Επίδραση του πλάγιου φωτισμού στη φωτοσύνθεση σε σχέση με την ανατομία των φύλλων. Μελέτη μέσω φθορισμομετρίας χλωροφύλλης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Επίδραση του πλάγιου φωτισμού στη φωτοσύνθεση σε σχέση με την ανατομία των φύλλων. Μελέτη μέσω φθορισμομετρίας χλωροφύλλης"

Transcript

1 Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών Επίδραση του πλάγιου φωτισμού στη φωτοσύνθεση σε σχέση με την ανατομία των φύλλων. Μελέτη μέσω φθορισμομετρίας χλωροφύλλης Ευαγγελία Μαυρογιάννη ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΑΘΗΝΑ 2015

2 2

3 Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 7 Εισαγωγή... 9 I. Μορφολογία και Ανατομία του Φύλλου... 9 I.1 Οι λειτουργίες των φύλλων... 9 I.2 Η διάταξη των ιστών του φύλλου I.2.1 Φύλλα με ομοβαρή και ετεροβαρή κατασκευή II. Η φωτοσυνθετική λειτουργία των φύλλων II.1 Δομή και οργάνωση χλωροπλαστών II.1.1 Φωτοσυνθετικές χρωστικές - Η διέγερση της χλωροφύλλης II.1.2 Φωτοσυλλεκτική κεραία II.2 Φωτοσυλλογή και φωτεινές αντιδράσεις II.3 Σκοτεινές αντιδράσεις II.3.1 Η ρύθμιση των ενζύμων του κύκλου II.3.2 Φωτοαναπνοή II.3.3 C 4 φωτοσύνθεση II.3.4 Μεταβολισμός οξέων τύπου Crassulaceae (CAM) III. Περιβαλλοντικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη φωτοσύνθεση III.1 Συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα III.2 Θερμοκρασία III.3 Η διαθεσιμότητα νερού στο περιβάλλον III.4 Φωτεινή ακτινοβολία III.4.1 Η ανεπαρκής και υπερβολική φωτεινή ακτινοβολία αποτελούν παράγοντες καταπόνησης III.4.2 Φωτοαναστολή III.4.3 Μηχανισμοί απόσβεσης της πλεονάζουσας ενέργειας III.4.4 Άλλοι μηχανισμοί αποφυγής της περίσσειας ενέργειας IV. Οπτικές ιδιότητες των φύλλων IV.1 Οπτικές ιδιότητες των φύλλων που συμβάλλουν στην προστασία τους από 3

4 το φως IV.2 Οπτικές ιδιότητες των φύλλων που συμβάλλουν στη φωτοσυλλογή IV.3 Ιδιαίτερες συνθήκες φωτισμού IV.3.1 Φωτοσύνθεση υπό έντονες διακυμάνσεις του φωτεινού περιβάλλοντος 55 IV.3.2 Φωτοσύνθεση υπό πλάγιο φωτισμό Σκοπός της εργασίας Υλικά και μέθοδοι I. Φυτικό υλικό II. In vivo φθορισμομετρία χλωροφύλλης III. Πρωτόκολλο μέτρησης III.1 Πλάγιος φωτισμός ΙΙΙ.2. Υπολογισμός παραμέτρων της φαινόμενης έντασης του φωτεινού μικροπεριβάλλοντος στο μεσόφυλλο (I i ) και του φαινόμενου ρυθμού ροής ηλεκτρονίων (Arbitrary ETR) Αποτελέσματα I. Ανατομία των φύλλων των οκτώ ειδών II. Διακυμάνσεις ΦPSII με την αλλαγή της γωνίας πρόσπτωσης της ακτινοβολίας και την αλλαγή της αξονικής γωνίας III. Αύξηση της Φ PSII στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο III.1 Αύξηση της φωτοχημικής απόδοσης στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο - Σύγκριση μεταξύ ομοβαρών και ετεροβαρών υπό μελέτη φυτικών ειδών III.2 Αύξηση της φωτοχημικής απόδοσης στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο - Σύγκριση μεταξύ των μονοκότυλων και δικότυλων υπό μελέτη φυτικών ειδών IV. Μείωση της έντασης του εσωτερικού φωτισμού (ένταση φωτός που φτάνει στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα, Ι i ) στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο IV.1 Μείωση της έντασης του εσωτερικού φωτισμού (ένταση φωτός που φτάνει στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα, Ι i ) στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ ομοβαρών και ετεροβαρών υπό μελέτη φυτικών ειδών IV.2 Μείωση της έντασης του εσωτερικού φωτισμού (ένταση φωτός που φτάνει 4

5 στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα, Ι i ) στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ μονοκότυλων και δικότυλων υπό μελέτη φυτικών ειδών V. Διακυμάνσεις Arbitrary ETR (σχετικού ρυθμού ροής ηλεκτρονίων) στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο V.1 Διακυμάνσεις Abritrary ETR (σχετικού ρυθμού ροής ηλεκτρονίων) στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ ομοβαρών και ετεροβαρών υπό μελέτη φυτικών ειδών V.2 Διακυμάνσεις Abritrary ETR (σχετικού ρυθμού ροής ηλεκτρονίων) στο κατώτερο φωτοσυνθετικό παρέγχυμα στον πλάγιο φωτισμό σε σχέση με τον κάθετο Σύγκριση μεταξύ μονοκότυλων και δικότυλων υπό μελέτη φυτικών ειδών Συζήτηση Ι. Σημασία της εργασίας ΙΙ. Η μεθοδολογική προσέγγιση της εργασίας ΙΙΙ. Επίδραση της γεωμετρίας του προσπίπτοντος φωτός και ο ρόλος των ανατομικών ιδιαιτεροτήτων των φύλλων κάθε φυτικού είδους Βιβλιογραφικές αναφορές

6 6

7 Ευχαριστίες Ολοκληρώνοντας την παρούσα μελέτη, το λιγότερο που μπορώ να κάνω είναι να ευχαριστήσω τους ανθρώπους που με βοήθησαν στην εκπόνησή της. Αρχικά, ευχαριστώ τον επιβλέπων Επίκουρο Καθηγητή μου, κ. Γεώργιο Λιακόπουλο που μου έδωσε την ευκαιρία να συνεργαστώ μαζί του και να αποκτήσω όλες τις θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις που απέκτησα τον τελευταίο χρόνο. Η βοήθειά του ήταν ανά πάσα στιγμή διαθέσιμη και οι συμβουλές του πολύτιμες. Ευχαριστώ τον Καθηγητή κ. Γεώργιο Καραμπουρνιώτη, όχι μόνο για τη συμβολή του στην παρούσα μελέτη, αλλά και για όλες τις συμβουλές που μου έδωσε για τη ζωή. Ακόμα, ευχαριστώ τον κ. Δημοσθένη Νικολόπουλο, μέλος Ε.Ε.ΔΙΠ. για τη βοήθειά του, καθώς και όλα τα μέλη του εργαστηρίου για το ξεχωριστά φιλικό κλίμα και το πνεύμα συνεργασίας και κυρίως την Παναγιώτα Μπρέστα, μέλος Ε.Ε.ΔΙΠ. Τέλος, επειδή με την ολοκλήρωση αυτής της εργασίας, ολοκληρώνεται και ένας μεγάλος κύκλος ζωής, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους φίλους που μου έμαθαν τόσα και συνέβαλλαν ο καθένας με τον τρόπο του στη ζωή μου τα τελευταία αυτά χρόνια και ξεχωριστά την οικογένειά μου, για πάνω απ όλα την κατανόηση και απεριόριστη αγάπη. 7

8 8

9 Εισαγωγή I. Μορφολογία και Ανατομία του Φύλλου Η φωτοσύνθεση ως επί το πλείστον, επιτελείται στα φύλλα. Τα φύλλα διαθέτουν ελασματοειδή μορφή με μεγάλο λόγο επιφάνειας προς όγκο, με σκοπό τη βέλτιστη πρόσβαση στις πρώτες ύλες της φωτοσύνθεσης, δηλαδή το ηλιακό φως και το διοξείδιο του άνθρακα. Υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία στα φύλλα μεταξύ των διαφόρων ειδών. Το φαινόμενο αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι τα φυτά, όπως και οι υπόλοιποι οργανισμοί τείνουν να προσαρμόζονται, ώστε να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται στα διαφορετικά περιβάλλοντα. Η ποικιλομορφία αυτή εκφράζεται ως φυτική βιοποικιλότητα. Σημαντικές μορφολογικές διαφορές παρατηρούνται μεταξύ των μονοκότυλων και δικότυλων φυτών. Το φύλλο ενός δικότυλου φυτού αποτελείται από το έλασμα και το μίσχο. Το έλασμα είναι δικτυόνευρο, δηλαδή διαθέτει μία κεντρική νεύρωση η οποία διακλαδίζεται διαδοχικά προς πλάγιες νευρώσεις διαφόρων τάξεων. Το σημείο σύνδεσης του βλαστού με το μίσχο, ονομάζεται βάση του φύλλου. Τα φύλλα των μονοκότυλων φυτών διαθέτουν έλασμα, αλλά όχι μίσχο. Το έλασμα συνδέεται κατευθείαν με το βλαστό ενώ στην περιοχή σύνδεσης αναπτύσσεται ο κολεός, ο οποίος περιβάλλει το βλαστό. Τα μονοκότυλα φυτά είναι παραλληλόνευρα, δηλαδή οι νευρώσεις στο έλασμα των φύλλων αναπτύσσονται σε παράλληλη διάταξη μεταξύ τους. Συνήθως η επάνω επιφάνεια του ελάσματος στρέφεται προς το βλαστό και για το λόγο αυτό ονομάζεται προσαξονική ενώ, αντίστοιχα, η κάτω επιφάνεια έχει γωνία ως προς τον βλαστό μεγαλύτερη των 90 και ονομάζεται αποαξονική. I.1 Οι λειτουργίες των φύλλων Παρ όλες τις μορφολογικές διαφορές τους, τα φύλλα όλων των φυτών έχουν αρκετά κοινά μορφολογικά, ανατομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά τα οποία, μεταξύ άλλων, συμβάλλουν στην πραγματοποίηση των κύριων λειτουργιών του φύλλου, της φωτοσύνθεσης και της διαπνοής. Ως φωτοσύνθεση ορίζεται η αφομοίωση του CO 2 της ατμόσφαιρας μέσω ενσωμάτωσής του σε οργανική μορφή σε κατάλληλα για 9

10 το σκοπό αυτό οργανίδια των φωτοσυνθετικών κυττάρων, τους χλωροπλάστες (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Η διαπνοή είναι η διαδικασία εξόδου νερού υπό μορφή υδρατμών από το εσωτερικό του φύλλου προς την ατμόσφαιρα. Η διαπνοή οφείλεται, αφενός μεν στην ύπαρξη διόδων διάχυσης και αφετέρου στη μεγάλη διαφορά συγκέντρωσης υδρατμών μεταξύ του εσωτερικού του φύλλου και της ατμόσφαιρας η οποία επιτρέπει τη διάχυση των υδρατμών κατά την παραπάνω κατεύθυνση. Η διαπνοή δεν θα πρέπει να λογίζεται ως απώλεια πολύτιμου νερού από τα φυτά καθώς αντιπροσωπεύει το απαραίτητο κόστος σε νερό ώστε να διευκολυνθεί η ανταλλαγή αερίων, κυρίως η είσοδος του CO 2 το οποίο είναι απαραίτητο για τη διεξαγωγή της φωτοσύνθεσης. Ωστόσο, στα πλαίσια της ανταλλαγής αερίων, υφίσταται μια διαβάθμιση του λόγου κέρδους σε άνθρακα μέσω της φωτοσύνθεσης προς απώλεια υδρατμών μέσω της διαπνοής (αποδοτικότητα χρήσης νερού). Στα άκρα της διαβάθμισης αυτής υπάρχουν φυτά τα οποία διαχειρίζονται πολύ αποδοτικά τα υδατικά τους αποθέματα αλλά και φυτά που αντίθετα χαρακτηρίζονται από μεγάλες απώλειες νερού χωρίς αντίστοιχο κέρδος σε φωτοσυνθετικό έργο. Η εξάτμιση του νερού στο εσωτερικό των φύλλων (η οποία συντηρείται από τη συνεχή έξοδο των υδρατμών προς την ατμόσφαιρα) εξασφαλίζει με τη σειρά της, τη συνεχή άνοδο του νερού και θρεπτικών στοιχείων από τη ρίζα προς τα φύλλα καθώς και την παθητική ψύξη του ελάσματος (Μπουράνης, 2007). I.2 Η διάταξη των ιστών του φύλλου Η εξωτερική επιφάνεια των φύλλων καλύπτεται από την εφυμενίδα και την επιδερμίδα. Η επιδερμίδα αποτελείται συνήθως από μια στρώση κυττάρων και καλύπτει πλήρως και τις δύο επιφάνειες του ελάσματος, το μίσχο και τον κολεό. Λόγω της ύπαρξης της εφυμενίδας στην εξωτερική πλευρά της επιδερμίδας, ενός στρώματος το οποίο αποτελεί μίγμα διάφορων υδρόφοβων συστατικών, η επιδερμίδα αποτελεί έναν ιστό αρκετά αδιαπέραστο από τους υδρατμούς και τα λοιπά αέρια. Για το λόγο αυτό, η επιδερμίδα διαθέτει διάσπαρτα και σε μεγάλο αριθμό, τα στόματα. Κάθε στόμα σχηματίζεται μεταξύ δύο εξειδικευμένων κυττάρων, τα οποία ονομάζονται καταφρακτικά κύτταρα (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Τα στόματα λειτουργούν με τέτοιο τρόπο ώστε οι απώλειες νερού να είναι κατά το 10

11 δυνατόν περιορισμένες χωρίς να περιορίζεται σημαντικά η είσοδος του CO 2 στο εσωτερικό του φύλλου με σκοπό αφενός την οικονομία νερού και αφετέρου την απρόσκοπτη λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Τα στόματα ελέγχουν την ανταλλαγή των αερίων και την ταχύτητα διαπνοής ρυθμίζοντας το άνοιγμα του στοματικού πόρου (Τσέκου και Ηλία, 2007). Οι στοματικές κινήσεις ρυθμίζονται από εσωτερικά και εξωτερικά ερεθίσματα (Μανέτας, 2005). Η αύξηση του εύρους του στοματικού πόρου πραγματοποιείται μέσω απορρόφησης νερού και διόγκωσης των καταφρακτικών κυττάρων τα οποία απωθούνται μεταξύ τους οδηγώντας τελικά στο άνοιγμα των στομάτων. Αντίθετα, τα στόματα κλείνουν όταν τα καταφρακτικά κύτταρα χάσουν νερό. Μετά τη δύση του ηλίου, που δεν λαμβάνει χώρα φωτοσυνθετική αφομοίωση λόγω έλλειψης φωτός, τα στόματα κλείνουν για τον περιορισμό των απωλειών νερού (Τσέκου και Ηλία, 2007). Η κατανομή των στομάτων μεταξύ των δύο επιφανειών των φύλλων διαφέρει από είδος σε είδος. Τα φύλλα χαρακτηρίζονται ως αμφιστοματικά όταν διαθέτουν στόματα και στις δύο επιφάνειες, υποστοματικά όταν υπάρχουν μόνο στην αποαξονική επιφάνεια και επιστοματικά, όταν βρίσκονται στην προσαξονική επιφάνεια. Στην πλειονότητά τους, τα φύλλα είναι υποστοματικά. Διαφορές μεταξύ των ειδών παρατηρούνται επίσης και στην πυκνότητα των στομάτων στα φύλλα. Στα αμφιστοματικά είναι συνήθως μεγαλύτερη στην αποαξονική επιφάνεια. Αυτό συμβαίνει διότι η ύπαρξη στομάτων στην προσαξονική επιφάνεια, καθιστά πιθανή την προσβολή από μικροοργανισμούς καθώς αποτελεί επιφάνεια εναπόθεσης αναπαραγωγικών μορφών των παθογόνων. Σε κάποια ξηροφυτικά είδη, τα στόματα είναι τοποθετημένα σε κρύπτες ή καλυμμένα με κηρούς ή τρίχωμα, ώστε να περιορίζονται οι υδατικές απώλειες. Ο εσωτερικός χώρος των φύλλων, δηλαδή η περιοχή μεταξύ της προσαξονικής και αποαξονικής επιφάνειας ονομάζεται μεσόφυλλο και είναι υψηλά εξειδικευμένος για τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Περιλαμβάνει τα φωτοσυνθετικά κύτταρα τα οποία, ανάλογα το είδος του φυτού, ανήκουν σε ένα ή περισσότερα είδη φωτοσυνθετικού παρεγχύματος, τις ηθμαγγειώδεις δεσμίδες και τους στηρικτικούς ιστούς. Τα κύτταρα του φωτοσυνθετικού παρεγχύματος περιέχουν χλωροπλάστες και πολλούς μεσοκυττάριους χώρους προς διευκόλυνση της κίνησης των αερίων, καθώς 11

12 οι μεσοκυττάριοι χώροι επικοινωνούν με την ατμόσφαιρα με τη βοήθεια των στομάτων. Στα περισσότερα είδη των δικότυλων φυτών, το μεσόφυλλο αποτελείται από δύο είδη φωτοσυνθετικού παρεγχύματος, το δρυφρακτοειδές ή πασσαλώδες και το σπογγώδες παρέγχυμα. Τα φύλλα με αυτήν τη δομή, ονομάζονται ετερόπλευρα. Κάποια είδη δικότυλων φυτών διαθέτουν πασσαλώδες παρέγχυμα και στις δύο πλευρές του φύλλου ενώ το σπογγώδες είτε απουσιάζει, είτε περιορίζεται στο μέσο του ελάσματος. Αυτού του είδους τα φύλλα ονομάζονται ομοιογενή ή αμφίπλευρα αντίστοιχα (εικόνα 1). Εικόνα 1: Εγκάρσια τομή φύλλου του φυτού Ligustrum sp. Τα επιμήκη κύτταρα αποτελούν το πασσαλώδες παρέγχυμα ενώ αυτά με τους μεγάλους μεσοκυττάριους χώρους, το σπογγώδες παρέγχυμα (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Τα κύτταρα των δύο παρεγχυμάτων διαφέρουν μορφολογικά. Στα ετερόπλευρα φύλλα, τα πασσαλώδη έχουν τη μορφή κατακόρυφων πασσάλων και εντοπίζονται στην πάνω πλευρά του εσωτερικού του φύλλου κατανεμημένα σε μία ή συνήθως δύο ή περισσότερες σειρές, ανάλογα με το πάχος του φύλλου, ενώ τα σπογγώδη είναι έλοβα κύτταρα, έχουν δομή ακανόνιστη και συναντώνται στην κάτω πλευρά του φύλλου. Λόγω της ακανόνιστης μορφολογίας τους, η διάταξή τους είναι πιο χαλαρή αυτής του πασσαλώδους παρεγχύματος και συνεπώς αφήνουν μεταξύ τους άφθονους μεσοκυττάριους χώρους, επιτρέποντας έτσι την διάχυση των αερίων τόσο κατά πλάτος όσο και από και προς τα κύτταρα του πασσαλώδους παρεγχύματος δεδομένου ότι τα περισσότερα ετερόπλευρα φύλλα είναι 12

13 υποστοματικά. Στα μονοκότυλα, το μεσόφυλλο αποτελείται εξ ολοκλήρου από έλοβα κύτταρα. Τα φύλλα αυτά ονομάζονται ομοιογενή. Η ελεύθερη επιφάνεια ενός πασσαλώδους κυττάρου είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με αυτήν ενός κυττάρου του σπογγώδους παρεγχύματος. Αυτό οφείλεται στη μικρή επιφάνεια επαφής των κυττάρων του δρυφρακτοειδούς παρεγχύματος, εξαιτίας του κυλινδρικού τους σχήματος. Αντίθετα, οι μεσοκυττάριοι χώροι στο σπογγώδες παρέγχυμα, είναι άφθονοι σε σχέση με αυτούς του δρυφρακτοειδούς, εξαιτίας του ακανόνιστου σχήματος των πρώτων. Στα κύτταρα του πασσαλώδους παρεγχύματος παρατηρούνται περισσότεροι χλωροπλάστες ανά μονάδα όγκου. Το γεγονός αυτό σχετίζεται με το γεγονός ότι οι εντάσεις της ακτινοβολίας στα σημεία του μεσόφυλλου όπου εντοπίζεται το πασσαλώδες παρέγχυμα είναι υψηλότερες από οποιαδήποτε άλλη περιοχή του μεσόφυλου και συνεπώς η μεγαλύτερη πυκνότητα χλωροπλαστών αξιοποιεί το άπλετο φως για τη μεγιστοποίηση του φωτοσυνθετικού έργου. Πράγματι, το πασσαλώδες παρέγχυμα είναι υπεύθυνο για μεγαλύτερο μέρος της φωτοσύνθεσης σε επίπεδο φύλλου. Από τα παραπάνω, γίνεται φανερό πως η ιδιαίτερη ανατομία των ετερόπλευρων φύλλων σχετίζεται με τη βελτιστοποίηση της εκμετάλλευσης της προσπίπτουσας ακτινοβολίας και τη διευκόλυνση της ανταλλαγής αερίων. Τα επιμήκη πασσαλώδη κύτταρα διευκολύνουν, αφενός μεν τη μεγιστοποίηση της φωτοσυλλογής σε επίπεδο ιστού, αφετέρου τη μεγιστοποίηση της διείσδυσης της ακτινοβολίας στα κατώτερα στρώματα και την περισσότερο ομοιόμορφη κατανομή της σε κάθε σημείο του μεσόφυλου με σκοπό τη μεγιστοποίηση του φωτοσυνθετικού έργου σε επίπεδο οργάνου. Επιπλέον, οι οπτικές ιδιότητες των φύλλων δίνουν τη δυνατότητα αύξησης του πάχους του ελάσματος, με την αύξηση κυρίως των στοιβάδων του πασσαλώδους παρεγχύματος, χωρίς τη δημιουργία σημαντικού ελλείμματος φωτισμού των φωτοσυνθετικών κυττάρων των κατώτερων στοιβάδων του πασσαλώδους παρεγχύματος και του σπογγώδους παρεγχύματος. Η αύξηση του πάχους του ελάσματος με τη σειρά της, είναι σημαντική στα ξηρόφυτα καθώς επιτρέπει αποδοτική φωτοσύνθεση με ελαχιστοποίηση των απωλειών νερού. Η διάταξη των φωτοσυνθετικών παρεγχυμάτων στα φύλλα, σχετίζεται με την ευνοϊκότερη απορρόφηση της προσπίπτουσας 13

14 ακτινοβολίας σε κάθε περίπτωση (εικόνα 2). Η ετερόπλευρη κατασκευή, ευνοεί τα φύλλα των οποίων η επιφάνεια είναι κάθετη στις προσπίπτουσες ακτίνες. Η κατασκευή του αμφίπλευρου φύλλου ευνοείται σε περιβάλλοντα με υψηλές εντάσεις ακτινοβολίας όπου το έλασμα είναι παράλληλο προς τις προσπίπτουσες ακτίνες. Τέλος, τα ομοιογενή φύλλα ευνοούνται, καθώς το έλασμά τους είναι επίσης παράλληλο προς τις προσπίπτουσες ηλιακές ακτίνες (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Εικόνα 2: Η αρχιτεκτονική κατασκευή ενός φύλλου σχετίζεται και με τον προσανατολισμό του ως προς τις προσπίπτουσες ακτίνες φωτός: Α. Η περίπτωση αμφίπλευρου φύλλου. Β. Η περίπτωση ετερόπλευρου φύλλου. Γ. Η περίπτωση ομοιογενούς φύλλου μονοκότυλου φυτού (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). Οι ηθμαγγειώδεις δεσμίδες διαπερνούν το μεσόφυλλο και έχουν τη μορφή νευρώσεων στα φύλλα. Οι νευρώσεις των φύλλων αποτελούν τις προεκτάσεις των ηθμαγγειωδών δεσμίδων του βλαστού. Αποτελούνται από τα δύο συστήματα μεταφοράς, το ξυλώδες αγγειακό σύστημα και τους ηθμοσωλήνες. Μέσω των αγγείων του ξύλου γίνεται η μεταφορά νερού και ανόργανων θρεπτικών συστατικών από τις ρίζες προς όλα τα όργανα του φυτού κατά μήκος του διαπνευστικού ρεύματος. Μέσω των ηθμοσωλήνων μεταφέρονται τα προϊόντα της φωτοσύνθεσης από τα φύλλα (σημεία παραγωγής) προς τις ρίζες, τους βλαστούς και τα αναπτυσσόμενα όργανα συμπεριλαμβανομένων των καρπών (σημεία κατανάλωσης ή αποθήκευσης) (Μπουράνης, 2007). Οι ηθμαγγειώδεις δεσμίδες προστατεύονται από τις σκληρεγχυματικές ίνες ή/και άλλους τύπους στηρικτικών ιστών, προσφέροντας επίσης στήριξη και αυξημένη μηχανική αντοχή στα φύλλα, 14

15 ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις περιβάλλονται από παρεγχυματικά κύτταρα του δεσμικού κολεού (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). I.2.1 Φύλλα με ομοβαρή και ετεροβαρή κατασκευή Σε φύλλα πολλών φυτικών ειδών με αντιπροσωπευτικότερους εκπροσώπους τα αείφυλλα σκληρόφυλλα (π.χ. πουρνάρι, σχίνος ή κουμαριά), ορισμένα μονοκότυλα σκληρόφυλλα (π.χ. είδη των γενών Beaucarnea, Arundo ή Gynerium) και αρκετά δενδρώδη είδη της υποτροπικής έως εύκρατης κλιματικής ζώνης (π.χ. συκιά ή είδη των γενών Prunus), ο παρεγχυματικός, κολλεγχυματικός ή συνηθέστερα σκληρεγχυματικός δεσμικός κολεός σχηματίζει προεκτάσεις (εικόνα 3; Bundle Sheath Extensions, BSEs) οι οποίες φθάνουν έως τις δύο επιδερμίδες του φύλλου (Wylie, 1952; Esau, 1977; Fahn, 1990; Αϊβαλάκης κ.ά., 2005). Τα φύλλα που φέρουν προεκτάσεις του δεσμικού κολεού (BSEs), χαρακτηρίζονται ως ετεροβαρή, ενώ αυτά από τα οποία απουσιάζουν, αναφέρονται ως ομοβαρή (Terashima, 1992). Εικόνα 3: Μικροφωτογραφία με διερχόμενο φως άθικτου φύλλου (πάνω) και σχηματική αναπαράσταση της διάταξης των ηθμαγγειωδών δεσμίδων και των δεσμικών κολεών σε ετεροβαρή (α) και ομοβαρή (β) φύλλα. Εκτός της αυξημένης μηχανικής αντοχής που προσφέρουν στο έλασμα, τα BSEs προμηθεύουν με νερό τα επιδερμικά κύτταρα και μεταφέρουν φωτεινή ακτινοβολία στα κατώτερα στρώματα του μεσόφυλου 15

16 συμβάλλοντας στην ομοιομορφία του φωτεινού μικροπεριβάλλοντος στο εσωτερικό του ελάσματος (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005). II. Η φωτοσυνθετική λειτουργία των φύλλων Τα φυτά, σε αντίθεση με τα ζώα, είναι αυτότροφοι οργανισμοί παράγοντας στο σύνολό τους και κατά μεγάλο ποσοστό, από ανόργανα μόρια, τα οργανικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και ανάπτυξή τους (Μπουράνης 2007). Για το σκοπό αυτό τα φυτά αξιοποιούν την ενέργεια της ηλιακής ακτινοβολίας μέσω της λειτουργίας της φωτοσύνθεσης. Η φωτοσύνθεση είναι η μόνη βιολογική διαδικασία μέσω της οποίας το ηλιακό φως μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελος όλων των οργανισμών του πλανήτη. Η ικανότητα αυτή των φυτών, αλλά και των υπόλοιπων φωτοσυνθετικών οργανισμών (φωτοσυνθετικών βακτηρίων και φυκών), παρέχει οργανική ύλη και την αντίστοιχη μεταβολική ενέργεια, σε όλους τους ετερότροφους οργανισμούς, μέσω των τροφικών αλυσίδων, ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζει το εναέριο περιβάλλον με οξυγόνο. Μέσω της φωτοσύνθεσης, η ενέργεια της ηλιακής ακτινοβολίας δεσμεύεται και μετατρέπεται σε χημική ενέργεια η οποία στη συνέχεια χρησιμοποιείται για τη σύνθεση υδατανθράκων, δηλαδή οργανικών ενώσεων υψηλής ενεργειακής αξίας, με πρώτη ύλη ανόργανα συστατικά (CO 2 και H 2 O) (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Taiz και Zeiger, 2012): 6 CO H 2 O C 6 H 12 O O 2 Το ηλιακό φως φτάνει στην επιφάνεια της γης ως ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία με διαφορετικά μήκη κύματος. Η ακτινοβολία που επηρεάζει τις λειτουργίες των φυτών αποτελείται από φωτόνια με μήκη κύματος από 280 έως 1000 nm. Η φασματική αυτή περιοχή χωρίζεται σε τρεις επιμέρους περιοχές. Την περιοχή της υπεριώδους ακτινοβολίας (UV: nm), την περιοχή της ορατής ακτινοβολίας ( nm) και την περιοχή της υπέρυθρης ακτινοβολίας (IR: nm). Όσον αφορά στη φωτοσυνθετικά ενεργή ακτινοβολία (PAR, Photosynthetically Active Radiation), αυτή εκτείνεται στα όρια της ορατής ακτινοβολίας καθώς αυτή ακριβώς η ακτινοβολία απορροφάται ισχυρά από τις κύριες και βοηθητικές φωτοσυνθετικές χρωστικές (χλωροφύλλες και καροτενοειδή) και παρέχει ενέργεια για την πραγματοποίηση της φωτοσύνθεσης. Η φασματική αυτή 16

17 περιοχή ονομάζεται επίσης απλά φως καθώς γίνεται αντιληπτή από το ανθρώπινο μάτι (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Καραμπουρνιώτης κ.ά., 2012). Μεταξύ των τύπων αλληλεπίδρασης της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας με την ύλη, αυτός ο οποίος σχετίζεται άμεσα με τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης είναι η απορρόφηση. Μέσω της απορρόφησης φωτονίων από κατάλληλα μόρια χρωστικών, το ενεργειακό περιεχόμενο των φωτονίων μεταφέρεται στα μόρια-στόχους. Η ενέργεια των φωτονίων της φωτοσυνθετικά ενεργής περιοχής προκαλεί μεταπτώσεις ηλεκτρονίων των χλωροφυλλών και των καροτενοειδών σε ενεργειακά υψηλότερες τροχιές, με αποτέλεσμα τη διέγερσή τους. Οι μεταπτώσεις ηλεκτρονίων των συγκεκριμένων μορίων μπορούν να προκληθούν μόνο από φωτόνια με συγκεκριμένο μήκος κύματος αφού η ενέργεια των ηλεκτρονίων μπορεί να μεταβληθεί κατά καθορισμένα μόνον ποσά (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Taiz και Zeiger, 2012). Για τον λόγο αυτό φωτόνια συγκεκριμένων φασματικών περιοχών της φωτοσυνθετικά ενεργής ακτινοβολίας (κυρίως της ερυθρής και κυανής περιοχής) αξιοποιούνται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα συγκριτικά με τα φωτόνια άλλων, λιγότερο αποδοτικών φασματικών περιοχών (όπως η κίτρινη και η πράσινη φασματική περιοχή). Η πληροφορία αυτή περιγράφεται από το φάσμα δράσης της φωτοσύνθεσης (εικόνα 4). Εικόνα 4: Το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Το μήκος κύματος (λ) και η συχνότητα (ν) συνδέονται με αντιστρόφως ανάλογη σχέση. Το ανθρώπινο μάτι είναι ευαίσθητο σε ένα στενό μόνο εύρος μηκών κύματος, την ορατή περιοχή, που εκτείνεται κατά προσέγγιση από τα 400 nm (ιώδες) έως τα 800 nm (σκοτεινό ερυθρό). Το φως χαμηλού μήκους κύματος (υψηλής συχνότητας) περιέχει υψηλό ποσό ενέργειας ενώ, αντίστοιχα, το φως υψηλού μήκους κύματος (χαμηλής συχνότητας) περιέχει χαμηλό ποσό ενέργειας (Taiz και Zeiger, 2012). 17

18 Οι χημικές μετατροπές των φωτοσυνθετικών χρωστικών, αποτελούν το πρώτο συμβάν στο φωτοεξαρτώμενο μέρος της φωτοσύνθεσης οι αντιδράσεις του οποίου ονομάζονται φωτεινές αντιδράσεις ή αντιδράσεις των θυλακοειδών των χλωροπλαστών. Το υπόλοιπο μέρος της φωτοσυνθετικής διαδικασίας αποτελείται από τις λεγόμενες σκοτεινές αντιδράσεις ή αντιδράσεις του στρώματος οι οποίες είναι καθαρά βιοχημικές και αφορά στη δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας και τη μετατροπή του σε υδατάνθρακες (εικόνα 5; Μανέτας, 2005). Έτσι, το ηλιακό φως παρέχει στους φωτοσυνθετικούς οργανισμούς την απαραίτητη ενέργεια για τη βιοσύνθεση οργανικού άνθρακα (Taiz και Zeiger, 2012). Εικόνα 5: Οι φωτεινές αντιδράσεις και οι αντιδράσεις του άνθρακα κατά τη φωτοσύνθεση στους χλωροπλάστες. Η διέγερση της χλωροφύλλης από το φως προκαλεί ροή ηλεκτρονίων κατά μήκος των φωτοσυστημάτων ΙΙ και Ι στα θυλακοειδή. Ως αποτέλεσμα, παράγεται ATP και NAPH τα οποία καταναλώνονται από τον κύκλο Calvin, στο στώμα, όπου γίνεται η αναγωγή του αντοφαιρικού άνθρακα σε υδατάνθρακες (Taiz και Zeiger, 2012). II.1 Δομή και οργάνωση χλωροπλαστών Οι χλωροπλάστες είναι τα εξειδικευμένα οργανίδια στα οποία επιτελείται η φωτοσύνθεση. Ανήκουν σε μία μεγάλη ομάδα κυτταρικών οργανιδίων που ονομάζονται πλαστίδια. Περιβάλλονται από διπλή εξωτερική μεμβράνη, το φάκελο (εικόνα 6). Το σχήμα τους είναι συνήθως φακοειδές και η διάμετρός τους κυμαίνεται από 3 έως 10 μm. Σε κάθε φωτοσυνθετικό κύτταρο περιέχονται συνήθως χλωροπλάστες, ενώ στα καταφρακτικά κύτταρα, τα οποία κατ εξαίρεση για επιδερμικά κύτταρα διαθέτουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, είναι συνήθως λιγότεροι από 18

19 δέκα. Το εσωτερικό των χλωροπλαστών αποτελείται από ένα ζελατινοειδές υλικό με υψηλή συγκέντρωση υδατοδιαλυτών πρωτεϊνών, το στρώμα. Εκεί βρίσκονται διάφορα μόρια όπως RNA, DNA και ριβοσώματα, επιτρέποντας σε ένα ποσοστό την ανεξάρτητη από τον πυρήνα του κυττάρου, παραγωγή πρωτεϊνών. Ακόμα, στο στρώμα εντοπίζονται αποθησαυριστικά υλικά, όπως είναι οι αμυλόκοκκοι και τα ελαιοσταγονίδια. Η συσσώρευση τέτοιων υλικών αντιστοιχεί στο καθαρό κέρδος σε άνθρακα από τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης. Στο στρώμα των χλωροπλαστών και με τη βοήθεια των αντίστοιχων ενζύμων, πραγματοποιούνται οι σκοτεινές αντιδράσεις οι οποίες καταλήγουν στη βιοσύνθεση υδατανθράκων. Στο στρώμα αναπτύσσεται ένα δίκτυο εσωτερικών μεμβρανών, οι σχηματισμοί των οποίων ονομάζονται θυλακοειδή. Στις μεμβράνες των θυλακοειδών εντοπίζονται οι φωτοσυνθετικές χρωστικές που είναι απαραίτητες για την παγίδευση της ενέργειας της ηλιακής ακτινοβολίας και τη διεξαγωγή των φωτεινών αντιδράσεων. Τα θυλακοειδή κατά τόπους στοιβάζονται σε σωρούς, σχηματίζοντας τα grana. Γειτονικά grana συνδέονται μεταξύ τους με μεμονωμένες μεμβράνες, που ονομάζονται θυλακοειδή του στρώματος. Το εσωτερικό των θυλακοειδών, ονομάζεται μικροχώρος. Τα θυλακοειδή, εκτός από τις φωτοσυνθετικές χρωστικές, φέρουν όλα τα απαραίτητα λειτουργικά μόρια για την πραγματοποίηση των φωτεινών αντιδράσεων της φωτοσύνθεσης τα οποία είναι στρατηγικά τοποθετημένα σε διάφορα σημεία των θυλακοειδών του στρώματος και των grana. Δύο κυρίως μεγαλομοριακές κατασκευές, ιδιαίτερα σημαντικές για την διεξαγωγή της φωτοσύνθεσης, εντοπίζονται στα θυλακοειδή: οι φωτοσυλλεκτικές κεραίες και τα φωτοσυστήματα. Οι πρώτες είναι υπεύθυνες για τη συλλογή της ενέργειας της φωτεινής ακτινοβολίας και τη διοχέτευσή της στα σημεία μετατροπής της σε χημική ενέργεια. Τα σημεία αυτά είναι τα κέντρα αντίδρασης των φωτοσυστημάτων. Πρόκειται για λειτουργικά σύνολα τα οποία είναι υπεύθυνα για την πραγματοποίηση των κύριων σταδίων των φωτεινών αντιδράσεων και διαθέτουν μεταξύ άλλων ένα ενεργό κέντρο στο οποίο εντοπίζεται ένα μόριο χλωροφύλλης a (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Τσέκου και Ηλία, 2007; Taiz και Zeiger, 2012). 19

20 Εικόνα 6: Σχηματική απεικόνιση της οργάνωσης των χλωροπλαστικών μεμβρανών. II.1.1 Φωτοσυνθετικές χρωστικές - Η διέγερση της χλωροφύλλης Η χλωροφύλλη βρίσκεται στο μεμβρανικό σύστημα των θυλακοειδών, όπου πραγματοποιούνται οι φωτεινές αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης. Το μόριό της αποτελείται από έναν πορφυρινικό δακτύλιο με ένα άτομο μαγνησίου στο κέντρο και μία υδρόφοβη υδρογονανθρακική ουρά, η οποία σταθεροποιεί τη χλωροφύλλη στη φωτοσυνθετική μεμβράνη. Ο πορφυρινικός δακτύλιος συγκροτείται από τέσσερεις πυρολικούς δακτυλίους, οι οποίοι συνδέονται με δεσμούς άνθρακα - άνθρακα. Το άτομο του μαγνησίου συγκρατείται στο κέντρο του πορφυρινικού δακτυλίου, από τα άζωτα των τεσσάρων πυρολικών δακτυλίων. Στον πορφυρινικό δακτύλιο λαμβάνει χώρα η απορρόφηση των φωτονίων καθώς και όλες οι ηλεκτρονιακές αναδιατάξεις. Στους ανώτερους φυτικούς οργανισμούς, απαντώνται δύο είδη χλωροφυλλών, η χλωροφύλλη a και η χλωροφύλλη b. Η διαφορά μεταξύ των δύο ειδών χλωροφυλλών, έγκειται στον υποκαταστάτη του δεύτερου πυρολικού δακτυλίου (εικόνα 7). Τα μόρια των χλωροφυλλών a και b που συμμετέχουν στη φωτοσυλλογή, καθώς και τα αντίστοιχα καροτενοειδή, συμπεριλαμβάνονται στις βοηθητικές φωτοσυνθετικές χρωστικές ενώ η χλωροφύλλη a που συμμετέχει στο κέντρο αντίδρασης των φωτοσυστημάτων (βλ. παρακάτω) αναφέρεται ως η κύρια φωτοσυνθετική χρωστική δεδομένου ότι από το μόριο αυτό ξεκινούν 20

21 οι φωτοχημικές αντιδράσεις. Οι χλωροφύλλες απορροφούν κυρίως στην ερυθρή και την κυανή περιοχή του ορατού φάσματος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανάκλαση και περατότητα κατά κύριο λόγο των φωτονίων της πράσινης φασματικής περιοχής. Κατά την απορρόφηση φωτονίων (hv), ένα μόριο χλωροφύλλης που βρίσκεται στη θεμελιώδη, ενεργειακώς κατώτερη κατάσταση μεταπίπτει σε μία διεγερμένη κατάσταση υψηλότερης ενέργειας (Chl*). Chl + hv --> Chl* Στη διεγερμένη κατάσταση, η χλωροφύλλη είναι πολύ ασταθής και γι αυτό μεταπίπτει πολύ γρήγορα στην κατώτατη διεγερμένη κατάσταση, αποδίδοντας στο περιβάλλον θερμότητα ή ακτινοβολία υπό μορφή φθορισμού που αντιστοιχεί σε ένα μέρος της ενέργειας διέγερσης. Στις μεμβράνες των θυλακοειδών, τα μόρια των χλωροφυλλών μπορούν να αποδιεγερθούν, εν μέρει ή πλήρως, με τέσσερεις διαφορετικούς τρόπους: 1. Μέσω φθορισμού, με την εκπομπή ενός φωτονίου. Οι χλωροφύλλες φθορίζουν στην ερυθρή περιοχή του φάσματος. 2. Μέσω εκπομπής θερμότητας. 3. Μέσω ενεργειακής μεταφορά, δηλαδή μεταφορά της ενέργειάς της σε ένα άλλο μόριο. 4. Φωτοχημικά, καθώς η ενέργεια διέγερσης μπορεί να προκαλέσει φωτοχημικές αντιδράσεις η αρχή των οποίων είναι η απόσπαση ενός ηλεκτρονίου από τη χλωροφύλλη a και η αντίστοιχη οξείδωσή της, αντίδραση η οποία αναφέρεται και ως διαχωρισμός φορτίου. Τα καροτενοειδή είναι φωτοσυνθετικές χρωστικές που απαντώνται σε όλους τους φωτοσυνθετικούς οργανισμούς. Είναι πολυένια και κατατάσσονται στα τερπένια, εφόσον προκύπτουν από πολυμερισμό μονάδων ισοπεντανίου. Συναντώνται και αυτές στις μεμβράνες των θυλακοειδών. Τα καροτενοειδή απορροφούν στην περιοχή των nm και για το λόγο αυτόν, παρουσιάζουν χρώμα το οποίο είναι τυπικά πορτοκαλί, αλλά μπορεί ανάλογα το μόριο, να κυμαίνεται από ερυθρό έως κίτρινο. Η ενέργεια που απορροφούν, μεταφέρεται στις χλωροφύλλες και γι αυτό συμπεριλαμβάνονται στις βοηθητικές χρωστικές. Στα καροτενοειδή περιλαμβάνονται τα καροτένια και οι ξανθοφύλλες. Ορισμένα καροτενοειδή και ειδικά ορισμένες ξανθοφύλλες συμμετέχουν στην προστασία της φωτοσυνθετικής συσκευής από την πλεονάζουσα ηλιακή ακτινοβολία μέσω 21

22 του αποσβεστικού ή αντιοξειδωτικού ρόλου τους (Αϊβαλάκις κ.ά., 2005; Taiz και Zeiger, 2012). H CH 2 C H R H 3 C I II N N H Mg H 3 C N N IV III H V CH 2 H H CH O 2 COOCH 3 O C O CH 2 CH C CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 H C CH 3 CH 2 CH 2 C 2 H5 H CH3 Chl a, R=CH 3 Chl b, R=CHO CH 3 H 3 C H 3 C H 3 C H 3 C CH 3 CH 3 CH 3 CH 3 CH 3 H CH 2 C CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH CH 3 CH 3 α β Εικόνα 7: Μοριακή δομή ορισμένων φωτοσυνθετικών χρωστικών. (Α) Οι χλωροφύλλες έχουν έναν πορφυρινικό δακτύλιο, με ένα άτομο μαγνησίου (Mg) και μία μακριά, υδρόφοβη υδρογοναθρακική ουρά, η οποία τις σταθεροποιεί στη φωτοσυνθετική μεμβράνη. Στον πορφυρινικό δακτύλιο λαμβάνουν χώρα οι αναδιατάξεις των ηλεκτρονίων, που συμβαίνουν κατά τη διέγερση της χλωροφύλλης, καθώς και των ασύζευκτων ηλεκτρονίων κατά την οξείδωση ή αναγωγή της. Οι διάφορες χλωροφύλλες διαφέρουν μεταξύ τους κυρίως στις υποκαταστάσεις των δακτυλίων και στο πρότυπο εναλλαγής των διπλών δεσμών. (Β) Τα καροτενοειδή είναι γραμμικά πολυένια, τα οποία λειτουργούν ως χρωστικές της φωτοσυλλεκτικής κεραίας και ως προστατευτικοί παράγοντες (Taiz και Zeiger, 2012). II.1.2 Φωτοσυλλεκτική κεραία Οι βοηθητικές φωτοσυνθετικές χρωστικές (χλωροφύλλη a εκτός κέντρου αντίδρασης των φωτοσυστημάτων, χλωροφύλλη b και καροτενοειδή) συμμετέχουν στη δομή ενός ιδιαίτερου μεγαλομοριακού 22

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα

26/5/2015. Φωτεινές αντιδράσεις - Σκοτεινές αντιδράσεις. Μήκος κύµατος φωτός (nm) φως. Σάκχαρα πρίσµα Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Φάσµα απορρόφησης της χρωστικής ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Φωτοσύνθεση» Ορεστιάδα 2015 Φωτοσύνθεση CO 2 +2H 2 S (CH 2 O) + H 2 O + 2S 6CO 2 +12H 2 O C 6

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ: ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Θερινό εξάμηνο 2015 Φωτοσύνθεση Η δέσμευση ηλιακής ενέργειας από τα φυτά, η μετατροπή

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες

Φωτοσύνθεση. κυτταρική αναπνοή άμυλο. άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση Φωτοσύνθεση κυτταρική αναπνοή άμυλο άλλες οργανικές ουσίες Φωτοσύνθεση hv χημική ενέργεια 1. Φωτεινές αντιδράσεις Διέγερση χλωροφύλλης Αλυσίδα μεταφοράς e - (Σχήμα Ζ της φωτοσύνθεσης)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια

Φωτοσύνθεση. του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια Φωτοσύνθεση Οι διαδικασίες που οδηγούν στην αφομοίωση του CO 2 και τη μετατροπή του σε υδατάνθρακες, καταναλώνοντας χημική ενέργεια που προέκυψε από ηλιακή ενέργεια Ι. Μετατροπή της ηλιακής ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; (2). Εξηγήστε το ρόλο των ουσιών (α) καρβοξυδισμουτάση (β) NADPH στη σκοτεινή φάση της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (1). Τι είναι η φωτοσυνθετική φωσφορυλίωση και σε τι διακρίνεται; Είναι η διαδικασία κατά την οποία παράγεται ATP (στο χλωροπλάστη), με δέσμευση φωτεινής

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΛΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ

ΜΕΛΕΤΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΛΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΟΠΤΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΤΕΡΟΒΑΡΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΔΙΚΟΤΥΛΩΝ ΚΑΙ ΜΟΝΟΚΟΤΥΛΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Φωτοπροστατευτικός Ρόλος των Ανθοκυανινών στα Φύλλα του Φυτού Berberis cretica ΑΡΤΕΜΙΣ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας Ακτινοβολία Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης Καθοριστικής σημασίας η ποσότητα (ως ροή φωτονίων), όσο και η ποιότητα (ως φασματική κατανομή) της ακτινοβολίας που δέχονται τα φυτά Ακτινοβολία ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Χαρακτηριστικά ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας 1α. Ένταση (ως πυκνότητα φωτονιακής ροής) Εκφράζει την ποσότητα της ακτινοβολίας (ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφάλαιο τρίτο. 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Κεφάλαιο τρίτο 3.1: Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί εξασφαλίζουν την ενέργεια που χρειάζονται με την διάσπαση των θρεπτικών ουσιών της τροφής τους. Οι οργανισμοί που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός)

ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 3 ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (μεταβολισμός) ΜΑΘΗΤΗΣ: Ν. ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΜΗΜΑ: Β2 Ο όρος «ενέργεια» πρωτοχρησιμοποιήθηκε πριν από δύο περίπου αιώνες, με τη βιομηχανική επανάσταση, και έγινε οικείος στον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Οπτικές ιδιότητες και φωτοσυνθετική απόδοση ομοβαρών και ετεροβαρών φύλλων: η επίδραση της γωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο

Κυτταρικό τοίχωμα. Το φυτικό κύτταρο. Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Το φυτικό κύτταρο Χλωροπλάστης Χυμοτόπιο Κυτταρικό τοίχωμα Στέρεα και ελαστική στοιβάδα που περιβάλλει το φυτικό κύτταρο Καθορίζει και διατηρεί το σχήμα και το μέγεθος του κυττάρου Προστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν

εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Κατιόν µαγνησίουmg 2+ εισέρχεται στο φυτό ως ενυδατωµένο κατιόν Θρέψη Φυτών. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Επίπεδο Μg για κανονική αύξηση 0,15 0,35% ή60 140 µmol Mg gξμ -1 ΤοMgκινείταιστοΞΑΣκαιστοΗΑΣ HΑΣ100

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών

Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας και Μορφολογίας Φυτών Μεταβολές των Φωτοσυνθετικών Χαρακτηριστικών των Φύλλων Τριών Ποικιλιών της Αµπέλου κατά τη ιάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr π. Αναστάσιος Ισαάκ Λύκειο Παραλιμνίου Δεκέμβριος 2013 www.biomathia.webnode.gr EΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ: ΕΝΟΤΗΤΑ 8: Η ελευθέρωση της ενέργειας, σελ. 155-168 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Φωτοσύνθεση. 2Ag + 2OH - Ag 2 Ο + Η 2 Ο + 2e - και στη συνέχεια: Εργαστηριακή Άσκηση:

Φωτοσύνθεση. 2Ag + 2OH - Ag 2 Ο + Η 2 Ο + 2e - και στη συνέχεια: Εργαστηριακή Άσκηση: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Φωτοσύνθεση Οδηγίες: Στην εργαστηριακή αυτή άσκηση θα ασχοληθούμε με την διεργασία της φωτοσύνθεσης. Το πείραμα αυτής της άσκησης θα είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή

Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή Άννα Ν. Εισαγωγή Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες Φωτοσύνθεση Κυτταρική αναπνοή Ενέργεια υπάρχει στο περιβάλλον μας και η παρουσία της γίνεται φανερή με διάφορους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική$Bιολογία$ Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)!

Kυτταρική$Bιολογία$ Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)! Kυτταρική$Bιολογία$ ΔIAΛEΞΕΙΣ*17*&*18! (23!&!25/5/2012)! Μιτοχόνδρια*&*Χλωροπλάστες*A** Τα*Ενεργειακά*Κέντρα*των* Ευκαρυωτικών*Κυττάρων!! Τα*κύρια*σημεία*των*διαλέξεων*17*&*18 Αποικοδόμηση!&οξείδωση!μακρομορίων,!βιολογικές!οξειδώσεις!&παραγωγή!

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΠΟΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Χαρακτηριστικά ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας 1α. Ένταση (ως πυκνότητα φωτονιακής ροής) Εκφράζει την ποσότητα της ακτινοβολίας (ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης

Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισης της υδατικής καταπόνησης Διαφυγή Αποφυγή Ανθεκτικότητα Δ ι α φ υ γ ή Επιλέγεται από ετήσιες ή εφήμερες μορφές ζωής. Τα φυτά αυτά ολοκληρώνουν τον βιολογικό τους κύκλο μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Prunus amygdalus (ΕΤΕΡΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΙ Ligustrum japonicum (ΟΜΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥΣ

ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Prunus amygdalus (ΕΤΕΡΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΙ Ligustrum japonicum (ΟΜΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΤΑ ΤΗ ΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΦΥΛΛΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Prunus amygdalus (ΕΤΕΡΟΒΑΡΕΣ) ΚΑΙ Ligustrum

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανατομικά και φυσιολογικά χαρακτηριστικά των ιδιοβλαστών που σχηματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ:

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 2... 3... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ 25 Ιανουαρίου 2014 ΛΥΚΕΙΟ:..... ΟΜΑΔΑ ΜΑΘΗΤΩΝ: 1.. 2..... 3..... ΜΟΝΑΔΕΣ: ΜΕΡΟΣ Α Κυτταρική ανάπτυξη και διάχυση ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ Διάχυση: Με τον όρο διάχυση, γενικά, χαρακτηρίζουμε την τάση

Διαβάστε περισσότερα

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου

Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Οι πληροφορίες που αντλούνται από μια εικόνα μικροσκοπίου είναι διαφορετικές, ανάλογα με το είδος του μικροσκοπίου Κατάλληλος απομορφισμός ανάγκες Στο θαλάσσιο περιβάλλον Στο περιβάλλον της ξηράς Στήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΟΥΣΙΩΝ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Στόχοι - Να αναγνωρίζετε τα όργανα µε τα οποία τα φυτά µεταφέρουν το νερό από τις ρίζες στα υπόλοιπα µέρη του φυτού.. - Να διαπιστώσετε την άνοδο του νερού και των διαλυµένων ουσιών

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά

9/5/2015. Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για τα φυτά Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Θρεπτικά στοιχεία» Θρεπτικές ουσίες Απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία για την αύξηση των φυτών: Μακροστοιχεία: C, H, O, N, P, S, K,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 14 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Ήλιος: Πηγή Ενέργειας και Ζωής» ΥΠΟΘΕΜΑ: «Η Φωτοσύνθεση και πώς συμβάλλει στην ζωή μας»

ΘΕΜΑ: «Ήλιος: Πηγή Ενέργειας και Ζωής» ΥΠΟΘΕΜΑ: «Η Φωτοσύνθεση και πώς συμβάλλει στην ζωή μας» 9ο ΓΕΛ Πατρών Σχολικό Έτος: 2012-2013 Τάξη: Α Β Τετράμηνο ΕΚΘΕΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: «Ήλιος: Πηγή Ενέργειας και Ζωής» ΥΠΟΘΕΜΑ: «Η Φωτοσύνθεση και πώς συμβάλλει στην ζωή μας» Ερευνητική ομάδα «Sun

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ Η 2 Ο 2 Ο 2 ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΒΙΟΓΕΝΕΣΗ ΠΕΡΟΞΥΣΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ

ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ Η 2 Ο 2 Ο 2 ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΒΙΟΓΕΝΕΣΗ ΠΕΡΟΞΥΣΩΜΑΤΩΝ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ Επιτομή ΒΙΟ-ΑΒΙΟΤΙΚΗ ΕΝΤΑΣΗ ΥΠΕΡΙΩΔΕΙΣ ΕΝΤΑΣΗ ΦΩΤΟΣ ΑΚΡΑΙΕΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΕΣ ΟΖΟΝ ΕΛΛΕΙΨΗ ΝΕΡΟΥ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΠΑΘΟΓΟΝΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ DNA ΠΡΩΤΕΙΝΩΝ-ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΣΤΟΜΑΤΙΩΝ Η 2 Ο 2 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Μεταβολισμός ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Μεταβολισμός ονομάζεται η αξιοποίηση της ενέργειας και των στοιχείων του περιβάλλοντος για την εκτέλεση βιοχημικών διεργασιών που γίνονται στα κύτταρα ενός ζωικού ή

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Mεταφορά βιομορίων στον ηθμό (φλοίωμα)

Mεταφορά βιομορίων στον ηθμό (φλοίωμα) Mεταφορά βιομορίων στον ηθμό (φλοίωμα) Ανατομία του φλοιώματος Ανατομία του φλοιώματος Ηθμώδη κύτταρα (γυμνόσπερμα, τραχεόφυτα) Ηθμώδη στοιχεία Ηθμώδη άρθρα- ηθμοσωλήνες (αγγειόσπερμα) Συνοδά κύτταρα (ή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s.

Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Κεφάλαιο 1 Το Φως Το φως διαδίδεται σε όλα τα οπτικά υλικά μέσα με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. Το φως διαδίδεται στο κενό με ταχύτητα περίπου 3x10 8 m/s. 3 Η ταχύτητα του φωτός μικραίνει, όταν το φως

Διαβάστε περισσότερα

Η ανόργανη θρέψη των φυτών

Η ανόργανη θρέψη των φυτών Η ανόργανη θρέψη των φυτών Οργανικά θρεπτικά στοιχεία σάκχαρα που προέρχονται από τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης με τις επακόλουθες μετατροπές Ανόργανα θρεπτικά στοιχεία προέρχονται από το έδαφος, με τη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Βιοποικιλότητα και Οικοφυσιολογία Μεσογειακών Οικοσυστημάτων. Ανατομικές Μορφολογικές προσαρμογές των φυτών στο Μεσογειακό περιβάλλον

Βιοποικιλότητα και Οικοφυσιολογία Μεσογειακών Οικοσυστημάτων. Ανατομικές Μορφολογικές προσαρμογές των φυτών στο Μεσογειακό περιβάλλον Βιοποικιλότητα και Οικοφυσιολογία Μεσογειακών Οικοσυστημάτων Ανατομικές Μορφολογικές προσαρμογές των φυτών στο Μεσογειακό περιβάλλον Το Μεσογειακό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από : Παρατεταμένες περιόδους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο. Αυτοτροφική διατροφή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο. Αυτοτροφική διατροφή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο Αυτοτροφική διατροφή 1 6.1 Αυτότροφοι Ετερότροφοι οργανισµοί Η ζωή στον πλανήτη µας, από την εµφάνισή της, στηρίζεται στην ενέργεια του ήλιου. Από την ενέργεια αυτή, που εκπέµπεται υπό µορφή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 19 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 22 Μικροσωληνίσκοι... 23 Μικρονηµάτια ακτίνης... 28 ΠΥΡΗΝΑΣ... 31 Πυρηνικός φάκελλος... 33 Πυρηνόπλασµα... 35 Χρωµατίνη...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Μικροβιολογία-Ιολογία Επίκουρος Καθηγητής Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Βιοενεργητική μικροβίων Βακτηριακή Γενετική Επισκόπηση Βακτηριοφάγων Προκαρυωτική ποικιλότητα (Βακτήρια) Προκαρυωτική ποικιλότητα (Αρχαία)

Διαβάστε περισσότερα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα

υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα λειτουργικότητα βλαστού βλαστός υπέργειο στηρικτικό όργανο σύνδεσµος υπέργειων οργάνων µε ρίζα στηρίζει φύλλα, άνθη, καρπούς παράγει νέους ιστούς και όργανα (ιστογένεση/οργανογένεση) ο πράσινος βλαστός

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΦΩΤΟΣΥΝΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ 2013 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Καγορίες ετερότροφης διατροφής 1.Ολοζωική διατροφή Όλα τα ζώα διασπούν τροφή υς με πέψη. 2.Σαπροφυτική διατροφή Τα σαπρόφυτα απορροφούν οργανικές ουσίες νεκρούς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Μία αλεπού και ένα τσακάλι που ζουν σε ένα οικοσύστημα ανήκουν: Α. Στον ίδιο πληθυσμό Β. Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4

ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ. Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Πετρολιάγκης Σταμάτης Τμήμα Γ4 ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Η κυτταρική μεμβράνη ή πλασματική μεμβράνη είναι η εξωτερική μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτική καταπόνηση

Οξειδωτική καταπόνηση Οξειδωτική καταπόνηση Δημιουργία ενεργών μορφών οξυγόνου Ο ρόλος του μοριακού οξυγόνου ως τελικού αποδέκτη των ηλεκτρονίων στην αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων της αναπνευστικής λειτουργίας των αερόβιων

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργικότητα του νερού στο φυτό

Η λειτουργικότητα του νερού στο φυτό Η λειτουργικότητα του νερού στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Το φυτό είναι αντλία νερού: παραλαμβάνει νερό από το εδαφικό διάλυμα σε υγρή μορφή και το μεταφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία

Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Εργαστηριακή Άσκηση: Μεταφορά Ενέργειας με Ακτινοβολία Σκοπός της Εργαστηριακής Άσκησης: Να προσδιοριστεί ο τρόπος με τον οποίο μεταλλικά κουτιά με επιφάνειες διαφορετικού

Διαβάστε περισσότερα

Η δέσµευση της ηλιακής ενέργειας

Η δέσµευση της ηλιακής ενέργειας Λειτουργία Η δέσµευση της ηλιακής ενέργειας ΦυσιολογίαΦυτών3 ου Εξαµήνου. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Η δέσµευση και η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας γίνεται από ένα βιολογικό σύστηµα που ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης

Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Η θερμική υπέρυθρη εκπομπή της Γης Δορυφορικές μετρήσεις στο IR. Θεωρητική θεώρηση της τηλεπισκόπισης της εκπομπήςτηςγήινηςακτινοβολίαςαπό δορυφορικές πλατφόρμες. Μοντέλα διάδοσης της υπέρυθρης ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. Κυτταρική αναπνοή 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Η ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Κυτταρική αναπνοή 1 8.1 ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ 2 Οι οργανισµοί για να επιβιώσουν χρειάζονται ενέργεια. Η κυτταρική αναπνοή είναι η διαδικασία µέσα από την οποία οι οργανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ AMINEMAX και ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ Το AMINΕMAX παραλαμβάνεται από κανονική ενζυματική υδρόλυση με πρώτες ύλες από σπόρους σιτηρών και καλαμποκιού σε ισορροπία με μείγμα από ειδικά ένζυμα ( Έξω πρωτει πρωτεΐνάσες-

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2013 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛΙΔΑ Ενότητα 2 : Χημεία της ζωής 4 Ενότητα 3: Ενέργεια και οργανισμοί 13 Ενότητα 4: κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr OΙΚΟΛΟΓΙΑ 1. Όσο το ποσό της ενέργειας: α) μειώνεται προς τα ανώτερα

Διαβάστε περισσότερα

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal

9/5/2015. Σάκχαρα. πηγή ενεργειακού δυναµικού για τα φυτικά κύτταρα. Πρωτεΐνες. Ποσό της ηλιακής ενέργειας που φθάνει στη γη 13 x 10 23 cal Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Ροή της βιολογικής ενέργειας και ρόλος των ενζύµων» Ορεστιάδα 2015 Ροή της βιολογικής ενέργειας Ποσό της ηλιακής ενέργειας που

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ.

ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ. Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου. ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου ΔΗΜΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ Δρ. Γεωπόνος Ανίχνευση αμύλου σε φυτικούς ιστούς με διάλυμα ιωδίου Γενικά Το άμυλο

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου)

1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 8 Η ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1. Δομή του μορίου : (δεσμοί υδρογόνου) 2. Καταστάσεις του νερού : το νερό είναι η μοναδική ουσία στη γη που βρίσκεται στη φύση και με τις τρεις μορφές τις (υγρή στερεά

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες 1. Γενικά Ενώσεις που απαντούν σε κάθε ζωντανό οργανισμό Άμυλο και ζάχαρη στις τροφές και κυτταρίνη στο ξύλο, χαρτί και βαμβάκι είναι καθαροί υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα

6. Ατομικά γραμμικά φάσματα 6. Ατομικά γραμμικά φάσματα Σκοπός Κάθε στοιχείο έχει στην πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό γραμμικό φάσμα, οφειλόμενο στην εκπομπή φωτός από πυρωμένα άτομα του στοιχείου. Τα φάσματα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev.

Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. Οι ακτίνες Χ είναι ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία µε λ [10-9 -10-12 m] (ή 0,01-10Å) και ενέργεια φωτονίων kev. To ορατό καταλαµβάνει ένα πολύ µικρό µέρος του ηλεκτροµαγνητικού φάσµατος: 1,6-3,2eV. Page 1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος 1 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ Από έδρας Δ. Ματθόπουλος Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 1830 ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΖΩΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ, ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ-ΑΛΙΕΙΑΣ, ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά της διεργασίας της

Τα βασικά της διεργασίας της Τα βασικά της διεργασίας της ενεργού ιλύος Επίκουρος Καθηγητής Π. Μελίδης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εργαστήριο Διαχείρισης και Τεχνολογίας Υγρών Αποβλήτων 1 Γιατί είναι απαραίτητη η επεξεργασία Για

Διαβάστε περισσότερα