δομητική προσέγγιση της Γραφής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "δομητική προσέγγιση της Γραφής"

Transcript

1 Η δομητική προσέγγιση της Γραφής Μαρία Θεοδωρακάκου Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό

2 Συνοπτική παρουσίαση Εισαγωγή Βασικές αρχές της δομητικής προσέγγισης της γραφής Βασικά ερωτήματα της δομητικής προσέγγισης της γραφής Στάδια εξέλιξης της γραφής Ισπανική γλώσσα (Μεξικό Αργεντινή) Γαλλική γλώσσα Ιταλική γλώσσα Αγγλική γλώσσα Εβραϊκή γλώσσα Ελληνική γλώσσα Βιβλιογραφία

3 Εισαγωγή Η E. Ferreiro και η A. Teberosky επηρεασμένες από τη θεωρία της Ψυχογένεσης του J. Piaget και υιοθετώντας τις Κονστρουκτιβιστικές αντιλήψεις του γύρω από την κατάκτηση της γνώσης: έθεσαν το ερώτημα, αν μπορεί η γραφή να αντιμετωπιστεί ως αντικείμενο γνώσης για το παιδί θεώρησαν την ανάπτυξη της γραφής όχι απλά ως μια εξέλιξη, αλλά ως μια γένεση, μια πραγματική κατασκευή, μια «οικοδόμηση», κάτι που γεννήθηκε στηριζόμενο σε κάτι που είχε προηγηθεί ( Ferreiro, 1998) Το παιδί γράφοντας περνά μέσα από διάφορα στάδια που δεν είναι τυχαία. Δεν πρόκειται, όμως, για μια απλή μετάβαση από το ένα στάδιο στο άλλο, αλλά για μια γένεση, μια οικοδόμηση, το κάθε στάδιο της οποίας σχετίζεται άμεσα με τη δομή του προηγουμένου (Ferreiro, 1998).

4 Εισαγωγή Οι Ferreiro & Teberosky, βασισμένες στην προσέγγιση του J. Piaget, αφού μελέτησαν τις γραπτές παραγωγές των παιδιών και τις προσπάθειες ερμηνείας από τα παιδιά αυτών των παραγωγών (ανάγνωση), και αφού συζήτησαν με τα παιδιά, προσπάθησαν να ορίσουν πώς αυτές οι δομές μεταλλάσσονται, επιχειρώντας να κατανοήσουν την εξέλιξη των συστημάτων των ιδεών που τα παιδιά οικοδομούν γύρω απότογραπτόλόγο(curto et al., I, 1998). Μελετώντας, λοιπόν, γραπτές παραγωγές των παιδιών και συζητώντας μαζί τους διαπίστωσαν, ότι υπάρχει μια εξέλιξη της ικανότητας γραφής στο παιδί, πριν αρχίσει η τυπική διδασκαλία της γραφής στο σχολείο. Πρόκειται για μια διαδικασία που φαίνεται να ισχύει σε κάθε αλφαβητική γραφή, ανεξάρτητα από μεθόδους διδασκαλίας, και που εμφανίζεται, πριν ακόμα αρχίσει η σχολική εκπαίδευση (Ferreiro, 1998, Curto et al, Ι, 1998).

5 Βασικές αρχές της δομητικής προσέγγισης της γραφής Επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους στην κατανόηση της γραφής από το παιδί κατέληξαν στις εξής διαπιστώσεις: η εκμάθηση της γραφής είναι κάτι τελείως διαφορετικό από την εκμάθηση μιας τεχνικής η γραφή δεν αποτελεί μια τεχνική μεταγραφής του προφορικού λόγου το παιδί σε όλες τις περιοχές της γραφικής αναπαράστασης, όπως το σχέδιο, δεν περιορίζεται στην απλή αντιγραφή εξωτερικών μοντέλων, αλλά παρουσιάζει μια εξελικτική πορεία ηγραφή, όπως συμβαίνει και στο σχέδιο, δεν αρχίζει με πραγματικά γράμματα, αλλά με την πρόθεση του υποκειμένου να γράψει κάτι σημασία δεν έχει μόνο ο σχηματισμός των γραμμάτων, δηλαδή η απεικονιστική πλευρά της γραφής, αλλά κυρίως ο τρόπος της δομής, η δομική πλευρά της. Η ευφυΐα του παιδιού θα γίνει εμφανής, αν εξετάσουμε τη δομή και όχι την απεικόνιση (Ferreiro, 1998)

6 Βασικές αρχές της δομητικής προσέγγισης της γραφής Το γραπτό σύστημα, ως ένα σύστημα κοινωνικά οικοδομημένο, αποτελεί για το παιδί ένα αντικείμενο γνώσης (Ferreiro, 1986). Η γραφή αποτελεί ένα πολιτισμικό αντικείμενο, όχι ένα αντικείμενο εκπαιδευτικό (Ferreiro, 1998). Η ανάπτυξη της γραφής και της ανάγνωσης λαμβάνει χώρα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον. Ωστόσο, οι κοινωνικές πρακτικές και οι πληροφορίες δεν λαμβάνονται παθητικά από το παιδί (Ferreiro, 1986). Ο γραπτός λόγος δεν υπάρχει μόνο στο σχολείο, υπάρχει πολύ νωρίτερα στο περιβάλλον που περιβάλλει το παιδί, το οποίο του παρέχει ένα εξωτερικό μοντέλο (Ferreiro, 1998). Με αυτόν τον τρόπο, πολύ πριν ξεκινήσει το σχολείο, το παιδί αρχίζει να αναρωτιέται «γιατί υπάρχουν τα σύμβολα παντού και όχι μόνο στα βιβλία;», «γιατί είναι σημαντική η γραφή για τους μεγάλους;», «σε τι χρησιμεύει;» κ.τ.λ. (Ferreiro, 1998). Η Ferreiro αναρωτιέται «εφόσον συνηθίζουμε να αξιολογούμε αυτά που ξέρει το παιδί γύρω από τη γλώσσα που διδάσκεται στο σχολείο, γατί να μην εξετάζουμε και αυτά που το παιδί γνωρίζει ανεξάρτητα από τις γνώσεις που του παρέχει το σχολείο» (Curto et all., Ι, 1998). Το παιδί στην προσπάθειά του να κατανοήσει το σύστημα γραφής αναγκάζεται να τροποποιήσει τις πληροφορίες που λαμβάνει, εφαρμόζοντας αυτό που ο Piaget περιγράφει ως αφομοίωση. Οι πληροφορίες που το παιδί δέχεται από το περιβάλλον κάποιες φορές γίνονται γρήγορα αποδεκτές από αυτό, κάποιες φορές αγνοούνται, ενώ άλλοτε απορρίπτονται. Η σχέση ανάμεσα στον προφορικό και το γραπτό λόγο δεν είναι απόλυτα κατανοητή από παιδί, ακόμη και όταν ανατρέφεται σε ένα πλούσιο από ερεθίσματα γραφής και ανάγνωσης περιβάλλον. Για αυτό το λόγο τα μικρά παιδιά στοχεύοντας στο να κατανοήσουν τους κανόνες που διέπουν το συμβατικό αναπαραστατικό σύστημα γραφής και τις συμβατικές γραφικές μορφές, αναπτύσσουν ποικίλες υποθέσεις που μπορούν να διακριθούν σε αναπτυξιακά επίπεδα (Ferreiro, 1986).

7 Βασικά ερωτήματα της δομητικής προσέγγισης της γραφής Προσπαθώντας να μελετήσουν το γραπτό λόγο των παιδιών και τις αντιλήψεις τους γύρω από αυτόν, οι Ferreiro & Teberosky έθεσαν τα ακόλουθα ερωτήματα: Πώς αποφασίζουν τα παιδιά τι είναι αναγνώσιμο; Πώς συνθέτουν τη γραπτή γλώσσα; Πώς συνειδητοποιούν τις μορφές που παίρνει η γραπτή γλώσσα; Πώς κατανοούν και διαφοροποιούν το ρόλο που παίζει η ζωγραφική, οι απεικονίσεις, οι αριθμοί και ο τυπωμένος λόγος στο γραπτό σύστημα; Πώς βλέπουν ότι η γραφή των αντικειμένων που γνωρίζουν έχει διαφορετική μορφή από τη ζωγραφική αυτών των αντικειμένων; Ποιες γλωσσικές μονάδες περιμένουν να βρουν στο γραπτό κείμενο; Σε ποια πλαίσια περιμένουν να βρουν διαφορετικά στυλ, όπως στο μυθιστόρημα, τις νέες ιστορίες ή τις προφορικές συζητήσεις; Ποια γνώση έχουν τα παιδιά για τη γραπτή γλώσσα και πώς αλλάζουν οι αντιλήψεις τους γιααυτήτηγνώσημετονκαιρό; (Goodman, 1990)

8 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου κατά την E. Ferreiro (Ισπανική γλώσσα: Αργεντινή Μεξικό)) (Ι)( Μέσα από : Την ταξινόμηση των παραγωγών των παιδιών Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την παρατήρηση των παιδιών καθώς γράφουν και Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την συζήτηση με τα παιδιά αναφορικά με τα γραπτά τους η E. Ferreiro καταλήγει στην ύπαρξη τριών γενικών σταδίων εξέλιξης της γραφής:

9 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου κατά την E. Ferreiro (Ισπανική γλώσσα:αργεντινή Μεξικό)) (ΙΙ( ΙΙ) 1 ο Στάδιο: τα παιδιά αναζητούν κριτήρια, για να διαφοροποιήσουν τις δύο βασικές μορφές γραφικής αναπαράστασης, τις ζωγραφιές και τη γραφή. Εδραιώνεται η διαφορά μεταξύ σχεδίου και γραφήματος. Γίνεται διάκριση μεταξύ σχεδίου και άλλων σημείων, π.χ γράμματα, αριθμοί κ.λ.π. Αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η μορφή των γραμμάτων είναι αυθαίρετη και ότι τα γράμματα οργανώνονται με γραμμικό τρόπο. Κάνουν την εμφάνιση τους πρωτόγονα γραφήματα, όπως τα ψευδογράμματα και τα σκαριφήματα. Πρόκειται για σημεία που δεν είναι ούτε σχέδια ούτε συμβατικά γράμματα, απλά τείνουν να μοιάσουν με γράμματα. Εμφανίζονται γραπτές παραγωγές χωρίς έλεγχο ποσότητας: άλλοτε παρατηρείται γραφή που τα σύμβολα καταλαμβάνουν όλο το πλάτος της σελίδας και σε άλλα παιδιά ένα μόνο γράμμα ή ολόκληρη γραμμή με γράμματα. Συχνά γράφουν το ίδιο σύνολο σημείων για οτιδήποτε, π.χ χρησιμοποιούν το όνομα τους για να γράψουν τα πάντα. Εξελικτικά αναζητούν τις συνθήκες που επιτρέπουν σε ένα τμήμα της γραφής να είναι αναγνώσιμο, ερμηνεύσιμο και με νόημα.

10 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου κατά την E. Ferreiro (Ισπανική γλώσσα:αργεντινή Μεξικό)) (ΙΙΙ( ΙΙΙ) Με βάση τις παρατηρήσεις τους, οι Ferreiro & Teberosky διαπίστωσαν ότι κατά αυτό το στάδιοτηςεξέλιξηςτηςγραφήςπαρατηρείται: η αρχήτηςελάχιστηςποσότητας η αρχή της εσωτερικής ποιοτικής διαφοροποίησης (Ferreiro, 1985, Ferreiro, 1990, Curto et all, I, 1998) Αρχή της ελάχιστης ποσότητας Τα παιδιά αρχίζουν να διερωτώνται από πόσα γράμματα πρέπει να αποτελείται μια γραπτή παραγωγή προκειμένου να είναι αναγνώσιμη. Για τα ισπανόφωνα παιδιά μια λέξη πρέπει να αποτελείται από τρία τουλάχιστον γράμματα προκειμένου να μπορεί να διαβαστεί. (Ferreiro, 1990) Αρχή της εσωτερικής ποιοτικής διαφοροποίησης Για να μπορεί να διαβαστεί μια γραπτή παραγωγή, πρέπει να αποτελείται από διαφορετικά στοιχεία (γράμματα, ψευδογράμματα, αριθμοί, σχήματα κ.λ.π.). (Ferreiro, 1990)

11 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου κατά την E. Ferreiro (Ισπανική γλώσσα:αργεντινή Μεξικό) (IV) 2 ο Στάδιο: τα παιδιά αναζητούν αντικειμενικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων γραπτών παραγωγών, έτσι ώστε να τους αποδώσουν διαφορετικές ερμηνείες. Εξελίσσοντας τις δύο βασικές αρχές του προηγούμενου σταδίου αναζητούν ποιοτικές και ποσοτικές συνθήκες, όπως: Tο μέγιστο και ελάχιστο αριθμό γραμμάτων για τη γραφή ενός ονόματος Τη χρήση διαφορετικών γραμμάτων Tην αλλαγή κάποιων γραμμάτων για να σηματοδοτήσουν διαφορετικές λέξεις (Ferreiro, 1990)

12 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου κατά την E. Ferreiro (Ισπανική γλώσσα:αργεντινή Μεξικό) (V) Στο 2 ο στάδιο τα παιδιά μπορούν να διαμορφώσουν διάφορες αρχές και κριτήρια, όπως: Οι λέξεις διαφοροποιούνται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του αντικειμένου στοοποίο αναφέρονται - Έτσι, για παράδειγμα, το μέγεθος της γραπτής παραγωγής του ονόματος ενός αντικειμένου μπορεί να σχετίζεται με το πραγματικό μέγεθος του αντικειμένου (π.χ. ο ελέφαντας θα γραφτεί με περισσότερα γράμματα από ότι η πεταλούδα). - Επίσης, το μέγεθος της γραπτής παραγωγής ενός αντικειμένου διαφοροποιείται καθώς διαφοροποιείται και το μέγεθος του αντικειμένου (π.χ. μια μεγάλη μπάλα θα γραφτεί με περισσότερα γράμματα από ότι μια μικρή). - Ή, για να γράψουν τον πληθυντικό αριθμό ενός αντικειμένου, απλά επαναλαμβάνουν τη γραπτή παραγωγή του αντικειμένου τόσες φορές όσες και ο αριθμός των αντικειμένων. Ορίζεται ένας ελάχιστος και ένας μέγιστος αριθμός γραμμάτων για την αναπαράσταση του ονόματος ενός αντικειμένου. Μπορεί να χρησιμοποιηθούν διαφορετικά γράμματα για διαφορετικές λέξεις, χωρίς αναγκαστικά να αλλάξει ο αριθμός των γραμμάτων (αν το παιδί έχει πλούσιο ρεπερτόριο γραμμάτων). Μπορεί να αλλάξουν μόνο μερικά γράμματα, γιαναγραφτείμιαδιαφορετικήλέξη(π.χ. το πρώτο και το τελευταίο) (αν το παιδί διαθέτει μικρό ρεπερτόριο γραμμάτων). Μπορεί να αλλάξει η θέση των ίδιων γραμμάτων, προκειμένου να γράψει μια διαφορετική λέξη (αν το παιδί διαθέτει μικρό ρεπερτόριο γραμμάτων. (Ferreiro, 1990, Curto et all, I, 1998)

13 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου κατά την E. Ferreiro (Ισπανική γλώσσα:αργεντινή Μεξικό) (VI) 3 ο Στάδιο: είναι εμφανής η φωνητικοποίηση» του γραπτού λόγου, με εμφανείς τις επιδράσεις που το παιδί δέχεται από το περιβάλλον και κυρίως από τη γραφή του ονόματος του Τα παιδιά διαμορφώνουν 3 υποθέσεις: Συλλαβική υπόθεση - Tα παιδιά αναζητούν τρόπους, για να ελέγξουν τις διαφοροποιήσεις στην ποσότητα των γραμμάτων που απαιτούνται, για να γράψουν τη λέξη που επιθυμούν. - Aρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι η γραπτή αναπαράσταση στο αλφαβητικό σύστημα εστιάζεται αποκλειστικά στην ηχητική μορφή της λέξης. - Αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι κάθε γράμμα αναπαριστά έναν ήχο. - Η μονάδα ήχου που γίνεται αντιληπτή είναι η συλλαβή. - Οι συλλαβές αντιστοιχούν σε γράμματα ή γραφήματα. - Αρχίζουν να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα των μονοσύλλαβων λέξεων, δεδομένου ότι έρχονται αντιμέτωπα με μια γνωστική σύγκρουση, καθώςηαρχήτηςελάχιστηςποσότηταςδεντουςεπιτρέπεινα δεχτούν στα πλαίσια της συλλαβικής υπόθεσης ότι η λέξη αυτή γράφεται με ένα γράμμα. - Άλλη γνωστική σύγκρουση που έρχονται να αντιμετωπίσουν είναι η συλλαβική γραφή λέξεων με το ίδιο φωνήεν σε κάθε συλλαβή (π.χ. Πατάτα), ακριβώς διότι η αρχή της εσωτερικής ποιοτικής διαφοροποίησης δεν τους επιτρέπει να δεχτούν ότι μια λέξη γράφεται χρησιμοποιώντας το ίδιο γράμμα για κάθε συλλαβή (π.χ. ΑΑΑ) - Έτσι καταλήγουν στη λύση να γράφουν με σύμφωνα. - Σταθεροποιούν τη γραφή των κυρίων ονομάτων και ιδίως του ονόματος τους. (Ferreiro, 1985, Ferreiro, 1990, Curto et all, I, 1998)

14 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου κατά την E. Ferreiro (Ισπανική γλώσσα:αργεντινή Μεξικό)) (VII)( Συλλαβικο-αλφαβητική υπόθεση - Τα παιδιά αφήνουν την αντιστοίχηση γράμμα-συλλαβή και σταδιακά εμφανίζονται κάποια γράμματα να αντιπροσωπεύουν κάποιες μικρότερες ηχητικές μονάδες - Χρησιμοποιούν και σύμφωνα και φωνήεντα Αλφαβητική υπόθεση - Αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τη φύση του αλφαβητικού συστήματος, χωρίς, όμως, να λαμβάνουν υπόψη τα ορθογραφικά χαρακτηριστικά της γλώσσας. - Καταλήγουν να γράφουν όλα τα γράμματα που γράφουν οι ενήλικες. - Καλούνται να αντιμετωπίσουν προβλήματα,όπως γραφή με πεζά ή κεφαλαία γράμματα, τονισμός, ορθογραφία λέξεων, χωρισμός λέξεων κ.τ.λ. (Ferreiro, 1985, Ferreiro, 1990, Curto et all, I, 1998)

15 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου στη Γαλλική γλώσσα (I) Η κατηγοριοποίηση των Fijalkow & Fijalkow (1991) Ακολουθώντας το ίδιο ψυχογενετικό μοντέλο που ακολούθησε και η Ferreiro, επιχειρείται η διάκριση περισσότερων σταδίων. Αναφέρονται δύο βασικές φάσεις μέσα από τις οποίες περιγράφεται η κατάκτηση της γραπτής γλώσσας η φάση της ανακάλυψης της γραφής η φάση ανακάλυψης των σχέσεων ανάμεσα στον προφορικό και το γραπτό λόγο Αναλυτικότερα, από τη φάση της ζωγραφικής και του σχεδίου τα παιδιά περνούν στη δημιουργία γραπτών σημείων που επιχειρούν να αναπαραστήσουν τη γραφή. Στη συνέχεια χρησιμοποιούν αποκλειστικά γράμματα και τέλος διαμορφώνουν ολοκληρωμένα γραπτά. (Fijalkow & Fijalkow, 1991, Τάνταρος & Βάμβουκας, 1999)

16 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου στη Γαλλική γλώσσα (ΙΙ) Σύμφωνα με τους Fijalkow & Fijalkow οι γραπτές παραγωγές των παιδιών θα μπορούσαν να κατηγοριοποιηθούν στην ακόλουθη κλίμακα: 1 η ομάδα: ομάδα των «ιδεοσημείων». Τα παιδιά χρησιμοποιούν σχέδια, ζωγραφιές και διάφορα ακαθόριστα σχήματα προκειμένου να αναπαραστήσουν λέξεις ή προτάσεις. 2 η ομάδα: ομάδα των «ψευδοσημείων». Τα παιδιά χρησιμοποιούν διάφορα σύμβολα που τείνουν να μιμούνται γράμματα, δηλαδή, γραμμές ανάμεικτες με διάφορα σχέδια. που χρησιμοποιούνται ως γράμματα. 3 η ομάδα: ομάδα των «ανάμεικτων σημείων με τάση διαμόρφωσης ολοκλήρωσης». Περιλαμβάνει γραπτά με γράμματα, κεφαλαία ή πεζά, ανεστραμμένα γράμματα, αριθμούς, ψευδογράμματα, λατινικά γράμματα. 4 η ομάδα: ομάδα των «μεμονωμένων γραμμάτων». Χρησιμοποιούνται μεμονωμένα γράμματα, κυρίως κεφαλαία, για κάθε λέξη. 5 η ομάδα: ομάδα του «πληθωρισμού». Εμφανίζονται κεφαλαία γράμματα, τα οποία γεμίζουν κυριολεκτικά τη σελίδα σε μέγεθος και πλήθος. 6 η ομάδα: ομάδα των «συνδυασμών γραμμάτων». Οι γραπτές παραγωγές των παιδιών αποτελούνται από συνδυασμούς σχεδόν αποκλειστικά γραμμάτων. 7 η ομάδα: ομάδα της «επίδρασης του προφορικού λόγου». Τα περισσότερα γράμματα που εμφανίζονται στις γραπτές παραγωγές των παιδιών είναι γράμματα από το μικρό τους όνομα 8 η ομάδα: ομάδα της «μερικής φωνητικής ανάλυσης». Οι γραπτές παραγωγές των παιδιών αποτελούνται αποκλειστικά από γράμματα με εμφανή την φωνητική επίδραση των λέξεων που θέλουν να γράψουν. 9 η ομάδα: ομάδα της «ολοκληρωμένης φωνητικής ανάλυσης». Χαρακτηρίζεται από την ακριβή ορθή γραφή των λέξεων και φράσεων (Fijalkow & Fizalkow, 1991, Τάνταρος & Βάμβουκας, 1999).

17 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου στη Γαλλική γλώσσα (ΙΙΙ) Σε περαιτέρω μελέτες των Fizalkow & Liva στη Γαλλική γλώσσα γίνεται λόγος για εισαγωγή στη γραφή σε τρεις διαφορετικούς χρόνους: Επεξεργασία καθαρά οπτική Επεξεργασία με βάση τον προφορικό λόγο Ιδεοπτική επεξεργασία (Τάνταρος, 1999)

18 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου στη Γαλλική γλώσσα (ΙV) Αναλυτικότερα, στη συγκεκριμένη έρευνα εμφανίζονται τα ακόλουθα στάδια: Απεικονιστική επεξεργασία: παρατηρούνται προσπάθειες αναπαράστασης του αντικειμένου (η γραφήγίνεταιαντιληπτήωςμιααφηρημένησυμβολικήαναπαράσταση) Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη γραφή. Τα παιδιά γράφουν, γιαναγράψουν. Το παιδί ζωγραφίζει ό,τι του ζητείται να γράψει και συνήθως μιμείται τη γραφή στα πλαίσια μιας προσομοίωσης τραβώντας γραμμές (συνεχείς ή ασυνεχείς). Οπτική επεξεργασία: γίνονται εμφανείς οι επιδράσεις των γραπτών ερεθισμάτων του περιβάλλοντος. Αρχικά, χρησιμοποιούνται ψευδογράμματα και σύμβολα προσομοίωσης της γραφής. Στη συνέχεια, το παιδί χρησιμοποιεί γράμματα και ψευδογράμματα. Ακολουθεί η χρήση γραμμάτων από το μικρό του όνομα και, τέλος, ακολουθεί η χρήση γραμμάτων στην πλειοψηφία τους διαφορετικών από το μικρό όνομα. Επεξεργασία του προφορικού λόγου: Η προφορική διάσταση συνδέεται με τη γραπτή διάσταση του αντικειμένου. Παρουσιάζονται διακρίσεις ως προς τη γραφή μεμονωμένων λέξεων και τη γραφή φράσης - Η φράση γράφεται με περισσότερα γράμματα από ό,τι μια λέξη - Κάθε γράμμα αντιστοιχεί και σε μια λέξη της φράσης - Η φράση αποτελείται από τμήματα που σταδιακά το κάθε τμήμα αντιστοιχεί σε μια λέξη Σχετικά με τη λέξη: Κάθε γράμμα αντιστοιχεί σε μια συλλαβή της λέξης Χρησιμοποιούνται γραφοφωνημικές αντιστοιχίες στη γραφή μιας λέξης Εμφανίζεται αντιστοιχία όρου προς όρο ανάμεσα στο γραπτό και τον προφορικό λόγο(φωνητική γραφή των λέξεων) Ορθογραφική επεξεργασία: το παιδί αρχίζει να λαμβάνει υπόψη του ορθογραφική γραφή μιας λέξης (Τάνταρος, 1999).

19 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου Γλώσσα στην Ιταλική ΣύμφωναμεμελέτεςτωνPontecorvo & Zucchermaglio (1990) καιστηνιταλίαοιγραπτέςπαραγωγέςτωνπαιδιών κατανέμονται στα στάδια ανάπτυξης που προτάθηκαν από την E. Ferreiro. Ισχύουν κι εκεί: Η αρχή της ελάχιστης ποσότητας Η αρχή της εσωτερικής ποιοτικής διαφοροποίησης Η συλλαβική υπόθεση Παρατηρήθηκε επίδραση της κοινωνικοοικονομικής τάξης από την οποία προέρχονται τα υποκείμενα (Pontecorvo & Zucchermaglio, 1990)

20 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου στην Αγγλική Γλώσσα Σύμφωνα με έρευνα των De Gόes & Martlew (1983), οι οποίοι μελέτησαν παιδιά 3-6 ετών ως προς το πόσο είχαν κατανοήσει το γραπτό λόγο, πριν διδαχτούν γραφή και ανάγνωση στο σχολείο, διαπιστώθηκε, ότι, αν και οι κατηγορίες που προέκυψαν από την έρευνα τους δεν συνέπιπταν με εκείνες της E. Ferreiro, ωστόσο, σεγενικέςγραμμέςεμφανίστηκανταίδιαβασικάσημείαπροόδου. Αναλυτικότερα, οι ερευνητές κατέληξαν στην ακόλουθη κατηγοριοποίηση: Τα παιδιά παρήγαγαν ορνιθοσκαλίσματα, χωρίς να υπάρχει διάκριση μεταξύ τους. Ηδράσηήοι χειρονομίες ήταν εξίσου σημαντικές όσο και τα σύμβολα που παρήγαγαν. Οι λέξεις αναπαριστάνονταν εικονογραφικά από τα παιδιά. Τα ορνιθοσκαλίσματα έδωσαν τη θέση τους σε σύμβολα που έτειναν να πάρουν τη μορφή των μονάδων ή των κοντινών σχημάτων. Δεν έχει γίνει απόλυτα κατανοητή η διάκριση μεταξύ σχεδίου-ζωγραφικής και γραφής, αλλά τα σύμβολα που χρησιμοποιούν τείνουν να είναι εικονογραφικές αναπαραστάσεις αυτού στο οποίο αναφέρονται οι λέξεις. Αρχίζουν να κάνουν διακρίσεις ανάμεσα στη γραφή και το σχέδιο. Όταν γράφουν ελεύθερα, χρησιμοποιούν γράμματα, για να γράψουν το όνομα τους, αλλά κατά την υπαγόρευση λέξεων παράγουν ακόμα εικονογραφικές αναπαραστάσεις. Έχουν συνειδητοποιήσει τη διάκριση μεταξύ γραφής και σχεδίου. Κατά την υπαγόρευση λέξεων οι λέξεις γράφονται ως αλληλουχία γραμμάτων, που συνήθως δεν αντιστοιχούν με τα γράμματα που πραγματικά περιέχουν οι λέξεις που υπαγορεύτηκαν. Χρησιμοποιούν γράμματα, για να γράψουν τόσο ελεύθερα όσο και με υπαγόρευση. Δεν υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ ήχου και γράμματος. Αρνούνται κατηγορηματικά να γράψουν τις λέξεις που τους υπαγορεύονται λέγοντας, ότι δεν γνωρίζουν το πώς. Αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι η γραφή είναι ένα σύστημα που αποτελείται από σύμβολα που ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες. Οι γραπτές παραγωγές των παιδιών είναι αναγνώσιμες. Έχουν μάθει την αντιστοιχία ήχου γράμματος. (De Gόes & Martlew, 1983)

21 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου γλώσσα στην Εβραϊκή Σε μελέτες, που ακολούθησαν το μοντέλο της E. Ferreiro, της Tolchinsky Landsman (1990) σε παιδιά ηλικίας 3 έως 5,5 ετών αναφορικά με: Την αλληλεπίδραση του παιδιού με το γραπτό σύστημα Το πώς οι ζωγραφιές και τα γραπτά τους γίνονται γραφικά ευδιάκριτα και Το πότε η γραφή τους αρχίζει να μοιάζει με εβραϊκή διαπιστώθηκε ότι: Ήδηαπότηνηλικίατων4 ετών η γραφή των παιδιών εμφανίζει ευθύγραμμη σειρά, ενώ Σε ηλικία 5 ετών χρησιμοποιούν αποκλειστικά εβραϊκά γράμματα Ωστόσο, γίνεται λόγος για «μη ποσοτικούς αναφορικούς δεσμούς» - Έτσι, ενώ στη E. Fereiro γίνεται λόγος μόνο για ποσοτικές διαφοροποιήσεις (στο δεύτερο στάδιο), στη συγκεκριμένη έρευνα διαπιστώθηκαν και προσπάθειες προσαρμογής της μορφής των γραμμάτων στη μορφή των αντικειμένων που προσπάθησαν να αναπαραστήσουν. - Επίσης, παρατηρήθηκαν διαφοροποιήσεις ως προς τη θέση που τοποθετούν τη γραφή τους στο χαρτί και στο χρώμα που χρησιμοποιούν για να γράψουν μια λέξη ( π.χ. ο ουρανός γράφεται στο πάνω μέρος του χαρτονιού με γαλάζιο χρώμα). (Tolchinsky Landsman, 1990)

22 Στάδια ανάπτυξης του γραπτού λόγου στην Γλώσσα (Ι) Ελληνική Στην Ελλάδα, έρευνα από τους Τάνταρο & Βάμβουκα (1999), που στόχευε στην εξακρίβωση του αν και στην ελληνική γλώσσα ισχύει ό,τι και στις άλλες χώρες με αλφαβητικό σύστημα γραφής, διαπιστώθηκε ότι η κατηγοριοποίηση των 9 σταδίων που υιοθετήθηκε από τους Fijalkow & Fijalkow (1999) στη Γαλλική γλώσσα ισχύει και στην Ελληνική γλώσσα. (Τάνταρος & Βάμβουκας, 1999) Συνέχεια αυτής της έρευνας, με στόχο τη διερεύνηση του εάν η ανάπτυξη της γραφής σε παιδιά που φοιτούν στο νηπιαγωγείο ακολουθεί μια εξελικτική πορεία, η οποία διέρχεται από κάποια από τα 9 στάδια των Fijalkow & Fijalkow, καθώς και του εάν ακολουθεί βασικά γνωρίσματα των σταδίων που έχουν οριστεί από την E, Ferreiro στη διάρκεια ενός σχολικού έτους, πιστοποίησε ότι και στην ελληνική γλώσσα μπορούμε να κάνουμε λόγο για μια «οικοδόμηση» του γραπτού λόγου από το μικρό παιδί. (Θεοδωρακάκου, 2001)

23 Βιβλιογραφία (Ι) Curto, L., Morillo, M. & Texido, M. (1998). Γραφή και ανάγνωση. Πώς μαθαίνουν τα παιδιά γραφή και ανάγνωση (επιστ. ευθύνη Βαρνάβα-Σκούρα, Τζ.), τ. Ι, Αθήνα: ΟΕΔΒ De Gόes, C. & Martlew M. (1983). Young children s approach to literacy. In Martlew, M. (ed), The psychology of written language. John Wiley & Sons, Ltd Ferreiro, Ε. (1985). Literacy development:a psychogenetic perspective. In lson, D. R., Torrance, N. & Hildayard, A. (eds). Literacy, Language and Learning.Cambridge: Cambridge University Press Ferreiro, E. (1986). The interplay between information and assimilation in beginning literacy. In Teal, W. & Sulzby, E. (eds). Emergent literacy: Writing and reading. Norwood, N.J.: Ablex Ferreiro, E. (1990). Literacy Development: Psychogenesis. In Goodman, Y.M. (ed). How children construct literacy. Piagetian Perspectives. Newark: International Reading Association Ferreiro, E. (1998). Διαδικασίες νοηματοποίησης της γραπτής γλώσσας. Παραδείγματα από παιδιά σε διαφορετικές χώρες. Στο Βαρνάβα-Σκουρα, Τζ. (επιστ. ευθύνη). Το παιδί και η γραφή. Μια σχέση κλειδί για τη δια βίου μάθηση. Η δομητική προσέγγιση της γραπτής γλώσσας. Διήμερο σεμινάριο στα πλαίσια του ευρωπαϊκού έτους για τη δια βίου μάθηση. Θεσσαλονίκη: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Fijalkow J. & Fijalkow, E. (1991). L écriture inventée ou cycle des apprentissages. Etude génetique. Dossiers de l éducation, 18,

24 Βιβλιογραφία (ΙΙ) Goodman, Y. (1990). Discovering Children s Inventions of Written Language. In Googman, Y. (ed), How children construct literacy. Piagetian perspectives. Newark: International Reading Association. Θεοδωρακάκου, Μ. (2001). Η ανάπτυξη της γραφής στην προσχολική ηλικία σύμφωνα με την ψυχογενετική προσέγγιση. Στο Βάμβουκας, Μ. & Χατζηδάκη, Α. (επιμ.). «Μάθηση και διδασκαλία τηςελληνικήςωςμητρικήςκαιωςδεύτερηςγλώσσας». Αθήνα: Ατραπός Pontecorvo. Cl. & Zucchermaglio Cr. (1990). A passage to Literacy: Learning in a Social Context. In Googman, Y. (ed), How children construct literacy. Piagetian perspectives. Newark: International Reading Association Τάνταρος, Σ. (1999). Η εξέλιξη των μηχανισμών οικειοποίησης της γραπτής γλώσσας στο παιδί. Στο Γλώσσα, 47, Τάνταρος, Σ. & Βάμβουκας, Μ. (1999). Η επινοημένη γραφή από παιδιά του νηπιαγωγείου και δημοτικού σχολείου. Στο Στ. Παπαστάμου, Σ. Κανελλάκη, Α. Μαντόγλου, Σ. Σαμαρτζή, & Ν. Χρηστάκης, (επιμ), Η ψυχολογία στο σταυροδρόμι των επιστημών του ανθρώπου και της κοινωνίας, Αθήνα: Καστανιώτης Tolchinsky Landsman L. (1990). Literacy Development and Pedagogical Implications: Evidence from the Hebrew System of Writing. In Googman, Y. (ed), How children construct literacy. Piagetian perspectives. Newark: International Reading Association

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Η Γραφή. Ευφημία Τάφα

Η Γραφή. Ευφημία Τάφα Η Γραφή Ευφημία Τάφα Η γραφή στα μικρά παιδιά δεν αρχίζει με πραγματικά γράμματα. Τα μικρά παιδιά πολύ πριν μάθουν να αναπαριστάνουν τα γράμματα εκδηλώνουν την επιθυμία να γράψουν. Στα δε γραπτά τους τα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (2) Αντίληψη της ομιλίας Απεικόνιση της πρότασης «θα σας διηγηθώ την ιστορία των δύο νέων» κυματομορφή Φασματόγραμμα Συνάρθρωση Οι φθόγγοι αλληλεπικαλύπτονται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ βιβλιο_layout 1 24/12/2015 11:50 πμ Page 7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 1. Εισαγωγή... 21 2. Τα αλφάβητα και οι λειτουργίες τους... 24 2.1 Το ελληνικό αλφάβητο: χαρακτήρες και χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

νηπιαγωγός

νηπιαγωγός νηπιαγωγός pitsikaa@gmail.com : Τα παιδιά, πριν ακόμη φοιτήσουν στο Νηπιαγωγείο, γνωρίζουν αρκετές έννοιες, που σχετίζονται με το γραπτό λόγο. Γνωρίζουν για παράδειγμα ότι αυτό που είναι γραμμένο στα διάφορα

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Το όνομα. του παιδιού & ο γραμματισμός στην προσχολική ηλικία. Μαρία Θεοδωρακάκου. Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com

Το όνομα. του παιδιού & ο γραμματισμός στην προσχολική ηλικία. Μαρία Θεοδωρακάκου. Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com Το όνομα του παιδιού & ο γραμματισμός στην προσχολική ηλικία Μαρία Θεοδωρακάκου Νηπιαγωγός, ΜΤΕΕΑ maria.theodorakakou@gmail.com Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Αλφαβητική φάση Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Βασίλης Οικονομίδης Διαφοροποιημένη διδασκαλία είναι η διδακτική εκείνη προσέγγιση κατά την οποία ο εκπαιδευτικός λαμβάνοντας υπόψη τη μαθησιακή ετοιμότητα, τα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία

Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Σπουδάστρια: Ευθυμίου Μαρία Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζακοπούλου Βικτωρία Λίγα λόγια για την εργασία Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, σήμερα, αποτελούν μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση στο σχολείο. Ωστόσο πολλά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος

Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Προσχολική ηλικία και περιβάλλων γραπτός λόγος Ελένη Γκανά Λέκτορας, Π.Τ.Ε.Α., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας egana@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2006 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος: ΠΕ 60 ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (Γνωστικό αντικείμενο) Σάββατο 27-1-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΑTEI Ηπείρου Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα: Λογοθεραπείας ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΘΜΙΣΜΕΝΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΜΕΤΑΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΜΕΤΑΦΩΝ ΤΕΣΤ»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία.

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία. qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmη qσwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvb nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγι mλιqπςπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςjklzxcvλοπbnαmqwertyuiopa sdfghjklzxcvbnmσγqwφertyuioσδφ pγρaηsόρωυdfghjργklαzxcvbnβφδ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάδυση του γραμματισμού στο Νηπιαγωγείο : Μια διαδικασία ενεργού σκέψης του παιδιού

Η ανάδυση του γραμματισμού στο Νηπιαγωγείο : Μια διαδικασία ενεργού σκέψης του παιδιού Η ανάδυση γραμματισμού στο Νηπιαγωγείο : Μια διαδικασία ενεργού σκέψης παιδιού Πρεβεζάνου Βαρβάρα, Msc στις Επιστήμες της Αγωγής, Εκπαιδευτικός Α/θμιας Εκπ/σης Σακελλάκη Κοκονίτσα, Msc στις Επιστήμες της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr

Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Οικογένεια και γραμματισμός (family literacy) Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Τι είναι ο «οικογενειακός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός: Μια νέα προσέγγιση του γραπτού λόγου. Πετκοπούλου Ελπινίκη Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Αναδυόμενος γραμματισμός: Μια νέα προσέγγιση του γραπτού λόγου. Πετκοπούλου Ελπινίκη Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου Αναδυόμενος γραμματισμός: Μια νέα προσέγγιση του γραπτού λόγου Πετκοπούλου Ελπινίκη Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου Περίληψη Στην ανά χείρας μελέτη, γίνεται βιβλιογραφική ανασκόπηση της νέας προσέγγισης του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 5: Εποικοδομητισμός Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Τρόποι εξάσκησης της μνήμης και μέθοδοι καλυτέρευσης

Τρόποι εξάσκησης της μνήμης και μέθοδοι καλυτέρευσης Η μνήμη είναι μια νοητική ικανότητα με την οποία αποθηκεύουμε, αναγνωρίζουμε και ανακαλούμε, αλλά και αναπλάθουμε πληροφορίες ή εμπειρίες. Με άλλα λόγια, με τη μνήμη αποθηκεύουμε και διατηρούμε δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες για την Ανάπτυξη

Θεωρίες για την Ανάπτυξη Θεωρίες για την Ανάπτυξη Πολιτισμική προσέγγιση (Vygotsky) Βιο-οικολογική προσέγγιση Bronfenbrenner ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι 2015-16 Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Vygotsky, L.S. (1978/1997)

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα: 5 Ο στάδιο: γράφω και διαβάζω τρισύλλαβες λέξεις 6 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που αρχίζουν µε φωνήεν 7 ο στάδιο: γράφω και διαβάζω λέξεις που έχουν τελικό σίγµα (-ς) 8 ο στάδιο: γράφω

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.»

«ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» «ΜΑΘΑΙΝΩ ΠΩΣ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΩ... ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΩ ΟΣΑ ΔΙΑΒΑΖΩ.» Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΩΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ Της Αλεξάνδρας Λέττη, Δευτεροετούς φοιτήτριας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινότητες πρακτικής. Θανάσης Καραλής. πρακτικής.

Κοινότητες πρακτικής. Θανάσης Καραλής. πρακτικής. Κοινότητες πρακτικής Θανάσης Καραλής Μια κοινότητα πρακτικής είναι µια οµάδα ανθρώπων η οποία µοιράζεται ένα κοινό ενδιαφέρον σε ένα πεδίο ανθρώπινης δραστηριότητας και δεσµεύεται σε µια διαδικασία συλλογικής

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 5: Η Kοινωνικοπολιτισμική Θεωρία του Lev Vygotsky Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Τι είναι/ περιλαμβάνει ένα περιβάλλον μάθησης;? Χώρος? Εκπαιδευτικά Υλικά? Σχέσεις- Αλληλεπιδράσεις? Κλίμα

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ: μελέτη περίπτωσης Σωτηρία Τζιβινίκου

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τρόποι αναπαράστασης των επιστημονικών ιδεών στο διαδίκτυο και η επίδρασή τους στην τυπική εκπαίδευση

Τρόποι αναπαράστασης των επιστημονικών ιδεών στο διαδίκτυο και η επίδρασή τους στην τυπική εκπαίδευση Τρόποι αναπαράστασης των επιστημονικών ιδεών στο διαδίκτυο και η επίδρασή τους στην τυπική εκπαίδευση Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών 2 Το διαδίκτυο: αποτελεί ένα νέο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση στα φύλλα εργασίας

Διαφοροποίηση στα φύλλα εργασίας Διαφοροποίηση στα φύλλα εργασίας Πρακτικές εφαρμογές Ευαγγελία Μοναστήρα Κυπριακή Εκπαιδευτική Αποστολή Οκτώβριος 2015 Πολυμορφία μαθητικού πληθυσμού και στα παροικιακά σχολεία Ποιος είναι ο ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ

ΠΑΝΕΠΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ ΠΑΝΕΠΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΜΑ: Δραστηριότητες Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγικά. 2. Πριν το σχολείο. Βασίλειος Γιάντσιος

1. Εισαγωγικά. 2. Πριν το σχολείο. Βασίλειος Γιάντσιος Eπιστημονικό Bήμα, τ. 6, Ιούνιος 2006 Γλωσσικές και επικοινωνιακές γνώσεις που αναπτύσσει το παιδί κατά την προσχολική και σχολική ηλικία και πώς αυτές σχετίζονται με τη χρήση του γραπτού λόγου στο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 26-2-2015 (2 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σωτηρία Τζιβινίκου Λέκτορας ΠΤΕΑ Γραφικός χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών

12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών 12 Σταθμισμένα διερευνητικά ανιχνευτικά εργαλεία κριτήρια μαθησιακών δυσκολιών Διαδικασίες διαχείρισης περίπτωσης Στάδιο 1 Εντοπισμός Στάδιο 2 Αξιολόγηση Στάδιο 3 Παρέμβαση Στάδιο 4 Υποστήριξη Παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Τίτλος Ονοματεπώνυμο συγγραφέα Πανεπιστήμιο Ονοματεπώνυμο δεύτερου (τρίτου κ.ο.κ.) συγγραφέα Πανεπιστήμιο Η κεφαλίδα (μπαίνει πάνω δεξιά σε κάθε σελίδα): περιγράφει το θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες

Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Η Μάθηση και η Διδασκαλία με Χάρτες Διάλεξη 7α: Νοητικοί Χάρτες Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Ευανθία Μιχαηλίδου Στόχος εκπαίδευσης Κατανόηση γεωγραφικού χώρου Οπτική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Ι: Αξιοποίηση βασικών θεωρητικών εννοιών στην εκπαιδευτική πράξη

Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Ι: Αξιοποίηση βασικών θεωρητικών εννοιών στην εκπαιδευτική πράξη Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Ι: Αξιοποίηση βασικών θεωρητικών εννοιών στην εκπαιδευτική πράξη Ενότητα 4: J. Bruner: η διερευνητική ανακαλυπτική μάθηση Μαρία Σφυρόερα Σχολή Επιστημών της Αγωγής Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος Εννοιολογική χαρτογράφηση Τ. Α. Μικρόπουλος Οργάνωση γνώσης Η οργάνωση και η αναπαράσταση της γνώσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την οικοδόμηση νέας γνώσης. Η οργάνωση των εννοιών που αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πρέπει να αρχίζει η λογοθεραπεία στα παιδιά - λόγος και μαθησιακές δυσκολίες

Πότε πρέπει να αρχίζει η λογοθεραπεία στα παιδιά - λόγος και μαθησιακές δυσκολίες Η διάγνωση των διαταραχών λόγου πρέπει να γίνεται έγκαιρα, μόλις οι γονείς αντιληφθούν οτι κάτι ισως δεν πάει καλά και πρέπει να παρουσιάσουν το παιδί τους στον ειδικό. Ο ειδικός θα λάβει μέτρα για την

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού:

Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Γραμματισμός Κωφού Παιδιού: Μοντέλα διδασκαλίας από κάτω προς τα επάνω Επιμέλεια: Βουλγαρίδου Μαρία, Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής Εισηγήτρια Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων Κολλίντζα 1 Σημασιολογικές δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές

Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές 1 Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Φωνολογική Ανάπτυξη και Διαταραχές Ενότητα 3: Φωνολογικό σύστημα Ζακοπούλου Βικτωρία 2 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα Λογοθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση 8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση Η εννοιολογική χαρτογράφηση (concept mapping) αποτελεί ένα μέσο για την αναπαράσταση των γνώσεων, των ιδεών, των εννοιών προς οικοδόμηση (Jonassen et al. 1998), των νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 6: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της προσχολικής ηλικίας Ι Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Προσχολική ηλικία Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού»

Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού» Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού» Νοέμβριος 2009 Κατερίνα Φυτράκη Φιλόλογος ΜΑ Περιεχόμενα παρουσίασης Δυσκολίες μάθησης στο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Προσομοίωσης

Εφαρμογές Προσομοίωσης Εφαρμογές Προσομοίωσης H προσομοίωση (simulation) ως τεχνική μίμησης της συμπεριφοράς ενός συστήματος από ένα άλλο σύστημα, καταλαμβάνει περίοπτη θέση στα πλαίσια των εκπαιδευτικών εφαρμογών των ΤΠΕ. Μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Χειμερινό εξάμηνο 2008-09 Διδακτική του Μαθήματος Μελέτη Περιβάλλοντος # 1η Συνάντηση # Διδάσκων: Γεώργιος Μαλανδράκης, Διδάσκων

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ) Της: Αδαμαντίας Κιρκή - Νηπιαγωγού

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ) Της: Αδαμαντίας Κιρκή - Νηπιαγωγού ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ (ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ) Της: Αδαμαντίας Κιρκή - Νηπιαγωγού Ο όρος αναδυόμενος γραμματισμός ή εγγραμματισμός αποτελεί μετάφραση του αγγλικού όρου emergent literacy, που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γεράσιμος Παπαναστασάτος, Ph.D. Αθήνα, Σεπτέμβριος 2016 ΚΕΘΕΑ Τομέας Έρευνας Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα,

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία του Γραπτού Λόγου στην Προσχολική Εκπαίδευση: Πρακτικές Εφαρμογές και Απόψεις Εκπαιδευτικών

Διδασκαλία του Γραπτού Λόγου στην Προσχολική Εκπαίδευση: Πρακτικές Εφαρμογές και Απόψεις Εκπαιδευτικών Α Ρ Ι Σ Τ Ο Τ Ε Λ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Θ Ε Σ Σ Α Λ Ο Ν Ι Κ Η Σ Π Α Ι Δ Α Γ Ω Γ Ι Κ Ο Τ Μ Η Μ Α Δ Η Μ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Σ Η Σ Π.Μ.Σ. ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Κατεύθυνση: Διδακτική των

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 5η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία Περιεχόμενο ενοτήτων Ποιοτική αξιολόγηση Ορισμός και στάδια που περιλαμβάνονται Περιεχόμενο: στοιχεία που τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΝΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT)

ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΝΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1 ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΝΟΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (PROJECT) 1. Επιλογή θέματος. 2. Καταιγισμός ιδεών - διαθεματικές διασυνδέσεις. 3. Έρευνα πηγών - αναδιαμόρφωση ιδεών. 4. Καθοδηγητικά ερωτήματα. 5. Οργάνωση μαθησιακών

Διαβάστε περισσότερα