ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ"

Transcript

1 ΝΙΚΗ ΚΟΥΤΡΑΚΟΥ ΕΩΑ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΑ 2 ( ) ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΣΤΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ARNOLD ΚΑΙ ROBERT FOSSIER TOYNBEE Η σύγχρονη δυτική ιστοριογραφία, αντικατοπτρίζοντας μία παράδοση που συναντάται ήδη κατά την καρολίνειο περίοδο και τα Gesta Karoli Magni 1, έχει την τάση, όταν αναφέρεται στον μεσαιωνικό κόσμο, να περιορίζεται στα όρια της Δυτικής Ευρώπης. Αντίστοιχα, αναζητώντας τις απαρχές μιας ευρωπαϊκής σύνθεσης με τη δική της ταυτότητα, τείνει να φθάνει μέχρι τον Κάρολο τον Μέγα και την αυτοκρατορική του στέψη τα Χριστούγεννα του 800 μ.χ. 2, ή καλύτερα, μέχρι την πρώτη μ.χ. χιλιετία και τις τότε σχηματιζόμενες κοινωνικές δομές 3. Στα πλαίσια αυτά, ο ευρωπαϊκός μεσαίωνας φαίνεται να περιορίζεται στη Δύση, που εμφανίζεται ως μία κοινωνία καθ' εαυτή 4 και μόνο στην καλύτερη περίπτωση εξετάζεται παράλληλα με τους συγχρόνους της ισλαμικό και βυζαντινό κόσμους 5. Πρόκειται για μία θεώρηση η οποία Σημείωση: Οι παραπομπές που ακολουθούν γίνονται ενδεικτικά σε ορισμένα έργα, προκειμένου να χρησιμεύσουν ως απτά παραδείγματα, χαρακτηριστικά συγκεκριμένων θεωρήσεων και να τις καταστήσουν εναργέστερες. Δεν αποτελούν πίνακα της δυτικής περί Βυζαντίου ιστοριογραφίας, ούτε συνιστούν διεξοδική και λεπτομερή βιβλιογραφία. 1. Γράφονται περί τό 883 μ.χ. Βλ. Η. G. THÜMMEL, Fränkishes Selbstbewusstsein gegenüber Byzanz bei Notker von St. Gallen, Byzanzin der Europäischen Staaten welt, Berlin 1983, σ Πρόκειται για την κλασσική πλέον θεώρηση του Η. PIRENNE, Mahomet et Charlemagne, Paris - Bruxelles 3,1937, που καθιέρωσε την καρολίνειο αυτοκρατορία ως την απαρχή της ευρωπαϊκής απάντησης στη διάλυση της μεσογειακής ενότητας και στην ισλαμική εξάπλωση. 3. Η. G. KOENIGSBERGER, Medieval Europe AD, Harlow, Essex Βλ. επίσης R. E. SULLIVAN, The Carolinian Age: Reflections on its place in the History of the Middle Ages, Speculum 64 (1989) , όπου και εκτενής σχετική βιβλιογραφία. 4. Α. J. CARLYLE, A History of the Medieval political Theory in the West, I, R. FOSSIER, Le Moyen Age, I-III, Paris

2 72 ΝΙΚΗ ΚΟΥΤΡΑΚΟΥ υπάρχει ήδη στις Considérations sur les causes de la grandeur des Romains et de leur décadance του Montesquieu 6 και η οποία απεθάρρυνε την ενασχόληση με τη βυζαντινή ιστορία, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την μετά τον έκτο αιώνα περίοδο και την προϊούσα ελληνοποίηση του Βυζαντίου. Η φράση, που κατά τον Montesquieu αποδίδει την ιστορία της ελληνικής αυτοκρατορίας του Βυζαντίου ως «ένα πλέγμα από επαναστάσεις, στάσεις και δολιότητες» 7, σε συνδυασμό με την εξαιρετικά κριτική θεώρηση του ρόλου τόσο του αυτοκρατορικού θεσμού όσο και κυρίως της εκκλησίας κατά την ίδια περίοδο, σνετέλεσε στη δημιουργία μιας διαχωριστικής γραμμής που αποκόβει τον ελληνικό μεσαίωνα από τις εξελίξεις στη Δύση. Ο ίδιος άλλωστε θεωρούσε την ιστορία της βυζαντινής αυτοκρατορίας ως «μία συνεχόμενη εναλλαγή κακκώσεων που δημιουργούσε η επιτήδεια πλεονεξία των αυτοκρατόρων» 8 και απέδιδε την επιβίωση της αποκλειστικά είτε σε εξωγενή, είτε σε καθαρώς οικονομικά αίτια, όπως η διάσπαση της αραβικής ενότητας ή η εμπορική και ναυτική υπεροχή του Βυζαντίου. Η στάση αυτή, αν και έχει εν τω μεταξύ δώσει τη θέση της σε μια συνεχή έρευνα από ένα μεγάλο αριθμό δυτικών ιστορικών που αναλύουν διεξοδικά την πορεία και τα χαρακτηριστικά του βυζαντινού μεσαίωνα και συχνά τις σχέσεις του με τον αντίστοιχο δυτικό μεσαίωνα 9 έχει αφήσει σημάδια που επηρεάζουν και σήμερα την ιστορική έρευνα. Οι ειδικοί της βυζαντινής περιόδου τείνουν να αντιμετωπίζουν το Βυζάντιο ως «κομβικό σημείο» στο χώρο και στο χρόνο, αλλά η τοποθέτηση του στο ευρύτερο πλαίσιο της όλης μεσαιωνικής και παγκόσμιας ιστορίας αποτελεί διαφορετικό ζήτημα. Εναι χαρακτηριστικό, για παράδειγμα, ότι οι περισσότεροι με- 6. P. LEMERLE, Montesquieu et Byzance, Le Flambeau 31e année, 4, 1948, P. LEMERLE, ό.π., σ. 6: "L'histoire de l'empire grec n'est plus qu' un tissu de révoltes de séditions et de perfidies". 8. MONTESQUIEU, Mes Pensées, Oeuvres Complètes, éd. de la Pléiade, Paris 1949, τ. Ι, σ. 1375: "cette suite continuelle de vexations que Γ avidité subtile des empereurs avait imaginée". 9. Αναφέρω ενδεικτικά από την πλούσια ειδικότερη βιβλιογραφία, FR. DOELGER, Byzanz und die Europäische Staatenwelt, Ettal 1953, το συλλογικό έργο που δημοσιεύθηκε από την Ακαδημία του Βερολίνου, Byzanz in der Europäischen Staatenwelt, και τις μελέτες που παρουσιάστηκαν στην Α' Διεθνή Βυζαντινολογική Συνάντηση (Δελφοί 1985) με θέμα «Βυζάντιο και Ευρώπη», όπου οι τίτλοι (ακόμη και αυτός της Ακαδημίας του Βερολίνου που τοποθετεί το Βυζάντιο σε συνάρτηση με τον ευρωπαϊκό μεσαίωνα) είναι ήδη χαρακτηριστικοί της τομής ανάμεσα στον βυζαντινό και στον δυτικό μεσαίωνα, και της ταύτισης της Δύσης με την Ευρώπη.

3 ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 73 σαιωνολόγοι αγνοούν το Βυζάντιο, εκτός από τα σημεία εκείνα στα οποία η ιστορία του διασταυρούται με τη δυτική μεσαιωνική ιστορία 10. Σε έργα απευθυνόμενα στο ευρύτερο κοινό τα πράγματα περιπλέκονται περισσότερο. Η αντιμετώπιση του Βυζαντίου γίνεται σαν κάτι το διαφορετικό, σε αντιδιαστολή προς το δυτικό μεσαίωνα και όχι σε παράλληλη εξέταση. Ας δούμε για παράδειγμα τη θεώρηση του Βυζαντίου σε δύο έργα μεγάλης εμβέλειας, μία παγκόσμια ιστορία και μία μεσαιωνική, από δύο ιστορικούς του αιώνα μας, τον Α. Toynbee και τον R. Fossier. Είναι γνωστό ότι το έργο του Α. Toynbee διαπνέεται από ορισμένες βασικές αρχές που είναι εμφανείς στο μνημειώδες A Study of History 11 και που επανεμφανίζονται σε άλλα συγγράμματα του όπως A Crucible of Christianity 12, Christianity among the Religions of the World, War and Civilization 14, Hellenism, the History of a Civilization 15, κ.α. Κατά τον Toynbee υπάρχει ένα πλήθος πολιτισμών (το 1972, στην τελευταία του καταγραφή τους ανέβαζε σε 31), που ο καθένας τους χαρακτηρίζεται από μία ψυχή, μία θρησκεία και περνά από τις φάσεις της γέννησης, της ανάπτυξης, του πολιτικού πλουραλισμού, της τομής και ρήξης με το ως τότε status quo, της διάλυσης, της οικουμενικής αυτοκρατορίας και της οικουμενικής θρησκείας 16. Βεβαίως οι έννοιες του οικουμενικού κράτους (universal state) με την έννοια όχι της γεωγραφικής παγκοσμιότητας αλλά των εδαφών όπου αναπτύσσεται ένας ενιαίος πολιτισμός, της διάλυσης και της θρησκείας ως χαρακτηριστικών στοιχείων 17 καθώς και οι παρεπόμενες έννοιες του εξωτερικού και εσωτερικού προλεταριάτου και της κυριαρχούσας μειονότητας που δίνει το στίγμα της διάλυσης του οικουμενικού κράτους, υπάρχουν ήδη στο έργο του Oswald Spengler, Η 10. Βλ. για παράδειγμα τη θεώρηση του C. CAHEN, Orient et Occident au temps des Croisades, Paris 1983, που επικεντρώνεται στα κράτη που ιδρύθηκαν από τους Σταυροφόρους στην Ανατολή και στην άνοδο των παραθαλάσσιων ιταλικών εμπορικών πόλεων, περιορίζοντας τό ρόλο του Βυζαντίου στο ελάχιστο και αυτό από την οπτική γωνία της αντίθεσης μεταξύ δυτικής εκκλησίας και βυζαντινής ορθοδοξίας. H.A. TOYNBEE, A Study of History (six-volume edition, London ). New, one-volume edition revised and abridged 1972 (2nd ed. 1976). 12. A. TOYNBEE, The Crusible of Cristianity. Judaism, Hellenism and the Historical Background of the Christian Faith, London 1969 (2nd ed. 1971). 13. A. TOYNBEE, Christianity among the Religions of the World, New York 1957, London A. TOYNBEE, Guerre et Civilisation, traduction française par A. Colnat, Paris A. TOYNBEE, Hellenism, the History of a Civilization, New York A. TOYNBEE, A Study of History, London 1972 (2nd ed. 1976) σ. 211 επ. 17. Ό.π., σ. 243, 255.

4 74 ΝΙΚΗ ΚΟΥΤΡΑΚΟΥ Παρακμή της Δύσης. Όμως, αντίθετα από τον Spengler, ο Toynbee, παρακολουθώντας την αλληλουχία συνεχειών και τομών στους ανθρώπινους πολιτισμούς, δίνει έμφαση στα δάνεια του κάθε πολιτισμού από τους άλλους και στη γένεση ενός πολιτισμού από την παρακμή ενός προηγουμένου. Υπογραμμίζει έτσι το ενιαίο και τη συνέχεια των πολιτισμών και προχωρά σε μια ανασύσταση της ενότητας της ιστορίας της ανθρωπότητας χρησιμοποιώντας τρία βασικά παραδειγματικά υποδείγματα μοντέλα: α) το ελληνικό-δυτικό, το οποίο χαρακτηρίζεται από μικρές ανεξάρτητες ενότητες που μόνο χάνοντας την ανεξαρτησία τους μπορούν να ενταχθούν στην ομοιομορφία μιας οικουμενικής ενότητας, β) το εβραϊκό, που χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη μιας μικρής ενότητας με συνείδηση της ιδιαίτερης αποστολής της, η οποία επιζεί μέσα στην οικουμενική ενότητα και γ) το κινεζικό, το οποίο χαρακτηρίζεται από ένα πλήθος ενοτήτων που προέρχονται από τη διάσπαση μιας οικουμενικής ενότητας και που τείνουν να την επανασυστήσουν 19. Στα πλαίσια αυτά ο Toynbee εξετάζει την ιστορία της ανθρωπότητας ως σύνολο 20, κατά το πρότυπο των «πανοραμικών», όπως τους χαρακτηρίζει ο ίδιος 21, ιστορικών της αρχαιότητας, του Ηροδότου και του Πολύβιου, των οποίων οι ιστορίες αναφέρονται σε ολόκληρο τον τότε γνωστό κόσμο. Η θέση του Βυζαντίου στο όλο σχήμα συνέχειας και ρήξης που ακολουθεί ο Toynbee, διατηρεί αρκετά στοιχεία από την παράδοση των στερεοτύπων και clichés που συναντώνται στον Montesquieu. Οι όροι που αναφέρονται στο Βυζάντιο μέσα σ' αυτή την ευρύτερη θεώρηση του Toynbee, είναι αυτοί καθ' εαυτοί χαρακτηριστικοί: για παράδειγμα, ο όρος που χρησιμοποιείται για το Βυζάντιο ως κρατική οντότητα είναι ο ήδη γνωστός από την παλαιότερη ιστοριογραφία όρος «Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος», που δίνει έμφαση στον ανατολικό γεωγραφικό χαρακτήρα του Βυζαντίου και που ο J. Β. Bury καθιέρωσε στις αρχές του αιώνα μας στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία ως συνώνυμο της συνέχειας του Ύστερου Ρωμαϊκού Κράτους Ο. SPENGLER, Der Untergang des Abendlandes; Umrisse einer Morphologie der Weltgeschicte. I. Gestalt und Wirklichkeit. II. Welthistorische Perspectiven. München = Le déclin de Γ Occident: Esquisse d' une morphologie de l'histoire universelle, I et II. Traduction française par M. Tazerout 3, Paris A. TOYNBEE, A Study of History, σ Ό.π., σ Ό.π., σ J. Β. BURY, History of the Eastern Roman Empire from the Fall of Irene to the Accession

5 ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 75 Ωστόσο η θεώρηση του Toynbee, παρά τις αναμφισβήτητες επιδράσεις, απέχει πολύ από την κλασσική πλέον εικόνα του J. Β. Bury, όπου το Βυζάντιο αποτελεί ένα συγκερασμό του Ρωμαϊκού κράτους, του Ελληνικού πολιτισμού και της χριστιανικής θρησκείας που λειτουργούσε ως προμαχώνας απέναντι στις εξ Ασίας επιθέσεις. Για τον Toynbee, ο όρος «Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος», περιλαμβάνει όχι μόνο μία γεωγραφική έννοια (των ανατολικών εδαφών της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας) αλλά και ένα πολιτισμό που δημιουργείται σταδιακά από ορισμένες αξίες, πάντα στα ίχνη ενός προηγουμένου και που, βήμα προς βήμα, ανακαλύπτει τον εαυτό του, ενώ η θεώρηση αυτών των αξιών εξακολουθεί να μεταλλάσσεται. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέσα στο A Study of History το Βυζάντιο εξετάζεται σε συνάφεια με τα κεφάλαια που αναφέρονται στην «κατάρρευση των πολιτισμών» 23 και ότι το κεφάλαιο που του αφιερώνεται φέρει τον τίτλο «η λατρεία ενός εφήμερου θεσμού» 24. Για τον Toynbee, το εφήμερο του Βυζαντίου έγκειται στο ότι στηρίχθηκε στα «συντηρητικά», ρωμαϊκά του στοιχεία, και όχι σε εκείνα, ελληνικά και συριακά, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη δυναμική έκφραση ενός νέου πολιτισμού 25. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τη θεώρηση αυτή, το Βυζάντιο φαίνεται να είναι στο διαχρονικό πλαίσιο ένα σημείο φθοράς, ένα σχεδόν τέλος, που όμως αποτελεί ταυτόχρονα τη γέφυρα ανάμεσα στα δύο σκέλη του ελληνικού-δυτικού υποδείγματος. Εδώ εμφανίζεται μία αντινομία, για την υπέρβαση της οποίας χρειάζεται η ανάλυση ενός ακόμη χαρακτηριστικού όρου που χρησιμοποιεί ο Toynbee εν αναφορά προς το Βυζάντιο: πρόκειται για τον όρο «Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη», τον οποίο ο Toynbee αντιδιαστέλλει προς τον όρο «Δυτική Χριστιανοσύνη» 26. Με την αντιδιαστολή αυτή η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη υποκαθίσταται στην έννοια της Ανατολής, περιλαμβάνοντας τόσο το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος όσο και τους πληθυσμούς που αυτό έφερε στην Ορθοδοξία. Άλλωστε, στην ανάλυση του Tounbee, η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη βρίσκεται σε συνεχή αντιπαράθεση τόσο με τη Δυτική Χριστιανοσύνη και με το Ισλάμ, όσο και με το ελληνικό και ρωμαϊκό παρελθόν και αποτελεί ένα σταθερό σημείο αναφοράς για το Βυζάντιο το of Basil I ( AD), London Βλ. επίσης, Cambridge Mediaeval History IV, 1975, Introduction of 1923 by J. B. Bury, σ. XV. 23. A. TOYNBEE, A Study of History, σ. 183, Ό.π., σ Ό.π., σ. 314, Ό.π., passim.

6 76 ΝΙΚΗ ΚΟΥΤΡΑΚΟΥ οποίο ο Toynbee δεν εξετάζει ως ένα αυτόνομο σύνολο, αλλά προσδιορίζει μέσω συνεχών συγκρίσεων και αναφορών στο χρόνο και στο χώρο. Έτσι στο έργο του Toynbee η έννοια της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης είναι βασική προκειμένου να προσδιορισθεί το Βυζάντιο ως σημείο φθοράς αλλά και γέφυρας στη συνέχεια των πολιτισμών, κι αυτό σε μία ιστορική στιγμή όπου η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη φαίνεται να θριαμβεύει: ανακόπτει πρώτα την περσική και ύστερα την αραβική εξάπλωση 27, όταν η αντίστοιχη Δυτική προβάλλει αποτελεσματική αντίσταση μόνο όταν οι Άραβες περάσουν τα Πυρηναία. Ταυτόχρονα ο θρίαμβος της αυτός συνεπάγεται, στην προσπάθεια ενότητας του Βυζαντίου μπροστά στον εξωτερικό κίνδυνο, την αναβίωση του ρωμαϊκού παρελθόντος, που η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη θα αναγορεύσει σε ιδεατό σχήμα, σχεδόν σε είδωλο 28, και θα ταυτισθεί μαζί του. Από μία άλλη πλευρά όμως, η εξάρτηση και αρκετά συχνά η υποταγή της εκκλησιαστικής εξουσίας της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης από την πολιτική, απέκλειε την περίπτωση δημιουργίας κάποιου είδους «πατριαρχικού κράτους» με την έννοια της κοσμικής εξουσίας του πατριαρχείου κατά το πρότυπο της Παποσύνης 29. Αυτό εμπεριείχε μια εγγενή αδυναμία όσον αφορά το ιεραποστολικό έργο της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, παρά τον μεγαλύτερο, παραδοσιακό άλλωστε 30 φιλελευθερισμό της σε σχέση με τη Δυτική που επέβαλλε τα λατινικά, αφού η Ορθοδοξία ουδέποτε επεχείρησε να επιβάλει την ελληνική λειτουργία και γλώσσα. Η αδυναμία αυτή συνίστατο στο ότι η αποδοχή της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης προσέφερε περιθώρια ερμηνείας πέρα από το ιεραποστολικό-θρησκευτικό της περιεχόμενο. Μπορούσε να ερμηνευθεί ως αποδοχή αν όχι της επικυριαρχίας, τουλάχιστον της σφαίρας επιρροής της αντίστοιχης πολιτικής εξουσίας, δηλαδή του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους. Με τον τρόπο αυτό, μακροπρόθεσμα, ο θρίαμβος της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, καταλήγει στη θεώρηση του Toynbee σε αποσταθεροποιητικό παράγοντα, όταν το Ανατολικό Ρωμαϊκό Κράτος δέχεται επιθέσεις από το ίδιο το εσωτερικό της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης, σε μία προσπάθεια κυριαρχίας πάνω στην έδρα της, την Κωνσταντινούπολη, ώστε να 27. Α. TOYNBEE, ό.π., σ Ό.π., σ Ό.π., σ J. MEYENDORFF, Unité de Γ Empire et divisions des chrétiens, traduction française par Françoise Lhoest, Paris 1993, σ. 34 επ. και 84 επ.

7 ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 77 εξασφαλιστεί η χειραγώγηση της 31. Οι βουλγαρικοί πόλεμοι του 9ου-10ου αιώνα αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της τάσης αυτής. Ταυτόχρονα ο Toynbee αναγνωρίζει τον ρόλο της Ορθόδοξης Χριστιανοσύνης σε ό,τι ονομάζουμε πρώιμη αναγέννηση του 10ου αιώνα, αν και υπογραμμίζει ότι στην αναγέννηση αυτή επικρατούν περισσότερο χαρακτηριστικά διατήρησης και όχι δημιουργίας και δέχεται τη δράση της ως γονιμοποιού δύναμης της Δυτικής Χριστιανοσύνης, μέσω της τελικής πτώσης του Βυζαντίου 32. Στη θεώρηση του Toynbee το Βυζάντιο εμφανίζεται ως μία πολύ «διακριτική» εποχή που βιώνει ένα συνεχές παιχνίδι ανάμεσα στη ρήξη και στη συνέχεια. Ό,τι θα μπορούσε να θεωρηθεί ως συνέχεια του ρωμαϊκού κόσμου (όπως η κρατική μορφή του Βυζαντίου) οδηγεί, σε τελευταία ανάλυση, στη διάλυση του και ό,τι εμφανίζεται ως ρήξη με το ελληνικό μοντέλο (όπως η Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη), αποτελεί στοιχείο της επιβίωσης του 33. Μέσα στη θεώρηση αυτή, η Ορθοδοξία ως σήμα της οικουμενικότητας του Βυζαντίου και το γεωγραφικό στίγμα της Ανατολής αποτελούν τα χαρακτηριστικά στοιχεία του μεσαιωνικού ελληνισμού. Πρόκειται για μιά τάση της δυτικής ιστοριογραφίας να βλέπει στην ανατολή, μετά τη διάλυση της μεσογειακής ενότητας 34 από τους Άραβες τον έβδομο αιώνα, έναν ορθόδοξο ανατολικό πολιτισμό του οποίου όμως τα όρια συμπίπτουν με αυτά της πολιτιστικής εξάπλωσης του ελληνισμού. Είναι η θεώρηση αρκετών κλασσικών μονογραφιών των μέσων του αιώνα, όπως του Η. st. L. Β. Moss, The Birth of the Middle Ages^, του C. Delisle Burns, The First Europe 36, ή του R. E. Sullivan, Heirs of the Roman Empii-e 37. Η θεώρηση όμως αυτή, στην οποία ο μεσαιωνικός ελληνισμός αποτελεί τμήμα αν και συχνά εμφανίζεται ως το κυρίαρχο πολιτιστικά στοιχείο ενός ανατολικού ορθόδοξου πολιτισμού, οδηγεί, σε ακραίες περιπτώσεις, στο να παρουσιάζεται ως κάτι διαφορετικό, ξένο προς τον επικρατούντα 31. Α. TOYNBEE, ό.π., σ Ό.π., σ Ό.π., σ Η. PIRENNE, Mahomet et Charlemagne, Paris-Bruxells 3,1937, nouvelle édition et études complémentaires par B. LYON, A. GUILLOU, F. GABRIELLI, H. STEUER, Milano-Paris 1987, σ H. ST. Β. MOSS, The Birth of the Middle Ages, ( ), Oxford C. DELISLE BURNS, The First Europe: A Study of the Establishment of Medieval Christendom, London R. E. SULLIVAN, Heirs of the Roman Empire, New York 1960.

8 78 ΝΙΚΗ ΚΟΥΤΡΑΚΟΥ ορθόδοξο πολιτισμό του Βυζαντίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ευρύτατης κυκλοφορίας ιταλική γεωγραφική εγκυκλοπαίδεια II Milione, που στην εκτεταμένη αναφορά της στην ιστορία της Ελλάδας, στο αντίστοιχο λήμμα, υπογραμμίζει τον ανατολικό της χαρακτήρα, όπως διαμορφώθηκε κάτω από τη «βυζαντινή κατοχή» (sic) 38. Στη θεώρηση ενός ιστορικού του Μεσαίωνα όπως ο Robert Fossier, θεώρηση περισσότερο αναλυτική και διεισδυτική, υπάρχουν τόσο επιρροές από προηγούμενες θεωρίες και παρατηρήσεις όσο και αντιθέσεις προς παλαιότερα στερεότυπα. Υπάρχουν κυρίως νεώτερες επισημάνσεις και έμφαση σε διαφορετικά σημεία. Στο τρίτομο έργο Le Moyen Age, που οφείλεται κατά κύριο λόγο στον ίδιο και εκδίδεται υπό την επίβλεψη του, η εποχή του Μεσαίωνα παρακολουθείται τόσο στη δυτική όσο και στην ισλαμική και βυζαντινή της έκφραση ως, τρόπον τινά, μία ανασύσταση της μεσογειακής ενότητας μέσα από το πλέγμα των διεθνών σχέσεων και των νέων κοινωνικών δομών της εποχής 39. Και εδώ, όπως και στη θεώρηση του Toynbee, το Βυζάντιο εξετάζεται σε αντιδιαστολή προς τη Δύση. Και εδώ, εμφανίζεται η ίδια αντίθεση ανάμεσα στη Δυτική και στην Ανατολική Χριστιανοσύνη. Ο όρος όμως που χρησιμοποιείται από τον Fossier για την Ορθοδοξία είναι «Ελληνική Χριστιανοσύνη» 40, ενώ προεξάρχον αντίστοιχο στοιχείο της Δύσης αποτελεί η δυτική (λατινική) Εκκλησία. Για παράδειγμα στη σύγκριση της ιεραποστολικής συμπεριφοράς των δύο εκκλησιών του Μεσαίωνα, ο Fossier κάνει λόγο για «έλληνες» και «λατίνους» ιεραποστόλους 41. Ταυτόχρονα, αναφέρεται στο εμπόριο της ανατολής ως «ελληνικό» εμπόριο 42, ταυτίζοντας και αυτός, όπως και ο Toynbee, τον μεσαιωνικό ελληνισμό με την Ανατολή, αυτή τη φορά όχι μέσω της θρησκείας αλλά μέσω των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων της εποχής. Αντίστοιχα, χρησιμοποιεί τον όρο «έλληνες» και στα πλαίσια των διεθνών διακρατικών σχέσεων 43. Η ταύτιση αυτή που, χωρίς να αγνοεί την μέχρι τότε προσφορά της ελληνικής σκέψης, υπογραμμίζει την ελληνοποίηση του Βυζαντίου, ιδίως από τον έκτο-έβδομο αιώνα και εξής και φθάνει στην αναγνώριση της ελληνικότητας του (κυρίως μετά τον Ilo αιώνα), αν και όχι ιδιαίτερα 38. Il Milione, ed. Novara 1984, s. ν. Grecia, σ R. FOSSIER, Le Moyen Age, I-III, Paris 1983, avec la collaboration de J. P. POLY, A. VAUCHEZ, H. BESC, P. GUICHARD, A. DUCELLIER. 40. R. FOSSIER, ό.π., passim. 41. Ό.π., τ. Π, σ Ό.π., σ Ό.π., σ. 118.

9 ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 79 διαδεδομένη, δεν απουσιάζει από τη διεθνή βιβλιογραφία, ακόμη και σε έργα που απευθύνονται σε ευρύτερο κοινό. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, το λήμμα «Byzance» στην Encyclopaedia Universalis, όπου, εν αναφορά προς το Βυζάντιο από τον έβδομο αιώνα και εξής, χρησιμοποιείται αποκλειστικά ο όρος «Empire Grec d'orient», αντικαθιστώντας τη συνήθη ορολογία του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους 44. Ο ίδιος όρος συναντάται και στον Toynbee, αν και σπανιότατα, με τη διατύπωση «Ορθόδοξη Χριστιανική Ελληνική Αυτοκρατορία», διατύπωση που παραπέμπει σε ό,τι ο Toynbee θεωρεί χαρακτηριστικά στοιχεία του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους, αλλά που ταυτόχρονα εκφράζει μία expressis verbis παραδοχή της σύνδεσης του μεσαιωνικού ελληνισμού με την Ορθόδοξη Χριστιανοσύνη και την Ανατολή, στοιχεία που ο ίδιος υπεγράμμιζε 45. Πέρα όμως από οποιαδήποτε ορολογία, η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στη θεώρηση του Toynbee και σε εκείνη του Fossier ευρίσκεται στην αντιμετώπιση του Βυζαντίου στα πλαίσια της συνέχειας των πολιτισμών. Για τον πρώτο, όπως ήδη αναφέραμε, πρόκειται για ένα σημείο φθοράς: απόηχος της παράδοσης του Gibbon, που θεωρούσε το Βυζάντιο ως παρακμή της Ρώμης 46, έστω κι αν δύσκολα θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τον Toynbee συνεχιστή της, αφού αναγνωρίζει τόσο τα συντηρητικά όσο και τα αναγεννησιακά στοιχεία του Βυζαντινού πολιτισμού. Για τον δεύτερο, που εξετάζει παράλληλα τον μεσαιωνικό-δυτικό και τον βυζαντινό κόσμο, το Βυζάντιο των μέσων αιώνων είναι ένα σημείο ακμής που χαρακτηρίζεται από ζωή και δημιουργία, αντίθετα προς τη μακρά στασιμότητα που κυριαρχεί στη Δύση σχεδόν μέχρι το τέλος του 10ου αιώνα και την επερχόμενη τότε αλλαγή των κοινωνικών δομών 47. Επιπλέον, στη θεώρηση του Fossier, παρακολουθώντας το Βυζάντιο σε αντιδιαστολή προς τη Δυτική Ευρώπη ως κράτος εν ακμή που ακολουθεί μια σταθεροποιητική-συντηρητική (με την έννοια της διατήρησης των κεκτημένων) πορεία περίπου ως τα μέσα του 1 Ιου αιώνα οπότε θα αρχίσει να οπισθοχωρεί εδαφικά, εισάγεται μία ακόμη διάσταση: η έννοια του Βυζαντίου ως ευρωπαϊκού κράτους. Πρόκειται για μια διάκριση τόσο φυσική-γεωγραφική όσο και πολιτιστική. Οι διαφορές, σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές δομές ανάμεσα στην ευρωπαϊκή (που, σημειωτέον για τον 44. Encyclopaedia Universalis, τ. VII, s.v. "Grèce". 45. A. TOYNBEE, A Study of History, σ E. GIBBON, The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, London ; ed. by J. B. BURY, I-VII, London R. FOSSIER, Le Moyen Age, ό.π., τ. Π, σ. 6-7.

10 80 ΝΙΚΗ ΚΟΥΤΡΑΚΟΥ Fossier και τον συγγραφέα του αντίστοιχου κεφαλαίου Α. Ducellier, περιλαμβάνει όχι μόνο τα Βαλκανικά του εδάφη αλλά και τη δυτική Μικρά Ασία) και την ασιατική ζώνη του Βυζαντίου, υπογραμμίζονται. Μικτή ιδιοκτησία, δημογραφική υγεία, ισορροπία πόλης-υπαίθρου στην πρώτη, μεγάλη ιδιοκτησία και δημογραφική ερήμωση στη δεύτερη, που καθιστούν τις ανατολικές επαρχίες, την ασιατική ζώνη του Βυζαντίου ολοένα και πιο ευάλωτες στους εξωτερικούς κινδύνους 48. Η θεώρηση αυτή, περισσότερο ευθύγραμμη από εκείνη του Toynbee, επαναφέρει ταυτόχρονα, mutatis mutandis, στα πλαίσια του Βυζαντίου μια διάκριση που οφείλεται στην αρχαία ελληνική σκέψη: την αντιδιαστολή Ευρώπης-Ασίας όπως είχε ήδη διατυπωθεί από τον Ισοκράτη και στη συνέχεια από τους Έφορο και Θεόπομπο ως ενός δίπολου, που θεωρεί την Ευρώπη αντιπρόσωπο ενός ελεύθερου και λογικά ισορροπημένου πνεύματος και την Ασία φορέα ενός πνεύματος τυραννίας και καταπίεσης 49, αν και στη συγκεκριμένη περίπτωση η διάκριση αυτή περιορίζεται στις κοινωνικές και οικονομικές δομές. Θα πρέπει να σημειωθεί όμως ότι ούτε στη θεώρηση του Toynbee ούτε σε αυτή του Fossier τίθενται σε αμφισβήτηση η ρωμαϊκή παράδοση του Βυζαντίου και η μετεξέλιξη του σε ιδιαίτερη κρατική οντότητα, έστω και αν τα κυρίαρχα στοιχεία διαφέρουν. Και οι δύο φαίνονται να αποδέχονται τη θέση του Finley 50 που τοποθετούσε τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε μια «Ρωμαϊκή» και σε μια «Βυζαντινή» αυτοκρατορία στη βασιλεία του Λέοντος Γ' Ισαύρου, παρά το γεγονός ότι και οι δύο συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για εξελικτική πορεία και όχι για τομή. Και οι δύο τονίζουν την ελληνικότητα, την ορθοδοξία, αλλά και το γεωγραφικό στίγμα της ανατολής ως χαρακτηριστικά στοιχεία του Βυζαντίου. Αν και η θεώρηση του R. Fossier ειδικότερα, επαναφέρει στο προσκήνιο το Βυζάντιο ως μέρος της Ευρώπης, η αντιδιαστολή προς τη Δύση επανέρχεται σε κάθε ευκαιρία και ο διαχωρισμός αυτός αποτελεί χαρακτηριστικό σημείο του έργου του. Πρόκειται για τη συνείδηση μιας διάκρισης που τοποθετεί το Βυζάντιο σε ότι ο Fernand Braudel ονόμαζε «η άλλη Ευρώπη» 51. Μία διάκριση που φαίνεται να θεωρείται ως αυτόματα 48. R. FOSSIER, Le Moyen Age, ό.π., τ. Π, σ Α. MOMIGLIANO, L' Europa comme concetto politico presso Isocrate e gli Isocratei, Rivista di Filologia e a" Istruzione Classica 61 (1933) G. FINLEY, History of Greece BC 146 to AD Oxford F. BRAUDEL, Grammaire des Civilisations, Paris, 1963, 2nde édition et ajouts 1966, réédition 1993, σ. 576.

11 ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ 81 αποδεκτή και ως ήδη παγιωμένη στους μέσους αιώνες, χωρίς να τίθεται το ερώτημα των αρχών της και των εννοιολογικών σχημάτων που την αποτελούν, ούτε της συνείδησης ή μη του περιεχομένου της τόσο από την πλευρά του Βυζαντίου όσο και από την πλευρά της Δύσης στην αντίστοιχη περίοδο 52. Γιατί, αν και η συνειδητοποίηση των δυτικών μερών ως χαρακτηριζομένων από μία απόσταση που εμποδίζει την επικοινωνία, υπάρχει ήδη στους πρώτους αιώνες 53, το ενδιαφέρον της κάθε πλευράς για την άλλη εξακολουθεί να υφίσταται και να εκδηλώνεται συχνά ακόμη και σε επίπεδο ευρύτερου κοινού, με την κυκλοφορία φημών και ειδήσεων 54. Η διαφοροποίηση και η αποξένωση προωθούνται σταδιακά, κάτω από ένα πρίσμα αυξανόμενης αμοιβαίας δυσπιστίας. Ωστόσο, και στους δύο συγγραφείς που εξετάζουμε και που δεν αποτελούν μεμονωμένες περιπτώσεις εν προκειμένω, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ Βυζαντίου και Δύσης, έστω και αν ανήκουν και τα δύο στην ευρωπαϊκή παράδοση όπως στην ανάλυση του Fossier, φαίνεται να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της θεώρησης τους. Ταυτόχρονα η υπογράμμιση των διαφοροποιητικών χαρακτηριστικών στοιχείων του Βυζαντίου, όπως ο ανατολικός χαρακτήρας και η Ορθοδοξία, γίνεται ad infinitum και η εντύπωση που αποκομίζεται, παρά το διθυραμβικό τόνο του Toynbee για τον ρόλο της ελληνικής σκέψης, είναι ότι στο ίδιο στοχεύουν και οι αναφορές στην ελληνικότητα του Βυζαντίου. Ωστόσο, σε τελευταία ανάλυση, οι θεωρήσεις αυτές δεν είναι αρνητικές. Ίσως γιατί, υπογραμμίζοντας τα διαφορετικά στοιχεία ενός πολιτισμού, προκαλούν μία έμμεση σύγκριση που επιτρέπει την τοποθέτηση του μεσαιωνικού ελληνισμού στά πλαίσια μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής ή παγκόσμιας θεώρησης. Η κρίση ανήκει στον αναγνώστη. 52. Για μία πρώτη απάντηση σε ό,τι αφορά τη συνειδητοποίηση των διαφορών και ομοιοτήτων από την πλευρά του Βυζαντίου, όπως δίδεται ήδη από την ανάλυση των χρησιμοποιούμενων όρων «δύση», «εσπερία», κ. α. στην αντίστοιχη περίοδο, βλ. την υπό έκδοση μελέτη μου «Η δύση, τα εσπερία: εννοιολογικά σχήματα στη μεσοβυζαντινή σκέψη». 53. C. DE BOOR, Excerpta Historica iussu imp. Constantini Porphyrogeniti confecta, t. IV, Excerpta de Sentetiis, éd. PH. BOISSEVAIN, Berlin 1906, excerpta ex Eunapio, σ. 94: «ότι κατά τους χρόνους Εύτροπίου τοϋ ευνούχου των μεν περί την έσπέραν ουδέν ακριβώς γράφειν (ήν) είς έξήγησιν. Το τε γαρ διάστημα τοϋ πλου και μήκος μακράς έποίει τάς αγγελίας και διεφθαρμένας ύπο χρόνου...». 54. Βλ. για παράδειγμα τις φήμες που κυκλοφορούν στη Δύση σχετικά με το ρόλο της Προκοπίας στη διαμάχη μεταξύ Μιχαήλ Α' και Λέοντος E', Monumenta Germaniae Historica V, 8, σ. 99 επ.

12 82 ΝΙΚΗ ΚΟΥΤΡΑΚΟΥ RÉSUMÉ HELLÉNISME MÉDIÉVAL ET MONDE MÉDIÉVAL. QUELQUES COM MENTAIRES AUX ANALYSES DE ARNOLD TOYNBEE ET DE ROBERT FOSSIER A contre-courant de la tendance générale affichée par les historiens médiévistes qui limitent leur vision à Γ histoire de Γ Occident médiéval qu' ils considèrent comme Γ histoire de Γ Europe médiévale, A. Toynbee et R. Fossier présentent dans leurs oeuvres une vue d' ensemble de Γ histoire byzantine. Ils soulignent les caractéristiques majeures de Byzance. Toynbee, dans A Study of History, met en avant le caractère orthodoxe et oriental de Γ Empire, sans oublier Γ influence de Γ hellénisme. Pour Fossier, dans Le Moyen Age, Byzance est avant tout un etat grec et orthodoxe, dont le caractère "oriental" se trouve plutôt aux provinces asiatiques, tandis que pour les provinces occidentales (balkaniques et de Γ Asia Mineure), c' est le caractère "européen" qui prévaut. Les deux auteurs soulignent le caractère hellénique de Byzance, donnant ainsi à Γ hellénisme médiéval sa place dans la trame de Γ histoire, même si leurs vues sont contraires en la matière: pour Toynbee Byzance est placée sous le signe du déclin, tandis que pour Fossier c' est une période de gloire et de prospétité. Toutefois, ils opèrent une comparaison, soit explicite soit par inference, avec Γ Occident médiéval, en considérant le monde Byzantin comme distinct du monde occidental. Cette optique, même si elle perpetue une distinction traditionelle sans s'interroger sur ses origines et son bien-fondé, met toutefois en valeur les caractéristiques propres à Byzance et permet en fin de compte au lecteur de placer Byzance dans la continuité historique. NIKE KOUTRAKOU

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας

Βασιλική Σαμπάνη 2013. Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας Βασιλική Σαμπάνη 2013 Μαντάμ Μποβαρύ: Αναπαραστάσεις φύλου και σεξουαλικότητας 200 Διαγλωσσικές Θεωρήσεις μεταφρασεολογικός η-τόμος Interlingual Perspectives translation e-volume ΜΑΝΤΑΜ ΜΠΟΒΑΡΥ: ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 1 Βυζαντινή Ιστορία: Ορολογία Περιοδολογήσεις - Iδεολογικοποίηση. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 1 Βυζαντινή Ιστορία: Ορολογία Περιοδολογήσεις - Iδεολογικοποίηση. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 1 Βυζαντινή Ιστορία: Ορολογία Περιοδολογήσεις - Iδεολογικοποίηση Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Με την εισαγωγική διάλεξη επιδιώκεται η εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Session novembre 2009

Session novembre 2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ MINISTÈRE GREC DE L ÉDUCATION NATIONALE ET DES CULTES CERTIFICATION EN LANGUE FRANÇAISE NIVEAU ÉPREUVE B1 sur l échelle proposée

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 9 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 19 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Αντικείμενο και πλαίσιο της εργασίας... 27 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΩΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 1: Εισαγωγή στις έννοιες και τα εγχειρίδια της βυζαντινής φιλολογίας. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Mια πρώτη επαφή με τη Βυζαντινή Φιλολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι.

Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι. ΕΘΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Θεσµοί και Ιδεολογία στη νεοελληνική κοινωνία 15 ος - 19 ος αι. ΠΡΩΤΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΝΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΘΗΝΑ 2004 Πρόλογος Το φθινόπωρο του 2000

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010

Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010 Mission d entreprises Françaises sur le salon ENERGY PHOTOVOLTAIC 2010 Une mission d entreprises françaises en Grèce a été organisée par la ME Ubifrance, à l occasion du salon International ENERGY PHOTOVOLTAIC

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Βασίλης Γιωργαλλάς Καθηγητής Φυσικής Αγωγής βασικό φαινόμενο που διακρίνει κάθε ζωντανό οργανισμό, είναι η κίνηση Ο βιολογικός αγώνας του ανθρώπου και μέσα από τη

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης

Τεχνικές του δράματος και Διδακτική των ζωντανών γλωσσών. Η συμβολή τους στη διαμόρφωση διαπολιτισμικής συνείδησης Αντώνης Χασάπης 839 Αντώνης Χασάπης Εκπαιδευτικός, Μεταπτυχιακός ΠΔΜ, Ελλάδα Résumé Dans le domaine de la didactique des langues vivantes l intérêt de la recherche scientifique se tourne vers le développement

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Διεύθυνση αλληλογραφίας: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας/Φιλοσοφική Σχολή/ Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων/ Τ.Κ. 45110. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Αγγελική Παναγοπούλου Πατρώνυμο: Γεώργιος Τόπος γέννησης: Αθήνα Οικογενειακή κατάσταση: Άγαμη Θέση: Λέκτορας Γνωστικό Αντικείμενο: Βυζαντινή Ιστορία Διεύθυνση αλληλογραφίας:

Διαβάστε περισσότερα

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά

Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Δύο μαρμάρινες διακοσμητικές πλάκες στον Μυστρά Αγγελική ΜΕΞΙΑ Τόμος ΚΖ (2006) Σελ. 115-124 ΑΘΗΝΑ 2006 Αγγελική Μέξια ΔΥΟ ΜΑΡΜΆΡΙΝΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΈΣ ΠΑΑΚΕΣ ΣΤΟΝ ΜΥΣΤΡΑ* ^τη συλλογή γλυπτών του Μουσείου Μυστρά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ / ΙΣΤΟΡΙΚΟ 7 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η φιλοσοφία. Έννοια και περιεχόμενο 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Η εξέλιξη της φιλοσοφίας και η οντολογία Ι. Εισαγωγή... 25 ΙΙ. Η προσωκρατική φιλοσοφία...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός

ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ. Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός ΑΝΝΑ ΤΑΜΠΑΚΗ Ιστορία και θεωρία της µετάφρασης 18 ος αιώνας Ο Διαφωτισµός Αθήνα 1995 Η εργασία αυτή εκπονήθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος του Κέντρου (τώρα Ινστιτούτου) Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Η ορολογική νοοτροπία. La mentalité technologique. Μαρία Καρδούλη ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Maria Kardouli RESUMÉ

Η ορολογική νοοτροπία. La mentalité technologique. Μαρία Καρδούλη ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Maria Kardouli RESUMÉ Η ορολογική νοοτροπία Μαρία Καρδούλη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Από τον Homo Erectus φτάνουμε οσονούπω στον Homo Semanticus, εφόσον το πείραμα του Web semantique (σημασιολογικού Ιστού) στεφθεί με επιτυχία. Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ 8 Raimon Novell ΤΟ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ Η ΜΑΡΙΑΝΉ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΡΙΖΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ 1.- ΑΠΟΣΤΟΛΗ, ΧΑΡΙΣΜΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΜΑΡΙΑΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΦΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών

Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο Εξάμηνο: Α Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Δημητρόπουλος Ανδρέας Θέμα εργασίας: Η διάκριση των εξουσιών Ονοματεπώνυμο: Τζανετάκου Βασιλική Αριθμός μητρώου: 1340200400439 Εξάμηνο: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ

Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Σ ΤΑ ΕΡΓΑ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΑ ΜΕΣΑΙΩΝ ΚΑΙ ΜΙΚΡΩΝ Η ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΣ ΡΟΥΛΗΣ ΜΠΟΥΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΧΑΜΕΝΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ NAIF ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ. Ι ΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΑΝ ΘΕΜΑ ΣΚΗΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ ΜΑΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία. Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Εισαγωγή στη Βυζαντινή Λογοτεχνία Επιλογή Βιβλιογραφίας Μαρίνα Λουκάκη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλολογίας Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας Ο κόσμος του Βυζαντίου G. Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ 1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως. Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ Ενότητα 5: Structuro-Globale Audio-Visuelle (SGAV) ΚΙΓΙΤΣΙΟΓΛΟΥ-ΒΛΑΧΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών

Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών, Αντ. Οικονόμου 8, ΤΚ 26504 Άγ. Βασίλειος Ρίου Αχαΐας Παντελής Γεωργογιάννης τ. Καθηγητής Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Στρατής Πασχάλης, µεταφραστής του Ρακίνα

Ο Στρατής Πασχάλης, µεταφραστής του Ρακίνα Άννα Ταµπάκη Καθηγήτρια στο Τµήµα Θεατρικών Σπουδών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Ο Στρατής Πασχάλης, µεταφραστής του Ρακίνα Ι. Η γνωριµία µου µε τον Ρακίνα σε τρεις χρονικότητες Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης

Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης Φλώρα Στάμου, Τριαντάφυλλος Τρανός, Σωφρόνης Χατζησαββίδης. H «ανάγνωση» και η «παραγωγή» πολυτροπικότητας σε μαθησιακό περιβάλλον: πρώτες διαπιστώσεις απο μια διδακτική εφαρμογή. Μελέτες για την ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ονοματεπώνυμο: Νικόλαος Βαφέας Ημερομηνία και τόπος γεννήσεως: 29 Ιουλίου 1970, Αθήνα Τηλέφωνο γραφείου: 28310-77206 E-mail: vafeas@fks.uoc.gr Ξένες γλώσσες: Αγγλικά

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1) Τα Annales. Μια «μικρή διανοητική επανάσταση» στο πεδίο της Ιστοριογραφίας Ρίκα Μπενβενίστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001

Βυζαντινά Σύμμεικτα. Τομ. 14, 2001 Βυζαντινά Σύμμεικτα Τομ. 14, 2001 Αναζητώντας την εικόνα του Ελκομένου της Μονεμβασίας. Το χαμένο παλλάδιο της πόλης και η επίδρασή του στα υστεροβυζαντινά μνημεία του νότιου ελλαδικού χώρου ΦΩΣΚΟΛΟΥ Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα

Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα Δημήτρης Σπυρόπουλος Το χρονικό κατάρρευσης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας 1025-1461 μ.χ. Λευκή σελίδα http://www.lefkiselida.gr Αυτό το κείμενο που δημοσιεύεται από τις εκδόσεις «Λευκή σελίδα», προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA

ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΟΣ ΟΙΝΟΣ - ΜΟΝΟΒΑΣ(ΐ)Α - MALVASIA NATIONAL HELLENIC RESEARCH FOUNDATION INSTITUTE FOR BYZANTINE RESEARCH INTERNATIONAL SYMPOSIUM 17 MONEMVASIAN WINE - MONOVAS(l)A - MALVASIA Edited by Ilias Anagnostakis

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΙΦΝΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΙΦΝΑΪΚΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΣΙΦΝΟΣ 27-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΡΝΙΚΟΥ - ΕΥΓΕΝΙΔΗ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΙΦΝΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΙΦΝΑΪΚΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΣΙΦΝΟΣ 27-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΡΝΙΚΟΥ - ΕΥΓΕΝΙΔΗ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΙΦΝΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΑ Β ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΙΦΝΑΪΚΟΥ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ ΣΙΦΝΟΣ 27-30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΕΡΝΙΚΟΥ - ΕΥΓΕΝΙΔΗ ΤΟΜΟΣ Β ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΝΕΟΤΕΡΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΑΘΗΝΑ 2005

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA12] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Β Αρχαιολογία των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων (480 π.χ. - 1ος αι. π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Τι είναι Aρχαιολογία; Η επιστήμη της αρχαιολογίας: Ασχολείται με την περισυλλογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ ΤΑΞΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Τµήµα Α1 και Α2) Méthode : Action.fr-gr1, σελ. 8-105 (Ενότητες 0, 1, 2, 3 µε το λεξιλόγιο και τη γραµµατική που περιλαµβάνουν) Οι διάλογοι και οι ερωτήσεις κατανόησης (pages 26-27, 46-47,

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ. Ήπειρος (Ελλάδα)

ΤΕΧΝΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ. Ήπειρος (Ελλάδα) Ονοματεπώνυμο ΚΑΛΑΜΠΟΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1969 Μιχαλίτσι (Ήπειρος) Έτη δραστηριότητας ως τεχνίτης Δουλεύει από 15 ετών Ήπειρος (Ελλάδα) Οργανώνει το συνεργείο κατά περίπτωση Έμαθε την τέχνη από τον πατέρα και

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο

Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Ενότητα 1 : Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο 1 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Οι Έλληνες και η ελληνική γλώσσα 3-4 Η καταγωγή του ελληνικού αλφαβήτου 5-7 Οι διάλεκτοι της Αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙE ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΗΜΟΣΙΟΥ-Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO

ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN TMHMA IΣTOPIAΣ KAI APXAIOΛOΓIAΣ ΔIΔAΣKΩN: Eπ. Καθ. HΛΙΑΣ ΓIANNAKHΣ ΠPOΣΦEPOMENA MAΘHMATA ΓIA TO AKAΔHMAIKO ETOΣ 2015-2016 XEIMEPINO EΞAMHNO 1. Εισαγωγή στις Ελληνοαραβικές Σπουδές

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 9: ΕΓΩΚΕΝΤΡΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΤΗΤΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Monsieur Pierre Fabre Président Fondateur

Monsieur Pierre Fabre Président Fondateur Les Laboratoires Pierre Fabre, second groupe pharmaceutique indépendant francais, ont réalisé un chiffre d affaires de près de 2 milliards d euros en 2012, don t 54% à l international. Leurs activités

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 108 Ιστορίας και Εθνολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Το Τμήμα ιδρύθηκε το 1990 και άρχισε να λειτουργεί το ακαδημαϊκό έτος 1991-1992. Δέχεται κατ' έτος 200 περίπου φοιτητές. Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι:

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327

BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 20 (2010) 323-327 An t h o n y Ka l d e l l i s St e p h a n o s Efthymiadis, The Prosopography of Byzantine Lesbos, 284 1355 A.D. A Contribution to the Social History of the Byzantine Province, Verlag der Österreichischen

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Η έ ρ ε υ ν α γ ι α τ ο ν ν ε ό τ ε ρ ο κα ι σ ύ γ χ ρ ο ν ο α ρ α β ι κό κό σ μ ο σ τ η ν Ε λ λ ά δ α

Η έ ρ ε υ ν α γ ι α τ ο ν ν ε ό τ ε ρ ο κα ι σ ύ γ χ ρ ο ν ο α ρ α β ι κό κό σ μ ο σ τ η ν Ε λ λ ά δ α é c o l e f r a n ç a i s e d a t h è n e s - Ελληνική Επιστημονική Εταιρεία Σπουδών Μέσης Ανατολής L a r e c h e r c h e s u r l e m o n d e a r a b e m o d e r n e e t c o n t e m p o r a i n e n G r

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΥΣΤΕΡΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ 1. Πτωχοπρόδρομος - Το κείμενο έχει πολλές διαφορετικές γραφές στα χειρόγραφα που διασώζεται, λόγω του σχετικά δημώδους αλλά και σκωπτικού του χαρακτήρα. Δυσχεραίνει

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία

Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Κλασικές Σπουδές και Σύγχρονη Κοινωνία Γιατί εξακολουθεί να είναι σηµαντικό να σπουδάζουµε αρχαία Ελληνικά και Λατινικά, γλώσσες που σπάνια πια χρησιµοποιούνται στη σύγχρονη κοινωνία; Γιατί να ξοδεύουµε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ιούνιος 2013 Αννα Β. Μανδυλαρά Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Ημερομηνία γεννήσεως: 24.06.1962 Ελληνική υπηκοότητα. Ενα παιδί. Διεύθυνση εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

EUROPEAN CONFERENCE OF PRESIDENTS OF PARLIAMENT LIMASSOL, CYPRUS, 10-12 JUNE 2010

EUROPEAN CONFERENCE OF PRESIDENTS OF PARLIAMENT LIMASSOL, CYPRUS, 10-12 JUNE 2010 EUROPEAN CONFERENCE OF PRESIDENTS OF PARLIAMENT LIMASSOL, CYPRUS, 10-12 JUNE 2010 Closing address by the President of the House of Representatives, Mr. Marios Garoyian Mr. President of the Parliamentary

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΙ-ΠΕΡΙΟΔΟΙ-ΕΠΟΧΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΙ-ΠΕΡΙΟΔΟΙ-ΕΠΟΧΕΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΙ-ΠΕΡΙΟΔΟΙ-ΕΠΟΧΕΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Ορισμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα