Επίδραση του πλάγιου φωτισμού στη φωτοσύνθεση σε σχέση με την ανατομία των φύλλων. Μελέτη μέσω φθορισμομετρίας χλωροφύλλης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επίδραση του πλάγιου φωτισμού στη φωτοσύνθεση σε σχέση με την ανατομία των φύλλων. Μελέτη μέσω φθορισμομετρίας χλωροφύλλης"

Transcript

1 Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών Επίδραση του πλάγιου φωτισμού στη φωτοσύνθεση σε σχέση με την ανατομία των φύλλων. Μελέτη μέσω φθορισμομετρίας χλωροφύλλης Ευαγγελία Μαυρογιάννη ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΘΗΝΑ 2015

2 2

3 Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 7 Εισαγωγή... 9 I. Μορφολογία και Ανατομία του Φύλλου... 9 I.1 Οι λειτουργίες των φύλλων... 9 I.2 Η διάταξη των ιστών του φύλλου I.2.1 Φύλλα με ομοβαρή και ετεροβαρή κατασκευή II. Η φωτοσυνθετική λειτουργία των φύλλων II.1 Δομή και οργάνωση χλωροπλαστών II.1.1 Φωτοσυνθετικές χρωστικές - Η διέγερση της χλωροφύλλης II.1.2 Φωτοσυλλεκτική κεραία II.2 Φωτοσυλλογή και φωτεινές αντιδράσεις II.3 Σκοτεινές αντιδράσεις II.3.1 Η ρύθμιση των ενζύμων του κύκλου II.3.2 Φωτοαναπνοή II.3.3 C 4 φωτοσύνθεση II.3.4 Μεταβολισμός οξέων τύπου Crassulaceae (CAM) III. Περιβαλλοντικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη φωτοσύνθεση III.1 Συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα III.2 Θερμοκρασία III.3 Η διαθεσιμότητα νερού στο περιβάλλον III.4 Φωτεινή ακτινοβολία III.4.1 Η ανεπαρκής και υπερβολική φωτεινή ακτινοβολία αποτελούν παράγοντες καταπόνησης III.4.2 Φωτοαναστολή III.4.3 Μηχανισμοί απόσβεσης της πλεονάζουσας ενέργειας III.4.4 Άλλοι μηχανισμοί αποφυγής της περίσσειας ενέργειας IV. Οπτικές ιδιότητες των φύλλων IV.1 Οπτικές ιδιότητες των φύλλων που συμβάλλουν στην προστασία τους από 3

4 το φως IV.2 Οπτικές ιδιότητες των φύλλων που συμβάλλουν στη φωτοσυλλογή IV.3 Ιδιαίτερες συνθήκες φωτισμού IV.3.1 Φωτοσύνθεση υπό έντονες διακυμάνσεις του φωτεινού περιβάλλοντος 55 IV.3.2 Φωτοσύνθεση υπό πλάγιο φωτισμό Σκοπός της εργασίας Υλικά και μέθοδοι I. Φυτικό υλικό II. In vivo φθορισμομετρία χλωροφύλλης III. Πρωτόκολλο μέτρησης III.1 Πλάγιος φωτισμός ΙΙΙ.2. Υπολογισμός παραμέτρων της φαινόμενης έντασης του φωτεινού μικροπεριβάλλοντος στο μεσόφυλλο (I i ) και του φαινόμενου ρυθμού ροής ηλεκτρονίων (Arbitrary ETR) Αποτελέσματα I. Ανατομία των φύλλων των οκτώ ειδών II. Διακυμάνσεις ΦPSII με την αλλαγή της γωνίας πρόσπτωσης της ακτινοβολίας και την αλλαγή της αξονικής γωνίας III. Αύξηση της Φ PSII στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο III.1 Αύξηση της φωτοχημικής απόδοσης στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο - Σύγκριση μεταξύ ομοβαρών και ετεροβαρών υπό μελέτη φυτικών ειδών III.2 Αύξηση της φωτοχημικής απόδοσης στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο - Σύγκριση μεταξύ των μονοκότυλων και δικότυλων υπό μελέτη φυτικών ειδών IV. Μείωση της έντασης του εσωτερικού φωτισμού (ένταση φωτός που φτάνει στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα, Ι i ) στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο IV.1 Μείωση της έντασης του εσωτερικού φωτισμού (ένταση φωτός που φτάνει στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα, Ι i ) στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ ομοβαρών και ετεροβαρών υπό μελέτη φυτικών ειδών IV.2 Μείωση της έντασης του εσωτερικού φωτισμού (ένταση φωτός που φτάνει 4

5 στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα, Ι i ) στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ μονοκότυλων και δικότυλων υπό μελέτη φυτικών ειδών V. Διακυμάνσεις Arbitrary ETR (σχετικού ρυθμού ροής ηλεκτρονίων) στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο V.1 Διακυμάνσεις Abritrary ETR (σχετικού ρυθμού ροής ηλεκτρονίων) στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ ομοβαρών και ετεροβαρών υπό μελέτη φυτικών ειδών V.2 Διακυμάνσεις Abritrary ETR (σχετικού ρυθμού ροής ηλεκτρονίων) στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ μονοκότυλων και δικότυλων υπό μελέτη φυτικών ειδών Συζήτηση Ι. Σημασία της εργασίας ΙΙ. Η μεθοδολογική προσέγγιση της εργασίας ΙΙΙ. Επίδραση της γεωμετρίας του προσπίπτοντος φωτός και ο ρόλος των ανατομικών ιδιαιτεροτήτων των φύλλων κάθε φυτικού είδους Βιβλιογραφικές αναφορές

6 6

7 Ευχαριστίες Ολοκληρώνοντας την παρούσα μελέτη, το λιγότερο που μπορώ να κάνω είναι να ευχαριστήσω τους ανθρώπους που με βοήθησαν στην εκπόνησή της. Αρχικά, ευχαριστώ τον επιβλέπων Επίκουρο Καθηγητή μου, κ. Γεώργιο Λιακόπουλο που μου έδωσε την ευκαιρία να συνεργαστώ μαζί του και να αποκτήσω όλες τις θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις που απέκτησα τον τελευταίο χρόνο. Η βοήθειά του ήταν ανά πάσα στιγμή διαθέσιμη και οι συμβουλές του πολύτιμες. Ευχαριστώ τον Καθηγητή κ. Γεώργιο Καραμπουρνιώτη, όχι μόνο για τη συμβολή του στην παρούσα μελέτη, αλλά και για όλες τις συμβουλές που μου έδωσε για τη ζωή. Ακόμα, ευχαριστώ τον κ. Δημοσθένη Νικολόπουλο, μέλος Ε.Ε.ΔΙΠ. για τη βοήθειά του, καθώς και όλα τα μέλη του εργαστηρίου για το ξεχωριστά φιλικό κλίμα και το πνεύμα συνεργασίας και κυρίως την Παναγιώτα Μπρέστα, μέλος Ε.Ε.ΔΙΠ. Τέλος, επειδή με την ολοκλήρωση αυτής της εργασίας, ολοκληρώνεται και ένας μεγάλος κύκλος ζωής, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους φίλους που μου έμαθαν τόσα και συνέβαλλαν ο καθένας με τον τρόπο του στη ζωή μου τα τελευταία αυτά χρόνια και ξεχωριστά την οικογένειά μου, για πάνω απ όλα την κατανόηση και απεριόριστη αγάπη. 7

8 8

9 Εισαγωγή I. Μορφολογία και Ανατομία του Φύλλου Η φωτοσύνθεση ως επί το πλείστον, επιτελείται στα φύλλα. Τα φύλλα διαθέτουν ελασματοειδή μορφή με μεγάλο λόγο επιφάνειας προς όγκο, με σκοπό τη βέλτιστη πρόσβαση στις πρώτες ύλες της φωτοσύνθεσης, δηλαδή το ηλιακό φως και το διοξείδιο του άνθρακα. Υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία στα φύλλα μεταξύ των διαφόρων ειδών. Το φαινόμενο αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι τα φυτά, όπως και οι υπόλοιποι οργανισμοί τείνουν να προσαρμόζονται, ώστε να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται στα διαφορετικά περιβάλλοντα. Η ποικιλομορφία αυτή εκφράζεται ως φυτική βιοποικιλότητα. Σημαντικές μορφολογικές διαφορές παρατηρούνται μεταξύ των μονοκότυλων και δικότυλων φυτών. Το φύλλο ενός δικότυλου φυτού αποτελείται από το έλασμα και το μίσχο. Το έλασμα είναι δικτυόνευρο, δηλαδή διαθέτει μία κεντρική νεύρωση η οποία διακλαδίζεται διαδοχικά προς πλάγιες νευρώσεις διαφόρων τάξεων. Το σημείο σύνδεσης του βλαστού με το μίσχο, ονομάζεται βάση του φύλλου. Τα φύλλα των μονοκότυλων φυτών διαθέτουν έλασμα, αλλά όχι μίσχο. Το έλασμα συνδέεται κατευθείαν με το βλαστό ενώ στην περιοχή σύνδεσης αναπτύσσεται ο κολεός, ο οποίος περιβάλλει το βλαστό. Τα μονοκότυλα φυτά είναι παραλληλόνευρα, δηλαδή οι νευρώσεις στο έλασμα των φύλλων αναπτύσσονται σε παράλληλη διάταξη μεταξύ τους. Συνήθως η επάνω επιφάνεια του ελάσματος στρέφεται προς το βλαστό και για το λόγο αυτό ονομάζεται προσαξονική ενώ, αντίστοιχα, η κάτω επιφάνεια έχει γωνία ως προς τον βλαστό μεγαλύτερη των 90 και ονομάζεται αποαξονική. I.1 Οι λειτουργίες των φύλλων Παρ όλες τις μορφολογικές διαφορές τους, τα φύλλα όλων των φυτών έχουν αρκετά κοινά μορφολογικά, ανατομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά τα οποία, μεταξύ άλλων, συμβάλλουν στην πραγματοποίηση των κύριων λειτουργιών του φύλλου, της φωτοσύνθεσης και της διαπνοής. Ως φωτοσύνθεση ορίζεται η αφομοίωση του CO 2 της ατμόσφαιρας μέσω ενσωμάτωσής του σε οργανική μορφή σε κατάλληλα για 9

10 το σκοπό αυτό οργανίδια των φωτοσυνθετικών κυττάρων, τους χλωροπλάστες (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Η διαπνοή είναι η διαδικασία εξόδου νερού υπό μορφή υδρατμών από το εσωτερικό του φύλλου προς την ατμόσφαιρα. Η διαπνοή οφείλεται, αφενός μεν στην ύπαρξη διόδων διάχυσης και αφετέρου στη μεγάλη διαφορά συγκέντρωσης υδρατμών μεταξύ του εσωτερικού του φύλλου και της ατμόσφαιρας η οποία επιτρέπει τη διάχυση των υδρατμών κατά την παραπάνω κατεύθυνση. Η διαπνοή δεν θα πρέπει να λογίζεται ως απώλεια πολύτιμου νερού από τα φυτά καθώς αντιπροσωπεύει το απαραίτητο κόστος σε νερό ώστε να διευκολυνθεί η ανταλλαγή αερίων, κυρίως η είσοδος του CO 2 το οποίο είναι απαραίτητο για τη διεξαγωγή της φωτοσύνθεσης. Ωστόσο, στα πλαίσια της ανταλλαγής αερίων, υφίσταται μια διαβάθμιση του λόγου κέρδους σε άνθρακα μέσω της φωτοσύνθεσης προς απώλεια υδρατμών μέσω της διαπνοής (αποδοτικότητα χρήσης νερού). Στα άκρα της διαβάθμισης αυτής υπάρχουν φυτά τα οποία διαχειρίζονται πολύ αποδοτικά τα υδατικά τους αποθέματα αλλά και φυτά που αντίθετα χαρακτηρίζονται από μεγάλες απώλειες νερού χωρίς αντίστοιχο κέρδος σε φωτοσυνθετικό έργο. Η εξάτμιση του νερού στο εσωτερικό των φύλλων (η οποία συντηρείται από τη συνεχή έξοδο των υδρατμών προς την ατμόσφαιρα) εξασφαλίζει με τη σειρά της, τη συνεχή άνοδο του νερού και θρεπτικών στοιχείων από τη ρίζα προς τα φύλλα καθώς και την παθητική ψύξη του ελάσματος (Μπουράνης, 2007). I.2 Η διάταξη των ιστών του φύλλου Η εξωτερική επιφάνεια των φύλλων καλύπτεται από την εφυμενίδα και την επιδερμίδα. Η επιδερμίδα αποτελείται συνήθως από μια στρώση κυττάρων και καλύπτει πλήρως και τις δύο επιφάνειες του ελάσματος, το μίσχο και τον κολεό. Λόγω της ύπαρξης της εφυμενίδας στην εξωτερική πλευρά της επιδερμίδας, ενός στρώματος το οποίο αποτελεί μίγμα διάφορων υδρόφοβων συστατικών, η επιδερμίδα αποτελεί έναν ιστό αρκετά αδιαπέραστο από τους υδρατμούς και τα λοιπά αέρια. Για το λόγο αυτό, η επιδερμίδα διαθέτει διάσπαρτα και σε μεγάλο αριθμό, τα στόματα. Κάθε στόμα σχηματίζεται μεταξύ δύο εξειδικευμένων κυττάρων, τα οποία ονομάζονται καταφρακτικά κύτταρα (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Τα στόματα λειτουργούν με τέτοιο τρόπο ώστε οι απώλειες νερού να είναι κατά το 10

11 δυνατόν περιορισμένες χωρίς να περιορίζεται σημαντικά η είσοδος του CO 2 στο εσωτερικό του φύλλου με σκοπό αφενός την οικονομία νερού και αφετέρου την απρόσκοπτη λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Τα στόματα ελέγχουν την ανταλλαγή των αερίων και την ταχύτητα διαπνοής ρυθμίζοντας το άνοιγμα του στοματικού πόρου (Τσέκου και Ηλία, 2007). Οι στοματικές κινήσεις ρυθμίζονται από εσωτερικά και εξωτερικά ερεθίσματα (Μανέτας, 2005). Η αύξηση του εύρους του στοματικού πόρου πραγματοποιείται μέσω απορρόφησης νερού και διόγκωσης των καταφρακτικών κυττάρων τα οποία απωθούνται μεταξύ τους οδηγώντας τελικά στο άνοιγμα των στομάτων. Αντίθετα, τα στόματα κλείνουν όταν τα καταφρακτικά κύτταρα χάσουν νερό. Μετά τη δύση του ηλίου, που δεν λαμβάνει χώρα φωτοσυνθετική αφομοίωση λόγω έλλειψης φωτός, τα στόματα κλείνουν για τον περιορισμό των απωλειών νερού (Τσέκου και Ηλία, 2007). Η κατανομή των στομάτων μεταξύ των δύο επιφανειών των φύλλων διαφέρει από είδος σε είδος. Τα φύλλα χαρακτηρίζονται ως αμφιστοματικά όταν διαθέτουν στόματα και στις δύο επιφάνειες, υποστοματικά όταν υπάρχουν μόνο στην αποαξονική επιφάνεια και επιστοματικά, όταν βρίσκονται στην προσαξονική επιφάνεια. Στην πλειονότητά τους, τα φύλλα είναι υποστοματικά. Διαφορές μεταξύ των ειδών παρατηρούνται επίσης και στην πυκνότητα των στομάτων στα φύλλα. Στα αμφιστοματικά είναι συνήθως μεγαλύτερη στην αποαξονική επιφάνεια. Αυτό συμβαίνει διότι η ύπαρξη στομάτων στην προσαξονική επιφάνεια, καθιστά πιθανή την προσβολή από μικροοργανισμούς καθώς αποτελεί επιφάνεια εναπόθεσης αναπαραγωγικών μορφών των παθογόνων. Σε κάποια ξηροφυτικά είδη, τα στόματα είναι τοποθετημένα σε κρύπτες ή καλυμμένα με κηρούς ή τρίχωμα, ώστε να περιορίζονται οι υδατικές απώλειες. Ο εσωτερικός χώρος των φύλλων, δηλαδή η περιοχή μεταξύ της προσαξονικής και αποαξονικής επιφάνειας ονομάζεται μεσόφυλλο και είναι υψηλά εξειδικευμένος για τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Περιλαμβάνει τα φωτοσυνθετικά κύτταρα τα οποία, ανάλογα το είδος του φυτού, ανήκουν σε ένα ή περισσότερα είδη φωτοσυνθετικού παρεγχύματος, τις ηθμαγγειώδεις δεσμίδες και τους στηρικτικούς ιστούς. Τα κύτταρα του φωτοσυνθετικού παρεγχύματος περιέχουν χλωροπλάστες και πολλούς μεσοκυττάριους χώρους προς διευκόλυνση της κίνησης των αερίων, καθώς 11

12 οι μεσοκυττάριοι χώροι επικοινωνούν με την ατμόσφαιρα με τη βοήθεια των στομάτων. Στα περισσότερα είδη των δικότυλων φυτών, το μεσόφυλλο αποτελείται από δύο είδη φωτοσυνθετικού παρεγχύματος, το δρυφρακτοειδές ή πασσαλώδες και το σπογγώδες παρέγχυμα. Τα φύλλα με αυτήν τη δομή, ονομάζονται ετερόπλευρα. Κάποια είδη δικότυλων φυτών διαθέτουν πασσαλώδες παρέγχυμα και στις δύο πλευρές του φύλλου ενώ το σπογγώδες είτε απουσιάζει, είτε περιορίζεται στο μέσο του ελάσματος. Αυτού του είδους τα φύλλα ονομάζονται ομοιογενή ή αμφίπλευρα αντίστοιχα (εικόνα 1). Εικόνα 1: Εγκάρσια τομή φύλλου του φυτού Ligustrum sp. Τα επιμήκη κύτταρα αποτελούν το πασσαλώδες παρέγχυμα ενώ αυτά με τους μεγάλους μεσοκυττάριους χώρους, το σπογγώδες παρέγχυμα (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Τα κύτταρα των δύο παρεγχυμάτων διαφέρουν μορφολογικά. Στα ετερόπλευρα φύλλα, τα πασσαλώδη έχουν τη μορφή κατακόρυφων πασσάλων και εντοπίζονται στην πάνω πλευρά του εσωτερικού του φύλλου κατανεμημένα σε μία ή συνήθως δύο ή περισσότερες σειρές, ανάλογα με το πάχος του φύλλου, ενώ τα σπογγώδη είναι έλοβα κύτταρα, έχουν δομή ακανόνιστη και συναντώνται στην κάτω πλευρά του φύλλου. Λόγω της ακανόνιστης μορφολογίας τους, η διάταξή τους είναι πιο χαλαρή αυτής του πασσαλώδους παρεγχύματος και συνεπώς αφήνουν μεταξύ τους άφθονους μεσοκυττάριους χώρους, επιτρέποντας έτσι την διάχυση των αερίων τόσο κατά πλάτος όσο και από και προς τα κύτταρα του πασσαλώδους παρεγχύματος δεδομένου ότι τα περισσότερα ετερόπλευρα φύλλα είναι 12

13 υποστοματικά. Στα μονοκότυλα, το μεσόφυλλο αποτελείται εξ ολοκλήρου από έλοβα κύτταρα. Τα φύλλα αυτά ονομάζονται ομοιογενή. Η ελεύθερη επιφάνεια ενός πασσαλώδους κυττάρου είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με αυτήν ενός κυττάρου του σπογγώδους παρεγχύματος. Αυτό οφείλεται στη μικρή επιφάνεια επαφής των κυττάρων του δρυφρακτοειδούς παρεγχύματος, εξαιτίας του κυλινδρικού τους σχήματος. Αντίθετα, οι μεσοκυττάριοι χώροι στο σπογγώδες παρέγχυμα, είναι άφθονοι σε σχέση με αυτούς του δρυφρακτοειδούς, εξαιτίας του ακανόνιστου σχήματος των πρώτων. Στα κύτταρα του πασσαλώδους παρεγχύματος παρατηρούνται περισσότεροι χλωροπλάστες ανά μονάδα όγκου. Το γεγονός αυτό σχετίζεται με το γεγονός ότι οι εντάσεις της ακτινοβολίας στα σημεία του μεσόφυλλου όπου εντοπίζεται το πασσαλώδες παρέγχυμα είναι υψηλότερες από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του μεσόφυλου και συνεπώς η μεγαλύτερη πυκνότητα χλωροπλαστών αξιοποιεί το άπλετο φως για τη μεγιστοποίηση του φωτοσυνθετικού έργου. Πράγματι, το πασσαλώδες παρέγχυμα είναι υπεύθυνο για μεγαλύτερο μέρος της φωτοσύνθεσης σε επίπεδο φύλλου. Από τα παραπάνω, γίνεται φανερό πως η ιδιαίτερη ανατομία των ετερόπλευρων φύλλων σχετίζεται με τη βελτιστοποίηση της εκμετάλλευσης της προσπίπτουσας ακτινοβολίας και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής αερίων. Τα επιμήκη πασσαλώδη κύτταρα διευκολύνουν, αφενός μεν τη μεγιστοποίηση της φωτοσυλλογής σε επίπεδο ιστού, αφετέρου τη μεγιστοποίηση της διείσδυσης της ακτινοβολίας στα κατώτερα στρώματα και την περισσότερο ομοιόμορφη κατανομή της σε κάθε σημείο του μεσόφυλου με σκοπό τη μεγιστοποίηση του φωτοσυνθετικού έργου σε επίπεδο οργάνου. Επιπλέον, οι οπτικές ιδιότητες των φύλλων δίνουν τη δυνατότητα αύξησης του πάχους του ελάσματος, με την αύξηση κυρίως των στοιβάδων του πασσαλώδους παρεγχύματος, χωρίς τη δημιουργία σημαντικού ελλείμματος φωτισμού των φωτοσυνθετικών κυττάρων των κατώτερων στοιβάδων του πασσαλώδους παρεγχύματος και του σπογγώδους παρεγχύματος. Η αύξηση του πάχους του ελάσματος με τη σειρά της, είναι σημαντική στα ξηρόφυτα καθώς επιτρέπει αποδοτική φωτοσύνθεση με ελαχιστοποίηση των απωλειών νερού. Η διάταξη των φωτοσυνθετικών παρεγχυμάτων στα φύλλα, σχετίζεται με την ευνοϊκότερη απορρόφηση της προσπίπτουσας 13

14 ακτινοβολίας σε κάθε περίπτωση (εικόνα 2). Η ετερόπλευρη κατασκευή, ευνοεί τα φύλλα των οποίων η επιφάνεια είναι κάθετη στις προσπίπτουσες ακτίνες. Η κατασκευή του αμφίπλευρου φύλλου ευνοείται σε περιβάλλοντα με υψηλές εντάσεις ακτινοβολίας όπου το έλασμα είναι παράλληλο προς τις προσπίπτουσες ακτίνες. Τέλος, τα ομοιογενή φύλλα ευνοούνται, καθώς το έλασμά τους είναι επίσης παράλληλο προς τις προσπίπτουσες ηλιακές ακτίνες (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Εικόνα 2: Η αρχιτεκτονική κατασκευή ενός φύλλου σχετίζεται και με τον προσανατολισμό του ως προς τις προσπίπτουσες ακτίνες φωτός: Α. Η περίπτωση αμφίπλευρου φύλλου. Β. Η περίπτωση ετερόπλευρου φύλλου. Γ. Η περίπτωση ομοιογενούς φύλλου μονοκότυλου φυτού (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Οι ηθμαγγειώδεις δεσμίδες διαπερνούν το μεσόφυλλο και έχουν τη μορφή νευρώσεων στα φύλλα. Οι νευρώσεις των φύλλων αποτελούν τις προεκτάσεις των ηθμαγγειωδών δεσμίδων του βλαστού. Αποτελούνται από τα δύο συστήματα μεταφοράς, το ξυλώδες αγγειακό σύστημα και τους ηθμοσωλήνες. Μέσω των αγγείων του ξύλου γίνεται η μεταφορά νερού και ανόργανων θρεπτικών συστατικών από τις ρίζες προς όλα τα όργανα του φυτού κατά μήκος του διαπνευστικού ρεύματος. Μέσω των ηθμοσωλήνων μεταφέρονται τα προϊόντα της φωτοσύνθεσης από τα φύλλα (σημεία παραγωγής) προς τις ρίζες, τους βλαστούς και τα αναπτυσσόμενα όργανα συμπεριλαμβανομένων των καρπών (σημεία κατανάλωσης ή αποθήκευσης) (Μπουράνης, 2007). Οι ηθμαγγειώδεις δεσμίδες προστατεύονται από τις σκληρεγχυματικές ίνες ή/και άλλους τύπους στηρικτικών ιστών, προσφέροντας επίσης στήριξη και αυξημένη μηχανική αντοχή στα φύλλα, 14

15 ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις περιβάλλονται από παρεγχυματικά κύτταρα του δεσμικού κολεού (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). I.2.1 Φύλλα με ομοβαρή και ετεροβαρή κατασκευή Σε φύλλα πολλών φυτικών ειδών με αντιπροσωπευτικότερους εκπροσώπους τα αείφυλλα σκληρόφυλλα (π.χ. πουρνάρι, σχίνος ή κουμαριά), ορισμένα μονοκότυλα σκληρόφυλλα (π.χ. είδη των γενών Beaucarnea, Arundo ή Gynerium) και αρκετά δενδρώδη είδη της υποτροπικής έως εύκρατης κλιματικής ζώνης (π.χ. συκιά ή είδη των γενών Prunus), ο παρεγχυματικός, κολλεγχυματικός ή συνηθέστερα σκληρεγχυματικός δεσμικός κολεός σχηματίζει προεκτάσεις (εικόνα 3; Bundle Sheath Extensions, BSEs) οι οποίες φθάνουν έως τις δύο επιδερμίδες του φύλλου (Wylie, 1952; Esau, 1977; Fahn, 1990; Αϊβαλάκης κ.ά., 2005). Τα φύλλα που φέρουν προεκτάσεις του δεσμικού κολεού (BSEs), χαρακτηρίζονται ως ετεροβαρή, ενώ αυτά από τα οποία απουσιάζουν, αναφέρονται ως ομοβαρή (Terashima, 1992). Εικόνα 3: Μικροφωτογραφία με διερχόμενο φως άθικτου φύλλου (πάνω) και σχηματική αναπαράσταση της διάταξης των ηθμαγγειωδών δεσμίδων και των δεσμικών κολεών σε ετεροβαρή (α) και ομοβαρή (β) φύλλα. Εκτός της αυξημένης μηχανικής αντοχής που προσφέρουν στο έλασμα, τα BSEs προμηθεύουν με νερό τα επιδερμικά κύτταρα και μεταφέρουν φωτεινή ακτινοβολία στα κατώτερα στρώματα του μεσόφυλου 15

16 συμβάλλοντας στην ομοιομορφία του φωτεινού μικροπεριβάλλοντος στο εσωτερικό του ελάσματος (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). II. Η φωτοσυνθετική λειτουργία των φύλλων Τα φυτά, σε αντίθεση με τα ζώα, είναι αυτότροφοι οργανισμοί παράγοντας στο σύνολό τους και κατά μεγάλο ποσοστό, από ανόργανα μόρια, τα οργανικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και ανάπτυξή τους (Μπουράνης 2007). Για το σκοπό αυτό τα φυτά αξιοποιούν την ενέργεια της ηλιακής ακτινοβολίας μέσω της λειτουργίας της φωτοσύνθεσης. Η φωτοσύνθεση είναι η μόνη βιολογική διαδικασία μέσω της οποίας το ηλιακό φως μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελος όλων των οργανισμών του πλανήτη. Η ικανότητα αυτή των φυτών, αλλά και των υπόλοιπων φωτοσυνθετικών οργανισμών (φωτοσυνθετικών βακτηρίων και φυκών), παρέχει οργανική ύλη και την αντίστοιχη μεταβολική ενέργεια, σε όλους τους ετερότροφους οργανισμούς, μέσω των τροφικών αλυσίδων, ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζει το εναέριο περιβάλλον με οξυγόνο. Μέσω της φωτοσύνθεσης, η ενέργεια της ηλιακής ακτινοβολίας δεσμεύεται και μετατρέπεται σε χημική ενέργεια η οποία στη συνέχεια χρησιμοποιείται για τη σύνθεση υδατανθράκων, δηλαδή οργανικών ενώσεων υψηλής ενεργειακής αξίας, με πρώτη ύλη ανόργανα συστατικά (CO 2 και H 2 O) (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Taiz και Zeiger, 2012): 6 CO H 2 O C 6 H 12 O O 2 Το ηλιακό φως φτάνει στην επιφάνεια της γης ως ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με διαφορετικά μήκη κύματος. Η ακτινοβολία που επηρεάζει τις λειτουργίες των φυτών αποτελείται από φωτόνια με μήκη κύματος από 280 έως 1000 nm. Η φασματική αυτή περιοχή χωρίζεται σε τρεις επιμέρους περιοχές. Την περιοχή της υπεριώδους ακτινοβολίας (UV: nm), την περιοχή της ορατής ακτινοβολίας ( nm) και την περιοχή της υπέρυθρης ακτινοβολίας (IR: nm). Όσον αφορά στη φωτοσυνθετικά ενεργή ακτινοβολία (PAR, Photosynthetically Active Radiation), αυτή εκτείνεται στα όρια της ορατής ακτινοβολίας καθώς αυτή ακριβώς η ακτινοβολία απορροφάται ισχυρά από τις κύριες και βοηθητικές φωτοσυνθετικές χρωστικές (χλωροφύλλες και καροτενοειδή) και παρέχει ενέργεια για την πραγματοποίηση της φωτοσύνθεσης. Η φασματική αυτή 16

17 περιοχή ονομάζεται επίσης απλά φως καθώς γίνεται αντιληπτή από το ανθρώπινο μάτι (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Καραμπουρνιώτης κ.ά., 2012). Μεταξύ των τύπων αλληλεπίδρασης της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη, αυτός ο οποίος σχετίζεται άμεσα με τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης είναι η απορρόφηση. Μέσω της απορρόφησης φωτονίων από κατάλληλα μόρια χρωστικών, το ενεργειακό περιεχόμενο των φωτονίων μεταφέρεται στα μόρια-στόχους. Η ενέργεια των φωτονίων της φωτοσυνθετικά ενεργής περιοχής προκαλεί μεταπτώσεις ηλεκτρονίων των χλωροφυλλών και των καροτενοειδών σε ενεργειακά υψηλότερες τροχιές, με αποτέλεσμα τη διέγερσή τους. Οι μεταπτώσεις ηλεκτρονίων των συγκεκριμένων μορίων μπορούν να προκληθούν μόνο από φωτόνια με συγκεκριμένο μήκος κύματος αφού η ενέργεια των ηλεκτρονίων μπορεί να μεταβληθεί κατά καθορισμένα μόνον ποσά (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Taiz και Zeiger, 2012). Για τον λόγο αυτό φωτόνια συγκεκριμένων φασματικών περιοχών της φωτοσυνθετικά ενεργής ακτινοβολίας (κυρίως της ερυθρής και κυανής περιοχής) αξιοποιούνται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα συγκριτικά με τα φωτόνια άλλων, λιγότερο αποδοτικών φασματικών περιοχών (όπως η κίτρινη και η πράσινη φασματική περιοχή). Η πληροφορία αυτή περιγράφεται από το φάσμα δράσης της φωτοσύνθεσης (εικόνα 4). Εικόνα 4: Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Το μήκος κύματος (λ) και η συχνότητα (ν) συνδέονται με αντιστρόφως ανάλογη σχέση. Το ανθρώπινο μάτι είναι ευαίσθητο σε ένα στενό μόνο εύρος μηκών κύματος, την ορατή περιοχή, που εκτείνεται κατά προσέγγιση από τα 400 nm (ιώδες) έως τα 800 nm (σκοτεινό ερυθρό). Το φως χαμηλού μήκους κύματος (υψηλής συχνότητας) περιέχει υψηλό ποσό ενέργειας ενώ, αντίστοιχα, το φως υψηλού μήκους κύματος (χαμηλής συχνότητας) περιέχει χαμηλό ποσό ενέργειας (Taiz και Zeiger, 2012). 17

18 Οι χημικές μετατροπές των φωτοσυνθετικών χρωστικών, αποτελούν το πρώτο συμβάν στο φωτοεξαρτώμενο μέρος της φωτοσύνθεσης οι αντιδράσεις του οποίου ονομάζονται φωτεινές αντιδράσεις ή αντιδράσεις των θυλακοειδών των χλωροπλαστών. Το υπόλοιπο μέρος της φωτοσυνθετικής διαδικασίας αποτελείται από τις λεγόμενες σκοτεινές αντιδράσεις ή αντιδράσεις του στρώματος οι οποίες είναι καθαρά βιοχημικές και αφορά στη δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας και τη μετατροπή του σε υδατάνθρακες (εικόνα 5; Μανέτας, 2005). Έτσι, το ηλιακό φως παρέχει στους φωτοσυνθετικούς οργανισμούς την απαραίτητη ενέργεια για τη βιοσύνθεση οργανικού άνθρακα (Taiz και Zeiger, 2012). Εικόνα 5: Οι φωτεινές αντιδράσεις και οι αντιδράσεις του άνθρακα κατά τη φωτοσύνθεση στους χλωροπλάστες. Η διέγερση της χλωροφύλλης από το φως προκαλεί ροή ηλεκτρονίων κατά μήκος των φωτοσυστημάτων ΙΙ και Ι στα θυλακοειδή. Ως αποτέλεσμα, παράγεται ATP και NAPH τα οποία καταναλώνονται από τον κύκλο Calvin, στο στώμα, όπου γίνεται η αναγωγή του αντοφαιρικού άνθρακα σε υδατάνθρακες (Taiz και Zeiger, 2012). II.1 Δομή και οργάνωση χλωροπλαστών Οι χλωροπλάστες είναι τα εξειδικευμένα οργανίδια στα οποία επιτελείται η φωτοσύνθεση. Ανήκουν σε μία μεγάλη ομάδα κυτταρικών οργανιδίων που ονομάζονται πλαστίδια. Περιβάλλονται από διπλή εξωτερική μεμβράνη, το φάκελο (εικόνα 6). Το σχήμα τους είναι συνήθως φακοειδές και η διάμετρός τους κυμαίνεται από 3 έως 10 μm. Σε κάθε φωτοσυνθετικό κύτταρο περιέχονται συνήθως χλωροπλάστες, ενώ στα καταφρακτικά κύτταρα, τα οποία κατ εξαίρεση για επιδερμικά κύτταρα διαθέτουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, είναι συνήθως λιγότεροι από 18

19 δέκα. Το εσωτερικό των χλωροπλαστών αποτελείται από ένα ζελατινοειδές υλικό με υψηλή συγκέντρωση υδατοδιαλυτών πρωτεϊνών, το στρώμα. Εκεί βρίσκονται διάφορα μόρια όπως RNA, DNA και ριβοσώματα, επιτρέποντας σε ένα ποσοστό την ανεξάρτητη από τον πυρήνα του κυττάρου, παραγωγή πρωτεϊνών. Ακόμα, στο στρώμα εντοπίζονται αποθησαυριστικά υλικά, όπως είναι οι αμυλόκοκκοι και τα ελαιοσταγονίδια. Η συσσώρευση τέτοιων υλικών αντιστοιχεί στο καθαρό κέρδος σε άνθρακα από τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Στο στρώμα των χλωροπλαστών και με τη βοήθεια των αντίστοιχων ενζύμων, πραγματοποιούνται οι σκοτεινές αντιδράσεις οι οποίες καταλήγουν στη βιοσύνθεση υδατανθράκων. Στο στρώμα αναπτύσσεται ένα δίκτυο εσωτερικών μεμβρανών, οι σχηματισμοί των οποίων ονομάζονται θυλακοειδή. Στις μεμβράνες των θυλακοειδών εντοπίζονται οι φωτοσυνθετικές χρωστικές που είναι απαραίτητες για την παγίδευση της ενέργειας της ηλιακής ακτινοβολίας και τη διεξαγωγή των φωτεινών αντιδράσεων. Τα θυλακοειδή κατά τόπους στοιβάζονται σε σωρούς, σχηματίζοντας τα grana. Γειτονικά grana συνδέονται μεταξύ τους με μεμονωμένες μεμβράνες, που ονομάζονται θυλακοειδή του στρώματος. Το εσωτερικό των θυλακοειδών, ονομάζεται μικροχώρος. Τα θυλακοειδή, εκτός από τις φωτοσυνθετικές χρωστικές, φέρουν όλα τα απαραίτητα λειτουργικά μόρια για την πραγματοποίηση των φωτεινών αντιδράσεων της φωτοσύνθεσης τα οποία είναι στρατηγικά τοποθετημένα σε διάφορα σημεία των θυλακοειδών του στρώματος και των grana. Δύο κυρίως μεγαλομοριακές κατασκευές, ιδιαίτερα σημαντικές για την διεξαγωγή της φωτοσύνθεσης, εντοπίζονται στα θυλακοειδή: οι φωτοσυλλεκτικές κεραίες και τα φωτοσυστήματα. Οι πρώτες είναι υπεύθυνες για τη συλλογή της ενέργειας της φωτεινής ακτινοβολίας και τη διοχέτευσή της στα σημεία μετατροπής της σε χημική ενέργεια. Τα σημεία αυτά είναι τα κέντρα αντίδρασης των φωτοσυστημάτων. Πρόκειται για λειτουργικά σύνολα τα οποία είναι υπεύθυνα για την πραγματοποίηση των κύριων σταδίων των φωτεινών αντιδράσεων και διαθέτουν μεταξύ άλλων ένα ενεργό κέντρο στο οποίο εντοπίζεται ένα μόριο χλωροφύλλης a (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Τσέκου και Ηλία, 2007; Taiz και Zeiger, 2012). 19

20 Εικόνα 6: Σχηματική απεικόνιση της οργάνωσης των χλωροπλαστικών μεμβρανών. II.1.1 Φωτοσυνθετικές χρωστικές - Η διέγερση της χλωροφύλλης Η χλωροφύλλη βρίσκεται στο μεμβρανικό σύστημα των θυλακοειδών, όπου πραγματοποιούνται οι φωτεινές αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης. Το μόριό της αποτελείται από έναν πορφυρινικό δακτύλιο με ένα άτομο μαγνησίου στο κέντρο και μία υδρόφοβη υδρογονανθρακική ουρά, η οποία σταθεροποιεί τη χλωροφύλλη στη φωτοσυνθετική μεμβράνη. Ο πορφυρινικός δακτύλιος συγκροτείται από τέσσερεις πυρολικούς δακτυλίους, οι οποίοι συνδέονται με δεσμούς άνθρακα - άνθρακα. Το άτομο του μαγνησίου συγκρατείται στο κέντρο του πορφυρινικού δακτυλίου, από τα άζωτα των τεσσάρων πυρολικών δακτυλίων. Στον πορφυρινικό δακτύλιο λαμβάνει χώρα η απορρόφηση των φωτονίων καθώς και όλες οι ηλεκτρονιακές αναδιατάξεις. Στους ανώτερους φυτικούς οργανισμούς, απαντώνται δύο είδη χλωροφυλλών, η χλωροφύλλη a και η χλωροφύλλη b. Η διαφορά μεταξύ των δύο ειδών χλωροφυλλών, έγκειται στον υποκαταστάτη του δεύτερου πυρολικού δακτυλίου (εικόνα 7). Τα μόρια των χλωροφυλλών a και b που συμμετέχουν στη φωτοσυλλογή, καθώς και τα αντίστοιχα καροτενοειδή, συμπεριλαμβάνονται στις βοηθητικές φωτοσυνθετικές χρωστικές ενώ η χλωροφύλλη a που συμμετέχει στο κέντρο αντίδρασης των φωτοσυστημάτων (βλ. παρακάτω) αναφέρεται ως η κύρια φωτοσυνθετική χρωστική δεδομένου ότι από το μόριο αυτό ξεκινούν 20

21 οι φωτοχημικές αντιδράσεις. Οι χλωροφύλλες απορροφούν κυρίως στην ερυθρή και την κυανή περιοχή του ορατού φάσματος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανάκλαση και περατότητα κατά κύριο λόγο των φωτονίων της πράσινης φασματικής περιοχής. Κατά την απορρόφηση φωτονίων (hv), ένα μόριο χλωροφύλλης που βρίσκεται στη θεμελιώδη, ενεργειακώς κατώτερη κατάσταση μεταπίπτει σε μία διεγερμένη κατάσταση υψηλότερης ενέργειας (Chl*). Chl + hv --> Chl* Στη διεγερμένη κατάσταση, η χλωροφύλλη είναι πολύ ασταθής και γι αυτό μεταπίπτει πολύ γρήγορα στην κατώτατη διεγερμένη κατάσταση, αποδίδοντας στο περιβάλλον θερμότητα ή ακτινοβολία υπό μορφή φθορισμού που αντιστοιχεί σε ένα μέρος της ενέργειας διέγερσης. Στις μεμβράνες των θυλακοειδών, τα μόρια των χλωροφυλλών μπορούν να αποδιεγερθούν, εν μέρει ή πλήρως, με τέσσερεις διαφορετικούς τρόπους: 1. Μέσω φθορισμού, με την εκπομπή ενός φωτονίου. Οι χλωροφύλλες φθορίζουν στην ερυθρή περιοχή του φάσματος. 2. Μέσω εκπομπής θερμότητας. 3. Μέσω ενεργειακής μεταφορά, δηλαδή μεταφορά της ενέργειάς της σε ένα άλλο μόριο. 4. Φωτοχημικά, καθώς η ενέργεια διέγερσης μπορεί να προκαλέσει φωτοχημικές αντιδράσεις η αρχή των οποίων είναι η απόσπαση ενός ηλεκτρονίου από τη χλωροφύλλη a και η αντίστοιχη οξείδωσή της, αντίδραση η οποία αναφέρεται και ως διαχωρισμός φορτίου. Τα καροτενοειδή είναι φωτοσυνθετικές χρωστικές που απαντώνται σε όλους τους φωτοσυνθετικούς οργανισμούς. Είναι πολυένια και κατατάσσονται στα τερπένια, εφόσον προκύπτουν από πολυμερισμό μονάδων ισοπεντανίου. Συναντώνται και αυτές στις μεμβράνες των θυλακοειδών. Τα καροτενοειδή απορροφούν στην περιοχή των nm και για το λόγο αυτόν, παρουσιάζουν χρώμα το οποίο είναι τυπικά πορτοκαλί, αλλά μπορεί ανάλογα το μόριο, να κυμαίνεται από ερυθρό έως κίτρινο. Η ενέργεια που απορροφούν, μεταφέρεται στις χλωροφύλλες και γι αυτό συμπεριλαμβάνονται στις βοηθητικές χρωστικές. Στα καροτενοειδή περιλαμβάνονται τα καροτένια και οι ξανθοφύλλες. Ορισμένα καροτενοειδή και ειδικά ορισμένες ξανθοφύλλες συμμετέχουν στην προστασία της φωτοσυνθετικής συσκευής από την πλεονάζουσα ηλιακή ακτινοβολία μέσω 21

22 του αποσβεστικού ή αντιοξειδωτικού ρόλου τους (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Taiz και Zeiger, 2012). H CH 2 C H R H 3 C I II N N H Mg H 3 C N N IV III H V CH 2 H H CH O 2 COOCH 3 O C O CH 2 CH C CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 H C CH 3 CH 2 CH 2 C 2 H5 H CH3 Chl a, R=CH 3 Chl b, R=CHO CH 3 H 3 C H 3 C H 3 C H 3 C CH 3 CH 3 CH 3 CH 3 CH 3 H CH 2 C CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH CH 3 CH 3 α β Εικόνα 7: Μοριακή δομή ορισμένων φωτοσυνθετικών χρωστικών. (Α) Οι χλωροφύλλες έχουν έναν πορφυρινικό δακτύλιο, με ένα άτομο μαγνησίου (Mg) και μία μακριά, υδρόφοβη υδρογοναθρακική ουρά, η οποία τις σταθεροποιεί στη φωτοσυνθετική μεμβράνη. Στον πορφυρινικό δακτύλιο λαμβάνουν χώρα οι αναδιατάξεις των ηλεκτρονίων, που συμβαίνουν κατά τη διέγερση της χλωροφύλλης, καθώς και των ασύζευκτων ηλεκτρονίων κατά την οξείδωση ή αναγωγή της. Οι διάφορες χλωροφύλλες διαφέρουν μεταξύ τους κυρίως στις υποκαταστάσεις των δακτυλίων και στο πρότυπο εναλλαγής των διπλών δεσμών. (Β) Τα καροτενοειδή είναι γραμμικά πολυένια, τα οποία λειτουργούν ως χρωστικές της φωτοσυλλεκτικής κεραίας και ως προστατευτικοί παράγοντες (Taiz και Zeiger, 2012). II.1.2 Φωτοσυλλεκτική κεραία Οι βοηθητικές φωτοσυνθετικές χρωστικές (χλωροφύλλη a εκτός κέντρου αντίδρασης των φωτοσυστημάτων, χλωροφύλλη b και καροτενοειδή) συμμετέχουν στη δομή ενός ιδιαίτερου μεγαλομοριακού 22

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Φάσµα απορρόφησης της χρωστικής ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Φωτοσύνθεση» Ορεστιάδα 2015 Φωτοσύνθεση CO 2 +2H 2 S (CH 2 O) + H 2 O + 2S 6CO 2 +12H 2 O C 6

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ Η φωτοσύνθεση είναι συνδυαστικό αποτέλεσμα επιμέρους διαδικασιών. Οι κυριότερες από αυτές είναι: Η φωτονιακή απορρόφηση από τις φωτοσυνθετικές χρωστικές και η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Θερινό εξάμηνο 2015 Φωτοσύνθεση Η δέσμευση ηλιακής ενέργειας από τα φυτά, η μετατροπή

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση κυτταρική αναπνοή άμυλο άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση hv χημική ενέργεια 1. Φωτεινές αντιδράσεις Διέγερση χλωροφύλλης Αλυσίδα μεταφοράς e - (Σχήμα Ζ της φωτοσύνθεσης)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση κυτταρική αναπνοή άμυλο άλλες οργανικές ουσίες γίνεται δυνατή μια αντίδραση που κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα μπορούσε να συμβεί. Τι είναι και γιατί χρειάζεται το NADPH

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια

Φωτοσύνθεση. του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια Φωτοσύνθεση Οι διαδικασίες που οδηγούν στην αφομοίωση του CO 2 και τη μετατροπή του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια Ι. Μετατροπή της ηλιακής ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων Παναγιωτίδης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 12Η 2 S + 6CΟ 2 C 6 H 12 Ο S + 6H 2 Ο ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ 1. (α). Ποια είναι τα τελικά προϊόντα της φωτεινής φάσης της φωτοσύνθεσης; (β). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (γ) Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση: η διεργασία που τρέφει τη βιόσφαιρα. η τροφή

Φωτοσύνθεση: η διεργασία που τρέφει τη βιόσφαιρα. η τροφή Φυσιολογία Φυτών Φυσιολογία Φυτών Πως λειτουργεί ένα ακίνητος οργανισμός? Πως αντιμετωπίζει βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες καταπόνησης? Πως σχετίζεται η ακινησία με το γεγονός ότι η τροφή των φυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; Είναι η διαδικασία κατά την οποία παράγεται ATP (στο χλωροπλάστη), με δέσμευση φωτεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Τάξη Β1 Δ. Λουκία Μεταβολισμός ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενέργεια είναι κάτι απαραίτητο για όλες της διαδικασίες της ζωής, από την πιο απλή και ασήμαντη έως τη πιο πολύπλοκη και σημαντική. Έτσι σ ' αυτή την περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου στους χλωροπλάστες και της σακχαρόζης στο κυτταρόπλασμα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016)

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων Τα κύρια σημεία των διαλέξεων 24 & 25 Αποικοδόμηση & οξείδωση μακρομορίων,

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. hv χημική ενέργεια. 1. Φωτεινές αντιδράσεις

Φωτοσύνθεση. hv χημική ενέργεια. 1. Φωτεινές αντιδράσεις Φωτοσύνθεση hv χημική ενέργεια 1. Φωτεινές αντιδράσεις παραγωγή ενέργειας (ATP) και αναγωγικής δύναμης (NADPH) που θα χρησιμοποιηθούν στην αναγωγή C 2 προς υδατάνθρακες Έκλυση Ο 2 ως παραπροϊόν της φωτόλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. 2. Πώς οι αυτότροφοι οργανισμοί εξασφαλίζουν την τροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΛΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΛΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Φωτοπροστατευτικός Ρόλος των Ανθοκυανινών στα Φύλλα του Φυτού Berberis cretica ΑΡΤΕΜΙΣ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας Ακτινοβολία Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης Καθοριστικής σημασίας η ποσότητα (ως ροή φωτονίων), όσο και η ποιότητα (ως φασματική κατανομή) της ακτινοβολίας που δέχονται τα φυτά Ακτινοβολία ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση του φωτοπροστατευτικού δυναμικού των ανθοκυανινών στο φυτό Berberis cretica μέσω της μελέτης φθορισμού χλωροφύλλης in vivo

Εκτίμηση του φωτοπροστατευτικού δυναμικού των ανθοκυανινών στο φυτό Berberis cretica μέσω της μελέτης φθορισμού χλωροφύλλης in vivo ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Εκτίμηση του φωτοπροστατευτικού δυναμικού των ανθοκυανινών στο φυτό Berberis cretica μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΣΤΟΜΑΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ, ΚΑΤΑΦΡΑΚΤΙΚΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΠΛΑΣΤΩΝ (άσκηση 4 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Χαρακτηριστικά ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας 1α. Ένταση (ως πυκνότητα φωτονιακής ροής) Εκφράζει την ποσότητα της ακτινοβολίας (ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. Β2 ΒΙΟΛΟΓΙΑ 3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την απαραίτητα ενέργεια που τους χρειάζεται διασπώντας θρεπτικές ουσίες οι οποίες εμπεριέχονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός)

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΜΑΘΗΤΗΣ: Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Β2 Ο όρος «ενέργεια» πρωτοχρησιμοποιήθηκε πριν από δύο περίπου αιώνες, με τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε οικείος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Καθ. Κυριάκος Κοτζαμπάσης

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ. Υπεύθυνος Καθηγητής: Καθ. Κυριάκος Κοτζαμπάσης ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ Υπεύθυνος Καθηγητής: Καθ. Κυριάκος Κοτζαμπάσης http://zebu.uoregon.edu/~soper/light/fusionend.gif εν αρχή ην το φως http://blog.gigg.com/wp-content/uploads/2013/12/superova-pic.jpg Φωτοσύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες

KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός. Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες KΕΦΑΛΑΙΟ 3ο Μεταβολισμός Ενότητα 3.1: Ενέργεια και Οργανισμοί Ενότητα 3.2: Ένζυμα - Βιολογικοί Καταλύτες Να συμπληρώσετε με τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις: 1. Ο καταβολισμός περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Το φυτικό κύτταρο Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Στέρεα και ελαστική στοιβάδα που περιβάλλει το φυτικό κύτταρο Καθορίζει και διατηρεί το σχήμα και το μέγεθος του κυττάρου Προστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Οπτικές ιδιότητες και φωτοσυνθετική απόδοση ομοβαρών και ετεροβαρών φύλλων: η επίδραση της γωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα Εργασία Βιολογίας Β. Γιώργος Εισαγωγή Η ενεργεια εχει πολυ μεγαλη σημασια για εναν οργανισμο, γιατι για να κανει οτιδηποτε ενας οργανισμος ειναι απαραιτητη. Ειναι απαραιτητη ακομη και οταν δεν κανουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Τ. ΘΕΟΔΩΡΑ ΤΜΗΜΑ Β3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Ο όρος ενέργεια σημαίνει δυνατότητα παραγωγής έργου.

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας Ακτινοβολία Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης Καθοριστικής σημασίας η ποσότητα (ως ροή φωτονίων), όσο και η ποιότητα (ως φασματική κατανομή) της ακτινοβολίας που δέχονται τα φυτά Ακτινοβολία ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Κατιόν µαγνησίουmg 2+ εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Θρέψη Φυτών. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Επίπεδο Μg για κανονική αύξηση 0,15 0,35% ή60 140 µmol Mg gξμ -1 ΤοMgκινείταιστοΞΑΣκαιστοΗΑΣ HΑΣ100

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Η σημασία της ενέργειας στους οργανισμούς. Η ενέργεια είναι ένας παράγοντας σημαντικός για τους οργανισμούς γιατί όλες οι λειτουργίες τους απαιτούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών

Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών Μεταβολές των Φωτοσυνθετικών Χαρακτηριστικών των Φύλλων Τριών Ποικιλιών της Αµπέλου κατά τη ιάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου

3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μεταβολισμός του κυττάρου 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Μεταβολισμός του κυττάρου ΤΥΠΟΙ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ Α. Εξώθερμη αντίδραση = απελευθέρωση ενέργειας Β. Ενδόθερμη αντίδραση = πρόσληψη ενέργειας 3ο λύκ. Ηλιούπολης επιμέλεια: Αργύρης Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

φωτοχημική απόσβεση qp φωτοχημική απόσβεση NPQ

φωτοχημική απόσβεση qp φωτοχημική απόσβεση NPQ Η σημασία της φωτοσύνθεσης στη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη ως ο μοναδικός ενδιάμεσος στη βιοχημική αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας στην βιόσφαιρα είναι γνωστός εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Οι εξελίξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Ιανουάριος 2014

ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Ιανουάριος 2014 ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Ιανουάριος 2014 www.biomathia.webnode.gr ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ (ΜΕΓΑΛΟΜΟΡΙΑΚΕΣ) ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΛΙΠΗ ΠΡΩΤΕΙΝΕΣ ΑΡΧΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr EΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ελευθέρωση της ενέργειας, σελ. 155-168 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Μ. Β 2 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Κων/νος Μ. Β 2 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Κων/νος Μ. Β 2 -ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ( Περίληψη 3 ου κεφαλαίου: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Η διαρκής αναζήτηση της ανθρωπότητας για το ερώτημα

Διαβάστε περισσότερα

Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό. Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του

Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό. Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του Το φωσφορικό ανιόν δεν ανάγεται µέσα στο φυτό Παραµένει στην υψηλότερη οξειδωτική µορφή του 1)ελεύθερο Pi (inorganic phosphate) 2)προσαρτηµένο ως φωσφορική οµάδα πάνω σε κάποιο µόριο το συµβολίζουµε ως

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. 2Ag + 2OH - Ag 2 Ο + Η 2 Ο + 2e - και στη συνέχεια: Εργαστηριακή Άσκηση:

Φωτοσύνθεση. 2Ag + 2OH - Ag 2 Ο + Η 2 Ο + 2e - και στη συνέχεια: Εργαστηριακή Άσκηση: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Φωτοσύνθεση Οδηγίες: Στην εργαστηριακή αυτή άσκηση θα ασχοληθούμε με την διεργασία της φωτοσύνθεσης. Το πείραμα αυτής της άσκησης θα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή

Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή Άννα Ν. Εισαγωγή Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή Ενέργεια υπάρχει στο περιβάλλον μας και η παρουσία της γίνεται φανερή με διάφορους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική$Bιολογία$ Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)!

Kυτταρική$Bιολογία$ Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)! Kυτταρική$Bιολογία$ ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)! Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! Τα*κύρια*σημεία*των*διαλέξεων*17*&*18 Αποικοδόμηση!&οξείδωση!μακρομορίων,!βιολογικές!οξειδώσεις!&παραγωγή!

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ 66 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 7 ΟΙ ΙΣΤΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΩΝ Η ΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΥΛΛΟ 67 Η Ρίζα Αν και είναι συνηθισμένο να αναφερόμαστε στη ρίζα ενός φυτού, η έκφραση «ριζικό σύστημα» αποδίδει καλύτερα

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη 3 ου κεφαλαίου. Όλγα Σ.

Περίληψη 3 ου κεφαλαίου. Όλγα Σ. Περίληψη 3 ου κεφαλαίου. Όλγα Σ. (3.1) Όλοι οι οργανισμοί, ζωικοί και φυτικοί, προκειμένου να επιβιώσουν και να διατελέσουν τις λειτουργίες τους, χρειάζονται ενέργεια. Με αφορμή τα ερωτήματα για ποιό λόγο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Ορισμένοι παράγοντες του περιβάλλοντος επηρεάζουν τα ισοζύγια ενέργειας, άνθρακα και νερού των φυτών. eclass

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Ορισμένοι παράγοντες του περιβάλλοντος επηρεάζουν τα ισοζύγια ενέργειας, άνθρακα και νερού των φυτών. eclass ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ορισμένοι παράγοντες του περιβάλλοντος επηρεάζουν τα ισοζύγια ενέργειας, άνθρακα και νερού των φυτών eclass gliak@aua.gr Τα ισοζύγια ενέργειας, άνθρακα και νερού αλληλεπιδρούν μεταξύ τους Η

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016

ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 1ο και 2ο ΕΚΦΕ Ηρακλείου ΤΟΠΙΚΟΣ ΠΡΟΚΡΙΜΑΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ - EUSO 2016 Σάββατο 5 Δεκεµβρίου 2015 Διαγωνισµός στη Βιολογία (Διάρκεια 1 ώρα) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΩΝ 1)... 2)...

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Χαρακτηριστικά ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας 1α. Ένταση (ως πυκνότητα φωτονιακής ροής) Εκφράζει την ποσότητα της ακτινοβολίας (ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ.

ΕΡΓΑΣΙΑ. Το κύριο ενεργειακό «νόμισμα» των κυττάρων ειναι το ΑΤΡ. ΕΡΓΑΣΙΑ Εξεταζόμενο Μάθημα : Bιολογία Κεφάλαιο 3 : Μεταβολισμός Mαθήτρια : Αγνή Τ. Υπεύθυνος Καθηγητής : Πιτσιλαδής Τμήμα : Β3 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Το σύνολο των χημικών αντριδράσεων που λαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Διαφυγή Αποφυγή Ανθεκτικότητα Δ ι α φ υ γ ή Επιλέγεται από ετήσιες ή εφήμερες μορφές ζωής. Τα φυτά αυτά ολοκληρώνουν τον βιολογικό τους κύκλο μέσα

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Το φυτικό κύτταρο Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Στέρεα και ελαστική στοιβάδα που περιβάλλει το φυτικό κύτταρο Καθορίζει και διατηρεί το σχήμα και το μέγεθος του κυττάρου Προστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Φωτοσύνθεση: Ο ενεργειακός τροφοδότης της Βιόσφαιρας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Φωτοσύνθεση: Ο ενεργειακός τροφοδότης της Βιόσφαιρας 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Φωτοσύνθεση: Ο ενεργειακός τροφοδότης της Βιόσφαιρας 2 2.1. Φωτοσύνθεση: Ο ενεργειακός τροφοδότης της βιόσφαιρας Η φωτοσυνθετική λειτουργία αποτελεί τη μοναδική πύλη εισόδου ενέργειας στη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΦΩΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΦΩΤΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Κατανομή παραμέτρων λειτουργίας του φωτοσυστήματος ΙΙ σε συνάρτηση με τον προσανατολισμό και τη θέση των φύλλων στην κόμη ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή

6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι. Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή 6o Eργαστήριο Βιολογία Φυτών Ι Φύλλο Άνθος - Αναπαραγωγή Φωτοσύνθεση: Δέσμευση της ηλιακής ενέργειας και του CO 2 της ατμόσφαιρας και μετατροπή σε οργανικές θρεπτικές ενώσεις φως 6 CO 2 + 12 H 2 O --------->

Διαβάστε περισσότερα

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Κατάλληλος απομορφισμός ανάγκες Στο θαλάσσιο περιβάλλον Στο περιβάλλον της ξηράς Στήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Prunus amygdalus (ΕΤΕΡΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΙ Ligustrum japonicum (ΟΜΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥΣ

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Prunus amygdalus (ΕΤΕΡΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΙ Ligustrum japonicum (ΟΜΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Prunus amygdalus (ΕΤΕΡΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΙ Ligustrum

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανατομικά και φυσιολογικά χαρακτηριστικά των ιδιοβλαστών που σχηματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος

ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ΒΙΟΓΕΩΧΗΜΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ Βιογεωχημικός κύκλος ενός στοιχείου είναι, η επαναλαμβανόμενη κυκλική πορεία του στοιχείου στο οικοσύστημα. Οι βιογεωχημικοί κύκλοι, πραγματοποιούνται με την βοήθεια, βιολογικών, γεωλογικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΑΝΟΜΟΙΩΣΗ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΑΝΟΜΟΙΩΣΗ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΑΝΟΜΟΙΩΣΗ Θερινό εξάμηνο 2011 Καταβολισμός ή ανομοίωση Καταβολισμός ή ανομοίωση η σταδιακή και ελεγχόμενη διάσπαση των

Διαβάστε περισσότερα

τα φύκη τα βακτήρια οι µύκητες

τα φύκη τα βακτήρια οι µύκητες Ποια κύτταρα έχουν τοίχωµα όλα τα κύτταρα των ανώτερων φυτών τα φύκη τα βακτήρια οι µύκητες Από τι αποτελείται το κυτταρικό τοίχωµα κυτταρίνη (σε µικροϊνίδια) ηµικυτταρίνες πηκτίνες γλυκοπρωτεΐνες λιγνίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Επίδραση της Συσσώρευσης Ανθοκυανινών στα Φωτοχημικά Χαρακτηριστικά Φύλλων του Φυτού Pelargonium

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 14 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Μεταβολισμός ονομάζεται η αξιοποίηση της ενέργειας και των στοιχείων του περιβάλλοντος για την εκτέλεση βιοχημικών διεργασιών που γίνονται στα κύτταρα ενός ζωικού ή

Διαβάστε περισσότερα

Το μονοπάτι της κίνησης του νερού

Το μονοπάτι της κίνησης του νερού Το μονοπάτι της κίνησης του νερού Κίνηση στο έδαφος πρόσληψη νερού από τις ρίζες τοπική ξήρανση εντονότερη προσκόλληση μορίων νερού στα σωματίδια του εδάφους μείωση Ψ κίνηση νερού από υγρότερες σε ξηρότερες

Διαβάστε περισσότερα

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 2. BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ Ι. ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ ΙΙ. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΙΙΙ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Φύλλο το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Το φύλλο Δομή Λειτουργία ελασματοειδείς κατασκευές, των οποίων η διάταξη και οποθέτηση στο χώρο Αποδοτικότερη αξιοποίηση φωτεινής ακτινοβολίας και CO 2

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο

Φύλλο. το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Φύλλο το εξειδικευμένο κύριο φωτοσυνθετικό όργανο Το φύλλο Δομή Λειτουργία ελασματοειδείς κατασκευές, των οποίων η διάταξη και οποθέτηση στο χώρο Αποδοτικότερη αξιοποίηση φωτεινής ακτινοβολίας και CO 2

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ

Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος Δ Ι Δ Α Σ Κ Ο Υ Σ Α Κ Ρ Ε Σ Τ Ο Υ Α Θ Η Ν Α Δ Ρ. Χ Η Μ Ι Κ Ο Σ Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ο Σ Εισαγωγή στην Επιστήμη του Μηχανικού Περιβάλλοντος 1 ΜΑΘΗΜΑ 2 Ο & 3 O

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ήλιος: Πηγή Ενέργειας και Ζωής» ΥΠΟΘΕΜΑ: «Η Φωτοσύνθεση και πώς συμβάλλει στην ζωή μας»

ΘΕΜΑ: «Ήλιος: Πηγή Ενέργειας και Ζωής» ΥΠΟΘΕΜΑ: «Η Φωτοσύνθεση και πώς συμβάλλει στην ζωή μας» 9ο ΓΕΛ Πατρών Σχολικό Έτος: 2012-2013 Τάξη: Α Β Τετράμηνο ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: «Ήλιος: Πηγή Ενέργειας και Ζωής» ΥΠΟΘΕΜΑ: «Η Φωτοσύνθεση και πώς συμβάλλει στην ζωή μας» Ερευνητική ομάδα «Sun

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ Η 2 Ο 2 Ο 2 ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΒΙΟΓΕΝΕΣΗ ΠΕΡΟΞΥΣΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ

ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ Η 2 Ο 2 Ο 2 ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΒΙΟΓΕΝΕΣΗ ΠΕΡΟΞΥΣΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ Επιτομή ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ ΥΠΕΡΙΩΔΕΙΣ ΕΝΤΑΣΗ ΦΩΤΟΣ ΑΚΡΑΙΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ ΟΖΟΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΝΕΡΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ Η 2 Ο 2 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές του Φθορισμού Χλωροφύλλης στις Γεωπονικές Επιστήμες

Εφαρμογές του Φθορισμού Χλωροφύλλης στις Γεωπονικές Επιστήμες Εφαρμογές του Φθορισμού Χλωροφύλλης στις Γεωπονικές Επιστήμες Φθορισμός Η απορρόφηση ακτινοβολίας κατάλληλου μήκους κύματος από ορισμένα μόρια επιφέρει πρόσκαιρες αλλαγές στο ενεργειακό περιεχόμενο ενός

Διαβάστε περισσότερα

I. ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ

I. ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ Τοπικός Μαθητικός Διαγωνισμός ΕΚΦΕ Χαλανδρίου και ΕΚΦΕ Νέας Ιωνίας για την επιλογή ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν στη 12 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2014 Μάθημα : Βιολογία ΣΧΟΛΕΙΟ: ΜΑΘΗΤΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα