Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα"

Transcript

1 Κείµενο Εργασίας No 9/2010 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Η έννοια της "κρίσης νοµιµοποίησης" ρ. Μάνος Γ. Παπάζογλου Μάιος 2010

2 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Μάνος Γ. Παπάζογλου Copyright 2010 ΕΛΛΗΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (ΕΛΙΑΜΕΠ) Με την επιφύλαξη παντός δικαιώµατος Κείµενο Εργασίας Νο 9/2010 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα. Η έννοια της κρίσης νοµιµοποίησης Μάνος Γ. Παπάζογλου ρ. Πολιτικών Επιστηµών (Essex), Επιστηµονικός Συνεργάτης στη Βουλή των Ελλήνων Ελληνικό Ίδρυµα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) Βασ. Σοφίας Αθήνα Τηλ.: (+30) Fax: (+30) url: Το ΕΛΙΑΜΕΠ δεν υιοθετεί ως ίδρυµα πολιτικές θέσεις. Καταβάλλει µάλιστα προσπάθεια να παρουσιάζονται στα πλαίσια των εκδηλώσεων του και στο µέτρο του δυνατού όλες οι υπάρχουσες απόψεις. Υπό το πρίσµα αυτό, οι αναλύσεις και οι γνώµες που δηµοσιεύονται στις σειρές του θα πρέπει να αποδίδονται αποκλειστικά στους συγγραφείς και να µην θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τις απόψεις του ιδρύµατος, του διοικητικού συµβουλίου του, της διεύθυνσης ή των κατά περίπτωση και καθ οιονδήποτε τρόπο συνεργαζοµένων φορέων. 2

3 Κείµενο Εργασίας 9/2010 Σύντοµο Βιογραφικό Ο Μάνος Γ. Παπάζογλου είναι ρ. Πολιτικών Επιστηµών (Essex), Επιστηµονικός Συνεργάτης στη Βουλή των Ελλήνων. ιδάσκει στο Οικονοµικό Πανεπιστήµιο Αθηνών (International MBA) και στο Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου (Τµήµα Πολιτικής Επιστήµης και ιεθνών Σχέσεων). Περίληψη Η έννοια του εξευρωπαϊσµού στο σύγχρονο πολιτικό λόγο γίνεται συχνά κατανοητή κατά κύριο λόγο ως µία διαδικασία εκσυγχρονισµού. Παραβλέπεται, όµως, ότι ο εξευρωπαϊσµός προϋποθέτει και τη σύζευξη των ενωσιακών και των εθνικών θεσµικών στοιχείων. Στο µέτρο που η σύζευξη αυτή παραγνωρίζεται ή καθίσταται δυσχερής, ο εξευρωπαϊσµός ενδέχεται να οδηγεί σε δηµοκρατικά ελλείµµατα και, κατά συνέπεια, στη µη εκπλήρωση των στόχων του εκσυγχρονισµού. Το κείµενο εστιάζει ιδιαιτέρως στις συνέπειες που προκαλούνται από τη µη έγκαιρη αντιµετώπιση περιπτώσεων αντίθεσης µεταξύ εθνικών και ενωσιακών θεσµικών στοιχείων. Ο συγγραφέας εισηγείται την έννοια της κρίσης νοµιµοποίησης για να περιγράψω τις περιπτώσεις αυτές. Πρόκειται για µία πρωτότυπη έννοια, η οποία συµβάλλει στη συζήτηση περί δηµοκρατικών ελλειµµάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Ειδικότερα, διαφωτίζει την ευθύνη των εθνικών κυβερνήσεων, οι οποίες πρέπει µε έγκαιρες και κατάλληλες ενέργειες να διασφαλίσουν την (πολιτική και κοινωνική) νοµιµοποίηση της διαδικασίας του εξευρωπαϊσµού, πέραν των διαδικαστικών εγγυήσεων που παρέχονται από τα συντάγµατα και τις Συνθήκες της ΕΕ. Λέξεις Κλειδιά Εξευρωπαϊσµός, Νοµιµοποίηση, Ελλάδα, Κρίση, Europeanization, Legitimacy, Greece, Crisis 3

4 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Μάνος Γ. Παπάζογλου Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα. Η έννοια της κρίσης νοµιµοποίησης Α. Οι δύο όψεις του εξευρωπαϊσµού: Εκσυγχρονισµός και ηµοκρατικά Ελλείµµατα Ο όρος εξευρωπαϊσµός ( europeanization ) υποδηλώνει µία σύνθετη, αµφίδροµη διαδικασία κατά την οποία οι πολιτικές σε εθνικό επίπεδο διαµορφώνονται από την ευρωπαϊκή ενοποίηση και οδηγούν σε διαφοροποιηµένα αποτελέσµατα στο εσωτερικό των κρατών- µελών (Schmidt & Radaelli 2004, Schmidt 2006). Από πολλές απόψεις, ο εξευρωπαϊσµός γίνεται κατανοητός ως µία διαδικασία εκσυγχρονισµού των εγχώριων θεσµών και πολιτικών. Ωστόσο, παράλληλα µε τους εκσυγχρονιστικούς στόχους, ο εξευρωπαϊσµός συχνά οδηγεί και σε δηµοκρατικά ελλείµµατα, τα οποία αναγνωρίζονται στη σχετική βιβλιογραφία (Beetham & Lord 1998, Scott & Trubek 2002 Mény 2002, Carter & Scott 1998, Decker 2002), όσο και στον επίσηµο λόγο των οργάνων της ΕΕ (European Council 2001: 21, Commission, 2001: 8). Η εργασία εισηγείται την έννοια των κρίσεων νοµιµοποίησης. Χαρακτηριστικό γνώρισµα τέτοιων κρίσεων είναι η αδυναµία των µέσων διαδικαστικής νοµιµοποίησης, όπως αυτά προβλέπονται από τις συνθήκες της Ένωσης και τα εθνικά συντάγµατα, να διασφαλίσουν την ουσιαστική κοινωνική και πολιτική νοµιµοποίηση και να αντιµετωπίσουν τις περιπτώσεις αντιθέσεων νοµικού και πολιτικού χαρακτήρα µεταξύ κοινοτικού και εθνικού δικαίου. Βεβαίως, υπάρχουν και αντίθετες απόψεις που επισηµαίνουν ότι στο βαθµό που οι πολιτικές διαδικασίες διαθέτουν µία prima facie νοµιµοποίηση και αντιστοιχούν σε πρακτικές στα κράτη-µέλη, δεν τεκµηριώνεται η άποψη περί ύπαρξης δηµοκρατικών ελλειµµάτων στην ΕΕ (Moravcsik 2002:622). Οι περισσότεροι, όµως, παρατηρητές συγκλίνουν στην άποψη ότι το δηµοκρατικό έλλειµµα στην ΕΕ είναι υπαρκτό και έγκειται στο συνδυασµό διακυβερνητικών και υπερεθνικών τρόπων λειτουργίας, στην έλλειψη κοµµατικού ανταγωνισµού για θέµατα ΕΕ, την συνύπαρξη πολλαπλών επιπέδων εκπροσώπησης και στον κατακερµατισµό της πολιτικής ευθύνης (Decker 2002). Είναι γεγονός ότι στην ΕΕ οι κυβερνήσεις έχουν καταστεί ταυτόχρονα φορείς νοµιµοποίησης, όσο και θεσµικής εξουσίας (Carter & Scott 1998:431). Η νοµιµοποίηση των ανεξάρτητων/ µη-διακυβερνητικών οργάνων της ΕΕ συνδέεται µε την απόδοσή τους ( output legitimacy ) στην επίτευξη των στόχων που τους αναθέτουν οι ενωσιακές Συνθήκες (Majone 1996:54). Για να προασπίσουν την πολιτική τους ανεξαρτησία επιλέγουν µία περισσότερο τεχνοκρατική προσέγγιση στη διαµόρφωση πολιτικών, αντί µίας ανοικτής και περισσότερο πολιτικοποιηµένης διαδικασίας (Majone 2003:302). Τα διακυβερνητικά όργανα (Συµβούλιο) και το αντιπροσωπευτικό σώµα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) αντλούν νοµιµοποίηση από τους πολίτες µέσω των τακτικών εκλογών. Κατά το διακυβερνητικό πρότυπο αντιπροσώπευσης, οι προτιµήσεις των πολιτών διέρχονται µέσω των πολιτικών 4

5 Κείµενο Εργασίας 9/2010 κοµµάτων, των εθνικών κοινοβουλίων και των κυβερνήσεων πριν κατατεθούν στο Ευρωπαϊκό Συµβούλιο ή στο Συµβούλιο Υπουργών (Schmitt & Thomassen 1999). Μία συνέπεια αυτού του προτύπου αντιπροσώπευσης είναι ότι συχνά οδηγεί στον πατερναλισµό και την ηγεµονία κατά τον προσδιορισµό των εθνικών συµφερόντων εκ µέρους των κυβερνήσεων και των ελίτ. Κατά συνέπεια, το ενδεχόµενο της πολιτικής κυριαρχίας στις διαδικασίες περιφερειακού συντονισµού των πολιτικών είναι πάντοτε πιθανό λόγω της ευχέρειας των εκτελεστικών θεσµών να διαχειρίζονται την ηµερήσια διάταξη των πολιτικών στην ΕΕ. Οι υφιστάµενες ρυθµίσεις των Συνθηκών δεν ευνοούν ένα συνεχή ανοικτό διάλογο (Lord 1998:129), όπως για τα θέµατα της οικονοµικής διακυβέρνησης (Tsoukalis 2002:84). Για παράδειγµα, η ισχύς των κανόνων του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης αντιµετωπίζεται σχεδόν αποκλειστικά ως ζήτηµα διαδικαστικής νοµιµοποίησης. Η κοινωνική, όµως, νοµιµοποίηση είναι εξίσου σηµαντική για την εφαρµογή των κανόνων και εξασφαλίζεται µε την επαναφορά των ζητηµάτων στον πολιτικό διάλογο και την ευρύτερη ενηµέρωση των πολιτών (Tsoukalis 2003:139). Η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΕ θεωρείται ότι εξυπηρετεί πάγια και διαχρονικά συµφέροντα και βοηθά στην επίλυση χρόνιων προβληµάτων ανάπτυξης και εξωτερικής ασφάλειας (Ιωακειµίδης 2000). Η συµµετοχή της χώρας στην Οικονοµική και Νοµισµατική Ένωση (ΟΝΕ) αποτέλεσε µία σηµαντική διαδικασία εξευρωπαϊσµού προσφέροντας ένα ισχυρό εξωγενές κίνητρο για την ανάληψη σηµαντικών οικονοµικών µεταρρυθµίσεων και τη βελτίωση της δηµοσιονοµικής κατάστασης της χώρας (Featherstone 2005). ηµοκρατικά ελλείµµατα προκύπτουν και στην ελληνική περίπτωση. Η υπερψήφιση από το Συµβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και, ακολούθως, από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία στο εθνικό επίπεδο, δεν αποτελεί σε κάθε περίπτωση επαρκή προϋπόθεση για την ουσιαστική νοµιµοποίηση νέων ρυθµίσεων και πολιτικών, οι οποίες εκτίθενται σε δηµόσια κριτική για τις µεταβολές που επιφέρουν σε υφιστάµενες ρυθµίσεις. Ωστόσο, το κοινοτικό δίκαιο ενίοτε καθίσταται αντικείµενο διαφωνίας µεταξύ εθνικών κυβερνήσεων και οργάνων ΕΕ. Συχνά πρόκειται για αντιθέσεις σχετικά µε το διαφορετικό αξιακό περιεχόµενο που περιλαµβάνεται στους κανόνες του πρωτογενούς και δευτερογενούς κοινοτικού δικαίου και σε εκείνους του εθνικού δικαίου. Ο εθνικές κυβερνήσεις βρίσκονται συχνά αντιµέτωπες µε τη δυσκολία να συµβιβάσουν τη δηµοκρατική εντολή που έχουν λάβει µε τις δεσµεύσεις που απορρέουν από τις ενωσιακές συνθήκες (Howarth 2007). Βεβαίως, οι διαδικαστικές εγγυήσεις, αλλά και η σχετική πολιτική κουλτούρα, είναι αρκετά ισχυρές, ώστε να αποτρέπουν κρίσεις νοµιµοποίησης. Όπως παρατηρεί ο Βενιζέλος (2003), το ελληνικό σύνταγµα διαθέτει την απαραίτητη ευρωπαϊκή ευρυχωρία µε βάση το άρθρο 28 και την ερµηνευτική δήλωση αυτού για τη νοµιµοποιηµένη συµµετοχή της χώρας στις διαδικασίες ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ο Τσάτσος (2005:47-55) επισηµαίνει τη λειτουργία ενός αξιακού συστήµατος στην ΕΕ που αφορά την ερµηνεία της νοηµατικής συγκρότησης αρχών, την αντιµετώπιση συγκρούσεων µεταξύ δύο διαφορετικών αξιακών αρχών του και την επιβολή κυρώσεων. Το αξιακό αυτό σύστηµα είναι µάλλον αποτελεσµατικό, αν κρίνουµε από την εµπειρία της εφαρµογής του κοινοτικού δικαίου σε έναν αυξανόµενο αριθµό χωρών. Κατά την κοινοβουλευτική συζήτηση για την κύρωση της Συνθήκης για ένα Σύνταγµα της Ευρώπης, ο τ. πρωθυπουργός κ. Κ. Σηµίτης (2005) είχε εκφράσει την άποψη ότι πρόκειται για ένα αξιακό πλέγµα οικείο στον ελληνικό λαό. Ωστόσο, η διατύπωση του άρθρου Ι-6 της Συνθήκης, το οποίο προέβλεπε την ισχύ του κοινοτικού έναντι του εθνικού δικαίου, προκάλεσε σηµαντική πολιτική συζήτηση και ανέδειξε την έλλειψη εξοικείωσης 5

6 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Μάνος Γ. Παπάζογλου αρκετών µελών όλων των κοινοβουλευτικών οµάδων σχετικά µε το ζήτηµα αυτό. Μία χαρακτηριστική περίπτωση κρίσης νοµιµοποίησης αποτελεί η εφαρµογή των κανόνων του Συµφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, οι οποίοι συχνά προκαλούν τριβές στις σχέσεις της Επιτροπής µε τις κυβερνήσεις, ιδιαιτέρως σε σχέση µε την ενεργοποίηση των διατάξεων περί υπερβολικού ελλείµµατος σύµφωνα µε το άρθρο 104 ΣΕΚ. Στις περιπτώσεις αυτές και οι δύο πλευρές θεωρούν τη στάση τους ως νοµιµοποιηµένη. Για παράδειγµα, δίνοντας προτεραιότητα στις εκλογικές δεσµεύσεις (π.χ. αύξηση των δηµοσίων δαπανών, µείωση των φόρων) µπορεί να σηµαίνει παραβίαση ενωσιακών κανόνων (π.χ. το ύψος του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος). Εξάλλου, είναι χαρακτηριστικές οι υποθέσεις διαφωνίας της Επιτροπής µε την ελληνική κυβέρνηση σχετικά µε την εφαρµογή του κοινοτικού δικαίου, οι οποίες έχουν παραπεµφθεί στο ΕΚ. Η Ελλάδα άλλοτε επικαλείται το κοινοτικό κεκτηµένο για να εξυπηρετήσει τα συµφέροντά της, ενώ άλλοτε το υφίσταται και υποχρεώνεται να συµµορφωθεί προς αυτό (Χριστιανός 2008). Θα υποστηριχθεί ότι οι κρίσεις νοµιµοποίησης είναι ένα ενδεχόµενο πρόβληµα κατά τη διαδικασία εξευρωπαϊσµού των πολιτικών, το οποίο πρέπει εγκαίρως, δηλαδή κατά το στάδιο λήψης αποφάσεων, να διαγνωσθεί. Για να προληφθούν και να αντιµετωπισθούν τέτοιες κρίσεις είναι σηµαντική η τεχνοκρατική γνώση και η πολιτική αντίληψη, αλλά και να αντιµετωπισθούν οι συχνές τάσεις κωλυσιεργίας των κυβερνητικών οργάνων και της διοίκησης. Επειδή, όµως, τα παραπάνω δεν εξασφαλίζονται σε in vitro συνθήκες, η διαδικασία διαβούλευσης µπορεί να θεωρηθεί ως απαραίτητη συνθήκη για να εκτιµηθούν πιθανές δυσκολίες κατά τη σύζευξη ρυθµίσεων του εθνικού και κοινοτικού δικαίου µέσω της δηµόσιας αξιολόγησης των νέων ρυθµίσεων. 6

7 Κείµενο Εργασίας 9/2010 Β. Κρίσεις Νοµιµοποίησης Ακολούθως, θα εξετάσω ορισµένες χαρακτηριστικές, κατά τη γνώµη µου, περιπτώσεις κρίσεων νοµιµοποίησης, όπως της µη-συµµόρφωσης προς τους κανόνες της δηµοσιονοµικής πολιτικής, της καθυστέρησης στην ενσωµάτωση των Οδηγιών για την αναγνώριση των επαγγελµατικών προσόντων, της εφαρµογής των συνταγµατικών ρυθµίσεων για το βασικό µέτοχο και της προστασίας των προσωπικών δεδοµένων. ηµοσιονοµική πολιτική Η έλλειψη συµµόρφωσης προς τους κανόνες της Οικονοµικής και Νοµισµατικής Ένωσης (ΟΝΕ) σχετικά µε τη δηµοσιονοµική πολιτική αποτελεί το πρώτο παράδειγµα κρίσης νοµιµοποίησης. Το 2004 η κυβέρνηση Καραµανλή ανέλαβε πρωτοβουλία αναθεώρησης των δηµοσιονοµικών στοιχείων σε συνεργασία µε την Επιτροπή, επικαλούµενη λόγους διαφάνειας και αποτελεσµατικής διακυβέρνησης. Η Επιτροπή (2004) διαπίστωσε το πρόβληµα των στοιχείων στους εθνικούς λογαριασµούς και εξέδωσε γνώµη για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείµµατος στην Ελλάδα. Ακολούθως, το ECOFIN (2004) εξέδωσε σύσταση για το υπερβολικό έλλειµµα και ζήτησε από την Ελλάδα να διασφαλίσει την ορθότητα των δηµοσιονοµικών στοιχείων και να δεσµευτεί ότι παρόµοια αναθεώρηση στοιχείων δεν θα πρέπει να προκύψει ξανά στην Κοινότητα. Ακόµη, το ECOFIN (2007) θεώρησε ότι δεν συντρέχουν πλέον οι προϋποθέσεις του υπερβολικού ελλείµµατος στην Ελλάδα. Ωστόσο, το πρόβληµα αυτό προέκυψε εκ νέου µετά τις γενικές εκλογές του 2009, οπότε η κυβέρνηση Παπανδρέου προχώρησε στην αναθεώρηση των δηµοσιονοµικών στοιχείων. Είχε προηγηθεί από τον Απρίλιο 2009 σύσταση του ECOFIN (2009α, 2009β) σχετικά µε την εµφάνιση δηµοσιονοµικού ελλείµµατος πέραν του 3% επί του ΑΕΠ στην Ελλάδα. Τον Νοέµβριο 2009 το ECOFIN (2009γ) διαπίστωσε ότι η Ελλάδα δεν είχε λάβει αποτελεσµατικά µέτρα για την αντιµετώπιση του ελλείµµατος, ενώ επισήµανε την κακή ποιότητα των σχετικών στατιστικών στοιχείων. Η κρίση νοµιµοποίησης στα δηµοσιονοµικά πράγµατα εκθέτει τις ευθύνες της εκτελεστικής εξουσίας αφενός, έναντι των οργάνων της ΕΕ λόγω της έλλειψης συµµόρφωσης προς τους κανόνες της ΕΕ και αφετέρου, έναντι των υποχρεώσεων λογοδοσίας και διαφάνειας σχετικά µε τα στοιχεία για το δηµοσιονοµικό έλλειµµα. Η ενσωµάτωση των Οδηγιών για τα επαγγελµατικά προσόντα Η δεύτερη περίπτωση αναφέρεται στην ενσωµάτωση των Οδηγιών 89/48 και 2005/36 σχετικά µε την αναγνώριση των επαγγελµατικών προσόντων που έχουν αποκτηθεί σε κράτος-µέλος (αναλυτικότερα στο κεφάλαιο 4.1). Η χώρα παραπέµφθηκε στο ικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Υπόθεση C-274/05), το οποίο θεώρησε ( ) παράβαση της χώρας τη µη-προσαρµογή του εθνικού δικαίου στις σχετικές ρυθµίσεις της Οδηγίας. Το πρόβληµα στην ενσωµάτωση της Οδηγίας έγκειται στην έµµεση αναγνώριση της λειτουργίας των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών (ΚΕΣ), τα οποία µέσω συµφωνιών δικαιόχρησης µε ΑΕΙ της αλλοδαπής προσφέρουν προγράµµατα ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση Καραµανλή αναγνώρισε την ανάγκη ρύθµισης της λειτουργίας των ΚΕΣ και προσαρµογής στις απαιτήσεις της Οδηγίας για την αναγνώριση των επαγγελµατικών προσόντων που συνδέονται µε ακαδηµαϊκούς τίτλους (Βουλή 2007). Μία πρώτη προσπάθεια αντιµετώπισης υπήρξε η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγµατος µε την καθιέρωση της δυνατότητας ίδρυσης µη-κρατικών, µη-κερδοσκοπικών 7

8 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Μάνος Γ. Παπάζογλου ΑΕΙ, η οποία, όµως, δεν υποστηρίχθηκε από την απαιτούµενη πλειοψηφία των µελών του κοινοβουλίου. Μία δεύτερη προσπάθεια υπήρξε ο ν. 3696/2008, ο οποίος για πρώτη φορά έθεσε κριτήρια και προϋποθέσεις αδειοδότησης των Κολλεγίων, τα οποία εντάχθηκαν στην άτυπη µεταλυκειακή εκπαίδευση. Η καθυστέρηση διαδοχικών κυβερνήσεων να ενσωµατώσουν τις σχετικές Οδηγίες αποτυπώνει την αδυναµία διασφάλισης της νοµιµοποίησης της διαδικασίας εξευρωπαϊσµού υπό την έννοια της διαδικαστικής νοµιµοποίησης (δηλαδή, της σύζευξης των εθνικών συνταγµατικών ιδιαιτεροτήτων µε τις ρυθµίσεις του κοινοτικού δικαίου), όσο και της κοινωνικής νοµιµοποίησης (δηλαδή, της ευρύτερης κοινωνικής αποδοχής των νέων ρυθµίσεων). Ο βασικός µέτοχος Η περίπτωση του βασικού µετόχου αφορά στην πρωτοβουλία της κυβέρνησης το 2004 να ενεργοποιήσει µε εκτελεστικό νόµο του Συντάγµατος (Ν.3310/2005) τις σχετικές ρυθµίσεις που περιελήφθησαν στο άρθρο 14 παρ.9 του Συντάγµατος κατά την αναθεώρηση του Οι νέες ρυθµίσεις του άρθρου 14 Σ ψηφίσθηκαν µε ευρύτερη υποστήριξη, µε στόχο την αντιµετώπιση των διαπλεκόµενων συµφερόντων, τα οποία επιχειρούν να ασκήσουν επιρροή στην πολιτική µέσω της επιβολής περιορισµών στο ιδιοκτησιακό καθεστώς εταιρειών στο χώρο των µέσων µαζικής ενηµέρωσης και των εταιρειών που αναλαµβάνουν έργα και προµήθειες του δηµοσίου στην Ελλάδα. Η νοµοθετική βούληση της κυβέρνησης, όµως, συγκρούστηκε µε τη βούληση της Επιτροπής να προασπίσει τους κανόνες της ενιαίας αγοράς επικαλούµενη τον περιορισµό των θεµελιωδών ελευθεριών, όπως αυτές προβλέπονται από το πρωτογενές και δευτερογενές κοινοτικό δίκαιο. Σύµφωνα µε την Επιτροπή (2004), η ελληνική νοµοθεσία ήταν αντίθετη προς το πρωτογενές και δευτερογενές κοινοτικό δίκαιο, γιατί εισήγαγε στοιχεία αποκλεισµού και µέτρα που κωλύουν τις θεµελιώδεις ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τις ενωσιακές συνθήκες. Η προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να µεταβάλει την άποψη της Επιτροπής σχετικά µε τη συµβατότητα του εθνικού µε το κοινοτικό δίκαιο υπήρξε ανεπιτυχής. Κατέστη σαφές ότι αν η κυβέρνηση νοµοθετούσε τις σχετικές ρυθµίσεις, θα παραπεµπόταν στο ΕΚ. Η περίπτωση αυτή έδωσε την αφορµή για µία συζήτηση σχετικά µε την ισχύ του κοινοτικού έναντι του εθνικού δικαίου και ιδιαιτέρως, του Συντάγµατος, σε θέµατα που αφορούν τη δηµοκρατική λειτουργία των θεσµών. Οι κύριες απόψεις που εκφράστηκαν εξέφραζαν αφ ενός, τον λεγόµενο συνταγµατικό πατριωτισµό και αφ ετέρου, την ανάγκη συµµόρφωσης προς το κοινοτικό δίκαιο. Ελάχιστη µέριµνα, όµως, αποδόθηκε στην καθιέρωση µέσων πρόληψης παρόµοιων κρίσεων νοµιµοποίησης. Αν και στο ερώτηµα της ισχύος του κοινοτικού δικαίου έναντι του Συντάγµατος δεν συνέκλιναν οι απόψεις, η κυβέρνηση κατήργησε το Ν.3310/2005 και δήλωσε ότι θα συνεργαστεί µε την Επιτροπή για τη διαµόρφωση νοµοθεσίας που θα είναι συµβατή µε το κοινοτικό δίκαιο. Το «ζήτηµα των ταυτοτήτων» Η Οδηγία 95/46/EC έθεσε κοινά κριτήρια για την επεξεργασία προσωπικών δεδοµένων και προέβλεψε τη συγκρότηση εθνικής αρχής για την τήρηση των σχετικών κανόνων. Ο ν.2472/1997 αποτελεί µεταφορά των ρυθµίσεων της παραπάνω Οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο και συγκροτεί την Αρχή Προστασίας Προσωπικών εδοµένων. Μία απόφαση της Αρχής (2000), σχετικά µε το είδος των προσωπικών δεδοµένων που έπρεπε να περιλαµβάνονται στα δελτία ταυτότητας, προκάλεσε σηµαντικές αντιδράσεις. Σύµφωνα µε την απόφαση, ορισµένα στοιχεία µεταξύ των οποίων και το θρήσκευµα, ήταν περιττά για 8

9 Κείµενο Εργασίας 9/2010 τους σκοπούς της ταυτότητας, αλλά είχε και επιπτώσεις στην ελευθερία των πολιτών, καθώς τους υποχρέωνε να εκθέσουν σε δηµόσια έγγραφα στοιχεία του προσωπικού τους αυτό-προσδιορισµού, τα οποία ήταν στη διάθεση των δηµοσίων αρχών να τα επεξεργαστούν. Στη σχετική διαµάχη µπορούµε να διακρίνουµε αφ ενός, εκείνους που προασπίζονταν την προστασία των πολιτών έναντι ενδεχόµενων θρησκευτικών διακρίσεων και αφ ετέρου, εκείνους που δήλωναν την προτίµησή τους να εκφράζουν και δηµοσίως τις θρησκευτικές αξίες που πρέσβευαν. Οι συνθήκες, όπως η πρωτοβουλία της Εκκλησίας της Ελλάδος να συγκεντρώσει περίπου τρία εκατοµµύρια υπογραφές εναντίον της νέας µορφής ταυτοτήτων, κατέστησαν σαφές ότι η προσπάθεια της κυβέρνησης να αντιµετωπίσει το ζήτηµα µε όρους νοµικούς δεν επαρκούσε για να διασφαλίσει την αποδοχή των νέων ρυθµίσεων. Συνοπτικά, οι παραπάνω περιπτώσεις αναδεικνύουν ορισµένα χαρακτηριστικά των κρίσεων νοµιµοποίησης, όπως: η αντίθεση συµφερόντων ενός κράτους-µέλους µε τα όργανα της ΕΕ όταν το πρώτο δεν συµµορφώνεται προς τους κανόνες των Συνθηκών (η περίπτωση της δηµοσιονοµικής πολιτικής), η αδιέξοδη κωλυσιεργία στη σύζευξη ορισµένων θεµελιωδών συνταγµατικών αξιών µε σχετικές ρυθµίσεις του κοινοτικού δικαίου (η περίπτωση της Οδηγίας για τα επαγγελµατικά προσόντα), η υποχρεωτική συµφιλίωση των κανόνων του εσωτερικού (συνταγµατικού) δικαίου µε το κοινοτικό δίκαιο για τις περιπτώσεις ρυθµίσεων που περιλαµβάνονται στο πεδίο αρµοδιοτήτων της ΕΕ (η περίπτωση του βασικού µετόχου ), η ανάγκη σύζευξης νέων ρυθµίσεων που εδράζονται στο κοινοτικό δίκαιο µε διάχυτες κοινωνικές αξίες (η περίπτωση των ταυτοτήτων). Οι κρίσεις νοµιµοποίησης καθυστερούν τον εξευρωπαϊσµό και, ενδεχοµένως, οδηγούν σε δηµοκρατικά ελλείµµατα. Βεβαίως, παρόµοιες κρίσεις προκύπτουν σε όλα τα κράτη- µέλη. Εντούτοις, το ελληνικό πολιτικό σύστηµα πρέπει να αναζητήσει τρόπους µε τους οποίους ανάλογες κρίσεις είτε θα προληφθούν, είτε θα επιλυθούν αποτελεσµατικά, γιατί αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες εκσυγχρονισµού των εγχώριων θεσµών, καθώς και για την τήρηση των υποχρεώσεων της χώρας, όπως απορρέουν από τις Συνθήκες. 9

10 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Μάνος Γ. Παπάζογλου Γ. Συµπεράσµατα Η ιδιαίτερη συµβολή της έννοιας των κρίσεων νοµιµοποίησης στη συζήτηση περί δηµοκρατικών ελλειµµάτων στην ΕΕ συνίσταται στη διαπίστωση ότι τα διαδικαστικά µέσα δεν αποτελούν πάντοτε επαρκείς µηχανισµούς για τη διασφάλιση της νοµιµοποίησης. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως στις περιπτώσεις στις οποίες συγκρούονται τα συµφέροντα των εκτελεστικών θεσµών (λ.χ. κυβερνήσεων και Επιτροπής), προκύπτουν διαφορετικές ερµηνείες των ενωσιακών κανόνων ή κωλύµατα στην οµαλή συνάρθρωση ενωσιακών και εθνικών θεσµικών στοιχείων. Η κρίση νοµιµοποίησης στην περίπτωση της επανειληµµένης αναθεώρησης των ελληνικών δηµοσιονοµικών στοιχείων συνιστά το αποτέλεσµα της σύγκρουσης συµφερόντων της εθνικής κυβέρνησης µε τα συµφέροντα των κυβερνήσεων των άλλων κρατών-µελών. Οι ελληνικές κυβερνήσεις προτίµησαν να εξυπηρετήσουν τα δικά τους πολιτικά συµφέροντα, αντί να συµµορφωθούν πλήρως προς τους κανόνες της ΟΝΕ. Κατά παρόµοιο τρόπο, στη Γαλλία οι διαµορφωτές της πολιτικής από τη µία πλευρά επιθυµούν το στενό συντονισµό των εθνικών µακροοικονοµικών πολιτικών και από την άλλη, επιθυµούν να διατηρήσουν ένα βαθµό ευχέρειας, ακόµη και όταν παραβιάζουν τους κανονισµούς για τον συντονισµό των πολιτικών (Howarth 2007). Παροµοίως, στο ζήτηµα της αναγνώρισης των επαγγελµατικών προσόντων σύµφωνα µε τις σχετικές Οδηγίες η κρίση νοµιµοποίησης προέκυψε ως το αποτέλεσµα της κωλυσιεργίας διαδοχικών κυβερνήσεων να συναρθρώσουν τις πρόνοιες του συντάγµατος για την ανώτατη εκπαίδευση και τα συµφέροντα που εκφράζει η ακαδηµαϊκή κοινότητα µε τις επιταγές του κοινοτικού δικαίου. Στο ζήτηµα των ταυτοτήτων η κρίση νοµιµοποίησης προέκυψε, γιατί η κυβέρνηση παραγνώρισε την ανάγκη συµφιλίωσης των νέων ρυθµίσεων (της απάλειψης του θρησκεύµατος) µε εδραιωµένες στάσεις και συλλογικές αξίες, οι οποίες εκφράζονται από σηµαντικό µέρος της ελληνικής κοινωνίας. Στις περιπτώσεις αυτές, οι Συνθήκες προσφέρουν περιορισµένα εργαλεία για να προληφθούν κρίσεις νοµιµοποίησης µε αντικείµενο τους ίδιους τους κανόνες της οικονοµικής διακυβέρνησης, αφού και οι δύο πλευρές (εθνικές κυβερνήσεις και Επιτροπή) θεωρούν τη στάση τους ως νοµιµοποιηµένη. Για παράδειγµα, η προτεραιότητα που δίνεται στις εκλογικές δεσµεύσεις (π.χ. αύξηση των δηµοσίων δαπανών, µείωση των φόρων) µπορεί να συνεπάγεται παραβίαση ενωσιακών κανόνων (π.χ. το ύψος του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος). Εξάλλου, σύµφωνα µε ορισµένες απόψεις (Scharpf 2002:654, Κοντιάδης 2006), η ισχύς των κανόνων της οικονοµικής ενοποίησης και του ανταγωνισµού περιορίζουν τις δυνατότητες για πολιτικές πρόνοιας στα κράτη-µέλη. Βεβαίως, η επιβολή της συµµόρφωσης είναι µία δύσκολη και προβληµατική διαδικασία, καθώς προσκρούει σε ερωτήµατα νοµιµοποίησης της επιβολής κυρώσεων (Τσάτσος 2005:49-52). Σύµφωνα µε τον Παπαδηµητρίου (2008), σε περιπτώσεις αντίθεσης συνταγµατικών προς κοινοτικούς κανόνες ενδείκνυται «η αναζήτηση της ερµηνείας που επιτρέπει, στο µέτρο του δυνατού, τη συνάρθρωση των συνταγµατικών και των κοινοτικών κανόνων και, στη συνέχεια, την από κοινού εφαρµογή τους στην πράξη». Σηµαντικό ρόλο για τη διευθέτηση ανάλογων αντιθέσεων διαδραµατίζει ο εθνικός δικαστής, ο οποίος καλείται να ελέγξει τη συµβατότητα του εθνικού µε το κοινοτικό δίκαιο (Κτενίδης 2008). Το ζήτηµα, όµως, δεν είναι αµιγώς νοµικό, αλλά έχει και σηµαντικές πολιτικές προεκτάσεις, καθώς συχνά τίθεται ως ένα ζήτηµα δηµοκρατικής νοµιµοποίησης των νέων θεσµικών στοιχείων που επιφέρουν οι διαδικασίες εξευρωπαϊσµού. 10

11 Κείµενο Εργασίας 9/2010 Ωστόσο, παρά τις εγγυήσεις διαδικαστικού χαρακτήρα, η αντιµετώπιση των κρίσεων νοµιµοποίησης απαιτεί από το ελληνικό πολιτικό σύστηµα ενέργειες τόσο τεχνοκρατικού, όσο και πολιτικού χαρακτήρα. Η συνάρθρωση των συνταγµατικών και κοινοτικών κανόνων πρέπει να εκτίθεται και σε δηµόσια αξιολόγηση µέσω διαδικασιών διαβούλευσης. Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση εξασφαλίζει τη συλλογή περισσότερων απόψεων και συµφερόντων και, κυρίως, ενισχύεται η ικανότητα ανίχνευσης πιθανών αντιθέσεων µεταξύ των εθνικών και κοινοτικών ρυθµίσεων. Συναφής είναι η προσέγγιση του πολιτικού συνταγµατισµού δίνει έµφαση στη συνεχή δηµόσια διαβούλευση για τους συνταγµατικούς κανόνες που διέπουν την πολιτική ζωή (Bellamy 2001:51, Bellamy & Castiglione 2000:183, Χρυσοχόου 2005: ) και τεκµηριώνει τη σηµασία της δηµοκρατικής συµµετοχής κατά τη διαπραγµάτευση των κανόνων, αξιών και προτιµήσεων που περιλαµβάνονται στις επιµέρους εθνικές συνταγµατικές τάξεις και τη συνταγµατοποίηση κανόνων σε επίπεδο ΕΕ (Bellamy 2001:61). Προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της δηµόσιας εποπτείας των νοµοθετικών εξελίξεων στην ΕΕ, πρέπει να ενισχυθεί η λειτουργία θεσµικών αντίβαρων, καθώς και ο ρόλος των εθνικών και ενωσιακών αντιπροσωπευτικών θεσµών (Crum 2003). Μία στρατηγική πρόληψης των κρίσεων νοµιµοποίησης µπορεί να θεµελιωθεί στις ρεπουµπλικανικές αρχές περί δηµοκρατικού ελέγχου, διαφάνειας και συµµετοχής στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων την οποία έχω αναλυτικά αναπτύξει (Παπάζογλου 2009: ). Ο εξευρωπαϊσµός των πολιτικών θα αντλήσει διαδικαστική, όσο και εν γένει κοινωνική, νοµιµοποίηση µόνο στο βαθµό που γίνει αντιληπτός ως µία αµφίδροµη διαδικασία στηριγµένη στη διαβούλευση και µε γνώµονα τη σύζευξη των ευρωπαϊκών στόχων µε τις εθνικές θεσµικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες. Η σύζευξη αυτή πρέπει να επιδιώκεται τόσο στο επίπεδο των οργάνων λήψης αποφάσεων, όσο και στα ιδιαίτερα πεδία κοινωνικής και οικονοµικής δραστηριότητας. Συναίνεση και αµφισβήτηση αποτελούν δύο εξίσου σηµαντικές όψεις της διαβούλευσης (Παπάζογλου 2010). Οι πολίτες πρέπει να έχουν έναν περισσότερο ενεργό ρόλο προκειµένου να κατανοήσουν καλύτερα τους στόχους και το περιεχόµενο των αλλαγών, να εκφέρουν τη γνώµη τους γι αυτά και να εξοικειωθούν καλύτερα µε τις όποιες νέες ρυθµίσεις προκύπτουν, το οποίο αποτελεί και προϋπόθεση για την οµαλή εφαρµογή τους. Άλλωστε, αυτός πρέπει να θεωρηθεί και ένας από τους βασικούς σκοπούς της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης (Papazoglou 2006, 2010). 11

12 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Μάνος Γ. Παπάζογλου Βιβλιογραφικές Αναφορές BEETHAM, D. & LORD, C Legitimacy and the European Union. In: Weale, A. & Nentwich, M. eds. Political Theory and the European Union. London: Routledge, BELLAMY, R Cementing the Union: The role of European Citizenship. In: F. Cerrutti and E. Rudolph eds. A Soul for Europe. Vol. I. Sterling. BELLAMY, R. & CASTIGLIONE, D Legitimizing the euro- polity and its regime : the normative turn in EU studies. European Journal of Political Theory, 2(1): CARTER, C. & SCOTT, A Legitimacy and governance beyond the European nation state: conceptualising governance in the European Union. European Law Journal, 4(4): COMMISSION OF THE EUROPEAN COMMUNITIES White Paper on European Governance, COM(2001) 428 final. Opinion Οn the existence of an excessive deficit in Greece CFIN/REP/50049/2004. CRUM, B Legislative-executive relations in the EU. Journal of Common Market Studies, 41 (3): DECKER, F Governance beyond the nation-state: reflections on the democratic deficit of the European Union. Journal of European Public Policy, 9(2): ECOFIN (2007 Απόφαση, «κατάργηση της απόφασης 2004/917/EΚ σχετικά µε την ύπαρξη υπερβολικού ελλείµµατος στην Ελλάδα 9896/07», ECOFIN 226, ECOFIN Απόφαση, «Kατάργηση της απόφασης 2004/917/EΚ σχετικά µε την ύπαρξη υπερβολικού ελλείµµατος στην Ελλάδα 9896/07», ECOFIN 226, ECOFIN 2009α. Απόφαση, «σχετικά µε την ύπαρξη υπερβολικού ελλείµµατος στην Ελλάδα», ECOFI2 228, 7899/09, ECOFIN 2009β. Σύσταση, «προς την Ελλάδα µε σκοπό να τερµατισθεί η κατάσταση υπερβολικού δηµοσιονοµικού ελλείµµατος», 7900/09, ECOFI1 229, ECOFIN 2009γ. Απόφαση, «Με την οποία διαπιστώνεται αν έχουν ληφθεί αποτελεσµατικά µέτρα από την Ελλάδα σε εφαρµογή της σύστασης του Συµβουλίου της 27ης Απριλίου 2009» 15766/09, ECOFIN 777, EUROPEAN COUNCIL Laeken Declaration: The future of the European Union. Bulletin of the European Union. 12, FEATHERSTONE, K Introduction: Modernisation and the structural constraints of Greek politics. West European Politics, 28(2): HOWARTH, D. J Making and breaking the rules: French policy on EU gouvernement économique. Journal of European Public Policy. 14(7): LORD, C Democracy in the European Union. Sheffield: Sheffield Academic Press. MAJONE, G ed. Regulating Europe. London: Routledge The politics of regulation and european regulatory institutions. In: Hayward, J. and Menon, A. eds. Governing Europe. Oxford: Oxford University Press, MÉNY, Y De la démocratie en Europe: Old Concepts and New Challenges. Journal of Common Market Studies, 41(1):1-13. MORAVCSIK, A In defence of the democratic deficit : reassessing legitimacy in the European Union. Journal of Common Market Studies, 40(4): PAPAZOGLOU, M.G Citizenship and Democratic Legitimacy in the European Union: Euro- Republicanism and the Concept of Responsive Citizenship. Thesis (PhD). Essex University Assessing models of citizenship in the EU. The idea of responsive citizenship. Citizenship Studies. (υπό έκδοση τχ. Απριλίου 2010) SCHARPF, F.W The European social model: coping with the challenges of diversity. Journal of Common Market Studies, 40(4): SCHMIDT, V. A Procedural democracy in the EU: the europeanization of national and sectoral policymaking processes. Journal of European Public Policy, 13(5):

13 Κείµενο Εργασίας 9/2010 & THOMASSEN, J eds. Political Representation and Legitimacy in the European Union. Oxford: Oxford University Press. & RADAELLI, C Policy change and discourse in Europe: conceptual and methodological issues. West European Politics, 27(2): SCOTT, J. & TRUBEK, D Mind the gap: law and new approaches to governance in the European Union. European Law Journal, 8(1):1-18. TSOUKALIS, L EMU and the dynamics of european integration. In: Dosenrode, S. ed. Political Aspects of the Economic and Monetary Union: The European Challenge. London: Ashgate, TSOUKALIS, L What Kind of Europe?. Oxford: Oxford University Press. ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Απόφαση (σχετικά µε τα στοιχεία που περιλαµβάνονται στα δελτία ταυτότητας) 510/17/ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ, E Η Πρόκληση του Ευρωπαϊκού Συντάγµατος. Αθήνα: Σάκκουλας. ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Πρακτικά, Απάντηση του Πρωθυπουργού κ.κ.καραµανλή στην ερώτηση του Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ σχετικά µε τα ΚΕΣ, ΙΒ' Περίοδος, Σύνοδος Α, Συνεδρίαση ΚΒ, ΙΩΑΚΕΙΜΙ ΗΣ, Π.Κ Το Μέλλον της Ευρώπης. Η Προοπτική της Ευρωπαϊκής Οµοσπονδίας και η Ελλάδα, Αθήνα: Σιδέρης. ΚΤΕΝΙ ΗΣ, Ι «Η Ελλάδα και το κοινοτικό κεκτηµένο ενώπιον του ικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» στο ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ, Ν., επ., Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Αθήνα: Θεµέλιο. ΚΟΝΤΙΑ ΗΣ, Ξ. Ι. 2006α. ηµοκρατία, Κοινωνικό Κράτος και Σύνταγµα στην Ύστερη Νεωτερικότητα, Αθήνα: Παπαζήσης. ΠΑΠΑΖΟΓΛΟΥ, Μ.Γ Οι Προκλήσεις του Εξευρωπαϊσµού και της ιαβούλευσης για το Ελληνικό Πολιτικό Σύστηµα. Ευρω-Ρεπουµπλικανισµός και η ηµοκρατική ιαχείριση της Συναίνεσης και της Αµφισβήτησης. Αθήνα: Παπαζήσης «ιαβούλευση, συµµετοχή και έλεγχος στη δηµοκρατία. Υπάρχουν όρια στη δηµοκρατική αµφισβήτηση;», Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήµης (υπό έκδοση στο τχ. Μαΐου). ΣΗΜΙΤΗΣ, Κ «Ένα αξιακό πλέγµα οικείο στον ελληνικό λαό». Στο: Παπάζογλου, Μ.Γ. (επ.) Η κύρωση της Συνθήκης για ένα Σύνταγµα της Ευρώπης από τη Βουλή των Ελλήνων, Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, ΤΣΑΤΣΟΣ,.Θ Το Αξιακό Σύστηµα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αθήνα: Παπαζήσης. ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ, Β «Η Ελλάδα και το κοινοτικό κεκτηµένο ενώπιον του ικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων». Στο: ΜΑΡΑΒΕΓΙΑΣ, Ν., επ., Η Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Αθήνα: Θεµέλιο. ΧΡΥΣΟΧΟΟΟΥ,.Ν οκίµιο για τη ιεθνή Θεωρία: Νέες Μορφές Κυριαρχίας και Συναρχίας, Αθήνα: Παπαζήσης 13

14 Εξευρωπαϊσµός και δηµοκρατικά ελλείµµατα Μάνος Γ. Παπάζογλου To ΕΛΛΗΝΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ (ΕΛΙΑΜΕΠ) ιδρύθηκε το 1988 και λειτουργεί ως ένα ανεξάρτητο, µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ερευνητικό και επιµορφωτικό Ίδρυµα. Μέσω του πολυετούς έργου του έχει αναδειχθεί σε σηµαντικό φορέα πληροφόρησης, µελέτης και σχεδιασµού θεµάτων εξωτερικής πολιτικής, και θεωρείται ένα από τα πιο έγκριτα σε διεθνές επίπεδο κέντρα µελετών της Ελλάδας στον τοµέα των Ευρωπαϊκών υποθέσεων και των διεθνών σχέσεων. Το ΕΛΙΑΜΕΠ δεν εκφράζει, ούτε εκπροσωπεί συγκεκριµένες πολιτικές απόψεις. Επιχειρεί µόνο να λειτουργήσει ως βήµα ελεύθερου διαλόγου και ως κέντρο παραγωγής και ανταλλαγής ιδεών. 14

Η ανάδυση μιας νέας Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Η ανάδυση μιας νέας Ευρωπαϊκής Ένωσης; Δέσποινα Ασλανίδου Η ανάδυση μιας νέας Ευρωπαϊκής Ένωσης; 3 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ «Οικονομική Διακυβέρνηση και Δημοκρατική Νομιμοποίηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση» Ανιχνεύοντας τον ρόλο των

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση / 6

Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση / 6 Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση / 6 Δημοκρατία, κυριαρχία και νομιμοποίηση στην ΕΕ 1. Bellamy Rich. and Castiglione D. (2011), Democracy by Delegation? Who Represents Whom and How in European Governance, Government

Διαβάστε περισσότερα

ιασυνοριακή µεταφορά της καταστατικής έδρας των εταιρειών

ιασυνοριακή µεταφορά της καταστατικής έδρας των εταιρειών P6_TA(2009)0086 ιασυνοριακή µεταφορά της καταστατικής έδρας των εταιρειών Ψήφισµα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 0ης Μαρτίου 2009 που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά µε τη διασυνοριακή µεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων Α. Τι είναι η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων, σύμφωνα με το σχέδιο νόμου που καταθέτει το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Οι διακυβερνητικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων Η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, καθώς και σε διάφορους άλλους τομείς, όπως είναι η ενισχυμένη συνεργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX.

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2003 (13.03) (OR. fr) CONV 602/03 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : Προεδρείου προς : τη Συνέλευση Θέµα : Τα οικονοµικά της Ένωσης : σχέδιο άρθρων 38 έως 40 Τίτλος VII:

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. Σχετικά με τη σύσταση Εθνικών Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας εντός της ζώνης του ευρώ

Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. Σχετικά με τη σύσταση Εθνικών Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας εντός της ζώνης του ευρώ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.10.2015 COM(2015) 601 final Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Σχετικά με τη σύσταση Εθνικών Συμβουλίων Ανταγωνιστικότητας εντός της ζώνης του ευρώ EL EL Σύσταση για ΣΥΣΤΑΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον

ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον ΠΜΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Αχιλλέας Μητσός Ευρωπαϊκή Οικονομία και Διεθνές οικονομικό περιβάλλον Στο μάθημα αναλύονται οι οικονομικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης - η έκταση,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ενότητα 2 η : Οι Δομές της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γεώργιος Ανδρέου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με μια ετήσια πανευρωπαϊκή συζήτηση στο πλαίσιο της νομοθετικής έκθεσης πρωτοβουλίας σχετικά με τη θέσπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Σύσταση για Βρυξέλλες, 16.10.2009 COM(2009) 570 τελικό 2009/0158 (CNB) ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά µε τη θέση που θα λάβει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 Επιτροπή Αλιείας 2004 ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2002/2001(COS) 2 Απριλίου 2002 ΣΧΕ ΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά µε την έκθεση της Επιτροπής για την παρακολούθηση της εφαρµογής της κοινής αλιευτικής πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

15206/14 AΣ/νικ 1 DG D 2C

15206/14 AΣ/νικ 1 DG D 2C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 2014 (OR. en) 15206/14 FREMP 198 JAI 846 COHOM 152 POLGEN 156 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Συμβούλιο Διασφάλιση του σεβασμού του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 28.11.2014 COM(2014) 715 final 2014/0339 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την κατάργηση ορισμένων πράξεων στον τομέα της αστυνομικής

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr

Γραφείο 312, κτήριο διοίκησης, 2 ος όροφος. 2385055163, 6972500862 dakrivoulis@uowm.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ METAΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τίτλος μαθήματος Εξάμηνο Εισαγωγή στην Πολιτική Επιστήμη Υπεύθυνος Μαθήματος Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 14.12.2016 COM(2016) 798 final 2016/0399 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την προσαρμογή διαφόρων νομικών πράξεων στον τομέα της

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.3.2014 COM(2014) 149 final 2014/0086 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη της Συμφωνίας Σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 14 Ιανουαρίου 2013 (OR. en) 16977/12 ιοργανικός φάκελος: 2012/0298 (APP) FISC 183 ECOFIN 1000 OC 699

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ. Βρυξέλλες, 14 Ιανουαρίου 2013 (OR. en) 16977/12 ιοργανικός φάκελος: 2012/0298 (APP) FISC 183 ECOFIN 1000 OC 699 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 14 Ιανουαρίου 2013 (OR. en) 16977/12 ιοργανικός φάκελος: 2012/0298 (APP) FISC 183 ECOFIN 1000 OC 699 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: Σχέδιο ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη

Α. Η Ιταλία στην Ευρωπαϊκή Ένωση Β. Συνταγµατική θεµελίωση της Ιταλίας και της Ελλάδας στην Ε.Ε. Γ. Ο εκδηµοκρατισµός της Ένωσης και η θέση του πολίτη 05 Ευτυχία Γ. Αρµένη Μεταπτυχιακά ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο» Α) Συνταγµατική Θεµελίωση Ιταλίας και Ελλάδας στην Ε.Ε. Β) Η Θέση του Πολίτη στην Ε.Ε. σύµφωνα µε το Ευρωπαϊκό Σύνταγµα Περιεχόµενα

Διαβάστε περισσότερα

αποτελούν τις δικές µας απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήµατα

αποτελούν τις δικές µας απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήµατα ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Ερευνητικά Ερωτήµατα 1. Προκαταρκτικό διάβασµα γύρω από ένα θέµα 2. Ανάδειξη των ερευνητικών ερωτηµάτων 3. Εννοιολογικό πλαίσιο ποιες είναι οι έννοιες και ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ IdEF 8/11/12

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ IdEF 8/11/12 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ IdEF 8/11/12 ΨΗΦΙΣΤΗΚΕ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ Η ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΩΝ ΙΚΑΙΟΧΡΗΣΗΣ ΚΟΛΛΕΓΙΩΝ ΠΟΥ ΣΥΜΠΡΑΤΤΟΥΝ ΜΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΑΥΣΤΗΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Φεβρουαρίου σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 15ης Φεβρουαρίου 2017 σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών (CON/2017/2) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 23 Ιανουαρίου 2017 η Ευρωπαϊκή Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ Α.Π.Θ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ Α.Π.Θ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ Α.Π.Θ. ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ Αρχές Λειτουργίας Το Πανεπιστήµιο, όπως όλοι οι θεσµικοί φορείς, πρέπει να προσαρµόζεται στις κοινωνικές και οικονοµικές

Διαβάστε περισσότερα

Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ενότητα 8 η : Η νομοθετική δραστηριότητα στην Ένωση Γεώργιος Ανδρέου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΡΘΡΟ 49 Β ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης; ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ενότητα 5 η : Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Γεώργιος Ανδρέου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Προς τη Βουλή των Ελλήνων

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. Προς τη Βουλή των Ελλήνων ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Μνηµονίου Συνεργασίας µεταξύ του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελληνικής Δηµοκρατίας και του Υπουργείου Εξωτερικών και Ευρωπαϊκής Ένταξης του Μαυροβουνίου για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ  ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΑ ΚΟΤΣΙΝΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα όργανα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης

Τα όργανα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης Τα όργανα της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης Τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης φέρουν την κύρια ευθύνη για τον καθορισμό της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής, τις αποφάσεις που

Διαβάστε περισσότερα

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ.

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ. ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ Bρυξέλλες, 30 Αυγούστου 2000 (01.09) (OR. fr) CONFER 4766/00 LIMITE ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΕ ΡΙΑΣ Θέµα : ιακυβερνητική ιάσκεψη 2000 Ενισχυµένη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Lynn Dobson και Andreas Fdllesdal, επιμ., Political Theory and the European Constitution, Routledge, London 2004, 224 σελίδες.

Lynn Dobson και Andreas Fdllesdal, επιμ., Political Theory and the European Constitution, Routledge, London 2004, 224 σελίδες. 256 Επιστήμη και Κοινωνία πολιτισμός (επειδή κάθε πολιτισμός διατηρεί το δικαίωμα να υποτιμά τον άλλο, γι αυτό και η απόρριψη του ξένου λειτουργεί ως μέσο συνταύτισης μιας καταπιεσμένης τάξης με εκείνους

Διαβάστε περισσότερα

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης

Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Αναδηµοσίευση στο Civilitas.GR 2007* Η Συνθήκη του Άµστερνταµ: οδηγίες χρήσης Ελευθερία, ασφάλεια και δικαιοσύνη Θεµελιώδη δικαιώµατα και καταπολέµηση των διακρίσεων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγή Ιστορικό Οι αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57)

ECB-PUBLIC. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 6ης Αυγούστου 2013 σχετικά με την ειδική εκκαθάριση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/57) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 3 Ιουλίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής

Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Η ελευθερία και η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και προτάσεις πολιτικής Άννα Κανδύλα, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής Αθήνα, 11 Δεκεμβρίου 2012 Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ακολουθούµενη από το TEE πρακτική να απαιτεί ακαδηµαϊκή αναγνώριση των

1 Η ακολουθούµενη από το TEE πρακτική να απαιτεί ακαδηµαϊκή αναγνώριση των Oι αιτιάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Σύµφωνα µε τη συµπληρωµατική Αιτιολογηµένη Γνώµη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, µετά την έκδοση του Π.. 385/2002, µε το οποίο τροποποιήθηκαν διατάξεις του Π.. 165/2000,

Διαβάστε περισσότερα

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ

Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Σεµινάριο ΣΦΥΡΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ - Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ Ανέστης Στάθης Αναπληρωτής Γ. Γραµµατέας & Γραµµατέας Τύπου ΓΣΕΕ Αθήνα, 14 Φεβρουαρίου 2011 Με

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ

Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Η ΙΑΒΑΘΜΙ ΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΥΟ ΒΑΘΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 10ης Οκτωβρίου 2005

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 10ης Οκτωβρίου 2005 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 10ης Οκτωβρίου 2005 κατόπιν αιτήµατος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου σχετικά µε προσχέδιο οδηγίας για την τήρηση ελάχιστων αποθεµατικών στην Κεντρική Τράπεζα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 3: Θεωρητικό θεμέλιο: Μπορεί η ΕΕ να έχει Σύνταγμα;

Ευρωπαϊκό Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 3: Θεωρητικό θεμέλιο: Μπορεί η ΕΕ να έχει Σύνταγμα; ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Θεωρητικό θεμέλιο: Μπορεί η ΕΕ να έχει Σύνταγμα; Λίνα Παπαδοπούλου Έδρα Jean Monnet Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Προσωρινή επιτροπή για τις πολιτικές προκλήσεις και τα δηµοσιονοµικά µέσα της διευρυµένης Ένωσης 2007-201 ηµοσιονοµικές προοπτικές 2007-2013 23 Νοεµβρίου 2004 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 26.1.2016 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου

Διαβάστε περισσότερα

Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο

Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο Έως σήμερα, υπήρξαν πέντε πολυετή δημοσιονομικά πλαίσια (ΠΔΠ). Η Συνθήκη της Λισαβόνας μεταμόρφωσε το ΠΔΠ από μια διοργανική συμφωνία σε μια νομικά δεσμευτική πράξη. Το ΠΔΠ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.8.2012 COM(2012) 430 final 2012/0207 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό της θέσης της ΕΕ ενόψει της εξετάσεως του κανονισμού διεθνών τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 23.11.2011 COM(2011) 821 τελικό 2011/0386 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με κοινές διατάξεις για την παρακολούθηση και την

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών

Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών Κατευθυντήριες Γραμμές του 2001 των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούν στην δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των συνεταιρισμών 1 2 Παράρτημα Σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που αποσκοπούν

Διαβάστε περισσότερα

Δέσμευση1: Παρακολούθηση αλλαγών που εφαρμόζονται στα νομοσχέδια από την κατάθεσή τους μέχρι και την ψήφισή τους στο σύνολο.

Δέσμευση1: Παρακολούθηση αλλαγών που εφαρμόζονται στα νομοσχέδια από την κατάθεσή τους μέχρι και την ψήφισή τους στο σύνολο. Δέσμευση1: Παρακολούθηση αλλαγών που εφαρμόζονται στα νομοσχέδια από την κατάθεσή τους μέχρι και την ψήφισή τους στο σύνολο. Η μέσω της διαδικτυακής της πύλης δημοσιοποιεί τα στάδια της επεξεργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος. επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες. και τη μεγάλη δημοκρατική παράδοση, άρθρωσε Αθήνα, 30.6.2015 ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημίας 60, 10679 Αθήνα Τηλ. 210-33.98.270, 71 Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, ο μεγαλύτερος επιστημονικός σύλλογος της χώρας, με τους αγώνες και τη μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 27.6.2016 COM(2016) 421 final 2016/0194 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την υπογραφή, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Νοµικών Θεµάτων 2.7.2014 ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΝΟΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ Θέµα: Αιτιολογηµένη γνώµη της Βουλής των Κοινοτήτων του Ηνωµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0278(COD)

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0278(COD) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων 11.10.2016 2015/0278(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων προς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ. Κοινές αρχές για τους εθνικούς δημοσιονομικούς διορθωτικούς μηχανισμούς

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ. Κοινές αρχές για τους εθνικούς δημοσιονομικούς διορθωτικούς μηχανισμούς ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20.6.2012 COM(2012) 342 final ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ Κοινές αρχές για τους εθνικούς δημοσιονομικούς διορθωτικούς μηχανισμούς EL EL ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Κοινές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Το ουσιαστικό Σύνταγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ευρωπαϊκό Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 4: Το ουσιαστικό Σύνταγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Το ουσιαστικό Σύνταγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης Λίνα Παπαδοπούλου Έδρα Jean Monnet Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ. Οι επιµέρους διατάξεις

ΙΙ. Οι επιµέρους διατάξεις Εισηγητική Έκθεση επί του προεδρικού διατάγµατος «Ίδρυση νοµικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου µε τη µορφή ανώνυµης εταιρείας για την αξιοποίηση και τη διαχείριση της περιουσίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ

ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Νομικών Θεμάτων 13.6.2016 ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΜΕΝΗ ΓΝΩΜΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ Θέμα: Αιτιολογημένη γνώμη του Κοινοβουλίου της Δημοκρατίας της

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 28ης Φεβρουαρίου 2012

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 28ης Φεβρουαρίου 2012 EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 28ης Φεβρουαρίου 2012 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση και την εξυγίανση πιστωτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα (CON/2012/14) Εισαγωγή και νομική βάση

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση -Η έννοια της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης επιχειρεί να συλλάβει τις περίπλοκες σχέσεις ανάμεσα στα διάφορα κυβερνητικά επίπεδα.

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2041(INI) της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2041(INI) της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Ελέγχου του Προϋπολογισμού 2015/2041(INI) 24.9.2015 ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

11170/17 ΘΚ/γπ/ΜΑΠ 1 DGG1B

11170/17 ΘΚ/γπ/ΜΑΠ 1 DGG1B Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2017 (OR. en) 11170/17 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου Αντιπροσωπίες EF 162 ECOFIN 638 UEM

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1

Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Κατάλογος των νομικών βάσεων που προβλέπουν τη συνήθη νομοθετική διαδικασία στη Συνθήκη της Λισαβόνας 1 Το παράρτημα αυτό περιέχει τον κατάλογο των νομικών βάσεων στις οποίες εφαρμόζεται η «συνήθης νομοθετική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για το πρόγραμμα οικονομικής εταιρικής σχέσης της Σλοβενίας

Πρόταση ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. για το πρόγραμμα οικονομικής εταιρικής σχέσης της Σλοβενίας ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 15.11.2013 COM(2013) 911 final 2013/0396 (NLE) Πρόταση ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για το πρόγραμμα οικονομικής εταιρικής σχέσης της Σλοβενίας EL EL 2013/0396 (NLE) Πρόταση ΓΝΩΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις

Δημόσια διαβούλευση. Ερωτήσεις και απαντήσεις Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο οδηγού της ΕΚΤ για την αξιολόγηση της ικανότητας και καταλληλότητας των μελών των διοικητικών οργάνων των πιστωτικών ιδρυμάτων Ερωτήσεις και απαντήσεις 1 Ποιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΑΡΧΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΑΡΧΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΑΡΧΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ Σκοπός νομοθετικής ρύθμισης Το παρόν σχέδιο νόμου για την Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων μετουσιώνει την ανάγκη μίας εσωτερικής θεσμικής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 15.2.2017 JOIN(2017) 7 final 2017/0031 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Α. Στεφάνου Έλενα Α. Καπαρδή Δικηγόροι

Ηλίας Α. Στεφάνου Έλενα Α. Καπαρδή Δικηγόροι «Μια πρώτη εκτίµηση της απόφαση του ΔΕΕ στις υποθέσεις Τele2 Sverige AB (C-203/15) και Watson και άλλων (C698/15) για την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Ουσιαστικές,

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα

Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό. ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα Θέμα: Θρησκευτική Ελευθερία Η σχολιαζόμενη απόφαση παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον τόσο γιατί πραγματεύεται σημαντικά νομικά ζητήματα αναφορικά με το περιεχόμενο του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς 22 Νοεµβρίου 2002 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά µε την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω. της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που

Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω. της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που Συμπληρωματικές διατάξεις του Ν.2190/1920 Στην Ελλάδα το πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης έχει αναπτυχθεί κυρίως μέσω της υιοθέτησης υποχρεωτικών κανόνων, όπως ο Νόμος 3016/2002, που επιβάλλει τη συμμετοχή

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης

Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Μορφές και Θεωρίες Ρύθµισης Το ενδιαφέρον του µαθήµατος συγκεντρώνεται στη µελέτη του φαινοµένου της ρύθµισης ως µορφής δηµοσίας πολιτικής στο πεδίο της οικονοµίας. Παρουσιάζονται και εξετάζονται συγκριτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ. Κέλλυ Κωτσαρέλη

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ. Κέλλυ Κωτσαρέλη ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Κέλλυ Κωτσαρέλη Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αποτελεί έναν μοναδικό σχηματισμό οικονομικής και πολιτικής συνεργασίας ανάμεσα σε 27 ευρωπαϊκές χώρες, που όλες μαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 27ης Ιανουαρίου 2006

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 27ης Ιανουαρίου 2006 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 27ης Ιανουαρίου 2006 κατόπιν αιτήµατος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου σχετικά µε σχέδιο νόµου που τροποποιεί τους περί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Σύσταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Σύσταση για Βρυξέλλες, 16.10.2009 COM(2009) 572 τελικό 2009/0159 (CNB) ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά µε τη θέση που θα λάβει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα όσον αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Έγγραφο συνόδου ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ. εν συνεχεία της ερώτησης με αίτημα προφορικής απάντησης B8-1807/2016

Έγγραφο συνόδου ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ. εν συνεχεία της ερώτησης με αίτημα προφορικής απάντησης B8-1807/2016 Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Έγγραφο συνόδου B8-1338/2017 7.12.2016 ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης με αίτημα προφορικής απάντησης B8-1807/2016 σύμφωνα με το άρθρο 128 παράγραφος 5 του Κανονισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο συμπερασμάτων του Συμβουλίου για τη χρηματοδότηση του τελωνειακού τομέα

Σχέδιο συμπερασμάτων του Συμβουλίου για τη χρηματοδότηση του τελωνειακού τομέα Conseil UE Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 23 Μαρτίου 2017 (OR. en) 7586/17 LIMITE PUBLIC UD 83 ENFOCUSTOM 84 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου Αντιπροσωπίες αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

11256/12 IKS/nm DG G1A

11256/12 IKS/nm DG G1A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2012 (OR. en) 11256/12 UEM 211 ECOFIN 585 SOC 562 COMPET 430 ENV 526 EDUC 203 RECH 266 ENER 295 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001»

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» 05/09/2005 Αριθµ. Πρωτ.: *****/2005 ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ «Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Ιανουαρίου 2007

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 15ης Ιανουαρίου 2007 EL ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 15ης Ιανουαρίου 2007 κατόπιν αιτήµατος του Υπουργείου Οικονοµικών Κύπρου σχετικά µε νοµοσχέδιο που ρυθµίζει την υιοθέτηση του ευρώ και τη µετάβαση από το

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΩΡΕΑΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ. Αποφασιστική παρέµβαση στη συζήτηση για τη συνταγµατική αναθεώρηση του άρθρου 16.

ΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΩΡΕΑΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ. Αποφασιστική παρέµβαση στη συζήτηση για τη συνταγµατική αναθεώρηση του άρθρου 16. ΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΩΡΕΑΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ Αποφασιστική παρέµβαση στη συζήτηση για τη συνταγµατική αναθεώρηση του άρθρου 16. Το πραγµατικό διακύβευµα στις πολιτικές συζητήσεις και κοινωνικές συγκρούσεις

Διαβάστε περισσότερα