Otto Friedrich Bollnow, ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ *

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Otto Friedrich Bollnow, ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ *"

Transcript

1 59 Otto Friedrich Bollnow, ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ * IX. Η εσωτερική ελευθερία 1. Η απώλεια του Εγώ µέσα στην τέλεια άσκηση [π ] Πρώτο και σπουδαιότερο θεωρούµε ότι κατά την άσκηση συµβαίνει µια ριζική µεταβολή, που αγγίζει τον πιο εσωτερικό πυρήνα του ανθρώπου και οδηγεί τον άνθρωπο από το καθηµερινό, το άστοχο εδώ-είναι στην αληθινή του ουσία. Η άσκηση κερδίζει έτσι µια θέση-κλειδί στην πραγµάτωση του αληθινού ανθρώπινου Είναι. Η ανώτερη µορφή του εδώ-είναι, που επιτυγχάνεται µε εντατική άσκηση, χαρακτηρίστηκε στις περιγραφές των ιαπωνικών ασκήσεων ως µια κατάσταση «απώλειας του Εγώ». Αυτή η έκφραση ηχεί αρχικά παράξενα στα ευρωπαϊκά αυτιά και µπορεί να γίνει εύκολα αφορµή για παρεξηγήσεις. Έτσι ο Müller- Wieland βλέπει εδώ την ουσιώδη διαφορά µεταξύ ανατολικής και δυτικής αντίληψης. Αφού πρώτα χαρακτηρίζει καίρια την ουσία του ιαπωνικού τρόπου άσκησης ως «δρόµο ανθρώπινης ωρίµανσης... κατά τη βηµατιστή άνοδο προς την εσωτερική κάθαρση, προς την παραίτηση του ασκούµενου από κάθε εγωκεντρική πρόθεση», βλέπει ακριβώς σ' αυτό το σηµείο την αποφασιστική διαφορά: «Αυτό που µας χωρίζει, είναι η ιδέα της προσωπικότητας και της ατοµικότητας, που πρέπει να κατανοούνται όχι µέσα από την κενότητα του Εγώ, αλλά µέσα από την έννοια της ανθρώπινης εκπνευµάτωσης» 1. Εδώ δεν πρόκειται να ασχοληθούµε µε το ερώτηµα, κατά πόσο η συνάντηση µε την ανατολική σκέψη µπορεί να οδηγήσει σε κριτική εξέταση των εννοιών της ατοµικότητας και της προσωπικότητας, που είναι τόσο βαθιά ριζωµένες στη δυτική παράδοση. Ούτε πρόκειται εδώ να εξετάσουµε, κατά πόσο η ιδέα της κενότητας του Εγώ εκφρά- [94/95] ζεται µε εντελώς όµοιο τρόπο στον στοχασµό των γερµανών µυστικιστών. Εδώ πρόκειται αρχικά µόνο να αναλυθεί η ίδια η πορεία της άσκησης, να αναδυθεί ένα χαρακτηριστικό γνώρισµα της γνήσιας άσκησης, χωρίς το οποίο η άσκηση είναι εντελώς αδύνατο να κατανοηθεί και να εκτελεσθεί σωστά. Αν τώρα αθέλητα προκύπτει κατά την πορεία αυτής της άσκησης ένας ατοµικός τύπος, αυτό είναι ένα περαιτέρω ερώτηµα. Πρέπει αρχικά να επιµείνουµε, ότι η θέληση για ατοµική αυτοδιαµόρφωση, κατά κάποιο τρόπο για προσωπικό στιλ, είναι ασυµβίβαστη µε το πνεύµα της αυταπάρνησης που χαρακτηρίζει την αφοσιωµένη στο πράττειν άσκηση. 2. Η κατάσταση της χαλάρωσης Για να προβούµε σε επισκόπηση αυτής της συνάφειας, είµαστε υποχρεωµένοι να αφήσουµε κατά µέρος τη θεώρηση της πορείας της άσκησης, για να καθορίσουµε καλύτερα τον εκεί επιδιωκόµενο στόχο, την ανώτερη µορφή του εδώ-είναι που επιτυγχάνεται µε την άσκηση, και να εξηγήσουµε στη συνέχεια µε ποιο νόηµα γίνεται εδώ λόγος για «Εγώ» και «έλλειψη του Εγώ». Χαρακτηρίσαµε έως τώρα αυτή την κατάσταση, µε βάση κάθε φορά τις διαφορετικές απόψεις, σύµφωνα µε τις οποίες την παρατηρήσαµε, ως εκείνη της ηρεµίας, της ανέφελης ευθυµίας, ως εκείνη της αταραξίας ή ως µια εσωτερική ηρεµία [In-sich-selber- * Die Seitenzahlen des Erstdrucks sind in [ / ] in den fortlaufenden Text eingetragen. 1 Marcel Müller-Wieland, Lehrerbildung. Ein Weg zur Wandlung der Schule. Schweizerische Volksbank 1976, σελ. 11.

2 60 Ruhen]. Έτσι ο Herrigel µίλησε για «ψυχική-πνευµατική χαλάρωση» που πρέπει να συµβαδίζει µε τη σωµατική χαλάρωση 2, ή τόνισε ότι ο άνθρωπος πρέπει να επιδίδεται στις πράξεις του «χωρίς πρόθεση» 3. Ο κόµης Dürckheim όρισε την πορεία ως «αποδόµηση του 'µικρού', πεινασµένου για δύναµη, µανιασµένου για κύρος και προσκολληµένου στην ιδιοκτησία Εγώ» 4. [95/96] Θα προσπαθήσουµε να προσεγγίσουµε βήµα προς βήµα αυτή τη δυσπρόσιτη νέα κατάσταση. Αρχικά την διασαφηνίζουµε, βασισµένοι σε µια από τις πιο ουσιώδεις πτυχές της, ως κατάσταση της χαλάρωσης. Αυτό όµως απαιτεί ταυτόχρονα προς αποφυγή των παρανοήσεων έναν ακριβέστερο ορισµό- επειδή τις περισσότερες φορές η χαλάρωση θεωρείται σαν αντίθεση στη (σωµατική ή ψυχική) δυσκαµψία. Σ' αυτή τη συνάφεια οι ασκήσεις χαλάρωσης έχουν αποκτήσει µεγάλη σηµασία για την ψυχοθεραπεία. Αλλά όσο και αν αυτές οι ασκήσεις είναι αδιαφιλονείκητα σπουδαίες θεραπευτικά, παραµένουν επιφανειακές όσο δεν εισδύουν στο αποφασιστικό σηµείο, το οποίο µπορούµε να χαρακτηρίσουµε ως ριζική παραίτηση από την ατοµική θέληση. Ο άνθρωπος δεν χαλαρώνει εδώ µόνο τις συσπάσεις και τις πάγιες συνήθειες που τον εµποδίζουν να ζήσει αβίαστα, αλλά ελευθερώνεται πέραν τούτου από την ίδια τη θέληση του µε όλες τις µέριµνες και φοβίες της και όλη την ακόρεστη απληστία της. Απλά ο άνθρωπος αφήνεται σε µια ευρύτερη ζωή που τον διαπερνά, και στην οποία αυτός ενδίδει. Η χαλάρωση µε αυτό το νόηµα δεν είναι µε κανένα τρόπο βύθισµα σε παθητικότητα. εν βρίσκεται σε αντίθεση προς το πράττειν, αλλά είναι τρόπος του ίδιου του πράττειν. Είναι ένα συγκεντρωµένο πράττειν αφιερωµένο ολοκληρωτικά στη δραστηριότητα του παρόντος, χωρίς καµιά σπασµωδικότητα και χωρίς βίαιη πίεση του µέλλοντος. Θα µπορούσαµε να χρησιµοποιήσουµε µια διατύπωση που φαίνεται παράδοξη, αλλά ταιριάζει απόλυτα στα πράγµατα, δηλαδή να µιλήσουµε για συγκεντρωµένη χαλάρωση ή για χαλαρωµένη συγκέντρωση. Αλλά αυτό απαιτεί µια κάπως ακριβέστερη θεµελίωση. 3. Η βασική εµπειρία κατά τον Wilhelm Kamlah Η αντίληψη αυτή σχετίζεται στενά µε τον τρόπο που ο Wilhelm Kamlah, ξεκινώντας από µια εντελώς διαφορετική αφετηρία, εισήγαγε την έννοια της χαλάρωσης ως κεντρική [96/97] έννοια της Φιλοσοφικής Ανθρωπολογίας του 5. Ο Kamlah ξεκινά αντιπαρατιθέµενος µε το παρόν, το οποίο θεωρεί εποχή άγχους [Angst]. Αυτό το εξηγεί µε βάση την κατάρρευση του «ανθρώπου µέσα στη λαϊκότητα» [Profanität], δηλαδή στην προσπάθεια να θεµελιωθεί η ανθρώπινη ύπαρξη καθαρά εγκόσµια. Τονίζει ότι όταν ο άνθρωπος κυριεύεται από το άγχος και την απελπισία, που µεγαλώνουν εξαιτίας αυτής της κατάρρευσης, όταν παραιτείται από κάθε προσπάθεια να βρει έρεισµα µέσα στο πεπερασµένο και αφήνει τον εαυτό του να καταρρεύσει, τότε µπορεί να βιώσει τη σπάνια και απρόσµενη εµπειρία ότι δεν πέφτει, όπως φοβάται, σε κάτι απύθµενο, αλλά αισθάνεται ότι κατά κάποιον τρόπο συγκρατείται από ένα θεµέλιο που τον συνέχει. Ο Kamlah περιγράφει αυτή την εµπειρία µε τον ακόλουθο τρόπο: «Αφήνοντας το 'έσχατο έρεισµα', αυτός που υποφέρει ενδίδει. Μπορεί µόνο να αποκτήσει την 2 Κεφ. VIII, σηµ. 6 3 Κεφ. VIII, σηµ Κεφ. VIII, σηµ Wilhelm Kamlah, Der Mensch in der Profanität. Versuch einer Kritik der profanen durch vernehmende Vernunft, Stuttgart Του ίδιου, Philosophische Anthropologie. Sprachkritische Grundlegung und Ethik, Mannheim/Wien/Zürich 1972.

3 61 απρόσµενη εµπειρία ότι δεν πέφτει στο κενό, αλλά ότι 'συγκρατείται'... Με την απώλεια της 'έσχατης δυνατότητας' µπορεί να ανακαλυφθεί µια εντελώς νέα δυνατότητα, εφόσον τώρα η ίδια η αυτο-εγκατάλειψη µπορεί να βιωθεί ως χαλάρωση, ως ηρεµία» 6. Ο Kamlah µιλάει για µια «θεµελιακή εµπειρία» 7 και χρησιµοποιεί αυτή τη λέξη µε τη βαθιά διπλή σηµασία της. Πρόκειται αφενός, κατά τη διάταξη των εµπειριών, για την εξαιρετική αρχέγονη εµπειρία, και αφετέρου από άποψη περιεχοµένου για την εµπειρία µιας βάσης που µας συνέχει: «Η παρούσα βάση της... βιώνεται ως 'συνέχουσα' βάση, και στο µέτρο αυτό µιλάµε για 'βασική εµπειρία'. Αυτή είναι το µόνο επαρκές θεµέλιο της δυνα- [97/98] τότητας να ζήσουµε, η συνθήκη για τη δυνατότητα κάθε ικανότητας και εποµένως κάθε κατανόησης» 8. Η εδώ βιούµενη χαλάρωση σχετίζεται στενά µε τη χαλάρωση που βιώνεται κατά τη σωστή άσκηση, αλλά ταυτόχρονα έχει και µια σηµαντική διαφορά (που πρέπει να συζητηθεί διεξοδικότερα), εφόσον εδώ η χαλάρωση βιώνεται ως πτωτικότητα [Sich-fallen-Lassen] ύστερα από το πέρασµα µέσα από τον τρόµο του άγχους και της απελπισίας, ενώ στην άσκηση προκύπτει χωρίς τη συνείδηση µιας καταστροφικής πτώσης, µε ένα πολύ ηρεµότερο τρόπο, µολονότι αυτός δεν είναι καθόλου βολικότερος και προσιτότερος. Ό,τι στη χαλάρωση φαίνεται αρχικά αρνητικό, δηλαδή ως ελευθέρωση από κάτι, µπορούµε να το ορίσουµε και θετικά ως ελευθερία, ακριβέστερα ως εσωτερική ελευθερία διότι κάθε ελευθερία είναι δα ελευθέρωση από ένα εξωτερικό ή εσωτερικό καταναγκασµό. Μπορούµε εποµένως να ελπίζουµε ότι µε την έννοια της ελευθερίας θα µπορέσουµε να δούµε από µιαν άλλη πλευρά, και να προσδιορίσουµε ακριβέστερα, τη διαδικασίαµεταβολής που πραγµατοποιείται µε την άσκηση. Τούτο όµως επιβάλλει να την ακολουθήσουµε ως προς αυτή την πλευρά από κάπως µεγαλύτερη απόσταση. 4. Πρώτοι, προσωρινοί ορισµοί της ελευθερίας Ο πόθος για ελευθερία ανάγεται στην εσώτατη ουσία του ανθρώπου, επειδή αυτός ως το υπεύθυνο για τον εαυτό του, ως το σύµφωνα µε τον Nietzsche «ακόµα µη παγιωµένο» αλλά εξελισσόµενο ον, µόνο χάρη στην ελευθερία µπορεί να ξεδιπλώσει τις δυνατότητες του. Ο άνθρωπος όµως δεν είναι από τη φύση του ελεύθερος. Το µικρό παιδί είναι ακόµα ένα καθαρά φυσικό ον πρέπει µέσα από πολλαπλές κρίσεις να αγωνισθεί για να κατακτήσει την ελευθερία του. Αλλά και ο ενήλικος δεν είναι ελεύθερος. Ο Hegel κατανόησε, όπως είναι γνωστό, την παγκό- [98/99] σµια ιστορία στο σύνολό της ως πρόοδο της ανθρωπότητας στη συνείδηση της ελευθερίας. Στη Φιλοσοφία της παγκόσµιας ιστορίας του έγραψε ότι «οι ανατολικοί λαοί είχαν συνειδητοποιήσει ότι µόνο ένας είναι ελεύθερος [δηλαδή ο ηγεµόνας], όµως ο ελληνικός και ο ρωµαϊκός κόσµος ότι µερικοί είναι ελεύθεροι [δηλαδή οι έχοντες πλήρη πολιτικά δικαιώµατα, ενώ η πλειοψηφία των σκλάβων παρέµενε αποκλεισµένη από την ελευθερία], ότι όµως εµείς γνωρίζουµε ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι ως άνθρωποι» 9, ότι «η ελευθερία του πνεύµατος ολοκληρώνει την ιδιαίτερη φύση του [του ανθρώπου]» 10. Επιπρόσθετα τίθεται το ερώτηµα: τι είναι ελευθερία; Ήδη ο Hegel γνώριζε 6 Kamlah, Der Mensch in der Profanität, σελ. 18. Σύγκρ. Philosophische Anthropologie, σελ Kamlah, σελ. 19 κ.εξ. Σύγκρ. Philosophische Anthropologie, σελ Kamlah, σελ Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Die Vernunft in der Geschichte. Einleitung in die Philosophie derweltgeschichte, hrsg. v. Georg Lasson, Leipzig , σελ Hegel, όπ.π. σελ. 39.

4 62 ότι η ελευθερία είναι «µια απέραντα πολυσήµαντη λέξη». Σύµφωνα µε τους προηγούµενους ορισµούς της ικανότητας µπορούµε να ορίσουµε την ουσία της ελευθερίας µ' έναν πρώτο προσωρινό τρόπο, λέγοντας ότι ο άνθρωπος µπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Αυτό σηµαίνει, αρχικά αρνητικά, µια απουσία εξωτερικού καταναγκασµού, ο οποίος εµποδίζει τον άνθρωπο να κάνει ό,τι θέλει. Η αντίθετη έννοια της ελευθερίας είναι έτσι η δουλεία, η εξάρτηση από τη θέληση κάποιου άλλου, του κυρίου. Ελευθερία στη θετική της διάσταση είναι η δυνατότητα να καθορίζεις ο ίδιος τον εαυτό σου. Η πραγµάτωση αυτής της ελευθερίας είναι µια µακριά και κουραστική διαδικασία, που σήµερα ακόµα δεν έχει τελειώσει και ίσως δεν θα τελειώσει ποτέ. Ζούµε ακόµα σήµερα τον αγώνα για την ελευθερία στο κίνηµα ανεξαρτησίας του «τρίτου κόσµου» και στις πολλαπλές προσπάθειες χειραφέτησης. Αλλά η φράση «ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ως άνθρωπος» πηγαίνει βαθύτερα. Αποδίδει ένα ουσιαστικό ορισµό του ανθρώπου, που δεν µπορεί να ανατραπεί µε εξωτερική βία, ούτε µε τη στέρηση όπως µπορούµε να πούµε τώρα διαφοροποι- [99/100] ώντας της εξωτερικής ελευθερίας. Ο υπερήφανος λόγος του Schiller: «Ο άνθρωπος είναι φτιαγµένος ελεύθερος, είναι ελεύθερος ακόµα κι αν γεννιόταν µε αλυσίδες» 11, θέλει να πει ότι κάθε καταναγκασµός του ανθρώπου έχει τα όρια του στον εσωτερικό πυρήνα του ίδιου του ανθρώπου, σ' αυτή την εσώτατη περιοχή της ψυχής, που δεν προσβάλλεται από µια ξένη προσβολή. Πάνω στις σκέψεις και στα φρονήµατα του δεν είναι δυνατή καµιά ξένη κυριαρχία. Έτσι κατά την εποχή της νεότητας µου τραγουδούσαµε το «αποδηµητικό πουλί» ως κοινή οµολογία: «Οι σκέψεις είναι ελεύθερες, ποιος µπορεί να τις µαντέψει;», και χλευάζαµε µε πεισµατάρικη ανταρσία: «Κι αν µε κλείσουν σε σκοτεινή φυλακή, αυτά είναι µάταια έργα. Μπορεί καθένας µες στην καρδιά του να γελά πάντα και να χωρατεύει και να σκέπτεται οι σκέψεις είναι ελεύθερες». Αυτή η υπερήφανη οµολογία όµως είναι δυνατή µόνο κάτω από ένα όρο. Σίγουρα ο άνθρωπος µπορεί να διατηρήσει τις πεποιθήσεις του ακόµα και κάτω από τη χειρότερη καταπίεση. Το γέλιο και το αστείο, όπως γνωρίζουµε στο µεταξύ από πικρή πείρα, µπορεί να είναι κάτι εντελώς περαστικό. Αλλά ένα υπόλοιπο εσωτερικής ελευθερίας χρησιµοποιώ αυτή τη λέξη αρχικά χωρίς ακριβέστερη εξήγηση µπορεί ο άνθρωπος να διαφυλάξει ακόµα και µέσα στη σκληρότερη καταπίεση, µόνο εφόσον είναι ακόµα κύριος των πνευµατικών του δυνάµεων. (Ότι αυτός ο τελευταίος όρος έχει σηµασία, το γνωρίζουµε. ιότι στα βασανιστήρια µπορεί να σπάσει ο πυρήνας της προσωπικότητας, και µε την «πλύση εγκεφάλου» γίνεται επίσης δυνατή η παρέµβαση στη δοµή της προσωπικότητας. Ωστόσο αυτό µπορούµε να το παραβλέψουµε προς το παρόν). Έτσι είµαστε υποχρεωµένοι να προσθέσουµε περιοριστικά: Μολονότι ένα υπόλοιπο της εσωτερικής ελευθερίας µπορεί να διατηρηθεί ακόµα και κάτω από τις πιο πιεστικές συνθήκες, ωστόσο η εσωτερική ελευθερία µπορεί να αναπτυχθεί πλήρως µόνο εκεί, όπου έχουν δοθεί και οι προϋπο- [100/101] θέσεις εξωτερικής ελευθερίας. Γι' αυτό πρέπει αναγκαστικά οι άνθρωποι να επιδιώκουν την πραγµατοποίηση της εξωτερικής τους ελευθερίας. Αλλά η έννοια της εσωτερικής ελευθερίας έχει ένα βαθύτερο νόηµα από ό,τι ένα εσωτερικό απόθεµα ενάντια στην εξωτερική καταπίεση, και αντίστροφα ακόµα και η απόλυτη εξωτερική ελευθερία δεν µπορεί να εγγυηθεί την εσωτερική ελευθερία. Η ανελευθερία σχετίζεται και µε την εξάρτηση του ανθρώπου από την ίδια τη φύση του, από τις περιορισµένες σωµατικές και πνευµατικές δυνάµεις, που συχνά δεν του παρέχουν αυτό που περιµένει. Κι εδώ προσκρούει η θέληση του στα όρια των ικανοτήτων του. Αυτά τα όρια διαµορφώνονται, επειδή η ικανότητα εξαρτάται απ' αυτό που επιφέρουν η γέννηση και η αγωγή. Όµως ο άνθρωπος αισθάνεται συχνά µε οδύνη την εξάρτηση του από τις δυνάµεις που βρίσκονται µέσα του, από τις ορµές 11 Friedrich Schiller, «Worte des Glaubens». Werke, εκδ. από τον Α. Kutscher, Berlin o.j., 1ος τόµ., σελ. 144.

5 63 και τα πάθη που τον απειλούν και τον συµπαρασύρουν και συχνά τον οδηγούν σε µια εντελώς ανεπιθύµητη συµπεριφορά. Ανέκαθεν γινόταν λόγος για το θέµα αυτό, για µια δουλεία που οφείλεται στην κυριαρχία των αισθήσεων, σ' αυτήν µάλιστα αντιπαρατάχθηκε ο ελεύθερος αυτοκαθορισµός της λογικής ικανότητας [Vernunft]. Εδώ πίστεψαν ότι έχουν βρει τον έσχατο πυρήνα της ελευθερίας. Έτσι ο Καντ λέει: «Η ελευθερία στην πρακτική της διάσταση είναι η ανεξαρτησία της ελεύθερης προαίρεσης από την αναγκαιότητα των παρορµήσεων της αισθαντικότητας [Sinnlichkeit]» 12. Και εδώ είναι που προκύπτουν πάλι δυσκολίες διότι σ' αυτή τη φράση βρίσκεται η βάση µιας εντελώς καθορισµένης, δυιστικής Ανθρωπολογίας, που σήµερα κρίνεται από πολλές απόψεις προβληµατική. Από τη µια πλευρά µπορεί να ερωτήσει κανείς, από πού αντλεί κάποιος το δικαίωµα να θεωρεί ένα µέρος της ψυχής ως κακό ταραξία, τον οποίο πρέπει κανείς να τιθασεύσει, και εάν ο άνθρωπος δεν είναι αντίθετα ελεύθερος να ζήσει ολοκληρωτικά όλο αυτό που µέσα του τον πιέζει να εκδι- [101/102] πλωθεί. Από την άλλη πλευρά και η λογική ικανότητα, αυτό το τελευταίο καταφύγιο της ελευθερίας, αµφισβητείται από τη σύγχρονη Ψυχανάλυση και από την Κριτική της ιδεολογίας. Ο Freud τόνισε δίκαια ότι ο άνθρωπος είναι εξαρτηµένος από άγνωστες και ανεξέλεγκτες επιδράσεις. Απέναντι σ' αυτά, τι µπορεί να σηµαίνει ακόµα εσωτερική ελευθερία; 5. Η αρµονία θέλησης και ικανότητας Θα προσπαθήσω να δώσω σχετικά µ' αυτό µια πρώτη και προσωρινή απάντηση, και θα προσπαθήσω να την αιτιολογήσω µε τις παρακάτω σκέψεις. Θα ήθελα να διατυπώσω προκαταβολικά τον ισχυρισµό ότι εσωτερική ελευθερία είναι το συναίσθηµα της αρµονίας του ανθρώπου µε τις συνθήκες που ορίζουν την κατάσταση του, όπου κατάσταση εξωτερική κι εσωτερική σηµαίνει το σύνολο των δεδοµένων προς τα οποία µπορεί κάθε φορά ο άνθρωπος να συµπεριφέρεται. Αυτά είναι οι εξωτερικές περιστάσεις της ζωής, η εξάρτηση του από πολιτικές και κοινωνικές σχέσεις, όπως και η εξάρτηση από τη φύση, στης οποίας τη νοµοτέλεια ενσωµατώνεται ο άνθρωπος µε το σώµα του, µε βάση τα προσόντα, τα έµφυτα ταλέντα και τις δεξιότητες. Πρόκειται για εξάρτηση, όπως έρχεται στη µνήµη µας οδυνηρά στην ασθένεια, στα γερατειά και στον επικείµενο θάνατο. Αλλά εξίσου σηµαντική είναι η ίδια η ψυχή του, όπως ήδη είπαµε, που εξασκεί στον άνθρωπο ένα καταναγκασµό µε τις ορµές και τα πάθη της. Ελευθερία εποµένως δεν µπορεί να σηµαίνει ότι ο άνθρωπος ζει απαλλαγµένος από όλες αυτές τις εξαρτήσεις και τους καταναγκασµούς. Αυτό είναι αδύνατο, και κάθε απεγνωσµένη προσπάθεια απαλλαγής οδηγεί µόνο σε νέες εντάσεις. Εσωτερική ελευθερία σηµαίνει αντίθετα να ζεις αρµονικά µε τις σχέσεις σου. Αυτή η απαίτηση έχει δυο πλευρές, που οδηγούν η µια προς το εξωτερικό και η άλλη προς το εσωτερικό. Από τη µια πλευρά µπορεί ο άνθρωπος να δηµιουργήσει την αναγκαία αρµονία διαµορφώνοντας το περιβάλλον στο οποίο ζει, σύµφωνα µε τις επιθυµίες και τις ανάγκες του, σε ένα κατάλληλο για τον εαυτό του κό- [102/103] σµο, και παράλληλα να αλλάξει τόσο µόνο τις περιστάσεις που του δηµιουργούν ασφυκτικό κλίµα, όσο χρειάζεται για να τον ευνοήσουν. Αλλά σύντοµα φθάνει στα όρια του. Οι συνθήκες της ζωής του επηρεάζονται µόνο σε µια πολύ περιορισµένη έκταση. Γι' αυτό πρέπει να στρέψει πάλι την προσοχή του στον εαυτό του, και αφού ο άνθρωπος δεν µπορεί ν' αλλάξει τις σχέσεις του, πρέπει ν' αλλάξει και ο ίδιος έτσι, ώστε να ζει αρµονικά µε τις σχέσεις του. Ο άνθρωπος νιώθει εσωτερικά ελεύθερος, όταν ο ίδιος και οι σχέσεις του έχουν 12 Immanuel Kant, Kr. d. r. V., Β 562.

6 64 µεταξύ τους κατά τέτοιο τρόπο προσαρµοστεί, ώστε οι σχέσεις δεν είναι πια µια πίεση από την οποία υποφέρει, αλλά αίσθηση άνεσης, όπως για ένα ψάρι το νερό. Επέλεξα αυτή την έκφραση εσκεµµένα, για να υπαινιχθώ τη γνωστή φράση του Γκαίτε ότι το ψάρι στο νερό και µε το νερό διαπλάθεται 13. Αυτό δεν είναι καµιά µονόπλευρη εξάρτηση του ενός από το άλλο, εδώ δηλ. του ανθρώπου από τις σχέσεις του ή αντίστροφα, αλλά µια αµοιβαία προσαρµογή και εναρµόνιση. Αυτό δεν σηµαίνει ότι ο άνθρωπος κατά την προσαρµογή του συµβιβάζεται, αλλά ότι διαµορφώνει το περιβάλλον και τον εαυτό του σε αµοιβαία εξάρτηση. Ελεύθερη είναι εποµένως µια συµπεριφορά, εφόσον δεν προσαρµόζεται µονόπλευρα, αλλά καθίσταται δραστήρια διαµορφώνοντας το περιβάλλον αλλά δραστήρια είναι στα πλαίσια των δεδοµένων δυνατοτήτων, εφόσον δεν προσκρούει τυφλά πάνω σε τείχη, αλλά δρα σύµφωνα µε τις προσφερόµενες δυνατότητες. Εσωτερικά ελεύθερος αισθάνεται ο άνθρωπος, όταν συνειδητοποιεί αυτή την αρµονία. Το ίδιο εννοεί και ο Γκαίτε στον γνωστό λόγο της Ιφιγένειας: «Ευπειθής αισθάνθηκα πάντα την ψυχή µου ωραιότατα ελεύθερη» 14. Αυτό δεν σηµαίνει καµιά υπακοή απέναντι σε µια εξωτερική προστακτική εξουσία, δεν σηµαίνει απαίτηση «να συµβιβαστώ µε τον σκληρό λόγο, µε την τραχεία αξίωση ενός άνδρα» (όπ.π.), αλλά σηµαίνει την ένταξη σε µια ελεύθερα κατά- [103/104] φάσκουσα τάξη, που απαιτούσε «να υπακούω πρώτα στους γονείς µου και ύστερα σε µια θεότητα». 6. Η αταραξία [Gelassenheit] Η µία πλευρά της εσωτερικής ελευθερίας συνίσταται λοιπόν στη συνείδηση ότι χωρίς να περιορίζεσαι από εξωτερικές περιστάσεις, έχεις ελευθερία κινήσεων. Επειδή όµως οι περιστάσεις µόνο µερικά εξαρτώνται από τον άνθρωπο, αποκτά µεγαλύτερη σπουδαιότητα η άλλη πλευρά: η αναγκαία αλλαγή µέσα στον ίδιο τον άνθρωπο, µε την οποία αυτός κατορθώνει να φθάνει σε αρµονία µε τις περιστάσεις. Μ' αυτό τον τρόπο καθορίσαµε τώρα ακριβέστερα, ό,τι πριν είχαµε χαρακτηρίσει ως αντικείµενο της ατοµικής θέλησης διότι η ατοµική θέληση είναι αυτή που εµπλέκει τον άνθρωπο, µε την απληστία της και την τάση της για απόκτηση κύρους, σε νέες πάντα συγκρούσεις µε το περιβάλλον του. Έτσι έγινε ταυτόχρονα φανερό, ότι η παραίτηση από την ατοµική θέληση δεν σηµαίνει παραίτηση από τη θέληση εν γένει, αλλά µόνο κάθαρση της θέλησης από την ενοχλητική εγωκεντρι-κότητα [Selbstbezogenheit], και ότι η απώλεια του Εγώ [«Ichlosigkeit»], όπως αυτή προέκυψε από τις διατυπώσεις του κόµη Dürckheim, σχετίζεται µόνο µε το «µικρό» Εγώ της καθηµερινότητας µε όλες τις µικρές του φροντίδες και ευαισθησίες. Στη θέση του υπεισέρχεται η ζωντανά βιωνόµενη αρµονία µε ένα µεγαλύτερο Όλο, µε τη «µεγάλη ζωή» 15, ή όπως θα µπορούσε κάποιος να το αποδώσει µόνο έµµεσα, πάντα µόνο µε την αφοσίωση της ατοµικής θέλησης στο κατανοούµενο Όλο. Χαρακτηρίζουµε την επιτευχθείσα εδώ κατάσταση καλύτερα µε µια ωραία παλιά λέξη, την οποία χρησιµοποιούσε ευχαρίστως και ο ύστερος Heidegger 16, ως «αταραξία» [Gelassen- 13 Johann Wolfgang Goethe, Gedenkausgabe, εκδ. από τον Ε. Beutler, τόµ. 17, σελ Goethe, «Iphigenie». Gedenkausgabe, τόµ. 6, σελ Karlfried Graf Dürckheim, Vom doppelten Ursprung des Menschen, Freiburg i.br. 1973, σελ. 30, Martin Heidegger, «Gelassenheit». In: Martin Heidegger zum 80. Geburtstag von seiner Vaterstadt Meßkirch, Frankfurt a.m. 1969, σελ

7 65 [104/105] heit], και την παίρνουµε µε το πιο βαθύ νόηµα, µε το οποίο την χρησιµοποιούσαν ήδη οι Μυστικοί 17 : ως χαρακτηρισµό της ψυχικής κατάστασης, κατά την οποία ο άνθρωπος έχει παραδώσει την ατοµική του θέληση, έχει «αφεθεί» και αφήνεται εξ ολοκλήρου σ' αυτό, που εγείρει µια βαθιά θεµελιωµένη αξίωση απ' αυτόν, δηλ. στον µυστικό κόσµο, στον θεό. Τότε η απάντηση µας είναι ότι η αταραξία χαρακτηρίζει εκείνη την κατάσταση της εσωτερικής ελευθερίας, την οποία αναζητούµε 18. Εντούτοις προβάλλει µια φανερή αντίρρηση: εν σηµαίνει η απάλειψη της ατοµικής θέλησης ξεπεσµό σε µια αδρανή απραξία; εν είναι τούτο πάλι µια κατάσταση εξάρτησης και ανελευθερίας, την οποία ακριβώς θέλουµε να υπερβούµε; εν σχετίζεται η αταραξία µε την αδιαφορία απέναντι στην ατοµική και ξένη ζωή, και δεν είναι τούτη τελικά µια ανεύθυνη συµπεριφορά; Μπορεί κανείς να χαρακτηρίσει ως εσωτερική ελευθερία εκείνη την κατάσταση, την οποία εξαγόρασε ο άνθρωπος µε την παραίτηση του από κάθε αξίωση, και κατά την οποία δεν ωθείται στα όρια των ικανοτήτων του, εφόσον εκ των προτέρων έχει παραιτηθεί από κάθε θέληση; 7. Η σχέση µε τον χρόνο ιευκρινίζουµε τι εννοούσαµε µε την ένταξη [Einfügung] σε ένα εκτενές γεγονός, στη σχέση µε τον χρόνο 19, διότι ο χρόνος δεν είναι µια άλλη θέληση που αντιτάσσεται στην ατοµική, αλλά ένα µέσο στο οποίο ο άνθρωπος οφείλει να ενταχθεί µε σωστό τρόπο. Σε αταραξία βρίσκεται εδώ ο άνθρωπος, όταν δεν πιέζει µε βία εµπρός προς το µέλλον, δηλ. όταν δεν ηλεκτρίζεται µπρο- [105/106] στά στους ερεθισµούς και δεν µπορεί να περιµένει, µέχρι να επιτευχθεί το ποθούµενο, και γι' αυτό µε έντονη ανυποµονησία ζητά να υπερπηδήσει την πορεία του χρόνου. Έτσι οδηγείται µόνο σε σύγκρουση µε τον χρόνο, ο οποίος ακολουθεί την ανεπηρέαστη πορεία του. Τότε ο άνθρωπος αποδοµείται, διαλύεται εσωτερικά και όµως δεν µπορεί να αλλάξει τίποτα. Ελεύθερος απεναντίας αισθάνεται ο άνθρωπος, όταν ζει σε αρµονία µε τον χρόνο, όταν δεν αισθάνεται να καταπιέζεται από τίποτα, αλλά και ο ίδιος δεν πιέζει, αλλά εστιάζει στη στιγµή και αφήνεται να «φέρεται» προς τα εµπρός από το ρεύµα του χρόνου. Αυτό δεν σηµαίνει αδράνεια ή ανεπάρκεια ως προς τις απαιτήσεις του παρόντος, αλλά ικανότητα παραµονής σε συµφωνία µε τον χώρο των δραστηριοτήτων, που προσφέρεται µέσω των ατοµικών δυνάµεων και των εξωτερικών περιστάσεων. Αλλά ας προφυλαχθούµε από µιαν άλλη παρεξήγηση: Αταραξία δεν σηµαίνει ότι ο άνθρωπος αφήνεται χωρίς κατεύθυνση να σύρεται από τις προσφερόµενες ευκαιρίες της στιγµής, έτσι όπως, για να αναφέρουµε ένα παράδειγµα, τις αναλύει ο Haeuptner στη µορφή του τυχοδιώκτη Καζανόβα 20, ο οποίος εννοεί να χρησιµοποιεί τις προσφερόµενες στη στιγµή ευκαιρίες µε τη σιγουριά του υπνοβάτη. Η αληθινή εσωτερική ελευθερία υπάρχει όταν, χωρίς να παρασύρεσαι από το παιχνίδι των περιστάσεων, εισδύεις ήρεµα και σταθερά στα προβλήµατα σου, φέρνεις το έργο σου έως τον υψηλότερο δυνατό βαθµό τελειότητας και 17 Σύγκρ. Trübners Wörterbuch, 3ος τόµ., σελ Σύγκρ. Otto Friedrich Bollnow, Das Doppeigesicht der Wahrheit. Philosophie der Erkenntnis, 2o µέρος, Stuttgart Ιδιαίτερα: «Die Gelassenheit als Bedingung der reinen Wahrheit», σελ. 86 κ.εξ. 19 Σύγκρ. γενικά: Otto Friedrich Bollnow, Das Verhältnis zur Zeit. Ein Beitrag zur pädagogischen Anthropologie, Heidelberg Gerhard Haeuptner, Giacorno Casanova. Versuch über die abenteuerliche Existenz. Meisenheim/Glan Σύγκρ. του ίδιου, Studien zur geschichtlichen Zeit. Gesammelte Aufsätze, Tübingen 1970.

8 66 διαρκώς αυξάνεις µε συγκεντρωµένη προσπάθεια τις ικανότητες σου και τις επιδόσεις σου. Εσωτερική ελευθερία δεν σηµαίνει λοιπόν µε κανένα τρόπο αποφυγή των δυσκολιών της ζωής και καταφυγή σε µια εξωκοσµική [weltlose] εσωτερικότητα είναι αντίθετα ο ορισµός µιας ζωής, που δρα µε ορθό τρόπο και υπεύθυνα. [106/107]

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

7. Η υπέρβαση του υπαρξισµού

7. Η υπέρβαση του υπαρξισµού Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [69] 7. Η υπέρβαση του υπαρξισµού 1. Η αναγκαιότητα της υπέρβασης του υπαρξισµού... 69 2. Η εµπιστοσύνη στον κόσµο... 70 3. Ο ρόλος του λογικού... 72 1.

Διαβάστε περισσότερα

3. Η επιδεκτικότητα του ανθρώπου για αγωγή

3. Η επιδεκτικότητα του ανθρώπου για αγωγή 39 Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* 3. Η επιδεκτικότητα του ανθρώπου για αγωγή 1. Η ανάγκη για την αγωγή... 39 2. Ο άνθρωπος ως πολιτιστικό ον... 40 3. Η αγωγή των ηλικιωµένων... 41 4. Η

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 11 ( σελίδες σχολικού βιβλίου 135 139, έκδοση 2014 : σελίδες 130 134 ) 3.3.3 υναµική Οµάδων 3.3.3.1 Βασικές έννοιες - Ορισµοί Η οµάδα αποτελεί έννοια και όρο που

Διαβάστε περισσότερα

IV. Η ικανότητα [Können]

IV. Η ικανότητα [Können] 27 Otto Friedrich Bollnow, ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ * IV. Η ικανότητα [Können] [π. 54-53] Κάθε άσκηση, όπως τονίσαµε, σχετίζεται µε µια ικανότητα. Στοχεύει σε µια ικανότητα, και αντίστροφα κάθε ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Otto Friedrich Bollnow ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Εισαγωγή - Μετάφραση ΙΩΑΝΝΗ Ε. ΘΕΟ ΩΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚ ΟΣΕ1Σ «Ω ΩΝΗ» ΑΘΗΝΑ - ΓΙΑΝΝΙΝΑ 1993 Επιµέλεια έκδοσης: Γιάννης Τζαβάρας Τίτλος πρωτοτύπου: Vom Geist des Übens

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η Αριστοτελική Φρόνηση

Η Αριστοτελική Φρόνηση Η Αριστοτελική Φρόνηση µία δια βίου πρακτική για τον δια βίου µαθητευόµενο Χριστίνα Ζουρνά ΠΜΣ ΕΚΠ ΠΑΜΑΚ ΒΜ και σύγχρονη Πολιτεία Αυτό που θεωρείται πολύ σηµαντικό στο πρόγραµµα των Μεταπτυχιακών Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

VIII. Η άσκηση στον αρχαίο ιαπωνικό πολιτισµό

VIII. Η άσκηση στον αρχαίο ιαπωνικό πολιτισµό 50 Otto Friedrich Bollnow, ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ * VIII. Η άσκηση στον αρχαίο ιαπωνικό πολιτισµό 1. Η υψηλή αξιολόγηση της άσκησης [π. 79-93] Στο σηµείο αυτό µού φαίνεται αναγκαία µια µατιά στην αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού

Μάθημα 1 ο Immanuel Kant. Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Μάθημα 1 ο Immanuel Kant Η μουσική στη φιλοσοφία του κριτικού ιδεαλισμού Η απάντηση του Kant στο ερώτημα: «τι είναι διαφωτισμός;» «ιαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητά του για την

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα

3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα 3. Η θεωρία του Αριστοτέλη για τη µεσότητα Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Σε ποια θεµελιακή θεωρία στηρίζει ο Αριστοτέλης την ηθική του φιλοσοφία; Να την αναπτύξετε σύντοµα. 2. Πώς προσδιορίζει ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου

Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Στόχος: Το κλίµα του διαλόγου Οδηγίες για το διάλογο ανάπτυξης των εργαζοµένων Εισαγωγή Ο διάλογος ανάπτυξης των εργαζοµένων είναι µέρος της επιλεγµένης µεθοδολογίας για την υλοποίηση της πλήρους χαρτογράφησης της συσσωρευµένης γνώσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2

Εισαγωγή. Εγχειρίδιο Χρήσης My Plan 2 Εγχειρίδιο Χρήσης Εισαγωγή Το δηµιουργήθηκε µε στόχο να αποτελέσει υποστηρικτικό εργαλείο για τον επαγγελµατία Ασφαλιστικό ιαµεσολαβητή, ο οποίος χρειάζεται να διευκρινίζει και να αναλύει τις ασφαλιστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟ «ΣΙΝΤΑΡΤΑ» Όταν κάποιος ζητάει, είπε ο Σιντάρτα, συμβαίνει συχνά να μη βλέπουν τα μάτια του παρά μόνο το πράγμα που ζητάει, συμβαίνει να μην είναι ικανός να βρει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία]

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο [Σύμβαση του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία] Σύμφωνα με τη σχετική Σύμβαση του Ο.Η.Ε., τα συμβαλλόμενα κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Αβεντουρίνη Γαληνη Αφήστε τη διαίσθηση και τη φαντασία σας να σας καθοδηγήσει.

Αβεντουρίνη Γαληνη Αφήστε τη διαίσθηση και τη φαντασία σας να σας καθοδηγήσει. Αμέθυστος Θεία καθοδήγηση Συνδέστε τον εαυτό σας με τα υψηλότερα επίπεδα της συνείδησης. Αβεντουρίνη Γαληνη Αφήστε τη διαίσθηση και τη φαντασία σας να σας καθοδηγήσει. Διαμάντι Φωτισμός Να είσται σε κοσμική

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Στο κείµενο αυτό η συγγραφέας πραγµατεύεται την αρχαία ελληνική τέχνη και την προσφορά της στον άνθρωπο. Αρχικά επισηµαίνει την ιδιαιτερότητά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών

Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών Αξιοποίηση και διατήρηση των Νέων αθλητών ΞΕΝΙΑ ΑΡΓΕΙΤΑΚΗ, PhD Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Παν. Αθηνών Αναπλ. Ταμίας του ΣΕΓΑΣ Σύγχρονη προσέγγιση Οι νέοι στον αθλητισμό ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΟΥΝ 35% ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ 65% Σύγχρονη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ (ΕΔΒ) κατά Marshall B. Rosenberg Η επικοινωνία δίχως βία είναι μια μέθοδος η οποία: Διευκολύνει την ροή της επικοινωνίας. Εστιάζει στην έκφραση, μέσω της ομιλίας, των συναισθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [85]

Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [85] Otto Friedrich Bollnow, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ* [85] 9. Ανθρωπολογική θεώρηση του χρόνου 1. Η εναρµόνιση µε το κύλισµα του χρόνου... 85 2. Οι διάφορες µορφές της πλήρωσης... 87 3. Η αντιµετώπιση του παρελθόντος...

Διαβάστε περισσότερα

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985)

Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο. Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Η μουσική ως ενέργεια και ως σύμβολο Ernst Kurth (1886-1946) Susanne Langer (1895-1985) Επιρροές και βασική θέση της «ενεργητικής θεωρίας» του Kurth O μουσικολόγος E. Kurth διαμόρφωσε την «ενεργητική»

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση του εκπαιδευτή διάθεσης και μάθησης ISONO σας υποστηρίζει στην ξεδίπλωση του ψυχικού δυναμικού σας και στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων σας.

Η χρήση του εκπαιδευτή διάθεσης και μάθησης ISONO σας υποστηρίζει στην ξεδίπλωση του ψυχικού δυναμικού σας και στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων σας. ΔΥΝΑΜΗ & ΗΡΕΜΙΑ Πολλά στη ζωή και τα βιώματά μας μάς δυσκολεύουν στην προσπάθεια αντιμετώπισης των απαιτήσεων της καθημερινότητάς μας με ηρεμία. Μόνο όποιος έχει, με την πραγματική σημασία της λέξης, αυτογνωσία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης του Dr. Jerome Liss, M.D. j.liss@fastwebnet.it Η συνεδρία µε τον Ψυχοθεραπευτή ή τον Σύµβουλο έχει σκοπό να ενθαρρύνει την ανάδυση αναµνήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 05/12/2010 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ KEIMENO -Γνωρίζει κανείς μόνο αυτά που εξημερώνει, είπε η αλεπού. Οι άνθρωποι δεν έχουν πια καιρό για να γνωρίσουν τίποτα. Τα αγοράζουν όλα έτοιμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εξάρτηση από το διαδίκτυο

Εξάρτηση από το διαδίκτυο Εξάρτηση από το διαδίκτυο Συμπτώματα Εξάρτησης i. Παραμονή on-line για περισσότερη ώρα από όση υπολόγιζε αρχικά ο έφηβος, ώστε να πετύχει το αίσθημα της ικανοποίησης, διαφορετικά η συνέχιση ίδιου χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής

Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής myvedanta.gr 13/08/2013 Η Ι ΕΟΛΟΓΙΑ του Ραµακρίσνα Ματχ και Ραµακρίσνα Αποστολής Πηγή: http://www.belurmath.org/ideology.htm Η ιδεολογία του Ραµακρίσνα Ματχ και Αποστολής αποτελείται από τις αιώνιες αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 36. Εμείς, Ψυχές ως Ερωτικοί Σύντροφοι

Κεφάλαιο 36. Εμείς, Ψυχές ως Ερωτικοί Σύντροφοι Κεφάλαιο 36 Εμείς, Ψυχές ως Ερωτικοί Σύντροφοι (Επειδή οι ρόλοι του συντρόφου, του γονιού και του παιδιού είναι από τις πιο σημαντικές πηγές της ευτυχίας αλλά και της δυστυχίας, σας προσφέρουμε σε αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Self-Realization Fellowship Κατάλογος του 2015 2016

Self-Realization Fellowship Κατάλογος του 2015 2016 Self-Realization Fellowship Κατάλογος του 2015 2016 Αυτοβιογραφία Ενός Γιόγκι Παραμαχάνσα Γιογκανάντα Επιλεγμένο ως ένα από τα 100 καλύτερα πνευματικά βιβλία του 20ου αιώνα, η αξιοθαύμαστη ιστορία της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ. 8.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο Η ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ 8.1 Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό της έρευνάς µας θα ασχοληθούµε µε το συνεχώς αυξανόµενο πρόβληµα της µετανάστευσης. Η παράνοµη µετανάστευση αποτελεί µία ακόµη

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Βυθούλκα Κωνσταντίνα Νησιώτη Νεονείλα Παπαδοπούλου

Βασιλική Βυθούλκα Κωνσταντίνα Νησιώτη Νεονείλα Παπαδοπούλου Βασιλική Βυθούλκα Κωνσταντίνα Νησιώτη Νεονείλα Παπαδοπούλου Μετάβαση Ο ρόλος των γονέων Αγωνίες και προβληµατισµοί των παιδιών Δράσεις του σχολείου Συζήτηση Λύπη και χαρά Προσµονή και ενδιαφέρον για καινούριες

Διαβάστε περισσότερα

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό.

Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός και η κοινωνική γνώση. Η έννοια του εαυτού διαφέρει σηµαντικά από πολιτισµό σε πολιτισµό. Οεαυτός στο χώρο: Σε ατοµοκεντρικούς πολιτισµούς θα περιµέναµε ότι οι άνθρωποι θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ Η εποχή µας µπορεί να χαρακτηριστεί ως εποχή της επικοινωνίας. Η τεχνολογική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών

Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Εκπαίδευση Οµάδας Μεγάλων Οδηγών Περιεχόµενα 1. Σκεπτικό εκπαίδευσης οµάδας ΜΟ 2. Περιγραφή 3. Ενδεικτικό ωρολόγιο πρόγραµµα 4. Εκπαιδευτική µεθοδολογία (µε βήµατα) 5. Θέµατα (στόχος, βήµατα) ΣΟ Υπευθυνότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα