ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΚΟΝΣΤΡΟΥΞΙΟΝΙΣΜΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΚΟΝΣΤΡΟΥΞΙΟΝΙΣΜΟΣ"

Transcript

1 1 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΚΟΝΣΤΡΟΥΞΙΟΝΙΣΜΟΣ «Κάθε γνώση είναι πολιτική και η άρνηση της πολιτικής της φύσης είναι μια πολιτική πράξη» (Wilden, 1972) ΕΡΓΑΣΙΑ Β ΕΤΟΥΣ Αλεξάνδρα Ρίτσου, Ανεζία Κουνέλη, Σημέλα Χρήστου ΣΚΕΨΥΣ Αθήνα, 2012 «Έχουμε μια βαθιά άγνοια και δεν υπάρχει ανταγωνισμός στην άγνοια» (Bateson, 1978)

2 2 Η Συστημική προσέγγιση έκανε την εμφάνισή της στα μέσα περίπου του 20ού αιώνα ως ένας ολιστικός τρόπος αντίληψης και διερεύνησης των φυσικών και ψυχοκοινωνικών φαινομένων. Η συστημική προσέγγιση ήρθε σε αντιδιαστολή με τον μέχρι τότε κυρίαρχο γραμμικό και αναλυτικό τρόπο προσέγγισης, που είχε καθιερωθεί κυρίως στο χώρο των φυσικών επιστημών. Ακολουθώντας τις βασικές αρχές των συστημάτων, την αυτοοργάνωση και την εξέλιξη, η συστημική θεώρηση ακολούθησε μια πορεία εξέλιξης και εμπλουτισμού των αρχών της καθ όλη τη διάρκεια της παρουσίας της. Έτσι, αφομοιώνει και ενσωματώνει ρεύματα και τάσεις που την οδηγούν σε σε κυκλική θεώρηση των σχέσεων, συνεχή αναστοχασμό και αυτοκριτική. Αποτελεί λοιπόν ένα ανοιχτό σύστημα μέσα στο οποίο αναπτύσσονται τόσο ξεχωριστές σχολές όσο και συνθετικές τάσεις. Οι εξελίξεις στον ευρύτερο επιστημολογικό χώρο και ιδίως η εμφάνιση των θέσεων του κονστρουκτιβισμού, του κονστρουξιονισμού και αργότερα του κοινωνικού κονστρουξιονισμού επηρέασαν σημαντικά το θεωρητικό πλαίσιο και τη θεραπευτική προσέγγιση τις τελευταίες δεκαετίες. Με βάση τις επιδράσεις που δέχτηκε διαμορφώθηκαν δύο κύριες περίοδοι: η πρώτη ως το 1980, που ορίζεται ως Α τάξης κυβερνητική περίοδος και η Β τάξης κυβερνητική περίοδος, ως σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, η Συστημική προσέγγιση την πρώτη περίοδο επηρεάστηκε από τη Γενική Θεωρία Συστημάτων και από την κυβερνητική επιστήμη. Βασική αρχή είναι ότι ο θεραπευτής παρατηρεί το σύστημα και με βάση τις πληροφορίες που συγκεντρώνει διαμορφώνει υποθέσεις και παρεμβάσεις. Η αντικειμενική παρατήρηση του συστήματος της οικογένειας από τον ερευνητή ή τον θεραπευτή είναι σύμφωνη με την ευρύτερη τάση του μοντερνισμού για την ύπαρξη μιας αντικειμενικής πραγματικότητας που μπορεί να καταγραφεί (Παπαδιώτη-Αθανασίου, 2000). Από την δεκαετία όμως του 80 και εξής, οι «παλαιές» σχολές συστημικής θεραπείας (π.χ. στρατηγική, δομική) έχασαν σταδιακά την αίγλη τους και έδωσαν την θέση τους σε ρεύματα του μεταμοντερνισμού που έθεταν υπό αμφισβήτηση την επιστημονική σκέψη ότι οι αλήθειες είναι αντικειμενικές και ότι έχουν εφαρμογή σε όλα τα πολιτισμικά πλαίσια. Η αυθεντία και η «εξουσία» που απέπνεαν οι συστημικοί θεραπευτές της λεγόμενης πρώτης γενιάς, άρχισαν να δέχονται έντονη κριτική. Βέβαια, η αμφισβήτηση της αυθεντίας και της ηγεμονίας επικρατούσε τότε σε όλους τους χώρους της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Έτσι, στην δεκαετία του 80, ο μεταμοντερνισμός εκφράστηκε στην οικογενειακή θεραπεία με την στροφή της στην Β Κυβερνητική, δηλαδή με την συνειδητοποίηση των θεραπευτών πως δεν μπορούν να είναι ουδέτεροι παρατηρητές και εξωτερικοί ρυθμιστές του οικογενειακού συστήματος (όπως ίσχυε στην Α Κυβερνητική), αλλά είναι συμμέτοχοι που κουβαλούν τις δικές τους αξίες και αντιλήψεις. Αρχικά, ο όρος «ουδετερότητα» χρησιμοποιήθηκε

3 3 για να εκφράσει την ιδέα της ενεργητικής αποφυγής της αποδοχής της θέσης κάποιου ως πιο σωστή από τη θέση κάποιου άλλου. Με την υιοθέτηση ουδέτερης στάσης, ο θεραπευτής θα μπορούσε να προστατευτεί από την υιοθέτηση μια προκατειλημμένης στάσης σε σχέση με τους θεραπευόμενους, την υποστήριξη συγκεκριμένων κοινωνικών ή ηθικών απόψεων και από τον επηρεασμό του θεραπευόμενου προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση. Η αρχή της ουδετερότητας έγινε αντικείμενο κριτικής από τους υποστηρικτές της Β Κυβερνητικής, που αναίρεσαν την διάκριση ανάμεσα στον παρατηρητή και το αντικείμενο παρατήρησης, και έτσι κατέστησαν την έννοια της ουδετερότητας ως μη υφιστάμενη: οι θεωρίες και οι προκαταλήψεις του παρατηρητή οπωσδήποτε «μολύνουν» κάθε προσπάθεια περιγραφής (Boscolo-Bertrado, 2008). Όπως αναφέρουν οι Τσέλιου και Ψαρόπουλος (2002), η Β Κυβερνητική ονομάζεται και Κυβερνητική του παρατηρητή (von Foerster, 1981) καθώς ενώνει τον παρατηρητή και το παρατηρούμενο αντικείμενο στο παρατηρούν σύστημα, καταργώντας την διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε υποκείμενο και αντικείμενο γνώσης και τοποθετώντας την αντικειμενικότητα και την αλήθεια σε παρένθεση (Maturana & Valera, 1984). Ο κονστρουκτιβισμός, ως ρεύμα της Β Κυβερνητικής, με κύριους εκπροσώπους τους Maturana & Varela (1980), von Foerster (1981), von Glasersfeld (1987), ήταν το κυρίαρχο φιλοσοφικό ρεύμα που επηρέασε την οικογενειακή θεραπεία, με την έμφαση που έδινε στην κατασκευή της πραγματικότητας από τον ανθρώπινο νου και στη νοηματοδότηση των εμπειριών, μια νοηματοδότηση που προηγείται της συμπεριφοράς. Η στροφή προς τη δεύτερη κυβερνητική και προς τον κονστρουκτιβισμό βρήκε εξαίρετους εκφραστές στα πρόσωπα των Boscolo & Cecchin, συνιδρυτές μαζί με την Pallazoli & Prata της σχολής του Μιλάνου, μιας σχολής που μετεξελίχθηκε σε ένα αφηγηματικό-συζητησιακό μοντέλο, εμπνευσμένο από τον κοινωνικό κονστρουξιονισμό. Αρχικά, η πρωταρχική ομάδα του Μιλάνου συσχέτιζε τα συμπτώματα ή τα προβλήματα του ενός ή περισσότερων μελών μιας οικογένειας με ένα παθολογικό «οικογενειακό παιχνίδι». Πέραν της διάγνωσης, η ομάδα του Μιλάνου ασχολούταν αποκλειστικά με την παθογένεση, δηλαδή πώς συγκεκριμένα συμπτώματα αναπτύσσονταν από συγκεκριμένες συγκρούσεις και σχεσιακά πρότυπα συμπεριφοράς. Αυτό ήταν σύμφωνο με την κυβερνητική πρώτης τάξης, στην οποία ο παρατηρητής και αυτό που παρατηρούσε ήταν ξεχωριστά, και το έργο του θεραπευτή ήταν να «ανακαλύψει» το παθολογικό παιχνίδι. (Boscolo-Bertrado, 2008). Η Παπαδιώτη-Αθανασίου (2000) αναφέρει ότι σύμφωνα με τον Pare (1995), o κονστρουκτιβισμός δίνει έμφαση στον παρατηρητή ως σημείο αναφοράς της γνώσης και υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα έξω από το υποκείμενο. Επίσης, παραπέμπει στην Hoffman (1988), που γράφει σχετικά με αυτό: «ο κονστρουκτιβισμός θεωρεί ότι η δομή του νευρικού μας συστήματος, από την φύση της, δεν μας επιτρέπει να γνωρίζουμε τι

4 4 πραγματικά υπάρχει έξω από εμάς. Ως εκ τούτου, μεταφερόμαστε από την πραγματικότητα του παρατηρούμενου αντικειμένου στην πραγματικότητα ενός παρατηρούντος υποκειμένου». Οι θέσεις για τον υποκειμενικό χαρακτήρα της πραγματικότητας είχαν ήδη τεθεί από φιλοσόφους όπως ο Kant, o Vico & o Wittgenstein και έπειτα ενισχύθηκαν από το χώρο της βιολογίας με τις θέσεις των Maturana & Varela (Παπαδιώτη-Αθανασίου, 2000). Συγκεκριμένα, ο ριζοσπαστικός H. Maturana, θεωρεί την πραγματικότητα ως μια υπόθεση που ταιριάζει σε αυτό που παρατηρούμε και που χρειάζεται την συναίνεση (consensus) και την ευθύνη του παρατηρητή για να πιστοποιηθεί. Η Hoffman (1995) παραθέτει την κλιμακούμενη πορεία του κονστρουκτιβισμού από τις μετριοπαθείς αντιλήψεις του G. Kelly, περί νοητικών κατασκευών, έως τις ριζοσπαστικές αντιλήψεις του Von Glasersfeld, ο οποίος θεωρεί ότι η πραγματικότητα δημιουργείται στο νευρικό μας σύστημα. Ο όρος κονστρουκτιβισμός αναφέρεται κυρίως από ψυχολογικές θεωρίες, που δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ατομική ψυχολογική κατασκευή του κόσμου και της πραγματικότητας. Συγκεκριμένα, η θεωρία του J. Piaget για τη διεργασία ανάπτυξης της γνώσης συχνά ορίζεται ως κονστρουκτιβιστική. Η πραγματικότητα προσομοιώνεται στο υπάρχον σύστημα κατανόησης του παιδιού, ταυτόχρονα όμως, μέσω της επιπρόσθετης διαδικασίας της προσαρμογής, το γνωστικό σύστημα προσαρμόζεται το ίδιο στην δομή του κόσμου (Gergen, 1994). Ο όρος κονστρουκτιονισμός από την άλλη, αναφέρεται στην επιστημολογική θέση της απόκτησης της γνώσης. Για τον κονστρουκτιβισμό, η πραγματικότητα είναι μια νοητική κατασκευή που επικεντρώνεται στο άτομο και την προσωπική ευθύνη αντί για την συλλογική και κοινωνική ευθύνη που προέβαλε κατόπιν ο κονστρουξιονισμός και κοινωνικός κονστρουξιονισμός (Ανδρουτσοπούλου, 2004). Ο κονστρουξιονισμός, ως θεωρητικό ρεύμα, οδήγησε σε μία σχετικιστική θέση για τον κόσμο. Το παράδειγμα του Bateson (όπως το αναφέρουν οι Boscolo & Bertrado, 2008) για τον άνθρωπο που κόβει το δέντρο με το τσεκούρι, επιτρέπει να δούμε τη συμπληρωματική σχέση μεταξύ της γραμμικής αιτιότητας και της κυκλικής αιτιότητας. Στο πρώτο επίπεδο, το άτομο θεωρείται παρατηρητής (κονστρουκτιβισμός), ενώ στο επίπεδο του νου που βρίσκεται μέσα στο σύστημα, συνδέεται ο παρατηρητής με αυτό που βρίσκεται υπό παρατήρηση (κονστρουξιονισμός). Βέβαια, το επιστημολογικό θέμα της διαμόρφωσης της γνώσης για τον κόσμο είχε ήδη τεθεί από το χώρο της φιλοσοφίας. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, οι φυσικές επιστήμες πραγματεύονταν την ιδέα του αναπόφευκτου της ασάφειας, της αβεβαιότητας και της σχετικότητας, κάτι ανάλογο με αυτό που είχαν κάνει φιλόσοφοι όπως ο Ηράκλειτος και ο Παρμενίδης. Χαρακτηριστικό είναι το έργο του Foucault της δεκαετίας του 1960 (με την κριτική που άσκησε στο ψυχιατρικό κατεστημένο), το έργο του Derida, αλλά και των νέο-μαρξιστών της σχολής της

5 5 Φρανκφούρτης που άσκησαν σημαντική επιρροή στο θέμα της ύπαρξης ή όχι αντικειμενικής αλήθειας (Ανδρουτσοπούλου, 2004). Επέκταση και συμπλήρωμα του κονστρουξιονισμού αποτελεί ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός, που στις αρχές της δεκαετίας του 90 ήρθε να καλύψει την διχοτόμηση ανάμεσα στον παρατηρητή και σε αυτό που παρατηρείται, που μέχρι τότε θεωρούνταν δύο ξεχωριστές οντότητες. Ο Αμερικανός κοινωνικός ψυχολόγος Kenneth Gergen είναι ο κύριος εκπρόσωπος του κοινωνικού κονστρουξιονισμού (von Schlippe & Schweitzer, 2008). Ο ίδιος προτείνει πως η πραγματικότητα είναι μια γλωσσική κατασκευή, παράγωγο ενός συγκεκριμένου ιστορικού και πολιτισμικού πλαισίου και όχι παράγωγο του νου. Επίσης, ο Gergen θεωρεί ότι ο άνθρωπος «είναι όπως τον αντιλαμβάνονται οι άλλοι και ο ίδιος». Ο Gergen θεωρεί ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε αλληλεπιδραστική σχέση με το τι αντιλαμβάνονται και οι άλλοι γι αυτόν. Διαμορφώνουμε τον κόσμο που ζούμε και επομένως δημιουργούμε την πραγματικότητά μας σε ένα κοινωνικό πλαίσιο μαζί με τους άλλους (Lax, 2006). Για τον Gergen (1994), το άτομο παραμένει πάντα βασικό στοιχείο στις σχέσεις με τον άλλον. Σύγκριση Κονστρουκτιβισμού και (Κοινωνικού) Κονστρουξιονισμού Κοινά σημεία: Κονστρουκτιβισμός & Κονστρουξιονισμός: δεν υπάρχει «αντικειμενική πραγματικότητα», ο κόσμος είναι νοητική και κοινωνική κατασκευή, δεν υπάρχει γνώση η οποία προέρχεται από ουδέτερη παρατήρηση και από ένα ουδέτερο παρατηρητή Σημεία διαφοράς: Κονστρουκτιβισμός: το άτομο και ο νους του δημιουργεί τον κόσμο, ψυχολογική, βιολογική, γνωστική κατασκευή, επικεντρώνεται στον παρατηρητή και τις νοητικές του κατασκευές, υποκειμενική πραγματικότητα και προσωπική ερμηνεία της πραγματικότητας (Κοινωνικός) Κονστρουξιονισμός: η γνώση είναι κατασκευή συσχέτισης και συντονισμού των ατόμων μεταξύ τους (κατασκευάζεται δι-υποκειμενικά /διαπροσωπικά), γλωσσική κατασκευή, τονίζει την ιδέα των σχέσεων. Η πραγματικότητα διαμορφώνεται μέσα στον πολιτισμό και το κοινωνικό πλαίσιο που τα άτομα είναι ενταγμένα. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, βασική θέση του κοινωνικού κονστρουξιονισμού είναι ότι δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια, μόνο εκδοχές της πραγματικότητας. Η γνώση είναι προϊόν της κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

6 6 Ο Gergen(1990) λοιπόν θεωρεί τον κοινωνικό κονστρουξιονισμό ως «μεταμοντέρνα» θεωρία, η οποία προσπαθεί να αντικαταστήσει τις μοντέρνες ιδέες με ενα «μοντέλο ανθρώπου ως κοινωνικής κατασκευής, του οποίου οι ενέργειες είναι πολλαπλά συνυφασμένες με τις κοινωνικές διαδικασίες». Το μεταμοντέρνο είναι ένα φιλοσοφικό ρεύμα που ξεκίνησε από τη Γαλλία με κύριους εκπρόσωπους τους Foucault, Lyotard και Derrida (von Schlippe & Schweitzer, 2008). Κύρια αρχή του μεταμοντερνισμού είναι η αμφισβήτηση της ύπαρξης μιας αντικειμενικής γνώσης και αμερόληπτης επιστήμης που αποτελούν πεποιθήσεις του μοντερνισμού. Το μεταμοντέρνο υποστηρίζει ότι υπάρχουν πολλαπλές όψεις της πραγματικότητας που είναι κοινωνικές κατασκευές. Ο Foucault, φιλόσοφος και ψυχολόγος, έγραψε για την κριτική της εξουσίας και την μελέτη του τρόπου αναπαραγωγής της μέσω της γλώσσας. Θεωρείται ένας από τους κυριότερους στοχαστές του μεταμοντέρνου. Κατά τη διάρκεια της ζωής του ασχολήθηκε με το θέμα της εξουσίας και του τρόπου που αυτή αναπαράγεται κατά την εκτέλεση κοινωνικών πράξεων, κυρίως μέσω της γλώσσας και της γνώσης. Ο Foucault (1987) συνδέει άμεσα τη γνώση με την ισχύ της εξουσίας και διατυπώνει την άποψη ότι η γνώση δίνει θέση εξουσίας σ αυτόν που την έχει και την χρησιμοποιεί. Αναλυτικότερα, στο άρθρο του Μ. Τσαγκαράκη (2011) «Γνώση και βία στο πλαίσιο της ψυχοθεραπευτικής σχέσης» γίνεται λόγος για την ισχύ της εξουσίας του θεραπευτή και τις μεταβολές της. Κατόπιν, ο Derrida, μαθητής του Foucault, φιλόσοφος και θεωρητικός της λογοτεχνίας, συνέχισε να διερευνά τα αίτια αυτού που διαμορφώνει την οπτική που έχουμε για την πραγματικότητα. Ο Derrida, εισήγαγε την έννοια της αποδόμησης που επανεξετάζει τις δεδομένες υποθέσεις της μοντέρνας άποψης. Τον Derrida δεν τον ενδιέφερε τόσο να σχεδιάσει ένα νέο σύστημα γνώσης όσο να προκαλέσει αμφιβολίες για τον κυρίαρχο λόγο. Ο Lyotard, ο κατ'εξοχήν φιλόσοφος του μεταμοντέρνου, ανέλυσε τη μεταμοντέρνα συνθήκη. Ο Foucault και ο Derrida ασχολήθηκαν κυρίως με τη γλώσσα. Τους ενδιέφερε ποιες κοινωνικές δομές εξουσίας κρύβονται πίσω από τη γλώσσα και τη χρήση της γλώσσας και οι οποίες αναπαράγονται στη γλώσσα. Οι μεταμοντέρνοι θεραπευτές θέτουν υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη μιας και μοναδικής αλήθειας καθώς και τις παραδοσιακές αξίες. Καμιά πραγματικότητα δεν θεωρείται πιο σωστή από τις άλλες. Η κριτική της εξουσίας και η αποδόμηση θέτει σε νέα βάση την εξουσία του ειδικού και τη σχέση θεραπευτών θεραπευόμενων. Οι μεταμοντέρνοι θεραπευτές θεωρούν ότι ο καθένας κατασκευάζει τη δική του πραγματικότητα μέσα από αλληλεπιδραστικές διαδικασίες της γλώσσας (λεκτικών και εξωλεκτικών στοιχείων). Με την αποδόμηση των διαδικασιών γνώσης, των προτύπων συμπεριφοράς και επικοινωνίας που δημιουργούνται εντός πολιτισμικού

7 7 πλαισίου, ο θεραπευτής διερευνά μαζί με τον θεραπευόμενό του τα αυθεντικά στοιχεία του εαυτού. Στον κοινωνικό κονστρουξιονισμό η ανθρώπινη πραγματικότητα κατασκευάζεται μέσω των διαδικασιών της ανθρώπινης επικοινωνίας μέσα σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο κάθε φορά (von Schlippe & Schweitzer, 2008). Η έμφαση εδώ είναι στο πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διαμορφώνεται η ανθρώπινη εμπειρία. Οι κοινές αντιλήψεις ενός πολιτισμού θεωρούνται ως αντικειμενικές αλήθειες για τα μέλη του. Οι κυρίαρχες κοινωνικές αντιλήψεις διαμορφώνουν την εμπειρία του ατόμου ενώ παράλληλα το άτομο τις αλλάζει. Μέσα από την σχέση του ανθρώπου με το πλαίσιο δημιουργούνται νοήματα με τα οποία εξειδικεύεται το κοινωνικό περιεχόμενο της επικοινωνίας. Με άλλα λόγια, ο καθένας αποτελεί δημιούργημα του κόσμου, ενώ παράλληλα δημιουργεί τον κόσμο. (Luckman 1986). Ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός υποστηρίζει πως αφηρημένες έννοιες όπως εαυτός, σύμπτωμα, συναίσθημα, ψυχική διαταραχή, είναι έννοιες κατασκευασμένες, που χρησιμεύουν στη μεταξύ μας συννενόηση. Κλίμακες μέτρησης, εγχειρίδια, φάρμακα και ειδικότητες επιστρατεύονται για να αντιμετωπίσουν προβλήματα τα οποία υπάρχουν από τη στιγμή που θα τα ορίσουμε ως τέτοια. Συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες επωφελούνται από την αντιμετώπιση της γνώσης ως αντικειμενικής αλήθειας μέσω της εξουσίας που τους εξασφαλίζει η γνώση αυτή. Χαρακτηριστικό είναι το έργο του Foucault στη δεκαετία του 60 που άσκησε κριτική στο ψυχιατρικό κατεστημένο. Η Vivien Burr (1995) περιγράφει τα βασικά χαρακτηριστικά του κοινωνικού κονστρουξιονισμού, ξεκινώντας από την ανάγκη για μια κριτική προσέγγιση προς τη γνώση που θεωρείται δεδομένη. Οι γνώσεις που έχουμε για τον κόσμο δεν θα πρέπει να θεωρούνται αντικειμενικές αλήθειες, φυσική πραγματικότητα, αλλά προϊόντα της γλώσσας, των λέξεων και των κατηγοριών που χρησιμοποιούμε για να τον περιγράψουμε, μέσα στην κοινωνική αλληλεπίδραση. Σύμφωνα με τους Goolishian & Andersen (1988), η λειτουργία της γνώσης και η λειτουργία της γλώσσας είναι αδιαχώριστες. Η γνώση, σύμφωνα με τον κοινωνικό κονστρουξιονισμό, κατασκευάζεται κοινωνικά διυποκειμενικά. Οι άνθρωποι σκέφτονται για τον κοινωνικό κόσμο ως μέλη κοινωνικών ομάδων σε διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Όλη η γνώση παράγεται και δεσμεύεται από ανθρώπινα νοήματα και κατασκευές που ποικίλλουν ανάλογα με το ιστορικό πλαίσιο και τον τρόπος ζωής. Η ατομική σκέψη είναι ένας εσωτερικός διάλογος που προκύπτει από την εσωτερίκευση των δημοσίων συζητήσεων. Ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός ως μεταμοντέρνο ρεύμα δίνει ιδιαίτερη σημασία στη γλώσσα. Η γλώσσα αποτελεί τόσο προιόν όσο και παράγωγο

8 8 ανθρώπινης πραγματικότητας (Luckman, 1990). Η γλώσσα είναι πάντα κοινωνική και απαιτεί το συντονισμό τουλάχιστον δύο ατόμων. Αποτελεί το κυρίαρχο υλικό με βάση το οποίο χτίζουμε την πραγματικότητα. Η πρόσβασή μας στην πραγματικότητα υφίσταται πάντα μέσω της γλώσσας, ως κύριο επικοινωνιακό μέσο αλληλεπίδρασης με τους άλλους ανθρώπους της κοινωνίας που ζούμε (Jørgensen & Phillips, 2002). Η γλώσσα ο λόγος (discourse) και οι πρακτικές του (discursive practices) είναι κοινωνικές κατασκευές, μια μηχανή που παράγει/συγκροτεί, τον κοινωνικό κόσμο, όπως μια μπετονιέρα παράγει τσιμέντο από άμμο, χαλίκι, κλπ και με το τσιμέντο κατασκευάζονται οικήματα και γέφυρες. Ο λόγος αναφέρεται σε αντικείμενα, σε πράξεις, γεγονότα ή καταστάσεις δομεί, καθιστά υπαρκτές τις πράξεις, τα γεγονότα, τις καταστάσεις. Έχουμε πολλές επιλογές για το πώς θα μιλήσουμε για ένα γεγονός. Επιλέγοντας τις λέξεις δημιουργούμε τη γλώσσα (προτάσεις, νοήματα), δημιουργούμε και το γεγονός για το οποίο μιλάμε (μια συζήτηση γίνεται καβγάς, ερωτική πρόσκληση, διδασκαλία κ.ο.κ.). Η γλώσσα μάς παρέχει πολλαπλές εναλλακτικές (λέξεις, μορφές αφήγησης, μεταφορές κλπ), μπορούμε να επιλέξουμε ενεργητικά κάποιες και να απορρίψουμε άλλες. Η επιλογή αυτή εξαρτάται από τα αποθέματα λόγου (τις λέξεις, τη σύνταξη ή τη γραμματική) και από τα ενδιαφέροντα και τον προσανατολισμό του ομιλητή. Το ίδιο γεγονός μπορεί να περιγραφεί με πολλούς τρόπους και είναι αδύνατον να ξεχωρίσουμε την ορθότερη περιγραφή. Οι υποκειμενικές ψυχολογικές πραγματικότητες δεν αντιμετωπίζονται ως εσωτερικές καταστάσεις αλλά ως κοινωνικές, δραστηριότητες που κατασκευάζονται και αποκτούν υπόσταση στο λόγο. Ο λόγος είναι ο κύριος τρόπος κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Δομεί την εμπειρία της πραγματικότητας και τα ανθρώπινα νοήματα. Η γλώσσα είναι το «όχημα της σκέψης». Έχει κοινωνική δράση μέσα στα κοινωνικά πλαίσια και τις συμβάσεις στις οποίες πραγματώνεται. Μιλάμε, συζητάμε, με τη γλώσσα μας επικοινωνούμε, δημιουργώντας αναπαραστάσεις της πραγματικότητας που δεν είναι ποτέ απλά αντανακλάσεις μιας προϋπάρχουσας πραγματικότητας, αλλά συμβάλουν στην κατασκευή της. Τα φυσικά αντικείμενα αποκτούν την αναπαράσταση, το νόημα που τους αποδίδουμε και με το οποίο τα καταλαβαίνουμε/αναγνωρίζουμε ως τέτοια, μέσα από τη συγκρότησή τους μέσα στην γλώσσα, στην ανθρώπινη ομιλία εντός ενός ορισμένου πολιτισμού. Μέσω των αναπαραστάσεων, μπορούμε να εν-νοήσουμε τη χρήση των φυσικών αντικειμένων, τη λειτουργία τους, την ωφέλειά τους, εν ολίγοις το νόημά τους για εμάς, να τα επι-κοινωνήσουμε μέσα στον πολιτισμό και την συγκεκριμένη κοινωνία μας, ντύνοντάς τα με επιστημολογική υπόσταση αντικειμένων (Parker, 1992), μέσα στην εκφραστική σφαίρα (Harré, 1979).

9 9 Έτσι, οι άνθρωποι αντιμετωπίζονται ως κοινωνικά όντα και όχι ως μεμονωμένα άτομα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στις σχέσεις που χτίζονται μέσα στο χρόνο, στην οικογενειακή ζωή, στις ευρύτερες κοινότητες μας, τις ομάδες αναφοράς και τη συλλογική ιστορία της κοινωνίας μας. Η έμφαση δίνεται στο τι λένε οι άνθρωποι για τις πράξεις τους και στη συλλογική (κοινωνική) γνώση που καθιστά τον κοινωνικό κόσμο. Η ψυχολογία του ατόμου γίνεται κατανοητή μέσα στην κοινωνική αλληλεπίδραση. Ότι αποδίδουμε στον εαυτό μας (συναισθήματα, κίνητρα) δεν αποτελούν φυσικές ουσίες της ανθρώπινης υπόστασης αλλά βρίσκονται στη διάθεσή μας μέσω της γλώσσας και της ικανότητάς μας να δομούμε τον κόσμο. Η ταυτότητα, ο εαυτός, η μνήμη, η εμπειρία, η γλώσσα δομούνται μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο. Ο εαυτός και ο κόσμος, όπως τον αντιμετωπίζουμε σήμερα θα μπορούσε να δομηθεί διαφορετικά. Ο Gergen ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την έννοια του εαυτού στο παρόν και κάνει λόγο για κοινωνικό κορεσμό (1991). Ο εαυτός δεν είναι πια το άτομο μέσα στο σώμα. Επειδή το άτομο σήμερα συνδέεται ποικιλοτρόπως με κοινωνικά πλαίσια, ο εαυτός δεν μπορεί να είναι πια μια ατομική κατασκευή, αλλα πολύ περισσότερο έκφραση σχέσης και σχετίζεσθαι. Οι κύριες θέσεις του Κοινωνικού Κονστρουξιονισμού λοιπόν συνοψίζονται στα παρακάτω: Νους, συναίσθημα, εαυτός επαναπροσδιορίζονται ως κοινωνικές κατασκευές που συνδέονται με το πλαίσιο, τον κοινωνικό διάλογο και όχι αποκλειστικά με τον εγκέφαλο. Αμφισβητείται ριζικά ό,τι θεωρείται «δεδομένο» και «αυτονόητο» στον κοινωνικό κόσμο. Η γνώση θεωρείται ιστορικά, κοινωνικά και πολιτισμικά τοποθετημένη, αλλά και συνυφασμένη με σχέσεις εξουσίας. Η έννοια της απόλυτης αλήθειας απορρίπτεται. Οι μεταμοντέρνοι δέχονται όλες τις αφηγήσεις χωρίς επίκριση. Η πραγματικότητα δεν είναι παρά μια κοινωνική κατασκευή. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στη γλώσσα. Οι πραγματικότητες, οι θεωρίες, τα συστήματα ιδεών θεωρούνται κατά κάποιο τρόπο αφηγήσεις. Τα ανθρώπινα συστήματα είναι συστήματα γλώσσας και δημιουργίας νοήματος. Το νόημα δημιουργείται στη σχέση του ατόμου με το πλάισιο και βιώνεται στο διάλογο με τους άλλους και με τον εαυτό. Η αποδόμηση του κοινωνικού νοήματος αποτελεί μια διαδικασία που όταν την παρατηρούμε και την περιγράφουμε προσδιορίζουμε κάτι που είναι πραγματικό.

10 10 Στις κοινωνικές κατασκευές ανήκει ο κυρίαρχος λόγος και οι σχέσεις εξουσίας που συνδέονται μ'αυτόν. Οι περιγραφές και οι εξηγήσεις για τα κοινωνικά πράγματα δεν μπορεί ποτέ να είναι ουδέτερες ή απρόσωπες. Είναι μορφές αντ-αγωνιστικής κοινωνική δράσης, η οποία συντηρεί κάποια μοτίβα και αποκλείει κάποια άλλα. Τα προβλήματα δημιουργούνται και ρυθμίζονται μέσω της γλώσσας και άρα μπορούν να αποδομηθούν μέσω αυτής. Μέσα στη συζήτηση, στο διάλογο, θεωρείται ότι δημιουργείται η πραγματικότητα και έτσι διανοίγονται για τη θεραπεία πολλές, νέες μεταφορές. Η θεραπεία είναι συνυφασμένη με τη δημιουργία συνεχώς νέων νοημάτων χωρίς περιορισμό ώστε να προκύπτουν νέες αφηγήσεις. Δίνεται προσοχή στον τρόπο που δημιουργείται και κατασκευάζεται από κοινού η σημασία στα συστήματα. Έτσι, ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός γίνεται το κεντρικό θεμέλιο της αφηγηματικής προσέγγισης στη συστημική θεραπεία. Με βάση τις θέσεις του κοινωνικού κοντστρουξιονισμού, διαμορφώνεται μια διαφορετική αντίληψη για τα προβλήματα στα άτομα και τις οικογένειες. Στην πρώτης ταξης κυβερνητική τα προβλήματα συνδεονται με το πλαίσιο της οικογένειας και θεωρούνται ότι αποτελούν σύμπτωμα δυσλειτουργίας του οικογενειακού πλαισίου και των σχέσεων που αναπτύσσονται μέσα σ αυτό. Στη 2ης τάξης κυβερνητική περίοδο, με βάση τον κοινωνικό κονστρουξιονισμό, δίνεται έμφαση στα προβλήματα που υπάρχουν στο ευρύτερο κοινωνικό και πολιτισμικό πλάισιο των ατόμων και τα οποία συνδεονται με τον τρόπο που το άτομο και οι οικογένειες ερμηνεύουν την πραγματικότητα και δημιουργούν κοινές σημασίες. Κυρίαρχες πολιτισμικές αντιλήψεις και καταστάσεις όπως η άνιση κατανομή της δύναμης και του πλούτου, στερεοτυπικές αντιλήψεις για τον ρόλο των δύο φύλων, αναχρονιστικές αντιλήψεις για την άσκησει της εξουσίας ή τον τρόπο λειτουργίας της οικογένειας, δημιουργούν αντίστοιχα προβλήματα (Παπαδιώτη - Αθανασίου, (2000). Οι κοινωνικοί κονστρουξιονιστές αποφεύγουν να δουλεύουν με έννοιες όπως ταυτότητα και προσωπική ευθύνη, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο αντικατοπτρίζει την έμφαση στο άτομο. Προσπερνούν τον καθοριστικό ρόλο και την ευθύνη της οικογένειας στη μεταφορά κοινωνικών και πολιτισμικών αξιών και δουλεύουν κυρίως σε επίπεδο κοινωνικής ευθύνης. Στόχος τους είναι να λειτουργήσουν απενοχοποιητικά για την οικογένεια, εφόσον πιστευόυν ότι τα ευρύτερα συστήματα είναι αυτά που αποτελούν τους βασικούς φορείς εξουσίας, επιβολής προτύπων και διαμόρφωσης αξιών. Η στροφή προς τη δεύτερη κυβερνητική, καθώς και οι αντιλήψεις για το τι είναι αληθινό και πραγματικό, καθώς και η επιρροή του κοινωνικού κονστρουξιονισμού, έχουν ασκήσει ουσιαστική επίδραση στους συνεχιστές

11 11 της σχολής του Μιλάνου και σε άλλες παραδοσιακές σχολές ψυχοθεραπείας, όπως η Ροτζεριανή (Ανδρουτσοπούλου,2004). Συμφωνα με τις θέσεις της 2ης κυβερνητικής περιόδου, στόχος του θεραπευτή είναι να μάθει από τον θεραπευόμενο πως ο ίδιος βιώνει την αλήθεια του. O θεραπευτής δεν αποτελεί πλέον έναν αποστασιοποιημένο, ισχυρό εξωτερικό παρατηρητή, αλλά έναν συμμετέχοντα που προσπαθεί να ενθαρρύνει το διάλογο χωρίς να προσεγγίζει το θεραπευόμενο με έτοιμες υποθέσεις, τις οποίες πασχίζει να επιβεβαιώσει με κάθε τρόπο. Οι μεταμοντέροι θεραπευτές πλέον, εγκαταλείπουν τη θέση εξουσίας και ελέχγου κατά τις συνεδρίες και ενδιαφέρονται για τις θεραπευτικές προτάσεις που δημιουργούνται από κοινού, για την πραγματικότητα που μια οικογένεια προσκολλά σε ένα πρόβλημα, το οποίο διαιωνίζει τη συμπεριφορά της. Εστιάζουν στο νόημα ή στο κοινό σύνολο των προτάσεων μιας οικογένειας σε σχέση με ένα πρόβλημα. Ο θεραπευτής συζητά με την οικογένεια και τα άτομα για τους παράγοντες και τις διεργασίες που δημιουργούνε τα προβλήματα. Συζητούνται οι υποκειμενικές αντιληψεις της οικογένειας και των ατόμων, τονίζεται όμως ιδιαίτερα, ο ρόλος του κυρίαρχου πολιτισμικού και κοινωνικού πλασίου στη διαμόρφωση του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα και καθορίζουμε την συμπεριφορά μας, όπως και τις προσδοκίες που έχουμε από τη συμπεριφορά των άλλων. Οπως αναφέρει η Jones (1993) στη θεραπευτική συνεδρία γίνεται επικοινωνία δύο διαφορετικών πολιτισμών, του πολιτισμού του θεραπευτή και του πολιτισμού της οικογένειας ή του ατόμου που ζητάει βοήθεια. Με αυτό το μόιρασμα, τη μεταξύ τους επικοινωνία, δημιουργείται ένα νέο πλάισιο, το θεραπευτικό, που είναι διαφορετικό από το προηγούμενο. Οι θέσεις αυτές μειώνουν την απόσταση ανάμεσα στον θεραπευτή και το θεραπευόμενο, μειώνουν το ρόλο της αυθεντίας του ειδικού και δημιουργούν την τάση για μια συνεχή αναζήτηση σε συνεργατική βάση (Παπαδιώτη-Αθανασίου, 2000). Ο θεραπευτής εδώ δεν είναι αυτός που κατέχει την αλήθεια, αλλά ένας συζητητής ο οποίος χησιμοποιεί το διάλογο ως μέσο αποδόμησης της κοινωνικά κατασκευασμένης ιστορίας και επίσης ως μέσο για την αναδόμηση μιας νέας αφήγησης (Lynn Hoffman, 1996). Η θεραπευτική αλλαγή, με βάση τις θέσεις του κονστρουξιονισμού, προκύπτει αβίαστα μέσα από την πληροφορία που θα πάρουν τα άτομα από τη συζήτηση και την ανταλλαγή ιδεων. Με βάση αυτήν την ιδέα, στη δυνατότητα δηλαδή που δίνεται στην οικογένεια να δεί το πρόβλημα της με άλλη οπτική και να αντιληφθεί τους παράγοντες που μπορεί να συνδέονται με τα προβλήματα της, διαμορφώθηκε μια σημαντική τεχνική παρέμβασης της περιόδου αυτής από τον Tom Andersen (1991, 1993), η ομάδα αναστοχαστικού διαλόγου. Τα μέλη της ομάδας, συνήθως επαγγελματίες ή

12 12 εκπαιδευόμενοι, αφού παρακολουθήσουν πίσω από τον καθρέπτη μια οικογενειακή συνεδρία, συζητούν μεταξύ τους, προσφέροντας στην οικογένεια, που εκείνη έχει πλέον το ρόλο του παρατηρητή, πολλαπλές οπτικές, κάποιες από τις οποίες, μπορούν να ανοίξουν στα μέλη της οικογένειας νέους δρόμους στη νοηματοδότηση των εμπειριών τους (Αδρουτσοπούλου, 2004). Στη σημασία της γλώσσας για τη διαμόρφωση της πραγματικότητας, στηρίζεται η θεραπεία μέσω της αφήγησης και η ερμηνευτική, που αποτελούν βασικούς τρόπους θεραπευτικής παρέμβασης στη συστημική προσέγγιση σήμερα (Dallos,1997, Parry & Doan,1994, McNamee & Gergen,1996). Ένας μεγάλος αριθμός θεραπευτών κυρίως από τις συστημικές και ψυχοδυναμικές σχολές), άρχισαν να δουλεύουν με τη συνειδητοποίηση ότι οι άνθρωποι οργανώνουν την εμπειρία τους με τη μορφή ιστοριών (human as «story-telling animals»), (McLeod,1997). Προκειμένου λοιπόν, να μιλήσουν τόσο για τις θεωρήσεις τους όσο και για τις πρακτικές εφαρμογές των θεωρήσεων αυτών, άρχισαν να αντλούν μεταφορές του λόγου από τις ανθρωπιστικές επιστήμες και το χώρο της τέχνης, εγκαταλείποντας την τάση να υιοθετούν μεταφορές που προέρχονται από τις θετικές επιστήμες (Ανδρουτσοπούλου,2004, Σαββίδου, 2002, Schwartz,1999). Ως απόρροια αυτής της στροφής άρχισαν να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στις ιστορίες που τους έλεγαν οι θεραπευόμενοι και επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους στο πώς μπορούν να βοηθήσουν τους θεραπευόμενους στη διαδικασία αφήγησης των ιστοριών τους. Έτσι η όποια προφορική ιστορία (συμβάν, παιδική ανάμνηση, όνειρο) αλλά και το όποιο κείμενο (ημερολόγιο, γράμμα, ποίημα), αναφέρει ένας θεραπευόμενος στο θεραπευτή του αποκτά μεγάλη σημασία ως μια έκφραση,εκδοχή του εαυτού. Σύμφωνα με την αφηγηματική οπτική ο εαυτός μας δεν είναι, αλλά κατασκευάζεται συνεχώς όχι μόνο κατά την παιδική ηλικία, αλλά ως το τέλος της ζωής, με μέλημα του «κατασκευαστή» του, τη διατήρηση μιας αίσθησης συνέχειας, νοήματος και σκοπού. Ακόμα και παλιά «κεφάλαια» ή «επεισόδια», γεγονότα και εμπειρίες του παρελθόντος, βρίσκονται σε συνεχή αναθεώρηση και τροποποίηση έτσι ώστε να ταιριάζουν κάθε φορά με τον τρόπο που η αυτοβιογραφία εξελίσσεται (White & Epston, 1990), (Ανδρουτσοπούλου, Α). Ο θεραπευτής έχει το ρόλο του βοηθού αυτοβιογράφου. Έχει στο νου του κάτι που ο θεραπευόμενος αρχικά συνήθως δε συνειδητοποιεί, ότι δηλαδή η μορφή που ο θεραπευόμενος δίνει τις ιστορίες του, καθώς και το τι επιλέγει να αφηγηθεί (το περιεχόμενο), είναι καθοριστικά γιατί σημαίνουν τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζει τον εαυτό του στα μάτια τα δικά του και των άλλων. Ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός οδήγησε το χώρο σε πολλές και χρήσιμες αναθεωρήσεις, όπως θέματα που σχετίζονται με την έμφαση στην υγεία και όχι στην παθολογία, την ανάπτυξη της κοινωνικής ευαισθησίας των

13 13 θεραπευτών και τον προβληματισμό για τον πιο ισότιμο ρόλο τους απέναντι στους θεραπευόμενους. Τέλος, ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός, με την έμφαση που έδωσε στη γλώσσα και την παράλληλη σύνδεση με την συνεργατική θεραπεία και την αφηγηματική στροφή στο χώρο τη ψυχοθεραπείας, κατέδειξε τον απόλυτο χαρακτήρα της αντικειμενικής γνώσης και άνοιξε το δρόμο για την αποδοχή πολλαπλών οπτικών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ανδρουτσοπούλου, Α. (2004) Συστημική και οικογενειακή θεραπεία: Κριτική ανασκόπηση των μετανεωτερικών εξελίξεων. Ψυχολογία, 11 (4), σ Ανδρουτσοπούλου, Α. (2008) Ανάλυση αφήγησης ως εργαλείο αξιολόγησης και σχεδιασμού παρεμβάσεων στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία. Κείμενο εργασίας/working paper series 2008/22

14 14 Androutsopoulou,A. (2001a) The self-characterisation as a narrative tool: Αpplications in therapy with individuals and families. Family process, 40, p Androutsopoulou, A. (2001b) Fiction as an aid to therapy: A narrative an family rationale for practice. Journal of Family Therapy, 23, p Boscolo, L. & Bertrado, P. (2008) Ατομική Συστημική Θεραπεία. Μαϊστρος Burr, V. (1995) An introduction to Social Constructionism. London: Sage Dallos, R. (1997) Interacting stories, narratives family beliefs and therapy. Karnac books. Gergen, K. (1985) The social constructionist movement in modern social psychology. American Psychologist, vol. 40(3), pp Gergen, K. (1991) The Saturated Self. New York: Basic Books Gergen, K. (1994) Realities and Relationships: Soundings in social construction. Harvard Hoffman, L. (1995) Exchanging voices: A collaborative Approach to Family Therapy. Karnac Books Hoffman, L. Setting aside the model in family therapy in Michael F.Hoyt (1996) The Handbook of Constructive Therapies, Jossey Bush Publishers, p Jones, E. (1993) Family Systems therapy. John Wiley & sons. New York Lax, W.D. (2006) Postmodern thinking in a clinical practice. In: Therapy as social construction. S. McNamee and K. Gergen (ed.) London: Sage McLeod, J. (1997) Narrative and psychotherapy. London: Sage Παπαδιώτη-Αθανασίου, Β. (2000) Η Συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία, σήμερα. Μια εξελικτική πορεία. Τετράδια ψυχιατρικής, Νο 70, σ Σαββίδου,Ι. (2002) Αφήγηση για μια αλλαγή στο χώρο της συστημμικής σκέψης. Μετάλογος, 2, σ Schlippe, A. & Schweitzer, J. (2008) Ένας κόσμος δημιουργείται από κοινού: Κοινωνικός Κονστρουξιονισμός. Εγχειρίδιο της Συστημικής Θεραπείας και Συμβουλευτικής. University Studio Press

15 15 Τσαγκαράκης, Μ. (2011) Γνώση και βία στο πλαίσιο της ψυχοθεραπευτικής σχέσης. Σύναψις, 20 Τσέλιου, Ε. & Ψαρόπουλος, Γ. (2002) Η κρυφή συστημική (;) γοητεία του κοινωνικού κονστρουξιονισμού. Μετάλογος, 2

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3η: Η κοινωνική κατασκευή της πραγματικότητας και ο ρόλος του λόγου Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία

Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Συμβουλευτική/Ψυχοθεραπεία Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Προσωποκεντρική & Focusing-Bιωματική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου

Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Διδάσκουσα: Δρ. Κατερίνα Αργυροπούλου Είναι η εξελικτική πορεία του ατόμου αναφορικά με τον προσανατολισμό του στο χώρο της εργασίας και τις αποφάσεις του για το επάγγελμα ή τα επαγγέλματα, που επιθυμεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Νέος Κύκλος Εκπαίδευσης στη Συνεργατική Συμβουλευτική και Διαλογική Θεραπεία συνολικής διάρκειας 60 ωρών

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ. Νέος Κύκλος Εκπαίδευσης στη Συνεργατική Συμβουλευτική και Διαλογική Θεραπεία συνολικής διάρκειας 60 ωρών ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Νέος Κύκλος Εκπαίδευσης στη Συνεργατική Συμβουλευτική και Διαλογική Θεραπεία συνολικής διάρκειας 60 ωρών Οργανωτική Υποστήριξη Η οργάνωση και παροχή της εκπαίδευσης θα προσφερθεί

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού

Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Εναλλακτικές θεωρήσεις για την εκπαίδευση και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού Η εκπαίδευση ως θεσμός κοινωνικοπολιτισμικής μεταβίβασης δομολειτουργισμός και ως θεσμός κοινωνικού μετασχηματισμού κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική

Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Εκπαίδευση στην Υπαρξιακή προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία και την Συμβουλευτική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D. Κλινική και σχολική ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια, ECP Εκ των Ένδον Χώρος Συμβουλευτικής & Ψυχοθεραπείας Εκπαιδεύτρια και επόπτρια, Λόγω

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας από την ψυχολογική οπτική στη κοινωνιολογική οπτική

Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας από την ψυχολογική οπτική στη κοινωνιολογική οπτική Dulwich Centre of Narrative Therapy and Community Work (Australia) ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ (Ελλάδα) Εκπαιδευτικό τριήμερο Συνδέοντας τις ζωές των ανθρώπων Αφηγηματική ψυχοθεραπεία: προχωρώντας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22

Περιεχόμενα. Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 13 MΕΡΟΣ Ι. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια της διδασκαλίας... 22 1.1.1. Τι είναι διδασκαλία... 25 1.1.2. Διδασκαλία και μάθηση... 28 1.1.3.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Κατερίνα Κασιμάτη Επίκ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Παιδαγωγικών Μαθημάτων Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Ερωτήσεις.. Πώς το παραδοσιακό διδακτικό πλαίσιο διαμορφώνει το αξιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΧΡΟΝΟΣ ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ & ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Σελ.1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Υπάρχει τεράστια διαφορά μεταξύ Νοημοσύνης και Λογικής. Λογική είναι οι γνώσεις και οι εμπειρίες από το παρελθόν. Η Λογική έχει σχέση με το μέρος εκείνο της

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες.

Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Ψυχολογία της προσωπικότητας θεωρίες. Οι διάφορες θεωρίες προσωπικότητας προσπαθούν να απαντήσουν και να ερμηνεύσουν τα ακόλουθα ερωτήματα: α) Πώς είναι τα άτομα; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του ατόμου

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων.

LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. 9 LUDWIK FLECK (1896-1961) (Λούντβικ Φλεκ) Ο Ludwik Fleck και η κατασκευή των επιστημονικών γεγονότων. «Βλέπουμε με τα μάτια μας, αλλά κατανοούμε με τα μάτια της συλλογικότητας». 6 Ένα από τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην ατομική και ομαδική Συστημική Αναπαράσταση

Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην ατομική και ομαδική Συστημική Αναπαράσταση Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην ατομική και ομαδική Συστημική Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Μια θεωρία αποτελείται από:

Μια θεωρία αποτελείται από: Τι είναι θεωρία; Σύστημα προτάσεων που συνάγονται από έναν μικρό αριθμό αρχών με στόχο να κατατάξουν τους πειραματικούς νόμους και να τους συμπυκνώσουν κατά τρόπο οικονομικό. απλότητα πληρότητα ακρίβεια

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP)

Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας. Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) Ψυχοθεραπεία και θέματα σεξουαλικής ταυτότητας Τσαμπίκα Μπαφίτη, M.Sc., Ph.D., Κλινική Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Οι βασικές κατηγορίες θεωριών για την ομοφυλοφιλία Φυσιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ SANE - System Attachment Narrative Encephalon

Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ SANE - System Attachment Narrative Encephalon Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 SANE - System Attachment Narrative Encephalon Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Το Κλινικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΖΥΓΙΟ. Ζάγκα Αλεξάνδρα Α.Μ: Κούτσικου Ναυσικά Α.Μ:

ΔΙΑΖΥΓΙΟ. Ζάγκα Αλεξάνδρα Α.Μ: Κούτσικου Ναυσικά Α.Μ: ΔΙΑΖΥΓΙΟ Ζάγκα Αλεξάνδρα Α.Μ:1051485 Κούτσικου Ναυσικά Α.Μ:1049140 Τις τρεις τελευταίες δεκαετίες παρατηρείται αλλαγή στο οικογενειακό περιβάλλον: Στις Η.Π.Α ένας (1) στους δύο (2) γάμους καταλήγει σε

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΝΗΜΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ Ραγδαία αύξηση μουσείων και κηρυγμένων ιστορικών χώρων Κάθε μουσειακή παρουσίαση συνιστά

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Υγείας

Κοινωνιολογία της Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Κοινωνιολογία της Υγείας Ενότητα 6:Η κοινωνική μορφοποίηση της Ιατρικής γνώσης Μαίρη Γκούβα 1 Ανοιχτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ηπείρου Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές

Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές Δεοντολογία Επαγγέλματος Ηθική και Υπολογιστές ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΑΛΑΙΓΕΩΡΓΙΟΥ Γ. Ηθική Φορτισμένος και πολυσήμαντος όρος Εικόνα μιας «βαθύτερης εσωστρεφούς πραγματικότητας»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Τι είναι Μαθηματικά; Ποια είναι η αξία τους καθημερινή ζωή ανάπτυξη λογικής σκέψης αισθητική αξία και διανοητική απόλαυση ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

European Federation of Psychological Associations (EFPA)

European Federation of Psychological Associations (EFPA) European Federation of Psychological Associations (EFPA) Εκπαιδευτικά Κριτήρια για τους ψυχολόγους που ειδικεύονται στην Ψυχοθεραπεία 24/3/2003 http://www.efpa.be/documentsonprofissues/docmain.htm Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση

710 -Μάθηση - Απόδοση 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 6η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Παρατήρηση Αξιολόγηση & Διάγνωση Η διάλεξη αυτή περιλαμβάνει: Διαδικασία της παρατήρησης & της αξιολόγησης Στόχοι και περιεχόμενο παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ

Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ 1 Η ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ: ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ Η ποιοτική έρευνα έχει επιχειρηθεί να ορισθεί με αρκετούς και διαφορετικούς τρόπους εξαιτίας

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Συμπεριφορά

Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Οργανωσιακή Συμπεριφορά Ενότητα 1: Εισαγωγή στις Οργανώσεις Ιωάννης Σαλμόν Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

PHOTOVOICE. Κλειώ Κούτρα

PHOTOVOICE. Κλειώ Κούτρα PHOTOVOICE Κλειώ Κούτρα PHOTOVOICE ΤΙ ΕΙΝΑΙ PHOTOVOICE; ΓΙΑΤΊ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΉΣΕΤΕ; ΠΟΙΟΣ ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΉΕΙ; ΠΟΤΕ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΕ; ΠΏΣ ΜΠΟΡΕΊΤΕ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΉΣΕΤΕ PHOTOVOICE

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Το νόημα των πραγμάτων δεν είναι δεδομένο αλλά παράγεται κοινωνικά ή, διαφορετικά, είναι κοινωνικά κατασκευασμένο.

Το νόημα των πραγμάτων δεν είναι δεδομένο αλλά παράγεται κοινωνικά ή, διαφορετικά, είναι κοινωνικά κατασκευασμένο. Το νόημα των πραγμάτων δεν είναι δεδομένο αλλά παράγεται κοινωνικά ή, διαφορετικά, είναι κοινωνικά κατασκευασμένο. Το βουνό Το όρος Davidson (San Francisco) Υψόμετρο: 283 μ. Η πραγματικότητα είναι κοινωνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΣΤΟ CLOUD COMPUTING ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ - Καθορισμός του πλαισίου μετάβασης στο περιβάλλον του cloud computing - Αναγνώριση ευκαιριών και ανάλυση κερδών/κόστους από την

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

5ο Κεφάλαιο: Μεταστρουκτουραλισμός & Θεραπεία περί τίνος πρόκειται; συντονισμός: Leonie Thomas

5ο Κεφάλαιο: Μεταστρουκτουραλισμός & Θεραπεία περί τίνος πρόκειται; συντονισμός: Leonie Thomas 5ο Κεφάλαιο: Μεταστρουκτουραλισμός & Θεραπεία περί τίνος πρόκειται; συντονισμός: Leonie Thomas αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο Τεύχος 2 (2002) του International Journal of Narrative Therapy and Community

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Μάθησης Εποικοδομητισμός ή Κονστρουκτιβισμός (Costructivism)

Θεωρίες Μάθησης Εποικοδομητισμός ή Κονστρουκτιβισμός (Costructivism) Θεωρίες Μάθησης Εποικοδομητισμός ή Κονστρουκτιβισμός (Costructivism) Αναφορά Το περιεχόμενο της παρουσίασης βασίζεται κυρίως στο Πολυμέσα και Εκπαίδευση Allesi & Trollip Κεφάλαιο 2 Κονστρουκτιβισμός (Constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Πέραν της θεωρίας του Piaget Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Siegler, R. (2002) Πώς Σκέφτονται τα Παιδιά. Αθήνα: Gutenberg. Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Η γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Ένα διαρκές πείραμα για τη δημιουργία αυτοοργανωμένων δομών υγείας. στην περιοχή της Βέροιας.

Ένα διαρκές πείραμα για τη δημιουργία αυτοοργανωμένων δομών υγείας. στην περιοχή της Βέροιας. Ένα διαρκές πείραμα για τη δημιουργία αυτοοργανωμένων δομών υγείας στην περιοχή της Βέροιας. Βέροια Νοέμβρης 2013 (ΣΥΝ)ΥΓΕΙΑ Η συνέλευση για την υγεία είναι μία άμεση και συμμετοχική διαδικασία. Ένας ζωντανός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΣΥΝΘΕΣΗΣ Oδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2016-17 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Επωνυμία και Βασική Περιγραφή Εκπαιδευτικού Προγράμματος Προϋπόθεση για την εγγραφή τους στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Η αλλαγή (μόνιμη και διαρκής) στη συμπεριφορά, που οφείλεται στην απόκτηση εμπειριών, γνώσεων και ικανοτήτων. Η αλλαγή αφορά στην συμπεριφορά, τις

Η αλλαγή (μόνιμη και διαρκής) στη συμπεριφορά, που οφείλεται στην απόκτηση εμπειριών, γνώσεων και ικανοτήτων. Η αλλαγή αφορά στην συμπεριφορά, τις 1 2 Η αλλαγή (μόνιμη και διαρκής) στη συμπεριφορά, που οφείλεται στην απόκτηση εμπειριών, γνώσεων και ικανοτήτων. Η αλλαγή αφορά στην συμπεριφορά, τις γνώσεις, τις νοητικές αναπαραστάσεις, τις ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στη Συστημική Ψυχοθεραπεία

Η αντίσταση στη Συστημική Ψυχοθεραπεία Η αντίσταση στη Συστημική Ψυχοθεραπεία Βαλέρια Πομίνι Κλινική Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Α Ψυχιατρική Κλινική ΕΚΠΑ Αιγινήτειο Νοσοκομείο, Ιατρείο Οικογένειας & Ζεύγους ΕΛΨΕ, Αθήνα, 2012 Αντίσταση= αρχ.

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής:

Περίληψη Αναφορά στην ηλικία του θεραπευόµενου. Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Θεραπευτής/τρια: Επόπτης/τρια: Εξωτερικός κριτής: Έντυπο Συµµόρφωσης προς το Υπόδειγµα Συγγραφής Μελέτης Περίπτωσης µε Κύρια ιάγνωση ιαταραχή Προσωπικότητας Σηµειώστε: Τίτλος Έναρξη µε "Περιγραφή ατοµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 7 Α: Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: V Θεματική Ενότητα 7 Α Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στη σχολή σκέψης των ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα»

21/10/16. Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου. Θεματολογία. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός του όρου «έρευνα» Μεθοδολογία Έρευνας Προχωρημένου Επιπέδου Βασίλης Γραμματικόπουλος, Επίκουρος καθηγητής Θεματολογία Ορισμός του όρου «έρευνα» Ιστορική αναδρομή & φιλοσοφία της έρευνας Διαδικασία διεξαγωγής της έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας

Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η Φιλοσοφία της Συνθετικής Ψυχοθεραπείας Σύμφωνα με τον ορισμό της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Συνθετικής Ψυχοθεραπείας (ΕΑΙP) (www.eaip.eu), η συνθετική ψυχοθεραπεία εφαρμόζει, πρωταρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ορισμός Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) είναι ένα σταδιακά αναπτυσσόμενο κείμενο στον οποίο καταγράφονται παρατηρήσεις και αντιδράσεις σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 06: Σκοποί και Στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Πολυξένη Ράγκου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29

Ψυχωτικές διαταραχές και θεραπευτική αντιμετώπιση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Σάββατο, 10 Ιούλιος :29 Γράφει: Νικόλαος Βακόνδιος, Ψυχολόγος Η λέξη «ψύχωση» είναι μία λέξη η οποία χρησιμοποιείται υπερβολικά συχνά από τον κόσμο με λάθος νόημα και περιεχόμενο. Στο κείμενο αυτό, γίνεται μία προσπάθεια να δοθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας

Παρατήρηση διδασκαλίας. Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Παρατήρηση διδασκαλίας Εργαλείο βελτίωσης της εκπαιδευτικής αποτελεσματικότητας Εκπαιδευτική Αποτελεσματικότητα Ο μάχιμος εκπαιδευτικός, αποτελεί, καθοριστικό παράγοντα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Φαινομενολογική Κοινωνιολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 8ο (σελ. 187 197) 2 Οι Μικρο-κοινωνιολογικές κοινωνιολογικές Ερμηνευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα