Σεξουαλική συμπεριφορά και πρακτικές αντισύλληψης φοιτητών Νοσηλευτικής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σεξουαλική συμπεριφορά και πρακτικές αντισύλληψης φοιτητών Νοσηλευτικής"

Transcript

1 Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ORIGINAL PAPER Σεξουαλική συμπεριφορά και πρακτικές αντισύλληψης φοιτητών Νοσηλευτικής ΣΚΟΠΟΣ Η διερεύνηση της πρώτης ολοκληρωμένης σεξουαλικής επαφής (ΠΣΕ), των ποιοτικών χαρακτηριστικών αυτής της σχέσης, καθώς και της χρήσης αντισυλληπτικών μεθόδων σε φοιτητικό πληθυσμό. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Στο χρονικό διάστημα , σε 358 πρωτοετείς φοιτητές(τριες) Νοσηλευτικής (15,1% άνδρες και 84,9% γυναίκες) δόθηκε αυτοσυμπληρούμενο δομημένο ερωτηματολόγιο, το οποίο περιελάμβανε 17 ερωτήσεις για την εκτίμηση της σεξουαλικής τους συμπεριφοράς. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με το πρόγραμμα Statistical Package for Social Sciences (SPSS), έκδοση 19. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Διακόσια εβδομήντα (76,5%) άτομα είχαν ήδη ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις (84,6% άνδρες και 75,1% γυναίκες, p=0,134). Η μέση ηλικία κατά την ΠΣΕ ήταν τα 16,9±1,4 έτη (οι φοιτητές 16,7±1,7 και οι φοιτήτριες 17,0±1,3, p=0,172). Είκοσι οκτώ άτομα (10,7%) είχαν ΠΣΕ σε ηλικία ετών. Οι φοιτητές(τριες) μεγαλύτερης ηλικίας (26 43 ετών) είχαν ΠΣΕ μετά την ενηλικίωσή τους σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από τους μικρότερους ηλικιακά (17 18 ετών) συμφοιτητές(τριες) τους (71,4% έναντι 13,1%, αντίστοιχα, p<0,001). Όσον αφορά στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ΠΣΕ, σε ποσοστό 61,7% ο(η) σύντροφός τους ήταν μεγαλύτερος(η) σε ηλικία και στο 34,1% ήταν συνομήλικος(η). Οι περισσότεροι φοιτητές σε σχέση με τις φοιτήτριες δήλωσαν ότι ήταν σχέση «μίας βραδιάς» (43,2% έναντι 0,5%, αντίστοιχα, p<0,001). Επίσης, το 38,6% των φοιτητών δήλωσε ότι συνδέεται με τρεις ή περισσότερες ερωτικές συντρόφους το τελευταίο έτος έναντι του 11,3% των φοιτητριών (p<0,001). Ωστόσο, υψηλότερο ήταν το ποσοστό των φοιτητριών που συνδέονταν με δύο ερωτικούς συντρόφους. Από τους σεξουαλικά ενεργούς φοιτητές(τριες), το 96,5% έκανε χρήση ανδρικού προφυλακτικού ως μεθόδου αντισύλληψης κατά την ΠΣΕ, με το ποσοστό να παραμένει υψηλό κατά το χρονικό διάστημα της μελέτης (92%). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Τα ευρήματα της έρευνας ενισχύουν την άποψη περί σταδιακής μείωσης της ηλικίας έναρξης ΠΣΕ που παρατηρείται και στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Η χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων και ειδικά του ανδρικού προφυλακτικού, που είναι σε υψηλό ποσοστό, προστατεύει τους νέους από δυνητικούς κινδύνους. Η ομαλή σεξουαλική συμπεριφορά στη ζωή του ατόμου καθιστά απαραίτητη τη συστηματική και ανάλογη με το γνωστικό επίπεδο των παιδιών έναρξη της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης σε μικρότερη ηλικία, πιθανότατα στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού.... Θ. Κωνσταντινίδης, 1 Ν. Σκανδαλάκη, 2 Ε. Τζαγκαράκη, 3 Μ. Λιναρδάκης 4 1 Τμήμα Νοσηλευτικής, Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης, Ηράκλειο 2 Αιματολογική και Ογκολογική Κλινική, «Βενιζέλειο» Νοσοκομείο, Ηράκλειο 3 Τμήμα Αιμοδοσίας, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου, Ηράκλειο 4 Τομέας Κοινωνικής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ηράκλειο Sexual behavior and contraceptive use among Greek nursing students Λέξεις ευρετηρίου Ανδρικό προφυλακτικό Αντισύλληψη Έφηβοι Σεξουαλική συμπεριφορά Φοιτητές Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Η πρώτη ολοκληρωμένη σεξουαλική επαφή (ΠΣΕ) αποτελεί κομβικό σημείο στη σεξουαλική ζωή των εφήβων. Τους δημιουργεί αίσθημα σεξουαλικής ολοκλήρωσης, αλλά ταυτόχρονα τους εκθέτει σε δυνητικούς κινδύνους, όταν δεν υπάρχει η κατάλληλη σεξουαλική παιδεία. 1,2 Οι σημαντικότεροι κίνδυνοι μπορεί να είναι η ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη και τα συνοδά προβλήματα που συχνά προκαλούνται (ψυχολογικά, γονιμότητας, διακοπή της εκπαιδευτικής διαδικασίας, κοινωνική απομόνωση κ.ά.), η μετάδοση σεξουαλικώς μεταδιδομένων νοσημάτων (ΣΜΝ) και η αυξανόμενη χρήση οινοπνεύματος και άλλων ουσιών που σχετίζονται με τη σεξουαλική δραστηριότητα. 3 8 Η αύξηση των προαναφερθέντων κινδύνων τα τελευταία έτη συσχετίζεται και με την ταυτόχρονη μείωση της ηλικίας της ΠΣΕ. 6,9 11 Παράλληλα, μελετώνται και άλλες σεξουαλικές πρακτικές, όπως το στοματικό και το πρωκτικό σεξ, ο αυνανισμός, η συστηματική παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού και τα σεξουαλικά παιχνίδια χωρίς ολοκληρωμένη επαφή. 12,13

2 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 711 Έρευνες σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και φοιτητές τονίζουν την επίδραση του φύλου και του επιπέδου εκπαίδευσης στην ηλικία της ΠΣΕ, με τα αγόρια και τους μαθητές επαγγελματικών σχολών να εμφανίζουν τη μεγαλύτερη μείωση. 13,14 Άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με πρώιμη ηλικία της ΠΣΕ είναι η εκπαίδευση των γονέων, η οικογενειακή τους κατάσταση, ιδιαίτερα αν έχουν ανύπανδρους ή διαζευγμένους γονείς, και η καταγωγή από βορειοευρωπαϊκές και άλλες χώρες με πιο «ανοικτές» κοινωνικές αντιλήψεις. 11,15 17 Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν επίσης το είδος της σχέσης (εάν ήταν μίας βραδιάς/περιστασιακή ή όχι), την ηλικία του συντρόφου (εάν ήταν συνομήλικος ή όχι), το είδος της αντισύλληψης που χρησιμοποιήθηκε την πρώτη φορά και τον αριθμό των σεξουαλικών συντρόφων. 8,12,18 Η γνώση και η εφαρμογή ασφαλών για τη σεξουαλική υγεία πρακτικών από τους εφήβους επηρεάζεται εκτός από τους ατομικούς παράγοντες, όπως η ηλικία της ΠΣΕ, το φύλο, η εκπαίδευση, από την οικογένεια, τη λειτουργία συμβουλευτικών-υποστηρικτικών δομών και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Στην Ελλάδα, ως «συντηρητική» κοινωνία, η οικογένεια δεν συζητά με άνεση τα θέματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης με τους εφήβους, ενώ και οι δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας που λειτουργούν συμβουλευτικά για θέματα που προβληματίζουν τους νέους είναι υποτυπώδεις. Έχει παρατηρηθεί επίσης ότι ακόμη και σε τελειόφοιτες φοιτήτριες ιατρικής σχολής το ποσοστό αυτών που χρησιμοποιούν ασφαλείς αντισυλληπτικές μεθόδους και συμβουλεύονται το γυναικολόγο τους για θέματα αντισύλληψης είναι αρκετά χαμηλό. 19 Αυτό το γεγονός πιθανότατα να υποδηλώνει έλλειμμα εκπαίδευσης και στους μελλοντικούς επαγγελματίες υγείας, οι οποίοι θα επωμιστούν σημαντικό μέρος της ευθύνης εκπαίδευσης των νέων σε θέματα σεξουαλικής συμπεριφοράς. Παρ όλα αυτά, είναι ενθαρρυντικό ότι μεγάλος αριθμός εφήβων χρησιμοποιεί μεθόδους προφύλαξης κατά τη σεξουαλική επαφή, αν και οι γνώσεις τους για την αντισύλληψη, τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) και τον οικογενειακό προγραμματισμό υπολείπονται σε σχέση με τους νέους άλλων ευρωπαϊκών χωρών. 20 Η εφαρμογή αποτελεσματικών προγραμμάτων σεξουαλικής αγωγής προϋποθέτει τη συλλογή και την αξιολόγηση σημαντικών πληροφοριών για τη σεξουαλική ζωή των εφήβων, οι οποίες θα πρέπει να προέρχονται κυρίως από τις ατομικές αναφορές των ενδιαφερομένων, να είναι ανώνυμες και η διαδικασία να προηγείται της έναρξης της σεξουαλικής τους συμπεριφοράς. Πρέπει επίσης να στοχεύουν κατά προτεραιότητα στις ανάγκες των εφήβων και να υλοποιούνται λαμβάνοντας υπ όψη τις τοπικές υποστηρικτικές δομές. 16 Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα έρευνα προσπάθησε να καταγράψει τη σεξουαλική συμπεριφορά μιας μεγάλης ομάδας φοιτητών(τριών) και να διερευνήσει κυρίως παράγοντες που σχετίζονται με την ηλικία της ΠΣΕ και την αντισυλληπτική τους συμπεριφορά κατά την πρώτη αυτή ολοκληρωμένη σεξουαλική επαφή. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Η μελέτη διεξήχθη κατά το χρονικό διάστημα σε 367 πρωτοετείς φοιτητές και φοιτήτριες του τμήματος Νοσηλευτικής του Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (ΤΕΙ) Κρήτης. Πρόκειται για συγχρονική μελέτη (cross-sectional study) κατά την οποία επιλέχθηκε δείγμα φοιτητών(τριών) από το σύνολο εκείνων που εγγράφηκαν και παρακολούθησαν το πρώτο εξάμηνο σπουδών τα αντίστοιχα ακαδημαϊκά εξάμηνα. Η επιλογή του δείγματος πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της δειγματοληψίας ευκολίας. Οι συμμετέχοντες ήταν όλα τα άτομα (367) που παρακολούθησαν υποχρεωτικό εργαστηριακό μάθημα (με παρουσίες) σε τυχαία χρονική στιγμή στο διάστημα των 3 πρώτων εβδομάδων από την έναρξη του Α εξαμήνου. Από αυτούς, 5 δεν συμπλήρωσαν το ερωτηματολόγιο και 4 δεν συμπεριελήφθησαν στη μελέτη λόγω ελλιπούς συμπλήρωσής του, με αποτέλεσμα το τελικό δείγμα να περιλαμβάνει 358 άτομα. Η παρούσα έρευνα αποτελεί ενότητα μιας γενικότερης μελέτης που σκοπό είχε την αξιολόγηση των συνηθειών υγείας ενός δείγματος πρωτοετών φοιτητών(τριών) σε θεματικές ενότητες που περιελάμβαναν τις σεξουαλικές σχέσεις και την αντισύλληψη, τα ΣΜΝ, την κατανάλωση οινοπνεύματος, τη χρήση ναρκωτικών ουσιών, το κάπνισμα, τη ζήτηση/χρήση προληπτικών προγραμμάτων από τις τοπικές υπηρεσίες υγείας και τον τρόπο ενημέρωσης σε θέματα υγείας. Πριν από τη συμμετοχή τους, οι φοιτητές(τριες) ενημερώθηκαν για τους στόχους της μελέτης και την εθελοντική συμμετοχή τους. Τονίστηκε ιδιαίτερα η τήρηση της ανωνυμίας στην παράθεση όλων των στοιχείων και διασφαλίστηκε η αδυναμία ελέγχου των απαντήσεων από άλλο φοιτητή ή τον καθηγητή του μαθήματος κατά τη διάρκεια της συμπλήρωσης του ερωτηματολογίου. Ερωτηματολόγιο Για την παρούσα μελέτη που αφορά στις σεξουαλικές σχέσεις και στην αντισύλληψη, οι φοιτητές(τριες) συμπλήρωσαν 17 σύνθετες ερωτήσεις, κλειστού και ανοικτού τύπου, διαβαθμισμένες και διασταυρούμενες για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των απαντήσεων. Η εκτιμώμενη μέση διάρκεια συμπλήρωσης ήταν 8 min. Το ερωτηματολόγιο δημιουργήθηκε από τους ερευνητές της μελέτης (3 νοσηλευτές, 1 στατιστικός) και στη συνέχεια ακολούθησε η πιλοτική εφαρμογή του με συνέντευξη σε δείγμα 5 φοιτητών(τριών), με αποτέλεσμα την τροποποίηση μιας ερώτησης για την καλύτερη κατανόησή της. Μετά από δύο εβδομάδες, δόθηκε σε τυχαίο δείγμα 8 φοιτητών(τριών), εκ νέου, κωδικοποιημένο καθώς υπήρχε ανωνυμία, για τον έλεγχο της επαναληψιμότητάς του (test-retest). Οι ερωτήσεις που δόθηκαν εκ νέου ήταν: «Έχετε

3 712 Θ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ και συν ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις;», «Σε ποια ηλικία είχατε την πρώτη σεξουαλική επαφή;», «Την πρώτη φορά ποια μέθοδο αντισύλληψης χρησιμοποιήσατε;» και «Πόσους ερωτικούς συντρόφους είχατε τον τελευταίο χρόνο;». Στατιστική ανάλυση Στην ανάλυση των δεδομένων της έρευνας χρησιμοποιήθηκε το πρόγραμμα Statistical Package for Social Sciences (SPSS) (IBM SPSS για Windows, έκδοση 19, 2011, SPSS, Chicago, Illinois). Για την επαναληψιμότητα του ερωτηματολογίου χρησιμοποιήθηκαν οι έλεγχοι Student t, McNemar και Wilcoxon, για συνεχή, διχοτομημένα ή κατηγορικά δεδομένα που αφορούσαν στις προαναφερόμενες τέσσερις ερωτήσεις στην προηγούμενη ενότητα. Και στις τέσσερις ερωτήσεις δεν υπήρξε κάποια διαφοροποίηση απαντήσεων κατά την επανάληψη, με το βαθμό επαναληψιμότητας στις τρεις από αυτές να εκτιμάται σε κ=1,00, με επίπεδο σημαντικότητας p>0,10. Υπολογίστηκαν και ελέγχθηκαν οι κατανομές συχνοτήτων των δημογραφικών χαρακτηριστικών των 358 φοιτητών(τριών), ως προς το φύλο τους, με τη μέθοδο x 2. Με τη μέθοδο ανάλυσης διακύμανσης ελέγχθηκε η διαφοροποίηση των ετών εκπαίδευσης των δύο γονέων, καθώς και η ηλικία της πρώτης σεξουαλικής επαφής μεταξύ των φοιτητών(τριών) (η ετερογένεια ελέγχθηκε με τον έλεγχο Levene). Επίσης, με τη μέθοδο x 2 πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι που αφορούν σε ενδεχόμενη διαφοροποίηση μεταξύ φοιτητών(τριών) στις κατανομές ηλικίας της πρώτης σεξουαλικής επαφής σε σχέση με την τρέχουσα ηλικία, στη μορφή της ερωτικής σχέσης που είχαν όταν πραγματοποίησαν την πρώτη τους επαφή, στον αριθμό των ερωτικών συντρόφων κατά την τελευταία χρονική περίοδο και στη χρήση μεθόδων αντισύλληψης. Τέλος, με τη μέθοδο ανάλυσης πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης έγινε προσπάθεια να προσδιοριστούν τυχόν παράγοντες, οι οποίοι σχετίζονταν με τον αριθμό των ερωτικών συντρόφων που είχαν κατά την τελευταία χρονική περίοδο. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από το σύνολο των 358 πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών, οι 54 (15,1%) ήταν άνδρες (πίν. 1). Η πλειοψηφία τους (90%) ήταν ηλικίας ετών, με μέγιστη ηλικία τα 43 έτη. Μικρός αριθμός ατόμων (3,9%) προερχόταν από αγροτικές ή ημιαστικές περιοχές (<2.500 κάτοικοι). Τόσο η κατανομή της ηλικίας όσο και εκείνη των περιοχών μόνιμης κατοικίας δεν διέφεραν στατιστικώς σημαντικά στα δύο φύλα. Επιπλέον, ο μέσος χρόνος εκπαίδευσης των γονέων δεν διέφερε μεταξύ πατέρα και μητέρας, καθώς προσέγγιζε τα 11,2 και 11,5 έτη, αντίστοιχα. Διακόσια εβδομήντα (76,5%) άτομα είχαν ήδη ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις (84,6% άνδρες και 75,1% γυναίκες), με μέση ηλικία της ΠΣΕ τα 16,9±1,4 έτη (οι Πίνακας 1. Δημογραφικά χαρακτηριστικά των 358 πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών της μελέτης. Χαρακτηριστικά n % Φύλο Άνδρες 54 15,1 Γυναίκες ,9 Ηλικία (έτη) , , , ,9 Περιοχή μόνιμης κατοικίας Μεγάλα αστικά κέντρα (> ) ,7 Μικρότερα αστικά κέντρα ( ) 95 28,2 Μικρότερες αστικές περιοχές ( ) 58 17,2 Αγροτικές ή ημιαστικές περιοχές (<2.500) 13 3,9 Έτη εκπαίδευσης γονέων Πατέρα Μέσος χρόνος ± τυπική απόκλιση 11,2±3,6 Μητέρας Μέσος χρόνος ± τυπική απόκλιση 11,5±3,4 Μεταξύ φύλων δεν υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση στην κατανομή ως προς την ηλικία και την περιοχή κατοικίας (έλεγχος x 2, p>0,05), καθώς και στα έτη εκπαίδευσης μεταξύ των γονέων (ανάλυση διακύμανσης, p=0,378) φοιτητές 16,7±1,7 και οι φοιτήτριες 17,0±1,3, p=0,172) (πίν. 2). Είκοσι οκτώ άτομα (10,7%) είχαν ΠΣΕ σε ηλικία ετών και 71 άτομα (27,2%) σε ηλικία >18 ετών. Η ηλικία έναρξης της σεξουαλικής δραστηριότητας φαίνεται να σχετίζεται αντιστρόφως ανάλογα με την τρέχουσα ηλικία τους. Συγκεκριμένα, από την εικόνα 1 διαπιστώνεται ότι οι φοιτητές(τριες) μεγαλύτερης ηλικίας (26 43 ετών) είχαν ΠΣΕ μετά την ενηλικίωσή τους σε σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό από τους μικρότερους ηλικιακά (17 18 ετών) συμφοιτητές(τριες) τους (71,4% έναντι 13,1%, αντίστοιχα, p<0,001). Αντίστροφα, σημαντικά μεγαλύτερο ποσοστό μικρότερων ηλικιακά φοιτητών(τριών) (17 18 ετών) είχαν αρχίσει τη σεξουαλική τους δραστηριότητα όταν ήταν ετών έναντι των μεγαλυτέρων ηλικιακά (26 43 ετών) συμφοιτητών(τριών) τους (74,6% έναντι 14,3%, αντίστοιχα, p<0,001). Οι ποσοστιαίες αυτές κατανομές δεν διέφεραν σημαντικά, ακόμη και μεταξύ των τριών ακαδημαϊκών εξαμήνων (2009, 2010 και 2011) στα οποία διεξήχθη η μελέτη (δεδομένα δεν παρουσιάζονται σε πίνακα, έλεγχοι x 2, p>0,05). Όσον αφορά στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ΠΣΕ, σε ποσοστό 61,7% ο(η) σύντροφός τους ήταν μεγαλύτερος(η) σε ηλικία και στο 34,1% ήταν συνομήλικος(η). Επίσης, οι περισσότεροι φοιτητές σε σχέση με τις φοιτήτριες δήλω-

4 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 713 Πίνακας 2. Σεξουαλικές σχέσεις των πρωτοετών φοιτητών και φοιτητριών της μελέτης. Φοιτητές Φοιτήτριες Σύνολο n (%) Με ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις 44 (84,6) 226 (75,1) 270 (76,5) Μέση ηλικία πρώτης σεξουαλικής επαφής (±ΤΑ) Έτη 16,7±1,7 17,0±1,3 16,9±1,4 Η πρώτη σεξουαλική επαφή ήταν σχέση: Μίας βραδιάς 19 (43,2) 1 (0,5) 20 (7,6) Που κράτησε κάποιο χρονικό διάστημα 25 (56,8) 218 (99,5) 243 (92,4) Χρήση μεθόδου αντισύλληψης (προφυλακτικό) κατά την 1η σεξουαλική επαφή 42 (97,7) 209 (96,3) 251 (96,5) Έλεγχοι x 2 και ανάλυσης διακύμανσης (η ετερογένεια ελέγχθηκε με τον έλεγχο Levene) Εικόνα 1. Τρέχουσα ηλικία των πρωτοετών φοιτητών σε σχέση με την ηλικία της πρώτης τους σεξουαλικής επαφής. Έλεγχος x 2. σαν ότι ήταν σχέση «μίας βραδιάς» (43,2% έναντι 0,5%, αντίστοιχα, p<0,001). Στο 12,3% εκείνων που δήλωσαν ότι άρχισαν τη σεξουαλική τους δραστηριότητα σε ηλικία ετών, οι γονείς τους είχαν εκπαίδευση επιπέδου λυκείου έναντι 8,4% εκείνων όπου τουλάχιστον ο ένας από τους δύο γονείς είχε μεταλυκειακή εκπαίδευση (δεδομένα δεν παρουσιάζονται σε πίνακα, έλεγχος x 2, p=0,042). Αντίθετα, δεν βρέθηκε συσχέτιση της ηλικιακής ομάδας των ετών με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της σχέσης, δηλαδή αν ήταν σχέση μίας βραδιάς ή όχι, αν ο σύντροφος ήταν συνομήλικος ή όχι, καθώς και με τη μέθοδο αντισύλληψης που χρησιμοποίησαν. Οι φοιτητές φαίνεται να συνδέονταν με σημαντικά περισσότερες ερωτικές συντρόφους το τελευταίο έτος (εικ. 2). Συγκεκριμένα, το 38,6% των φοιτητών δήλωσε ότι συνδέεται με 3 ή περισσότερες ερωτικές συντρόφους, έναντι του 11,3% των φοιτητριών (p<0,001). Ωστόσο, υψηλότερο ήταν το ποσοστό των φοιτητριών που συνδέονταν με δύο ερωτικούς συντρόφους. Πολύ υψηλό ήταν το ποσοστό των φοιτητών(τριών) (96,5%) που έκαναν χρήση μεθόδου αντισύλληψης κατά την ΠΣΕ και στο σύνολό τους είχαν επιλέξει το ανδρικό προφυλακτικό, χωρίς να υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ τους (97,7% έναντι 96,3%, αντίστοιχα, p=0,656). Το ποσοστό αυτό παρέμεινε υψηλό και στην ερώτηση που αφορούσε στη χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων κατά το χρονικό διάστημα της μελέτης, με ποσοστό 97,3% να αναφέρει ότι κάνει χρήση κάποιας μεθόδου, χωρίς να διαφέρουν οι απαντήσεις ανάμεσα στα δύο φύλα (95,5% έναντι 97,7%). Πιο συγκεκριμένα, η συχνότητα χρήσης για το προφυλακτικό ήταν 92%, η διακεκομμένη συνουσία 13,6%, το αντισυλληπτικό χάπι 8,3%, το ενδομήτριο σπείραμα 0,8% και το αντισυλληπτικό χάπι για ορμονικούς λόγους 0,4% (πίν. 3).

5 714 Θ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ και συν Εικόνα 2. Αριθμός ερωτικών συντρόφων στο τελευταίο έτος ως προς το φύλο των πρωτοετών φοιτητών(τριών) της μελέτης που έχουν ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις. Τέλος, μέσω της ανάλυσης πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης για τον καθορισμό παραγόντων που επηρεάζουν ενδεχομένως τον αριθμό επιλογής ερωτικών συντρόφων κατά το χρονικό διάστημα της μελέτης (πίν. 4), βρέθηκε ότι το «φύλο», και συγκεκριμένα οι φοιτήτριες, σχετίζονταν με σημαντικά μικρότερο αριθμό ερωτικών συντρόφων έναντι των φοιτητών (b=-0,166, p=0,007), η «ηλικία της πρώτης σεξουαλικής επαφής» με μεγαλύτερο αριθμό ερωτικών συντρόφων (b=-0,261, p<0,001), ενώ ο «αριθμός χρήσης μέσων ή μεθόδων αντισύλληψης» κατά τη διάρκεια των σεξουαλικών τους δραστηριοτήτων με μεγαλύτερο αριθμό ερωτικών συντρόφων (b=0,185, p=0,003). Πίνακας 3. Χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων από τους πρωτοετείς φοιτητές και φοιτήτριες της μελέτης. Χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων Φοιτητές Φοιτήτριες Σύνολο % 95,5 97,7 97,3 Ανδρικό προφυλακτικό 95,5 91,4 92,0 Διακεκομμένη συνουσία 11,4 14,1 13,6 Αντισυλληπτικό χάπι 4,5 9,1 8,3 Ενδομήτριο σπείραμα 0,9 0,8 Αντισυλληπτικό χάπι για ορμονικούς λόγους Έλεγχοι x 2 Δεν βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές 0,5 0,4 ΣΥΖΗΤΗΣΗ Από τα κύρια ευρήματα της παρούσας μελέτης αποτελεί Πίνακας 4. Ανάλυση πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης του αριθμού των ερωτικών συντρόφων των φοιτητών και των φοιτητριών της μελέτης με διάφορους παράγοντες, όπως βασικά χαρακτηριστικά τους, το επίπεδο εκπαίδευσης των γονέων τους, την ηλικία πρώτης σεξουαλικής επαφής ή τον αριθμό χρήσης των μέσων αντισύλληψης. Ανεξάρτητοι παράγοντες Αριθμός ερωτικών συντρόφων την τελευταία περίοδο Standardized betas* t Τιμή p Φύλο -0,166-2,705 0,007 Ηλικία 0,074 1,165 0,245 Περιοχή κατοικίας 0,109 1,792 0,074 Εκπαίδευση γονιών 0,023 0,366 0,715 Ηλικία πρώτης σεξουαλικής επαφής Αριθμός χρήσης των μέσων αντισύλληψης -0,261-4,101 <0,001 0,185 3,054 0,003 R 2** 0,160 Διορθωμένοι R 2 0,138 Ως κατηγορικές μεταβλητές χρησιμοποιήθηκαν το φύλο (1: Φοιτητές, 2: Φοιτήτριες), η περιοχή κατοικίας [1: Μεγάλα αστικά κέντρα (> ), 2: Μικρότερα αστικά κέντρα ( ), 3: Μικρότερες αστικές περιοχές ( ), 4: Αγροτικές ή ημιαστικές περιοχές (<2.500)] και η εκπαίδευση γονέων (1: Έως λυκειακή εκπαίδευση και οι δύο, 2: Τουλάχιστον ένας μεταλυκειακή εκπαίδευση (σχολή, ΤΕΙ, ΑΕΙ) * Standardized betas: Τυποποιημένοι συντελεστές γραμμικής παλινδρόμησης β ** R 2 : Συντελεστές προσαρμογής γραμμικής παλινδρόμησης

6 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 715 το υψηλό ποσοστό του δείγματος που είχε ολοκληρωμένες σεξουαλικές σχέσεις, με μέση ηλικία ΠΣΕ φοιτητών και φοιτητριών τα 16,7 και 17,0 έτη, αντίστοιχα, χωρίς να υπάρχει στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Έρευνες σε ελληνικούς πληθυσμούς δείχνουν μια σταδιακή μείωση της ΠΣΕ τα τελευταία έτη. Σύμφωνα με τους Βαϊδάκη και συν, στην Αττική το 1999 αναφέρθηκε πιο πρώιμη έναρξη των σεξουαλικών σχέσεων ιδιαίτερα των κοριτσιών σε σχέση με την προηγούμενη γενιά τους. 21 Δέκα χρόνια αργότερα, έρευνα στην ίδια περίπου περιοχή έδειξε δραματική μείωση της ΠΣΕ κατά 3 περίπου έτη. 22 Δύο πρόσφατες ελληνικές μελέτες που αφορούσαν σε εφήβους και νέους είχαν παρόμοια αποτελέσματα, αναφέροντας ότι περίπου οι μισοί ήταν σεξουαλικά ενεργοί, ενώ πολύ υψηλά ήταν τα ποσοστά των ατόμων που ανέφεραν ΠΣΕ σε ηλικία <15 ετών. 4,23 Στην παρούσα μελέτη, η αντίστοιχη συχνότητα, αν και σημαντική, ήταν πολύ μικρότερη και αφορούσε σε 1 στους 10 συμμετέχοντες. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έρευνα της ομάδας για τις συμπεριφορές υγείας σε παιδιά σχολικής ηλικίας (health behaviour in schoolaged children, HBSC) το έδειξε ότι περίπου 1 στα 4 κορίτσια και 1 στα 3 αγόρια ηλικίας 15 ετών είχαν ήδη σεξουαλικές επαφές. 24 Ως πιθανή αιτία στην αλλαγή αυτή του ορίου έναρξης της σεξουαλικής δραστηριότητας θεωρείται η μείωση της ηλικίας εμμηναρχής στα κορίτσια, η οποία δεν συνάδει απαραίτητα με πρώιμη ωριμότητα, σε συνδυασμό με την έλλειψη γνώσης και εμπειρίας σε αυτή την ηλικία. 16 Η ηλικιακή ομάδα εφήβων από ετών απαιτεί πιο προσεκτική προσέγγιση, επειδή σε αυτές τις ηλικίες υπάρχει αυξημένη πιθανότητα να έχουν πολλαπλούς συντρόφους και να ακολουθούν το συγκεκριμένο μοτίβο σχέσης κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης σεξουαλικής τους ζωής, να υιοθετούν λιγότερα μέτρα προφύλαξης και να έχουν περισσότερες ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες και ΣΜΝ σε σχέση με αυτούς που είχαν ΠΣΕ σε μεγαλύτερη ηλικία. Επίσης, ενδέχεται η σεξουαλική πράξη να οφείλεται σε αυξημένη κατανάλωση οινοπνεύματος ή άλλων ουσιών. Αυτά τα προβλήματα παραμένουν, με μικρές διαφοροποιήσεις, υψηλά καθ όλη τη διάρκεια της εφηβείας, αλλά και της ενήλικης ζωής. 5,6,10 Παγκόσμια, παρατηρείται αύξηση του ποσοστού των εφήβων με ΠΣΕ πριν από τα 18 έτη. Τα χαμηλότερα ποσοστά εμφανίζονται κυρίως σε χώρες με συντηρητικές κοινωνίες όπως η Τουρκία, η Ινδία και οι Μεσογειακές χώρες, όπου τα σεξουαλικά θέματα λόγω κοινωνικών προκαταλήψεων και περιορισμών δεν συζητώνται με άνεση ή ενδέχεται να είναι αποτέλεσμα υποδήλωσης. 9,11,17,20 Το φύλο αποτελεί βασικό παράγοντα που επιδρά στην έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας. Έρευνες τα τελευταία χρόνια συμφωνούν ότι υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση στα δύο φύλα ως προς την ηλικία ΠΣΕ. 1,13 Γενικά, τα αγόρια φαίνεται να παρουσιάζουν χαμηλότερη μέση ηλικία της ΠΣΕ, γεγονός το οποίο στην παρούσα μελέτη δεν αποδείχθηκε. Η μέση διαφορά υπολογίζεται με προσέγγιση ενός έτους. 4,22,23,25,26 Τα τελευταία όμως έτη το χάσμα ανάμεσα στα δύο φύλα μειώνεται σταθερά. 1,27 Η εν λόγω σχέση αντιστρέφεται στις σκανδιναβικές χώρες, όπου τα κορίτσια εμφανίζονται σεξουαλικά πιο ενεργά και περισσότερο έμπειρα. 13 Μια άλλη διαπίστωση της παρούσας έρευνας αφορούσε στη διαφοροποίηση της ηλικίας έναρξης των σεξουαλικών σχέσεων, καθώς φάνηκε ότι οι νεότεροι άρχισαν τη σεξουαλική τους ζωή νωρίτερα από τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Το εύρημα αυτό συμφωνεί με μελέτη που διεξήχθη στην Ιταλία το 2006, κατά την οποία η μέση ηλικία ΠΣΕ ατόμων που γεννήθηκαν από το ήταν τα 18,6 έτη, ενώ αυτών που γεννήθηκαν το είχε μειωθεί περίπου κατά 3 έτη. 6,28 Άλλοι παράγοντες που επιδρούν στη μείωση της ΠΣΕ είναι η οικογενειακή κατάσταση (διαζευγμένοι γονείς, πρόσφατος θάνατος, διαβίωση μακριά από τη μητέρα), η στάση των γονέων και ειδικά της μητέρας σε θέματα σεξουαλικότητας, το χαμηλό κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, η παράλληλη υιοθέτηση επικίνδυνων συμπεριφορών όπως το κάπνισμα και η χρήση ναρκωτικών ουσιών, η σχέση με σεξουαλικά ενεργούς συντρόφους, η αλλαγή του ηθικού, του πολιτισμικού και του θρησκευτικού αντιληπτικού πλαισίου προς περισσότερο φιλελεύθερα μοντέλα κ.ά. 22,23 Βέβαια, η μεγάλη διακύμανση στα αποτελέσματα που αφορούν στην ΠΣΕ μπορεί να είναι συνέπεια της μεγάλης ετερογένειας των δειγμάτων, του έτους εκπόνησης της κάθε έρευνας, της χώρας κ.ά. Στην παρούσα έρευνα διαπιστώθηκε επίσης ότι κατά την ΠΣΕ οι περισσότεροι έφηβοι ανεξαρτήτως φύλου προτιμούσαν συντρόφους μεγαλύτερης ηλικίας, με τα κορίτσια να επιλέγουν πιο μακροχρόνια σχέση. Στη διεθνή όμως βιβλιογραφία, τα δύο φύλα έχουν διαφορετική στάση απέναντι στην ηλικία επιλογής συντρόφου κατά την ΠΣΕ, καθώς κυρίως τα κορίτσια προτιμούν ηλικιακά μεγαλύτερους συντρόφους επιζητώντας σχέσεις μεγαλύτερου χρονικού διαστήματος για την κάλυψη βασικά συναισθηματικών και λιγότερο βιολογικών αναγκών. 13 Σύμφωνα με τους Narring et al, η πλειοψηφία των ατόμων είχαν κατά την ΠΣΕ σταθερή σχέση, με τα αγόρια να εμφανίζουν αυξημένη τάση για περιστασιακές σχέσεις. 29 Η εκπαίδευση των γονέων του δείγματος βρέθηκε ότι σχετίζεται με την ηλικία έναρξης των σεξουαλικών σχέσεων των φοιτητών(τριών). Αυτοί που είχαν γονείς με χαμηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης άρχισαν νωρίτερα τις σεξουαλικές

7 716 Θ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ και συν σχέσεις, σε αντίθεση με τα άτομα των οποίων οι γονείς είχαν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Η διαφοροποίηση αυτή ενδεχομένως να σχετίζεται με το βαθμό ανάπτυξης φιλελεύθερων ή συντηρητικών αντιλήψεων στο στενό οικογενειακό περιβάλλον. Σύμφωνα με τις Μπαρμπαγιάννη και Ζυγά, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των γονέων αποτελεί εμπόδιο στην ενημέρωση και στην καθοδήγηση των νέων. 4 Αντίθετα, οι Patseadou et al αναφέρουν ότι οι μητέρες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης παρείχαν καλύτερη ποιοτικά ενημέρωση σε σχέση με τις πιο μορφωμένες. Η ερμηνεία του παράδοξου αυτού ευρήματος στηρίζεται στη μεγαλύτερη πιθανότητα οι γυναίκες αυτές να παραμένουν σπίτι, ασκώντας μεγαλύτερη επίδραση στη διάπλαση του χαρακτήρα των παιδιών. 23 Γενικά, ο ρόλος της μητέρας φαίνεται να είναι καθοριστικός στη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των εφήβων, ιδιαίτερα των κοριτσιών και αφορά κυρίως στην ανάπτυξη συντηρητικών αντιλήψεων. 2 Σε έρευνα των Νακοπούλου και συν είχε τονιστεί ότι η συμπεριφορά των νέων μπορεί να επηρεαστεί από τη σχέση των ίδιων με τη θρησκεία, αλλά και τη θρησκευτικότητα της μητέρας τους, καθώς η ύπαρξη έντονου θρησκευτικού συναισθήματος συνδέεται με περισσότερο συντηρητικές αντιλήψεις και πρακτικές. 30 Σε αυτό, σε συνδυασμό με την τάση των κοριτσιών να αναζητούν συναισθηματική κάλυψη μέσα από σταθερές σχέσεις, ίσως οφείλεται το γεγονός ότι οι φοιτήτριες στη συγκεκριμένη μελέτη προχώρησαν σε σημαντικά μικρότερο ή σχεδόν αμελητέο βαθμό στην πρώτη τους σεξουαλική επαφή ως σχέση «μίας βραδιάς» ή ότι επέλεγαν λιγότερους αριθμητικά ερωτικούς συντρόφους, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί αν πρόκειται για παράλληλες σχέσεις ή συνεχόμενες. Η εφαρμογή αντισυλληπτικών μεθόδων αποτελεί σημαντικό επίσης στοιχείο που μελετάται κατά τη σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων, επειδή η σωστή τους χρήση αποτρέπει την εμφάνιση προβλημάτων που σχετίζονται με τη σεξουαλική πράξη, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί και στόχο εκπαίδευσης των μονάδων συμβουλευτικής νέων και άλλων προγραμμάτων παρέμβασης. Στην παρούσα έρευνα η χρήση αντισύλληψης κυμαινόταν σε υψηλό ποσοστό, τόσο κατά την ΠΣΕ όσο και στο χρονικό διάστημα της μελέτης, με κυρίαρχη τη χρήση του ανδρικού προφυλακτικού, ενώ δεν φάνηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην εφαρμογή των εν λόγω μεθόδων μεταξύ φοιτητών και φοιτητριών. Το πολύ μεγάλο ποσοστό πιθανότατα να οφείλεται στην καλύτερη ενημέρωσή τους και στο γεγονός ότι το μεγαλύτερο δείγμα της παρούσας μελέτης αποτελείτο από γυναίκες, οι οποίες λόγω των δυνητικά περισσοτέρων κινδύνων από την ελλιπή ή καθόλου χρήση προφυλακτικών μεθόδων ήταν περισσότερο προσεκτικές στη σωστή εφαρμογή τους. Στην Ελλάδα, αντίστοιχες μελέτες εκτιμούν ότι η συχνότητα χρήσης του ανδρικού προφυλακτικού παρουσιάζει μεγάλο εύρος, ενώ παράλληλα καταγράφεται η μη συστηματική του χρήση, καθώς και λάθη κατά την εφαρμογή του. 19,20,22,30 Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρονται και σε διεθνείς έρευνες. Παράγοντες που επηρεάζουν τη συχνότητα χρήσης είναι το φύλο, η ηλικία, το είδος της σχέσης, ο επιπολασμός των ΣΜΝ, η θρησκεία, η χώρα μελέτης, οι οικονομικοί λόγοι και η πρόσβαση σε άλλες αντισυλληπτικές μεθόδους, το επίπεδο γνώσεων Έτσι, αναφέρεται ότι περιοχές όπως η Ελλάδα, η Τουρκία, η Ισπανία και οι Βαλκανικές χώρες παρουσιάζουν μεγαλύτερη συχνότητα χρήσης του ανδρικού προφυλακτικού (κυρίως στην ΠΣΕ) σε σχέση με τις βόρειες χώρες όπου αρχίζουν να επικρατούν πιο σύγχρονες μέθοδοι. 11,20,34 Επιπρόσθετα, όσον αφορά στο φύλο, τα τελευταία χρόνια η χρήση προφυλακτικού στα αγόρια δεν παρουσιάζει αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ πρώτης και τελευταίας σχέσης. Αντίθετα, στα κορίτσια παρατηρείται σταδιακή μείωση στη χρήση του με ταυτόχρονη αύξηση της χρήσης αντισυλληπτικών χαπιών, αλλά και της χρήσης του «χαπιού της επόμενης ημέρας» (emergency contraceptive pills, ECPs). 14,22,29,34 Όπως αναφέρουν οι Narring et al, μείωση στη χρήση του προφυλακτικού παρατηρείται και όταν η ηλικία ΠΣΕ είναι <15 έτη, όταν το κορίτσι έχει μεγαλύτερης ηλικίας σύντροφο (διαφορά ηλικίας 7 έτη ή περισσότερο) και όταν η πρώτη σχέση είναι περιστασιακή. 29 Άλλο εύρημα της παρούσας έρευνας αφορούσε στη σχέση των φοιτητών (έναντι των φοιτητριών) με τρεις ή περισσότερες ερωτικές συντρόφους. Εκτός από το φύλο, παράγοντες που σχετίζονταν με αυξημένο αριθμό ερωτικών συντρόφων ήταν η μικρή ηλικία ΠΣΕ και η μεγαλύτερη συχνότητα χρήσης αντισυλληπτικών μεθόδων. Αντίστοιχα, στη βιβλιογραφία υποστηρίζεται ότι παράγοντες όπως η διαφορά ηλικίας με τους ερωτικούς συντρόφους, η ηλικία ΠΣΕ, τα κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά όπως το φύλο και η εθνικότητα, οι σεξουαλικές τους προτιμήσεις όπως η ομοφυλοφιλία, η χρήση ουσιών και το επίπεδο γνώσης επηρεάζουν τον αριθμό των συντρόφων. 6,7,12,18 Οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και η αντίληψη της σεξουαλικότητας στην ελληνική κοινωνία προσαρμόζονται σταδιακά στα δυτικά πρότυπα, όπως διαφημίζονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ΜΜΕ) και την εύκολη πρόσβαση και διάχυση των πληροφοριών στο διαδίκτυο. 19,30 Η εφηβεία αποτελεί μεταβατική περίοδο στη ζωή του ατόμου και η υιοθέτηση από μικρή ηλικία μιας σωστής σεξουαλικής ανάπτυξης θα τους εφοδιάσει με κανόνες και αξίες που θα τους ακολουθούν σε όλη τους τη ζωή. 2 Για τους λόγους αυτούς, απαιτείται συστηματική και συχνά εξατομικευμένη σεξουαλική εκπαίδευση χωρίς προκαταλήψεις. Η διαδικασία αυτή προϋποθέτει τη χρήση έγκυρων και αξιόπιστων κλιμάκων για την αξιολόγηση των σεξουαλικών αντιλήψεων,

8 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 717 την εκπαίδευση και την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών και των γονέων, καθώς και τη συστηματική παρακολούθηση της υγείας των εφήβων από σχολικούς νοσηλευτές και άλλους επαγγελματίες υγείας σε θέματα συμπεριφορών υγείας, αντισύλληψης και πρακτικών που χρησιμοποιούν σε προληπτικό επίπεδο. 30,35 Η βασική υποστηρικτική συμβουλευτική των νέων πρέπει να είναι συνεχής και συστηματική και να υποστηρίζεται από τη διεπιστημονική ομάδα υγείας σε οργανωμένες μονάδες πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. Επίσης, να επεκτείνεται και σε φοιτητικούς πληθυσμούς με έμφαση σε μελλοντικούς επαγγελματίες υγείας, στους οποίους έχει καταγραφεί σημαντικό έλλειμμα γνώσης. 20,30,36,37 Το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου δράσης του 2008 για την αναπαραγωγή και τη σεξουαλική υγεία έχει ήδη υιοθετήσει ως βασικούς στόχους την αύξηση της χρήσης και τη μεγιστοποίηση της προσβασιμότητας στις υπηρεσίες και στα μέσα αντισύλληψης για όλο τον ελλαδικό πληθυσμό, τη μεγιστοποίηση του αριθμού του πληθυσμού που έχει γνώση των θεμάτων οικογενειακού προγραμματισμού και τη μείωση του αριθμού των αμβλώσεων και των ΣΜΝ. 3 Στους περιορισμούς της μελέτης θα πρέπει να ληφθεί υπ όψη ότι το δείγμα δεν ήταν αντιπροσωπευτικό του συνόλου των φοιτητών του ΤΕΙ Κρήτης, αλλά αποτελείτο αποκλειστικά από πρωτοετείς, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους ήταν γυναίκες. Το δείγμα προερχόταν επίσης, κατά κύριο λόγο, από αστικές περιοχές. Έτσι, δεν ήταν εφικτό να καθοριστεί ο βαθμός επίδρασης του αστικού περιβάλλοντος στη σεξουαλική συμπεριφορά (ηλικία έναρξης σεξουαλικών σχέσεων, χρήση αντισύλληψης κ.ά.). Συμπερασματικά, η χρήση αντισυλληπτικών μεθόδων και ειδικά του ανδρικού προφυλακτικού, που αποτελεί το βασικό μέτρο πρόληψης στα άτομα που ολοκληρώνουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, κυμαίνεται σε υψηλό ποσοστό, προστατεύοντας τους νέους από δυνητικούς κινδύνους, όπως είναι τα ΣΜΝ και η ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Η χρονική στιγμή της μελέτης ενισχύει την αξιοπιστία των απαντήσεων, δεδομένου ότι οι ερωτώμενοι δεν ήταν υπό την άμεση επίδραση του οικογενειακού και του σχολικού περιβάλλοντος. Ταυτόχρονα, δεν είχαν «εκτεθεί» στη φοιτητική ζωή, που συνήθως περιλαμβάνει μεγαλύτερους βαθμούς ελευθερίας ως προς τις σεξουαλικές τους επιλογές, με αποτέλεσμα να παρέχουν σημαντικές πληροφορίες στους επαγγελματίες υγείας για τις παρεμβάσεις σε αυτή την ομάδα πληθυσμού. Δεδομένης επίσης της παρατηρούμενης σταδιακής μείωσης της ΠΣΕ και στα δύο φύλα και των δυνητικών κινδύνων που μπορεί να προκληθούν από αυτή τη σεξουαλική συμπεριφορά, οι στρατηγικές εκπαίδευσης θα πρέπει να αρχίζουν και να εστιάζονται σε μικρές ηλικίες, ξεκινώντας από τις δύο τελευταίες τάξεις του δημοτικού. Η στοχευμένη αντιμετώπιση θα εφοδιάσει τους εφήβους με κριτική σκέψη, υπευθυνότητα, γνώσεις και θα συμβάλει στην πρόληψη μιας μη επιθυμητής ΠΣΕ, στη σωστή εφαρμογή των μεθόδων αντισύλληψης και στη μείωση κινδύνων όπως τα ΣΜΝ, η ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη και η έντονη συναισθηματική φόρτιση που δημιουργείται σε μια σχέση ή σε ένα χωρισμό. ABSTRACT Sexual behavior and contraceptive use among Greek nursing students T. KONSTANTINIDIS, 1 N. SKANDALAKI, 2 E. TZAGARAKI, 3 M. LINARDAKIS 4 1 Faculty of Nursing, Technological Educational Institute of Crete, Heraklion, 2 Department of Oncology and Hematology, Venizeleio Hospital of Heraklion, 3 Department of Blood Bank, University General Hospital of Heraklion, Heraklion, 4 Department of Sοcial Medicine, Faculty of Medicine, University of Crete, Heraklion, Greece Archives of Hellenic Medicine 2012, 29(6): OBJECTIVE To investigate the patterns and characteristics of sexual behavior, including first sexual intercourse (FSI) and the use of contraceptive methods among university nursing students. METHOD During the period , 358 first-year nursing students (15.1% males, 84.9% females) completed a self-administered structured questionnaire, comprising 17 questions on sexual behavior. Data analysis was performed using Statistical Package for Social Sciences (SPSS) v RESULTS The majority of participants (n=270, 76.5%) reported having already had sexual intercourse (84.6% males, 75.1% females, p=0.134). The mean age at FSI was 16.9±1.4 years (males 16.7±1.7 and females 17.0±1.3 years, p=0.172), and 28 (10.7%) participants reported FSI at years. Older students (26 43 years) were significantly more likely to have had their FSI in adulthood than younger students (17 18 years) (71.4% versus 13.1%, p<0.001). Regarding other characteristics of sexual behavior, 61.7% of participants reported that their

9 718 Θ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ και συν sexual partner was older and 34.1% of similar age. Significantly more males than females reported that their FSI was a one-night stand (43.2% versus 0.5%, p<0.001). In addition, 38.6% of males, compared with 11.3% of females reported involvement with 3 or more sexual partners during the last year (p<0.001), although a higher percentage of females had 2 sexual partners. The majority (96.5%) of sexually active participants used the male condom as the main method of contraception during both their FSI and intercourse during the last year (92%). CONCLUSIONS These findings confirm earlier research reporting a gradual lowering in age at FSI in Greece during the last years. Use of contraceptive methods was high in this sample, particularly the male condom, which potentially also protects these young people from sexually transmitted diseases and other risks. Education and health promotion programmes on sexual behavior are nevertheless necessary in order to improve sexual health, starting at an earlier age, probably during the last classes of primary school. Key words: Adolescents, Condom, Contraception, Sexual behavior, University students Βιβλιογραφία 1. CURRIE C, ROBERTS C, MORGAN A, SMITH R, SETTERTOBULTE W, SAMDAL O ET AL. Young people s health in context. International Report from the 2001/2002. Health Behaviour in Schoolaged Children (HBSC) study. WHO Policy Series: Health Policy for Children and Adolescents. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe 2004, 4. Available at: int/_data/assets/pdf_file/0008/110231/e82923.pdf (accessed ) 2. MATZIOU V, PERDIKARIS P, PETSIOS K, GYMNOPOULOU E, GALANIS P, BROKALAKI H. Greek students knowledge and sources of information regarding sex education. Int Nurs Rev 2009, 56: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ. Εθνικό σχέδιο δράσης για την αναπαραγωγική και τη σεξουαλική υγεία ΥΥΚΑ, Αθήνα, ΜΠΑΡΜΠΑΓΙΑΝΝΗ Ε, ΖΥΓΑ Σ. Η εφηβική σεξουαλικότητα στο προσκήνιο. Μελέτη και προβλεψιμότητα της χρήσης προφυλακτικού μέσω της θεωρίας της προσχεδιασμένης συμπεριφοράς. Το Βήμα του Ασκληπιού 2011, 10: SANDFORT TG, ORR M, HIRSCH JS, SANTELLI J. Long-term health correlates of timing of sexual debut: Results from a national US study. Am J Public Health 2008, 98: CAPUANO S, SIMEONE S, SCARAVILLI G, RAIMONDO D, BALBI C. Sexual behaviour among Italian adolescents: Knowledge and use of contraceptives. Eur J Contracept Reprod Health Care 2009, 14: BELLIS MA, HUGHES K, CALAFAT A, JUAN M, RAMON A, RODRIGUEZ JA ET AL. Sexual uses of alcohol and drugs and the associated health risks: A cross sectional study of young people in nine European cities. BMC Public Health 2008, 8: ROTHMAN EF, DECKER MR, MILLER E, REED E, RAJ A, SILVERMAN JG. Multi-person sex among a sample of adolescent female urban health clinic patients. J Urban Health 2012, 89: VIVANCOS R, ABUBAKAR I, HUNTER PR. Sexual behaviour, drugs and alcohol use of international students at a British university: A cross-sectional survey. Int J STD AIDS 2009, 20: MA Q, ONO-KIHARA M, CONG L, XU G, PAN X, ZAMANI S ET AL. Early initiation of sexual activity: A risk factor for sexually transmitted diseases, HIV infection, and unwanted pregnancy among university students in China. BMC Public Health 2009, 9: YILMAZ HB, KAVLAK O, ATAN SU. Sexual activity, knowledge and contraceptive usage by gender among university students in Turkey. Eur J Contracept Reprod Health Care 2010, 15: CHANDRA A, MOSHER WD, COPEN C, SIONEAN C. Sexual behavior, sexual attraction, and sexual identity in the United States: Data from the National Survey of Family Growth. Natl Health Stat Report 2011, 36: HÄGGSTRÖM-NORDIN E, BORNESKOG C, ERIKSSON M, TYDÉN T. Sexual behaviour and contraceptive use among Swedish high school students in two cities: Comparisons between genders, study programmes, and over time. Eur J Contracept Reprod Health Care 2011, 16: DELVA W, WUILLAUME F, VANSTEELANDT S, CLAEYS P, VERSTRAEL- EN H, TEMMERMAN M. Sexual behaviour and contraceptive use among youth in the Balkans. Eur J Contracept Reprod Health Care 2007, 12: KAYE K, MOORE KA, HAIR EC, HADLEY AM, DAY RD, ORTHNER DK. Parent marital quality and the parent-adolescent relationship: Effects on sexual activity among adolescents and youth. Marriage & Family Review 2009, 45: ΣΙΕΤΤΟΥ Μ, ΣΑΡΙΔΗ Μ. Παράγοντες κινδύνου εφηβικής εγκυμοσύνης. Το Βήμα του Ασκληπιού 2011, 10: AGGARWAL O, SHARMA AK, CHHABRA P. Study in sexuality of medical college students in India. J Adolesc Health 2000, 26: BAUERMEISTER JA, ZIMMERMAN M, XUE Y, GEE GC, CALDWELL CH. Working, sex partner age differences, and sexual behavior among African American youth. Arch Sex Behav 2009, 38: DINAS K, HATZIPANTELIS E, MAVROMATIDIS G, ZEPIRIDIS L, TZAFET- TAS J. Knowledge and practice of contraception among Greek female medical students. Eur J Contracept Reprod Health Care 2008, 13: ΗΛΙΑΔΟΥ Μ, ΠΑΛΑΣΚΑ Ε. Σεξουαλική συμπεριφορά και νέοι. Νοσηλευτική 2008, 47: ΒΑΪΔΑΚΗΣ Ν, ΡΑΜΠΑΒΙΛΑΣ Α, ΜΑΛΛΙΩΡΗ Μ, ΣΤΕΦΑΝΗΣ ΚΝ. Η σεξουαλική συμπεριφορά σε αντιπροσωπευτικό δείγμα αθηναϊκού πληθυσμού. Ιατρική 1999, 76: TSITSIKA A, GREYDANUS D, KONSTANTOULAKI E, BOUNTZIOUKA V,

10 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ 719 DELIGIANNIS I, DIMITRAKOPOULOU V ET AL. Adolescents dealing with sexuality issues: A cross-sectional study in Greece. J Pediatr Adolesc Gynecol 2010, 23: PATSEADOU M, GALLI-TSINOPOULOU A, GOULIS DG, ARVANITIDOU M. Factors associated with the onset of sexual activity among Greek high school students. Eur J Contracept Reprod Health Care 2010, 15: CURRIE C, GABHAINN S, GODEAU E, ROBERTS C, SMITH R, CURRIE D ET AL. Inequalities in young people s health: HBSC international report from the 2005/2006 Survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe-Health Policy for Children and Adolescents. 2008, 5. Available at: int/_data/assets/pdf_file/0005/53852/e91416.pdf (accessed ) 25. ΧΛΙΑΟΥΤΑΚΗΣ Ι, ΣΩΚΡΑΤΑΚΗ Φ. Η προγαμιαία αντισυλληπτική συμπεριφορά των Αθηναίων εφήβων. Ιατρική Επιθεώρηση Ενόπλων Δυνάμεων 1991, 25: ΧΛΙΑΟΥΤΑΚΗΣ Ι, ΤΖΟΚΑΣ Γ, ΣΩΚΡΑΤΑΚΗ Φ. Αντισυλληπτική συμπεριφορά και στάσεις των νέων της Αθήνας. Ιατρική 1994, 65: KETTING E, WINKELMANN C. Sexual health (SH) of young people in the WHO European Region. Entre Nous: The European Magazine for Sexual and Reproductive Health 2011, 72: SIGNORELLI C, PASQUARELLA C, LIMINA RM, COLZANI E, FANTI M, CIELO A ET AL. Third Italian national survey on knowledge, attitudes, and sexual behaviour in relation to HIV/AIDS risk and the role of health education campaigns. Eur J Public Health 2006, 16: NARRING F, WYDLER H, MICHAUD PA. First sexual intercourse and contraception: A cross-sectional survey on the sexuality of year-olds in Switzerland. Schweiz Med Wochenschr 2000, 130: ΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Ε, ΚΑΣΤΡΑΝΗ Θ, ΚΙΟΥΣΗ Δ, ΠΑΡΑΛΙΚΑΣ Θ, ΚΟΤΡΩΤΣΙΟΥ Θ, ΠΑΠΑΧΑΡΙΤΟΥ Σ. Διερεύνηση σεξουαλικών αντιλήψεων σε φοιτητές Nοσηλευτικής με την εφαρμογή της κλίμακας DSFI. Νοσηλευτική 2007, 46: BELZA MJ, DE LA FUENTE L, SUÁREZ M, VALLEJO F, GARCÍA M, LÓ- PEZ M ET AL. Men who pay for sex in Spain and condom use: Prevalence and correlates in a representative sample of the general population. Sex Transm Infect 2008, 84: SARKAR NN. Barriers to condom use. Eur J Contracept Reprod Health Care 2008, 13: LAZARUS JV, MOGHADDASSI M, GODEAU E, ROSS J, VIGNES C, OSTERGREN PO ET AL. A multilevel analysis of condom use among adolescents in the European Union. Public Health 2009, 123: GÓMEZ MA, SOLA A, CORTÉS MJ, MIRA JJ. Sexual behaviour and contraception in people under the age of 20 in Alicante, Spain. Eur J Contracept Reprod Health Care 2007, 12: ΤΣΙΜΤΣΙΟΥ Ζ, ΠΑΠΑΧΑΡΙΤΟΥ Σ, ΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Ε, ΧΑΤΖΗΧΡΗΣΤΟΥ Δ, DEROGATIS LR. Γλωσσολογική και πολιτισμική αξιολόγηση της κλίμακας σεξουαλικών αντιλήψεων του Derogatis Sexual Functioning Inventory στη ελληνική γλώσσα. Αρχ Ελλ Ιατρ 2007, 24: ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ Σ, ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ Ε, ΝΙΑΚΑΣ Δ. Γνώσεις για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Οι φοιτητές υγειονομικών σχολών γνωρίζουν περισσότερα; Αρχ Ελλ Ιατρ 2010, 27: ΒΑΛΑΡΗ Χ, ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ Σ, ΠΕΡΡΟΥ Χ, ΚΕΛΕΠΟΥΡΗΣ Κ, ΤΣΑΡΑΣ Κ, ΓΚΟΥΒΑ Μ ΚΑΙ ΣΥΝ. Απόψεις φοιτητών Νοσηλευτικής και επαγγελματιών νοσηλευτών σχετικά με την επίδραση των σεξουαλικά μεταδιδομένων νοσημάτων στη σεξουαλική τους συμπεριφορά. Διεπιστημονική Φροντίδα Υγείας 2011, 3:81 86 Corresponding author: T. Konstantinidis, 14 Artakinas street, Mesabelies, GR Heraklion Crete, Greece xxxxxxxxxxxxx

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου

Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Σεξουαλική συμπεριφορά των εφήβων σε Γυμνάσια και Λύκεια της Κύπρου Κουρίδης Γιάννης, Σάββα Σάββας, Κουρίδης Χρήστος, Τορναρίτης Μιχάλης. Εισαγωγή Στα σχολεία της Κύπρου δεν διδάσκεται το μάθημα της σεξουαλικής

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού

Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Η αποτελεσματικότητα των σχολικών προγραμμάτων στην πρόληψη της εφηβικής εγκυμοσύνης. Ονομα :Μυροφόρα Σαζού Εισαγωγή Στις αναπτυγμένες χώρες 47%-63% των αγοριών και 42%-48% των κοριτσιών έχουν σεξουαλική

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ

ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΕΡΚΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗΡΙΑΙΑ ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΗ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Μαυρόγιαννη Γεωργία 1, Καραντζούλα Ευαγγελία 2, Τουλιά Γεωργία 3, Κυριακόπουλος Βασίλης 4, Καδδά Όλγα 5 EΡΕΥΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2008, 47(3):367 373 H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά Ανθή Χρυσοστόμου Νοσηλεύτρια ΠΕ, ΜSc, Kέντρο Ελέγχου και Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College

ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ. Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΟΙΝΟΥ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΟΦΙΛΙΑΣ Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Εκτέλεση: Κέντρο Ερευνών Cyprus College Ταυτότητα της Έρευνας Ανάθεση: Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως Θέμα: Αντιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ. Πηπρηαθή εξγαζία ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΔΠΙΣΗΜΧΝ ΤΓΔΙΑ ΣΜΗΜΑ ΝΟΗΛΔΤΣΙΚΗ Πηπρηαθή εξγαζία ΣΟ ΑΓΥΟ ΠΟΤ ΒΙΧΝΟΤΝ ΓΟΝΔΙ ΣΗΝ ΦΡΟΝΣΙΓΑ ΑΤΣΙΣΙΚΟΤ ΠΑΙΓΙΟΤ 2-18 ΔΣΧΝ Φξεηδεξίθε Νενθιένπο Λεκεζόο, 2014 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Λέξεις κλειδιά: Υγεία και συμπεριφορές υγείας, χρήση, ψυχότροπες ουσίες, κοινωνικό κεφάλαιο. Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τίτλος: «Χρήση ψυχοτρόπων ουσιών από μαθητές Α Λυκείου της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού Ηρακλείου και ο ρόλος του Κοινωνικού

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 1. Επιπολασμός HIV λοίμωξης ανά έτος σε άτομα ηλικίας > 15 ετών.

Σχήμα 1. Επιπολασμός HIV λοίμωξης ανά έτος σε άτομα ηλικίας > 15 ετών. Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ESTIMATION AND PROJECTION PACKAGE (EPP) ΚΑΙ SPECTRUM ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΗΣ ΤΗΣ HIV ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στην Ελλάδα, η επιτήρηση της HIV/AIDS λοίμωξης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ

Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Β. Δισλιάν, Μ. Ανδρέου, Μ. Γεωργιάδου, Θ. Μακρής, Α. Μπαρμπαρίδου, Α. Μπελτσίδης, Γ. Αμαξόπουλος, Α. Τσετινέ Γενικοί Ιατροί ΚΥ Αβδήρων, Σταυρούπολης, Εχίνου- Ξάνθη Η κατάθλιψη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

athanasiadis@rhodes.aegean.gr , -.

athanasiadis@rhodes.aegean.gr , -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 88 - * athanasiadis@rhodes.aegean.gr -., -.. Abstract The aim of this survey is to show how students of the three last school classes of the Primary School evaluated

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet

The purpose of this study is to investigate the attitudes of adolescents toward internet 2/2015 ΣΤΑΣΕΙΣ ΕΦΗΒΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΕΘΙΣΜΟ Γιώργος Τσουβέλας Ψυχολόγος, Υποψήφιος Διδάκτορας ΕΚΠΑ Πολυξένη Παρασκευοπούλου Ψυχολόγος, Υποψήφια Διδάκτορας ΕΚΠΑ Ευαγγελία Κατέρη Έλενα Βιταλάκη Ορέστης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που επηρεάζουν την εκµάθηση των µαθηµατικών από τους µαθητές του Λυκείου

Παράγοντες που επηρεάζουν την εκµάθηση των µαθηµατικών από τους µαθητές του Λυκείου ΤΕΤΡΑ ΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΤΕΥΧΟΣ 15 (σσ. 111-121) DATA ANALYSIS BULLETIN, ISSUE 15 (pp. 111-121) Παράγοντες που επηρεάζουν την εκµάθηση των µαθηµατικών από τους µαθητές του Λυκείου Σπύρος Παπαγεωργάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιατρική 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων IHPCBG: Επένδυση για την υγεία και ευημερία των παιδιών σε Βουλγαρία και Ελλάδα IHPCBG: Investment in the health and the prosperity of the children in the Bulgarian Greek region 10-12 Οκτωβρίου 2013 Η

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους.

υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα έχουν αποδειχθεί οτι θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των νοσηλευτών που συστηματικά εμπλέκονται στην παρασκευή και χορήγηση τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογικές αντιδράσεις μαθητών που βίωσαν βομβαρδισμούς καθώς επίσης πολιτικές και στρατιωτικές συγκρούσεις στην Παλαιστίνη

Ψυχολογικές αντιδράσεις μαθητών που βίωσαν βομβαρδισμούς καθώς επίσης πολιτικές και στρατιωτικές συγκρούσεις στην Παλαιστίνη ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2016, 33(1):64-72 Ψυχολογικές αντιδράσεις μαθητών που βίωσαν βομβαρδισμούς καθώς επίσης πολιτικές και στρατιωτικές συγκρούσεις στην Παλαιστίνη ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ.

ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ. ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ. ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ. Καυγά-Παλτόγλου Άννα 1, Σταθοπούλου Χαρίκλεια 2 1 Καθηγήτρια Εφαρμογών. Τμήμα Νοσηλευτικής Β. Τ.Ε.Ι. Αθήνας 2 Νοσηλεύτρια MSc. Τζάνειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Κύπρο

Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Κύπρο Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Επίπεδα ικανοποίησης ασθενών-χρηστών στα κρατικά Κέντρα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ

648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ 648 Πρακτικά Συνεδρίου - ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΥΝ ΟΙ ΜΑΘΗ- ΤΕΣ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ, ΚΑΝΟΝΤΑΣ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ, ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΦΥΛΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και έκφραση της σεξουαλικότητας στην εφηβεία

Ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και έκφραση της σεξουαλικότητας στην εφηβεία Ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και έκφραση της σεξουαλικότητας στην εφηβεία Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επίκουρη Καθηγήτρια Παιδιατρικής - Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (Μ.Ε.Υ.) Β Παιδιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στο πλαίσιο του Ερευνητικού Προγράμματος «Αναμόρφωση του Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του ΠΤΔΕ» (ΕΠΕΑΕΚ/ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) και με την

Στο πλαίσιο του Ερευνητικού Προγράμματος «Αναμόρφωση του Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του ΠΤΔΕ» (ΕΠΕΑΕΚ/ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) και με την ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΕ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΟ ΠΤΔΕ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ Φιλίππου Άντρη Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

SAFESEX. Θέτοντας την σεξουαλική υγεία στην ατζέντα της Ευρώπης. www.safesexedu.com. Χρηματοδοτείται από:

SAFESEX. Θέτοντας την σεξουαλική υγεία στην ατζέντα της Ευρώπης. www.safesexedu.com. Χρηματοδοτείται από: SAFESEX Θέτοντας την σεξουαλική υγεία στην ατζέντα της Ευρώπης www.safesexedu.com Χρηματοδοτείται από: Αυτή η έκδοση είναι προϊόν του προγράμματος Safesex, το οποίο έχει χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Η ΣΥΝΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ, ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΣΤΕΦΑΝΗ ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΥ Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών

Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Πολλαπλή σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα Ανάλυση των ιδίων πληρωμών ΣΚΟΠΟΣ Η πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση, Στάση και Ασφαλής Συμπεριφορά των Νοσηλευτών κατά το Χειρισμό των Κυτταροστατικών Φαρμάκων

Γνώση, Στάση και Ασφαλής Συμπεριφορά των Νοσηλευτών κατά το Χειρισμό των Κυτταροστατικών Φαρμάκων Γνώση, Στάση και Ασφαλής Συμπεριφορά των Νοσηλευτών κατά το Χειρισμό των Κυτταροστατικών Φαρμάκων Εισαγωγή Κυπριανού Καράβα Μάρω Τα κυτταροστατικά φάρμακα χρησιμοποιούνται ευρέως στη θεραπεία του καρκίνου.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ

ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ ΓΟΝΕΪΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΗΜΑΘΙΑΣ Κασσώτη Όλγα, Κλιάπης Πέτρος Δασκάλα M.Ed, Σχολ. Σύμβουλος Π.Ε. kassoti@sch.gr kliapis@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο άρθρο παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση του φύλου των φοιτητών/τριών και του κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου των γονέων στις επιλογές κλάδου σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου

Η επίδραση του φύλου των φοιτητών/τριών και του κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου των γονέων στις επιλογές κλάδου σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου Η επίδραση του φύλου των φοιτητών/τριών και του κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου των γονέων στις επιλογές κλάδου σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου Γεωργίου Σοφία Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ" ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ

Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΟΥ ΌΡΟΥ "ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ" ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΡΙΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Λαμπρινή Κουρκούτα 1, Αβραμίκα Μαρία 2, Δέσποινα Σαπουντζή-Κρέπια 3 1.Αναπληρώτρια

Διαβάστε περισσότερα

Το bullying στο δημοτικό σχολείο, σε παιδιά από οικογένειες μεταναστών από την Αλβανία και την Πρώην Σοβιετική Ένωση

Το bullying στο δημοτικό σχολείο, σε παιδιά από οικογένειες μεταναστών από την Αλβανία και την Πρώην Σοβιετική Ένωση Το bullying στο δημοτικό σχολείο, σε παιδιά από οικογένειες μεταναστών από την Αλβανία και την Πρώην Σοβιετική Ένωση Bulling at Primary School, on children of immigrant families from Albania and ex Soviet

Διαβάστε περισσότερα