Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΥΣΚΟΛΙΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Κ. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΝΑΝΙΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Α.Π.Θ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009

2 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Πρόλογος ΠΡΟΛΟΓΟΣ H παρούσα ιπλωµατική Εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια του ιατµηµατικού Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Σχεδιασµός, Οργάνωση και ιαχείριση των Συστηµάτων Μεταφορών», του Tµήµατος Πολιτικών Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, του Tµήµατος Αγρονόµων & Τοπογράφων Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης και του Ινστιτούτου Μεταφορών. Ο τίτλος της ιπλωµατικής Εργασίας είναι: «Η Μετακίνηση Των Ατόµων Με Νοητικές υσκολίες». Αφορµή για την εκπόνηση της συγκεκριµένης ιπλωµατικής Εργασίας αποτέλεσε το κενό που υπάρχει σχετικά µε την µετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες σε παγκόσµιο επίπεδο. Ως γνωστό οι περισσότερες εκ των εφαρµογών και τεχνολογικών ευκολιών που απευθύνονται στις οµάδες των ΑµεΑ είναι εξαιρετικά περιορισµένες σε σχέση µε των συνεχώς αυξανόµενο πληθυσµό τους. Παράλληλα οι όποιες εφαρµογές τέθηκαν σε ισχύ αφορούν ως επί το πλείστον τα άτοµα µε κινητικές αναπηρίες που κάνουν χρήση αναπηρικών αµαξιδίων. Στην περίπτωση της µετακίνησης των ατόµων µε νοητική υστέρηση οι παρεχόµενες λύσεις σαφώς και δεν περιορίζονται απλά σε κατασκευαστικές επεµβάσεις στο χώρο µιας πόλης αλλά αντίθετα απαιτούν συστράτευση πολλών διαφορετικών φορέων. Το εκπαιδευτικό σύστηµα, οι αστυνοµικές αρχές, τα κέντρα κατάρτισης ατόµων µε νοητικές δυσκολίες, οι αναπηρικές οργανώσεις, οι µεταφορικές εταιρείες και η οικογένεια αποτελούν απλά κάποιους από τους φορείς οι οποίοι οφείλουν να συµπορευτούν και να δράσουν συµπληρωµατικά στις προσπάθειες για τη διευκόλυνση της προσβασιµότητας και της κινητικότητας των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. Η ώθηση για την ανάληψη του εγχειρήµατος της εκπόνησης της συγκεκριµένης ιπλωµατικής Εργασίας δόθηκε από τον επιβλέποντα καθηγητή κ. Α. Νανιόπουλο ο οποίος είναι ιδιαίτερα ευαισθητοποιηµένος σε θέµατα που αφορούν την κινητικότητα και προσβασιµότητα των ΑµεΑ. Ο κ. Νανιόπουλος συµµετείχε ως επιστηµονικά υπεύθυνος στο Ευρωπαϊκό Πρόγραµµα MAPLE µε την Ερευνητική Οµάδα Συστηµάτων Μεταφοράς του Αριστοτέλειου Πανεπιστήµιου Θεσσαλονίκης που είχε ως σκοπό να µελετήσει και να ανακαλύψει τις µεθόδους για τη βελτίωση της προσβασιµότητας στα συστήµατα δηµοσίων µεταφορών για τα άτοµα µε µαθησιακές δυσκολίες στην Ευρώπη. Το υλικό του έργου MAPLE παραχωρήθηκε στον συγγραφέα και αποτέλεσε µια σηµαντική βάση για την εκπόνησή της. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης i

3 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Πρόλογος Τα κύρια στοιχεία από τα οποία απαρτίζεται αυτή η ιπλωµατική Εργασία είναι τα ακόλουθα: Στο 1 ο Κεφάλαιο θα αναφερθούµε γενικά στη σηµασία της αυτόνοµης µετακίνησης για όλους και ειδικότερα για τα άτοµα µε νοητική υστέρηση. Στο επόµενο κεφάλαιο θα παρουσιαστούν οι κύριες κατηγορίες των ατόµων µε νοητική υστέρηση ενώ στο 3 Ο Κεφάλαιο γίνεται µια προσπάθεια επισκόπησης της υπάρχουσας βιβλιογραφίας. Ακολούθως παρουσιάζεται το «µοντέλο καθηκόντων µετακίνησης» και οι ανάγκες των διαφόρων κατηγοριών σε σχέση µε αυτό ενώ παράλληλα παρουσιάζονται κάποιες εναλλακτικές αντιµετώπισης των προβληµάτων. Έπειτα γίνεται αναφορά στα αποτελέσµατα της έρευνας δοµηµένων συνεντεύξεων που διεξήχθησαν σε µια δοµή της «Μέριµνας Παιδιού Κατερίνης». Παράλληλα εξετάζεται ο χειρισµός των έκτακτων καταστάσεων από το προσωπικό των δηµόσιων συγκοινωνιών τονίζοντας την ανάγκη για την κατάλληλη εκπαίδευσή του και κλείνοντας, γίνεται αναφορά στα εξαχθέντα συµπεράσµατα αλλά και τις προτάσεις για την βελτίωση της κατάστασης ως προς την µετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. Η Τριµελής Επιτροπή επίβλεψης και εξέτασης της συγκεκριµένης ιπλωµατικής Εργασίας απαρτίζεται από τους καθηγητές Α. Νανιόπουλο και Χ. Ταξιλτάρη, και τον ρ. Ε. Μπεκιάρη τους οποίους ο συγγραφέας ευχαριστεί ιδιαίτερα για τη γόνιµη συνεργασία που είχε κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης του συγκεκριµένου Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σπουδών. Τέλος ειδική µνεία θα πρέπει να γίνει στον ιευθυντή του Εξειδικευµένου Κέντρου Επαγγελµατικής Κατάρτισης της «Μέριµνας Παιδιού Κατερίνη», κ. Γ. Κοκόγια όπως και στο σύνολο του προσωπικού της συγκεκριµένης δοµής για τις διευκολύνσεις που παρείχαν κατά τη διάρκεια της συλλογής χρήσιµων στοιχείων για τη συγκεκριµένη ιπλωµατική Εργασία τόσο µέσα από τις δοµηµένες συνεντεύξεις όσο και από το προς διάθεση έντυπο και φωτογραφικό υλικό. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης ii

4 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Περίληψη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα ιπλωµατική Εργασία που εκπονήθηκε στα πλαίσια του ιατµηµατικού Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Σχεδιασµός, Οργάνωση και ιαχείριση των Συστηµάτων Μεταφορών», αναφέρεται στη σηµασία της αυτόνοµης µετακίνησης µε επίκεντρο τα άτοµα µε νοητικές δυσκολίες. Αρχικά παρουσιάζονται τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες προκειµένου να κατανοηθεί το µέγεθος και η πολυµορφία του πληθυσµού αυτής της κατηγορίας που αντιµετωπίζει το πρόβληµα του αποκλεισµού στις µεταφορές. Ακολούθως γίνεται παρουσίαση των ενεργειών διεθνών κυρίως οργανισµών, που έθεταν ως στόχο την ανάδειξη των πραγµατικών αναγκών των ατόµων µε αναπηρίες και την άρση των εµποδίων στην προσπάθειά τους για αυτόνοµη διαβίωση. Εν συνεχεία παρουσιάζεται ένα µοντέλο καθηκόντων µετακίνησης το οποίο και βασίζεται στο αντίστοιχο µοντέλο που αναπτύχθηκε από την Ερευνητική Οµάδα Συστηµάτων Μεταφοράς του Α.Π.Θ. (ΕΟΣΜ/ΑΠΘ) στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράµµατος MAPLE. Επί του συγκεκριµένου µοντέλου παρουσιάζονται οι απαιτήσεις των διαφόρων κατηγοριών της ερευνώµενης οµάδας χρηστών, όπως διατυπώθηκαν στο MAPLE µε συµπληρώσεις από τη βιβλιογραφία. Στο επόµενο τµήµα της ιπλωµατικής Εργασίας γίνεται παρουσίαση κάποιων εναλλακτικών για την αντιµετώπιση των περιορισµών στην αυτόνοµη µετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. Προκειµένου η συγκεκριµένη ιπλωµατική Εργασία να µην αποτελεί απλά µια βιβλιογραφική επισκόπηση έγινε έρευνα υπό τη µορφή δοµηµένων συνεντεύξεων προκειµένου να επιβεβαιωθούν τα όσα προέκυψαν στα προηγούµενα και να καταγραφεί το τι ισχύει στην περίπτωση της πόλης της Κατερίνης. Οι συνεντεύξεις πραγµατοποιήθηκαν µε την συµµετοχή των οικείων των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες αλλά και του προσωπικού της υποστηρικτικής δοµής ατόµων µε νοητικές δυσκολίες της «Μέριµνας Παιδιού Κατερίνης». Οι απόψεις και προτάσεις που προέκυψαν από τη συγκεκριµένη διαλεκτική διαδικασία παρουσιάζονται αµέσως µετά. Ακολούθως δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην παρουσίαση τεχνικών για τον αποτελεσµατικότερο χειρισµό εκτάκτων καταστάσεων από το προσωπικό των Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης iii

5 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Περίληψη ηµόσιων Συγκοινωνιών. Από το σύνολο των προτάσεων έγινε επικέντρωση σε αυτή µε τη µεγαλύτερη βαρύτητα η οποία είναι, η απαραίτητη εκπαίδευση του συνόλου των χειριστών στον τοµέα των µεταφορών. Τέλος παρουσιάζονται χρήσιµα συµπεράσµατα από την ενασχόληση µε το θέµα και διατυπώνονται κάποιες προτάσεις. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης iv

6 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Abstract ABSTRACT The present postgraduate Thesis refers to the importance of the autonomous movement of individuals with intellectual difficulties. Initially the different characteristics of people with intellectual difficulties are presented in order to understand the size and multiplicity of population who faces the problem of transport exclusion. In the following actions taken from international organisations are presented, focusing in identifying and facing real needs of people with disabilities. Next, a travelling task model is presented which is based on the model developed by the Transport Systems Research Group of AUTh (TSRG/AUTh) in the frame of the E.U. research project MAPLE. On this particular model the needs of the various groups of special users are presented, as they were defined in MAPLE, with certain additions from the literature. In the next part of the Thesis certain alternatives for facing the restrictions in the autonomous movement of individuals with intellectual difficulties are presented. In order that this Thesis does not constitute simply a literature work, a research has been conducted under the form of structured interviews in the case of the City of Katerini. The interviews were taken both with the participation of relatives of the individuals with intellectual difficulties and also with the personnel of the supporting structure of individuals with intellectual difficulties, an establishment that is called Concern of Child of Katerini. The opinions and proposals resulted from the particular process are presented next. Particular importance was given on the presentation of techniques concerning the more effective handling of emergency situations from the personnel of Public Transport. By the total of the proposals derived here, focus is given here on the one with the most importance which is the necessary education and training of the personnel involved in transport operation. Finally, useful conclusions derived are presented together with certain proposals. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης v

7 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Πίνακας Περιεχοµένων ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Πρόλογος Περίληψη Abstract i iii v ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο 1. Εισαγωγή Η σηµασία της αυτόνοµης µετακίνησης για όλους και ειδικότερα για τα άτοµα µε νοητική υστέρηση Αντικείµενο, στόχοι, µεθοδολογία και δοµή της εργασίας 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο 2. Οι κατηγορίες των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο 3. Επισκόπηση της βιβλιογραφίας Ιστορικά στοιχεία και πρωτοβουλίες που ανελήφθησαν από την οµάδα ECMT 18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο 4. Το µοντέλο καθηκόντων µετακίνησης της Ε.Ο.Σ.Μ./Α.Π.Θ. και οι ανάγκες των διαφόρων κατηγοριών σε σχέση µε αυτό Το µοντέλο καθηκόντων µετακίνησης της Ε.Ο.Σ.Μ./Α.Π.Θ Προσδιορισµός των κύριων προβληµάτων και των προτάσεων σε σχέση µε τους κύριους τίτλους του µοντέλου καθηκόντων Πριν από το ταξίδι Ταξιδεύοντας εντός του οχήµατος 43 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο 5. Εναλλακτικές αντιµετώπισης προβληµάτων Προγραµµατισµός ταξιδίων 44 Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης vi

8 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Πίνακας Περιεχοµένων 5.2. Ταξιδεύοντας εντός του οχήµατος 54 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο 6. Έρευνα ερωτηµατολογίου και οµηµένες Συνεντεύξεις Προσέγγιση πληθυσµού στόχου για την διενέργεια των συνεντεύξεων Αποτύπωση της σηµερινής πραγµατικότητας των δοµών της Κατερίνης Προτάσεις ράσεις 61 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 ο 7. Χειρισµός εκτάκτων καταστάσεων από το προσωπικό των ηµόσιων Συγκοινωνιών Αναγκαία Εκπαίδευση ιαχείριση των εκτάκτων αναγκών Αναγκαία Εκπαίδευση 68 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Η οµάδα σχεδιασµού και το σχέδιο δράσης Εθνική Πολιτική Οργανώσεις Μεταφορών ήµοι Τοπική Αυτοδιοίκηση Εκπαίδευση Κέντρα Κατάρτισης σχέδιο δράσης Κοινωνικό αίσθηµα - Εθελοντισµός Οικογένεια 84 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΠΗΓΕΣ 87 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1- Ερωτηµατολόγιο οµηµένων Συνεντεύξεων 89 Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης vii

9 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1. Εισαγωγή Οι δυσµενείς επιδράσεις της κυκλοφορίας στην ποιότητα της ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος, ειδικά στις µεγάλες πόλεις, αποτελούν σήµερα αντικείµενο εκτεταµένης έρευνας, εξαιτίας της σηµασίας και του µεγέθους του προβλήµατος που δηµιουργούν. Το παρεχόµενο επίπεδο εξυπηρέτησης των διαφόρων µέσων µεταφοράς στις ελληνικές πόλεις είναι ιδιαίτερα χαµηλό. Η κατάσταση δυσχεραίνεται συνεχώς λόγω της αυξανόµενης αγοράς και χρήσης Ι.Χ. αυτοκινήτων και της συνεχιζόµενης παράνοµης στάθµευσης και ελλιπούς αστυνόµευσης Επιπρόσθετα η πρόσβαση όλων των πολιτών στα Μ.Μ.Μ και ειδικότερα η παρεχόµενη σε αυτούς δυνατότητα για αυτόνοµη µετακίνηση µπορεί να χαρακτηριστεί επιεικώς ανεπαρκής. Εικόνα 1.1.: Ισονοµία για όλους τους ανθρώπους και στον τοµέα των µεταφορών. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 1

10 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 1ο 1.1. Η σηµασία της αυτόνοµης µετακίνησης για όλους και ειδικότερα για τα Άτοµα µε νοητική υστέρηση Η προσβασιµότητα είναι ένα θέµα που καθορίζει την ποιότητα ζωής όλων σχεδόν των πολιτών µιας χώρας αφού σε όσο καλή φυσική κατάσταση και αν είναι ένας άνθρωπος πιο εύκολα θα ανεβεί µια οµαλή ράµπα παρά σκαλοπάτια. Η βαρύτητα του ζητήµατος ενισχύεται αν λάβουµε υπόψη µας ότι ο αριθµός των ΑµεΑ είναι στην Ε.Ε. περίπου 50 εκατοµµύρια ενώ για την Ελλάδα το ποσοστό τους αγγίζει το 10% του συνολικού πληθυσµού αντιστοιχώντας σε νοικοκυριά, σύµφωνα µε την απογραφή του 2001.[1] Εικόνα 1.2.: Σχεδιασµός για όλους στις µεταφορές. Πηγή: [2] Η υιοθέτηση της φιλοσοφίας Σχεδιασµός για Όλους η οποία βασίζεται στην ισότητα όλων των ανθρώπων µπορεί να κάνει την ζωή µας καλύτερη µε αλυσιδωτά κοινωνικοοικονοµικά οφέλη. Μπορούµε και υπάρχει σήµερα η δυνατότητα να σχεδιάζουµε και να κατασκευάζουµε λαµβάνοντας υπόψη την διαφορετικότητα όλων των πολιτών ούτως ώστε ότι σχεδιάζουµε να είναι αξιοποιήσιµο και προσβάσιµο σε όσο το δυνατόν περισσότερα άτοµα. Αυτό, τόσο κοινωνικά όσο και οικονοµικά είναι εξαιρετικά σηµαντικό. Αφενός το προϊόν/υπηρεσία/κτίριο θα µπορεί να χρησιµοποιείται από όλους τους πολίτες και αφετέρου αυτός ο παράγοντας θα έχει σαν αποτέλεσµα αυξηµένα οικονοµικά οφέλη από την δυνατότητα αυξηµένης χρήσης του. Επιπλέον ο σχεδιασµός για όλους δηµιουργεί αυξηµένη αξία σε µια υποδοµή αφού αυτή θα µπορεί πολύ εύκολα να προσαρµοστεί στις ανάγκες της αγοράς στο µέλλον λαµβάνοντας υπόψη την γήρανση και τις ιδιαιτερότητες του πληθυσµού. Η σηµασία της αυτόνοµης µετακίνησης στην περίπτωση των ατόµων µε νοητική υστέρηση αποτελεί πρώτιστο αγαθό. Ο κεντρικός στόχος προς επίτευξη ο οποίος τίθεται στην περίπτωση των ατόµων µε αναπηρίες είναι η αυτονόµηση του ατόµου. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 2

11 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 1ο Η επίτευξη αυτή θα µας οδηγήσει στην εκπλήρωση των φυσικών και όχι ειδικών αναγκών, όπως εσφαλµένα διατυπώνονται, για τα άτοµα αυτά. Συγκεκριµένα θα µπορέσουν να ολοκληρωθούν οι αυτονόητες ανάγκες τους που έχουν να κάνουν µε:[3] Την ψυχοκοινωνική τους αποκατάσταση Την ισότιµη ένταξη τους στην κοινωνία και στα δικαιώµατα που ισχύουν για όλους Την βελτίωση των κοινωνικών ικανοτήτων τους µέσω της αύξησης των κοινωνικών δεξιοτήτων και της απασχόλησής τους Την συµµετοχή τους σε εκπαιδευτικά προγράµµατα ανεξαρτητοποίησης τους (κινητικά, λειτουργικά και επικοινωνιακά).,προκειµένου να τηρηθεί το αυτονόητο της ισότιµής συµµετοχής και εξάλειψης των αποκλεισµών τους από όλες τις εκφράσεις της κοινωνίας Αντικείµενο, στόχοι, µεθοδολογία και δοµή της εργασίας Αντικείµενο της εργασίας αυτής αποτελεί η εξέταση της αυτόνοµης µετακίνησης και συγκεκριµένα αυτής των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. Ειδικότερα αφού θα αποσαφηνίσουµε τις κύριες κατηγορίες των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες θα προβούµε σε µια προσπάθεια επισκόπησης και ενηµέρωσης της υπάρχουσας βιβλιογραφίας που αφορά τις προσπάθειες για την ενίσχυση της αυτόνοµης µετακίνησης. Για το λόγο αυτό θα πρέπει µελετηθεί εις βάθος ο τρόπος δηµιουργίας, η οργάνωση, ο εξοπλισµός και ο σχεδιασµός ενός µοντέλου καθηκόντων µετακίνησης και οι ανάγκες των διαφόρων κατηγοριών ατόµων µε νοητικές δυσκολίες σε σχέση µε αυτό, όπως και η τήρηση ή µη των γενικών αρχών σχεδιασµού του. Οι κύριοι στόχοι αυτής της ιπλωµατικής Εργασίας είναι: η επίτευξη των παραπάνω αναφερθέντων επιδιώξεων. η εξεύρεση άλλων εναλλακτικών λύσεων µέσω των οποίων θα µπορέσει να εδραιωθεί και ενισχυθεί η προσπάθεια για τη βελτίωση της αυτόνοµης µετακίνησης των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. οι προτάσεις για τον χειρισµό των πιθανών εκτάκτων εµφανιζόµενων καταστάσεων αλλά και των ενεργειών που ενδεχοµένως θα βοηθήσουν στον περιορισµό της έκτασής τους από τα Μ.Μ.Μ. (προσωπικό και επιβάτες) έναντι των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 3

12 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 1ο Απαραίτητη και ουσιαστικότερη βοήθεια για την επίτευξη των παραπάνω στόχων αποτελεί σε κάθε περίπτωση η ανάπτυξη της διαλογικής διαδικασίας και η ανταλλαγή απόψεων και προβληµατισµών. Σε αυτή την ανταλλαγή θέσεων θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι γνώµες και οι ιδέες όλων, από το εργατικό προσωπικό και τους ιδιοκτήτες των µέσων µεταφοράς µέχρι τον τελικό αποδέκτη του προϊόντος τον απλό πελάτη προκειµένου τα εξαγώγιµα συµπεράσµατα και οι προτάσεις να µην στερούνται εφαρµοσιµότητας και πρακτικότητας. Η µεθοδολογία που ακολουθήθηκε για τη συγγραφή της παρούσης ιπλωµατικής Εργασίας βασίσθηκε στη βιβλιογραφική έρευνα, την έρευνα διαδικτυακών πηγών αλλά και τη διεξαγωγή έρευνας µε την βοήθεια ερωτηµατολογίων δοµηµένων συνεντεύξεων που ελήφθησαν από τους καθύλη αρµόδιους. Τα στοιχεία που συλλέχθηκαν, αξιολογήθηκαν, αναλύθηκαν και συνδέθηκαν νοηµατικά για τη δηµιουργία του κορµού του κειµένου. Η διαδικασία αυτή εν τέλει µας οδήγησε στην εξαγωγή χρήσιµων συµπερασµάτων αλλά και προτάσεων ως προς το µελετούµενο θέµα τα οποία και παρατίθενται στο τέλος της συγκεκριµένης εργασίας. Η εργασία αυτή δοµείται σε οκτώ κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο επισηµαίνεται η σηµασία της αυτόνοµης µετακίνησης για όλους και ειδικότερα για τα άτοµα µε νοητική υστέρηση, ενώ ακόµη παρουσιάζονται το αντικείµενο, η δοµή και καθορίζονται οι στόχοι της εργασίας. Παράλληλα περιγράφεται η µεθοδολογία που ακολουθήθηκε ως προς τη συλλογή των απαραίτητων δεδοµένων και στοιχείων. Στο δεύτερο κεφάλαιο προβαίνουµε στην αποσαφήνιση των κατηγοριών των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. Με τον τρόπο αυτό θέλουµε να γνωστοποιήσουµε σε όλο το αναγνωστικό κοινό της εργασίας αυτής το πλήθος των περιπτώσεων αυτής της διάγνωσης για την αποφυγή παρερµηνείας ως προς τους χρησιµοποιούµενους παρακάτω όρους. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται µια παρουσίαση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας σχετικά µε τις δράσεις για την κατανόηση των προβληµάτων αλλά και την διευκόλυνση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες στις µεταφορές. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται ένα µοντέλο καθηκόντων µετακίνησης το οποίο δηµιουργήθηκε από την Ε.Ο.Σ.Μ./Α.Π.Θ. στο πλαίσιο του έργου MAPLE. Στο πέµπτο κεφάλαιο εντοπίζουµε και παραθέτουµε µια σειρά από εναλλακτικές λύσεις για την αντιµετώπιση των συναντόµενων προβληµάτων κατά την προσπάθεια ενός ατόµου µε νοητική υστέρηση να µετακινηθεί αυτόνοµα µε ασφάλεια. Στο έκτο κεφάλαιο παραθέτουµε τα στοιχεία που προέκυψαν από την διενέργεια έρευνας µε την βοήθεια ερωτηµατολογίων δοµηµένων συνεντεύξεων που ελήφθησαν από τον συγγραφέα. Οι συνεντεύξεις ελήφθησαν στο χώρο µιας δοµής της «Μέριµνας Παιδιού Κατερίνης» τόσο από το προσωπικό της όσο και από τους οικείους των ατόµων µε νοητική υστέρηση. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 4

13 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 1ο Στο έβδοµο κεφάλαιο επικεντρωνόµαστε στην παρουσίαση των µεθόδων χειρισµού των εκτάκτων καταστάσεων από το προσωπικό των ηµόσιων Συγκοινωνιών κάνοντας ιδιαίτερη µνεία στην απαιτούµενη ειδική εκπαίδευση που αυτό πρέπει να λάβει. Στο όγδοο και τελευταίο κεφάλαιο διατυπώνονται τα συµπεράσµατα και οι προτάσεις, η υιοθέτηση των οποίων θα συντελούσε στην πλήρη αναβάθµιση της µετακίνησης των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 5

14 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ 2. Οι κύριες κατηγορίες των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες (ICD 1 10 Ελληνική έκδοση)[4] Εικόνα 2.1.: Κατηγορίες ατόµων µε αναπηρίες. Πηγή: [1] i. Οργανικές, ψυχικές διαταραχές (F00 - F09) Αυτό το κεφάλαιο περιλαµβάνει µια ποικιλία ψυχικών διαταραχών, που ταξινοµούνται µαζί, λόγω του ότι έχουν ως κοινή αιτιολογία σε εγκεφαλικές παθήσεις, τραυµατισµό του εγκεφάλου ή άλλη προσβολή που οδηγεί σε εγκεφαλική δυσλειτουργία. Η δυσλειτουργία µπορεί να είναι πρωτοπαθής, όπως στις παθήσεις, τους τραυµατισµούς και τις προσβολές που έχουν επίπτωση στον εγκέφαλο άµεσα και εκλεκτικά, ή δευτεροπαθής, όπως σε συστηµατικές παθήσεις και διαταραχές που προσβάλουν τον εγκέφαλο ως ένα από τα πολλαπλά όργανα ή συστήµατα που εµπλέκονται (σε τέτοιες παθήσεις). Άνοια (F00 - F03) είναι σύνδροµο που οφείλεται σε πάθηση του εγκεφάλου, συνήθως χρόνιας ή προϊούσας φύσης, όπου υπάρχει διαταραχή πολλαπλών ανώτερων φλοιωδών λειτουργιών συµπεριλαµβανοµένων της µνήµης, της σκέψης, του 1 ICD-10: (International Classification of Diseases) επικυρώθηκε από την τεσσαροκοστήτριτη Συνέλευση του Παγκόσµιου Οργανισµού Υγείας το Μάιο του 1990 και τέθηκε σε ισχύ από τον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας το Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 6

15 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 2ο προσανατολισµού, της νόησης, του µαθηµατικού λογισµού, της ικανότητας για µάθηση, της γλώσσας και της κρίσης. Οι βλάβες των αναφερόµενων λειτουργιών συνοδεύονται και περιστασιακά επιτείνονται, µέσω επιδείνωσης του συναισθηµατικού ελέγχου, της κοινωνικής συµπεριφοράς ή των κινήτρων. Αυτό το σύνδροµο (η άνοια) συµβαίνει στη νόσο του Alzheimer, στη νόσο των αγγείων του εγκεφάλου και σε άλλες καταστάσεις που πρωτοπαθώς ή δευτεροπαθώς προσβάλλουν τον εγκέφαλο. F00* - Άνοια στη νόσο του Alzheimer (G30.-). F01 - Αγγειακή άνοια. F02* - Άνοια σε άλλες παθήσεις που ταξινοµούνται αλλού. F03 - ιάφορες µορφές άνοιας. F04 - Οργανικό αµνησικό σύνδροµο, που δεν προκαλείται από αλκοόλ και άλλες ψυχοδραστικές ουσίες. F05 - Παραλήρηµα, που δεν προκαλείται από αλκοόλ και άλλες ψυχοδραστικές ουσίες. F06 - Άλλες ψυχικές διαταραχές που οφείλονται σε εγκεφαλική βλάβη και δυσλειτουργία και σε σωµατικές νόσους. F07 - ιαταραχές της προσωπικότητας και της συµπεριφοράς λόγω εγκεφαλικής νόσου, βλάβης και δυσλειτουργίας. F09 - ιάφορες οργανικές ή συµπτωµατικές ψυχικές διαταραχές. ii. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές συµπεριφοράς που οφείλονται στη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών (F10 - F19) F10 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς λόγω χρήσης αλκοόλ. F11 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς λόγω χρήσης οπιοειδών. F12 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς λόγω χρήσης κανναβινοειδών. F13 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς λόγω χρήσης κατασταλτικών ή υπνωτικών. F14 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς από χρήση κοκαΐνης. F15 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς από χρήση άλλων διεγερτικών, συµπεριλαµβανοµένης και της καφεΐνης. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 7

16 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 2ο F16 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς από χρήση ψευδαισθησιογόνων. F17 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς από χρήση καπνού. F18 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς από χρήση πτητικών διαλυτών. F19 - Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς από χρήση πολλαπλών φαρµάκων και άλλων ψυχοδραστικών ουσιών. Αυτή η κατηγορία περιέχει µεγάλη ποικιλία διαταραχών που διαφέρουν στην σοβαρότητα και την κλινική εικόνα αλλά µπορούν να αποδοθούν στη χρήση µιας ή περισσοτέρων ψυχοδραστικών ουσιών, οι οποίες µπορεί ή όχι, να έχουν συνταγογραφηθεί από ιατρό. Ο τρίτος χαρακτήρας του κωδικού προσδιορίζει την ουσία που συµµετέχει και ο τέταρτος χαρακτήρας καθορίζει την κλινική κατάσταση. Οι κωδικοί µπορούν να χρησιµοποιηθούν, αν απαιτείται, για τον καθορισµό κάθε ουσίας αλλά πρέπει να σηµειωθεί ότι δεν αντιστοιχούν όλοι οι κωδικοί µε τέταρτο χαρακτήρα σε όλες τις ουσίες. Ο προσδιορισµός της ψυχοδραστικής ουσίας πρέπει να βασισθεί σε όσες περισσότερες πηγές πληροφόρησης είναι δυνατό. Αυτό περιλαµβάνει ατοµικά στοιχεία, ανάλυση αίµατος και άλλων υγρών του σώµατος, χαρακτηριστικά σωµατικά και ψυχολογικά συµπτώµατα, κλινικά σηµεία και συµπεριφορά και άλλες αποδείξεις όπως κατοχή φαρµάκου από τον ασθενή ή αναφορές από τρίτες πηγές. Πολλοί χρήστες τέτοιων ουσιών παίρνουν περισσότερους από έναν τύπο ψυχοδραστικών ουσιών. Η κύρια διάγνωση πρέπει να ταξινοµηθεί, όπου είναι δυνατό, σύµφωνα µε την ουσία ή την κατηγορία των ουσιών που προκαλούν ή συνεισφέρουν περισσότερο, στην παρούσα κλινική συνδροµή. Άλλες διαγνώσεις πρέπει να κωδικοποιηθούν όταν έχουµε λήψη άλλων ψυχοδραστικών ουσιών σε τοξικές δόσεις (κοινός τέταρτος χαρακτήρας 0) ή µέχρι του σηµείου που αυτές προκαλούν βλάβη (κοινός τέταρτος χαρακτήρας 1), εξάρτηση (κοινός τέταρτος χαρακτήρας 2) ή άλλες διαταραχές (κοινός τέταρτος χαρακτήρας 3 9). Μόνο σε περιπτώσεις όπου η λήψη ψυχοδραστικών ουσιών είναι χαοτική και χωρίς διάκριση, ή σε περιπτώσεις όπου έχουµε λήψη µιγµάτων από διαφορετικές ουσίες θα πρέπει η διάγνωση των διαταραχών να προκύψει από την χρήση των πολλαπλών φαρµάκων-ουσιών που έχουν χρησιµοποιηθεί (F19.-). Εξαιρείται: η κατάχρηση ουσιών που δεν προκαλούν εξάρτηση (F55). Οι ακόλουθες υποκατηγορίες - µε τέταρτο χαρακτήρα - χρησιµοποιούνται µε τις κατηγορίες F10 - F19:.0 Οξεία δηλητηρίαση. Κατάσταση που ακολουθεί την χορήγηση ψυχοδραστικής ουσίας και που καταλήγει σε διαταραχές στο επίπεδο συνείδησης, προσβολή της αντίληψης ή της συµπεριφοράς ή σε άλλες ψυχοφυσιολογικές λειτουργίες ή απαντήσεις. Οι διαταραχές είναι άµεσα συνδεδεµένες µε τις οξείες φαρµακολογικές επιδράσεις της ουσίας και Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 8

17 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 2ο υφίενται µε τον καιρό, µε πλήρη επάνοδο του οργανισµού στο φυσιολογικό επίπεδο εκτός από τις περιπτώσεις όπου έχουν εµφανιστεί επιπλοκές ή βλάβες σε ιστούς. Οι επιπλοκές περιλαµβάνουν τραυµατισµό, εισρόφηση εµεσµάτων, παραλήρηµα, κώµα, σπασµούς και άλλες ιατρικές επιπλοκές. Η φύση των επιπλοκών εξαρτάται από την φαρµακολογική κατηγορία της ουσίας και τον τρόπο χορήγησης. Οξεία µέθη σε αλκοολισµό. "Bad trips" (ναρκωτικά). Μέθη NOS. Παθολογική δηλητηρίαση. Ύπνωση και possession disorders σε δηλητηρίαση µε ψυχοδραστική ουσία..1 Επιβλαβής χρήση (ουσιών). Τρόπος χρήσης ψυχοδραστικής ουσίας, που προκαλεί βλάβη στην υγεία. Η βλάβη µπορεί να είναι σωµατική (όπως στις περιπτώσεις ηπατίτιδας από αυτοενιόµενες ψυχοδραστικές ουσίες) ή ψυχική ( π.χ. επεισόδια καταθλιπτικής διαταραχής που είναι δευτεροπαθή σε µεγάλη κατανάλωση αλκοόλ) Κατάχρηση ψυχοδραστικής ουσίας..2 Σύνδροµο εξάρτησης. Μια οµάδα συµπεριφορικών, γνωστικών και φυσιολογικών φαινοµένων που αναπτύσσονται µετά την επαναλαµβανόµενη χρήση ουσίας και που τυπικά περιλαµβάνουν την έντονη επιθυµία λήψης του φαρµάκου, την δυσκολία στον έλεγχο λήψης της ουσίας παρά τις επιβλαβείς συνέπειες που προκαλεί, την προτεραιότητα που δίνεται στη χρήση της ουσίας παρά σε άλλες δραστηριότητες και υποχρεώσεις, την αυξηµένη ανοχή και µερικές φορές το σύνδροµο σωµατικής στέρησης. Το σύνδροµο εξάρτησης µπορεί να αφορά συγκεκριµένη ψυχοδραστική ουσία (π.χ. καπνό, αλκοολική διαζεπάµη), ή κατηγορία ουσιών (π.χ. οπιοειδή ναρκωτικά) ή µεγαλύτερη ποικιλία φαρµακολογικά διαφορετικών ψυχοδραστικών ουσιών. Χρόνιος αλκοολισµός. Αλκοολισµός. Εθισµός σε ουσίες..3 Σύνδροµο στέρησης. Μια οµάδα συµπτωµάτων, ποικίλης σοβαρότητας, που λαµβάνουν χώρα σε πλήρη ή σχετική στέρηση ψυχοδραστικής ουσίας µετά από συνεχή χρήση αυτής της ουσίας. Η έναρξη και η πορεία του συνδρόµου στέρησης είναι χρονικά περιορισµένη και εξαρτάται από τον τύπο και την δόση της ψυχοδραστικής ουσίας λίγο πριν την παύση ή την ελάττωση της χρήσης της.το σύνδροµο στέρησης µπορεί να επιπλακεί µε σπασµούς..4 Σύνδροµο στέρησης µε παραλήρηµα. Κατάσταση όπου το σύνδροµο στέρησης, όπως καθορίστηκε στον κοινό τέταρτο χαρακτήρα.3, επιπλέκεται µε παραλήρηµα, όπως καθορίζεται στο F 05-. Μπορεί να υπάρχουν και σπασµοί, όταν οργανικοί παράγοντες παίζουν ρόλο στην αιτιολογία, τότε η κατάσταση πρέπει να ταξινοµηθεί στο F05.8. Τροµώδες παραλήρηµα (από κατάχρηση αλκοόλ). Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 9

18 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 2ο.5 Ψυχωσική διαταραχή. Μια οµάδα ψυχωσικών φαινοµένων που λαµβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια ή µετά τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών αλλά δεν µπορούν να εξηγηθούν στη βάση της οξείας δηλητηρίασης (µεµονωµένα) και δεν αποτελούν τµήµα του συνδρόµου στέρησης. Η διαταραχή χαρακτηρίζεται από ψευδαισθήσεις (τυπικώς ακουστικές, αλλά συχνά µε συµµετοχή περισσοτέρων αισθήσεων), παραµόρφωση αντίληψης, παραληρηµατικές ιδέες (συνήθως παρανοειδούς ή διωκτικού περιεχοµένου) ψυχοκινητικές διαταραχές (υπερδιέγερση ή προκώµα) και παθολογικές συναισθηµατικές διακυµάνσεις που κυµαίνονται από έντονο φόβο έως έκσταση. Το επίπεδο συνείδησης είναι συνήθως φυσιολογικό αλλά κάποιου βαθµού θόλωση της συνείδησης - όχι σοβαρής µορφής σύγχυση - µπορεί να υπάρχει. Αλκοολική: Ψευδαισθήτωση. Ζηλοτυπία. Παράνοια. Ψύχωση NOS. Εξαιρείται: η υπολειµµατική και οψίµου ενάρξεως ψυχωσική διαταραχή που προκαλείται από αλκοόλ ή άλλη ψυχοδραστική ουσία (F 10 - F 19 µε κοινό τέταρτο χαρακτήρα.7)..6 Αµνησικό σύνδροµο. Σύνδροµο που σχετίζεται µε χρόνια προεξάρχουσα βλάβη της προσφάτου και παλαιάς µνήµης. Η αυτόµατη ανάκληση συνήθως διατηρείται και η πρόσφατη µνήµη επηρεάζεται χαρακτηριστικά περισσότερο από τη παλαιά. Υπάρχουν συνήθως διαταραχές της αίσθησης του χρόνου και της σειράς των γεγονότων όπως επίσης και δυσκολίες στην εκµάθηση νέου υλικού (καινούργιων γνώσεων). Η µυθοµανία είναι χαρακτηριστική αλλά δεν είναι πάντοτε παρούσα. Άλλες γνωστικές λειτουργίες διατηρούνται σχετικώς σε καλό επίπεδο, και η αµνησία είναι δυσανάλογη ως προς άλλες διαταραχές. Αµνησική διαταραχή, που οφείλεται σε χρήση αλκοόλ ή φαρµάκου (ουσίας). Ψύχωση ή σύνδροµο Korsakov, από αλκοόλ ή άλλη ψυχοδραστική ουσία ή διάφορες περιπτώσεις. Εξαιρείται: η µη αλκοολική ψύχωση ή σύνδροµο Korsakov (F04)..7 Υπολειµµατική και οψίµου ενάρξεως ψυχωσική διαταραχή. ιαταραχή στην οποία οι µεταβολές της γνωσίας, του συναισθήµατος, της προσωπικότητας ή της συµπεριφοράς - από χρήση αλκοόλ ή ψυχοδραστικών ουσιών - παραµένουν για µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα του λογικά αναµενόµενου από την άµεση επίδραση της ψυχοδραστικής ουσίας. Η έναρξη της διαταραχής είναι άµεσα συνδεδεµένη µε τη χρήση της ψυχοδραστικής ουσίας. Καταστάσεις στις οποίες η αρχική έναρξη συµβαίνει µετά το επεισόδιο χρήσης τέτοιας ουσίας, πρέπει να ταξινοµηθούν εδώ µόνο όταν είναι διαθέσιµες σαφείς σαφείς αποδείξεις, ούτως ώστε να αποδοθεί η κατάσταση σε υπολειµµατική επίδραση της ψυχοδραστικής ουσίας. Οι αναδροµές (flash backs) στο παρελθόν πρέπει να διαφοροποιηθούν από την ψυχωτική κατάσταση µερικώς λόγω του επεισοδιακού τους χαρακτήρα από την - συνήθως - πολύ µικρή διάρκειά τους και από την αντιγραφή των προηγηθεισών εµπειριών που είναι σχετικές µε τη χρήση αλκοόλ ή άλλης ψυχοδραστικής ουσίας. Αλκοολική άνοια NOS. Χρόνιο αλκοολικό εγκεφαλικό σύνδροµο. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 10

19 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 2ο Άνοια και άλλοι τύποι εµµένουσας βλάβης των γνωστικών λειτουργιών. Αναδροµές στο παρελθόν (flashbacks). Οψίµου ενάρξεως ψυχωτική διαταραχή που οφείλεται σε χρήση ψυχοδραστικής ουσίας. ιαταραχή της αντίληψης µετά χρήση ψευδαισθησιογόνων. Υπολειµµατική:. συναισθηµατική διαταραχή.. διαταραχή της προσωπικότητας και συµπεριφοράς. Εξαιρείται: το σύνδροµο korsakov από αλκοόλ ή ψυχοδραστική ουσία (F10 - F19 µε κοινό τέταρτο χαρακτήρα 6), η ψυχωσική κατάσταση από αλκοόλ ή ψυχοδραστική ουσία (F10 - F19 µε κοινό τέταρτο χαρακτήρα 5)..8 Άλλες ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς..9 ιάφορες ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συµπεριφοράς. iii. Σχιζοφρένεια, σχιζοτυπικές και παραληρηµατικές διαταραχές (F20 F29) F20 - Σχιζοφρένεια. F21 - Σχιζοτυπική διαταραχή. F22 - Εµµένουσες παραληρηµατικές διαταραχές. F23 - Οξείες και παροδικές ψυχωσικές διαταραχές. F24 - Επαγωγική παραληρηµατική διαταραχή. F25 - Σχιζοσυναισθηµατικές διαταραχές. F28 - Άλλες µη οργανικές ψυχωσικές διαταραχές. F29 - ιάφορες µορφές µη οργανικής ψύχωσης. Αυτή η κατηγορία τοποθετεί µαζί τη σχιζοφρένεια, σαν το πιο σηµαντικό µέλος της οµάδας, τη σχιζοτυπική διαταραχή, τις εµµένουσες παραληρηµατικές διαταραχές και µια µεγαλύτερη οξέων και παροδικών ψυχωσικών διαταραχών. Οι σχιζοσυναισθηµατικές διαταραχές περιγράφονται εδώ παρά την αµφιλεγόµενη φύση τους. iv. Συναισθηµατικές διαταραχές (F30 - F39) F30 - Μανιακό επεισόδιο. F31 - ιπολική συναισθηµατική διαταραχή. F32 - Καταθλιπτικό επεισόδιο. F33 - Υποτροπιάζουσα καταθλιπτική διαταραχή. Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 11

20 «Η Μετακίνηση των ατόµων µε νοητικές δυσκολίες» Κεφάλαιο 2ο F34 - Επίµονες διαταραχές του θυµικού. F39 - ιάφορες άλλες συναισθηµατικές διαταραχές. Αυτή ή κατηγορία περιέχει παθήσεις στις οποίες η πρωταρχική διαταραχή είναι η εκτροπή του συναισθήµατος ή του θυµικού προς την κατάθλιψη (µε ή χωρίς σχετιζόµενο άγχος) ή την υπερθυµία. Η εκτροπή του θυµικού συνήθως συνοδεύεται από µεταβολή στο συνολικό επίπεδο δραστηριότητος. Τα περισσότερα από τα άλλα συµπτώµατα είναι δευτεροπαθή - ή εύκολα κατανοούνται από τη συνυπάρχουσα µεταβολή του θυµικού και της δραστηριότητος. Οι περισσότερες από τις διαταραχές υποτροπιάζουν και η έναρξη του κάθε επεισοδίου ξεχωριστά µπορεί συχνά να σχετίζεται µε στρεσογόνα γεγονότα ή καταστάσεις. v. Νευρωτικές, σωµατόµορφες και αγχώδεις διαταραχές (F40 - F48) F41 - Άλλες αγχώδεις διαταραχές. F42 - Ψυχαναγκαστική διαταραχή (νεύρωση). F43 - Αντιδράσεις στο έντονο στρές και διαταραχές προσαρµογής. F44 - Αποσυνδετικές (µετατρεπτικές) διαταραχές. F45 - Σωµατοφόρες διαταραχές. F48 - Άλλες νευρωσικές διαταρχές. εν περιλαµβάνει: τις περιπτώσεις που σχετίζονται µε διαταραχές αγωγής (συµπεριφοράς) στην F91.D1269- (F92.8). Φοβικές αγχώδεις διαταραχές. Πρόκειται για µια οµάδα διαταραχών στις οποίες το άγχος προκαλείται µόνον ή κυρίως σε ορισµένες σαφώς καθοριζόµενες καταστάσεις, οι οποίες στην πραγµατικότητα δεν είναι επικίνδυνες. Ως αποτέλεσµα, ο ασθενής φροντίζει να αποφεύγει αυτές τις καταστάσεις ή τις αντιµετωπίζει µε φόβο. Το ενδιαφέρον του ασθενούς επικεντρώνεται στα συµπτώµατα που εµφανίζει, όπως αίσθηµα παλµών ή λιποθυµικές τάσεις και συχνά σχετίζεται µε δευτερογενείς φόβους θανάτου, απώλειας του ελέγχου ή τρέλας. Η αναγνώριση της εισόδου του στη φοβική κατάσταση συνήθως επιτείνει το άγχος του. Η φοβική αγχώδης νεύρωση και η φοβική κατάθλιψη συχνά συνυπάρχουν. Αν πρόκειται για δύο ξεχωριστές διαταραχές ή για µία εξαρτάται από το χρόνο εµφάνισης των δύο αυτών καταστάσεων και τις θεραπευτικές επιλογές κατά το χρόνο επίσκεψης στον ειδικό. Πρόκειται για µια καλά καθορισµένη οµάδα φοβιών, που περιλαµβάνει το φόβο εξόδου από το σπίτι, εισόδου σε καταστήµατα, παρουσίας σε δηµόσιους χώρους ή Αναγνωστόπουλος Θεοφάνης 12

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ : ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ I I ΘΕΜΑ: ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Α. Μ. Ε. Α) ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κα. ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα

Υποχρεωτικά Μαθήµατα Κατάλογος Προσφερόµενων Μαθηµάτων Κωδικοποίηση Μαθηµάτων Ο φοιτητής µπορεί να αναγνωρίζει τα µαθήµατα που προσφέρονται σε κάθε έτος από τον κωδικό αριθµό που συνοδεύει κάθε εξαµηνιαίο µάθηµα, που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία 3 Δεκεμβρίου 2014 Ας παραδειγματιστούμε από έναν κινέζικο μύθο: «Μια γριά κάθε πρωί κουβαλούσε νερό στο σπίτι της από το κοντινό πηγάδι με δύο δοχεία δεμένα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι

Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Επιστημονικές Εκδόσεις Σειρά: «Κλινική ψυχολογία - ψυχοθεραπεία» Διεύθυνση: Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Μετάφραση: Λιζέττα Κονσουλίδου Επιμέλεια μετάφρασης: Χρύσα Ξενάκη Εξώφυλλο: Ντίνα Κόφφα ISBN 978-960-9405-21-8

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική

Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική 110 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 14 (2), 2003 Ερευνητική εργασία Research paper Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν την ακούσια νοσηλεία ασθενών σε µια ψυχιατρική κλινική Β. Μποζίκας, 1 Β. Τσιπροπούλου, 1 Χ. εσερή, 1 Μ. Κοσµίδου,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία

Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Κουρουπέτρογλου Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μονάδα Προσβασιμότητας για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αγχολυτικά -Υπνωτικά. Χριστίνα άλλα. Λέκτορας Φαρμακολογίας. Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγχολυτικά -Υπνωτικά Χριστίνα άλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών e-mail: cdalla@med.uoa.gr http://www.med.uoa.gr/pharmacology Συμπτωματολογία DSMΙV Κατάθλιψη Αγχώδης διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη"

Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ Γυναίκες και Επιστήµη Η ΟΜΑ Α ΤΟΥ ΕΛΣΙΝΚΙ "Γυναίκες και Επιστήµη" ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ * ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ * Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αναπτύχθηκε µεγάλος προβληµατισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου

Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου Γ. Συµπεράσµατα από οµάδες εργασίας του Συνεδρίου 1. Θα βοηθούσε η ανάπτυξη ενός συντονιστικού οργάνου για θέµατα οικογένειας και παιδιών (π.χ. Υπουργείο Οικογένειας, Παιδιού και Νεότητας) 2. Η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη (150 λέξεις) Ελληνικά (και Αγγλικά αν ζητείται) Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση στον Άξονα Ι Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης..."

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Αν. Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2013-2014 Πάτρα, 2013 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Νομικά και οικονομικά θέματα Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εκπαιδευτική ενότητα Νομικά και οικονομικά θέματα Αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη ATLEC Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης State of the Art and Research Analysis Σύνοψη WP number WP2 Research and Needs WP title Analysis Status Draft 2 Project

Διαβάστε περισσότερα

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία"

Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία Newsletter No. 3 Α ρίλιος 2007 Ανα τυξιακή Σύµ ραξη «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ» Έργο: "Ολοκληρωµένη Παρέµβαση για την Ισότιµη Συµµετοχή των Ατόµων µε Ανα ηρία στην Εργασία" Επιµέλεια: ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ 2002 Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ Η ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ενότητα για την απασχόληση ατόµων µε ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 14.6.2014 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 183/5 Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ

ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΡΩΤΟΓΕΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Σωµατόµορφες διαταραχές: οµάδα ψυχικών παθήσεων που παρουσιάζονται µε τη µορφή σωµατικών συµπτωµάτων, για τα οποία δεν µπορεί να δοθεί επαρκής παθοφυσιολογική ερµηνεία. Κοινή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές

Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση. στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές Η Ηλεκτρονική ιακυβέρνηση στις Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές 1 Εισαγωγή Οι σύγχρονες τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας (Information and Communication Technology, I.C.T.) καθώς και οι ηλεκτρονικές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Γεώργιος Κοντορίνης, Δημοτικός Σύμβουλος Solna, Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη ΗπόληSolna

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΠΡΟΣΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Η ανάπτυξη του

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα