ΕΤΡΩΠΑΙ ΚΟ ΘΕΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΤΡΩΠΑΙ ΚΟ ΘΕΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ"

Transcript

1 ΕΤΡΩΠΑΙ ΚΟ ΘΕΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Έκθεςη για την ενι ςχυςη των βαςικων δεξιοτη των των ενηλι κων ςτην Κυ προ (με ε μφαςη ςτισ ευα λωτεσ ομα δεσ πληθυςμου ) ΥΡΟΥΓΕΙΟ ΡΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΡΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΛΙΟΣ 2015 Ανάδοχοσ Ζργου: 1

2 Περιεχϐμενα 1.Ειςαγωγι ςκοπόσ τθσ Ζκκεςθσ Ευρωπαϊκό περιβάλλον... 5 α) Θεςμικό πλαίςιο... 5 β) Εμπειρικά ςτοιχεία για τθν εκπαίδευςθ ενθλίκων ςτθν ΕΕ Εκνικό περιβάλλον α) Θεςμικό πλαίςιο β) Εμπειρικά ςτοιχεία για τθν εκπαίδευςθ ενθλίκων ςτθν Κφπρο Γενικι παρουςίαςθ των προφερόμενων προγραμμάτων δράςεων Ρροτάςεισ για τθν ενίςχυςθ ευκαιριϊν εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ ςε Ενιλικεσ με χαμθλζσ δεξιότθτεσ/ι και ευάλωτουσ ενιλικεσ ΡΑΑΤΘΜΑ: Δράςεισ ενίςχυςθσ των βαςικϊν δεξιοτιτων των ενθλίκων ςτθν Κφπρο Υπουργείο Ραιδείασ και Ρολιτιςμοφ Υπουργείο Υγείασ Υπουργείο Γεωργίασ Αρχι Ανάπτυξθσ Ανκρϊπινου Δυναμικοφ (ΑνΑΔ) Κζντρο Ραραγωγικότθτασ Τμιμα Κοινωνικισ Ενςωμάτωςθσ Ατόμων με Αναπθρίεσ Υπθρεςίεσ Κοινωνικισ Ευθμερίασ Οργανιςμόσ Νεολαίασ Κφπρου (ΟΝΕΚ) Ανοιχτό Ρανεπιςτιμιο Κφπρου Ρανεπιςτιμιο Frederick... Error! Bookmark not defined. Ρανεπιςτιμιο Λευκωςίασ Ρανεπιςτιμιο Νζαπολισ Ράφου Δθμοτικζσ Αρχζσ Οργανιςμόσ CARDET Κυπριακόσ Σφνδεςμοσ Ρλθροφορικισ Κυπριακόσ Οργανιςμοφ Ακλθτιςμοφ Αντιναρκωτικό Συμβοφλιο Κφπρου

3 1. Ειςαγωγό ςκοπϐσ τησ Ϊκθεςησ Το Υπουργείο Ραιδείασ και Ρολιτιςμοφ, ςτο πλαίςιο τθσ προϊκθςθσ του Ανανεωμζνου Ευρωπαϊκοφ Θεματολογίου για τθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων , υλοποιεί Σχζδιο Δράςθσ, το οποίο αποτελεί ςυνζχεια του Σχεδίου Δράςθσ για τα ζτθ , το οποίο ςυγχρθματοδοτείται από τθν Ευρωπαϊκι Επιτροπι και τθν Κυπριακι Δθμοκρατία. Μεταξφ άλλων, το Σχζδιο Δράςθσ ςτοχεφει ςτθν ενίςχυςθ των βαςικϊν δεξιοτιτων των ενθλίκων, με ζμφαςθ ςτθν αφξθςθ τθσ ςυμμετοχισ ευάλωτων κυρίωσ ομάδων του πλθκυςμοφ ςε ευκαιρίεσ εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ, όπωσ ατόμων με αναπθρίεσ, ανζργων, μεταναςτϊν, φυλακιςμζνων ι αποφυλακιςμζνων, ατόμων με παραβατικι ςυμπεριφορά, ατόμων με χαμθλζσ δεξιότθτεσ, ατόμων που ζχουν εγκαταλείψει πρόωρα το ςχολείο, θλικιωμζνων κ.τλ., μζςω του εντοπιςμοφ και τθσ καταγραφισ των υφιςτάμενων ευκαιριϊν και τθσ προϊκθςισ ςτισ πιο πάνω ομάδεσ. Ο ςτόχοσ αυτόσ, μεταξφ άλλων, ζρχεται να ανταποκρικεί ςε διαπιςτϊςεισ και προκλιςεισ τθσ πρόςφατθσ ζκκεςθσ του Δικτφου ΕΥΥΔΙΚΘ με κζμα «Εκπαίδευςθ και Κατάρτιςθ Ενθλίκων ςτθν Ευρϊπθ: Διευρφνοντασ τθν Ρρόςβαςθ ςτισ Ευκαιρίεσ Μάκθςθσ» (Φεβρουάριοσ 2015) ςφμφωνα με τθν οποία οι ενιλικεσ που χρειάηονται περιςςότερο τθν εκπαίδευςθ και κατάρτιςθ, τείνουν να ζχουν λιγότερεσ ευκαιρίεσ να ωφελθκοφν από τθ διά βίου μάκθςθ και ωσ εκ τοφτου, θ πρόκλθςθ για τθν προςζγγιςθ των ενθλίκων και θ ενθμζρωςι τουσ για τα οφζλθ τθσ διά βίου μάκθςθσ, παραμζνει ανοικτι για πολλά Κράτθ Μζλθ. Για τθν επίτευξθ του πιο πάνω ςτόχου το Υπουργείο Ραιδείασ και Ρολιτιςμοφ ςυνζταξε τθν παροφςα Ζκκεςθ, θ οποία ςυγκεντρϊνει και παρουςιάηει με ςυςτθματικό τρόπο εμπειρικά ςτοιχεία για τθ γενικι εκπαίδευςθ ενθλίκων και τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ του πλθκυςμοφ (αλφαβθτιςμόσ, αρικμθτιςμόσ και ψθφιακζσ δεξιότθτεσ) ςε χϊρεσ τθσ Ευρωπαϊκισ Ζνωςθσ, αλλά και ςτθν Κφπρο κακϊσ και τισ ευκαιρίεσ πρόςβαςθσ ευάλωτων ομάδων πλθκυςμοφ ςτθν Εκπαίδευςθ και τθν Κατάρτιςθ. Ειδικότερα, θ παροφςα Ζκκεςθ καταγράφει εν ςυντομία τα προγράμματα και τισ δράςεισ επιμόρφωςθσ και κατάρτιςθσ που προςφζρονται ςιμερα από ιδιωτικοφσ και δθμόςιουσ φορείσ ςτθν Κφπρο κακϊσ και ειςθγιςεισ ενίςχυςθσ τθσ ςυμμετοχισ τουσ ςε ευκαιρίεσ εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ, με ςτόχο τθν ενίςχυςθ των βαςικϊν τουσ δεξιοτιτων ι τθν αναβάκμιςθ των υφιςτάμενων δεξιοτιτων. Οι δράςεισ και τα προγράμματα μπορεί να εντάςςονται ςτο πλαίςιο δράςεων που ςχετίηονται με πολιτικζσ για τθν αγορά εργαςίασ ι πρωτοβουλίεσ που ςυγχρθματοδοτοφνται από τθν Κυπριακι Δθμοκρατία και άλλα ταμεία όπωσ το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Για τθ ςυγκζντρωςθ και ςυςτθματοποίθςθ των προςφερόμενων προγραμμάτων και δράςεων ενίςχυςθσ των βαςικϊν δεξιοτιτων του πλθκυςμοφ το Υπουργείο Ραιδείασ και Ρολιτιςμοφ κατάρτιςε και διακίνθςε ερωτθματολόγιο προσ όλουσ τουσ άμεςα εμπλεκόμενουσ φορείσ και Υπουργεία τθσ Κφπρου. Σθμειϊνεται, τζλοσ, ότι θ Ζκκεςθ κα αποτελζςει τθ βάςθ για μελλοντικζσ δράςεισ του Σχεδίου, όπωσ προβλζπεται ςτο Σχζδιο Δράςθσ, όπωσ τθν Θμερίδα Ενθμζρωςθσ που κα πραγματοποιθκεί ςτο πλαίςιο αυτό, κακϊσ και τθν τελικι ζκκεςθ του Σχεδίου, ςτθν οποία 3

4 κα προτακοφν ειςθγιςεισ για τουσ τρόπουσ ειςαγωγισ πολιτικϊν για τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ, τουσ τομείσ ςτουσ οποίουσ μποροφν να ειςαχκοφν και τουσ τρόπουσ με τουσ οποίουσ οι πολιτικζσ αυτζσ μποροφν να βελτιϊςουν τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ ςυγκεκριμζνων ομάδων πλθκυςμοφ που χαρακτθρίηονται από χαμθλζσ βαςικζσ δεξιότθτεσ. 4

5 2. Ευρωπαώκϐ περιβϊλλον Θ Ευρωπαϊκι Ζνωςθ ζχει αναγνωρίςει από πολφ νωρίσ τθ ςθμαςία και τθν αξία τθσ εκπαίδευςθσ ενθλίκων ωσ μοχλοφ για τθν ανάπτυξθ τθσ κοινωνίασ τθσ γνϊςθσ και για τθν ενίςχυςθ τθσ κοινωνικισ ςυνοχισ, μζςα από τθ διευρυμζνθ παροχι ευκαιριϊν και δυνατοτιτων ςυμμετοχισ των ατόμων ςε προγράμματα και δράςεισ ενίςχυςθσ και αναβάκμιςθσ των γνϊςεων, δεξιοτιτων και ικανοτιτων τουσ. Ειδικά δε για τα άτομα που προζρχονται από ευάλωτεσ κοινωνικά ομάδεσ του πλθκυςμοφ και τα οποία αντιμετωπίηουν εντονότερθ τθν απειλι τθσ ανεργίασ και κατά ςυνζπεια τθσ φτϊχειασ και του κοινωνικοφ αποκλειςμοφ, θ ςθμαςία τθσ εκπαίδευςθσ ενθλίκων και τθσ διά βίου μάκθςθσ ανατιμάται και αποτελεί προτεραιότθτα για επενδφςεισ ςτο πλαίςιο του Ευρωπαϊκοφ Κοινωνικοφ Ταμείου για τθν προγραμματικι περίοδο α) Θεςμικϐ πλαύςιο Οι αποφάςεισ πολιτικισ που λαμβάνονται ςε ευρωπαϊκό επίπεδο διαμορφϊνουν το περιβάλλον μζςα ςτο οποίο θ Κφπροσ ςχεδιάηει και εξειδικεφει δράςεισ ενίςχυςθσ των δεξιοτιτων του πλθκυςμοφ. Τα βαςικά κείμενα αναφοράσ και οι ευρωπαϊκζσ πρωτοβουλίεσ που αφοροφν άμεςα ι ζμμεςα τθν εκπαίδευςθ ενθλίκων είναι τα εξισ: Στρατθγικι «Ευρϊπθ 2020» Ρρωτοβουλία για τθν Απαςχόλθςθ των Νζων Στρατθγικό Ρλαίςιο «Εκπαίδευςθ και Κατάρτιςθ 2020» Ζγγραφο «Αναςχεδιαςμόσ τθσ Εκπαίδευςθσ: επενδφοντασ ςτισ δεξιότθτεσ για καλφτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελζςματα» (Rethinking Education) Βαςικζσ Ικανότθτεσ Διά Βίου Μάκθςθσ Το ανανεωμζνο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τθν Εκπαίδευςθ των Ενθλίκων Σφςταςθ Συμβουλίου για τθν επικφρωςθ τθσ μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ Εκνικό Ρλαίςιο Ρροςόντων Στρατθγικι «Ευρϊπθ 2020» Θ Στρατθγικι «Ευρϊπθ 2020» προδιαγράφει τθν ευρωπαϊκι ςτρατθγικι για ανάπτυξθ και απαςχόλθςθ, θ οποία ςτοχεφει ςτθν ενίςχυςθ τθσ δυνατότθτασ τθσ Ευρϊπθσ για διατθριςιμθ ανάπτυξθ και ανταγωνιςτικότθτα. Κυρίαρχθ επιδίωξθ τθσ Στρατθγικισ είναι θ ζξοδοσ τθσ Ευρωπαϊκισ Ζνωςθσ (ΕΕ) από τθν κρίςθ και θ μετατροπι τθσ ςε μια ζξυπνθ, διατθριςιμθ και χωρίσ αποκλειςμοφσ οικονομία τθσ αγοράσ. Θ Στρατθγικι βαςίηεται ςε τρεισ ςυναρκρωμζνουσ και αλλθλοενιςχυόμενουσ τομείσ προτεραιότθτασ: 1. Ζξυπνθ ανάπτυξθ, με τθ κεμελίωςθ τθσ οικονομίασ ςτθ γνϊςθ και τθν καινοτομία. 2. Διατθριςιμθ ανάπτυξθ, με τθν οικοδόμθςθ μιασ βιϊςιμθσ και ανταγωνιςτικισ οικονομίασ που κα αξιοποιεί αποτελεςματικά τουσ διακζςιμουσ πόρουσ, κα 5

6 κατανζμει δίκαια τα κόςτθ και τα οφζλθ και κα αναπτφςςει νζεσ διαδικαςίεσ και τεχνολογίεσ, ςυμπεριλαμβανομζνων και πράςινων τεχνολογιϊν. 3. Ανάπτυξθ χωρίσ αποκλειςμοφσ, με τθν οικοδόμθςθ μιασ ςυνεκτικισ κοινωνίασ θ οποία παρζχει ςτουσ πολίτεσ τα μζςα για διαχείριςθ των αλλαγϊν και ςυμμετοχι ςτθν κοινωνία και οικονομία. Θ Στρατθγικι περιλαμβάνει επίςθσ επτά «εμβλθματικζσ πρωτοβουλίεσ» που παρζχουν το πλαίςιο μζςα ςτο οποίο θ ΕΕ και οι εκνικζσ αρχζσ αλλθλοχποςτθρίηονται ςε τομείσ που προάγουν τισ προτεραιότθτεσ αυτισ τθσ Στρατθγικισ, όπωσ θ καινοτομία («Ζνωςθ καινοτομίασ»), θ ψθφιακι οικονομία («Ψθφιακό κεματολόγιο για τθν Ευρϊπθ»), θ απαςχόλθςθ («Ατηζντα για νζεσ δεξιότθτεσ και κζςεισ εργαςίασ»), θ νεολαία («Νεολαία ςε κίνθςθ»), θ βιομθχανικι πολιτικι («Μια βιομθχανικι πολιτικι για τθν εποχι τθσ παγκοςμιοποίθςθσ»), θ καταπολζμθςθ τθσ φτϊχειασ («Ευρωπαϊκι πλατφόρμα για τθν καταπολζμθςθ τθσ φτϊχειασ») και θ αποτελεςματικι αξιοποίθςθ των πόρων («Μια Ευρϊπθ που χρθςιμοποιεί αποτελεςματικά τουσ πόρουσ»). Έξυπνη Ανάπτυξη Καινοτομία «Ένωςθ καινοτοµίασ» Εκπαίδευςη «Νεολαία ςε κίνθςθ» Ψηφιακή Κοινωνία «Ψθφιακό κεµατολόγιο για τθν Ευρώπθ» Βιώςιμη Ανάπτυξη Κλιματική αλλαγή και ενζργεια «Μια Ευρώπθ που χρθςιµοποιεί αποτελεςµατικά τουσ πόρουσ» Ανταγωνιςτικότητα «Μια βιοµθχανικι πολιτικι για τθν εποχι τθσ παγκοςµιοποίθςθσ» Σχιμα 1: Θ Στρατθγικι «Ευρϊπθ 2020» Ανάπτυξη χωρίσ αποκλειςμοφσ Απαςχόληςη και δεξιότητεσ «Ατηζντα για νζεσ δεξιότθτεσ και κζςεισ εργαςίασ» Αντιμετώπιςη φτώχειασ «Ευρωπαϊκι πλατφόρµα για τθν καταπολζµθςθ τθσ φτώχειασ» Αναφορικά με τθν εκπαίδευςθ ςτθν Στρατθγικι «Ευρϊπθ 2020» ζχουν τεκεί οι εξισ ποςοτικοί ςτόχοι: 1. Μείωςθ τθσ πρόωρθσ εγκατάλειψθσ του ςχολείου κάτω του 10% 2. Αφξθςθ τθσ ςυμμετοχισ των ενθλίκων ςτθ ΔΒΜ ςε 15% (Εκνικόσ ςτόχοσ: 12%) 3. Αφξθςθ του πλθκυςμοφ θλικίασ ετϊν με προςόντα τριτοβάκμιασ εκπαίδευςθσ ςτο 40% (Εκνικόσ ςτόχοσ: 46%) 4. Αφξθςθ τθσ ςυμμετοχισ ςτθν προδθμοτικι εκπαίδευςθ ςε 95% 5. Μείωςθ των ατόμων με χαμθλι επίδοςθ ςτισ βαςικζσ δεξιότθτεσ Ρρωτοβουλία για τθν Απαςχόλθςθ των Νζων Θ Ρρωτοβουλία για τθν Απαςχόλθςθ των Νζων ενιςχφει τισ δράςεισ που περιγράφονται ςτθ δζςμθ μζτρων για τθν απαςχόλθςθ και ςτοχεφει ςτθ ςτιριξθ των νζων που δεν βρίςκονται ςτθν εκπαίδευςθ, απαςχόλθςθ ι κατάρτιςθ ςε περιοχζσ με ποςοςτό ανεργίασ 6

7 των νζων πάνω από 25%. Ιδιαίτερα, οι πόροι τθσ πρωτοβουλίασ κα διατεκοφν ςτα κράτθμζλθ για χρθματοδότθςθ μζτρων για εφαρμογι τθσ ςφςταςθσ για τθ κζςπιςθ εγγυιςεων για τθ νεολαία (youth guarantee) για να εξαςφαλιςτεί ότι όλοι οι νζοι μζχρι τθν θλικία των 25 ετϊν λαμβάνουν ποιοτικι προςφορά κζςθσ εργαςίασ, ςυμπλθρωματικι εκπαίδευςθ ι κατάρτιςθ, εντόσ τεςςάρων μθνϊν από τθν αποχϊρθςθ από τθν εκπαίδευςθ ι από τθ ςτιγμι που κακίςτανται άνεργοι. Στρατθγικό Ρλαίςιο «Εκπαίδευςθ και Κατάρτιςθ 2020» Το ςτρατθγικό πλαίςιο για τθν ευρωπαϊκι ςυνεργαςία ςτον τομζα τθσ εκπαίδευςθσ και τθσ κατάρτιςθσ μζχρι το 2020 «Εκπαίδευςθ και Κατάρτιςθ 2020», κζτει κοινοφσ ςτρατθγικοφσ ςτόχουσ ςτα κράτθ μζλθ, λαμβάνοντασ υπόψθ ολόκλθρο το φάςμα των ςυςτθμάτων εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ με τθν προοπτικι τθσ εκπαίδευςθσ ενθλίκων και τθσ ΔΒΜ, καλφπτοντασ όλα τα επίπεδα και τα είδθ μάκθςθσ (ςυμπεριλαμβανομζνθσ τθσ μθ τυπικισ και τθσ άτυπθσ μάκθςθσ). Ζγγραφο «Αναςχεδιαςμόσ τθσ Εκπαίδευςθσ: επενδφοντασ ςτισ δεξιότθτεσ για καλφτερα κοινωνικοοικονομικά αποτελζςματα» (Rethinking Education) Το ζγγραφο «Αναςχεδιαςμόσ τθσ Εκπαίδευςθσ» (Rethinking Education) εςτιάηει ςτο κζμα τθσ μεταρρφκμιςθσ και τθσ αφξθςθσ τθσ αποτελεςματικότθτασ των ςυςτθμάτων εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ, ϊςτε αυτά να ςυμβάλλουν ςτθν ανάπτυξθ ςτθν Ευρϊπθ μζςα από τθν αφξθςθ τθσ παραγωγικότθτασ και τθσ προςφοράσ ανκρϊπινου δυναμικοφ με υψθλι εξειδίκευςθ. Ρροτεραιότθτα δίνεται ςτουσ ακόλουκουσ τομείσ: 1. Ανάπτυξθ επαγγελματικισ εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ παγκόςμιου επιπζδου για να αυξθκεί θ ποιότθτα των επαγγελματικϊν δεξιοτιτων. 2. Ρροϊκθςθ τθσ μάκθςθσ με βάςθ τθν εργαςία, ςυμπεριλαμβανομζνων υψθλισ ποιότθτασ πρακτικι εξάςκθςθ, μακθτεία και διττά μοντζλα μάκθςθσ που διευκολφνουν τθ μετάβαςθ από τθ μάκθςθ ςτθν εργαςία. 3. Ρροϊκθςθ εταιρικϊν ςχζςεων μεταξφ δθμόςιων και ιδιωτικϊν φορζων ϊςτε να εξαςφαλίηονται κατάλλθλα προγράμματα ςπουδϊν και θ παροχι κατάλλθλων δεξιοτιτων. 4. Ρροϊκθςθ τθσ κινθτικότθτασ. 7

8 Βαςικζσ Ικανότθτεσ Διά Βίου Μάκθςθσ Τον Δεκζμβριο του 2006 το Ευρωπαϊκό Κοινοβοφλιο και Συμβοφλιο εξζδωςε μια ςφςταςθ για τθν ανάπτυξθ τθσ παροχισ βαςικϊν ικανοτιτων για όλουσ ςτο πλαίςιο τθσ διά βίου μάκθςθσ. Οι βαςικοί ςτόχοι που τίκενται από τθ ςυγκεκριμζνθ Σφςταςθ είναι οι εξισ: 1. Θ αρχικι εκπαίδευςθ και κατάρτιςθ παρζχει ςε όλουσ τουσ νζουσ τα μζςα για να αναπτφξουν τισ βαςικζσ ικανότθτεσ ςε επίπεδο τζτοιο που να τουσ εφοδιάηει για τθν ενιλικθ ηωι και να διαμορφϊνει τθ βάςθ για τθν περαιτζρω μάκθςθ και τθν επαγγελματικι ηωι. 2. Οι ενιλικεσ μποροφν να αναπτφςςουν και να επικαιροποιοφν τισ βαςικζσ ικανότθτεσ κακ' όλθ τθ διάρκεια τθσ ηωισ τουσ. 3. Φπαρξθ κατάλλθλθσ υποδομισ για τθ ςυνεχι εκπαίδευςθ και κατάρτιςθ των ενθλίκων, ςυμπεριλαμβανομζνων διδαςκόντων και εκπαιδευτϊν, διαδικαςιϊν επικφρωςθσ και αξιολόγθςθσ, μζτρων για τθν εξαςφάλιςθ ίςθσ πρόςβαςθσ τόςο ςτθ δια βίου μάκθςθ όςο και ςτθν αγορά εργαςίασ, και μζτρων ςτιριξθσ των εκπαιδευομζνων, θ οποία κα αναγνωρίηει τισ διαφορετικζσ ανάγκεσ και τισ διαφορετικζσ ικανότθτεσ των ενθλίκων. 4. Συνοχι ςτθν παροχι εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ για τουσ μεμονωμζνουσ πολίτεσ μζςω ενιςχυμζνων δεςμϊν με τθν πολιτικι απαςχόλθςθσ και τθν κοινωνικι πολιτικι, τθν πολιτικι για τον πολιτιςμό, τθν πολιτικι για τθν καινοτομία και άλλεσ πολιτικζσ που αφοροφν τουσ νζουσ και μζςω τθσ ςυνεργαςίασ με τουσ κοινωνικοφσ εταίρουσ και άλλουσ ενδιαφερομζνουσ. Οι βαςικζσ ικανότθτεσ είναι εκείνεσ τισ οποίεσ χρειάηονται όλοι για τθν προςωπικι τουσ ολοκλιρωςθ και ανάπτυξθ, τθν ενεργό ιδιότθτα του πολίτθ, τθν κοινωνικι ζνταξθ και τθν απαςχόλθςθ. Θ Σφςταςθ ορίηει οκτϊ βαςικζσ ικανότθτεσ: 1. Επικοινωνία ςτθ μθτρικι γλϊςςα 2. Επικοινωνία ςε ξζνεσ γλϊςςεσ 3. Μακθματικι ικανότθτα και βαςικζσ ικανότθτεσ ςτθν επιςτιμθ και τθν τεχνολογία 4. Ψθφιακι ικανότθτα 5. Μεταγνωςτικζσ ικανότθτεσ (Learning to learn) 6. Κοινωνικζσ ικανότθτεσ και ικανότθτεσ που ςχετίηονται με τθν ιδιότθτα του πολίτθ 7. Ρρωτοβουλία και επιχειρθματικότθτα 8. Ρολιτιςμικι ςυνείδθςθ και ζκφραςθ Το ανανεωμζνο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τθν Εκπαίδευςθ των Ενθλίκων Το ανανεωμζνο Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τθν Εκπαίδευςθ των Ενθλίκων προκφπτει από το Ψιφιςμα του Ευρωπαϊκοφ Συμβουλίου το 2011 και ζχει ωσ ςτόχο τθν 8

9 προϊκθςθ τθσ εκπαίδευςθσ των ενθλίκων ςτο πλαίςιο τθσ Στρατθγικισ Ευρϊπθ Δεδομζνου ότι θ εκπαίδευςθ ενθλίκων παρζχει τθ δυνατότθτα ιδίωσ ςτουσ εργαηομζνουσ με λίγα προςόντα ι μεγαλφτερθσ θλικίασ να βελτιϊςουν τθν ικανότθτα προςαρμογισ τουσ ςτισ αλλαγζσ που επζρχονται ςτθν αγορά εργαςίασ και ςτθν κοινωνία, θ μάκθςθ των ενθλίκων αναγνωρίηεται ωσ μζςο για τθν αναβάκμιςθ ι τον αναπροςανατολιςμό των δεξιοτιτων όςων πλιττονται από τθν ανεργία και τθν αναδιάρκρωςθ ι βρίςκονται ςε μεταβατικι περίοδο ςτθ ςταδιοδρομία τουσ. Επίςθσ ςυμβάλλει ςε ςθμαντικό βακμό ςτθν κοινωνικι ζνταξθ, τθν ενεργό ςυμμετοχι ςτα κοινά και τθν προςωπικι ανάπτυξθ. Οι βαςικοί πυλϊνεσ του Ευρωπαϊκοφ Θεματολογίου για τθν Εκπαίδευςθ των Ενθλίκων είναι οι εξισ: 1. Υλοποίθςθ τθσ διά βίου μάκθςθσ και τθσ κινθτικότθτασ 2. Βελτίωςθ τθσ ποιότθτασ και τθσ αποτελεςματικότθτασ τθσ εκπαίδευςθσ και τθσ κατάρτιςθσ 3. Ρροαγωγι τθσ ιςοτιμίασ, τθσ κοινωνικισ ςυνοχισ και τθσ ενεργοφ ςυμμετοχισ ςτα κοινά μζςω τθσ εκπαίδευςθσ των ενθλίκων 4. Ενίςχυςθ τθσ δθμιουργικότθτασ και τθσ καινοτομίασ όςον αφορά τουσ ενθλίκουσ και το εκπαιδευτικό περιβάλλον τουσ 5. Βελτίωςθ τθσ βάςθσ γνϊςεων για τθν εκπαίδευςθ των ενθλίκων και τθσ παρακολοφκθςισ τθσ Ρροτεραιότθτα δίνεται ςτθν ενίςχυςθ των βαςικϊν δεξιοτιτων των ενθλίκων με ζμφαςθ ςτθν εκμάκθςθ ανάγνωςθσ και γραφισ, ςτοιχειϊδουσ αρικμθτικισ και ψθφιακϊν δεξιοτιτων και ςτθ λιψθ μζτρων «δεφτερθσ ευκαιρίασ» ωσ προδρόμων για τθν αναβάκμιςθ των απαιτοφμενων ικανοτιτων προσ εργαςία και για καλφτερθ ηωι εν γζνει. Θ Ευρωπαϊκι Επιτροπι ζχει προχωριςει με τθν ανακεϊρθςθ ςτισ προτεραιότθτεσ του Ευρωπαϊκοφ Θεματολογίου για τθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων για τα ζτθ Οι ανακεωρθμζνοι «τομείσ προτεραιότθτασ για δράςθ» λαμβάνουν υπόψθ τα πορίςματα τθσ Διεκνοφσ ζρευνασ για τισ δεξιότθτεσ των ενθλίκων PIAAC, τα οποία δείχνουν ότι μεταξφ 20% και 25% των ενθλίκων - ι 70 εκατομμφρια άνκρωποι - ζχουν πολφ χαμθλά επίπεδα βαςικϊν δεξιοτιτων ι χαμθλά επίπεδα ςυμμετοχισ ςτθν εκπαίδευςθ, και αντιμετωπίηουν τον κίνδυνο του κοινωνικοφ αποκλειςμοφ και τθσ ανεργίασ. Θ παροχι εκπαίδευςθσ ςε ενιλικεσ πρζπει να ςχεδιάηεται και να παρζχεται με τρόπο που να ςυνδζει τθν αρχικι εκπαίδευςθ και κατάρτιςθ με τισ ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ και τθσ κοινωνικισ πρόνοιασ, ςτο πλαίςιο τθσ γιρανςθσ του πλθκυςμοφ. Θ παροχι κα πρζπει να επεκτακεί οφτωσ ϊςτε να καλφψει τθν αναβάκμιςθ των δεξιοτιτων των εκατομμυρίων ενιλικων με χαμθλι ειδίκευςθ, ιδίωσ με τθν τόνωςθ τθσ μάκθςθσ ςτο χϊρο εργαςίασ, με το άνοιγμα των υφιςτάμενων εκπαιδευτικϊν πόρων για τουσ ενιλικεσ και τθν αφξθςθ τθσ ευελιξίασ των τρόπων μάκθςθσ. Θ αντιμετϊπιςθ τθσ πρόκλθςθσ απαιτεί μεγαλφτερθ χριςθ των τεχνολογιϊν και των ανοικτϊν εκπαιδευτικϊν πόρων από μακθτζσ και εκπαιδευτικοφσ κακϊσ και ενίςχυςθ των ψθφιακϊν δεξιοτιτων. Θ Ευρωπαϊκι Ρλατφόρμα Εκπαίδευςθσ Ενθλίκων EPALE ςτθρίηει τθν πιο πάνω προςπάκεια. Οι τζςςερισ νζεσ βαςικζσ πτυχζσ τθσ Εκπαίδευςθσ Ενθλίκων για τθν περίοδο

10 ςτοχεφουν ςτα ακόλουκα (NOTE FOR THE ATTENTION OF THE MEMBERS OF THE ERASMUS+ COMMITTEE, Meeting 29 and 30 April 2015, Item 14 of the Agenda, Subject: European Agenda for adult learning: Revised priorities ): (α) Ενίςχυςθ τθσ διακυβζρνθςθσ τθσ Εκπαίδευςθσ Ενθλίκων (β) Σθμαντικι αφξθςθ τθσ προςφοράσ και τθσ ςυμμετοχισ ςτθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων (γ) Βελτίωςθ τθσ ευελιξίασ και τθσ πρόςβαςθσ ςτθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων και (δ) Ρροϊκθςθ τθσ ποιότθτασ τθσ παρεχόμενθσ εκπαίδευςθσ. Σφςταςθ Συμβουλίου για τθν επικφρωςθ τθσ μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ Θ Σφςταςθ του Συμβουλίου τθσ Ευρωπαϊκισ Ζνωςθσ για τθν επικφρωςθ τθσ μθ τυπικισ και τθσ άτυπθσ μάκθςθσ, θ οποία ανακοινϊκθκε επίςθμα ςτισ 20/12/2012 ςτθν Εφθμερίδα τθσ Ευρωπαϊκισ Ζνωςθσ προτείνει ςτα κράτθ μζλθ να περιλάβουν ςτισ ρυκμίςεισ για τθν επικφρωςθ τθσ μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ, τα ακόλουκα ςτοιχεία, παρζχοντασ παράλλθλα τθ δυνατότθτα ςε κάκε άτομο να επωφελείται από αυτά, είτε χωριςτά είτε ςυνδυαςτικά, ανάλογα με τισ ανάγκεσ του: 1. Ρροςδιοριςμόσ των μακθςιακϊν αποτελεςμάτων που επιτεφχκθκαν μζςω μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ, 2. Καταγραφι των μακθςιακϊν αποτελεςμάτων που ζχει ςθμειϊςει ζνα άτομο μζςω μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ, 3. Αξιολόγθςθ των μακθςιακϊν αποτελεςμάτων που ζχει ςθμειϊςει ζνα άτομο μζςω μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ, 4. Ριςτοποίθςθ των αποτελεςμάτων τθσ αξιολόγθςθσ που ζχει ςθμειϊςει ζνα άτομο μζςω μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ με τθ μορφι επαγγελματικοφ προςόντοσ, πιςτωτικϊν μονάδων που οδθγοφν ςε ζνα επαγγελματικό προςόν ι με όποιον άλλο τρόπο κρίνεται ςκόπιμο. Θ εν λόγω ςφςταςθ προδιαγράφει διακριτά ςτάδια για τθ διαδικαςία επικφρωςθσ προςόντων τθσ μθ τυπικισ και άτυπθσ μάκθςθσ. Μάλιςτα, ςφμφωνα με τθ Σφςταςθ κα πρζπει από τα κράτθ - μζλθ να λθφκεί μζριμνα ϊςτε «οι άνεργοι και όςοι κινδυνεφουν να μείνουν άνεργοι ζχουν τη δυνατότητα, ςφμφωνα με το εθνικό δίκαιο και τισ εθνικζσ ιδιαιτερότητεσ, να υπόκεινται ςε «ζλεγχο δεξιοτήτων» με ςκοπό τον προςδιοριςμό των γνώςεων, των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων τουσ, εντόσ ευλόγου χρονικοφ διαςτήματοσ, ιδεωδώσ δε εντόσ ζξι μηνών από τον εντοπιςμό τησ ανάγκησ». Πλα τα κράτθ-μζλθ καλοφνται να κεςπίςουν μθχανιςμοφσ για τθν επικφρωςθ αυτϊν των τφπων μάκθςθσ το αργότερο μζχρι το ςφμφωνα με τισ εκνικζσ ςυνκικεσ και ιδιαιτερότθτεσ. Σε αυτι τθ διαδικαςία ζνασ εξουςιοδοτθμζνοσ φορζασ κα επιβεβαιϊνει τθν επίτευξθ μακθςιακϊν αποτελεςμάτων με βάςθ ζνα ςχετικό πρότυπο. 10

11 Εκνικό Ρλαίςιο Ρροςόντων Θ ανάγκθ δθμιουργίασ του Εκνικοφ Ρλαιςίου Ρροςόντων (ΕΡΡ) ςτισ διάφορεσ χϊρεσ τθσ ΕΕ ζχει ωσ ςθμείο αναφοράσ τθ Σφςταςθ του Ευρωπαϊκοφ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου τθσ 23θσ Απριλίου 2008, θ οποία προτρζπει τα κράτθ-μζλθ: Να χρθςιμοποιιςουν το Ευρωπαϊκό Ρλαίςιο Ρροςόντων (European Qualifications Framework/EQF) ωσ εργαλείο αναφοράσ για τθ ςφγκριςθ των ςυςτθμάτων απόκτθςθσ προςόντων. Να ςυςχετίςουν τα εκνικά ςυςτιματα απόκτθςθσ προςόντων με το EQF ζωσ το Να κεςπίςουν ενδεχομζνωσ μζτρα ϊςτε, ζωσ το 2012, όλα τα νζα πιςτοποιθτικά επαγγελματικϊν προςόντων, διπλϊματα και ζγγραφα «Europass», που εκδίδονται από τισ αρμόδιεσ αρχζσ, να περιζχουν ςαφι παραπομπι μζςω των εκνικϊν ςυςτθμάτων προςόντων ςτο αντίςτοιχο επίπεδο του Ευρωπαϊκοφ Ρλαιςίου Επαγγελματικϊν Ρροςόντων. να ακολουκοφν προςζγγιςθ βαςιςμζνθ ςτα μακθςιακά αποτελζςματα για τον οριςμό και τθν περιγραφι επαγγελματικϊν προςόντων και να προωκιςουν τθν επικφρωςθ των ανεπίςθμων και άτυπων μορφϊν μάκθςθσ. Να εκπονιςουν εκνικά πλαίςια προςόντων, ςφμφωνα με τθν ιςχφουςα εκνικι νομοκεςία και πράξθ. να προωκοφν και να εφαρμόηουν τισ αρχζσ για τθ διαςφάλιςθ τθσ ποιότθτασ ςτθν εκπαίδευςθ και τθν κατάρτιςθ. να ορίςουν εκνικά ςθμεία ςυντονιςμοφ, ςυνδεόμενα ςε κάκε περίπτωςθ με τισ δομζσ και τισ απαιτιςεισ του κράτουσ μζλουσ, για τθν υποςτιριξθ και, ςε ςφμπραξθ με άλλεσ οικείεσ εκνικζσ αρχζσ, για τθν κακοδιγθςθ του ςυςχετιςμοφ μεταξφ των εκνικϊν ςυςτθμάτων επαγγελματικϊν προςόντων και του Ευρωπαϊκοφ Ρλαιςίου Επαγγελματικϊν Ρροςόντων. να προςδϊςουν ζωσ το 2012 ς όλουσ τουσ νζουσ τίτλουσ μια ςφνδεςθ-αναφορά προσ το EQF. β) Εμπειρικϊ ςτοιχεύα για την εκπαύδευςη ενηλύκων ςτην ΕΕ Οι ωσ άνω πρωτοβουλίεσ και κατευκυντιριεσ γραμμζσ τθσ ΕΕ δφνανται, υπό όρουσ, να ςυγκροτιςουν ενιαίεσ δζςμεσ μζτρων και παρεμβάςεων για τθν ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των ατόμων ςτθ διά βίου μάκθςθ και ςτθν εκπαίδευςθ ενθλίκων με ςτόχο τθν ενίςχυςθ και τθν αναβάκμιςθ των γνϊςεων, δεξιοτιτων και ικανοτιτων. Θ αποτελεςματικότερθ ςτόχευςθ των δράςεων εκπαίδευςθσ ενθλίκων κα πρζπει να βαςίηεται ςε επαρκείσ και αξιόπιςτεσ βάςεισ δεδομζνων ςχετικά με τθ ςυμμετοχι, τουσ παρόχουσ, τθ χρθματοδότθςθ, τα αποτελζςματα και τα ευρφτερα οφζλθ τθσ εκπαίδευςθσ ενθλίκων, λαμβάνοντασ κυρίωσ υπόψθ ςυμπεράςματα και προτάςεισ από ζρευνεσ, μελζτεσ και ςτατιςτικζσ, όπωσ λόγου 11

12 χάρθ Adult Education Survey (AES), Continuing Vocational Training Survey (CVTS) και Programme for the International Assessment of Adult Competencies (PIAAC). Ζνασ δείκτθσ για τισ γνϊςεισ και τισ δεξιότθτεσ που κατζχει ο ενιλικοσ πλθκυςμόσ είναι το μορφωτικό επίπεδο. Μια αξιόπιςτθ και επίκαιρθ εικόνα για το μορφωτικό επίπεδο του ενιλικου πλθκυςμοφ ςτθν ΕΕ προκφπτει από τα ςτοιχεία τθσ Ζκκεςθσ του Δικτφου ΕΥΙΔΙΚΘ με τίτλο «Adult Education and training in Europe Advancing Access to Learning Opportunities (2015)»: Το 25% των ενθλίκων ετϊν ςτθν ΕΕ (περίπου 70 εκ. άτομα) ζχουν ολοκλθρϊςει μόνο τθν κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ. Εξ αυτϊν περίπου 20 εκ. άτομα (6% των ενθλίκων ςτθν ΕΕ) ζχουν ολοκλθρϊςει μόνο τθν πρωτοβάκμια εκπαίδευςθ. Οι νζοι ενιλικεσ διακζτουν υψθλότερα προςόντα από τουσ γθραιότερουσ ενιλικεσ. Εςτιάηοντασ όμωσ τθν προςοχι ςε επιμζρουσ χϊρεσ διαπιςτϊνονται ςθμαντικζσ αποκλίςεισ και ανιςότθτεσ. Σε χϊρεσ, όπωσ θ Τςεχία, θ Εςκονία, θ Λικουανία, θ Ρολωνία και θ Σλοβακία το ποςοςτό των ενθλίκων που ζχουν ολοκλθρϊςει μζχρι και τθν κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ δεν υπερβαίνει το 10% του πλθκυςμοφ. Αντίκετα, ςτθν Ιταλία και τθν Ιςπανία το ποςοςτό αυτό υπερβαίνει το 40%, ςτθν Μάλτα και τθν Ρορτογαλία αγγίηει το 60%, ενϊ, τζλοσ ςτθν Τουρκία οι ενιλικεσ που ζχουν ολοκλθρϊςει μόνο τθν κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ διαμορφϊνουν περίπου το 70% του πλθκυςμοφ. Μια ενδιάμεςθ κατάςταςθ, κοντά ςτον ευρωπαϊκό μζςο όρο, παρατθρείται ςτθν Αυςτρία, ςτθ Γερμανία, ςτθ Φινλανδία, ςτθ Νορβθγία, ςτθ Σουθδία, ςτθ Βουλγαρία και ςτθν Σλοβενία, όπου το ποςοςτό αυτό διακυμαίνεται μεταξφ 10% και 20%. Αναφορικά με τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ του ενιλικου πλθκυςμοφ ςτισ χϊρεσ τθσ ΕΕ τα αποτελζςματα τθσ ζρευνασ PIAAC ςτισ χϊρεσ τθσ ΕΕ παρατθροφνται τα εξισ: Το 20% περίπου των ενθλίκων διακζτουν χαμθλζσ δεξιότθτεσ γλωςςικοφ αλφαβθτιςμοφ (literacy skills) To 24% περίπου των ενθλίκων διακζτουν χαμθλζσ δεξιότθτεσ μακθματικοφ αλφαβθτιςμοφ (numeracy skills) To 30% των ενθλίκων δεν ζχουν κακόλου ι ζχουν χαμθλζσ δεξιότθτεσ ςε ΤΡΕ (ψθφιακι ικανότθτα), ενϊ περίπου ζνασ ςτουσ δυο κεωρεί ότι οι γνϊςεισ που ζχει ςε ΤΡΕ δεν ανταποκρίνονται ςτισ ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ. Στθν Ιςπανία και τθν Ιταλία το ποςοςτό των ενθλίκων με χαμθλζσ δεξιότθτεσ γλωςςικοφ αλφαβθτιςμοφ και μακθματικοφ αλφαβθτιςμοφ είναι ςχετικά υψθλό (Ιςπανία 27,5% και 30,6%, Ιταλία 27,7% και 37,7%), ςτοιχείο το οποίο ςυςχετίηεται και με το γεγονόσ ότι ςτισ δυο αυτζσ χϊρεσ το ποςοςτό ενθλίκων με προςόντα κατϊτερθσ δευτεροβάκμιασ εκπαίδευςθσ είναι άνω του 40%. Σε αντίκεςθ με αυτό, θ Τςεχία και θ Σλοβακία, χϊρεσ όπου το ποςοςτό ενθλίκων που ζχει ολοκλθρϊςει μόνο τθν κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ δεν υπερβαίνει το 10%, φαίνεται ότι οι ενιλικεσ με μειωμζνεσ δεξιότθτεσ γλωςςικοφ αλφαβθτιςμοφ και μακθματικοφ αλφαβθτιςμοφ είναι ςχετικά χαμθλό (Τςεχία 11,8% και 12,9%, Σλοβακία 11,6% και 13,8%). Αν και ςε οριςμζνεσ χϊρεσ, όπωσ λόγου χάρθ 12

13 ςτθν Ρολωνία, θ ςυςχζτιςθ μεταξφ μορφωτικοφ επιπζδου και βαςικϊν δεξιοτιτων γλωςςικοφ αλφαβθτιςμοφ και μακθματικοφ αλφαβθτιςμοφ είναι αντίςτροφθ, αφοφ ςθμαντικό μζροσ του πλθκυςμοφ ζχει ολοκλθρϊςει τθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ, οι δεξιότθτεσ όμωσ που κατζχει είναι ςυγκριτικά χαμθλζσ, θ γενικι παρατιρθςθ από τθν ζρευνα PIAAC είναι ότι όςο πιο χαμθλό είναι το μορφωτικό επίπεδο ενόσ ατόμου τόςο πιο πικανό είναι να ζχει χαμθλζσ βαςικζσ δεξιότθτεσ. Ζνα βαςικό εφρθμα τθσ ζρευνασ PIAAC που υποςτθρίηει τθν άποψθ για μεγαλφτερθ ζμφαςθ των προγραμμάτων εκπαίδευςθσ ενθλίκων ςτισ ευάλωτεσ ομάδεσ του πλθκυςμοφ είναι ότι ςχεδόν ςε όλεσ τισ χϊρεσ οι μετανάςτεσ που ζχουν γεννθκεί εκτόσ τθσ χϊρασ υποδοχισ διακζτουν ςυγκριτικά με αυτοφσ που ζχουν γεννθκεί ςτθν χϊρα υποδοχισ πολφ χαμθλζσ δεξιότθτεσ γλωςςικοφ αλφαβθτιςμοφ και μακθματικοφ αλφαβθτιςμοφ. Αναφορικά με τισ δεξιότθτεσ χριςθσ ΤΡΕ τα ευριματα δείχνουν ότι περίπου το 27% του ενιλικου πλθκυςμοφ τθσ ΕΕ διακζτει πολφ χαμθλζσ ι κακόλου δεξιότθτεσ επίλυςθσ προβλθμάτων ςε τεχνολογικό περιβάλλον (problem solving in technology-rich environments). Επιμερίηοντασ κανείσ αυτό το ποςοςτό προκφπτει ότι το 14% του πλθκυςμοφ γνωρίηει και εκτελεί μόνο τισ βαςικζσ εργαςίεσ ςε ζνα τεχνολογικό περιβάλλον, ενϊ το υπόλοιπο 13% δθλϊνει δομικά ελλείμματα γνϊςεων και δεξιοτιτων ι ςε πολλζσ περιπτϊςεισ πλιρθ αδυναμία και ζλλειψθ δεξιοτιτων χριςθσ ΤΡΕ. Για το ςφνολο των χωρϊν τθσ ΕΕ ιςχφει ότι περίπου το 30% των ενθλίκων ετϊν είτε δεν ζχει χρθςιμοποιιςει ποτζ προςωπικό υπολογιςτι είτε οι δεξιότθτεσ χριςθσ ΤΡΕ είναι ελάχιςτεσ. Αςφαλϊσ, παρατθροφνται ςθμαντικζσ αποκλίςεισ από χϊρα ςε χϊρα. Για παράδειγμα το ποςοςτό των «ψθφιακά αναλφάβθτων» είναι πολφ υψθλό ςτθ ουμανία (67%) και ςτθ Βουλγαρία (55%). Στον αντίποδα τοποκετοφνται χϊρεσ όπωσ το Λουξεμβοφργο, θ Φινλανδία, θ Ιςλανδία, θ Νορβθγία και θ Δανία, όπου το ποςοςτό του ενιλικου πλθκυςμοφ χωρίσ βαςικζσ δεξιότθτεσ χριςθσ ΤΡΕ δεν υπερβαίνει το 10%. Θ ςυμμετοχι των ατόμων ςτθν εκπαίδευςθ ενθλίκων και γενικότερα ςτθ διά βίου μάκθςθσ αποτελεί ςφμφωνα με τθ ςτρατθγικι τθσ ΕΕ ζνα διαρκζσ και δφςκολο ςτοίχθμα. Τα εμπειρικά ςτοιχεία δείχνουν ότι ο μζςοσ όροσ ςε επίπεδο ΕΕ είναι περίπου ςτο 10%, όμωσ εντοπίηονται πολφ μεγάλεσ διαφορζσ μεταξφ των χωρϊν τθσ ΕΕ όςον αφορά ςτθ ςυμμετοχι του ενιλικου πλθκυςμοφ ςε προγράμματα και δράςεισ διά βίου μάκθςθσ. 13

14 Σχιμα 2: Συμμετοχι των ατόμων ετϊν ςτθ διά βίου μάκθςθ. Eurostat (2014) Τα βαςικά ςθμεία που προκφπτουν από το ωσ άνω ςχιμα είναι: Οι ςκανδιναβικζσ χϊρεσ ζχουν τα μεγαλφτερα ποςοςτά ςυμμετοχισ ςτθ διά βίου μάκθςθ. Οι χϊρεσ τθσ νότιασ Ευρϊπθσ είναι κάτω από τον μζςο όρο των ΕΕ27. Τα μεγαλφτερα ποςοςτά ςυμμετοχισ (>30%) κατζχουν θ Δανία και θ Ελβετία. Τα χαμθλότερα ποςοςτά ςυμμετοχισ (<5%) ζχουν θ Βουλγαρία, θ Ελλάδα θ Γαλλία, θ Κροατία, θ Ουγγαρία, θ Ρολωνία, θ ουμανία, θ Σλοβακία, θ πγδμ και θ Τουρκία. 14

15 Σθμαντικό επίςθσ είναι το εφρθμα ότι οι ενιλικεσ ςτθν ΕΕ που ςυμμετζχουν ςτθ διά βίου μάκθςθ ζχουν ςυγκεκριμζνα χαρακτθριςτικά, ενϊ φαίνεται να υπάρχουν ομάδεσ του πλθκυςμοφ, οι οποίεσ ςυμμετζχουν λιγότερο. Ζνα πρϊτο κριτιριο είναι το επίπεδο εκπαίδευςθσ. Από τα ςτατιςτικά ςτοιχεία προκφπτει ότι ςτθ διά βίου μάκθςθ και ςτθν εκπαίδευςθ ενθλίκων ςυμμετζχουν περιςςότερο άτομα με υψθλό μορφωτικό επίπεδο (61,3%), ενϊ άτομα με χαμθλά προςόντα, τα οποία ζχουν μεγαλφτερθ ανάγκθ τθν εκπαίδευςθ και επιμόρφωςθ για τθν αναβάκμιςθ των γνϊςεων και των δεξιοτιτων τουσ, διαμορφϊνουν παραδόξωσ μόνο το 21,8%. Επίπεδο Εκπαίδευςθσ Ροςοςτό ςυμμετοχισ Ρανεπιςτθμιακι Εκπαίδευςθ (ISCED 5-6) 61,3% Δευτεροβάκμια και Μεταδευτεροβάκμια Εκπαίδευςθ (ISCED 4-3) 37,7% Βαςικι και κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ (ISCED 2-1) 21,8% Σχιμα 3: Συμμετοχι ςτθ διά βίου μάκθςθ κατά επίπεδο εκπαίδευςθσ. Eurostat Σθμαντικό κριτιριο επίςθσ είναι το κακεςτϊσ απαςχόλθςθσ των ατόμων. Φαίνεται ότι πιο ςυχνά, ευκαιρίεσ ςυμμετοχισ ςε προγράμματα διά βίου μάκθςθσ ζχουν οι εργαηόμενοι (48,6%), ενϊ μικρότερθ ςυμμετοχι ζχουν οι άνεργοι (26,9%) και οι οικονομικά ανενεργοί (19,6%). Κακεςτϊσ απαςχόλθςθσ Ροςοςτό ςυμμετοχισ Εργαηόμενοσ 48,6% Άνεργοσ 26,9% Οικονομικά ανενεργόσ 19,6% Σχιμα 4: : Συμμετοχι ςτθ διά βίου μάκθςθ κατά κακεςτϊσ απαςχόλθςθσ. Eurostat Επίςθσ θ θλικία διαδραματίηει ςθμαντικό ρόλο ςτθ ςυμμετοχι ςτθ διά βίου μάκθςθ. Πςο πιο μεγάλοσ είναι κανείσ τόςο πιο απίκανο είναι να παρακολουκιςει προγράμματα εκπαίδευςθσ. Μάλιςτα, ενϊ για τθν θλικιακι κατθγορία ετϊν το ποςοςτό ςυμμετοχισ υπερβαίνει το 40%, ςτθν θλικιακι κατθγορία το ποςοςτό αυτό περιορίηεται ςτο 26,6%. Συμπεραςματικά, δφναται να διατυπωκεί θ άποψθ ότι θ μθ ςυμμετοχι ςτθν εκπαίδευςθ ενθλίκων και ςτθ διά βίου μάκθςθ ςχετίηεται με πολλοφσ παράγοντεσ όπωσ το φφλο, θ θλικία, το μορφωτικό επίπεδο, το κακεςτϊσ απαςχόλθςθσ, κ.λπ. Τα άτομα με υψθλότερο 15

16 μορφωτικό επίπεδο και προςόντα ςυμμετζχουν πιο ςυχνά ςε προγράμματα εκπαίδευςθσ ενθλίκων και διά βίου μάκθςθσ. Αντίκετα, άτομα προερχόμενα από Ευάλωτεσ Κοινωνικά Ομάδεσ (άνεργοι, άτομα με χαμθλά προςόντα, μετανάςτεσ, θλικιωμζνοι) ενϊ ζχουν μεγαλφτερθ ανάγκθ τα προγράμματα διά βίου μάκθςθσ, ζχουν τισ λιγότερεσ ευκαιρίεσ και δυνατότθτεσ πρόςβαςθσ και ςυμμετοχισ ςε προγράμματα διά βίου μάκθςθσ. Οι βαςικοί λόγοι για τουσ οποίουσ τα άτομα δθλϊνουν περιοριςμζνο ενδιαφζρον για ςυμμετοχι ςτθ διά βίου μάκθςθ είναι οι αυξθμζνεσ επαγγελματικζσ και οικογενειακζσ υποχρεϊςεισ (ζλλειψθ χρόνου), οι αυςτθρζσ, πολλζσ φορζσ, απαιτιςεισ εγγραφισ και παρακολοφκθςθσ κακϊσ επίςθσ και θ περιοριςμζνθ ενθμζρωςθ και πλθροφόρθςθ. Αυτό πρακτικά ςθμαίνει ότι τα προγράμματα εκπαίδευςθσ ενθλίκων κα πρζπει να ςχεδιάηονται με τρόπο που να υποςτθρίηουν τθν ευελιξία και να προωκοφν τθν εναρμόνιςθ τθσ οικογενειακισ και επαγγελματικισ ηωισ. 16

17 3. Εθνικϐ περιβϊλλον α) Θεςμικϐ πλαύςιο Θ Κφπροσ εκπόνθςε και υπζβαλε ςτθν Ευρωπαϊκι Επιτροπι τθ Σφμβαςθ Εταιρικισ Σχζςθσ για τθν προγραμματικι περίοδο Οι βαςικοί ςτόχοι που ζχουν τεκεί ςχετικά με τθν εκπαίδευςθ και κατάρτιςθ του ανκρϊπινου δυναμικοφ είναι οι εξισ: Συμβολι ςτθν αφξθςθ των ποςοςτϊν απαςχόλθςθσ και καταπολζμθςθσ τθσ ανεργίασ, ιδιαίτερα των νζων με τθν παράλλθλθ χριςθ τθσ Ρρωτοβουλίασ για τθν Απαςχόλθςθ των Νζων. Άμβλυνςθ του αντίκτυπου τθσ κρίςθσ ςτα μθ προνομιοφχα άτομα με ςτοχευμζνεσ κοινωνικζσ δράςεισ ζνταξθσ. Ανάπτυξθ ανκρϊπινου κεφαλαίου και αφξθςθ τθσ ςυμμετοχισ ςε προγράμματα δια βίου μάκθςθσ (LLL) και επαγγελματικισ εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ (VET). Μείωςθ ακόμα περιςςότερο του ποςοςτοφ τθσ πρόωρθσ εγκατάλειψθσ του ςχολείου. Σθμαντικό κείμενο ςτρατθγικισ για τθν εκπαίδευςθ ενθλίκων αποτελεί επίςθσ θ Εκνικι Στρατθγικι Διά Βίου Μάκθςθσ , όπου διατυπϊνονται οι ςτρατθγικοί ςτόχοι και οι άξονεσ προτεραιότθτασ, ενϊ προδιαγράφονται οι κατθγορίεσ δράςεων που κα προωκθκοφν ςτθν Κυπριακι Δθμοκρατία. Οι τζςςερισ άξονεσ προτεραιότθτασ είναι οι ακόλουκοι: i. Ενίςχυςθ τθσ πρόςβαςθσ και ςυμμετοχισ όλων ςτθ ΔΒΜ και αναγνϊριςθ των αποτελεςμάτων τθσ. ii. Βελτίωςθ τθσ ποιότθτασ και αποτελεςματικότθτασ τθσ εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ. iii. Ρροϊκθςθ τθσ ζρευνασ και ανάπτυξθσ για ςτιριξθ τθσ ΔΒΜ. iv. Βελτίωςθ τθσ απαςχολθςιμότθτασ (προϊκθςθ τθσ ζνταξθσ/επανζνταξθσ ςτθν αγορά εργαςίασ). Θ Κφπροσ ςυμμετζχει ςτθν προϊκθςθ του ανανεωμζνου ευρωπαϊκοφ κεματολογίου για τθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων, μεταξφ άλλων, με τθν υλοποίθςθ Σχεδίων Δράςθσ. Αρχικά καταρτίςτθκε ζνα Σχζδιο Δράςθσ για τθν περίοδο , το οποίο ολοκλθρϊκθκε τον Αφγουςτο του Ο προχπολογιςμόσ του Σχεδίου ανζρχεται ςε με ποςοςτό ςυγχρθματοδότθςθσ φψουσ 75%. Ο Φορζασ Ανάκεςθσ είναι ο Εκτελεςτικόσ Οργανιςμόσ Εκπαίδευςθσ, Οπτικοακουςτικϊν Θεμάτων και Ρολιτιςμοφ τθσ Ευρωπαϊκισ Επιτροπισ. Το Σχζδιο Δράςθσ υλοποιικθκε υπό το πρίςμα τθσ Στρατθγικισ Διά Βίου Μάκθςθσ που υιοκετικθκε ςτθν Κφπρο το 2007, και προϊκθςε περαιτζρω τουσ ςτόχουσ που τζκθκαν αναφορικά με τθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων, μζςω τθσ ςτενισ ςυνεργαςίασ με τα μζλθ των τεχνικϊν και εκνικϊν επιτροπϊν τθσ Στρατθγικισ, τα οποία ςε ζναν μεγάλο βακμό εκπροςωποφνται ςτθν Ομάδα Εργαςίασ για τθν προϊκθςθ του εν λόγω Σχεδίου Δράςθσ. 17

18 Στο πλαίςιο αυτό θ Κφπροσ εκπόνθςε Σχζδιο Δράςθσ για το Ευρωπαϊκό κεματολογίο για τθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων για τθν περίοδο Οι ςτόχοι του προγράμματοσ είναι να προωκιςει τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ ςτον τομζα τθσ Εκπαίδευςθσ Ενθλίκων ςτθν Κφπρο και να ενιςχφςει τθ ςυμμετοχι των ενθλίκων ςε εκπαιδευτικζσ δραςτθριότθτεσ και ιδιαίτερα αυτϊν που ανικουν ςε ευάλωτεσ ομάδεσ πλθκυςμοφ. Ζνα πρϊτο βιμα προσ τθν επίτευξθ του παραπάνω ςτόχου είναι θ χαρτογράφθςθ των υφιςτάμενων πολιτικϊν και πρακτικϊν ςε Κφπροσ, που προωκοφν τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ ενθλίκων (αλφαβθτιςμόσ, αρικμθτιςμόσ και ψθφιακζσ δεξιότθτεσ). Ζχοντασ υπόψθ και τα αποτελζςματα τθσ ζρευνασ PIAAC για τον ενιλικο πλθκυςμό τθσ Κφπροσ, ζχει ςυςτακεί μια διυπθρεςιακι επιτροπι που παρακολουκεί τισ εργαςίεσ για τθν υλοποίθςθ του Σχεδίου Δράςθσ τθσ Κφπρου ζτςι ϊςτε να διαπιςτωκοφν περιοχζσ που χριηουν περαιτζρω βελτίωςθσ. Θ εκπόνθςθ τελικισ μελζτθσ, κα δϊςει τθν ευκαιρία ςτα μζλθ τθσ εν λόγω επιτροπισ, κακϊσ και ςτουσ φορείσ χάραξθσ πολιτικισ, να ενθμερωκοφν όχι μόνο για το πϊσ οι πολιτικζσ και ςτρατθγικζσ μποροφν να εφαρμόηονται καλφτερα, προκειμζνου να βοθκιςει τουσ ενιλικεσ με χαμθλζσ δεξιότθτεσ, αλλά επίςθσ να επιςθμανκοφν τρόποι αξιολόγθςθσ των πολιτικϊν ϊςτε να βελτιωκοφν και να είναι πιο αποτελεςματικζσ. Οι δραςτθριότθτεσ που ζχουν προγραμματιςτεί κατά τθ διάρκεια του ζργου για τθν προϊκθςθ των πιο πάνω ςτόχων είναι οι ακόλουκεσ: Συντονιςτικζσ Συναντιςεισ Θμερίδα Ρλθροφόρθςθσ Επιμόρφωςθ ςε εκπαιδευτζσ που διδάςκουν ςε ευπακείσ κοινωνικζσ ομάδεσ Σχεδιαςμόσ Αναλυτικοφ Ρρογράμματοσ για τθ διδαςκαλία ψθφιακϊν δεξιοτιτων ςε ενιλικεσ με χαμθλζσ δεξιότθτεσ Το Σχζδιο Δράςθσ ςκοπεφει να υποςτθρίξει τισ δραςτθριότθτεσ που κα βοθκιςουν ςτθν αφξθςθ τθσ ευαιςκθτοποίθςθσ και τθν αφξθςθ τθσ ςυμμετοχισ ςτθν εκπαίδευςθ και τθν κατάρτιςθ ατόμων που ανικουν ςε ευάλωτεσ κοινωνικζσ ομάδεσ, ιδιαίτερα, άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα το ςχολείο, άνεργοι, νζοι με χαμθλζσ δεξιότθτεσ. Πλεσ οι παραπάνω ομάδεσ κα ζχουν τθν ευκαιρία να ενθμερωκοφν για τισ εκπαιδευτικζσ ευκαιρίεσ που υπάρχουν προκειμζνου να ενιςχφςουν τθ ςυμμετοχι τουσ, μζςω τθσ Θμερίδασ Ενθμζρωςθσ κακϊσ επίςθσ και ςχετικοφ ενθμερωτικοφ υλικοφ. Τζλοσ, το ζργο αναμζνεται να ενθμερϊςει τουσ ενιλικεσ τθσ Κφπρου για τισ προτεραιότθτεσ του Ευρωπαϊκοφ Θεματολογίου για τθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων, ζτςι ϊςτε να αυξιςουν τθ ςυμμετοχι τουσ ςε ευκαιρίεσ δια βίου μάκθςθσ με ςκοπό τθν προςωπικι, τθν κοινωνικι και επαγγελματικι τουσ ανάπτυξθ. Εμπειρικϊ ςτοιχεύα για την εκπαύδευςη ενηλύκων ςτην Κϑπρο Το Σχζδιο Δράςθσ που εκπονεί θ Κφπροσ ςτο πλαίςιο του ανανεωμζνου Θεματολογίου για τθν Εκπαίδευςθ Ενθλίκων με χρονικό ορίηοντα δίδει εμφατικι ςθμαςία ςτθν προϊκθςθ δράςεων και προγραμμάτων ενίςχυςθσ των βαςικϊν δεξιοτιτων ατόμων που προζρχονται από ευάλωτεσ κοινωνικά ομάδεσ. Θ τεκμθρίωςθ τθσ ανάγκθσ αυτισ 18

19 ςυνδζεται άρρθκτα με τα ευριματα και τα ςυμπεράςματα τθσ Ζκκεςθσ του Δικτφου Ευρυδίκθ, ςφμφωνα με τα οποία τα άτομα που ζχουν χαμθλζσ δεξιότθτεσ ζχουν παραδόξωσ λιγότερεσ ευκαιρίεσ πρόςβαςθσ και ςυμμετοχισ ςε προγράμματα εκπαίδευςθσ ενθλίκων, ενϊ παράλλθλα θ ανάγκθ για ενίςχυςθ των προςόντων τουσ μζςα από τθν παροχι «δεφτερθσ ευκαιρίασ εκπαίδευςθσ» παραμζνει καίρια. Με βάςθ τα ευριματα και τα ςυμπεράςματα τθσ Ζκκεςθσ του Δικτφου Ευρυδίκθ, θ υφιςτάμενθ κατάςταςθ αναφορικά με τθν εκπαίδευςθ ενθλίκων ςτθν Κφπρο δείχνει τάςεισ και ποςοςτά, τα οποία δφναται να αποτελζςουν τθ βάςθ για τον ςχεδιαςμό και τθν εφαρμογι πολιτικϊν ενίςχυςθσ τθσ εκπαίδευςθσ ενθλίκων. Στοιχεία ατόμων ετϊν % Κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ 21,5% Βαςικι εκπαίδευςθ 11,2% Ροςοςτό ςυμμετοχισ ατόμων ςτθ διά βίου μάκθςθ 6,9% Ροςοςτό ςυμμετοχισ ατόμων με χαμθλά προςόντα ςτθ διά βίου μάκθςθ 16,9% Σχιμα 5: Στοιχεία για τθν εκπαίδευςθ ενθλίκων ετϊν ςτθν Κφπρο. Ζκκεςθ Δικτφου «Ευρυδίκθ» (2015). Αναφορικά με το μορφωτικό επίπεδο των ενθλίκων ςτθν Κφπρο παρατθροφνται τα εξισ: Το 21,5% των ενθλίκων ετϊν ςτθν Κφπρο ζχουν ολοκλθρϊςει μόνο τθν κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ, με τον μζςο όρο ςτθν ΕΕ να είναι 25%. Αντίκετα, το ποςοςτό των ατόμων ςτθν Κφπρο που ζχουν ολοκλθρϊςει μόνο τθ βαςικι εκπαίδευςθ (κάτω από ISCED 2) ανζρχεται ςτο 11,2% και κεωρείται ςχετικά υψθλό ςε ςχζςθ με τον ευρωπαϊκό μζςο όρο (6,5%). Θ ςυμμετοχι των ενθλίκων ςτθν Κφπρο ςε προγράμματα διά βίου μάκθςθσ ανζρχεται ςτο 6,9% για το 2014, με τον ευρωπαϊκό μζςο όρο να βρίςκεται ςτο 10,7%. Αξίηει να ςθμειωκεί ότι το 2008 το ποςοςτό αυτό ςτθν Κφπρο είχε φτάςει το 8,5%, ζκτοτε όμωσ και με αφορμι τθν οικονομικι κρίςθ, βαίνει μειοφμενο, υποδεικνφοντασ τθν ανάγκθ αφξθςθσ τθσ ςυμμετοχισ των ενθλίκων ςτθ διά βίου μάκθςθ. Επίςθσ το 16,9% των ενθλίκων ετϊν με χαμθλά προςόντα (απόφοιτοι δευτεροβάκμιασ και πρωτοβάκμιασ εκπαίδευςθσ) παρακολουκεί προγράμματα διά βίου μάκθςθσ ςτθν Κφπρο. Αυτι θ επίδοςθ είναι ςχετικά μικρι κακόςον ςε ευρωπαϊκό επίπεδο το αντίςτοιχο ποςοςτό βρίςκεται ςτο 21,8%. Επιπλζον, θ ςυμμετοχι των ατόμων με χαμθλά προςόντα (βαςικι εκπαίδευςθ και κατϊτερθ δευτεροβάκμια εκπαίδευςθ) ςτθ διά βίου μάκθςθ παραμζνει ςτθν Κφπρο ςε πολφ χαμθλά επίπεδα και δεν υπερβαίνει το 1,3% για το Σθμειϊνεται, ότι οι απόφοιτοι τριτοβάκμιασ εκπαίδευςθσ ςυμμετζχουν ςε ποςοςτό 19

20 12,2% ενϊ οι απόφοιτοι μεταδευτεροβάκμιασ εκπαίδευςθσ 4,4%. Αυτι θ κατανομι υποδεικνφει ςθμαντικζσ ανιςότθτεσ ςτισ ευκαιρίεσ πρόςβαςθσ ςτθ μάκθςθ και τθν εκπαίδευςθ εισ βάροσ των ατόμων που ζχουν χαμθλά προςόντα (Eurostat 2015, δείκτθσ «trng_lfse_03») Ωσ προσ το κακεςτϊσ απαςχόλθςθσ παρατθρείται ότι οι άνεργοι ετϊν ςτθν Κφπρο ςυμμετζχουν πιο ςπάνια ςε προγράμματα εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ ςε ςχζςθ με τουσ εργαηόμενουσ (5,2% και 7,6% αντίςτοιχα). Ωσ βαςικά εμπόδια και δυςκολίεσ για τθν πρόςβαςθ και τθ ςυμμετοχι ςε δράςεισ ενίςχυςθσ των δεξιοτιτων ςτο πλαίςιο τθσ διά βίου μάκθςθσ οι ενιλικεσ ςτθν Κφπρο αναφζρουν ςε ποςοςτό: o 28,4% τισ οικογενειακζσ υποχρεϊςεισ (ΕΕ μζςοσ όροσ 21,8%), o 10,2% τθν αςυμβατότθτα με τισ επαγγελματικζσ υποχρεϊςεισ (ΕΕ μζςοσ όροσ 13,6%), o 3,5% τισ προχποκζςεισ και τα προαπαιτοφμενα για ςυμμετοχι ςε προγράμματα (ΕΕ μζςοσ όροσ 7,1%). Σε ςφγκριςθ με άλλεσ χϊρεσ τθσ ΕΕ, θ Κφπροσ φαίνεται να ζχει αναπτφξει προγράμματα επιμόρφωςθσ ενθλίκων, τα οποία δεν ορίηουν ςθμαντικζσ προχποκζςεισ ςυμμετοχισ και παρακολοφκθςθσ, διευκολφνοντασ με αυτόν τον τρόπο τθν πρόςβαςθ για τουσ ενδιαφερόμενουσ. Ωσ προσ τουσ δείκτεσ PIAAC, θ Κφπροσ εμφανίηεται να διαφοροποιείται από τον διεκνι και τον ευρωπαϊκό ΜΟ ςε δεξιότθτεσ γλωςςικοφ, μακθματικοφ αλλά και τεχνολογικοφ αλφαβθτιςμοφ. Ειδικά για τισ δεξιότθτεσ αλφαβθτιςμοφ και αρικμθτικισ ο πλθκυςμόσ ετϊν ςτθν Κφπρο φαίνεται να ζχει καλφτερεσ επιδόςεισ από τον ευρωπαϊκό μζςο όρο. Στοιχεία ατόμων 16-65ετϊν % Κφπροσ % ΕΕ Χαμθλζσ δεξιότθτεσ αλφαβθτιςμοφ 11,8% 20% Χαμθλζσ δεξιότθτεσ αρικμθτικισ 15,5% 24% Χαμθλζσ δεξιότθτεσ χριςθσ ΤΡΕ (ψθφιακι ικανότθτα) 25% 15% Ειδικότερα, αναφζρονται τα εξισ: Σχιμα 6: Δεξιότθτεσ ατόμων ετϊν βάςει τθσ ζρευνασ PIAAC. Σε ςχζςθ με τισ δεξιότθτεσ αναγνωςτικοφ αλφαβθτιςμοφ, το μεγαλφτερο ποςοςτό των Κυπρίων θλικίασ ετϊν παρουςιάηονται να ζχουν δεξιότθτεσ που τουσ επιτρζπουν να διαβάηουν και να κατανοοφν λζξεισ, προτάςεισ και απλά κείμενα. Σε ςχζςθ με τισ δεξιότθτεσ αρικμθτικισ μόνο το 15,5% των ενθλίκων ςτθν Κφπρο διακζτει χαμθλζσ δεξιότθτεσ, δείκτθσ ό οποίοσ ερμθνεφεται ωσ ικανοποιθτικόσ, αν αναλογιςτεί κανείσ ότι το αντίςτοιχο ποςοςτό ςε ευρωπαϊκό επίπεδο ανζρχεται ςε 24%. Πςον αφορά ςε δεξιότθτεσ τεχνολογικοφ αλφαβθτιςμοφ, θ PIAAC ζδειξε ότι ςχεδόν ζνασ ςτουσ τζςςερισ Κφπριουσ δεν ζχει εμπειρία ι βαςικζσ δεξιότθτεσ 20

21 χριςθσ θλεκτρονικοφ υπολογιςτι. Το ποςοςτό αυτό είναι μεγαλφτερο από το αντίςτοιχο ποςοςτό διεκνϊσ και ευρωπαϊκά, το οποίο φτάνει το 14% και 15%, αντίςτοιχα. Γενικά, θ Κφπροσ είναι ςε καλφτερθ κζςθ από μεγάλεσ ευρωπαϊκζσ χϊρεσ, όπωσ θ Ιταλία, θ Ιςπανία και θ Γαλλία. 21

22 4. Γενικό παρουςύαςη των προφερϐμενων προγραμμϊτων δρϊςεων Το Υπουργείο Ραιδείασ και Ρολιτιςμοφ διενιργθςε ζρευνα για τθν καταγραφι δράςεων και προγραμμάτων ενίςχυςθσ των δεξιοτιτων των ενθλίκων με απϊτερο ςτόχο τθ ςφνταξθ Ζκκεςθσ (study) ευκαιριϊν εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ προσ Ενιλικεσ με χαμθλζσ δεξιότθτεσ/ι και ευάλωτουσ ενιλικεσ. Ρροσ τοφτο καταρτίςτθκε και διακινικθκε ςτουσ φορείσ και παρόχουσ εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ ςτθν Κφπρο ζνα ερωτθματολόγιο, το οποίο ςτόχευε ςτθν άντλθςθ χριςιμων πλθροφοριϊν όπωσ: Ρολιτικζσ/δράςεισ/Ρρογράμματα που προωκοφν τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ των ενθλίκων ςτθν Κφπρο. Τρόποι εντοπιςμοφ ατόμων με χαμθλζσ δεξιότθτεσ Ρροβλιματα/Εμπόδια ςτθ ςυμμετοχι Ειςθγιςεισ αντιμετϊπιςθσ των προβλθμάτων και ενίςχυςθσ τθσ ςυμμετοχισ τουσ Γενικζσ ειςθγιςεισ για βελτίωςθ των υφιςτάμενων πολιτικϊν ι ανάγκθσ ειςαγωγισ νζων. Με βάςθ τα απαντθμζνα ερωτθματολόγια που ςυγκεντρϊκθκαν και αναλφκθκαν προζκυψαν χριςιμα ςυμπεράςματα για τθν υφιςτάμενθ κατάςταςθ τθσ εκπαίδευςθσ ενθλίκων ςτθν Κφπρο. Ακολοφκωσ παρουςιάηονται και ςχολιάηονται τα βαςικά ευριματα. 1. Ρολιτικζσ που ενιςχφουν τισ βαςικζσ δεξιότθτεσ των ενθλίκων Στθν Κφπρο δεν υπάρχουν ςυγκεκριμζνεσ και ςτοχευμζνεσ πολιτικζσ που να αναφζρονται ςτισ βαςικζσ δεξιότθτεσ των ενθλίκων (αλφαβθτιςμό, αρικμθτιςμό και ψθφιακζσ δεξιότθτεσ). Εντοφτοισ, υπάρχουν διάφορα προγράμματα (ςυγχρθματοδοτοφμενα ι μθ), τα οποία είναι ανοικτά προσ τουσ ενιλικεσ και τουσ βοθκοφν να αποκτιςουν ι να βελτιϊςουν τισ βαςικζσ τουσ δεξιότθτεσ. Το εφρθμα αυτό ςυμφωνεί με το ςυμπζραςμα ζκκεςθσ τθσ Μονάδασ ΕΥΥΔΙΚΘ (Adult Education and Training in Europe: Programmes to Raise Achievement in Basic Skills Country Descriptions, Background document to the report Adult Education and Training in Europe: Widening Access to Learning Opportunities, Eurydice Report, February 2015). Οι βαςικζσ δεξιότθτεσ ςφμφωνα με τθν πιο πάνω Ζκκεςθ προωκοφνται από τα Εςπερινά Γυμνάςια-Λφκεια και τισ Εςπερινζσ Τεχνικζσ Σχολζσ, τα Επιμορφωτικά Κζντρα του ΥΡΡ, τα Κρατικά Ινςτιτοφτα Επιμόρφωςθσ, κακϊσ και από προγράμματα που παρζχονται ςτο πλαίςιο των ενεργθτικϊν πολιτικϊν για τθν αγορά εργαςίασ (ΕΡΑΕ) και των πρωτοβουλιϊν βάςει ζργων, χρθςιμοποιϊντασ ευρωπαϊκά κονδφλια. 2. Ρροφίλ παροχϊν προγραμμάτων Αναφορικά με το προφίλ και τα χαρακτθριςτικά των παρόχων προγραμμάτων εκπαίδευςθσ και κατάρτιςθσ για ενιλικεσ παρατθρείται ότι πρωταγωνιςτικό ρόλο διαδραματίηουν τα Υπουργεία (39%), κυρίωσ το Υπουργείο Ραιδείασ και Ρολιτιςμοφ, το Υπουργείο Υγείασ και το Υπουργείο Γεωργίασ. Σθμαντικι είναι επίςθσ θ ςυμβολι των δθμόςιων και ιδιωτικϊν Ρανεπιςτθμιακϊν Ιδρυμάτων (25%), των Οργανιςμϊν Δθμοςίου Δικαίου (16%) και των Θμικρατικϊν Οργανιςμϊν (14%), ενϊ, τζλοσ, ακολουκοφν οι Διμοι, οι Επαγγελματικοί 22

23 Σφνδεςμοι και λοιποί ιδιωτικοί φορείσ (2%). 39% 2% 2% 25% 14% 2% 16% Ζνα ςθμαντικό ςτοιχείο, το οποίο κα τροφοδοτιςει ςε Δήμοι Επαγγελματικόσ Σφνδεςμοσ Ημικρατικόσ Οργανιςμόσ Ιδιωτικόσ φορζασ Οργανιςμόσ Δημοςίου Δικαίου Πανεπιςτημιακά Ιδρφματα Υπουργείο Σχιμα 7: Ράροχοι προγραμμάτων εκπαίδευςθσ ενθλίκων. μεγάλο βακμό το Σχζδιο δράςθσ για το ανανεωμζνο Θεματολόγιο τθσ Εκπαίδευςθσ Ενθλίκων, είναι οι κεματικζσ κατθγορίεσ, ςτισ οποίεσ εντάςςονται τα προςφερόμενα προγράμματα. Με βάςθ τα αποτελζςματα τθσ ζρευνασ προκφπτει ότι περίπου ζνα ςτα δυο προγράμματα (48%) ςχετίηεται με τθ Γενικι Εκπαίδευςθ Ενθλίκων, και δθ παρατθρείται ότι προςφζρεται ευρφ φάςμα προγραμμάτων για τθν ενίςχυςθ τθσ ψθφιακισ ικανότθτασ των ενθλίκων. Σθμαντικά είναι επίςθσ και τα προγράμματα που ςχετίηονται με τθ βελτίωςθ των δεξιοτιτων των εργαηομζνων και των ανζργων και τα οποία εντάςςονται ςτθν Κατθγορία τθσ Αγοράσ Εργαςίασ (21%). 11% 21% Αγορά Εργαςίασ 48% 20% Άλλο Γενική Εκπαίδευςη Ενηλίκων Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευςη Σχιμα 8: Θεματικζσ κατθγορίεσ προγραμμάτων εκπαίδευςθσ ενθλίκων Εξίςου ςθμαντικζσ εμφανίηονται να είναι μικρότερεσ κατθγορίεσ δράςεων, οι οποίεσ περιλαμβάνουν ετερογενείσ, αλλά εξειδικευμζνεσ και ςτοχευμζνεσ κεματικζσ κατθγορίεσ, όπωσ: άτυπθ μάκθςθ, ςυμβουλευτικι κακοδιγθςθ, τριτοβάκμια εκπαίδευςθ ΕΚΟ, 23

24 Φυςικι Αγωγι, Εκπαίδευςθ, ευαιςκθτοποίθςθ γυναικϊν με ςτόχο τθν προάςπιςθ των ανκρϊπινων δικαιωμάτων Οι κεματικζσ αυτζσ διαμορφϊνουν ςυνολικά τθν κατθγορία «Άλλο» ςε ποςοςτό 21%. Τζλοσ, περίπου 11% των δράςεων εντάςςεται ςτθν κατθγορία τθσ Τεχνικισ Επαγγελματικισ Εκπαίδευςθσ με ςτόχο ενίςχυςθ των δεξιοτιτων των ατόμων ςε τεχνικά επαγγζλματα και ειδικότθτεσ τόςο ςτο πλαίςιο τθσ αρχικισ επαγγελματικισ κατάρτιςθσ, όςο ςτο ςφςτθμα επαγγελματικισ εκπαίδευςθσ, όςο και ςτθ Νζα Σφγχρονθ Μακθτεία. Αναφορικά με τισ ομάδεσ ςτόχου των προςφερόμενων προγραμμάτων ςθμειϊνεται ότι κατ αρχιν αυτά διακρίνονται ςε δυο μείηονεσ κατθγορίεσ, ιτοι ςε προγράμματα που αφοροφν ςτον Γενικό Ενιλικο Ρλθκυςμό και ζχουν ωσ ςτόχο τθν αναβάκμιςθ ι ενίςχυςθ των γνϊςεων και των δεξιοτιτων, και ςε προγράμματα που ςτοχεφουν ςτθν ενδυνάμωςθ των δεξιοτιτων των ατόμων που προζρχονται από ευάλωτεσ ομάδεσ του πλθκυςμοφ με ςτόχο τθν προϊκθςθ ςτθν αγορά εργαςίασ και τθν κοινωνικι ζνταξθ. Σφμφωνα με τα ςτοιχεία τθσ παροφςασ Ζκκεςθσ το 57% των προςφερόμενων προγραμμάτων απευκφνεται ςτον γενικό πλθκυςμό και το 43% ςε ευάλωτεσ κοινωνικά ομάδεσ. 43% 57% Γενικόσ ενήλικοσ πληθυςμόσ Ευάλωτεσ Κοινωνικά Ομάδεσ Σχιμα 9: Κατανομι προγραμμάτων εκπαίδευςθσ ενθλίκων ανά ομάδα ςτόχου Οι κατθγορίεσ ωφελουμζνων που ανικουν ςτον γενικό ενιλικο πλθκυςμό είναι ενδεικτικά οι εξισ: Εργαηόμενοι Φοιτθτζσ Γονείσ Μελλοντικοί γονείσ: Ζγκυοι, ςφηυγοι τουσ ι άλλα μζλθ τθσ οικογζνειασ τουσ Ενιλικεσ 20+ Ενιλικεσ ετϊν Εκνοφρουροί 24

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE

Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Ανάλυςη των επιλεγμζνων Επιχειρηςιακϊν Προγραμμάτων ςτο πλαίςιο του SURF-NATURE Περίληψη Η βιοποικιλότθτα ζχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία 50 χρόνια ςυγκριτικά με τισ αλλαγζσ που παρατθροφνται ςε όλθ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ Δείκτησ Αξιολόγηςησ 5.1: Εκπαιδευτικά προγράμματα και καινοτομίεσ, υποςτηρικτικζσ και αντιςταθμιςτικζσ παρεμβάςεισ ΣΟΜΕΑ 5: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΑ, ΠΑΡΕΜΒΑΕΙ ΚΑΙ ΔΡΑΕΙ ΒΕΛΣΙΩΗ ΔΙΑΔΙΚΑΙΕ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΜΕΛΕΣΗ ΑΓΟΡΑ ΑΛΤΙΔΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΤ ΕΜΠΟΡΙΟΤ Μείωςθ 1,9% ςε ςχζςθ με το 2009, παρουςίαςε θ αγορά των αλυςίδων λιανικοφ εμπορίου των οκτϊ εξεταηόμενων κατθγοριϊν το 2010

Διαβάστε περισσότερα

ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ, παρότι δεν μασ λείπουν τα δυνατά και δθμιουργικά μυαλά.

ανάγκεσ τθσ αγοράσ εργαςίασ, παρότι δεν μασ λείπουν τα δυνατά και δθμιουργικά μυαλά. Χαιρετιςμόσ Γενικοφ Γραμματζα Νζασ Γενιάσ κ. Γιάννου Λιβανοφ ςε εκδήλωςη για την ίδρυςη του Μεταπτυχιακοφ Προγράμματοσ MSc in Strategic Product Design του Διεθνοφσ Πανεπιςτημίου Ελλάδοσ 17.02.12 Κυρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων»

Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Εγχειρίδιο Χριςθσ τθσ διαδικτυακισ εφαρμογισ «Υποβολι και παρακολοφκθςθ τθσ ζγκριςθσ Εκπαιδευτικών Πακζτων» Το Πλθροφοριακό Σφςτθμα τθσ δράςθσ «e-κπαιδευτείτε» ζχει ςτόχο να αυτοματοποιιςει τισ ακόλουκεσ

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων

Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Νικόλαοσ Μ. Σαλτερισ Σχολικόσ Σφμβουλοσ Δ.Ε. Δρ. Πολιτικισ Επιςτιμθσ και Ιςτορίασ Μζλοσ ΔΣ Πανελλινιασ Ζνωςθσ Σχολικϊν Συμβοφλων Δομι ειςιγθςθσ Επιςτθμονικζσ Προςεγγίςεισ τθσ Αξιολόγθςθσ ςτθν Εκπαίδευςθ

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι

Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι Δείκτησ Αξιολόγηςησ 1.1: χολικόσ χώροσ, υλικοτεχνική υποδομή και οικονομικοί πόροι ΣΟΜΕΑ 1: ΜΕΑ ΚΑΙ ΠΟΡΟΙ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΣΟΤ ΧΟΛΕΙΟΤ Περιγραφή: Ο ςυγκεκριμζνοσ δείκτθσ αναφζρεται ςτον βακμό που οι υπάρχοντεσ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων

ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΙΟΣΗΣΑ Ο.Ι.Τ.Ε. Προώκθςθ και ενίςχυςθ τθσ ςυμμετοχισ των γυναικών ςτα όργανα εκπροςώπθςθσ των ςυνδικαλιςτικών οργανώςεων των εργαηομζνων 12 Ιουνίου 2013, ώρα 18:00, Γραφεία ΧΕΝ Ελλάδος(Αμερικής

Διαβάστε περισσότερα

Δομικά Προϊόντα και Μεταλλικζσ Καταςκευζσ Δφο παραδοςιακοί τομείσ ςε αναηιτθςθ νζων προϊόντων και αγορϊν

Δομικά Προϊόντα και Μεταλλικζσ Καταςκευζσ Δφο παραδοςιακοί τομείσ ςε αναηιτθςθ νζων προϊόντων και αγορϊν Δομικά Προϊόντα και Μεταλλικζσ Καταςκευζσ Δφο παραδοςιακοί τομείσ ςε αναηιτθςθ νζων προϊόντων και αγορϊν Νζα δεδομζνα για τον τομζα δομικϊν προϊόντων Κυρίαρχθ επιλογι θ καινοτομία και οι εξαγωγζσ Είςοδοσ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012"

Διαγωνιςμόσ Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012 Διαγωνιςμόσ "Μακθτζσ ςτθν Ζρευνα (ΜΕΡΑ) 2011-2012" Ο Διαγωνιςμόσ «ΜΕΡΑ» προκθρφςςεται από το 2001 ςε ετιςια βάςθ, ωσ αποτζλεςμα τθσ διαπίςτωςθσ ότι θ καλλιζργεια πνεφματοσ δθμιουργικότθτασ και πρωτοβουλίασ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Σφςτημα Πιςτωτικών Μονάδων για την Επαγγελματική Εκπαίδευςη και Κατάρτιςη (ECVET)

Ευρωπαϊκό Σφςτημα Πιςτωτικών Μονάδων για την Επαγγελματική Εκπαίδευςη και Κατάρτιςη (ECVET) Ευρωπαϊκό Σφςτημα Πιςτωτικών Μονάδων για την Επαγγελματική Εκπαίδευςη και Κατάρτιςη (ECVET) Ημερίδα Πληροφόρηςησ για το ECVET Λευκωςία 10 Οκτωβρίου 2012 Δθμιτρθσ Εγγλεηάκθσ Διευκυντισ Ιδιωτικοφ Επαγγελματικοφ

Διαβάστε περισσότερα

Βικτώρια Σωτθριάδου, ΑΜ ΕΜΠ, ΜΑ Περιφ. Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ, Δρ Αςτικισ Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ

Βικτώρια Σωτθριάδου, ΑΜ ΕΜΠ, ΜΑ Περιφ. Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ, Δρ Αςτικισ Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ Βικτώρια Σωτθριάδου, ΑΜ ΕΜΠ, ΜΑ Περιφ. Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ, Δρ Αςτικισ Ανάπτυξθσ Παν. Σορβόννθσ Ευρωπαϊκι πρωτοβουλία για το μζλλον του καταςκευαςτικοφ κλάδου ΕΕ: μελζτθ και χζδιο Δράςθσ Τποβλικθκαν

Διαβάστε περισσότερα

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014

τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 τατιςτικά ςτοιχεία ιςτότοπου Κ.Ε.Π.Α. Α.Ν.Ε.Μ, www.e-kepa.gr για τθν περίοδο 1/1/2011-31/12/2014 Ειςαγωγι Στο παρόν κείμενο παρουςιάηονται και αναλφονται τα ςτατιςτικά ςτοιχεία του ιςτοτόπου τθσ ΚΕΠΑ-ΑΝΕΜ,

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα. Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ

Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα. Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ Περιφερειακό Ψθφιακό Αποκετιριο: Ανοικτά Δεδομζνα και Επιχειρθματικότθτα Γ. Φραγκιαδάκθσ Κζντρο Επικοινωνιϊν και Δικτφων Πανεπιςτιμιο Κριτθσ Περιφερειακό υμβοφλιο Καινοτομίασ Κριτθσ Σο ΠΚΚ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification

Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Νζεσ Τάςεισ ςτην εκπαιδευτική διαδικαςία: Gamification Δρ. Παναγιϊτθσ Ζαχαριάσ Οικονομικό Πανεπιςτιμιο Ακθνϊν - 15/5/2014 Ημερίδα με κζμα: «Οικονομία τθσ Γνϊςθσ: Αξιοποίθςθ τθσ καινοτομίασ ςτθ Β Βάκμια

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ. Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ Η ΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Στθ ΓϋΛυκείου οι Ομάδεσ Προςανατολιςμοφ είναι τρεισ: 1. Ομάδα Ανκρωπιςτικών Σπουδών 2. Ομάδα Οικονομικών, Πολιτικών, Κοινωνικών & Παιδαγωγικών Σπουδών 3. Ομάδα Θετικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Διοίκθςθσ Επιχειριςεων Ανζλιξθ ςτθν Διοίκθςθ

Πρόγραμμα Διοίκθςθσ Επιχειριςεων Ανζλιξθ ςτθν Διοίκθςθ Πρόγραμμα Διοίκθςθσ Επιχειριςεων Ανζλιξθ ςτθν Διοίκθςθ Αναγνωριςμένο από το Ινςτιτοφτο Ηγεςίασ και Διοίκηςησ τησ Αγγλίασ PAGE 1 OF 3 Εγκεκριμζνο από το Ινςτιτοφτο Ηγεςίασ και Διοίκθςθσ (Institute of Leadership

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικι αλυςίδα τροφίμων: Δυναμικι ανάπτυξθ και αξιοποίθςθ τθσ παράδοςθσ

Παραγωγικι αλυςίδα τροφίμων: Δυναμικι ανάπτυξθ και αξιοποίθςθ τθσ παράδοςθσ Παραγωγικι αλυςίδα τροφίμων: Δυναμικι ανάπτυξθ και αξιοποίθςθ τθσ παράδοςθσ Αλυςίδα αξίασ τροφίμων Η αλυςίδα αξίασ των τροφίμων: από το χωράφι ςτο ράφι και ςτο τραπζηι του τελικοφ καταναλωτι (from farm

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Εργαςτιριο:

Εκπαιδευτικό Εργαςτιριο: Εκπαιδευτικό Εργαςτιριο: «Βζλτιςτεσ Πρακτικζσ Ποιότθτασ τθσ 7 θσ ΥΠΕ Κριτθσ» Τίτλοσ Ειςιγθςθσ: «Ποιότθτα ςτισ Υπθρεςίεσ Υγείασ: Προοπτικζσ Βελτίωςθσ Παρεχόμενων Υπθρεςιϊν ςτο Γενικό Νοςοκομείο Χανίων»

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ

Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ. Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ Πανεπιςτήμιο Θεςςαλίασ Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τομζασ: Συγκοινωνιακόσ Μάκθμα: Σχεδιαςμόσ και Λειτουργία Αεροπορικϊν Συςτθμάτων Ζτοσ 5 ο Οδθγόσ μακιματοσ 2013 2014 ΠΙΝΑΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΣΙΜΟ ΕΠΙΣΡΟΠΟΤ (ΕΡΗΕΣ) Δρα ΠΟΛΤ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ

ΧΑΙΡΕΣΙΜΟ ΕΠΙΣΡΟΠΟΤ (ΕΡΗΕΣ) Δρα ΠΟΛΤ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ 1oν ΤΝΕΔΡΙΟ ΡΤΘΜΙΣΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΚΤΠΡΟΤ ΕΛΛΑΔΑ ΣΟΤ ΣΟΜΕΙ ΣΩΝ ΗΛΕΚΣΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΣΑΧΤΔΡΟΜΕΙΩΝ Λευκωςία, 3 4 Μαρτίου 2011 (Ξενοδοχείο Hilton) ΧΑΙΡΕΣΙΜΟ ΕΠΙΣΡΟΠΟΤ (ΕΡΗΕΣ) Δρα ΠΟΛΤ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ Αξιότιμθ

Διαβάστε περισσότερα

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν

Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν Ammon Ovis_Ζρευνα ικανοποίθςθσ τουριςτϊν_ Ραδιοςτακμόσ Flash 96 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ Σο δείγμα περιλαμβάνει 332 τουρίςτεσ από 5 διαφορετικζσ θπείρουσ. Οι περιςςότεροι εξ αυτϊν

Διαβάστε περισσότερα

Profdoc Medical Office Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ

Profdoc Medical Office Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ Λογιςμικό διαχείριςησ Ιατρικοφ Φακζλου Αςθενοφσ ΣΕΧΝΙΚΕ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΠΡΟΦΙΛ ΕΣΑΙΡΕΙΑ... 4 2 PROFDOC MEDICAL OFFICE (PMO)... 5 2.1 ΔΙΑΧΕΙΡΙΗ ΙΑΣΡΕΚΟΤ... 5 2.2 ΔΙΑΧΕΚΡΙΗ ΙΑΣΡΙΚΟΥ ΦΑΚΖΛΟΤ ΑΘΕΝΟΥ...

Διαβάστε περισσότερα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα

Δια-γενεακι κινθτικότθτα Δια-γενεακι κινθτικότθτα Κατά κανόνα οι τρζχουςεσ επιλογζσ των ατόμων ζχουν ςυνζπειεσ ςτο μζλλον (δυναμικι ςχζςθ). Σε ότι αφορά τισ επιλογζσ των ατόμων ςε ςχζςθ με τθν εκπαίδευςθ γνωρίηουμε ότι τα άτομα

Διαβάστε περισσότερα

Ενέπγειερ και Δπάζειρ Καηάπηιζηρ 2001-2011

Ενέπγειερ και Δπάζειρ Καηάπηιζηρ 2001-2011 Ενέπγειερ και Δπάζειρ Καηάπηιζηρ 2001-2011 ΙΟΥΝΙΟΣ 2011 Για τθν προετοιμαςία τθσ ζκδοςθσ εργάςτθκε το ςφνολο του ανκρϊπινου δυναμικοφ τθσ «Επαγγελματικι Ξατάρτιςθ Α.Ε.». Ειδικότερα ςυνζβαλαν οι κάτωκι:

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο

Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ηλεκτρονικά Μαθήματα: Αςφάλεια ςτο Διαδίκτυο Ζργο χρηματοδοτοφμενο από την Ευρωπαϊκή Ζνωςη, με τίτλο: Using New Media to prevent and combat against Media Violence (Αρ. Συμβολαίου: JUST/2010/DAP3/AG/1350)

Διαβάστε περισσότερα

Ενθμερωτικόσ Φάκελοσ Δικτφου Franchise. Επιχειρθματικι πρόταςθ ςυνεργαςίασ

Ενθμερωτικόσ Φάκελοσ Δικτφου Franchise. Επιχειρθματικι πρόταςθ ςυνεργαςίασ Ενθμερωτικόσ Φάκελοσ Δικτφου Franchise Επιχειρθματικι πρόταςθ ςυνεργαςίασ Mini Sports Club Ζχουμε τθν τεχνογνωςία και τθν εμπειρία να ςασ προςφζρουμε μια κερδοφόρο επαγγελματικι πρόταςθ με αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Σαλτερήσ Νίκοσ Σχολικόσ Σύμβουλοσ Δημοτικήσ Εκπαίδευςησ

Σαλτερήσ Νίκοσ Σχολικόσ Σύμβουλοσ Δημοτικήσ Εκπαίδευςησ Σαλτερήσ Νίκοσ Σχολικόσ Σύμβουλοσ Δημοτικήσ Εκπαίδευςησ Ελάχιςτεσ κεωρθτικζσ διευκρινίςεισ Το Πρόγραμμα ΑΕΕ Σχ. Μονάδασ Η αυτοαξιολόγθςθ και εξωτερικι αξιολόγθςθ ςτθν Αγγλία Επιχειριματα κατά και υπζρ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχία, προςωπικότθτα και ικανότθτα. Συςχετίηονται; Μαρία Κοκκίνου Manager, ICAP Human Capital Consulting

Πτυχία, προςωπικότθτα και ικανότθτα. Συςχετίηονται; Μαρία Κοκκίνου Manager, ICAP Human Capital Consulting Πτυχία, προςωπικότθτα και ικανότθτα. Συςχετίηονται; Μαρία Κοκκίνου Manager, ICAP Human Capital Consulting Προγράμματα Management Trainees Ένα πεδίο ανηαγφνιζμού για ηα νέα ηαλένηα Οξφσ ανταγωνιςμόσ Σε

Διαβάστε περισσότερα

Απαιτήςεισ ςτοιχείων τεκμηρίωςησ φυςικοφ αντικειμζνου επενδφςεων ςτο πλαίςιο τησ Δράςησ digi-lodge ΚΑΣΗΓΟΡΙΑ ΔΑΠΑΝΗ 1. «Δαπάνεσ Προμήθειασ Εξοπλιςμοφ»

Απαιτήςεισ ςτοιχείων τεκμηρίωςησ φυςικοφ αντικειμζνου επενδφςεων ςτο πλαίςιο τησ Δράςησ digi-lodge ΚΑΣΗΓΟΡΙΑ ΔΑΠΑΝΗ 1. «Δαπάνεσ Προμήθειασ Εξοπλιςμοφ» & ςχετική τεκμηρίωςη ΔΑΠΑΝΗ 1 «Δαπάνεσ Προμήθειασ Εξοπλιςμοφ» Περιλαμβάνονται δαπάνεσ για τθν προμικεια βαςικοφ εξοπλιςμοφ που κρίνεται από τισ επιχειριςεισ αναγκαίοσ για τθν υλοποίθςθ τθσ προτεινόμενθσ

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Πρακτικισ Άςκθςθσ Γραφείο Διαςφνδεςθσ Μονάδα Καινοτομίασ & Επιχειρθματικότθτασ

Γραφείο Πρακτικισ Άςκθςθσ Γραφείο Διαςφνδεςθσ Μονάδα Καινοτομίασ & Επιχειρθματικότθτασ Γραφείο Πρακτικισ Άςκθςθσ Γραφείο Διαςφνδεςθσ Μονάδα Καινοτομίασ & Επιχειρθματικότθτασ Ιωάννινα, 1 Δεκεμβρίου 2011 Πανεπιςτιμιο Ιωαννίνων Η ΔΑΣΤΑ του Πανεπιςτθμίου Ιωαννίνων - ΔΑΣΤΑ - Δομι Απαςχόλθςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη

Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ. Πόπη Σουρμαΐδου. Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Μάρκετινγκ V Κοινωνικό Μάρκετινγκ Πόπη Σουρμαΐδου Σεμινάριο: Αναπτφςςοντασ μια κοινωνική επιχείρηςη Σφνοψη Τι είναι το Marketing (βαςικι ειςαγωγι, swot ανάλυςθ, τα παλιά 4P) Τι είναι το Marketing Plan

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Γιώργος Ν. Μαγούλιος, Κακθγθτις Τμιμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Άδειεσ Χρήςησ Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται ςε άδειεσ χριςθσ Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014

ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 ΑΣΛΑΝΣΙΚΗ ΕΝΩΗ ΠΑΝΕΤΡΩΠΑΪΚΟ STRESS TEST ΑΦΑΛΙΣΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΙΩΝ ΑΠΟΣΕΛΕΜΑΣΑ 2014 τθ διάρκεια του τρζχοντοσ ζτουσ εξελίχκθκε θ ευρωπαϊκι άςκθςθ προςομοίωςθσ ακραίων καταςτάςεων για τισ Αςφαλιςτικζσ Εταιρίεσ

Διαβάστε περισσότερα

φντομη Παρουςίαςη epr.gr

φντομη Παρουςίαςη epr.gr φντομη Παρουςίαςη epr.gr Ζνα νζο διαδικτυακό εργαλείο που ζρχεται να αλλάξει τα δεδομζνα τθσ εταιρικισ επικοινωνίασ Ιοφνιοσ 2009 - Ζκδοςθ 1.3 Σι είναι το epr.gr To epr.gr αποτελεί τθν πρϊτθ διαδικτυακι

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα είναι και αλλάηει

Μόδα είναι και αλλάηει Μόδα είναι και αλλάηει Οριςμόσ μόδασ Παροδικι ςυνικεια που για οριςμζνο χρονικό διάςτθμα γενικεφεται ςε μεγάλο φάςμα τθσ κοινωνίασ, ςε ότι αφορά τθν ενδυμαςία, τθν κόμμωςθ, τθ μουςικι. Κακρεφτίηει τισ

Διαβάστε περισσότερα

Μια ςτρατθγικι για τθν ζξυπνθ πόλθ ενδείκνυται να ςτθρίηεται ςτουσ ακόλουκουσ αλλθλοςυςχετιηόμενουσ 5 άξονεσ: 1. Μοντζλο Διοίκηςησ και Λειτουργίασ 2.

Μια ςτρατθγικι για τθν ζξυπνθ πόλθ ενδείκνυται να ςτθρίηεται ςτουσ ακόλουκουσ αλλθλοςυςχετιηόμενουσ 5 άξονεσ: 1. Μοντζλο Διοίκηςησ και Λειτουργίασ 2. Μια ςτρατθγικι για τθν ζξυπνθ πόλθ ενδείκνυται να ςτθρίηεται ςτουσ ακόλουκουσ αλλθλοςυςχετιηόμενουσ 5 άξονεσ: 1. Μοντζλο Διοίκηςησ και Λειτουργίασ 2. Μηχανιςμόσ μάθηςησ και ανάπτυξησ/ενίςχυςησ ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά"

ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου Σεχνικι Προςφορά υντάκτθσ : Ευάγγελοσ Κρζτςιμοσ χόλιο: ΠΑΡΑΣΗΡΗΗ 1 ελ. 11/235, Περιεχόμενα Φακζλου "Σεχνικι Προςφορά" Για τθν αποφυγι μεγάλου όγκου προςφοράσ και για τθ διευκόλυνςθ του ζργου τθσ επιτροπισ προτείνεται τα

Διαβάστε περισσότερα

Παροχι παρατθριςεων και προγνϊςεων καιροφ: πιλοτικι εφαρμογι ςτό Διμο Νάξου και Μικρϊν Κυκλάδων

Παροχι παρατθριςεων και προγνϊςεων καιροφ: πιλοτικι εφαρμογι ςτό Διμο Νάξου και Μικρϊν Κυκλάδων Παροχι παρατθριςεων και προγνϊςεων καιροφ: πιλοτικι εφαρμογι ςτό Διμο Νάξου και Μικρϊν Κυκλάδων Κ. Λαγουβάρδοσ- Β.Κοτρϊνθ Εθνικό Αςτεροςκοπείο Αθηνών Γ. Σζρβοσ-Γ. Σιδερισ Δήμοσ Νάξου και Μικρών Κυκλάδων

Διαβάστε περισσότερα

Επόμεμα βήματα για τη διαλειτουργικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη. Γιάννθσ Χαραλαμπίδθσ Επικ. Κακθγθτισ Παν. Αιγαίου, GIC Manager

Επόμεμα βήματα για τη διαλειτουργικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη. Γιάννθσ Χαραλαμπίδθσ Επικ. Κακθγθτισ Παν. Αιγαίου, GIC Manager Επόμεμα βήματα για τη διαλειτουργικότητα σε Ελλάδα και Ευρώπη Γιάννθσ Χαραλαμπίδθσ Επικ. Κακθγθτισ Παν. Αιγαίου, GIC Manager Greek Interoperability Days 12/6/2012 Η Ευρωπαϊκι Ψθφιακι Ατηζντα για τθ Διαλειτουργικότθτα:

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη Παρουςίαςη του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συςτήματοσ 2011

Σύντομη Παρουςίαςη του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συςτήματοσ 2011 Σύντομη Παρουςίαςη του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συςτήματοσ 2011 LEARNING COMMUNITY ΜΕΣΑΝΑΣΕ Ω ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΙ ΠΛΟΗΓΟΙ ΔΙΑΝΟΙΓΟΤΝ ΣΗΝ ΠΡΟΒΑΗ ΣΩΝ ΜΕΣΑΝΑΣΩΝ ΣΗΝ ΔΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ Αρ. Ζργου: 504367-2009-LLP-DE-GRUNDTVIG-GMP

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική Ζρευνασ και Καινοτομίασ για την Ζξυπνη Εξειδίκευςη Περιφζρειασ Θεςςαλίασ

Στρατηγική Ζρευνασ και Καινοτομίασ για την Ζξυπνη Εξειδίκευςη Περιφζρειασ Θεςςαλίασ Στρατηγική Ζρευνασ και Καινοτομίασ για την Ζξυπνη Εξειδίκευςη Περιφζρειασ Θεςςαλίασ Η Ζξυπνθ Εξειδίκευςθ είναι μία ςτρατθγικι προςζγγιςθ οικονομικισ ανάπτυξθσ βαςιςμζνθ ςε ςτοχευμζνθ υποςτιριξθ τθσ Ζρευνασ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξθ Ευρωπαϊκοφ Πλαιςίου Επαγγελματικών Προςόντων για Διαχειριςτζσ Εγκαταςτάςεων τερεών Αποβλιτων (ΔΑ) Ζργο: SWFM-QF

Ανάπτυξθ Ευρωπαϊκοφ Πλαιςίου Επαγγελματικών Προςόντων για Διαχειριςτζσ Εγκαταςτάςεων τερεών Αποβλιτων (ΔΑ) Ζργο: SWFM-QF Ανάπτυξθ Ευρωπαϊκοφ Πλαιςίου Επαγγελματικών Προςόντων για Διαχειριςτζσ Εγκαταςτάςεων τερεών Αποβλιτων (ΔΑ) Ζργο: SWFM-QF Το ππόγπαμμα αςηό σπημαηοδοηήθηκε με ηην ςποζηήπιξη ηηρ Εςπωπαϊκήρ Επιηποπήρ. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΡΟΝΔΙΑ ΛΕΙΤΟΥΓΩΝ ΜΕΣΘΣ ΕΚΡΑΙΔΕΥΣΘΣ Ο.Λ.Μ.Ε.

ΟΜΟΣΡΟΝΔΙΑ ΛΕΙΤΟΥΓΩΝ ΜΕΣΘΣ ΕΚΡΑΙΔΕΥΣΘΣ Ο.Λ.Μ.Ε. ΟΜΟΣΡΟΝΔΙΑ ΛΕΙΤΟΥΓΩΝ ΜΕΣΘΣ ΕΚΡΑΙΔΕΥΣΘΣ Ο.Λ.Μ.Ε. Ωράριο εκπαιδευτικϊν δευτεροβάκμιασ εκπαίδευςθσ Αρικμόσ ωρϊν διδαςκαλίασ τθν εβδομάδα: Αφορά ςτο χρόνο που οι εκπαιδευτικοί αφιερϊνουν ςε ομάδεσ μακθτϊν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Σεμινάρια της Ερμούπολης 2011 Ομάδα INFOSTRAG

Τα Σεμινάρια της Ερμούπολης 2011 Ομάδα INFOSTRAG Ερευνητική Ομάδα για την Τεχνολογική, Οικονομική και Στρατηγική Ανάλυση της Κοινωνίας της Πληροφορίας (INFOSTRAG) Εργαστήριο Βιομηχανικής και Ενεργειακής Οικονομίας (ΕΒΕΟ) http://infostrag.gr/ Τα Σεμινάρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ

ΤΙΤΛΟΣ: SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath. Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ ΤΙΤΛΟΣ: "SWITCH-ΠΩ ΝΑ ΚΑΣΑΦΕΡΕΙ ΣΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΟΣΑΝ Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΤΚΟΛΗ" Σσγγραφείς: Chip Heath & Dan Heath Εκδόζεις: Κσριάκος Παπαδόποσλος/ΕΕΔΕ www.dimitrazervaki.com Περιεχόμενα ΣΡΕΙ ΑΝΑΠΑΝΣΕΧΕ ΔΙΑΠΙΣΩΕΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξθ Ατομικϊν και Οργανωςιακϊν Ικανοτιτων για τθ λειτουργικι αξιοποίθςθ των ΣΠΕ

Ανάπτυξθ Ατομικϊν και Οργανωςιακϊν Ικανοτιτων για τθ λειτουργικι αξιοποίθςθ των ΣΠΕ Ερευνθτικι Ομάδα για τθν Σεχνολογικι, Οικονομικι και τρατθγικι Ανάλυςθ τθσ Κοινωνίασ τθσ Πλθροφορίασ (INFOSTRAG) Εργαςτιριο Βιομθχανικισ και Ενεργειακισ Οικονομίασ (ΕΒΕΟ) http://infostrag.gr/ Ανάπτυξθ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 10/02/2015 Αρ. πρωτ.: 21717

Αθήνα, 10/02/2015 Αρ. πρωτ.: 21717 ΠΡΑΞΗ: ΠΡΟΒΑΗ ΣΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΙΑ: ΑΠΟΚΣΗΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΑΠΟΦΟΙΣΩΝ ΙΕΚ ΕΠΑ ΚΑΙ ΕΠΑΛ ΤΠΟΕΡΓΟ 8: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΣΟΤ ΘΕΩΡΗΣΙΚΟΤ ΜΕΡΟΤ ΣΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΗ ΚΑΕΛΕ ΕΕΕ ΑΞΟΝΑ ΠΡΟΣΕΡΑΙΟΣΗΣΑ 4 8 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕ ΤΓΚΛΙΗ Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα SEE Platform: Περιυερειακά Συστήματα Design

Έρευνα SEE Platform: Περιυερειακά Συστήματα Design Έρευνα SEE Platform: Περιυερειακά Συστήματα Design Προετοιμασία για το Εργαστήριο «Design Policy» που θα πραγματοποιηθεί στην Θεσσαλονίκη, την Τετάρτη 3/10/2012, 10.00 π.μ. Γηα λα δηαζθαιίζνπκε όηη νη

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακζσ προοπτικζσ τθσ ελλθνικισ φαρμακοβιομθχανίασ

Αναπτυξιακζσ προοπτικζσ τθσ ελλθνικισ φαρμακοβιομθχανίασ Οι Επενδφςεισ ςε Υποδομζσ, θ Ιςχυρι Βιομθχανία και θ Εξαγωγι Τεχνογνωςίασ ωσ Βαςικοί Πυλϊνεσ Ανάπτυξθσ τθσ Ελλθνικισ Οικονομίασ Αναπτυξιακζσ προοπτικζσ τθσ ελλθνικισ φαρμακοβιομθχανίασ Θεόδωροσ Τρφφων

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα

Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα Οικονομικά Στοιχεία για τισ Ξζνεσ Γλϊςςεσ ςτθν Ελλάδα Τα ςτοιχεία που παρατίκενται ζχουν αντλθκεί αυτοφςια από τθν δθμοςιευμζνθ Ζκκεςθ του Κζντρου Ανάπτυξθσ Εκπαιδευτικισ Πολιτικισ τθσ ΓΣΕΕ με τίτλο «Τα

Διαβάστε περισσότερα

e-academy 2015-2016 e-commerce Project Manager

e-academy 2015-2016 e-commerce Project Manager e-academy 2015-2016 e-commerce Project Manager 1. Intro to ecommerce Μάκετε ςε αυτι τθν ενότθτα τισ βαςικζσ ζννοιεσ και αρχζσ του ecommerce και αποκτιςτε τισ βαςικζσ γνϊςεισ για τον τρόπο λειτουργίασ τθσ

Διαβάστε περισσότερα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα

Aux.Magazine Μπιλμπάο, Βιηκάγια, Ιςπανία www.auxmagazine.com Προςωπικά δεδομζνα Προςωπικά δεδομζνα Η Λείρ Ναγιάλα, θ Σίλβια Αντρζσ, θ Χουάνα Γκαλβάν και θ Γερμάν Καςτανζντα δθμιοφργθςαν τθ δικι τουσ εταιρία, τθν AUXILIARTE FACTORIA το 2004. Ζχοντασ και ςυνειδθτοποίθςαν ότι μοιράηονταν

Διαβάστε περισσότερα

Σπίτι μου, ςπιτάκι μου!

Σπίτι μου, ςπιτάκι μου! 4ο Δημοτικό Σχολείο Νζασ Ευκαρπίασ Αρχαιολογικό Μουςείο Θεςςαλονίκησ Σπίτι μου, ςπιτάκι μου! 1 Συμμετζχοντεσ Σχολείο: 4 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ευκαρπίασ Τάξη / Τμήμα: Β1 Αριθμόσ μαθητών: 19 Αριθμόσ παλιννοςτοφντων

Διαβάστε περισσότερα

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο

η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο η τζχνη τησ εκπαίδευςησ ο καθηγητήσ ςτο ςπίτι, 24 ώρεσ το 24ωρο 210-9519043, info@odsk.gr Ειςαγωγή ιμερα, με τθν αλματϊδθ πρόοδο τθσ τεχνολογίασ και ειδικότερα ςτον τομζα των τθλεπικοινωνιϊν, ανοίγονται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΘΡΩΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΣΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΣΘΝ ΕΕ 2009-2011

ΟΛΟΚΛΘΡΩΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΣΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΣΘΝ ΕΕ 2009-2011 ΟΛΟΚΛΘΡΩΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΣΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΣΘΝ ΕΕ 2009-2011 ΚΟΙΝΗ ΜΕΛΕΣΗ ΣΩΝ ΕΤΡΩΠΑΙΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΩΝ «Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΗ ΕΤΕΛΙΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟ ΣΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΣΑΙΡΩΝ» ΔΕΛΣΙΟ ΧΩΡΑ: ΚΤΠΡΟ ΚΑΣΑΡΣΙΣΘΚΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΧΕΣΙΚΑ ΜΕ ΣΟ ΔΙΔΑΚΣΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΩΝ ΓΝΩΣΙΚΩΝ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ 1. ΟΝΟΜΑΣΕΠΩΝΤΜΟ.. 2. ΧΟΛΙΚΟ ΤΜΒΟΤΛΟ Π.Ε

ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΧΕΣΙΚΑ ΜΕ ΣΟ ΔΙΔΑΚΣΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΩΝ ΓΝΩΣΙΚΩΝ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ 1. ΟΝΟΜΑΣΕΠΩΝΤΜΟ.. 2. ΧΟΛΙΚΟ ΤΜΒΟΤΛΟ Π.Ε ΕΡΩΣΗΜΑΣΟΛΟΓΙΟ ΧΕΣΙΚΑ ΜΕ ΣΟ ΔΙΔΑΚΣΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΩΝ ΓΝΩΣΙΚΩΝ ΑΝΣΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΟΤ ΔΗΜΟΣΙΚΟΤ 1. ΟΝΟΜΑΣΕΠΩΝΤΜΟ.. 2. ΧΟΛΙΚΟ ΤΜΒΟΤΛΟ Π.Ε 3. ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. 4. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ 5. ΔΙΑΡΚΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint

Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Τεχνικι Παρουςιάςεων με PowerPoint Δρ. Παφλοσ Θεοδϊρου Ανϊτατθ Εκκλθςιαςτικι Ακαδθμία Ηρακλείου Κριτθσ Περιεχόμενα Ειςαγωγι Γιατί πρζπει να γίνει παρουςίαςθ τθσ εργαςίασ μου Βαςικι προετοιμαςία Δομι παρουςίαςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά Προβλήματα (κ.π.) ςχετικά με το θεςμό τησ Εκπαίδευςησ

Κοινωνικά Προβλήματα (κ.π.) ςχετικά με το θεςμό τησ Εκπαίδευςησ Κοινωνικά Προβλήματα (κ.π.) ςχετικά με το θεςμό τησ Εκπαίδευςησ Μεκοδολογία κοινωνικισ ζρευνασ & Κοινωνικά προβλιματα Διδάςκοντεσ: Χρ. Τςουραμάνθσ, Ι. Γουςζτθ Ακαδ. Ζτοσ: 2010-2011 Γιατί αποτελεί η εκπαίδευςη

Διαβάστε περισσότερα

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445

Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Αθηνά (Νέλλη) Ζήκα Τσελεμέγκου Δ/νςθ: Πρ. Κορομθλά 26, 54622 Θεςςαλονίκθ, τθλ. επικοινωνίασ 6973550445 Ειςιγθςθ για το Συνζδριο ςτο Ηράκλειο Κριτθσ με κζμα :Γυναικεία απαςχόλθςθ ςε περίοδο οικονομικισ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕ ΓΕΝΙΚΕ ΟΔΗΓΙΕ & ΕΠΕΞΗΓΗΕΙ ΓΙΑ ΣΗΝ ΟΡΘΗ ΤΜΠΛΗΡΩΗ ΣΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ

ΟΔΗΓΙΕ ΓΕΝΙΚΕ ΟΔΗΓΙΕ & ΕΠΕΞΗΓΗΕΙ ΓΙΑ ΣΗΝ ΟΡΘΗ ΤΜΠΛΗΡΩΗ ΣΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ ΟΔΗΓΙΕ Σο Τπουργείο Διοικθτικισ Μεταρρφκμιςθσ και Ηλεκτρονικισ Διακυβζρνθςθσ (ΤΔΜΗΔ) ζχει ςχεδιάςει τθ διαδικτυακι εφαρμογι e-inventory με ςτόχο τθν απογραφι του εξοπλιςμοφ, ζτοιμου λογιςμικοφ, εφαρμογϊν,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πολιτιςμόσ ωσ ςτρατηγικόσ παράγοντασ ανάπτυξησ ςτην Προγραμματική Περίοδο 2014-2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματζασ

Ο Πολιτιςμόσ ωσ ςτρατηγικόσ παράγοντασ ανάπτυξησ ςτην Προγραμματική Περίοδο 2014-2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματζασ Ο Πολιτιςμόσ ωσ ςτρατηγικόσ παράγοντασ ανάπτυξησ ςτην Προγραμματική Περίοδο 2014-2020 Δρ Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματζασ Περιφερειακό Αναπτυξιακό Συνζδριο Δυτικής Ελλάδας για την προγραμματική περίοδο 2014

Διαβάστε περισσότερα

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει

Ρομποτική. Η υγεία ςασ το αξίηει Ρομποτική Μάκετε γριγορά και εφκολα ό τι χρειάηεται να ξζρετε για τισ λαπαροςκοπικζσ μεκόδουσ αντιμετϊπιςθσ γυναικολογικϊν πακιςεων Ενθμερωκείτε ςωςτά και υπεφκυνα Η υγεία ςασ το αξίηει Μζκοδοσ και πλεονεκτιματα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ

ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ 3 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΜΙΑ ΡΕΑΛΙΣΙΚΗ ΣΕΧΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΕΓΓΙΗ ΣΗΝ ΔΗΜΙΟΤΡΓΙΑ - ΟΡΓΑΝΩΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΩΝ ΔΙΑΚΡΙΒΩΗ 06 Φεβρουαρίου 2010 θμεία Αναφοράσ Γενικά Ανκρϊπινοι Πόροι, Εργαςτθριακόσ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τφπου. Τερηδόνα, η «ςιωπηλή αςθζνεια». Ενημζρωςη και πρόληψη αναςτρζφουν τισ επιπτϊςεισ.

Δελτίο Τφπου. Τερηδόνα, η «ςιωπηλή αςθζνεια». Ενημζρωςη και πρόληψη αναςτρζφουν τισ επιπτϊςεισ. Δελτίο Τφπου Τερηδόνα, η «ςιωπηλή αςθζνεια». Ενημζρωςη και πρόληψη αναςτρζφουν τισ επιπτϊςεισ. Ανθςυχία προκαλοφν οι δείκτεσ ςτοματικισ υγείασ ςτον ελλθνικό πλθκυςμό. Η χϊρα μασ εξακολουκεί να εμφανίηει

Διαβάστε περισσότερα

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ

Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΚΡΗΣΗ ΧΟΛΗ ΘΕΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΠΙΣΗΜΗ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΗΤ-564 ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΝΘΡΩΠΟΤ - ΜΗΧΑΝΗ Διδάςκων: Κωνςταντίνοσ τεφανίδθσ τόχοσ τθσ ςυγκεκριμζνθσ εργαςίασ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, ΕΚΠΑ Κζντρο Ζρευνασ και Πρόλθψθσ Ατυχθμάτων, ΚΕΠΑ

Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, ΕΚΠΑ Κζντρο Ζρευνασ και Πρόλθψθσ Ατυχθμάτων, ΚΕΠΑ Εργαςτιριο Υγιεινισ, Επιδθμιολογίασ και Ιατρικισ Στατιςτικισ, ΕΚΠΑ Κζντρο Ζρευνασ και Πρόλθψθσ Ατυχθμάτων, ΚΕΠΑ 1η αιτία θανάτου και αναπηρίασ ςτουσ νέουσ Μεγάλθ επίπτωςθ πικανότθτασ κανάτου και αναπθρίασ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Ρλάνο 2ου Εξαμινου 2015

Εκπαιδευτικό Ρλάνο 2ου Εξαμινου 2015 Εκπαιδευτικό Ρλάνο 2ου Εξαμινου 2015 ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Η Εκπαίδευςθ μπορεί να αποτελζςει ζναν ιςχυρό ςφμμαχο ςτο πλευρό του κάκε ςυνεργάτθ και να διευκολφνει το δφςκολο ζργο του. Ο ςχεδιαςμόσ των εκπαιδευτικϊν

Διαβάστε περισσότερα

Μια μοναδικι επιχειρθματικι πρόταςθ από ζνα από τα ιςχυρότερα δίκτυα ςτο χϊρο τθσ Ζνδυςθσ

Μια μοναδικι επιχειρθματικι πρόταςθ από ζνα από τα ιςχυρότερα δίκτυα ςτο χϊρο τθσ Ζνδυςθσ Μια μοναδικι επιχειρθματικι πρόταςθ από ζνα από τα ιςχυρότερα δίκτυα ςτο χϊρο τθσ Ζνδυςθσ ROUGE PARIS είναι Μοντζρνα ροφχα, για όλεσ τισ ϊρεσ τθσ θμζρασ, για κάκε περίςταςθ από τα ψϊνια, τθ δουλειά ωσ

Διαβάστε περισσότερα

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ

Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Internet a jeho role v našem životě Το Διαδίκτυο και ο ρόλοσ του ςτθ ηωι μασ Διαδίκτυο: μια πόρτα ςτον κόςμο Πϊσ μπορεί κανείσ ςε λίγα λεπτά να μάκει ποιεσ ταινίεσ παίηονται ςτουσ κινθματογράφουσ, να ςτείλει

Διαβάστε περισσότερα

Κδρυςθ Νοζμβριοσ 2014 Νομικι μορφι Α.Μ.Κ.Ε. Ρε. Μθ. Κοιν.Σ.Επ. Αττικισ

Κδρυςθ Νοζμβριοσ 2014 Νομικι μορφι Α.Μ.Κ.Ε. Ρε. Μθ. Κοιν.Σ.Επ. Αττικισ Ρεριφερειακόσ Μθχανιςμόσ Κοινωνικών Συνεταιριςτικών Επιχειριςεων Αττικισ Κδρυςθ Νοζμβριοσ 2014 Νομικι μορφι Α.Μ.Κ.Ε. Νόμοσ 4019/2011 Λεπτομζρειεσ για κατανόθςθ του νόμου άρκρο 2 Νόμοσ 4019/2011 Μφκοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΜΟΔΙΠ: Λειτουργικέσ Προδιαγραφέσ. Κλειώ Σγουροπούλου

ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΜΟΔΙΠ: Λειτουργικέσ Προδιαγραφέσ. Κλειώ Σγουροπούλου ΠΛΗΡΟΥΟΡΙΑΚΟ ΤΣΗΜΑ ΜΟΔΙΠ: Λειτουργικέσ Προδιαγραφέσ Κλειώ Σγουροπούλου Η ταυτότητα του ςυςτήματοσ Απαίτθςθ ΑΔΙΠ Ανάπτυξθ υποδομϊν & εργαλείων για τθ διαχείριςθ και τθν, με ςυςτθματικό τρόπο, επεξεργαςία

Διαβάστε περισσότερα

Ο κίνδυνος χαμηλοφ εισοδήματος στα νοικοκυριά με ανζργους στη διάρκεια της τρζχουσας κρίσης

Ο κίνδυνος χαμηλοφ εισοδήματος στα νοικοκυριά με ανζργους στη διάρκεια της τρζχουσας κρίσης Ο κίνδυνος χαμηλοφ εισοδήματος στα νοικοκυριά με ανζργους στη διάρκεια της τρζχουσας κρίσης Σηαύρος Ζωγραθάκης - Γεωπονικό Πανεπιζηήμιο Αθηνών Θόδωρος Μηηράκος Τράπεζα ηης Ελλάδος Κοινωνική πολιηική και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ-ΙΠΠΟΚΡΑΣΙΚΗ ΧΟΛΗ

ΝΕΟ-ΙΠΠΟΚΡΑΣΙΚΗ ΧΟΛΗ ΝΕΟ-ΙΠΠΟΚΡΑΣΙΚΗ ΧΟΛΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΒΟΣΑΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Σί είναι η Βοτανοθεραπευτική/Φυτοθεραπεία; Βοτανικι ιατρικι ζχει μακρά παράδοςθ ςε όλουσ τουσ πολιτιςμοφσ και θ πρόςφατθ ζρευνα ζχει αρχίςει για

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ.

Ειδικό Φροντιστήριο Στην Ελληνική Γλώσσα. Απαντιςεισ. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Απαντιςεισ Α1. Το κείμενο αναφζρεται ςτθ ςθμαςία των αρχαίων μνθμείων και ςτουσ τρόπουσ προςζγγιςισ τουσ. Βαςικά ςθμεία: Λόγοι προςταςίασ: 1. Εκφραςτζσ δθμοκρατικοφ πνεφματοσ 2. Χϊροι ψυχαγωγίασ και πολιτιςμικισ

Διαβάστε περισσότερα

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ

Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Φυςικι δραςτθριότθτα παιδιών και εφιβων ςτθ χώρα μασ: ςυμβολι ςτθν υγεία και παράγοντεσ που επθρεάηουν τθ ςυμμετοχι ςτθν άςκθςθ Γρθγόρθσ Μπογδάνθσ, PhD, Επίκουροσ Κακθγθτισ ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ Παιδικι Παχυςαρκία

Διαβάστε περισσότερα

Μάκθμα 2 Ιατρικό και Κοινωνικό Μοντζλο Διαχείριςθσ των ειδικϊν αναγκϊν

Μάκθμα 2 Ιατρικό και Κοινωνικό Μοντζλο Διαχείριςθσ των ειδικϊν αναγκϊν Πανεπιςτιμιο Θεςςαλίασ Παιδαγωγικό Σμιμα Προςχολικισ Εκπαίδευςθσ Ένταξη και Αναπηρία: Εκπαιδευτικζσ Προςεγγίςεισ Μάκθμα 2 Ιατρικό και Κοινωνικό Μοντζλο Διαχείριςθσ των ειδικϊν αναγκϊν Διδάςκων: Βαςίλθσ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΡΟΣΑΙΑ ΣΟΤ ΠΟΛΙΣΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΣΕΙΑ ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΙΑ ΕΤΡΩΠΑΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΜΟ ΠΟΛΙΣΙΚΗ ΠΡΟΣΑΙΑ ΣΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Δρ. Όλγα Κακαλιάγκου Εκνικόσ Συντονιςτισ Εκπαιδευτικοφ Ρρογράμματοσ Ρροϊςταμζνθ

Διαβάστε περισσότερα

4o Τοσρνοσά Basket Σηελετών Επιτειρήζεων 2013-2014 Δήλωζη Σσμμεηοτής

4o Τοσρνοσά Basket Σηελετών Επιτειρήζεων 2013-2014 Δήλωζη Σσμμεηοτής 4o Τοσρνοσά Basket Σηελετών Επιτειρήζεων 2013-2014 Δήλωζη Σσμμεηοτής 4o Τουρνουά Basket Στελεχϊν Επιχειριςεων 2013-2014 Σελ. 1 / 7 Σηοιτεία Αθληηών Ομάδας: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελζςματα 1 ου Σριμήνου 2012 Μάιοσ 2012

Αποτελζςματα 1 ου Σριμήνου 2012 Μάιοσ 2012 Αποτελζςματα 1 ου Σριμήνου 2012 Μάιοσ 2012 ημαντικά ημεία Περαιτζρω αφξηςη ταμειακών διαθεςίμων: οι λειτουργικζσ ταμειακζσ ροζσ του Ομίλου κατά το πρϊτο τριμινο του 2012 ανιλκαν ςε 18,2 εκατ. (+72,9% ςε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΙΑΚΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕ Ειςαγωγή ςτισ ςφγχρονεσ θεωρίεσ περιφερειακήσ ανάπτυξησ και χωροταξίασ

ΜΑΘΗΙΑΚΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕ Ειςαγωγή ςτισ ςφγχρονεσ θεωρίεσ περιφερειακήσ ανάπτυξησ και χωροταξίασ Μάθημα 2Θ369 Χειμερινό εξάμθνο 2009-2010 ΜΑΘΗΙΑΚΕ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕ Ειςαγωγή ςτισ ςφγχρονεσ θεωρίεσ περιφερειακήσ ανάπτυξησ και χωροταξίασ Νίκοσ Κομνθνόσ, Κακθγθτισ ΑΠΘ Ερευνθτικι Μονάδα Αςτικισ και Περιφερειακισ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυςθ ECVET Main-Cert

Ανάλυςθ ECVET Main-Cert Dieses Projekt wurde mit Unterstützung der Europäischen Kommission finanziert. Die Verantwortung für den Inhalt dieser Veröffentlichung (Mitteilung) trägt allein der Verfasser; die Kommission haftet nicht

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΗ 1.0 ςτθν ΠΟΛΗ 3.0. από τθν. Πωσ επθρεάηουν τισ ΠΟΛΕΙ οι αλλαγζσ ςτθ διακυβζρνθςθ, τισ νζεσ τεχνολογίεσ και το μάρκετινγκ!

ΠΟΛΗ 1.0 ςτθν ΠΟΛΗ 3.0. από τθν. Πωσ επθρεάηουν τισ ΠΟΛΕΙ οι αλλαγζσ ςτθ διακυβζρνθςθ, τισ νζεσ τεχνολογίεσ και το μάρκετινγκ! από τθν ΠΟΛΗ 1.0 ςτθν ΠΟΛΗ 3.0 Πωσ επθρεάηουν τισ ΠΟΛΕΙ οι αλλαγζσ ςτθ διακυβζρνθςθ, τισ νζεσ τεχνολογίεσ και το μάρκετινγκ! Μοχιανάκθσ Κωςτισ Διμοσ Ηρακλείου ΣΙ ΕΙΝΑΙ ΣΟΠΟ Σο φυςικό, το τεχνικό και ανκρϊπινο

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέςματα αξιολόγηςησ των ςυμμετεχόντων

Αποτελέςματα αξιολόγηςησ των ςυμμετεχόντων Σεμινάριο μεικτήσ μάθηςησ του ΚΠΕ Βιςτωνίδασ: «Δημιουργία παρουςιάςεων για την περιβαλλοντική εκπαίδευςη με χωροταξική οργάνωςη τησ πληροφορίασ: το διαδικτυακό εργαλείο Prezi» Αποτελέςματα αξιολόγηςησ

Διαβάστε περισσότερα

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ

Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Σφντομεσ Οδθγίεσ Χριςθσ Περιεχόμενα 1. Επαφζσ... 3 2. Ημερολόγιο Επιςκζψεων... 4 3. Εκκρεμότθτεσ... 5 4. Οικονομικά... 6 5. Το 4doctors ςτο κινθτό ςου... 8 6. Υποςτιριξθ... 8 2 1. Επαφζσ Στισ «Επαφζσ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Η ΠΡΟΣΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΣΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Η ΠΡΟΣΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΣΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΤ ΜΑΘΗΗ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Η ΠΡΟΣΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΣΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΜΑΪΟ 2011 «Οικονομική ανάπτυξισ δεν είναι δυνατή χωρίσ τεχνικήν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΜΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΤΣΟΚΣΟΝΙΑ 1018

ΓΡΑΜΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΤΣΟΚΣΟΝΙΑ 1018 ΓΡΑΜΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΗ ΓΙΑ ΣΗΝ ΑΤΣΟΚΣΟΝΙΑ 1018 I. Η λειτουργία τησ Γραμμήσ Παρζμβαςησ για την Αυτοκτονία Η ΚΛΙΜΑΚΑ λειτουργεί από το 2007, τθ μοναδικι ςτθν Ελλάδα τθλεφωνικι Γραμμι Παρζμβαςθσ για τθν Αυτοκτονία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές

Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Οδηγός χρήσης Blackboard Learning System για φοιτητές Ειςαγωγή Το Blackboard Learning System είναι ζνα ολοκλθρωμζνο ςφςτθμα διαχείριςθσ μακθμάτων (Course Management System). Στισ δυνατότθτεσ του Blackboard

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ειδική Γραμματεία Τδάτων ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΣΩΝ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Έτοσ αναφοράσ 2010 Μάιοσ 2011 ΠΟΙΟΣΗΣΑ ΝΕΡΩΝ ΚΟΛΤΜΒΗΗ ΣΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΣΟ ΑΝΑΦΟΡΑ 2010 Ε Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Α Σ Ο Ι Χ Ε Ι Α Η ποιότθτα των υδάτων κολφμβθςθσ

Διαβάστε περισσότερα

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ

Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Θεςιακά ςυςτιματα αρίκμθςθσ Δρ. Χρήστος Ηλιούδης αρικμθτικό ςφςτθμα αρίκμθςθσ (Number System) Αξία (value) παράςταςθ Οι αξίεσ (π.χ. το βάροσ μιασ ποςότθτασ μιλων) μποροφν να παραςτακοφν με πολλοφσ τρόπουσ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαςία ανεργία. Zaměstnání nezaměstnanost

Εργαςία ανεργία. Zaměstnání nezaměstnanost Εργαςία ανεργία Zaměstnání nezaměstnanost Οι 10 ςυχνότεροι όροι που χρθςιμοποιοφν οι εργοδότεσ όταν αναηθτοφν προςωπικό Ιουλ 24, 2013 ec.europa.eu Πρόςφατθ ζρευνα ςε 500.000 αγγελίεσ κζςεων εργαςίασ αποκάλυψε

Διαβάστε περισσότερα

Βαςικϋσ αρχϋσ για καλϋσ βιβλιοθόκεσ: οδηγύεσ για τουσ υπεύθυνουσ λόψησ αποφϊςεων

Βαςικϋσ αρχϋσ για καλϋσ βιβλιοθόκεσ: οδηγύεσ για τουσ υπεύθυνουσ λόψησ αποφϊςεων Βαςικϋσ αρχϋσ για καλϋσ βιβλιοθόκεσ: οδηγύεσ για τουσ υπεύθυνουσ λόψησ αποφϊςεων Ομοςπονδιακή Ένωςη των Συλλόγων Γερμανικών Βιβλιοθηκών και Πληροφορίασ BID Τίτλοσ πρωτοτφπου: Principles for good libraries:

Διαβάστε περισσότερα

τρατηγική Προβολήσ και Διαφήμιςησ ΕΟΣ

τρατηγική Προβολήσ και Διαφήμιςησ ΕΟΣ τρατηγική Προβολήσ και Διαφήμιςησ ΕΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΟΡΓΑΝΙΜΟ ΣΟΤΡΙΜΟΤ, Αθήνα Ιοφνιοσ 2012 τρατηγική τριετίασ Με τθν με ΑΠ521111/31.12.2010 (ΑΔΑ: 4 Α 9 Λ469 Θ ΙΗ-Λ) απόφαςθ ΕΟΤ, εγκρίκθκε θ ςτρατθγικι προϊκθςθσ

Διαβάστε περισσότερα

assessment.gr USER S MANUAL (users)

assessment.gr USER S MANUAL (users) assessment.gr USER S MANUAL (users) Human Factor January 2010 Περιεχόμενα 1. Γενικζσ οδθγίεσ ςυςτιματοσ... 3 1.1 Αρχικι ςελίδα... 3 1.2 Ερωτθματολόγια... 6 1.2.1 Τεςτ Γνϊςεων Γενικοφ Ρεριεχομζνου... 6

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Εγγραφζσ Μαθητών Ρ.Ε. Ριερίασ για το ςχολικό ζτοσ 2015-2016-Πρια Φοίτηςησ»

ΘΕΜΑ: «Εγγραφζσ Μαθητών Ρ.Ε. Ριερίασ για το ςχολικό ζτοσ 2015-2016-Πρια Φοίτηςησ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΤΘΤΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ Π.Ε. & Δ.Ε. Κ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΔΙΕΤΘΤΝΗ Α/ΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΠΙΕΡΙΑ Σαχ. Δ/νςθ : Π. Σςαλδάρθ 8 Σ.Κ. Πόλθ : 60100 Κατερίνθ

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικόσ τουριςμόσ

Εναλλακτικόσ τουριςμόσ Εναλλακτικόσ τουριςμόσ Η Πράξθ «ΕΝΑΛΛΑΚΣΙΚΟ ΣΟΤΡΙΜΟ» εντάςςεται ςτο Επιχειρθςιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιςτικότθτα και Επιχειρθματικότθτα» και προκθρφχκθκε ςφμφωνα με τθν ΕΤΠΟΣ/Α2/Ε02/2371/9-8-2011 Κοινι υπουργικι

Διαβάστε περισσότερα

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων.

Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Σί είναι η ακράτεια οφρων; Ακράτεια οφρων είναι οποιαςδιποτε μορφισ ακοφςια απώλεια οφρων. Ποιά είναι η επίπτωςή τησ ςτο γυναικείο πληθυςμό; Γενικά 27% των γυναικών κα παρουςιάςουν κάποιο τφπο ακράτειασ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΡΣΗΣΕΑ ΣΟ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟ

ΑΝΑΡΣΗΣΕΑ ΣΟ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟ ΑΝΑΡΣΗΣΕΑ ΣΟ ΔΙΑΔΙΚΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ Ακινα, 2-12-2014 ΤΠΟΤΡΓΕΙΟ AΓΡΟΣΙΚΗ ΑΝΑΠΣΤΞΗ & ΣΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΗ ΦΤΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Αρικ. πρωτ: 13413/152622 Δ/ΝΗ ΠΡΟΣΑΙΑ ΦΤΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΜΗΜΑ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΣΙΚΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ. Restaurant/bar app. (για χϊρουσ ψυχαγωγίασ & εςτίαςθσ ) Ξενοδοχειακι εφαρμογι παρουςίαςθσ και κρατιςεων δωματίων.

ΕΝΔΕΙΚΣΙΚΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ. Restaurant/bar app. (για χϊρουσ ψυχαγωγίασ & εςτίαςθσ ) Ξενοδοχειακι εφαρμογι παρουςίαςθσ και κρατιςεων δωματίων. ΕΝΔΕΙΚΣΙΚΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕ ESHOP app Σο Ηλεκτρονικό ςασ Κατάςτθμα τϊρα και ςτο κινθτό ςασ Restaurant/bar app (για χϊρουσ ψυχαγωγίασ & εςτίαςθσ ) Hotel app Ξενοδοχειακι εφαρμογι παρουςίαςθσ και κρατιςεων δωματίων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΑΚΣΟΠΛΟΪΑ: ΕΠΙΒΑΣΗΓΟ ΝΑΤΣΙΛΙΑ

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΑΚΣΟΠΛΟΪΑ: ΕΠΙΒΑΣΗΓΟ ΝΑΤΣΙΛΙΑ ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ ΣΟΧΑΙ ΑΕ: «ΚΛΑΔΙΚΕ ΣΟΧΕΤΕΙ» ΑΚΣΟΠΛΟΪΑ: ΕΠΙΒΑΣΗΓΟ ΝΑΤΣΙΛΙΑ ε κρίςιμο ςθμείο βρίςκεται θ επιβατθγόσ ναυτιλία, ςφμφωνα με μελζτθ που εκπόνθςε θ ΣΟΧΑΙ φμβουλοι Επιχειριςεων ΑΕ, ςτο πλαίςιο τθσ

Διαβάστε περισσότερα