 3354/2013 απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε μέρα που μετακινούμαστε στο δρόμο, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον μεγάλο κίνδυνο των ανασφάλιστων οχημάτων, τα οποία ολοένα και αυξάνονται.

Κάθε μέρα που μετακινούμαστε στο δρόμο, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον μεγάλο κίνδυνο των ανασφάλιστων οχημάτων, τα οποία ολοένα και αυξάνονται. Κάθε μέρα που μετακινούμαστε στο δρόμο, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον μεγάλο κίνδυνο των ανασφάλιστων οχημάτων, τα οποία ολοένα και αυξάνονται. Η INTERAMERICAN σάς ενημερώνει για όσα ισχύουν για τα ανασφάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

Τοπογραφικών Εφαρµογών της Γενικής ιεύθυνσης Πολεοδοµίας του

Τοπογραφικών Εφαρµογών της Γενικής ιεύθυνσης Πολεοδοµίας του 22 εκεµβρίου 2011 Αριθµ. Πρωτ.: 122924/36634/2011 Ειδική Επιστήµονας: κα Χαρίκλεια Αθανασοπούλου 1. Γενική ιεύθυνση Πολεοδοµίας ιεύθυνση Τοπογραφικών Εφαρµογών ΥΠΕΚΑ Αµαλιάδος 17 115 23 Αθήνα 2. Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής εκπροσωπεί την γερμανική ΕΠΕ και ενεργεί επ'ονόματι αυτής κάθε πράξη διαχείρισης. Ποιος μπορεί να γίνει διαχειριστής σε μία γερμανική ΕΠΕ Διαχειριστής μίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ «ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ» * Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος. Ι. Εισαγωγή - Το πρόβλημα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ «ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ» * Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος. Ι. Εισαγωγή - Το πρόβλημα ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ «ΑΒΕΒΑΙΗΣ ΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ» * Ι. Εισαγωγή - Το πρόβλημα Ελένη Ζερβογιάννη ΔρΝ - Δικηγόρος Καίριο ζήτημα της αστικής ιατρικής ευθύνης που δεν έχει ακόμα αντιμετωπιστεί με

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε μέρα που μετακινούμαστε στο δρόμο, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον μεγάλο κίνδυνο των ανασφάλιστων οχημάτων, τα οποία ολοένα και αυξάνονται.

Κάθε μέρα που μετακινούμαστε στο δρόμο, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον μεγάλο κίνδυνο των ανασφάλιστων οχημάτων, τα οποία ολοένα και αυξάνονται. Κάθε μέρα που μετακινούμαστε στο δρόμο, ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον μεγάλο κίνδυνο των ανασφάλιστων οχημάτων, τα οποία ολοένα και αυξάνονται. Η INTERAMERICAN σάς ενημερώνει για όσα ισχύουν για τα ανασφάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες. 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Συντομογραφίες. 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος Συντομογραφίες. ΙΧ ΧΙΧ 1. Εισαγωγή 1 Ι. Η οικονομική σημασία των συμβάσεων καταναλωτικής πίστης 1 ΙΙ. Το πρότυπο πληροφόρησης ( Informationsmodell ) στο σημερινό πεδίο των συμβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Η Υπηρεσία Μαζικής Αποστολής Μηνυμάτων (Bulk SMS) (που στο εξής θα καλείται «η Υπηρεσία») παρέχει τη δυνατότητα σε οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

BRAINBOX ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ε.Π.Ε. ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΔΗΛΑΤΩΝ «Ποδήλατο εν δράση»

BRAINBOX ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ε.Π.Ε. ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΔΗΛΑΤΩΝ «Ποδήλατο εν δράση» BRAINBOX ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Ε.Π.Ε. ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΔΗΛΑΤΩΝ «Ποδήλατο εν δράση» 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: 1.1. Αυτοί οι όροι και κανονισμοί εφαρμόζονται στο σύστημα διάθεσης των ποδηλάτων «ποδήλατο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΖΑΧΑΡΗΣ Α.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 34 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ ΤΗΛ: 2310/ 296.509. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 14.10.2010.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΖΑΧΑΡΗΣ Α.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 34 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ ΤΗΛ: 2310/ 296.509. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 14.10.2010. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΖΑΧΑΡΗΣ Α.Ε. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 34 ΘΕΣ/ΝΙΚΗ ΤΗΛ: 2310/ 296.509. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 14.10.2010. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Ν ο 5411/10. ΜΕΙΟΔΟΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ EΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΚΙΒΩΤΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΝΕΦΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 1. Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

Διαβάστε περισσότερα

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important

31987L0344. EUR-Lex L EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0344 Οδηγία 87/344/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την ασφάλιση νομικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Ν.3373/2005: ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ Ν.703/77 «ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΟΝΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΠΩΛΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ». Από 1 ης Μαΐου 2004 ισχύει στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Περιεχόμενο: H έννομη προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΗΓΕΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ & ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Η ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΕ Η έννομη προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΛΟΓΙΚΗ ΔΟΜΗ Καθαρότητα στη σκέψη Σαφήνεια στην έκφραση Η μία σκέψη να εισάγει την άλλη Η προηγούμενη σκέψη να τεκμηριώνει την επόμενη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων.

ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2. (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3. εφαρμοστέου δικαίου επί των διεθνών εμπορικών συμβάσεων. ΑΡΧΕΣ [ΤΗΣ ΧΑΓΗΣ (ΣΧΙΔΔ)] 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 2 (Εγκρίθηκαν στις 19 Μαρτίου 2015) 3 Προοίμιο Το κείμενο αυτό εκθέτει τις γενικές αρχές που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) Ερώτηση 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2011 Α. Ο Α διατηρεί φάρμα αλόγων στην Κοκκινοτριμιθιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,

ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΕΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΞΙΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΓΕΙΡΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ ΚΑΤΑ ΚΡΑΤΟΥΣ ΜΕΛΟΥΣ ΓΙΑ ΖΗΜΙΕΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΤΟΥ, ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΟΥ Η ΧΕΙΡΙΖΟΜΕΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο Μάθημα 12 ο :Find the Law II. (Γαλλία-Γερμανία) Αν. Καθηγήτρια: Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου Νομική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίνα Π. Μαρκέλλου ικηγόρος Master 2 Créations Immatérielles, Doctorante en Droit

Μαρίνα Π. Μαρκέλλου ικηγόρος Master 2 Créations Immatérielles, Doctorante en Droit Α. Γενικές Παρατηρήσεις ως προς την εναρµόνιση των αδειών creative commons µε την κείµενη ελληνική νοµοθεσία. Ματιά στο ηπειρωτικό δίκαιο πνευµατικής ιδιοκτησίας (Γαλλία, Γερµανία, Βέλγιο). Εννοιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002)

Θέµα εργασίας. Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας (Εφετείο Λάρισας408/2002) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ. (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) Ερώτηση 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το Άρθρο 5 του Περί Δικηγόρων Νόμου) ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ (Να απαντηθούν 4 από τις 6 ερωτήσεις) Φεβρουάριος 2010 Α. Ο Δήμος Λεμεσού εγκαθιστά στο πεζοδρόμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η. ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η.

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η. ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η. ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» Ι ΑΣΚΩΝ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΛΛΙ Η ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η ΜονΠρΘεσ214/2001 «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΜΙΣΘΩΤΙΚΗ ΣΧΕΣΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000»

ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 2000» Συμμετοχή στη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Πολιτιστικά τοπία σε περιοχές Natura 2000 Προκλήσεις και προοπτικές» 1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις. Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΡΘΡΟ 49 Β ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ Το Δ.Σ. του οικοδομικού Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ

ΠΡΟΣ Το Δ.Σ. του οικοδομικού Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ Αθήνα 7 Οκτωβρίου 2016 ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΡ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ 41 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103808079 FAX 2103828958 Κινητό 6977650982 ΠΡΟΣ Το Δ.Σ. του οικοδομικού Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία

Διαβάστε περισσότερα

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης»

22/11/2008. Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση. με θέματα. «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» 22/11/2008 Εκδήλωση- ενημέρωση- συζήτηση με θέματα «Ηθική και δεοντολογία στο επάγγελμα του οδοντιάτρου & Νομική προσέγγιση ιατρικής ευθύνης» Συνδιοργάνωση του Ομίλου Νομικού Προβληματισμού ΈΔΡΑ και της

Διαβάστε περισσότερα

«Βασικές Αρχές Ασφάλισης Ζημιών»

«Βασικές Αρχές Ασφάλισης Ζημιών» «Βασικές Αρχές Ασφάλισης Ζημιών» Δρ Βαγγέλης Τσουκάτος 1 Τι είναι Ασφάλιση Ζημιών Ασφάλιση ζημιών είναι: η ασφάλιση περιουσιακών στοιχείων ή ενεργητικού, η ασφάλιση κινδύνων που απειλούν την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4092, 20/10/2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Ο ΠΕΡΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΡΑΒΙΑΖΟΥΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2006 Για σκοπούς εφαρμογής των πράξεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο: Επίσημη Εφημερίδα της

Διαβάστε περισσότερα

1.Κατεύθυνση «ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ»

1.Κατεύθυνση «ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» 1.Κατεύθυνση «ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» Αστικό Δίκαιο Ενωσιακής προέλευσης (Κοινοτικό Αστικό Δίκαιο) Ερμηνεία των Νομών και Δικαιοπραξιών Ειδικά θέματα στο σύστημα της Αδικοπρακτικής Ανώμαλη εξέλιξη των συμβάσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές 21.4.93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 95/29 ΟΔΗΓΙΑ 93/13/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Απριλίου 1993 σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ. ΘΕΜΑ: Τρόποι δικαστικής διεκδίκησης αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών υπέρ ΤΣΜΕ Ε και λοιπών τρίτων.

ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ. ΘΕΜΑ: Τρόποι δικαστικής διεκδίκησης αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών υπέρ ΤΣΜΕ Ε και λοιπών τρίτων. Νοµική Υπηρεσία ΣΑΤΕ Σταµάτης Σ. Σταµόπουλος, ικηγόρος, Νοµικός Σύµβουλος ΣΑΤΕ Αθήνα, 25.1.2016 ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ ΘΕΜΑ: Τρόποι δικαστικής διεκδίκησης αχρεωστήτως καταβληθεισών εισφορών υπέρ ΤΣΜΕ Ε και λοιπών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ Δίκαιο: είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων, που ρυθμίζουν, κατά τρόπο υποχρεωτικό, την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων (βλ. σελ. 5) Δημόσιο Δίκαιο:

Διαβάστε περισσότερα

Τα μαθήματα που θα προσφερθούν στις κατευθύνσεις του ΠΜΣ της Νομικής Σχολής είναι τα ακόλουθα:

Τα μαθήματα που θα προσφερθούν στις κατευθύνσεις του ΠΜΣ της Νομικής Σχολής είναι τα ακόλουθα: Τα μαθήματα που θα προσφερθούν στις κατευθύνσεις του ΠΜΣ της Νομικής Σχολής είναι τα ακόλουθα: 1.Κατεύθυνση «ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» Αστικό Δίκαιο Ενωσιακής προέλευσης (Κοινοτικό Αστικό Δίκαιο) Ερμηνεία των Νομών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας)

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΆΡΘΡΟ 1 ΣΚΟΠΟΣ. (άρθρο 1 και άρθρο 12 της οδηγίας) ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ 2010/41/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 7 Ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 Για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών που ασκούν αυτοτελή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ;...7 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...7 ΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντάκτης ομάδας

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντάκτης ομάδας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η προστασία της Συνδικαλιστικής Δράσης... 4 1.1 Γενικά... 4 1.2 Ατομική προστασία εργαζομένων... 4 1.3 Προστασία της ίδιας της Συνδικαλιστικής Οργάνωσης... 4 1.4 Προστασία της Συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤ. : Το με αριθ / έγγραφο του Γραφείου Νομικού Συμβούλου Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ.

ΣΧΕΤ. : Το με αριθ / έγγραφο του Γραφείου Νομικού Συμβούλου Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ. «Άσκηση ενδίκων μέσων» ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΣΟΔΩΝ Γενικό Έγγραφο: Ε40/338/27-10-06 ΣΧΕΤ. : Το με αριθ. 15176/19-10-06 έγγραφο του Γραφείου Νομικού Συμβούλου Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ. Σας διαβιβάζουμε το ανωτέρω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4: ετ.διακ. διακ.) Έννοια: Θεµατολογία: Εταιρική διακυβέρνηση Χάσµα προσδοκιών Ευθύνη του ελεγκτή. επιχείρηση διοικείται και κατευθύνεται,

Ενότητα 4: ετ.διακ. διακ.) Έννοια: Θεµατολογία: Εταιρική διακυβέρνηση Χάσµα προσδοκιών Ευθύνη του ελεγκτή. επιχείρηση διοικείται και κατευθύνεται, Ενότητα 4: Θεµατολογία: Εταιρική διακυβέρνηση Χάσµα προσδοκιών Ευθύνη του ελεγκτή Βιβλιογραφία: ΚΚ, κεφ.. 4 I. Εταιρική ιακυβέρνηση (ετ.διακ.) Έννοια: πλέγµα µηχανισµών, διαδικασιών και δοµών (δικλίδες)

Διαβάστε περισσότερα

Όροι Χρήσης. Γενικά. Πρόσβαση στο δικτυακό τόπο της RASH Media

Όροι Χρήσης. Γενικά. Πρόσβαση στο δικτυακό τόπο της RASH Media Όροι Χρήσης Εχετε επισκεφθεί τη δικτυακή μας πύλη http://www.rash.gr Ελπίζουμε ότι θα επωφεληθείτε από την περιήγησή σας και θα ανακαλύψετε άφθονες προτάσεις για να μορφοποιήσετε την προσωπική ή επαγγελματική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Αθήνα, 4 Μαΐου Προς τον Πρόεδρο του ΤΕΕ Κ. Γιάννη Αλαβάνο

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Αθήνα, 4 Μαΐου Προς τον Πρόεδρο του ΤΕΕ Κ. Γιάννη Αλαβάνο ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Αθήνα, 4 Μαΐου 2006 Προς τον Πρόεδρο του ΤΕΕ Κ. Γιάννη Αλαβάνο Με το αριθµ. πρωτ. 121/14-3-2006 έγγραφο της Ενωσης Μηχανικών ηµοσίων Υπαλλήλων ιπλωµατούχων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Κανονισμού για το Κοινοτικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας

Πρόταση Κανονισμού για το Κοινοτικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας Νομικά στο Design 2005-2006 Παπανδρέου Ευάγγελος dpsd02045@syros.aegean.gr 12/01/06 Τι ισχύει σήμερα Πρόταση Κανονισμού για το Κοινοτικό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας Ήδη από τη δεκαετία του 1960 δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εργατικό Δίκαιο (Ι) 2 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών. Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας

Εργατικό Δίκαιο (Ι) 2 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών. Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας Εργατικό Δίκαιο (Ι) 2 ο Φροντιστηριακό Μάθηµα Η προστασία των συνδικαλιστικών στελεχών Εισηγητής: δρ Δηµήτρης Γούλας 2 Σκοπός της προστασίας: Αυξηµένοι κίνδυνοι διώξεων/εκδικητικότητας λόγω της συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε αυτόν τον διαδικτυακό τόπο. Παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης του διαδικτυακού τόπου της Nestlé που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Τόμος 1, 2015 «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο υπεύθυνος δανεισμός ορίζεται ως το σύνολο των καλών πρακτικών διαφάνειας και υπευθυνότητας, πληροφόρησης και προστασίας

Διαβάστε περισσότερα