Περίληψη Στην παρούσα εργασία αναλύονται τα κυριότερα οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής, δηλαδή οι φόροι, οι επιδοτήσεις και οι εµπορεύσιµες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περίληψη Στην παρούσα εργασία αναλύονται τα κυριότερα οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής, δηλαδή οι φόροι, οι επιδοτήσεις και οι εµπορεύσιµες"

Transcript

1 Περίληψη Στην παρούσα εργασία αναλύονται τα κυριότερα οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής, δηλαδή οι φόροι, οι επιδοτήσεις και οι εµπορεύσιµες άδειες ρύπανσης - όχλησης. Στην αρχή παρουσιάζονται µε βάση την βιβλιογραφία τα κυριότερα σηµεία των οικονοµικών εργαλείων και έπειτα εξετάζουµε την εφαρµογή τους σε εθνικό και σε επίπεδο πρωτοβάθµιας τοπικής αυτοδιοίκησης. Κατόπιν βλέποντας τις υπάρχουσες αδυναµίες προτείνουµε βελτιώσεις τόσο ως προς τα οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής όσο και στις διοικητικές ή άλλες αλλαγές που απαιτούνται για την καλύτερη εφαρµογή τους. Η παρουσίαση των εφαρµοζοµένων στη χώρα µας σε εθνικό και τοπικό επίπεδο οικονοµικών εργαλείων γίνεται σε συγκεκριµένα περιβαλλοντικά προβλήµατα, τα εξής: διαχείριση στερεών µη επικίνδυνων αποβλήτων, διαχείριση και προστασία υδάτων, εξοικονόµηση ενέργειας και ατµοσφαιρική ρύπανση. Αυτά άλλωστε είναι και τα πιο σηµαντικά προβλήµατα της χώρας µας µε σπουδαιότερο βέβαια την διαχείριση απορριµµάτων και την διαχείριση και προστασία υδάτων. Στην εργασία µας τονίζεται ιδιαίτερα η σηµασία της τοπικής δράσης για την αντιµετώπιση των περιβαλλοντικών προβληµάτων. Επιπλέον αναλύουµε ως µελέτη περίπτωσης την Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης και Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ ΑΕ) επειδή αποτελεί εφαρµογή οικονοµικών εργαλείων περιβαλλοντικής πολιτικής σε συνδυασµό µε διοικητικά εργαλεία και ακόµη η συγκεκριµένη µελέτη περίπτωσης έχει µεγάλη σχέση µε την πρωτοβάθµια τοπική αυτοδιοίκηση αφού πολλοί δήµοι συνεργάζονται µε την ΕΕΑΑ. Κλείνουµε την µελέτη µας µε συµπεράσµατα που προέρχονται κυρίως µέσα από την κριτική των εφαρµοζόµενων οικονοµικών εργαλείων περιβαλλοντικής πολιτικής. 1

2 Abstract In this survey, the main economic instruments of environmental policy are analysed, namely, taxes, subsidies and tradeable permits. First, the presentation is based on bibliography and it covers the basic principles of the economic instruments and second their implementation, both on national and local level, is investigated. Judging of the existent weaknesses it is proposed improvements both for the economic instruments and for the administrative changes required for better implementation. The analysis of economic instruments implemented in our country both οn national and οn local level presented in four distinct environmental areas: non hazardous solid waste management, water pollution, energy saving and air pollution. These are the most important environmental issues in our country and of course, solid waste and water pollution issues are the most crucial. Also our message is that the local action is of great importance concerning the abatement of environmental problems. In this context, we analyse as case study the Hellenic Reusing Recycling Company (HERRCO) as an implementation of economic instruments of environmental policy in combination with administrative measures. This case study has a strong relation with local government as many municipalities cooperate with HERRCO. Finally there is a summary of conclusions coming mainly from the analysis of applied economic instruments. 2

3 Πίνακας Περιεχοµένων 1 Εισαγωγή Σκοπός Στόχος Μέσα Μεθοδολογία Υποθέσεις εργασίας ιάρθρωση κεφαλαίων Γενική θεώρηση του περιβαλλοντικού προβλήµατος Οι αιτίες του περιβαλλοντικού προβλήµατος Περιβαλλοντική πολιτική Οικονοµικά συστήµατα και περιβαλλοντική προστασία Η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης Κατηγορίες περιβαλλοντικής ευηµερίας Κριτική της οικονοµικής αποτίµησης των περιβαλλοντικών στοιχείων Οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής Εισαγωγή Φόροι Επιδοτήσεις κίνητρα Εµπορεύσιµες άδειες όχλησης ρύπανσης Οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής στην Ελλάδα Η Ελληνική εµπειρία: γενικά Η Ελληνική εµπειρία: επιλεγµένες περιπτώσεις Σύγκριση µε άλλες χώρες Κριτική Προτάσεις διοικητικές αλλαγές Οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής και τοπική αυτοδιοίκηση Η σηµασία της τοπικής δράσης Υπάρχουσα κατάσταση Προτάσεις διοικητικές αλλαγές Μελέτη περίπτωσης Εισαγωγή Περιγραφή της εταιρείας νοµικό πλαίσιο Υπάρχουσα κατάσταση Β τρόπος συνεργασίας Οικονοµικά στοιχεία δείκτες Περιβαλλοντική αξιολόγηση Κοινωνική αποδοχή Προβλήµατα προτάσεις βελτίωσης Συµπεράσµατα Βιβλιογραφία

4 Πίνακας Πινάκων Πίνακας 1:Κλιµακούµενη χρέωση νερού...30 Πίνακας 2:Ενίσχυση βάσει κλίµακας απόδοσης ανά κάτοικο και έτος...32 Πίνακας 3:Κατανοµή προϋπολογισµού µε βάση τον πληθυσµό...33 Πίνακας 4:Κατανοµή προϋπολογισµού ανά άξονα...33 Πίνακας 5:Σύγκριση χρήσης επιδοτήσεων στις Ελλάδα, Ισπανία, Αυστρία...37 Πίνακας 6:Ποιοτική αξιολόγηση οικονοµικών εργαλείων...43 Πίνακας 7:Ποσοστό οικισµών µε ΜΙΠ>15000 µε δίκτυα αποχέτευσης σε συµµόρφωση µε την οδηγία 91/271/ΕΚ και ποσοστό εξυπηρετούµενου πληθυσµού...52 Πίνακας 8:Ποσοστό πληθυσµού των οικισµών µε ΜΙΠ>10000 όπου οι ΕΕΛ απορρίπτουν σε ευαίσθητο αποδέκτη...53 Πίνακας 9:Ποσοστό πληθυσµού των οικισµών µε ΜΙΠ>15000 όπου οι ΕΕΛ απορρίπτουν σε κανονικό αποδέκτη...53 Πίνακας 10:Σύγκριση κοινών και χαµηλής κατανάλωσης λαµπτήρων για λειτουργία 1 ώρας...54 Πίνακας 11:Τα έτη µε µια µατιά...68 Πίνακας 12:Ποσοστό ανακύκλωσης σύµφωνα µε ΕΕΑΑ και µε ΥΠΕΧΩ Ε

5 Πίνακας Εικονογράφησης Σχήµα 1:Ο κύκλος πολιτικής...12 Σχήµα 2:Οργανωτικό σχήµα εφαρµογής του Ν2939/ ιάγραµµα 1:Μέσες ετήσιες τιµές µολύβδου στα ΑΣ 10 σωµατίδια...28 ιάγραµµα 2:Εξυπηρετούµενοι κάτοικοι ανά έτος...68 ιάγραµµα 3:Σύνολο πόρων, επενδύσεις, λειτουργικό κόστος, όλα σε εκατ. / έτος...70 ιάγραµµα 4:Ποσότητες αξιοποιηθέντων αποβλήτων συσκευασίας και χαρτιού...71 ιάγραµµα 5:Ποσοστό ανακύκλωσης απορριµµάτων συσκευασίας µε βάση την συνολική ποσότητα απορριµµάτων συσκευασίας σύµφωνα µε ΥΠΕΧΩ Ε και ΕΕΑΑ...72 ιάγραµµα 6:Εξέλιξη του ποσοστού ανακύκλωσης...73 ιάγραµµα 7:Εξοικονόµηση όγκου ΧΥΤΑ...73 ιάγραµµα 8:Εξοικονόµηση ενέργειας από την ανακύκλωση...74 ιάγραµµα 9:Μείωση CO2 από την ανακύκλωση...74 ιάγραµµα 10:Αριθµός άµεσων θέσεων εργασίας, σωρευτικά ανά έτος

6 Πίνακας συντµήσεων και συντοµογραφιών Ο.Ο.Σ.Α Οργανισµός Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης Ε.Ε Ευρωπαϊκή Ένωση Υ.ΠΕ.ΧΩ. Ε Υπουργείο Περιβάλλοντος Χωροταξίας και ηµοσίων Έργων.Π.Σ ιεύθυνση Περιβαλλοντικού Σχεδιασµού Γ.Ε..Σ.Α.Π Γραφείο εναλλακτικής ιαχείρισης, Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων Τ..Σ.Α Τµήµα ιαχείρισης Στερεών Αποβλήτων Υ.Π.ΑΝ Υπουργείο Ανάπτυξης Ο.Τ.Α Οργανισµός τοπικής αυτοδιοίκησης Τ.Α Τοπική Αυτοδιοίκηση Κ.Ε..Κ.Ε Κεντρική Ένωση ήµων και Κοινοτήτων Ελλάδας Ι.Τ.Α Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης Κ.Α.Π.Ε Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας Α.Π.Ε Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας Κ.Π.Σ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης Ε.Σ.Π.Α Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς Σ.Α.Τ.Α Συλλογική Απόφαση Τοπικής Αυτοδιοίκησης Κ.Α.Π Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι.Ε.Η ηµόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισµού Ε.Υ.Α.Π Εταιρεία Ύδρευσης και Αποχέτευσης Πρωτεύουσας.Ε.Υ.Α ηµοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης ΒΙ.ΠΕ Βιοµηχανική Περιοχή Χ.Α..Α Χώρος Ανεξέλεγκτης ιάθεσης Απορριµµάτων Χ.Υ.Τ.Α Χώρος Υγειονοµικής Ταφής Απορριµµάτων Χ.Υ.Τ.Υ Χώρος Υγειονοµικής Ταφής Υπολειµµάτων Κ..Α.Υ Κέντρο ιαλογής και Ανάκτησης Υλικών Ε.Ε.Α.Α Ελληνική Εταιρεία Αξιοποίησης και Ανακύκλωσης Σ.Σ.Ε. Σύστηµα Συλλογικής Εναλλακτικής ιαχείρισης Ε.Ε.Λ Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυµάτων Μ.Ι.Π Μονάδες Ισοδύναµου Πληθυσµού Ο.Λ.Π Οργανισµός Λιµένος Πειραιώς κ.β Κατά βάρος Φ.Π.Α Φόρος προστιθέµενης αξίας Ι.Χ Ιδιωτικής Χρήσης G.I.S Geographic Information Systems L.C.A Life Cycle Assessment B.O.D Biochemical Oxygen Demand C.O.D Chemical Oxygen Demand P.C.B s Poly-Chlorinated Biphenyls C.F.C s Chloro-Fthoro-Carbons 6

7 1 Εισαγωγή 1.1 Σκοπός Στην παρούσα εργασία εξετάζονται τα οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής τόσο από την µεριά της θεωρίας, όπως αυτή προέρχεται από την περιγραφή αυτών στη βιβλιογραφία των οικονοµικών περιβάλλοντος και σε διάφορες µελέτες, όσο και από την πλευρά της πρακτικής εφαρµογής, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Συµπερασµατικά λοιπόν ο σκοπός µας είναι πρώτα η θεωρητική εξέταση αυτών των εργαλείων, η αξιολόγηση των υπαρχόντων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο και οι προτάσεις για βελτίωση. Επιπλέον µέσα από τα παραδείγµατα εφαρµογής των εργαλείων αυτών αναδεικνύονται και οι διοικητικές αδυναµίες του συστήµατος οι οποίες λαβάνονται υπόψην στις προτάσεις για βελτίωση. 1.2 Στόχος Βασική µας επιδίωξη είναι µέσα από την ανάλυσή µας, να προκύπτουν άµεσα υλοποιήσιµες και µε χαµηλό διοικητικό οικονοµικό κόστος εφαρµογής προτάσεις βελτίωσης, τόσο σε εθνικό όσο και πολύ περισσότερο σε τοπικό επίπεδο καθώς στην εργασία τονίζεται ιδιαίτερα η συµβολή και σηµασία της τοπικής δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος. Ακόµη εξετάζονται και ποιες διοικητικές ή άλλες αλλαγές απαιτούνται ώστε να υπάρχει καλύτερο αποτέλεσµα για την προστασία του περιβάλλοντος από την εφαρµογή οικονοµικών µέσων περιβαλλοντικής πολιτικής. Συνολικά θα θέλαµε να συµβάλλουµε ώστε η συζήτηση για την εφαρµογή των όποιων µέσων οικονοµικών ή διοικητικών περιβαλλοντικής πολιτικής να µην αναλίσκεται σε γενικόλογα κείµενα αρχών, τα οποία βέβαια έχουν την σηµασία τους, αλλά να περάσουµε σε ένα στάδιο αναζήτησης συγκεκριµένων λύσεων µε βάση την φιλοσοφία «σκεπτόµαστε παγκόσµια αλλά δρούµε τοπικά» λαµβάνοντας υπόψη και τις ιδιαιτερότητες της κάθε τοπικής κοινωνίας. 1.3 Μέσα Έγινε εκτεταµένη αναζήτηση σε βιβλιογραφία των βιβλιοθηκών των πανεπιστηµίων της Αθήνας και χρήση ηλεκτρονικής αναζήτησης και επίσκεψης στις ιστοσελίδες αρµοδίων υπηρεσιών της χώρας µας και διεθνών οργανισµών όπως ο ΟΟΣΑ. Ακόµη συζητήσαµε µε υπαλλήλους του ΥΠΕΧΩ Ε και µε υπάλληλο της ΕΕΑΑ για την µελέτη περίπτωσης. Στο κείµενο χρησιµοποιούνται όπου κρίνουµε σκόπιµο πίνακες, διαγράµµατα είτε δικά µας είτε από επεξεργασία πινάκων από πηγές για να έχει ο αναγνώστης µια πιο εποπτική εικόνα, 7

8 γίνονται αναφορές σε δηµοσιεύµατα εφηµερίδων είτε σε διάφορες µελέτες και χρησιµοποιούµε και µια µελέτη περίπτωσης. 1.4 Μεθοδολογία Η προσπάθειά µας για την ολοκλήρωση της εργασίας ξεκίνησε πρώτα από την αναζήτηση βιβλιογραφίας. Μελετήσαµε τα βασικά εγχειρίδια οικονοµικών του περιβάλλοντος σχετικά µε τα πιο συνηθισµένα οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής. Ταυτόχρονα επισκεφθήκαµε τις ιστοσελίδες διαφόρων διεθνών οργανισµών κυρίως του ΟΟΣΑ και έπειτα σε ένα δεύτερο στάδιο µελετήσαµε διάφορες εκθέσεις είτε του ΟΟΣΑ είτε άλλων οργανισµών καθώς και εργασίες συναδέλφων µας µε παρόµοιο αντικείµενο. Επίσης επισκεφθήκαµε ιστοσελίδες διαφόρων υπουργείων όπως του ΥΠΕΧΩ Ε και του ΥΠΑΝ. Όσον αφορά την µελέτη περίπτωσης συζητήσαµε µε υπάλληλο της συγκεκριµένης εταιρείας και επισκεφθήκαµε την ιστοσελίδα της. Προσπαθήσαµε να συλλέξουµε και άλλα στοιχεία όπως για παράδειγµα από την ΚΕ ΚΕ, αλλά η ανταπόκριση δεν ήταν η αναµενόµενη. Γενικά το θέµα της επάρκειας στοιχείων για το περιβάλλον όπως αναλύεται και στην εργασία µας είναι ένα σηµαντικό πρόβληµα για τη χώρα µας. 1.5 Υποθέσεις εργασίας Βασική υπόθεση εργασίας για την διπλωµατική µας είναι ότι απαιτείται ένα επαρκές επίπεδο γνώσεων σε θέµατα περιβάλλοντος για την κατανόησή της. Αυτό δεν το λέµε για να αποδείξουµε τις γνώσεις µας σε τέτοια θέµατα, ίσια ίσια ακριβώς το αντίθετο, απλά εξαιτίας του ότι η εργασία µας είναι περιορισµένου όγκου δεν θα µπορούσαµε να αναλύσουµε στοιχειώδεις έννοιες. Παρ όλα ο τρόπος γραφής µας δεν είναι ιδιαίτερα τεχνικός. εύτερη βασική υπόθεση είναι ότι εξετάσαµε την εφαρµογή των οικοµικών µέσων περιβαλλοντικής πολιτικής κυρίως σε κρατικό και σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης α βαθµού ενώ δεν αναφερθήκαµε ιδιαίτερα σε διεθνές επίπεδο, παρόλο που υπάρχει µια µικρή σύγκριση µεταξύ Ελλάδας και άλλων χωρών του ΟΟΣΑ και επιπλέον δεν αναφερθήκαµε καθόλου για τιις νοµαρχίες. Αποφύγαµε την εξέταση των νοµαρχιών διότι πρώτον αυτές σήµερα βρίσκονται σε ένα µεταβατικό στάδιο εν αναµονή της διοικητικής µεταρρύθµισης και δεν γνωρίζουµε τις αρµοδιότητες θα έχουν, δεύτερον διότι οι αρµοδιότητές τους σε περιβαλλοντικά θέµατα µοιάζουν πολύ µε αυτές της κεντρικής διοίκησης. 8

9 1.6 ιάρθρωση κεφαλαίων Η εργασία εκτός βέβαια από την εισαγωγή περιλαµβάνει τα κεφάλαια 2, 3, 4, 5, 6 και τέλος τα συµπεράσµατα. Στο κεφάλαιο 2 γίνεται µια γενική ανάλυση του περιβαλλοντικού προβλήµατος, καταγράφονται οι κυριότερες αιτίες (2.1), γίνεται µια αναφορά το πως δηµιουργείται η πολιτική (2.2), περιγράφεται η σχέση των κυριοτέρων οικονοµικών συστηµάτων και περιβαλλοντικής προστασίας (2.3), αναλύεται η ένοια της αειφόρου ανάπτυξης, (2.4), καταγράφονται οι κατηγορίες περιβαλλοντικής ευηµερίας (2.5) και τέλος κάνουµε µια συνολική κριτική για το πόσο εύκολα µπορούν να αποτιµηθούν οικονοµικά οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Το επόµενο κεφάλαιο (3) είναι ουσιαστικά το θεωρητικό υπόβαθρο της εργασίας όπου µετά από µια σύντοµη εισαγωγή (3.1), αναλύονται τα πιο συνηθισµένα οικονοµικά εργαλεία, δηλαδή οι φόροι (3.2), επιδοτήσεις κίνητρα (3.3) και εµπορεύσιµες άδειες όχλησης ρύπανσης (3.4). Στο κεφάλαιο 4 παρουσιάζονται συγκεκριµένα παραδείγµατα χρήσης οικονοµικών εργαλείων περιβαλλοντικής στην Ελλάδα, στην ενότητα 4.1 γενικά στοιχεία, στην 4.2 επιλεγµένα παραδείγµατα σε κάποιους τοµείς περιβαλλοντικών προβληµάτων, στην 4.3 γίνεται µια σύγκριση µε άλλες χώρες, στην 4.4 ασκείται κριτική στην ως τώρα χρήση και στην 4.5 προτείνονται βελτιώσεις και διοικητικές αλλαγές. Στο κεφάλαιο 5 συζητιέται η Τ.Α και κυρίως οι ΟΤΑ α βαθµού. Στην 5.1 τονίζουµε το πόσο σηµαντική είναι η τοπική δράση, στην 5.2 περιγράφουµε την υπάρχουσα κατάσταση και στην 5.3 προτείνονται βελτιώσεις και διοικητικές αλλαγές. Στο κεφάλαιο 6 παρουσιάζουµε µια µελέτη περίπτωσης που έχει σχέση µε την Τ.Α και ιδιαίτερα µε τους δήµους, την ΕΕΑΑ ΑΕ. Πρώτα υπάρχει µια µικρή εισαγωγή (6.1), στην 6.2 περιγράφεται γενικά η εταιρεία και το ισχύον νοµικό πλαίσιο, στην 6.3 είναι η υπάρχουσα κατάσταση σχετικά µε τις εγκαταστάσεις της εταιρείας, στην 6.4 γίνεται µια οικονοµική παρουσίαση, στην 6.5 αξιολογούµε περιβαλλοντικά το µέτρο, στην 6.6 εξετάζουµε την κοινωνική αποδοχή και στην 6.7 παρουσιάζονται τα προβλήµατα µαζί µε προτάσεις βελτίωσης. Τέλος η εργασία µας κλείνει µε την ενότητα 7 που είναι τα συµπεράσµατά µας από την έρευνά µας. 9

10 2 Γενική θεώρηση του περιβαλλοντικού προβλήµατος 2.1 Οι αιτίες του περιβαλλοντικού προβλήµατος Ως περιβαλλοντικό πρόβληµα µπορεί πρώτα σε οικονοµικούς όρους να οριστεί η σπανιότητα του φυσικού περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων ενώ σε φυσικούς όρους η σπανιότητα του περιβάλλοντος προκαλείται κατά την διαδικασία της σταδιακής υποβάθµισης, λόγω της εκτεταµένης ρύπανσης, χρήσης και εξάντλησης αυτού. (Μπίθας Κ., 2006 σελ. 30). Οι παράγοντες που συχνά αναφέρονται ως αιτίες των οικολογικών προβληµάτων είναι η αύξηση του πληθυσµού και η αστικοποίησή του, η εκβιοµηχάνιση σε συνάρτηση µε την τεχνολογία και η οικονοµική ανάπτυξη και η αύξηση του κατά κεφαλή εισοδήµατος. (Βλάχου Α.,2001 σελ. 24). Κατά τη γνώµη µας, η αύξηση του πληθυσµού, έχει ως κύρια συνέπεια, µε δεδοµένο το επίπεδο τεχνολογίας, την αύξηση της ζήτησης των φυσικών πόρων και ταυτόχρονη αύξηση της ποσότητας των αποβλήτων και των επιπτώσεων στο περιβάλλον. Συνεπώς το δηµογραφικό είναι από τις πιο σηµαντικές αιτίες του περιβαλλοντικού προβλήµατος. Ένα ακόµη αίτιο, που σε κάποιο βαθµό είναι απόρροια του δηµογραφικού ζητήµατος, είναι η αστικοποίηση, δηλαδή η συγκέντρωση µεγάλων τµηµάτων του πληθυσµού στα αστικά κέντρα που συνήθως δηµιουργούνται σε παράκτιες περιοχές. Αυτό το φαινόµενο οδηγεί σε επιβάρυνση του περιβάλλοντος πολύ πιο πάνω από την όποια φέρουσα ικανότητα, δηλαδή το επίπεδο ανοχής της συγκεκριµένης περιοχής. Επιπλέον, η αστικοποίηση προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον γειτονικών αλλά και πιο αποµακρυσµένων περιοχών. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της Αθήνας όπου πρώτον πολλές βιοµηχανικές µονάδες µεταφέρθηκαν εκτός νοµού Αττικής, επιβαρύνοντας άλλες περιοχές, δεύτερον, η πόλη υδρεύεται από το νερό του ποταµού Μόρνος που βρίσκεται δεκάδες χιλιόµετρα µακριά. Η οικονοµική ανάπτυξη µε την ταυτόχρονη αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήµατος σε συνδυασµό µε την επικρατούσα εδώ και δεκαετίες οικονοµική συµπεριφορά των καταναλωτών οδηγούν σε αύξηση της ζήτησης των προϊόντων που εποµένως µε τη σειρά της προκαλεί αύξηση της παραγωγής άρα αύξηση της κατανάλωσης φυσικών πόρων και τελικά αύξηση των επιπτώσεων στο φυσικό περιβάλλον. Μια άλλη αιτία είναι η ταχεία ανάπτυξη της βιοµηχανίας που ιδίως µέχρι την πρώτη πετρελαϊκή κρίση, δεκαετία 70, στηρίχθηκε σε µία πολύ σπάταλη διαχείριση των φυσικών πόρων και ιδιαίτερα στην περίπτωση της κατανάλωσης ενέργειας. Εκείνες τις εποχές έννοιες όπως η εξοικονόµηση ενέργειας, η αποδοτική χρήση της, η διαχείριση αποβλήτων και άλλες είχαν ενδιαφέρον µόνο για τα διαστηµικά προγράµµατα για να χρησιµοποιήσουµε και µια 10

11 δόση υπερβολής, η οποία όµως δεν απέχει πολύ από την πραγµατικότητα εκείνης της εποχής. Σήµερα σαφώς η κατάσταση έχει βελτιωθεί τουλάχιστον στις αναπτυγµένες χώρες όπου υπάρχει θεσµικό πλαίσιο, ελεγκτικές αρχές και ευαισθητοποιηµένο κοινό. Από την άλλη µεριά όµως, σε αναπτυσσόµενες ή και περισσότερο σε χώρες του τρίτου κόσµου, πολλές εταιρείες, ακόµη και γνωστά ονόµατα πολυεθνικών, εκµεταλλευόµενες την ανυπαρξία νοµοθεσίας, ελεγκτικών αρχών και ενηµερωµένου κοινού, χρησιµοποιούν όσον αφορά το περιβάλλον, πρακτικές προηγουµένων δεκαετιών µε καταστροφικές συνέπειες για τον πλανήτη µας. Το θεσµικό πλαίσιο επίσης θα µπορούσε να θεωρηθεί ως µια ακόµη αιτία του περιβαλλοντικού προβλήµατος καθώς πολλές φορές αντιµετωπίζει τους φυσικούς πόρους ως ένα ελεύθερο αγαθό και συνεπώς σε πολλές περιπτώσεις δεν ενσωµατώνονται πολύ σηµαντικές κατά τη γνώµη µας αρχές όπως η αρχή ο ρυπαίνων πληρώνει. Βέβαια µιλώντας από τη µεριά της σκληρής πραγµατικότητας, η δηµιουργία του θεσµικού πλαισίου πολλές φορές είναι αποτέλεσµα συµβιβασµών µετά από πιέσεις ή όπως θα το λέγαµε πιο κοµψά lobbying, µεγάλων βιοµηχανικών οικονοµικών συµφερόντων, που αυτό έχει ως φυσική συνέπεια το θεσµικό πλαίσιο αρκετές φορές να µην είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατικό εργαλείο για την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγµα της εκτεταµένης χρήσης χηµικών ουσιών για πολλές δεκαετίες όπως τα PCB s, CFC s και άλλες, που πιθανότατα η χρήση τους συνεχίζεται σε πολλές χώρες του τρίτου κόσµου, µέχρι να απαγορευθούν νοµοθετικά έχοντας όµως προκαλέσει µη αντιστρεπτή ζηµιά στο περιβάλλον. 2.2 Περιβαλλοντική πολιτική Ο όρος πολιτική χρησιµοποιείται µε πολλούς τρόπους για να δείξει επίσηµες και ανεπίσηµες αποφάσεις ή προθέσεις σε προσωπικό, τοπικό, εθνικό ή διεθνές επίπεδο. Συνήθως λέγοντας περιβαλλοντική πολιτική εννοούµε τόσο τα επίσηµα νοµοθετικά κείµενα που αφορούν το περιβάλλον που υιοθετούνται και εφαρµόζονται από τοπικές, εθνικές και κοινοτικές αρχές, όπως επίσης και την γενικότερη δηµόσια γνώµη για τα περιβαλλοντικά θέµατα. (Cunningham S., 2001 σελ. 213 ) Οι πολιτικές που επιλέγονται εξαρτιόνται σε µεγάλο βαθµό από το σύστηµα στο οποίο λειτουργούν. Για τους περισσότερους από εµάς, το ιδανικό πολιτικό σύστηµα είναι αυτό που είναι ανοικτό, τίµιο, διάφανο, καταλήγοντας στις καλύτερες δυνατόν αποφάσεις προκειµένου να µεγιστοποιεί το όφελος για όλους. Σίγουρα, δεν είναι αυτός ο τρόπος µε τον οποίο τα συστήµατα δουλεύουν. 11

12 ύο µοντέλα δηµιουργίας πολιτικής (Cunningham S.,2001 σελ. 213) είναι η πολιτική επιβολής και η πολιτική µε βάση την λογική επιλογή. Στο µεν πρώτο, η πολιτική ουσιαστικά είναι η συνεχής διαµάχη µεταξύ συχνά άνισων σε ισχύ, ανταγωνιστικών οµάδων συµφερόντων καθώς αγωνίζονται να περάσουν τις δικές τους θέσεις στη δηµόσια πολιτική, ενώ στο δεύτερο η πολιτική αποφασίζεται στη βάση επιστηµονικής τεκµηρίωσης και λογικής επιλογής. Βέβαια στο δεύτερο µοντέλο υπάρχουν πολλές αντιρρήσεις (Cunningham S.,2001 σελ. 213) καθώς πολλές φορές ιδίως στα περιβαλλοντικά θέµατα δεν είναι εύκολο να γίνει ποσοτική σύγκριση µεταξύ διαφόρων εναλλακτικών. Στο σχήµα 1 φαίνεται ο λεγόµενος κύκλος πολιτικής, δηλαδή ο τρόπος µε τον οποίο προσδιορίζονται τα θέµατα και δρούµε πάνω σε αυτά κατά την άσκηση της πολιτικής. (Cunningham S.,2001 σελ. 214) Κατά την γνώµη µας αυτός ο κύκλος πολιτικής περισσότερο ισχύει στην Αµερική ή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και πολύ λιγότερο στην Ελλάδα όπου το µεγαλύτερο τµήµα της περιβαλλοντικής νοµοθεσίας συνήθως προέρχεται από απλή εναρµόνιση κοινοτικής νοµοθεσίας. Προσδιορισµός προβλήµατος Προσδιορισµός προβλήµατος Προσδιορισµός προβλήµατος Προσδιορισµός προβλήµατος Προσδιορισµός προβλήµατος Προσδιορισµός προβλήµατος Προσδιορισµός προβλήµατος Προσδιορισµός προβλήµατος Σχήµα 1: Ο κύκλος πολιτικής Πηγή: Cunningham S., 2001 σελ

13 2.3 Οικονοµικά συστήµατα και περιβαλλοντική προστασία Τα δύο κυρίαρχα συστήµατα τα τελευταία 100 περίπου χρόνια ήταν το σύστηµα ελεύθερης αγοράς µε διάφορες παραλλαγές ανάλογα µε τον βαθµό κρατικής παρέµβασης και το σοσιαλιστικό σύστηµα όπου τα πάντα ήσαν υπό την αυστηρή εποπτεία του κράτους. Θα περίµενε κανείς ότι στα κράτη µε σοσιαλιστικού τύπου σύστηµα, όπου όλες οι επιχειρήσεις βιοµηχανίες ήταν κρατικές θα υπήρχε ικανοποιητική περιβαλλοντική συµπεριφορά ενώ αντίθετα στα κράτη µε σύστηµα ελεύθερης θα αναµένονταν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Η αλήθεια είναι ότι στα κράτη µε συστήµατα ελεύθερης αγοράς υπήρξαν τα αναµενόµενα καταστροφικά αποτελέσµατα στο περιβάλλον αλλά ταυτόχρονα και στις χώρες µε σοσιαλιστικού τύπου συστήµατα οι επιπτώσεις ήταν παρόµοιες ή και χειρότερες και µάλιστα η πραγµατική έκταση των προβληµάτων άρχισε να συνειδητοποιείται µετά την κατάρρευση του σοσιαλιστικού συστήµατος και τη δηµιουργία ευκαιριών για ενηµέρωση του κοινού σχετικά µε την πραγµατική κατάσταση που επικρατούσε σε αυτές. (Κώττης Γ.Χ., 1994 σελ. 179) ηλαδή οι δηµόσιες επιχειρήσεις στα πρώην σοσιαλιστικά κράτη είχαν την ίδια ή και χειρότερη περιβαλλοντική συµπεριφορά µε τις ιδιωτικές επιχειρήσεις στα κράτη µε οικονοµίες ελεύθερης αγοράς. Και βέβαια γνωρίζουµε ότι οι δηµόσιες επιχειρήσεις και στα καθεστώτα ελεύθερης αγοράς έχουν πολλές φορές µη αποδεκτή περιβαλλοντική συµπεριφορά, άλλωστε στη χώρα µας κάποιος εύκολα µπορεί να εντοπίσει αρκετά τέτοια παραδείγµατα. Σήµερα, το σύστηµα της ελεύθερης αγοράς µε κρατική παρέµβαση κερδίζει συνεχώς έδαφος έναντι της πλήρους ελεύθερης οικονοµίας και συνεπώς ο ρόλος της διοίκησης, κεντρικής και τοπικής, η οποία ασκεί την περιβαλλοντική πολιτική, καθίσταται κυρίαρχος. Σαφώς όµως απαιτείται ευαισθητοποιηµένο και ενηµερωµένο κοινό, το οποίο θα µπορεί να επηρεάσει την διοίκηση και να την ωθήσει σε µια πιο ορθή περιβαλλοντική συµπεριφορά. 2.4 Η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης Ο όρος «αειφόρος ανάπτυξη» χρησιµοποιήθηκε για πρώτη φορά στην έκθεση της επιτροπής Brutland το 1987 µε τίτλο, το κοινό µας µέλλον, όπου ορίστηκε ως «η ανάπτυξη εκείνη που ικανοποιεί τις ανάγκες της παρούσας γενιάς χωρίς να διακυβεύει την ικανότητα των µελλοντικών γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους.» Στην παρούσα εργασία, όπως και αλλού, (Χαϊνταρλής Μ.,2008 σελ 2), προτιµάται η χρήση της λέξης αειφόρος, η οποία 13

14 προέρχεται από τον γνωστό από παλιά όρο της αειφορίας, η οποία εκφράζει ακριβώς ως δασοπονικός όρος την ιδέα της διαρκούς και σταθερής κάρπωσης του δάσους, κατ επέκταση την ιδέα της διατήρησής του, χάρη στην ποσοτικά οριοθετηµένη εκµετάλλευση των προϊόντων του, (Μαριάς Ε.Α, 1998 σελ19), αντί τουαµφίσηµου όρου βιώσιµη. Η αειφόρος ανάπτυξη εποµένως περιλαµβάνει δύο αλληλοσυγκρουόµενες έννοιες, την έννοια της αειφορίας όπου υπονοείται η λελογισµένη εκµετάλλευση των φυσικών πόρων µε στόχο την διατήρηση της φύσης σε µια ικανοποιητική κατάσταση σε αντίθεση µε την επιθυµία της ανθρώπινης κυριαρχίας πάνω σε αυτή και την έννοια της ανάπτυξης η οποία περιλαµβάνει την έµφυτη προδιάθεση του ανθρωπίνου είδους για πρόοδο και την τιθάσευση της φύσης. Συνεπώς η πραγµάτωση αυτού του όρου προϋποθέτει την παράλληλη ικανοποίηση των περιβαλλοντικών, οικονοµικών και κοινωνικών αλλαγών, δηλαδή ο στόχος της αειφόρου ανάπτυξης περιλαµβάνει την εκπλήρωση τριών παράλληλων στόχων, την προστασία του περιβάλλοντος, την κοινωνική συνοχή και την οικονοµική ανάπτυξη. 2.5 Κατηγορίες περιβαλλοντικής ευηµερίας Με βάση την προσέγγιση που συνήθως απαντάται στην βιβλιογραφία (Μπίθας Κ.,2006 σελ 47), υπάρχουν διάφορες κατηγορίες περιβαλλοντικής ευηµερίας οι οποίες µπορούν να εκτιµηθούν σε χρηµατικές µονάδες προκειµένου να εκτιµήσουµε περιβαλοντικά κόστη. Η πρώτη κατηγορία είναι αυτή της άµεσης χρήσης που απορρέει από την κοινή και καθηµερινή χρήση του περιβάλλοντος και προϋποθέτει την οικολογική του ισορροπία και εποµένως την προστασία αυτού. Για παράδειγµα, το νερό ενός ποταµού µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο ως πόσιµο, µετά από πιθανή επεξεργασία βέβαια, όσο επίσης για άρδευση στη γεωργία ή / και από κάποια βιοµηχανία ως ψυκτικό µέσο. Σε αυτήν την περίπτωση είναι σχετικά απλό να εκτιµήσουµε περιβαλλοντικά κόστη, αν και όχι πάντα. Μια δεύτερη κατηγορία είναι οι έµµεσες χρήσεις του φυσικού περιβάλλοντος, δηλαδή αυτές οι οποίες δεν είναι τυπικά απαραίτητες στη παραγωγική ή σε κάποια άλλη οικονοµική διαδικασία αλλά παρ όλα αυτά η ύπαρξή τους οδηγεί τις διαδικασίες αυτές να αποκτούν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και να αποφέρουν υψηλότερη ευηµερία. Μια ακόµη κατηγορία είναι η πιθανότητα χρήσης στο µέλλον, που σηµαίνει ότι κάποιος είναι ικανοποιηµένος σήµερα επειδή είναι σίγουρος ότι θα υπάρχει και στο µέλλον ένας συγκεκριµένος φυσικός πόρος. Περιλαµβάνεται δηλαδή και η πιθανή αλλαγή των προτιµήσεων του ατόµου στο µέλλον. Μια επιπλέον κατηγορία είναι αυτή της αµιγώς πιθανής µελλοντικής χρήσης, όπου στο µέλλον για κάποιους φυσικούς πόρους που σήµερα έχουν ασήµαντη αξία για τα περισσότερα 14

15 άτοµα, µπορεί να ανακαλυφθούν λόγω της τεχνολογικής και επιστηµονικής προόδου, νέες πολύ σηµαντικές χρήσεις και συνεπώς κάποιοι ελάχιστα χρησιµοποιούµενοι σήµερα πόροι να αποκτήσουν τεράστια αξία. Οι προηγούµενες κατηγορίες ευηµερίας περιλαµβάνουν κάποια άµεση, έµµεση ή πιθανή χρήση του φυσικού περιβάλλοντος σε καθεστώς προστασίας και δατήρησή του. Όµως υπάρχει και εκείνη η κατηγορία ευηµερίας που δεν συδέεται µε τη χρήση αλλά απλά και µόνο µε την γνώση της ύπαρξης φυσικών πόρων και υπηρεσιών. Έτσι πολλοί άνθρωποι νιώθουν ικανοποίηση και µόνο που γνωρίζουν ότι υπάρχουν κάποια θηλαστικά παρόλο που µπορεί να µη τα δουν ποτέ, ούτε να τα χρησιµοποιήσουν. Σαφώς υπάρχει τεράστια υποκειµενικότητα ανάλογα µε τις προτιµήσεις του κάθε ατόµου. Με βάση λοιπόν τη παραπάνω ανάλυση προτείνονται οι ακόλουθες σχέσεις (Μπίθας Κ.,2006 σελ. 50): Συνολική οικονοµική αξία=αξία χρήσης+αξία ύπαρξης Αξία χρήσης=αξία άµεσης χρήσης+αξία έµµεσης χρήσης+αξία πιθανής χρήσης στο µέλλον+αξία αµιγώς πιθανής µελλοντικής χρήσης 2.6 Κριτική της οικονοµικής αποτίµησης των περιβαλλοντικών στοιχείων Τίθονται διάφορα ζητήµατα σχετικά µε το πόσο αξιόπιστη είναι η οικονοµική αποτίµηση των περιβαλλοντικών στοιχείων (Μπίθας Κ., 2006 σελ. 93), τα οποία ουσιαστικά περιορίζουν το εύρος εφαρµογής των σχέσεων της προηγούµενης παραγράφου. Το πρώτο ζήτηµα και ίσως και το πιο ανώδυνο κατά τη γνώµη µας, είναι ότι βλέπουµε την οικονοµική αποτίµηση των περιβαλλοντικών στοιχείων ανθρωποκεντρικά αφού ο πολίτης αποδίδει τη χρηµατική αξία σε κάποια αγαθά παρότι που µερικά δεν πρόκειται να τα χρησιµοποιήσει. Συνεπώς πολλά αγαθά έχουν µηδενική οικονοµική αξία και αν βασίσουµε την περιβαλλοντική πολιτική πάνω στην οικονοµική αποτίµηση τότε αυτά τα αγαθά θα µπορούν να εξαφανιστούν µε πιθανές βαρύτατες επιπτώσεις στο περιβάλλον, καθώς πολλά περιβαλλοντικά στοιχεία είναι αλληλένδετα. Ένα όµως πολύ σηµαντικό ζήτηµα είναι η ελλιπής γνώση και πληροφόρηση που συνεπάγεται και χαµηλή δυνατότητα οικονοµικής αποτίµησης περιβαλλοντικών αγαθών που έχουν οι πολίτες, οι οποίοι συνήθως δεν γνωρίζουν τις αλληλεπιδράσεις που υπάρχουν µεταξύ των διαφορετικών περιβαλλοντικών στοιχείων, µε αποτέλεσµα να βλέπουν ένα αγαθό µεµονωµένα και να οδηγούνται σε αναξιόπιστες οικονοµικές αποτιµήσεις. Επιπλέον οι 15

16 πολίτες δεν έχουν εµπειρία σε τέτοιες αναλύσεις όπως για παράδειγµα έχουν για τα καταναλωτικά αγαθά. Το επόµενο ζήτηµα που τίθεται είναι οι µορφές της ιδιοκτησίας για τα περιβαλλοντικά αγαθά. Πρακτικά, υπάρχουν δύο αντίθετες περιπτώσεις: πρώτον, τα αγαθά να ανήκουν σε αυτούς των οποίων οι ενέργειες τα υποβαθµίζουν και δεύτερον, τα αγαθά να ανήκουν σε αυτούς που αντλούν ευηµερία από την διατήρηση και προστασία τους. Οι δυο αυτές µορφές ιδιοκτησίας µπορεί να οδηγήσουν σε εντελώς διαφορετικές οικονοµικές αποτιµήσεις. Το επόµενο πολύ σηµαντικό θέµα είναι αυτό των µη αντιστρεπτών επιπτώσεων στο περιβάλλον. Η οικονοµική αποτίµηση των περιβαλλοντικών στοιχείων βασίζεται στην υπόθεση, όπως άλλωστε και όλες οι αναλύσεις κόστους οφέλειας, ότι τα κόστη και τα οφέλη είναι συγκρίσιµα µεταξύ τους, αποτελούν δηλαδή οµοιογενείς οντότητες. Η υπόθεση αυτή παύει να ισχύει όταν υπάρχουν µη αντιστρεπτές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Ουσιαστικά αυτό σηµαίνει ότι οι αποφάσεις της σηµερινής γενιάς δεσµεύουν τις επόµενες καθώς δεν θα µπορούν να επαναφέρουν το περιβάλλον στη προηγούµενη κατάσταση εφόσον το επιθυµούν. Η χρήση για παράδειγµα της πυρηνικής ενέργειας έχει µη αντιστρεπτές συνέπειες για το περιβάλλον και σίγουρα µια τυχόν απόφαση για εγκατάσταση πυρηνικού αντιδραστήρα στη χώρα µας θα δέσµευε και τις επόµενες γενιές οι οποίες αν δεν ήταν σύµφωνες µε την απόφασή µας δεν θα µπορούσαν να επαναφέρουν το περιβάλλον στην προηγούµενη κατάσταση, δηλαδή να εξαλείψουν τις µη αντιστρεπτές επιπτώσεις. Πολλές φορές δεν είναι αναγκαίο να γίνει οικονοµική αποτίµηση των περιβαλλοντικών στοιχείων για να ληφθεί µια ορθή περιβαλλοντική απόφαση. Για παράδειγµα, η απόφαση για την απαγόρευση της χρήσης διαφόρων χηµικών ουσιών, όπως τα CFC s δεν ελήφθηκε µετά από οικονοµική αποτίµηση, καθώς άλλωστε αυτές οι ουσίες είχαν εκπληκτικές ιδιότητες ως διαλύτες, αλλά µε καθαρά περιβαλλοντικά δεδοµένα µετά την διαπίστωση ότι προκαλούν ζηµιά στο στρώµα του όζοντος. Ένα ακόµη θέµα είναι αυτό των δηµοκρατικών αποφάσεων, κατά πόσων η βαρύτητα της άποψης του κάθε πολίτη για περιβαλλοντικά θέµατα είναι ίδια καθώς κάποιοι πολίτες είναι πιο ενηµερωµένοι και είναι σε θέση να κατανοήσουν τα ζητήµατα του περιβάλλοντος. Αυτό όµως είναι κάτι πολύ γενικότερο και η απάντηση για το αν οι αποφάσεις κάποιων πολιτών είναι πιο έγκυρες από άλλων είναι εκτός των σκοπών της εργασίας µας. 16

17 3 Οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής 3.1 Εισαγωγή Τα οικονοµικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής είναι εκείνοι οι τρόποι παρέµβασης της διοίκησης (κεντρική κυβέρνηση, τοπική αυτοδιοίκηση και άλων θεσµικών φορέων όπως η Ε.Ε) όπου στόχο έχουν µέσω, είτε της παροχής κινήτρων, είτε µε εφαρµογή της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει, είτε γενικότερα µε κάποιο οικονοµικό αποτέλεσµα, να ωθήσουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις προς µια πιο ορθή περιβαλλοντική συµπεριφορά προκειµένου να επιτευχθούν συγκεκριµένοι περιβαλλοντικοί στόχοι, ή να επιτευχθεί ένα άριστο επίπεδο ρύπανσης και γενικότερα να υλοποιηθεί ο σκοπός της περιβαλλοντικής πολιτικής. Ως αµιγώς οικονοµικά µέσα κυρίως χαρακτηρίζονται τα ακόλουθα: (Μπίθας Κ.,2006 σελ 152) o o o Φόροι και τέλη Επιδοτήσεις Εµπορεύσιµες άδειες ρύπανσης τα οποία και θα αναλύσουµε ξεχωριστά. Επίσης απλά αναφέρουµε ότι υπάρχουν και τα διοικητικά µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής όπως για παράδειγµα είναι οι προδιαγραφές, οι ποινές και άλλα. Επιπλέον µπορούν να υπάρξουν και εργαλεία περιβαλλοντικής πολιτικής που συνδυάζουν οικονοµικά και διοικητικά µέσα όπως για παράδειγµα είναι οι πράσινες προµήθειες, όπου δηλαδή οι δηµόσιοι φορείς όταν αποφασίζουν τη διενέργεια προµηθειών ενσωµατώνουν στις προδιαγραφές του διαγωνισµού και περιβαλλοντικά κριτήρια. 3.2 Φόροι Οι φόροι είναι τα κατεξοχήν µέσα εφαρµογής της αρχής, ο ρυπαίνων πληρώνει. Με βάση αυτή την αρχή γίνεται µια προσπάθεια να ενσωµατωθεί το κόστος της ρύπανσης που είναι ένα εξωτερικό κόστος στο κόστος παραγωγής του προϊόντος ή της υπηρεσίας. Η ενσωµάτωση αυτού του εξωτερικού κόστους αυξάνει τη τιµή του προϊόντος ή της υπηρεσίας και σύµφωνα µε την κλασική οικονοµική θεωρία, οδηγεί στη µείωση της κατανάλωσης και εποµένως στη παραγωγή µικρότερης ποσότητας που έχει ως συνέπεια τον περιορισµό της ρύπανσης. Επιτυγχάνεται µε αυτό τον τρόπο όχι η πλήρης αποφυγή δυσµενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων αλλά κάποια ισορροπία, µία µέση λύση, το άριστο επίπεδο ρύπανσης. Η συγκεκριµένη αυτή προστασία του περιβάλλοντος αν θα µπορούσαµε να την εκφράσουµε σε χρηµατική αξία αντισταθµίζει την µείωση κατανάλωσης των πολιτών και των 17

18 κερδών των παραγωγών. Σύµφωνα µε την ανάλυση οριακού κόστους οφέλους οποιοσδήποτε επιπλέον περιορισµός οδηγεί σε µια ασύµφορη λύση µε δυσανάλογη µείωση της παραγωγής - κατανάλωσης. Η όλη φιλοσοφία των φόρων, τελών και επιβαρύνσεων είναι να λειτουργήσουν ως µηχανισµοί εσωτερίκευσης των αρνητικών εξωτερικών οικονοµιών που συνδέονται µε το περιβάλλον. Επιδιώκεται οι ζηµιογόνες για το περιβάλλον δραστηριότητες να γίνουν ακριβότερες άρα λιγότερο ελκυστικές. Ο υπολογισµός των περιβαλοντικών φόρων συνήθως σχετίζεται µε την οικονοµική αποτίµηση των περιβαλλοντικών αγαθών. Παρ όλα αυτά ένας φόρος µπορεί να υιοθετηθεί χωρίς την ανάγκη οικονοµικής αποτίµησης των περιβαλλοντικών αγαθών. Σε αυτή την περίπτωση ο φόρος επιβάλλεται ως εκείνη η αναλογία στη τιµή που θα µειώσει τη ζήτηση όσο απαιτείται για την επίτευξη των περιβαλλοντικών µας στόχων. Οι κυριότερες κατηγορίες περιβαλλοντικών φόρων είναι: (Καρβούνης Σ.,Γεωργακέλλος.,2003 σελ 551) o o o Επιβαρύνσεις ή τέλη κάλυψης του κόστους, δηλαδή επιβαρύνσεις που έχουν στόχο την κάλυψη του κόστους των περιβαλλοντικών υπηρεσιών και των µέτρων µείωσης, όπως για παράδειγµα είναι η επεξεργασία των υδάτων (επιβαρύνσεις προς τους χρήστες) και οι οποίες µπορούν να χρησιµοποιηθούν για σχετικές περιβαλλοντικές δαπάνες. Φόροι κινήτρων, σχεδιασµένοι να αλλάξουν τη συµπεριφορά των παραγωγών ή και των καταναλωτών. ηµοσιονοµικοί περιβαλλοντικοί φόροι, σχεδιασµένοι πρωτίστως για την αύξηση των δηµοσιονοµικών εσόδων. Σε πολλές περιπτώσεις µπορεί να χρησιµοποιηθεί και συνδυασµός των παραπάνω κατηγοριών φόρων. Οι κυριότεροι λόγοι χρήσεως περιβαλλοντικών φόρων στηρίζονται στο ότι: (Καρβούνης Σ.,Γεωργακέλλος.,2003 σελ 550) Εσωτερίκευση του εξωτερικού περιβαλλοντικού κόστους Είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατικά εργαλεία για την εσωτερίκευση των εξωτερικοτήτων, δηλαδή την ενσωµάτωση του κόστους των περιβαλλοντικών υπηρεσιών αλλά και βλαβών και την αποκατάστασή τους άµεσα στις τιµές των αγαθών, υπηρεσιών ή δραστηριοτήτων που τις προξενούν, τη υλοποίηση της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει και την ολοκλήρωση της οικονοµικής και περιβαλλοντικής πολιτικής. Παροχή κινήτρων 18

19 Οι περιβαλλοντικοί φόροι παρέχουν κίνητρα για την αποφυγή τους µέσω της περιορισµένης χρήσης ή παραγωγής του φορολογούµενου προϊόντος. Για παράδειγµα αν οι εκποµπές του θείου φορολογούνται, τότε οι παραγωγοί έχουν ένα κίνητρο να µειώσουν τις εκποµπές είτε µε µια end of pipe solution όπως η εγκατάσταση ενός φίλτρου είτε µε αλλαγή των πρώτων υλών και µε τροποποίηση της διεργασίας ώστε να έχουµε µικρότερες εκποµπές θείου. Ο φόρος αυτός θα ενσωµατωθεί στη τιµή του προϊόντος µε συνέπεια ο καταναλωτής να έχει κίνητρο να αποκτήσει µικρότερη ποσότητα του συγκεκριµένου προϊόντος. Οι περιβαλοντικοί φόροι µπορούν να επιβαρύνουν απευθείας τον καταναλωτή, όπως για παράδειγµα διαφορετική φορολογία σε µολυβδούχο βενζίνη σε σύγκριση µε την αµόλυβδη, ή τον παραγωγό, όπως για παράδειγµα είναι ο φόρος του διοξειδίου του άνθρακα. Ωστόσο και στις δύο περιπτώσεις επηρεάζουν την συµπεριφορά και των καταναλωτών και των παραγωγών µέσω της αλλαγής των τιµών. Επειδή η τιµή δεν αποτελεί τον µοναδικό παράγοντα καθορισµού της οικονοµικής συµπεριφοράς, η επιτυχία του περιβαλλοντικού φόρου εξαρτάται από το είδος της ζήτησης του συγκεκριµένου προϊόντος, αν δηλαδή είναι ελαστική ή ανελαστική. Στην περίπτωση ανελαστικής διοίκησης, ο φόρος πρέπει να γίνει τεράστιος, οπότε σε αυτήν τη περίπτωση δεν ενδείκνυται η επιβολή περιβαλλοντικού φόρου και θα πρέπει να επιβληθούν άλλα µέτρα. ιάχυση καινοτοµίας Οι περιβαλλοντικοί φόροι προτρέπουν τους παραγωγούς να αναπτύσουν καινοτόµες λύσεις για τη µείωση της ρύπανσης. Οι παραγωγοί αναπτύσουν νέους τρόπους παραγωγής, αποδοτικότερης χρήσης ενέργειας και ανάλωσης πρώτων υλών, µεταφοράς και άλλες τροποποιήσεις προκειµένου να έχουµε λιγότερη επιβάρυνση στο περιβάλλον. Αύξηση των κρατικών εσόδων Η αύξηση των εσόδων µπορεί να χρησιµοποιηθεί είτε απευθείας για την επίλυση περιβαλλοντικών προβληµάτων ή για άλλους κυβερνητικούς σκοπούς, όπως για παράδειγµα να µειώσει άλλους ακριβούς φόρους, όπως οι φόροι εργασίας µε στόχο την αύξηση της απασχόλησης και της οικονοµικής ευηµερίας. Προώθηση περιβαλλοντικών στόχων για διάχυτες πηγές ρύπανσης Μπορούν να είναι ιδιαίτερα αποτελεσµατικά πολιτικά εργαλεία για την προώθηση τρεχουσών περιβαλλοντικών προτεραιοτήτων από διάχυτες πηγές ρυπάνσεως όπως οι εκποµπές µεταφορικών µέσων, τα απόβλητα και τα χηµικά που χρησιµοποιούνται στη γεωργία. Στην Ε.Ε γίνεται σηµαντική χρήση των περιβαλλοντικών φόρων, που συνήθως κατηγοριοποιούνται ως ενεργειακοί και σε άλλους περιβαλλοντικούς φόρους, ενώ οι 19

20 σύγχρονες τάσεις µπορούν να συνοψιστούν ως εξής: (Καρβούνης Σ.,Γεωργακέλλος.,2003 σελ 551) Οι µη ενεργειακοί φόροι αντιπροσώπευαν το 1,5% του συνόλου των φόρων στην Ε.Ε κατά την δεκαετία του Μόνο σε λίγες χώρες οι φόροι αυτοί αντιπροσωπεύουν µεγαλύτερα ποσοστά (Ολλανδία 5,1%, ανία 4%). Οι ενεργειακοί φόροι αντιπροσωπεύουν µεγαλύτερο ποσοστό (µέσος όρος Ε.Ε 5,2%) µε περίπου 10% για Ελλάδα και Πορτογαλία, 6-7% για Ιταλία και Μεγάλη Βρετανία. Η γενική τάση της φορολογίας από το 1980 και µετά δείχνει µια αύξηση των φόρων στους µισθούς και µείωση των φόρων του κεφαλαίου, ενώ τα ποσοστά των περιβαλλοντικών φόρων παραµένουν σχετικά σταθερά, µε εξαίρεση κάποια ελαφρά µείωση των ενεργειακών φόρων. Αν και υπήρξε µικρή πρόοδος στην εφαρµογή περιβαλλοντικών φόρων σε επίπεδο Ε.Ε, αξιοσηµείωτη πρόοδος έχει γίνει σε επίπεδο κρατών µελών, ιδιαίτερα στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. ιάφορες χώρες εφαρµόζουν τώρα περιβαλλοντικούς φόρους ως «µεταρρύθµιση οικολογικών φόρων», χρησιµοποιώντας τα νέα έσοδα από αυτούς τους φόρους για µείωση άλλων φόρων όπως είναι για παράδειγµα ο φόρος εισοδήµατος. Όσον αφορά την απόδοση των περιβαλλοντικών φόρων, η θεώρηση των συµπερασµάτων και των ποιοτικών εκτιµήσεων µικρού αριθµού µελετών αξιολογήσεως των περιβαλλοντικών φόρων έδωσε τα εξής συµπεράσµατα: (Καρβούνης Σ., Γεωργακέλλος., 2003 σελ 552) Οι φόροι που αξιολογήθηκαν αποκαλύφθηκε ότι προσφέρουν περιβαλλοντικά οφέλη και στις περισσότερες περιπτώσεις εµφανίζονται να είναι και αποτελεσµατικοί ως προς το κόστος µέσα στα πλαίσια της εκτελεσθείσας αξιολογήσεως. Παραδείγµατα ιδιαίτερα αποτελεσµατικών φόρων είναι εκείνοι που εφαρµόζονται στη Σουηδία για τη ρύπανση του αέρα, στην Ολλανδία για τη ρύπανση των νερών και το τέλος ΝΟ Χ και τα διαφοροποιηµένα σχήµατα φόρων για τα καύσιµα αυτοκινήτων στη Σουηδία. Οι φόροι κινήτρων είναι, γενικά περιβαλλοντικά αποτελεσµατικοί όταν ο φόρος είναι αρκετά υψηλός ώστε να διεγείρει µέτρα µειώσεων. Οι φόροι µπορούν να λειτουργήσουν για σχετικά βραχείες χρονικές περιόδους (2-4 έτη) και έτσι συγκρίνονται ευνοϊκά µε άλλα µέσα περιβαλλοντικής πολιτικής, αν και οι ενεργειακοί φόροι µπορεί να χρειαστεί να περάσουν έτη για να ασκήσουν ουσιαστική επίδραση ως κίνητρα. 20

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Περιβαλλοντικές πολιτικές Μηχανισμόςό Ταξινόμηση Οικονομικά εργαλεία Τιμολογιακές πολιτικές Φόροι Εμπορεύσιμα δικαιώματα Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 1 Οι εξωτερικές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Η Στρατηγική της Περιφέρειας Πελοποννήσου για την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων στοχεύει αφενός στην υλοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 11: Οικονομικά Εργαλεία της Περιβαλλοντικής Πολιτικής Ι Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων

Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων Ανάλυση Κόστους Οφέλους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων Εργαλεία Λήψης Αποφάσεων Ανάλυση Κόστους Οφέλους Μέθοδοι Πολυκριτηριακής Ανάλυσης ( ιαδικασία Αναλυτικής Ιεράρχησης, Πολυπαραµετρική Χρησιµότητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Τι μπορεί να αναλάβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Οι ΟΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατέχουν πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού. Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Οικονομική ανάλυση και τιμολογιακή πολιτική χρήσεων και υπηρεσιών νερού Δ. Ασημακόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ολοκληρωμένη Διαχείριση Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού

Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΥΔΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Κοστολόγηση και Τιμολόγηση Νερού στο Πλαίσιο της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ Ανδρέας Ανδρεαδάκης Καθηγητής ΕΜΠ Ειδικός Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

αειφορία και περιβάλλον

αειφορία και περιβάλλον ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Αειφορία και Περιβάλλον ΠΟΜ 215 Ι ΑΡΧΕΣ ΑΕΙΦΟΡΙΑΣ http://www.evangelosakylas.weebly.com Ευάγγελος Ακύλας Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Συμπληρωματικές Ασκήσεις (Διαλέξεις 10-13) Ερώτηση 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ.

Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ. MEMO/08/31 Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 2008 Κρατικές ενισχύσεις: κατευθυντήριες γραµµές σχετικά µε τις κρατικές ενισχύσεις για το περιβάλλον συχνές ερωτήσεις (βλ. επίσης IP/08/80) Είναι αναγκαία η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.12. COM() 614 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ για την ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΑΠΕ) Σειρά Πληροφοριακού και Εκπαιδευτικού Υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης ΠΑΤΡΑ, 2016 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΥΜΠΡΑΞΗ ΗΛΙΟΣ ΗΛΙΟΣ - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

(α) Πόση ποσότητα θα επιµεριζόταν στην πρώτη περίοδο και πόση στη δεύτερη, όταν το προεξοφλητικό επιτόκιο είναι 0,1;

(α) Πόση ποσότητα θα επιµεριζόταν στην πρώτη περίοδο και πόση στη δεύτερη, όταν το προεξοφλητικό επιτόκιο είναι 0,1; Εξέταση: Οικονοµική του Περιβάλλοντος (ενδεικτικές απαντήσεις) Προσοχή: Η εξέταση έχει συνολικά 9 ερωτήσεις (υπολογίζοντας και τις υπό-ερωτήσεις) µε ίδια βαρύτητα στην βαθµολογία. Απαντήστε και τις 9.

Διαβάστε περισσότερα

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΘΜ. 2/41745/29.06.2010 ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ ΣΥΝΟΨΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΙΩΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Ο προϋπολογισµός προγραµµάτων αποτελεί ένα σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

«Οικολογικό Χαρτί για χρήσεις γραφείου και η εµπειρία που αποκοµίσθηκε από το ήµο Νέου Ψυχικού στα πλαίσια του προγράµµατος GreenMed»

«Οικολογικό Χαρτί για χρήσεις γραφείου και η εµπειρία που αποκοµίσθηκε από το ήµο Νέου Ψυχικού στα πλαίσια του προγράµµατος GreenMed» «Οικολογικό Χαρτί για χρήσεις γραφείου και η εµπειρία που αποκοµίσθηκε από το ήµο Νέου Ψυχικού στα πλαίσια του προγράµµατος GreenMed» Αντώνης Αντωνόπουλος ήµος Νέου Ψυχικού 26 Ιανουαρίου 2007 Το Πρόγραµµα

Διαβάστε περισσότερα

Η µεταποίηση στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής

Η µεταποίηση στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΘΕΜΑΤΩΝ του Συνδέσµου Βιοµηχανιών Βορείου Ελλάδος στη συνάντηση µε τον Υπουργό Ανάπτυξης κ. Κωστή Χατζηδάκη Αθήνα, Τρίτη 16 Ιουνίου 2009 Η µεταποίηση στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής Η

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον»

ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ράσειςτου ΥΠΕΚΑ: το Πρόγραµµα «Χτίζοντας το Μέλλον» ρ Γιώργος Αγερίδης Μηχανολόγος Μηχανικός ιευθυντής Ενεργειακής Αποδοτικότητας Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας - Κ.Α.Π.Ε. e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Στην προσωρινή Ηµερήσια ιάταξη του προσεχούς Συµβουλίου Υπουργών Γεωργίας-Αλιείας, περιλαµβάνονται τα εξής θέµατα:

Στην προσωρινή Ηµερήσια ιάταξη του προσεχούς Συµβουλίου Υπουργών Γεωργίας-Αλιείας, περιλαµβάνονται τα εξής θέµατα: Στην προσωρινή Ηµερήσια ιάταξη του προσεχούς Συµβουλίου Υπουργών Γεωργίας-Αλιείας, περιλαµβάνονται τα εξής θέµατα: 1. Έγκριση της Η. 2. Έγκριση του καταλόγου των σηµείων «Α» 3. Πρόγραµµα εργασιών της Προεδρίας

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13 Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων

Κεφάλαιο 13 Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων Κεφάλαιο 13 Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζεται το γενικότερο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Πολιτικής Προϊόντων (ΟΠΠ) που αποσκοπεί στην εδραίωση ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρος ανάπτυξη στη Βιοµηχανία. ρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιµης Επιτροπής Βιοµηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Αειφόρος ανάπτυξη στη Βιοµηχανία. ρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιµης Επιτροπής Βιοµηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Αειφόρος ανάπτυξη στη Βιοµηχανία ρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιµης Επιτροπής Βιοµηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Αειφόρος ανάπτυξη ανάπτυξη που καλύπτει τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να θέτει σε κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ»

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ» ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΙΑΦΑΝΕΙΕΣ. Μαµάης Ακαδηµαϊκό έτος 2009-2010 Εαρινό Εξάµηνο Τάσεις εξάπλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο τοπίο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο ρόλος του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής (ΔΕΔΔΗΕ)

Το νέο τοπίο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο ρόλος του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής (ΔΕΔΔΗΕ) Ιωάννης Μάργαρης Αντιπρόεδρος ΔΣ ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. Διαχειριστής Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε. Το νέο τοπίο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και ο ρόλος του Διαχειριστή Δικτύου Διανομής (ΔΕΔΔΗΕ) ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ. Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Ιδέες από το Αναπτυξιακό Συνέδριο εκέµβριος 2005 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τη διενέργεια του Αναπτυξιακού Συνεδρίου της Περιφέρειας, αλλά και από τις επιµέρους συσκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Περιβάλλοντος, ηµόσιας Υγείας και Πολιτικής των Καταναλωτών 14 Μαϊου 2002 ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2001/0265(COD) ΣΧΕ ΙΟ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗΣ/ΕΚΘΕΣΗΣ της Επιτροπής Περιβάλλοντος, ηµόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμησης Ενέργειας

Εξοικονόμησης Ενέργειας Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας Πράσινη Επιχειρηματικότητα στον τομέα της Ενέργειας Γ. Βουγιουκλάκης Υπ. Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς ΚΑΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝ.

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με θέμα: «Εθνικό Στρατηγικό Πρόγραμμα Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων & Αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων»

Ημερίδα με θέμα: «Εθνικό Στρατηγικό Πρόγραμμα Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων & Αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων» Ημερίδα με θέμα: «Εθνικό Στρατηγικό Πρόγραμμα Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων & Αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων» Εισήγηση με θέμα: «Ο ρόλος της τοπικής Αυτοδιοίκησης για μία νέα εποχή

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις

Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Περιβαλλοντικές Επιπτώσεις Περιβαλλοντικά Προβλήματα Παγκόσμιας κλίμακας Περιφερειακής κλίμακας Τοπικής κλίμακας Αλλαγή του παγκόσμιου κλίματος ( Θ κατά 2 ⁰C έως 2050) Εξάντληση όζοντος (αλλαγές συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Κουκλέλης Πρόεδρος Δ.Σ.

Κωνσταντίνος Κουκλέλης Πρόεδρος Δ.Σ. «Εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή & Ελληνική Αγορά Ενέργειας από τη σκοπιά της Βιομηχανίας» Κωνσταντίνος Κουκλέλης Πρόεδρος Δ.Σ. 11 Νοεμβρίου 2014 Μανιφέστο της Ευρωπαϊκής Βιομηχανίας Τάσεις στην πολιτική ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην εκδήλωση με θέμα «Ενεργειακή απόδοση για έξοδο από την κρίση»

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην εκδήλωση με θέμα «Ενεργειακή απόδοση για έξοδο από την κρίση» Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην εκδήλωση με θέμα «Ενεργειακή απόδοση για έξοδο από την κρίση» Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ένωσης 5 Ιουλίου, 2013 Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Επιλέξτε την κατηγορία στην οποία θέλετε να ενταχθεί η εταιρεία σας και συμπληρώστε τα αντίστοιχα κριτήρια του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ με βάση τον συγκεκριμένο Οδηγό

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΣΕΑΠΕΚ. Γραφεία ΟΕΒ 26 Μαΐου, 2010

Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΣΕΑΠΕΚ. Γραφεία ΟΕΒ 26 Μαΐου, 2010 Χαιρετισμός Προέδρου Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση του ΣΕΑΠΕΚ Γραφεία ΟΕΒ 26 Μαΐου, 2010 Κυρίες και Κύριοι, Με ιδιαίτερη χαρά αποδέχθηκα την πρόσκλησή σας για να απευθύνω

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη

Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Περιβαλλοντική Πολιτική και Βιώσιμη Ανάπτυξη Ενότητα 12: Οικονομικά Εργαλεία της Περιβαλλοντικής Πολιτικής ΙΙ Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος

Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Οριζόντια Προτεραιότητα & Εγκάρσιος Στόχος Στην Πρόταση Κανονισμού για τη στήριξη της Αγροτικής Ανάπτυξης μετά το 2013, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην καινοτομία αφού, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα,

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α.

Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Φορείς ιαχείρισης: Βασικό εργαλείο ιακυβέρνησης στην εφαρµογή πολιτικών προστασίας Ι.. Παντής & Τογρίδου Σ. Α. Τοµέας Οικολογίας, Τµήµα Βιολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Υφιστάµενη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ενεργειακό περιβάλλον

ενεργειακό περιβάλλον Προστατεύει το ενεργειακό περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ δημιουργεί ένα βιώσιμο Ενεργειακό Περιβάλλον βελτιώνει την

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση

Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση 1 Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση Αναδιατύπωση της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση και διασύνδεση με την πρόταση για τη διακυβέρνηση της Ενεργειακής Ένωσης ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΙΡΙΠΙΤΣΗ Λειτουργός Βιομηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγές στο καθεστώς σύναψης συμβάσεων στους τομείς κοινής ωφέλειας (ύδωρ, ενέργεια, μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες)

Αλλαγές στο καθεστώς σύναψης συμβάσεων στους τομείς κοινής ωφέλειας (ύδωρ, ενέργεια, μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες) ΗΜΕΡΙΔΑ «ΣΧΕΔΙΑΖΟΜΕΝΕΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ» Αλλαγές στο καθεστώς σύναψης συμβάσεων στους τομείς κοινής ωφέλειας (ύδωρ, ενέργεια, μεταφορές, ταχυδρομικές υπηρεσίες)

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη

ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΕΣΠΑ ΕΣΠΑ 2014-2020 Ο νέος στρατηγικός σχεδιασμός Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής Περιβάλλον - Αειφόρος Ανάπτυξη ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης

Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Σειρά Πληροφοριακού και εκπαιδευτικού υλικού Δείκτες Ενεργειακής Έντασης 10 11 - Τοπικό σχέδιο για την απασχόληση ανέργων στην κατασκευή και τη συντήρηση έργων Α.Π.Ε. με έμφαση στις δράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ. Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ. Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΓΣΕΕ ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ Στην ανοικτή συνεδρίαση της ετήσιας Συνέλευσης των µελών του ΣΕΒ Αθήνα 13/05/2008 Κύριε Πρόεδρε της Κυβέρνησης, Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι ιοικητές Τραπεζών, ηµοσίων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 1528/2011. Τροποποίηση διατάξεων του Κώδικα ιαχείρισης του Συστήµατος και Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΦΕΚ Β 655/ )

ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 1528/2011. Τροποποίηση διατάξεων του Κώδικα ιαχείρισης του Συστήµατος και Συναλλαγών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΦΕΚ Β 655/ ) Πειραιώς 132, 118 54 Αθήνα Τηλ.: 210-3727400 Fax: 210-3255460 E-mail: info@rae.gr Web: www.rae.gr ΑΠΟΦΑΣΗ ΡΑΕ ΥΠ ΑΡΙΘΜ. 1528/2011 Τροποποίηση διατάξεων του Κώδικα ιαχείρισης του Συστήµατος και Συναλλαγών

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµική ανταποδοτικότητα διαχειριστικών σχεδίων σε λεκάνες απορροής ποταµού. Least cost planning of water resources at the river basin

Οικονοµική ανταποδοτικότητα διαχειριστικών σχεδίων σε λεκάνες απορροής ποταµού. Least cost planning of water resources at the river basin Οικονοµική ανταποδοτικότητα διαχειριστικών σχεδίων σε λεκάνες απορροής ποταµού Μαρία Γκίνη ιπλ. γρ.-τοπογ. Μηχ.,MSc Υδρολογίας, Υπουργείο νάπτυξης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Παρουσιάζεται η µεθοδολογία σχεδιασµού ελαχίστου

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη

Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη Ευρωπαϊκή Ένωση: Νέες Μέθοδοι και Εργαλεία για την Αειφόρο Ανάπτυξη Κανονιστική Νοµοθεσία Προληπτικά εργαλεία: όρια εκποµπών στα στερεά, υγρά και αέρια απόβλητα υποχρέωση εκπόνησης ΜΠΕ Κατασταλτικά εργαλεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Ενότητα 3: Εργαλεία Κανονιστικής Ανάλυσης Κουτεντάκης Φραγκίσκος Γαληνού Αργυρώ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Ιωάννης Μαχαίρας ΥΠΕΧΩΔΕ Τμήμα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων 3η Πανελλήνια Σύνοδος ΦΟΔΣΑ. Χανιά, 2-4 Ιουλίου 2009 ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΗΣ Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστική περίοδος Σεπτεµβρίου

Εξεταστική περίοδος Σεπτεµβρίου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Εξέταση στο µάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Σεπτεµβρίου Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις στην Αγορά Ηλεκτρισµού της Κύπρου Ενεργειακό Συµπόσιο ΙΕΝΕ 26 Ιανουαρίου 2012 Εισαγωγή Προτού προχωρήσω να αναλύσω το ρόλο της Αρχής Ηλεκτρισµού στο νέο περιβάλλον της απελευθερωµένης Αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΗ ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΑ;

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΗ ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΑ; 1 Οµιλία Νίκου Αδαµόπουλου προέδρου σωµατείου εργαζοµένων στην ηµερίδα για την ανακύκλωση στο ήµο Νέας Ιωνίας ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΗ ΚΕΡ ΟΣΚΟΠΙΑ; Κύριε δήµαρχε, κτλ. Ευχαριστούµε που µας καλέσατε να

Διαβάστε περισσότερα

ες πράσινο ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C www.c3.teiwm.gr 14/12/20112011

ες πράσινο ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C www.c3.teiwm.gr 14/12/20112011 Εργαλεία και μεθοδολογίυ σχεδιασμού συσκευασιών ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C 3 www.c3.teiwm.gr 1 Αειφορία Περιεχόμενα Εργαλεία πράσινου σχεδιασμού Αξιολόγηση κύκλου

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη δέσμη νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για τον τομέα της ενέργειας

Τρίτη δέσμη νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για τον τομέα της ενέργειας Τρίτη δέσμη νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για τον τομέα της ενέργειας Βασικά θεσμικά θέματα Αικατερίνη Ν. Ηλιάδου Δ.Ν. Δικηγόρος Αθήνα, 25 Οκτωβρίου 2007 Ιστορική διαδρομή Στόχος: Εσωτερική αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων. κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως

Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων. κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως Η πολυπλοκότητα των θεµάτων, ο µεγάλος αριθµός των εµπλεκοµένων κοινωνικών και οικονοµικών οµάδων και τα πολλαπλά ιεραρχικά επίπεδα όπως παρατέθηκαν πιο πάνω απαιτούν µια πιο συστηµατική παρουσίαση των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ 2000 2013 : ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : Επιχειρήσεις και οργανισµοί Να απαντήσετε αν είναι σωστή ή λανθασµένη

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. Προστατεύει το περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 αξιοποιεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Με την αξιοποίηση των ΑΠΕ αναδεικνύεται

Διαβάστε περισσότερα

[Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»]

[Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ»] 2012 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Δέσποινα Παπαδοπούλου dpsd07038 [Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΈΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 24.6.2010 COM(2010)331 τελικό 2010/0179 (CNS) C7-0173/10 Πρόταση Ο ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ σχετικά µε το κοινό σύστηµα φόρου προστιθέµενης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΚΙΝ ΥΝΩΝ ΤΕΕ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Χρήστος Νάκος Μηχανολόγος Μηχανικός Στέλιος Παπαδόπουλος Χηµικός (ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ) Μίρκα Ράδου Χηµικός Μηχανικός Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικά αγαθών

Χαρακτηριστικά αγαθών ηµόσια αγαθά Χαρακτηριστικά αγαθών Τα αγαθά διακρίνονται ως προς το εάν: Είναι αποκλειστικής χρήσης (excludable), δηλαδή δεν απαιτούνται πόροι για να αποκλειστούν από τη χρήση τους ορισµένα άτοµα ή µη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 17 Νοεµβρίου 2010 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Προτάσεις του ΣΕΒ σε σχέση µε την οικονοµική κατάσταση και την ανάγκη να επανέλθει η χώρα σε αναπτυξιακή τροχιά Α. Η κατάσταση της οικονοµίας σήµερα 1. Η χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑ 1. Στην περίπτωση των εξωτερικών επιβαρύνσεων στην παραγωγή, η επιβολή ενός φόρου ανά µονάδα προϊόντος ίσου µε το µέγεθος της οριακής εξωτερικής επιβάρυνσης µπορεί να οδηγήσει:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική

Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική Τόμος Γ - Δημόσια Οικονομική 1. Η καμπύλη δυνατοτήτων χρησιμότητας δύο καταναλωτών, του Α και του Β, δίνεται από τη σχέση 2U A + U B = 250, όπου U A είναι η χρησιμότητα του καταναλωτή Α, και U B είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κάτια Λαζαρίδη Πρόεδρος ΔΣ ΕΟΑΝ Αναπλ. Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κάτια Λαζαρίδη Πρόεδρος ΔΣ ΕΟΑΝ Αναπλ. Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κάτια Λαζαρίδη Πρόεδρος ΔΣ ΕΟΑΝ Αναπλ. Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Εισήγηση στην Ημερίδα της Π.Ε.Δ. Κεντρικής Μακεδονίας: Ανακύκλωση συσκευασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Εκτός από το γεγονός ότι όπως και αποδείχθηκε από την προηγούµενη οικονοµική ανάλυση η λειτουργία του ΒΙΟΠΑ Πτολεµαΐδας, αναµένεται να είναι οικονοµικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΚΡΗΤΗ 2014-2020

Ε.Π. ΚΡΗΤΗ 2014-2020 Βασικά Στοιχεία του Ε.Π. ΚΡΗΤΗ 2014-2020 Ηράκλειο 29 Ιουνίου 2015 Το όραμα του αναπτυξιακού σχεδιασμού Δυναμική και Βιώσιμη Κρήτη Βιώσιμη σε όρους οικονομικούς, περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς Δυναμική με

Διαβάστε περισσότερα

AΠΟΦΑΣΗ 1/503/13.3.2009 του ιοικητικού Συµβουλίου Θέµα: Αποδεκτή πρακτική αγοράς: Αγορά ιδίων µετοχών και διακράτησή τους για µελλοντική απόκτηση µετοχών άλλης εταιρείας. Λαµβάνοντας υπόψη: Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0276(COD) της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0276(COD) της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας 2015/0276(COD) 17.5.2016 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Ι. ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ; Η πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για την πραγματοποίηση των αντικειμενικών

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματική περίοδος 2014-2020

Προγραμματική περίοδος 2014-2020 «Χρηματοδοτικές ευκαιρίες της νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014 2020 για την υλοποίηση δράσεων για την Αειφόρο Ενέργεια» Αθήνα, 27 Νοεμβρίου 2015 Γιάννα Νίκου Προϊσταμένη Μονάδας Α Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

EL Eνωµένη στην πολυµορφία EL A7-0430/1. Τροπολογία. Bas Eickhout εξ ονόµατος της Οµάδας Verts/ALE

EL Eνωµένη στην πολυµορφία EL A7-0430/1. Τροπολογία. Bas Eickhout εξ ονόµατος της Οµάδας Verts/ALE 8.1.2014 A7-0430/1 1 Παράγραφος -1 (νέα) -1. θεωρεί ότι δεν θα πρέπει να δοθεί δηµόσια στήριξη για την ανάπτυξη της CCS στον κλάδο της παραγωγής ενέργειας 8.1.2014 A7-0430/2 2 Παράγραφος 1 1. αναγνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Επάρκεια: Στρατηγική Προσέγγιση στο πλαίσιο της Απελευθερωµένης Αγοράς Ενέργειας

Ενεργειακή Επάρκεια: Στρατηγική Προσέγγιση στο πλαίσιο της Απελευθερωµένης Αγοράς Ενέργειας Ενεργειακή Επάρκεια: Στρατηγική Προσέγγιση στο πλαίσιο της Απελευθερωµένης Αγοράς Ενέργειας «Αειφόρος Ανάπτυξη & Βιοµηχανία Εκδήλωση ΤΕΕ/ΤΚΜ, Θεσσαλονίκη 21 Ιουνίου 2008 Βασικοί στόχοι Βασικοί στόχοι της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΑΠΟ ΕΚΤΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑΣ. Αγορά ιδίων µετοχών και διακράτησή τους για µελλοντική απόκτηση µετοχών άλλης εταιρείας.

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΑΠΟ ΕΚΤΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑΣ. Αγορά ιδίων µετοχών και διακράτησή τους για µελλοντική απόκτηση µετοχών άλλης εταιρείας. 2/1/2009 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΑΠΟ ΕΚΤΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑΣ Αγορά ιδίων µετοχών και διακράτησή τους για µελλοντική απόκτηση µετοχών άλλης εταιρείας. Για να εφαρµοσθεί η απαλλαγή του άρθρου 8 της Οδηγίας 2003/6/ΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα 6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα «Εισαγωγή στην νομοθεσία που διέπει τις προμήθειες αμυντικού υλικού στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ ΤΟΣ Περιβάλλον. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα,

ΕΠΑνΕΚ ΤΟΣ Περιβάλλον. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Περιβάλλον Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 27.3.2014 1. Προτεινόμενη στρατηγική ανάπτυξης του τομέα Η στρατηγική ανάπτυξης του τομέα εκτείνεται σε δραστηριότητες που έχουν μεγάλες προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά

Οικονοµία. Βασικές έννοιες και ορισµοί. Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά Οικονοµία Βασικές έννοιες και ορισµοί Οικονοµική Η οικονοµική επιστήµη εξετάζει τη συµπεριφορά των ανθρώπινων όντων αναφορικά µε την παραγωγή, κατανοµή και κατανάλωση υλικών αγαθών και υπηρεσιών σε έναν

Διαβάστε περισσότερα