Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:"

Transcript

1 Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ψυχική υγεία και διατροφή σε άτοµα µε καρκίνο του µαστού (Psychological health and nutrition in breast cancer patients) Τσαπράζη Χ. Τριάδα (Tsaprazi C. Triada) ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΧΑΡΩΝΙΤΑΚΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβάλλεται στο Α.Τ.Ε.Ι ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΗΤΕΙΑ

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Αφιέρωση 3 Ευχαριστίες 4 Περίληψη 5 Abstract 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 1.1 Καρκίνος α Καρκινικό κύτταρο β Κυτταρικός κύκλος γ Απόπτωση Καρκινογένεση α Μετάσταση β Αγγειογένεση Είδη κακοήθων νεοπλασµάτων Αίτια καρκινογένεσης α Γενετικοί παράγοντες β Ανοσολογικοί παράγοντες γ Περιβαλλοντικοί παράγοντες Αντικαρκινική αγωγή α Χηµειοθεραπεία β Ακτινοθεραπεία γ Χειρουργική θεραπεία δ Ανοσοθεραπεία Φαρµακευτική αγωγή 14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ 2.1 Υγεία και ασθένεια α Βιοϊατρικό µοντέλο β Ολιστικό µοντέλο Ψυχολογικοί παράγοντες α Προνοσηροί ψυχοκοινωνικοί παράγοντες και επίπτωση του καρκίνου β Προσωπικότητα του καρκινοπαθούς Ψυχικές αντιδράσεις του καρκινοπαθούς από την γνώση της ασθένειας του α ιαταραχή προσαρµογής β Κατάθλιψη γ Οργανικά ψυχοσύνδροµα δ Άλλες καταστάσεις ε Ψυχοπαθολογικά προβλήµατα σχετιζόµενα µε τη θεραπεία Ψυχολογικές αντιδράσεις του καρκινοπαθούς και η επικοινωνία γιατρού-ασθενούς α Επικοινωνία γιατρού-ασθενούς Ψυχολογικά στάδια της νόσου και ψυχολογική παρέµβαση Στάδια της νόσου και ψυχολογική παρέµβαση Ψυχοθεραπευτική αντιµετώπιση α Ατοµική ψυχοθεραπεία β Οµαδική ψυχοθεραπεία 53 1

3 2.6 Θεραπεία συµπεριφοράς σε καρκινοπαθείς Τροποποίηση συµπεριφοράς Τεχνικές αυτοελέγχου στην αντιµετώπιση του πόνου α Ύπνωση β Χαλάρωση γ Βιοανάδραση Τεχνικές παρέµβασης στις παρενέργειες της χηµειοθεραπείας Αιτιολογία των προκαταβολικών αντιδράσεων Θεραπευτική αντιµετώπιση ατόµων µε καρκίνο µαστού Η τακτική της ενηµέρωσης Συσχέτιση της θεραπείας κατά του καρκίνου µε την ποιότητα ζωής και την εικόνα σώµατος Οι σχέσεις του καρκινοπαθούς µε την οικογένεια α Η σχέση των δυο συζύγων β Η αντιµετώπιση της ασθένειας και ιδιαίτερα τα τελευταία στάδια της, από την οικογένεια γ Τα συναισθήµατα των παιδιών των καρκινοπαθών 83 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 3.1 ιατροφή και πρόληψη καρκίνου Φρούτα, λαχανικά, σιτηρά ολικής αλέσεως και κίνδυνος εµφάνισης καρκίνου Φυτικές ίνες Φυλλικό οξύ Υπερβάλλον βάρος, παχυσαρκία και ενεργειακό ισοζύγιο Κατανάλωση κρέατος και λίπους Αλκοόλ Μελέτες παρέµβασης Αντικαρκινική αγωγή, συνέπειες διατροφικής κατάστασης ασθενούς και διαιτητικές συστάσεις α Χηµειοθεραπεία β Ακτινοθεραπεία γ Χειρουργική θεραπεία δ Ανοσοθεραπεία Συνήθεις φαρµακευτικές αγωγές ιατροφή και θεραπεία καρκίνου ιατροφικός κίνδυνος και κακή θρέψη στον ασθενή µε καρκίνο Στόχοι διατροφικής υποστήριξης ιατροφική διαλογή και αξιολόγηση του ασθενούς µε καρκίνο µαστού ιατροφικές ανάγκες του ασθενούς µε καρκίνο ιατροφική αντιµετώπιση των παρενεργειών που προκαλούνται από τη θεραπεία ιατροφική συµβουλευτική για το άτοµο µε καρκίνο Ασθενής σε προχωρηµένο καρκίνο 124 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 125 Βιβλιογραφία 126 2

4 Στην µητέρα µου και στο αγόρι µου για την πολύτιµη υποστήριξή τους, µε πολλή αγάπη 3

5 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Είναι γνωστό ότι η πραγµατοποίηση οποιουδήποτε επιστηµονικού έργου απαιτεί την αρµονική συνύπαρξη αρκετών προσώπων, το συνταίριασµα αγάπης για την επιστήµη, εµπειρίας, γνώσης και οργάνωσης, και προπάντων την ύπαρξη συνεχούς και επίµονης προσπάθειας. Μέσα από τις λίγες αυτές γραµµές θα ήθελα να ευχαριστήσω ολόθερµα όσους έβαλαν το στίγµα τους και συνέβαλαν στην ολοκλήρωση της µελέτης αυτής. Η αφιέρωση της βιβλιογραφικής αυτής πτυχιακής εργασίας στην µητέρα µου αντανακλά τα αισθήµατα ευχαριστίας για την βαθιά κατανόηση που έδειξε όλο αυτό το χρονικό διάστηµα της εκπόνησης αυτής της εργασίας. Ιδιαίτερες ευχαριστίες θα επιθυµούσα να εκφράσω ξεχωριστά στην επιβλέπουσα Καθηγήτρια κ. Κατερίνα Χαρωνιτάκη, για τη συµπαράσταση, καθοδήγηση και υποστήριξη που επέδειξε από την πρώτη στιγµή της επιστηµονικής µας συνεργασίας. 4

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στη σύγχρονη κοινωνία, εξαιτίας της ανάπτυξης της τεχνολογίας των προϊόντων διατροφής, της αύξησης της µόλυνσης του περιβάλλοντος και της υιοθέτησης του δυτικού τρόπου ζωής, η συχνότητα εµφάνισης καρκίνου αυξάνεται µε ραγδαίους ρυθµούς. Στην αύξηση αυτή συντελούν πολλοί παράγοντες όπως είναι η κληρονοµική προδιάθεση, οι γενετικές µεταβολές που υφίστανται φυσιολογικά κύτταρα σε έναν υγιή οργανισµό, διάφοροι ψυχολογικοί παράγοντες (π.χ. το χρόνιο άγχος, η µειωµένη εξωτερίκευση συναισθηµάτων, η πίεση της κοινωνίας), οι διατροφικές συνήθειες, το κάπνισµα και η χρόνια κατανάλωση αλκοόλ. Μετά τη διάγνωση του καρκίνου, ο ασθενής περνά από διάφορα ψυχολογικά στάδια (άρνηση, θυµός, συνδιαλλαγή, κατάθλιψη, αποδοχή) και χρειάζεται άµεση ψυχολογική υποστήριξη ώστε να συνεχίσει να ζει µε τη γνώση της ασθένειάς του και να προσαρµοστεί στη νέα εικόνα του σώµατός του. Όσον αφορά τη διατροφή, έχει εκτιµηθεί ότι µπορεί να εξηγήσει την αιτία πρόκλησης του 30% των περιπτώσεων εµφάνισης καρκίνου στις δυτικές χώρες και έως και το 20% στις αναπτυσσόµενες χώρες. Οι πρόσφατες συστάσεις για τη µείωση του κινδύνου εµφάνισης καρκίνου συµπεριλαµβάνουν τη διατήρηση ενός υγιούς σωµατικού βάρους, τη συµµετοχή σε προγράµµατα φυσικής δραστηριότητας τις περισσότερες ηµέρες της εβδοµάδας, την κατανάλωση πέντε ή περισσοτέρων µερίδων φρούτων και λαχανικών την ηµέρα, τη µείωση της πρόσληψης λίπους από τη διατροφή, τον περιορισµό της κατανάλωσης παστών και αλατισµένων τροφίµων, την αποθήκευση τροφίµων για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος λοιµώξεων, και για εκείνους που καταναλώνουν αλκοόλ, τον περιορισµό της κατανάλωσης του. Λέξεις κλειδιά: Καρκίνος µαστού, ψυχολογία, διατροφή 5

7 ABSTRACT In the modern society, because of the growth of technology of products of diet, the increase of pollution of environment and adoption of western way of life, the frequency of appearance of cancer is increased rapidly. In this increase contribute a lot of factors as is the hereditary inclination, the genetic changes that suffer physiologic cells in a healthy organism, various psychological factors (eg the chronic stress, the decreased expression of sentiments, the pressure of society), the alimentary habits, the smoking and the chronic consumption of alcohol. Afterwards the diagnosis of cancer, the patient passes from various psychological stages (refusal, anger, reconcilliation, depression, acceptance) and needs direct psychological support so that she continues living with the knowledge of his illness and be adapted in the new picture of his body. With regard to the diet, it has been appreciated that can explain the cause of challenge of the 30% of cases of appearance of cancer in the western countries and up to the 20% in the developing countries. The recent constitution for the reduction of danger of appearance of cancer includes the maintenance of healthy body weight, the attendance in program of natural activity most days of week, the consumption five or more portions of fruits and vegetables the day, with decrease of engagement of grease from the diet, the restriction of consumption of pastries and salted foods, the storage of foods in order to minimize the danger of infections, and for those that consume alcohol, the restriction of his consumption. Keywords: Breast cancer, psychology, nutrition 6

8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Γενικά για τον καρκίνο 1.1 Καρκίνος Ο καρκίνος αποτελεί την δεύτερη σε συχνότητα αιτία θανάτου αµέσως µετά τις παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήµατος. εν αποτελεί µία νόσο, αλλά µέσα στη γενικότερη έννοια «νεοπλασίες» έχει πολλά είδη µε διάφορα χαρακτηριστικά, µε διάφορες πορείες και µε ποικίλες εντοπίσεις που απαιτούν συνδυασµούς πολλαπλών θεραπειών. (Ζαµπέλας Α., 2007) Ο καρκίνος µπορεί να οριστεί ως η νόσος των κυττάρων του οργανισµού. Η εξέλιξή του προϋποθέτει καταστροφή του κυτταρικού DNA η οποία επιδεινώνεται στο πέρασµα του χρόνου. Όταν ο οργανισµός αντιτίθεται στην ανάπτυξη και εξάπλωση τέτοιου είδους κυττάρων, το νεόπλασµα έχει ήδη εγκατασταθεί. Η ταξινόµηση των όγκων βασίζεται στην ανάπτυξή τους, στον ιστό προέλευσης και στην αλληλεπίδρασή τους µε άλλους ιστούς. Ένα κακοήθες νεόπλασµα συνήθως καταστρέφει τον περιβάλλοντα ιστό και µπορεί στη συνέχεια να επεκταθεί σε άλλους ιστούς και όργανα, µια διαδικασία που είναι γνωστή ως µετάσταση. (Mahan L. K., Escott-Stump S., 2004) Η µετατροπή ενός υγιούς και φυσιολογικού κυττάρου σε καρκινικό συµβαίνει σε τρία στάδια: Στο πρώτο στάδιο, στο φυσιολογικό κύτταρο συµβαίνει µια γενετική µεταβολή από µία καρκινογόνο ουσία, που δίνει τη δυνατότητα στο κύτταρο να πολλαπλασιαστεί ανεξέλεγκτα. Στο δεύτερο στάδιο, το µη φυσιολογικό κύτταρο πολλαπλασιάζεται και δηµιουργεί τον καρκίνο. Στο τρίτο στάδιο, τα καρκινικά κύτταρα προσβάλλουν υγιείς ιστούς και διαδίδονται στον οργανισµό. (Ζαµπέλας Α., 2003) Τα επιδηµιολογικά δεδοµένα περιγράφουν αυξηµένο κίνδυνο για εµφάνιση κακοηθειών µε την πάροδο της ηλικίας. Η συχνότητα του καρκίνου είναι 11 φορές µεγαλύτερη στα άτοµα άνω των 65 ετών ως προς τα άτοµα κάτω των 65 ετών. (Ζαµπέλας Α., 2003) 1.1.α Καρκινικό κύτταρο Το καρκινικό κύτταρο έχει ορισµένα γνωρίσµατα που το διακρίνουν από το φυσιολογικό. Τα χαρακτηριστικά του γνωρίσµατα είναι τα εξής: 1) απώλεια διαφοροποίησης, 2) αυξηµένη διηθητική ικανότητα, 3) µειωµένη ευαισθησία στα φάρµακα και 4) απορρύθµιση του κυτταρικού κύκλου. 7

9 Τα καρκινικά κύτταρα δεν είναι απαραίτητο ότι πολλαπλασιάζονται πιο γρήγορα από τα φυσιολογικά. Η αριθµητική τους αύξηση συνδέεται µε δύο παράγοντες: 1) απώλεια ελέγχου διακοπής κυτταρικού κύκλου και 2) απώλεια ελέγχου του φυσιολογικού αναµενόµενου κυτταρικού θανάτου (απόπτωση). Οι µεταλλάξεις που συµβαίνουν στα γονίδια και στους µηχανισµούς που ελέγχουν αυτές τις δύο λειτουργίες είναι υπεύθυνες γι αυτή τη συµπεριφορά των κυττάρων και έχουν σαν αποτέλεσµα την άθροιση των καρκινικών κυττάρων. Εποµένως, όταν δε διακόπτεται η λειτουργία του κυτταρικού κύκλου και τα κύτταρα δεν πεθαίνουν είναι αναµενόµενη η αριθµητική τους αύξηση. Τα γονίδια που ελέγχουν την κυτταρική διαίρεση και τον κυτταρικό θάνατο είναι είτε ευοδωτικά είτε κατασταλτικά της συγκεκριµένης λειτουργίας. Ο συνδυασµός της λειτουργίας ή αδράνειας των γονιδίων αυτών σηµατοδοτεί τελικά και το βαθµό του αποτελέσµατος. (Aaronson NK., Ahmedzai S., Bergman B., et al., 1993) 1.1.β Κυτταρικός κύκλος Κάθε κύτταρο που πολλαπλασιάζεται και διαιρείται σε γενετικά οµοιόµορφα θυγατρικά κύτταρα διέπεται από ορισµένους κανόνες που οδηγούν υποχρεωτικά το κύτταρο να διέλθει διαµέσου τεσσάρων ξεχωριστών φάσεων. Κάθε λειτουργία του κυτταρικού κύκλου υπόκειται σε έλεγχο που προστατεύει την οµαλή λειτουργία και εξέλιξη. Ο έλεγχος αυτός κατευθύνεται από πολλούς παράγοντες ένας εκ των οποίων είναι οι κυκλίνες. Υπάρχουν κάποια ένζυµα, οι τελοµεράσες, οι οποίες βοηθούν στην ολοκλήρωση της σύνθεσης DNA. Η δραστικότητα της τελοµεράσης είναι ιδιαίτερα σηµαντική για τη βιολογία του καρκινικού κυττάρου, διότι όσο περισσότερο αυξάνεται αυτή η δραστικότητα τόσο απεριόριστος γίνεται ο πολλαπλασιασµός των κυττάρων αυτών και η σύνθεση DNA. Και αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό για τη βιολογική διαφοροποίηση των καρκινικών κυττάρων από τα φυσιολογικά, τα περισσότερα εκ των οποίων στερούνται τελοµεράσης. Οι µηχανισµοί της απόπτωσης και του κυτταρικού κύκλου έχουν επικοινωνία µεταξύ τους και συγχρονισµό. Με αυτό τον τρόπο όταν επιταχύνεται ο κυτταρικός κύκλος, αυξάνεται και η απόπτωση. Αντίθετα, όταν ελαττώνεται η απόπτωση, επιβραδύνεται και ο κυτταρικός κύκλος. Αυτό εξηγεί το γεγονός ότι µια ανωµαλία στη λειτουργία του ενός µηχανισµού δεν είναι 8

10 αρκετή για τη συσσώρευση κυττάρων και δηµιουργίας µάζας διότι υπάρχει αντιρρόπηση. Πρέπει να υπάρξει και δεύτερη ανωµαλία στον άλλον µηχανισµό ώστε να σταµατήσει η αντιρρόπηση και ως εκ τούτου η άθροιση κυττάρων. (Aass N., Kaasa S., Lund E., et al., 1990) 1.1.γ Απόπτωση Η απόπτωση είναι είδος κυτταρικού θανάτου που είναι ενεργητικός, προγραµµατισµένος και ελέγχεται από ορισµένες λειτουργίες. Τα κύτταρα σε απόπτωση έχουν µορφολογικά χαρακτηριστικά και βιοχηµικές µεταβολές έτσι ώστε η αναγνώρισή τους να είναι δυνατή. Οι λειτουργίες που ελέγχουν την απόπτωση προέρχονται από ποικίλες πηγές όπως είναι το κυτταρικό µικροπεριβάλλον (υποξία) αλλά κυρίως από συγκεκριµένα γονίδια (αντι αποπτωτικό Bcl- 2, Ρ53). Τέλος, σηµαντικό ρόλο παίζουν οι κασπάσες (πρωτεάσες). (Amishetti M., Fellin G., Bolner A., et al., 1994) 1.2 Καρκινογένεση Τα γονίδια είναι κληρονοµικές µονάδες που έχουν όλες τις πληροφορίες που µεταφέρονται από τη µια γενιά στην επόµενη. Τα γονίδια είναι υπεύθυνα για τη φαινοτυπική έκφραση του κάθε ατόµου. Είναι είτε πρωτοογκογονίδια που διευκολύνουν λειτουργίες είτε κατασταλτικά που αναστέλλουν λειτουργίες. Η γενετική σταθερότητα που χαρακτηρίζει τα φυσιολογικά κύτταρα είναι υπεύθυνη για τη σταθερή και µόνιµη µεταβίβαση πληροφοριών στους απογόνους. Μάλιστα, τα φυσιολογικά κύτταρα έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν σταθερά και ανέπαφα τα γονίδια κατά τη διάρκεια της ζωής τους από µικρές βλαπτικές επιδράσεις είτε µέσω επανόρθωσης βλαβών στο DNA είτε ακόµα και αυτοκτονίας τους µέσω της απόπτωσης. Εάν όµως συµβούν µεταλλάξεις σε γονίδια επανόρθωσης του DNA ή του κυτταρικού κύκλου και της απόπτωσης τότε η γενετική σταθερότητα χάνεται, το κύτταρο χάνει τα φυσιολογικά του χαρακτηριστικά τα οποία µεταβιβάζονται στις επόµενες γενιές και εµφανίζονται όλα εκείνα τα γνωρίσµατα του καρκινικού κυττάρου. Από τη στιγµή που θα γίνει µια µετάλλαξη και θα δοθεί η έναρξη της καρκινογένεσης µέχρι να εκδηλωθεί κλινικά ο καρκίνος περνούν πολλά χρόνια. Ο µηχανισµός της 9

11 καρκινογένεσης είναι πολυπαραγοντικός και πολυσταδιακός. Έτσι διαχρονικά και διαµέσου πολλών επιδράσεων σε διάφορα γονίδια θα προκληθούν λειτουργίες ή θα ανασταλλούν λειτουργίες που στο σύνολό τους θα καθορίσουν την πορεία του καρκίνου. Αυτός είναι και ο λόγος που σήµερα αλλά περισσότερο στο µέλλον η ταυτότητα ενός καρκίνου δε θα χαρακτηρίζεται από την ιστολογική του εικόνα αλλά από τη γονιδιακή του σύνθεση. (Andreyev HZ., Norman AR., Oates J., et al., 1998) 1.2.α Μετάσταση Η µετάσταση είναι η επέκταση του καρκίνου από τον πρωτοπαθή όγκο σε άλλα αποµακρυσµένα όργανα και περιοχές. Αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισµα των κακοηθών νόσων και έχει µεγάλη σηµασία για τη διάγνωση, σταδιοποίηση και χάραξη θεραπευτικής στρατηγικής. Η διαδικασία της µετάστασης αρχίζει πολύ νωρίς αφότου δηµιουργείται η κακοήθεια και δυναµώνει και πολλαπλασιάζεται στην πορεία παράλληλα µε την εξέλιξη της πρωτοπαθούς εστίας. Μεµονωµένα καρκινικά κύτταρα ή αθροίσεις αυτών από τον πρωτοπαθή όγκο διασχίζουν το τοίχωµα του τριχοειδούς αγγείου που τροφοδοτεί τον όγκο και εισέρχονται στην κυκλοφορία. Ορισµένα µόνο κύτταρα θα κατορθώσουν να σχηµατίσουν νέες µεταστατικές εστίες στα σηµεία που θα εγκλωβιστούν. Η µετάσταση είναι µια κλιµακωτή διαδικασία που κάθε βήµα της ελέγχεται από παράγοντες, κυρίως γονίδια, που είτε επιταχύνουν είτε αναστέλλουν τη διαδικασία. (Andreyev HZ., Norman AR., Oates J., et al., 1998) 1.2.β Αγγειογένεση Ένα κρίσιµο σηµείο για την ανάπτυξη του όγκου είναι η ανάπτυξη τροφικών αγγείων, η αγγειογένεση. Η αγγειογένεση είναι πολύ σηµαντική για τη µετάσταση. Μια µάζα < 0,5 mm µπορεί να λάβει οξυγόνο και τροφή µέσω διάχυσης. Μεγαλύτερη µάζα όµως χρειάζεται αγγείωση. Η αγγειογένεση αρχίζει µε την καταστροφή της βασικής µεµβράνης των γειτονικών τριχοειδών και µετακίνηση των ενδοθηλιακών κυττάρων προς τον όγκο. Τα ενδοθηλιακά κύτταρα έχουν ειδικούς υποδοχείς που υπό την επίδραση αυξητικών παραγόντων πολλαπλασιάζονται και σχηµατίζουν αγγεία. Ο αγγειακός ενδοθηλιακός αυξητικός 10

12 παράγοντας (VEGF) είναι ο υπεύθυνος παράγοντας και πιθανώς εκκρίνεται από τα καρκινικά κύτταρα. Υπάρχουν όµως και παράγοντες στον οργανισµό που αναστέλλουν την αγγειογένεση. Ο βαθµός της νεοαγγειογένεσης φυσικά εξαρτάται από το τελικό αποτέλεσµα των αντικρουόµενων αυτών παραγόντων. Η αγγειογένεση έχει γίνει το επίκεντρο έρευνας και αρκετά φάρµακα που αποδεικνύουν αντί αγγειογενετική ικανότητα δοκιµάζονται εναντίον του καρκίνου σε κλινική πράξη. (Bauman GS., Venkatesan VM., Ago CT., et al., 1998) 1.3 Είδη κακοήθων νεοπλασµάτων Τα κακοήθη νεοπλάσµατα παίρνουν το όνοµά τους βάσει του ανθρώπινου ιστού από τον οποίο προέρχονται. Οι µεταστάσεις των νεοπλασµάτων σε άλλα όργανα διατηρούν τα χαρακτηριστικά του ιστού προέλευσής τους. Κάποια συνήθη νεοπλάσµατα και ο ιστός προέλευσής τους είναι τα εξής: 1) Καρκινώµατα: είναι νεοπλάσµατα του επιθηλιακού ιστού (π.χ. καρκίνος µαστού, στοµάχου, πνεύµονα), 2) Σαρκώµατα: είναι νεοπλάσµατα του συνδετικού ιστού, µυών και οστών (π.χ. ινοσάρκωµα, λειοµυοσάρκωµα, οστεοσάρκωµα), 3) Λεµφώµατα: είναι νεοπλάσµατα του λεµφικού ιστού (π.χ. Hodgkin και Mn Hodgkin λεµφώµατα), 4) Μελανώµατα: είναι νεοπλάσµατα που προέρχονται από τα µελανοκύτταρα του καλυπτικού ιστού (π.χ. µελάνωµα δέρµατος), 5) Λευχαιµίες: είναι νεοπλασίες που προέρχονται από τα έµµορφα συστατικά του αίµατος (π.χ. Χρόνια Μυελογενής Λευχαιµία, Οξεία Λεµφοβλαστική Λευχαιµία, Μεγακαρυοκυτταρική Λευχαιµία), 6) Γλοιώµατα: είναι νεοπλάσµατα του εγκεφάλου που προέρχονται από τη νευρογλοία. (Bauman GS., Venkatesan VM., Ago CT., et al., 1998) 1.4 Αίτια καρκινογένεσης Η δηµιουργία και η ανάπτυξη του καρκίνου είναι ένα πολυπαραγοντικό γεγονός. Πολλοί παράγοντες υπεισέρχονται οι οποίοι συνήθως σε συνδυασµό συµβάλλουν στην καρκινογένεση. Τέτοιοι παράγοντες είναι κυρίως γενετικοί, ανοσοποιητικοί και περιβαλλοντικοί. (Aaronson NK., Ahmedzai S., Bergman B., et al., 1993) 11

13 1.4.α Γενετικοί παράγοντες Υπάρχουν καρκίνοι που το γενετικό υλικό τους αποτελεί τον κύριο παράγοντα ανάπτυξής τους. Είναι εκείνοι που αναπτύσσονται σε προδιαθεσικό υπόστρωµα που κληρονοµείται και η παρουσία του σε πολλές οικογένειες είναι εµφανής. Χαρακτηριστική είναι η παρουσία του γονιδίου BRCA1 και BRCA2 σε γυναίκες οικογενειών στις οποίες η πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου µαστού είναι µεγαλύτερη από ότι στο γενικό πληθυσµό. (Caro MM., Laviano A., Pichard C., et al., 2007) 1.4.β Ανοσολογικοί παράγοντες Ανεπάρκεια ανοσολογικού συστήµατος προδιαθέτει στην ανάπτυξη καρκίνου. Η ανεπάρκεια αυτή µπορεί να προέρχεται είτε από φάρµακα όπως η χηµειοθεραπεία είτε λοιµώξεις από ιούς όπως HIV. Επίσης, η αυξηµένη ανάπτυξη καρκίνου µε την πάροδο της ηλικίας έχει σχέση και µε τη συνεχώς µειούµενη ανοσολογική επάρκεια κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής. (Coia LR., Hanks GE., 1988) 1.4.γ Περιβαλλοντικοί παράγοντες Το περιβάλλον συµβάλλει σηµαντικά στην καρκινογένεση. Η ακτινοβολία, ο ήλιος, ο αµίαντος, η µολυσµένη ατµόσφαιρα και το κάπνισµα αποτελούν κύριους παράγοντες που σε ορισµένα άτοµα συµβάλλουν στην ανάπτυξη του καρκίνου. Ένας άλλος σπουδαίος παράγοντας είναι η διατροφή. (Cullen M., James N., 1996) 1.5 Αντικαρκινική αγωγή Η αντικαρκινική θεραπεία περιλαµβάνει τη χηµειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία, τη χειρουργική θεραπεία, την ανοσοθεραπεία ή συνδυασµούς των προαναφερθέντων. (Daniell HW., Tam E., Filice A., 1993) 12

14 1.5.α Χηµειοθεραπεία Η αντινεοπλασµατική χηµειοθεραπεία έχει προορισµό την καταστροφή των νεοπλασµατικών κυττάρων. Η χηµειοθεραπεία είναι συστηµατική θεραπεία και έχει δράση σε όλο τον οργανισµό σε αντίθεση µε την ακτινοθεραπεία και τη χειρουργική επέµβαση που εφαρµόζονται τοπικά. (Fossa SD., Aass N., Kaalhus O., 1989) 1.5.β Ακτινοθεραπεία Περισσότερο από το 10% των αρρώστων εµφανίζουν απώλεια σωµατικού βάρους > 10% όταν η ακτινοθεραπεία συνεχίζεται για 6-8 εβδοµάδες. Η ακτινοθεραπεία προκαλεί διαταραχές θρέψης είτε λόγω δυσκολίας λήψεως της τροφής σε περιπτώσεις ακτινοθεραπείας της κεφαλής και του τραχήλου είτε από συνδυασµό δυσφαγίας και δυσαπορρόφησης σε περιπτώσεις ακτινοθεραπείας της κοιλιάς. (Fossa SD., Aass N., Kaalhus O., 1989) 1.5.γ Χειρουργική θεραπεία Η χειρουργική θεραπεία αποτελεί πρωταρχική θεραπευτική επιλογή σε ασθενείς µε κακοήθη νεοπλάσµατα και µπορεί να συνδυαστεί µε προεγχειρητική ή µετεγχειρητική συµπληρωµατική χηµειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. (Giacchetti S., Raoul Y., Wibbult P., et al., 1993) 1.5.δ Ανοσοθεραπεία Οι βιολογικοί τροποποιητές οι οποίοι περιλαµβάνουν τις ιντερφερόνες και τις κυτταροκίνες στην κλινική πράξη έχουν χρησιµοποιηθεί σε ορισµένα νεοπλάσµατα (π.χ. νεφρού, ουροδόχου κύστης) µε συζητήσιµα αποτελέσµατα. Οι ασθενείς όµως που υποβάλλονται σε τέτοιου είδους θεραπεία µπορεί να έχουν διάφορες παρενέργειες (π.χ. ναυτία, έµετος, διάρροια, δυσκοιλιότητα, δυσπεπτικά ενοχλήµατα, ανορεξία, κόπωση, εφίδρωση, πυρετό µε ρίγος) οι οποίες µπορεί να έχουν αρνητικές συνέπειες 13

15 στην διατροφική τους κατάσταση και πρέπει να λαµβάνονται σοβαρά υπόψη στο σχεδιασµό της διατροφικής τους υποστήριξης. (Giacchetti S., Raoul Y., Wibbult P., et al., 1993) 1.6 Φαρµακευτική αγωγή Οι καρκινοπαθείς συχνά έχουν την ανάγκη να χρησιµοποιούν φάρµακα για να αντιµετωπίσουν διάφορα συµπτώµατα τα οποία είτε οφείλονται στην ίδια τη νόσο και έχουν σχέση µε το σύστηµα ή το όργανο που προσβάλλεται, είτε αποτελούν παρενέργειες της χηµειοθεραπείας ή της ακτινοθεραπείας. Το άλγος είναι ένα πρόβληµα το οποίο αντιµετωπίζει συχνότατα ο καρκινοπαθής και καλείται να επιλύσει ο θεράπων ιατρός του. Τα συνήθη παυσίπονα παρέχουν αναλγησία 3-4 ωρών στη δοσολογία που κυκλοφορούν. Τα πιο ισχυρά προσφέρουν αναλγησία 4-5 ωρών. Στα ενέσιµα η διάρκεια είναι 5-7 ώρες. Ορισµένα µη στεροειδή αντιφλεγµονώδη έχουν ισχυρή παυσίπονη δράση, γι αυτό και χρησιµοποιούνται σε περιπτώσεις πολύ ισχυρού άλγους. Ανάλογα µε την ένταση, το είδος και το σηµείο εντόπισης του άλγους χρησιµοποιούνται: 1) Απλά παυσίπονα (π.χ. παρακεταµόλη), 2) Οπιοειδή (π.χ. υδροχλωρική δεξτροπροποξυφαίνη, πεθιδίνη, µορφίνη), 3) Μη στεροειδή αντιφλεγµονώδη (π.χ. ινδοµεθακίνη, νιµεσουλίδη). Επιπλέον, η χορήγηση υπνωτικών, ηρεµιστικών και αντικαταθλιπτικών φαρµάκων είναι συχνή σε ασθενείς µε κακοήθη νεοπλάσµατα. Χρησιµοποιούνται είτε για την καταπολέµηση του άγχους, των φοβικών διαταραχών, της κατάθλιψης και των διαταραχών του ύπνου, είτε για την αντιµετώπιση του άλγους που επιφέρει ο καρκίνος. Τα διάφορα αντικαταθλιπτικά και τα ηρεµιστικά φάρµακα έχουν σαφή συνεργική δράση µε τα παυσίπονα καθώς αυξάνουν την περίοδο αναλγησίας. Κάποια από τα πιο συχνά χρησιµοποιούµενα ηρεµιστικά υπνωτικά είναι τα εξής: διαζεπάµη, λοραζεπάµη, λολπιδέµη ταρταρική. Από τα αντικαταθλιπτικά η σιταλοπράµη και η υδροχλωρική φλουοξένη χρησιµοποιούνται ευρύτατα. Αρκετά φάρµακα χρησιµοποιούνται για τη θεραπεία της εξάντλησης του ασθενούς και για τη θεραπεία της καρκινικής καχεξίας. Η οξεϊκή µεγεστρόλη βελτιώνει την όρεξη και προάγει την αύξηση του βάρους. Η χορήγηση αντιεµετικών φαρµάκων γίνεται κυρίως για την αντιµετώπιση της ναυτίας και των εµέτων που παρουσιάζονται και ως παρενέργεια της χηµειοθεραπείας και της ακτινοθεραπείας. 14

16 Τέλος, συχνή είναι η χρήση αντιδιαρροϊκών φαρµάκων. Αρκετά κυτταροστατικά όπως η φλουοροουρακίλη, η ιρινοτεκάνη προκαλούν σοβαρά διαρροϊκά σύνδροµα. Η χορήγηση όλων των προαναφερθέντων φαρµάκων είτε µέσω του τρόπου δράσης τους είτε λόγω ανεπιθύµητων ενεργειών επηρεάζουν τη θρέψη και παίζουν το ρόλο τους στη διατροφική κατάσταση των ασθενών. (Graydon J., Galloway S., Palmer Wickam S., et al., 1997) 15

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ψυχολογία ατόµων µε καρκίνο καρκίνο του µαστού Ιστορικά στοιχεία Η σχέση ψυχοπαθολογικών καταστάσεων και καρκίνου αποτέλεσε αντικείµενο παρατήρησης από την εποχή του Ιπποκράτη. Το 2 ο αι. µ. Χ. ο Γαληνός έγραφε: «Εναργώς γαρ άπαντα τα τοιαύτα πάθη και µάλισθ ο καρκίνος υπό µελαγχολικού γίνεται χυµού» (Ρηγάτος και Κάππου Ρηγάτου, Christodoulou 1987) και οι αντιλήψεις αυτές για την αιτιολογική σχέση κατάθλιψης και καρκίνου µεταφέρθηκαν στη Ρωµαϊκή Ιατρική, την Αραβική Ιατρική, την Περσική Ιατρική (Αβικένας, ) και τη Βυζαντινή Ιατρική (Μιχαήλ Ψελλός, ), για να διηθηθούν στη σύγχρονη ψυχοσωµατική αντίληψη, που υποστηρίζει ότι η γένεση, πορεία και εξέλιξη του καρκίνου υπόκειται στην επίδραση όχι µόνο βιολογικών αλλά και ψυχοκοινωνικών συντελεστών (βιο-ψυχο-κοινωνική θεώρηση). (Χριστοδούλου Γ.Ν. και συν., 2002) 2.1 Υγεία και ασθένεια Η έννοια της υγείας εξαρτάται από τον τρόπο που αντιλαµβάνεται ο καθένας τον ζωντανό οργανισµό και τον τρόπο που αλληλεπιδρά µε το περιβάλλον. Και εφόσον ο τρόπος αντίληψης µεταβάλλεται από τον ένα πολιτισµό στον άλλο, παράλληλα µεταβάλλεται και η έννοια της υγείας. Στις ανεπτυγµένες χώρες, έχουν καθιερωθεί στην ιστορία της ιατρικής δύο ιδεολογικές θεωρήσεις σχετικά µε την υγεία και την ασθένεια: Α) το Βιοϊατρικό (ή Γραµµικό) Μοντέλο (πάνω στο οποίο στηρίζεται κυρίως η σύγχρονη άσκηση της ιατρικής) και Β) το Ολιστικό Μοντέλο (αποτελεί µια νέα προσέγγιση στον τοµέα της υγείας). (Αναγνωστόπουλος Φ. & Παπαδάτου., 1986). 16

18 2.1.α Βιοϊατρικό Μοντέλο Τα χαρακτηριστικά του βιοϊατρικού µοντέλου είναι τα εξής: 1) Το ανθρώπινο σώµα θεωρείται ως µια «µηχανή» µε επιµέρους συστατικά, και η σωµατική ασθένεια αντιµετωπίζεται σαν µια βλάβη του «βιολογικού µηχανισµού». 2) Η ασθένεια θεωρείται «εχθρός» ο οποίος απειλεί και προσβάλλει τον ανθρώπινο οργανισµό. 3) Κάθε αποτέλεσµα (σύµπτωµα, νόσος) έχει µια και µόνο αιτία. Η καθιερωµένη αυτή προσέγγιση του βιοϊατρικού µοντέλου στηρίζεται σε θεωρίες οι οποίες διαχωρίζουν την ψυχή από το σώµα και οδηγούν τον εκάστοτε θεράποντα ιατρό να επικεντρώνεται στη βιολογική λειτουργία του οργανισµού, αγνοώντας τις ψυχοκοινωνικές και περιβαλλοντικές όψεις της ασθένειας. Όµως, η εφαρµογή του µοντέλου αυτού στην κλινική πράξη έχει ορισµένες συνέπειες που παρατίθενται παρακάτω: 1) Τα ιατρικά προβλήµατα ανάγονται σε «κυτταρικά φαινόµενα» ώστε να εντοπιστεί ο µηχανισµός που προκαλεί το κάθε πρόβληµα. Κατά αυτόν τον τρόπο, η Βιοϊατρική αυτοπεριορίζεται ως προς τα φαινόµενα που µελετά, αφού σε ελάχιστες περιπτώσεις οι βιολογικοί µηχανισµοί αποτελούν το µοναδικό αίτιο µιας πάθησης. 2) Ο ρόλος του ιατρού σταµατά στην επέµβαση (π.χ. χειρουργική, χηµειοθεραπευτική), έως ότου διορθώσει το βλάβη του βιολογικού µηχανισµού. 3) Ο ιατρός εστιάζει στη θεραπεία ενός οργάνου, χωρίς να βλέπει ότι αυτό µπορεί να αντανακλά µια διαταραχή ολόκληρου του οργανισµού. Αυτό έχει σαν αποτέλεσµα να µην βλέπει ο ιατρός τον ασθενή σαν οντότητα και η άσκηση της ιατρικής να γίνεται απρόσωπη. 4) Η παρέµβαση από την πλευρά του ιατρού είναι εξωτερική χωρίς να συνυπολογίζεται το θεραπευτικό δυναµικό που κρύβει στο σώµα του ο ασθενής (π.χ. ανοσοποιητικό σύστηµα). (Ορισµένοι παράγοντες όπως οι καιρικές συνθήκες, η κόπωση, το στρες επηρεάζουν την αντίσταση του οργανισµού σε κάποιο νοσογόνο παράγοντα.) 5) Οι περισσότεροι άνθρωποι επειδή φοβούνται την κριτική του τρόπου ζωής τους και αρνούνται να αλλάξουν τις ανθυγιεινές συνήθειες τους, υποτάσσονται στο βιοϊατρικό µοντέλο και αναθέτουν την ευθύνη της υγείας τους στον ιατρό. Έτσι ο τελευταίος, 17

19 αναλαµβάνει την ευθύνη της υγείας του ασθενούς και µόνο αυτός θεωρείται ότι µπορεί να κάνει κάτι που θα οδηγήσει στη βελτίωσή της. Στην πραγµατικότητα όµως, µια τέτοιου είδους σχέση δεν µπορεί να είναι τόσο αποτελεσµατική όσο θα µπορούσε να είναι µια ολιστική προσέγγιση. 6) Η αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς, δεν ισοδυναµεί απαραίτητα µε τη θεραπεία της σωµατικής του ασθένειας. Η ιατρική παρέµβαση δεν µπορεί να προσφέρει πολλά, όταν δεν είναι σε θέση να αντιµετωπίσει ψυχολογικούς παράγοντες ή µια παρατεταµένη κατάσταση στρες που µπορεί να συµβάλλει στην επανεµφάνιση της ασθένειας ή στη µετατροπή της σε ψυχική διαταραχή. 7) Τέλος, το βιοϊατρικό µοντέλο δεν έχει ουδεµία σχέση µε κάθε φιλοσοφική και υπαρξιακή προέκταση σε σχέση µε σοβαρές ασθένειες που πιθανόν να έχουν σαν επακόλουθο το θάνατο, µε αποτέλεσµα, ο ιατρός να µην ξέρει πώς να συµπεριφερθεί απέναντι στον ετοιµοθάνατο και την οικογένειά του. Βέβαια, πρέπει να σηµειωθεί ότι είναι πολύ σηµαντική η προσφορά και οι επιτυχίες της βιοϊατρικής προσέγγισης, οι οποίες έχουν συµβάλλει ουσιαστικά στην πρόοδο της σύγχρονης ιατρικής επιστήµης. Η ανακάλυψη της πενικιλίνης το 1948, αποτέλεσε την απαρχή της εποχής των αντιβιοτικών, ενώ κατά τη δεκαετία του 50 ανακαλύφθηκαν και διαδόθηκαν τα ψυχοφάρµακα (ηρεµιστικά, αντικαταθλιπτικά) τα οποία αντικατέστησαν τις απάνθρωπες τεχνικές του εξωτερικού καταναγκασµού (ηλεκτροσόκ, υπογλυκαιµικό κώµα, ψυχοχειρουργική) και µείωσαν το χρόνο παραµονής στα νοσοκοµεία. Το ίδιο εντυπωσιακές ήταν και οι εξελίξεις στον τοµέα της χειρουργικής, µε την εφαρµογή της αντισηψίας, την πρόοδο της αναισθησιολογίας, την αντικατάσταση κατεστραµµένων ιστών και οστών µε τεχνητά υλικά και τη µεταµόσχευση ζωτικών οργάνων. (Kiebirt GM., Haes J., Van de Velde C., 1991) 2.1.β Ολιστικό Μοντέλο Ένας δεύτερος τρόπος σκέψης, ο Ολιστικός και το βιο ψυχο κοινωνικό µοντέλο έχει αρχίσει να προβάλλεται και να επιβάλλεται τα τελευταία χρόνια, παρά την κυριαρχία του γραµµικού µοντέλου. Στο µοντέλο αυτό, ασθένεια και υγεία είναι οι δύο όψεις ενός συνεχούς, ενιαίου, µεταβαλλόµενου συστήµατος οι οποίες συµπληρώνουν η µία την άλλη. 18

20 Εφόσον η κατάσταση της υγείας ενός ατόµου εξαρτάται από το φυσικό οικολογικό και ψυχοκοινωνικό περιβάλλον του, είναι αδύνατο να υπάρξει ένα απόλυτο επίπεδο υγείας, ανεξάρτητο από το συνεχώς µεταβαλλόµενο περιβάλλον. Οπότε είναι αδύνατο να χαραχθεί µια σαφής οριακή γραµµή ανάµεσα στη υγεία και την ασθένεια. Η υγεία και η ασθένεια είναι αλληλένδετες: Κάποια συναισθηµατικά προβλήµατα ή η κοινωνική αποµόνωση µπορούν να κάνουν ένα άτοµο να νιώθει άρρωστο παρά τη φυσική του προσαρµοστικότητα. Μια θετική διανοητική στάση και µια κοινωνική υποστήριξη, µπορούν να εξισορροπήσουν τη σωµατική ασθένεια, έτσι που η συνολική κατάσταση να εξισωθεί µε την ευεξία. Όλες αυτές οι πολλαπλές διαστάσεις της υγείας επιδρούν η µία µε την άλλη, και το ισχυρότερο αίσθηµα υγείας προκύπτει όταν εξασφαλίζεται µεταξύ τους η ισορροπία και η αρµονία. Υγιής λοιπόν, δε θεωρείται αυτός που δεν παρουσιάζει συµπτώµατα ασθένειας και οι ιατρικές του εξετάσεις δίνουν τιµές που βρίσκονται σε φυσιολογικά επίπεδα, αλλά αυτός που µέσα στις συνθήκες στις οποίες ζει, παρουσιάζει µια δυναµική ισορροπία µεταξύ της ψυχοκοινωνικής και σωµατικής του υπόστασης. (Kiebirt GM., Haes J., Van de Velde C., 1991) Εποµένως, σύµφωνα µε το νέο αυτό µοντέλο, ο άνθρωπος θεωρείται ένα ολοκληρωµένο σύνολο όπου η σωµατική, η διανοητική και η συναισθηµατική του υπόσταση λειτουργούν αθροιστικά και αλληλεπιδρούν µεταξύ τους, ενώ παράλληλα βρίσκονται σε ισορροπία µε το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον. Στα πλαίσια αυτού του τρόπου σκέψης, όλες οι διαταραχές της υγείας είναι «ψυχοσωµατικές» µε την έννοια ότι συµµετέχουν στην αλληλουχία του νου και του σώµατος ως προς την πρόκληση, ανάπτυξη και θεραπεία τους. Συχνά όµως, οι «ψυχοσωµατικές διαταραχές» παρερµηνεύονται και λανθασµένα θεωρούνται εκείνες που δε συνοδεύουν κάποιο οργανικό αίτιο, γι αυτό και αναφέρονται ως φανταστικές ή ανύπαρκτες. Ωστόσο, ανάλογα µε τις εκδηλώσεις της ασθένειας, γίνεται συχνά ένας διαχωρισµός µεταξύ «ψυχοσωµατικών» και «σωµατοψυχικών» φαινοµένων. Τα ψυχοσωµατικά φαινόµενα είναι τα σωµατικά φαινόµενα που προέρχονται κυρίως από ψυχολογικούς παράγοντες. Ενώ αντίθετα, τα σωµατοψυχικά φαινόµενα είναι τα ψυχολογικά προβλήµατα που προέρχονται κυρίως από σωµατικές διαταραχές. Για παράδειγµα, το χρόνιο στρες προκαλεί σε ένα άτοµο έντονες ηµικρανίες (ψυχοσωµατική διαταραχή). Οι ηµικρανίες γίνονται η νέα πηγή στρες η οποία προστίθεται στις προηγούµενες πηγές κι επηρεάζει τον 19

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα

Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΟ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΦΥΛΟ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟ Στυλιανή Ανή Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, ΠΘ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΛΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975)

Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Θάνατοι στην Ελλάδα κατά το έτος 2000, κατά ηλικία θανόντος και αιτία θανάτου (Συνεπτυγµένος ιεθνής Κατάλογος του 1975) Κω- Αιτίες θανάτων Σύνολο Ηλικία του θανόντος ε δικός δηλώθηκε Κάτω του 1 1-4 5-9

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρός Ακτινοδιαγνώστης 1. Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο 2. Μονάδα Έρευνας Ακτινολογίας Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2

Εργασία του μαθητή Θ. Σιδηρόπουλου :καρκίνος και μεταλλάξεις. Τμήμα Γ 2 ΚΑΡΚΙΝΟΣ: Ο Καρκίνος είναι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα υγείας που παρατηρούνται σήμερα στις αναπτυγμένες χώρες. Οι στατιστικές δείχνουν ότι αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου μετά τις καρδιοπάθειες.

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

Λήδα Μαδεμλή. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Λήδα Μαδεμλή Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 Σχετικά με το μάθημα Διαφάνειες users.auth.gr/lmademli Αξιολόγηση 70% γραπτές εξετάσεις 30% εργασία Ύλη Προτεινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η φροντίδα για τη λήψη τροφής αποτελεί μια από τις κυριότερες ασχολίες του ανθρώπου. Όσο σημαντική είναι για τον άνθρωπο η τροφή τόσο σημαντική είναι και η στέρηση

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ; ΟΙπποκράτης ήταν αυτός που έδωσε στην πάθηση του καρκίνου το όνοµα της.παροµοίασε τον όγκο µε την εικόνα του κάβουρα(καρκίνου). Πολύ αργότερα, ο Valsalva, το 1704 υποστήριξε ότι αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΛΑΧΤΣΗΣ ΙΑΤΡΟΣ ΩΤΟΡΙΝΟΛΑΡΥΓΓΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΟΡΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΛΑΡΥΓΓΑ ΟΓΚΟΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΟΡΙΑΚΟΙ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΕΙΚΤΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 3 Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας

H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας H Πορεία προσαρµογής ή Δυσπροσαρµογής των καρκινοπαθών στην Νόσο τους. Η συνεισφορά των Επαγγελµατιών Υγείας Γιάννης Νικολής Ψυχίατρος Ψυχαναλυτής Οµάδας Η έννοια της προσαρµογής Προσαρµογή: Εφαρµογή,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΠΑΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΩΡΩΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ Α ΤΑΞΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ «ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ» Παρακαλούμε να απαντήσετε ανώνυμα ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 1.Καπνίζεις; Αν ναι γιατί; 2. Αν καπνίζεις πότε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΙΑΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ/ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Μαρία Μπασκίνη-Αρσένη, MSc, RD Κλινική ιαιτολόγος, Ειδική ιατροφολόγος Εσπερινό Λύκειο Αµπελοκήπων 11 εκεµβρίου 2014 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη

Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία. Κίττυ Παυλάκη Ατυπία Υπερπλασία- Δυσπλασία Κίττυ Παυλάκη Jeanne Calment Κάπνιζε µέχρι τα 117 Πέθανε στα 122 Η σωστή λειτουργία των οργανισµών απαιτεί τη δυνατότητα προσαρµογής των κυττάρων και κατά συνέπεια και των

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ

ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΣΤΙΚΟΥ ΠΟΝΟΥ ΜΠΟΝΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ Επιμελήτρια Β Ακτινοθεραπευτικού Τμήματος ΑΝΘ ΘΕΑΓΕΝΕΙΟΥ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΠΟΝΟΥ Ο όρος πόνος προέρχεται από τη λατινική λέξη POENA που σημαίνει PUNISHMENT(τιμωρία)

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής.

Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. CREATIVE BRIEF Η πρώτη µη κερδοσκοπική εταιρεία στην Ελλάδα µε στόχο την ενηµέρωση, πρόληψη και υποστήριξη των ανθρώπων που πάσχουν από ιαταραχές Πρόσληψης Τροφής. ΟΙ (ΨΥΧΟΓΕΝΕΙΣ) ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 26 Απριλίου 2006 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δυο χιλιάδες πεντακόσια έμβρυα ήταν τα θύματα(τεχνητές εκτρώσεις) στην Ελλάδα το 1986 από το πυρηνικό ατύχημα του Τσερνομπίλ, λόγω του φόβου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008

Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ - ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Τρίτη 7 Οκτωβρίου 2008 Ο καρκίνος του µαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Οι Ελληνίδες φαίνεται να ανησυχούν αρκετά για το ενδεχόµενο να νοσήσουν οι ίδιες, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΔΕΙΚΤΗΣ STRESS ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ (ASI) Τα επινεφρίδια είναι δυο µικροί αδένες. Βρίσκονται πάνω από τα νεφρά και ο καθένας τους ζυγίζει 3 έως 5 γραµµάρια. Τους χαρακτηρίζει ο γοργός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ.

Γενικά. Τί είναι ο κληρονομικός καρκίνος; κληρονομικός και σποραδικός καρκίνος. Κληρονομικός καρκίνος - Site Ε.Ο.Π.Ε. - Μ.Σ. 1 Γενικά Ο καρκίνος προκαλείται από αλλαγές στα υλικά του σώματος μας που ονομάζονται «γονίδια». Πρόκειται για τις μονάδες πληροφοριών σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα γονίδια υπαγορεύουν στπν οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά

Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά Εργασιακό περιβάλλον Διατροφική Συμπεριφορά Άννα Παπαγεωργίου PhD, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος,Ιατρική Σχολή Πανεπιστήμιο Αθηνών Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού Πρόεδρος της Κοινωνικής Συνεταιριστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου.

HIV & Ca τραχήλου μήτρας. Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. HIV & Ca τραχήλου μήτρας Άτομα μολυσμένα με HIV έχουν αυξημένη ροπή για την ανάπτυξη καρκίνου. ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Πολλαπλοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της κακοήθειας σε ασθενείς με AIDS. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα