Δευτερογενής εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων με την μέθοδο εισπίεσης αερίου και εισπίεσης CO 2

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δευτερογενής εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων με την μέθοδο εισπίεσης αερίου και εισπίεσης CO 2"

Transcript

1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Δευτερογενής εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων με την μέθοδο εισπίεσης αερίου και εισπίεσης CO 2 ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Δρ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΚΑΒΑΛΑ 2014

2 ΕΓΚΡΙΝΕΤΑΙ Η ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ Δρ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ

3

4 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Δευτερογενής εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων με την μέθοδο εισπίεσης αερίου και εισπίεσης CO 2 ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: Δρ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΚΑΒΑΛΑ 2014

5 Τ.Ε.Ι. ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 2012 Η παρούσα Πτυχιακή Εργασία και τα συμπεράσματά της σε οποιαδήποτε μορφή αποτελούν συνιδιοκτησία του Τμήματος Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου του ΤΕΙ Καβάλας και του φοιτητή. Οι προαναφερόμενοι διατηρούν το δικαίωμα ανεξάρτητης χρήσης και αναπαραγωγής (τμηματικά ή συνολικά) για διδακτικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αναφέρεται ο τίτλος, ο συγγραφέας, ο επιβλέπων και το εν λόγω τμήμα του ΤΕΙ Καβάλας. Η έγκριση της παρούσας Πτυχιακής Εργασίας από το Τμήμα Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου δεν υποδηλώνει απαραιτήτως και αποδοχή των απόψεων του συγγραφέα εκ μέρους του Τμήματος Ο υποφαινόμενος δηλώνω υπεύθυνα ότι η παρούσα Πτυχιακή Εργασία είναι εξ ολοκλήρου δικό μου έργο και συγγράφηκε ειδικά για τις απαιτήσεις του προγράμματος σπουδών του Τμήματος Τεχνολογίας Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου. Δηλώνω υπεύθυνα ότι κατά τη συγγραφή ακολούθησα την πρέπουσα ακαδημαϊκή δεοντολογία αποφυγής λογοκλοπής. Έχω επίσης αποφύγει οποιαδήποτε ενέργεια που συνιστά παράπτωμα λογοκλοπής. Γνωρίζω ότι η λογοκλοπή μπορεί να επισύρει ποινή ανάκλησης του πτυχίου μου. Υπογραφή ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

6 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Οι βασικές μέθοδοι εκμετάλλευσης κοιτασμάτων υδρογονανθράκων χωρίζονται σε πρωτογενή, σε δευτερογενή παραγωγή και σε τριτογενή παραγωγή. Κατά το στάδιο της πρωτογενούς ανάκτησης σε ταμιευτήρες α. πετρελαίου, το οποίο μπορεί να ανακτηθεί από τους πόρους του αποταμιευμένου πετρώματος, χρησιμοποιείται μόνο η εσωτερική ενέργεια του συστήματος. Η φυσική ενέργεια του κοιτάσματος, κατά την εκμετάλλευση του, επιδρά με ελαστική ενέργεια, με ενέργεια βαρύτητας και με ενέργεια εξόδου αερίων από το διάλυμα, ενώ ο μηχανισμό εκτόπισης των ρευστών γίνεται κινούμενα με τη βοή-θεια νερού, με ελεύθερο αέριο ή σκούφο αερίων, με διαλυμένα αέρια ή με τη γήινη βαρύτητα. Η δευτερογενής παραγωγή χρησιμοποιείται με τη φυσική ενέργεια εξάντλησης των κοιτασμάτων μέσα στον ταμιευτήρα. Ωστόσο, υπάρχουν παράγοντες που την επηρεάζουν. Οι παράγοντες αυτοί είναι ο λόγος κινητικότητας, η κλίση του ταμιευτήρα, η ενιαιότητα και η γεωμετρία του ταμιευτήρα, η ανομοιογένεια του ταμιευτήρα, τα φαινόμενα που συνδέονται με τον ρυθμό παραγωγής, η τοποθέτηση και τη διάταξη των γεωτρήσεων, η μέθοδος έγχυσης νερού και η μέθοδος έγχυσης αερίων. Η τριτογενής παραγωγή χρησιμοποιείται αν μετά το πέρας της δευτερογενούς υπάρχουν ακόμα απολήψιμα αποθέματα υδρογονανθράκων. Οι μέθοδοι επαύξησης της απόληψης υδρογονανθράκων μπορούν να χωριστούν στις θερμικές μεθόδους, όπως είναι η κυκλική έγχυση ατμού, η έγχυση ατμού και η υπόγεια καύση, και στις μεθόδους έγχυσης διαφόρων ρευστών, όπως είναι η έγχυση καυστικών διαλυμάτων και η έγχυση πολυμερών. Δύο από τις πιο γνωστές μεθόδους εκμετάλλευσης κοιτασμάτων α. πετρελαίου είναι η μέθοδος εισπίεσης CO 2 και η μέθοδος εισπίεσης αερίων. Η πρώτη μέθοδος χρησιμοποιείται όταν η πίεση που υπάρχει στον ταμιευτήρα έχει εξαντληθεί, ενώ οι παράγοντες που την επηρεάζουν είναι η πυκνότητα του α. πετρελαίου, η πίεση του ταμιευτήρα, το βάθος του ταμιευτήρα, οι ρωγματώσεις, ο κορεσμός σε αέριο, το ιξώδες του α. πετρελαίου, το πάχος του ταμιευτήρα, η κλίση του ταμιευτήρα και η καταβύθιση ασφαλτικών. Το έργο WEYBURN έγχυσης και αποθήκευσης CO 2, κρίνεται το καταλληλότερο, καθώς ο ταμιευτήρας είναι συνεχής, το παραγόμενο πετρέλαιο διογκώνεται με την προσθήκη CO 2 και έχουμε την ελάχιστη πίεση ανάμιξης στη θερμοκρασία του ταμιευτήρα. Η μέθοδος εισπίεσης υδρογονανθράκων, έχει σαν στόχο την αύξηση της απόδοσης της εκτόπισης, ενώ οι παράγοντες που την επηρεάζουν είναι η θερμοκρασία, η πυκνότητα του α. πετρελαίου, το βάθος του ταμιευτήρα, η πίεση του κοιτάσματος, το ιξώδες του α. πετρελαίου και η ο- ριζόντια διαπερατότητα. Υπάρχει και η μέθοδος εισπίεσης αδρανών αερίων, η οποία ε-

7 ξαρτάται από τη διαπερατότητα, το αέριο κάλυμμα, τη πυκνότητα και τη σύσταση του πετρελαίου και το βάθος του κοιτάσματος. Η μεταφορά του διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να γίνει με αγωγούς, είτε στην ξηρά είτε στην θάλασσα, και η αποθήκευση του γίνεται σε ενεργούς ταμιευτήρες πετρελαίου ή σε κενούς ταμιευτήρες α. πετρελαίου ή σε κοιτάσματα μη εξορυγμένου γαιάνθρακα. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: Μέθοδοι Εκμετάλλευσης Κοιτασμάτων Υδρογονανθράκων ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: πρωτογενής παραγωγή, δευτερογενής παραγωγή, τριτογενής παραγωγή, αργό πετρέλαιο, μέθοδος ισοζυγίου ύλης.

8 ABSTRACT The basic methods to extract hydrocarbons divided into primary, in secondary production and tertiary production. At the primary stage a recovery in oil reservoirs, which can be retrieved from resources stored rock, only the internal energy of the system. The natural energy of the deposit, in the exploitation of, interfere with elastic energy to gravitational energy and energy output gas from the solution, while the mechanism of displacing fluid with the help of water drive, with external gas drive or gas cap expansion drive, with solution or internal gas drive or by gravity drive. Secondary production is used in the natural energy sources exhausted into the reservoir. However, there are factors that influence it. These factors are the mobility ratio, the slope of the reservoir, the continuity and the geometry of the reservoir heterogeneity of the reservoir, the phenomena associated with the production rate, placement and layout of drilling, the method of water injection and method of gases injection. Tertiary production if used after the secondary yet abstract hydrocarbon reserves. Methods for enhancing the extraction of hydrocarbons can be divided into thermal processes, such as cyclic steam injection, steam injection and in situ combustion, and methods of various infusion fluids such as caustic injection and infusion polymers. Two of the most known methods to extract oil CO 2 carbonation process and the process gas injector. The first method is used when the pressure existing in the reservoir is exhausted, and the factors that affect the density of a oil, the pressure of the reservoir, the depth of the reservoir, the cracks, gas saturation, the viscosity of a. petroleum, the thickness of the reservoir, the slope of reservoir sedimentation and asphalt. The project WEYBURN injection and storage CO 2, considered the most appropriate, as the reservoir is constant, the resulting oil expands with the addition of CO 2 and have minimal pressure mixing temperature of the reservoir. The method injector hydrocarbons, aims to increase the efficiency of the displacement, whereas the factors that affect the temperature, the density of oil, the depth of the reservoir, the pressure of the formation, the oil viscosity and the horizontal permeability. There is also the method of inert gas injector, which depends on the permeability of the gas cap, the density and composition of the oil and the depth of the deposit.

9 The transfer of carbon dioxide can be done by pipeline, either on land or at sea, and the store is in active oil reservoirs or in empty reservoirs or a petroleum deposits in non- mined coal. SUBJECT AREA: Methods of Οperating Hydrocarbon Deposits KEYWORDS: primary production, secondary production, tertiary production ( Enhanced Oil Recovery-ΕΟR), crude oil, material balance method

10

11 Στην διαβιώ μάθηση...

12 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Για τη διεκπεραίωση της παρούσας πτυχιακής εργασίας, θα ήθελα να ευχαριστήσω την καθηγήτρια Μαρία Παπαδοπούλου που με βοήθησε στην υλοποίηση την πτυχιακής εργασίας, καθώς και τους γονείς και φίλους για την στήριξη που μου παρείχαν.

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩN ΓΕΝΙΚΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ Η ΦΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ Α. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΟΣ ΙΣΟΖΥΓΟΥ ΥΛΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΝΕΡΟΥ ( WATER DRIVE) ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΑΕΡΙΟ Ή ΣΚΟΥΦΟ ΑΕΡΙΩΝ ( EXTERNAL GAS OR GAS CAP EXPANSION DRIVE ) ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΑΛΥΜΕΝΑ ΑΕΡΙΑ (SOLUTION INTERNAL GAS DRIVE) ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΓΗΙΝΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ (GRAVITY DRIVE) ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ( SECONDARY PRODUTION) ΠΑΡΑΓΩΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝH ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΣ ΚΙΝΗΤΗΚΟΤΗΤΑΣ ( MOBILITY RATIO ) ΚΛΙΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ ΕΝΙΑΙΟΤΗΤΑ ( CONTINUITY ) ΤΟΥ ΤΑΜΙΕΤΗΡΑ ΑΝΟΜΟΙΟΓΕΝΕΙΑ (HETEROGENIETY) ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΡΥΘΜΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΗ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΝΕΡΟΥ(WATER INJECTION,WATER FLOODING)...34

14 1.3.3 ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΓΧΥΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ ( CO 2, CH 4 ) ΤΡΙΤΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (TERTIARY PRODUCTION) Ή ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΗ ΑΠΟΛΗΨΗ Α. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ (ENHANCED OIL RECOVERY-ΕΟR) ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΥΚΛΙΚΗ ΕΓΧΥΣΗ ΑΤΜΟΥ( CYCLIC STEAM STIMULATION ) ΕΓΧΥΣΗ ΑΤΜΟΥ( STEAM FLOODING ) ΥΠΟΓΕΙΑ ΚΑΥΣΗ ( IN SITU COMBUSTION ) ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΓΧΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΡΕΥΣΤΩΝ ΕΓΧΥΣΗ ΚΑΥΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ( CHEMICAL FLOODING ) ΕΓΧΥΣΗ ΠΟΛΥΜΕΡΩΝ( POLYMER FLOODING ) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ Α. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟ ΕΙΣΠΙΕΣΗΣ ΑΕΡΙΩΝ ΚΑΙ CO ΓΕΝΙΚΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΜΕ ΕΙΣΠΙΕΣΗ CO ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ (CO 2 ) ΕΡΓΟ ΕΓΧΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ CO 2 WEYBURN ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΡΓΟΥ WEYBURN ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑΣ WEYBURN ΤΡΟΠΟΙ ΣΥΛΛΗΨΗΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ( CO 2 ) ΠΑΓΗΔΕΥΣΗ ( SEQUESTRATION ) ΔΙΟΞΕΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ( CO 2 ) ΓΕΩΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ( CO 2 ) AΠΟΘΗΚΕΥΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ( CO 2 ) ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΕ ΕΝΕΡΓΟΥΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΕΣ Α. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΕ ΚΕΝΟΥΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΕΣ Α. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ/ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ-ΑΛΑΤΟΥΧΟΥΣ ΥΔΡΟΦΟΡΟΥΣ ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΘΟΥΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΣΕ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΜΗ ΕΞΟΡΥΓΜΕΝΟΥ ΓΑΙΑΝΘΡΑΚΑ ( ECBMR ). 60

15 2.4 ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ( CO 2 ) ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΑΓΩΓΟΥΣ ΚΟΣΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΑΠΟ ΑΓΩΓΟΥΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΑΠΟ ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΠΑΝΕΓΧΥΣΗ ΑΕΡΙΟΥ ( GAS REΙΝJECTION ) ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΙΣΠΙΕΣΗΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΙΣΠΙΕΣΗΣ ΑΔΡΑΝΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ ΑΡΚΤΙΚΟΛΕΞΑ ΑΚΡΩΝΥΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΕΣ... 73

16 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ Σχήμα 1.1: Οριζόντια διάταξη σάρωσης της γεώτρησης. [3] Σχήμα 1.2: Διάταξη ταμιευτήρων υπό κλίση. [3]... 34

17

18 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εικόνα 1.1: Κοιτάσματα κινούμενα με την βοήθεια του νερού. [6] 27 Εικόνα 1.2: Κοιτάσματα κινούμενα με σκούφο αερίων στα αντίστοιχα στάδια της a) αναζήτησης εφεύρεσης και b) της άντλησης. [11] 28 Εικόνα 1.3: Κίνηση μηχανισμού διαλυμένων αερίων για την άντληση κοιτάσματος σε τομή. [12] 29 Εικόνα 1.4: Μηχανισμός άντλησης μέσω γήινης βαρύτητας. [13].30 Εικόνα1.5: Κλίση του ταμιευτρα.[3] 31 Εικόνα 1.6: Σχηματιζόμενος κώνος του αερίου. [3].32 Εικόνα 1.7: Μέθοδος έγχυσης νερού, κοιτάσματος.35 Εικόνα 1.8: Μέθοδος έγχυσης αερίου (CO 2 ) [15]...37 Εικόνα 1.9: Στάδια εκμετάλλευσης κοιτασμάτων πετρελαίου. [5] Εικόνα 1.10: Κυκλική έγχυση με ατμό [5]. 39 Εικόνα 1.11: Έγχυση ατμού [5]..40 Εικόνα 1.12: Τα οκτώ στάδια της υπόγειας καύσης [5]..43 Εικόνα 1.13: Έγχυση καυστικών διαλυμάτων..44 Εικόνα 1.14 : Έγχυση πολυμερών. 45 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Εικόνα 2.1 : Μέθοδος εισπίεσης CO 2. [5]. 47 Εικόνα 2.2 : Υπόγεια και γεωλογική απομόνωση των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα μιας μονάδας με καύση άνθρακα. [17] Εικόνα 2.3: Διασυνοριακή μεταφορά CO 2 από ΗΠΑ στον Καναδά [7] Εικόνα 2.4: Γεωλογικά χαρακτηριστικά του έργου Weyburn. [7]...52 Εικόνα 2.5: Αποθήκευση γεωλογικών τοποθεσιών, υπόγειας αποθήκευσης CO 2 [10].58 Εικόνα 2.6: Βελτιωμένη ανάκτηση πετρελαίου με τη χρήση CO 2 [10]..59 Εικόνα 2.7: Eισαγωγή CO 2 σε αλατούχο υδροφόρο ορίζοντα μεγάλου βάθους [10].60 Εικόνα 2.8: Η τεχνολογία χρήσης CO 2 στο ECBMR [10] 61 Εικόνα 2.9: Αγωγός μεταφοράς φυσικού αερίου. [8]...62 Εικόνα 2.10: Μεταφορά κα αποθήκευση CO 2 στην θάλασσα. [9].64 Εικόνα 2.11: Επανέγχυση Αερίου..65 Εικόνα 2.12: Εισπίεση αδρανούς αερίου[5]

19

20 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 2.1: Χωρητικότητα γεωλογικών ταμιευτήρων αποθήκευσης CO 2 σε Gt [10]..58

21 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στην παρούσα εργασία, θα ασχοληθούμε με τη δευτερογενή εκμετάλλευση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων, καθώς και τις κυριότερες μεθόδους εκμετάλλευσης. Επιπλέον, θα αναφερθούμε στους τρόπους μεταφοράς του διοξειδίου του άνθρακα, αλλά και στους τρόπους αποθήκευσής του

22 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ 1.1 ΓΕΝΙΚΑ Οι βασικοί μέθοδοι εκμετάλλευσης κοιτασμάτων υδρογονανθράκων έχουν την δυνατότητα μετατόπισης τους μέσω του σχηματισμού προς τις γεωτρήσεις παραγωγής, και η μετατόπιση αυτή προϋποθέτει την ύπαρξη διαφοράς πίεσης μεταξύ του ταμιευτήρα και του πυθμένα της γεώτρησης, γεγονός που ισοδυναμεί με την κατανάλωση από το παραγόμενο ρευστό ενέργειας. Ανάλογα με την προέλευση της ενέργειας αυτής, διακρίνονται τα παρακάτω στάδια ανάκτησης : 1. Πρωτογενής ή φυσική παραγωγή ( primary production ) : όπου η απόληψη του κοιτάσματος υπεισέρχεται με την πίεση του κοιτάσματος ως κινητήρια δύναμη για να ωθήσει τα ρευστά του κοιτάσματος προς τις παραγωγικές γεωτρήσεις. Το κοίτασμα συχνά υποβοηθιέται μέσω έγχυσης ρευστών, τα οποία σπάνε τους δεσμούς των υδρογονανθράκων του φέροντος σχηματισμού για να βελτιώσουν τη ροή του α. πετρελαίου και του φυσικού αεριού από το κοίτασμα προς τις γεωτρήσεις παραγωγής. Όταν η πίεση του κοιτάσματος μειωθεί, χρησιμοποιούνται άλλες τεχνικές, όπως η μέθοδος της τεχνητής ανάβλυσης (gas lift). Με την πρωτογενή ανάκτηση ανακτάται το 10-15% του συνολικού α. πετρελαίου που υπάρχει στο κοίτασμα. 2. Δευτερογενής παραγωγή ( secondary production ) : όπου η απόληψη στο σύστημα υπεισέρχεται μέσω εισπίεσης του ρευστού στον ταμιευτήρα. Οι δύο βασικές μέθοδοι δευτερογενούς παραγωγής είναι η εισπίεση νερού (water flooding) και η εισπίεση αερίου. Κατά τη δευτερογενή παραγωγή δεν παρατηρείται φυσικοχημική αλληλεπίδραση μεταξύ εισπιεζόμενου ρευστού και υδρογονανθράκων, και ανακτάται το 10-20% του συνολικού α.πετρελαίου που υπάρχει στο κοίτασμα. 3. Τριτογενής παραγωγή ( tertiary production ) ή επαυξημένη απόληψη πετρελαίου ( Enhanced Oil Recovery - ΕΟR ) : Το στάδιο αυτό της παραγωγής σχετίζεται με την ποσότητα υδρογονανθράκων που έχει απομείνει παγιδευμένη στους πόρους του ταμιευτήρα μετά την ολοκλήρωση των συμβατικών σταδίων ανάκτησης (πρωτογενούς και δευτερογενούς παραγωγής). Κατά την τριτογενή παραγωγή χρησιμοποιούνται ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ -22- Έτος :2014

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΜΕΔΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ μέθοδοι εκ των οποίων κάποιες αφορούν τη βελτίωση των ρεολογικών ιδιοτήτων των υδρογονανθράκων (π.χ. θερμικές μέθοδοι σε ταμιευτήρες α. πετρελαίου υψηλού ιξώδους) ενώ άλλες βασίζονται στη μεταβολή των φυσικοχημικών ιδιοτήτων των ρευστών του ταμιευτήρα (π.χ. εισπίεση αναμίξιμου αερίου, χημικών, πολυμερών κλπ). Με την χρήση της τριτογενής παραγωγής ανακτάται το 10-50% του συνολικού α. πετρελαίου που υπάρχει στο κοίτασμα.[1] 1.2 ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ Ή ΦΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο μηχανισμός απόληψης στο στάδιο της πρωτογενούς παραγωγής σε ταμιευτήρες α. πετρελαίου χρησιμοποιείτε μόνο η εσωτερική ενέργεια του συστήματος χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ Α. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Το α. πετρέλαιο μπορεί να ανακτηθεί από τους πόρους του αποταμιευτήριου πετρώματος είτε λόγω της εκτόνωσης των αέριων του ταμιευτήρα, είτε όταν ο όγκος που αρχικά καταλαμβάνει το α. πετρέλαιο, καταληφθεί από άλλο ρευστό. Κατά την ανάκτηση α. πετρελαίου από τον ταμιευτήρα έχουμε πτώση πίεσης. Η πτώση πίεσης αυτή συνοδεύεται από κάποια ή όλα από τα παρακάτω φαινόμενα: Εκτόνωση του ελεύθερου αερίου Εκτόνωση του εναπομείναντος στον ταμιευτήρα α. πετρελαίου και απελευθέρωσηεκτόνωση του διαλυμένου αερίου Εκτόνωση του ενδογενούς νερού Συμπίεση του όγκου των πόρων του πετρώματος Εισροή όγκου νερού Παραγωγή όγκου α. πετρελαίου Παραγωγή όγκου αερίου Παραγωγή όγκου νερού Η συμπιεστότητα του πετρώματος, τόσο του α. πετρελαίου όσο και του ενδογενούς νερού είναι συνήθως σχετικά μικρή, έτσι ώστε η έναρξη της παραγωγής να έχει ως αποτέλεσμα την ταχύτατη πτώση της πίεσης στο σημείο φυσαλίδας, εφόσον βέβαια δεν υ- πάρχει υδροφόρος ορίζοντας ώστε να συγκρατηθεί η πτώση πίεσης στη ζώνη του α. πετρελαίου. Η φυσική ενέργεια του κοιτάσματος κατά την διάρκεια εκμετάλλευσης του κοιτάσματος επιδρά με τις παρακάτω ενεργειακές μορφές : Ελαστική ενέργεια Ενέργεια βαρύτητας Ενέργεια εξόδου των αέριων από το διάλυμα ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Έτος: 2014

24 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Ο μηχανισμός εκτόπισης των ρευστών από το κοίτασμα γίνετε με τους παρακάτω τρόπους 1. Κινούμενα με την βοήθεια νερού (water drive) 2. Κινούμενα με ελεύθερο αέριο ή σκούφο αεριών (external gas drive or gas cap expansion drive) 3. Κινούμενα με τα διαλυμένα αέρια (solution or internal gas drive) 4. Κινούμενα από τη γήινη βαρύτητα (gravity drive) Η παράλληλη δράση δύων ή και τριών μηχανισμών οδηγεί σε συνδυασμένο μηχανισμό παραγωγής ( combination drive ) [2] ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΟΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ Οι υπάρχοντες μέθοδοι υπολογισμού αποθεμάτων των υδρογονανθράκων κατά Arps είναι : 1) Στατικές 1. Ογκομετρική 2) Δυναμική 2. Ισοζυγίου ύλης 3. Καμπύλες ύφεσης 4. Καμπύλες σταθεροποίησης της πίεσης [2] ΜΕΘΟΔΟΣ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΥΛΗΣ Η μέθοδος αυτή θεώρει ότι η διαδικασία εκμετάλλευσης στα κοιτάσματα πετρελαίου είναι ισόθερμη. Για να γίνει ο καθορισμός των εξισώσεων ισοζυγίου της ύλης υποθέτουμε ότι στο κοίτασμα υπάρχει μια ομοιόμορφη κατάσταση, έτσι οι ιδιότητες των ρευστών υπολογίζονται σε μια μέση τιμή που καταγράφετε την στιγμή που γίνετε ο υπολογισμός. Για τα αέρια του κοιτάσματος η εξίσωση του ισοζυγίου είναι : Αρχική ποσότητα αερίου = Αντληθέντα αέρια + Ελεύθερα αέρια κοιτάσματος + Διαλυμένα στο α. πετρέλαιο αέρια ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ -24- Έτος :2014

25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΜΕΔΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ Για ένα κοίτασμα πετρελαίου με μικτή μορφή ενέργειας η εξίσωση είναι : N B oi n + N R B gi = ΔN R p N B oi n (N ΔN) (B oi Bo) + ΔN B oi (W e W p ) gi B g B go Όπου : N : Αρχικό απόθεμα α. πετρελαίου (ογκομετρικό) σε στάνταρ συνθήκες ΔN : Συνολική ποσότητα αντληθέντος α. πετρελαίου μέχρι τον υπολογισμό R S : Λόγος διαλύματος στην μέση πίεση κοιτάσματος (P) R si : Λόγος διαλύματος στην πίεση κορεσμού R p : Λόγος αερίου-α. πετρελαίου τη στιγμή υπολογισμού (Ρ) Β Ο : Συντελεστής όγκου α. πετρελαίου τη στιγμή υπολογισμού (Ρ) B oi : Συντελεστής όγκου α. πετρελαίου στη πίεση κορεσμού B g : Συντελεστής όγκου αερίων στη πίεση Ρ Β gi : Συντελεστής μεταβολής όγκου του αερίου στις αρχικές συνθήκες του ταμιευτήρα B go : Συντελεστής όγκου αερίων στην πίεση Ρsat W e : Νερό που εισέρχεται στην παραγωγική ζώνη από Ρsat μέχρι Ρ W p : Αντληθέν νερό n= Q B gi N B oi G : απόθεμα αερίων στο σκούφο αερίων (αρχικό) U : διφασικός συντελεστής όγκου στη πίεση Ρ Στην περίπτωση που δεν υπάρχει η ενέργεια νερού η σχέση είναι : (1.1) (N ΔN) R Ν = ΔN [u+(r P R si ) B g ] u B oi + n B oi B gi (B g B gi ) (1.2) Στην περίπτωση που δεν υπάρχει σκούφος αερίων η σχέση είναι : N = ΔN [u+ (R p R si ) B g ] u B oi (1.3) ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Έτος: 2014

26 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Σε ένα κοίτασμα αερίων με μικτή ενέργεια νερό+ διαστολή αερίων ο όγκος αερίων είναι : G = G p B g (W e W p B w ) ( B g B gi 1) (1.4) Σε ένα κοίτασμα χωρίς νερό είναι : G = G p B g ( B g B gi 1) (1.5) Όπου : G : Απόθεμα αερίων G P : Ποσότητα αντληθέντος αερίου Αφού εξετάσαμε τον υπολογισμό των αποθεμάτων και πιο συγκεκριμένα την μέθοδο ισοζυγίου ύλης, παρακάτω θα αναφερθούμε στους τύπους κοιτασμάτων πετρελαίου. [2] ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑ ΝΕΡΟΥ (WATER DRIVE) Σε αυτή την περίπτωση το κοίτασμα α. πετρελαίου ρέει μέσα στον παραγωγικό ορίζοντα ωθούμενο από το νερό που υπάρχει στο κάτω μέρος του κοιτάσματος. Θα πρέπει να τονιστεί ότι η ελαστικότητα του νερού είναι μικρή, αλλά σε πολλά κοιτάσματα ο όγκος της υδροφόρου ζώνης είναι πολύ μεγαλύτερος του όγκου α. πετρελαίου με απότοκο οι ελαστικές δυνάμεις που αναπτύσσονται να είναι τεράστιες. Στα κλειστά κοιτάσματα ο συντελεστής απόληψης κυμαίνεται στο 10-15% και η παροχή αερίων του κοιτάσματος είναι πού μικρή ενώ παρουσιάζεται συνεχή πτώση πίεσης. Όταν η υδροφόρος ζώνη ε- νός κοιτάσματος επικοινωνεί με την επιφάνεια την κίνηση την δημιουργεί το βάρος του νερού (ενεργειακή βαρύτητα). Στα κοιτάσματα αυτά ο συντελεστής απόληψης (recovery factor) φτάνει το 25% και η πίεση του κοιτάσματος όταν η παραγωγή τελειώσει είναι ί- δια με την αρχική πίεση. Σε αυτή την περίπτωση κοιτασμάτων ο δείκτης παραγωγής ( Production Index-ΡΙ ) παραμένει σταθερός και η ποσότητα των αερίων που αντλείται δεν είναι μεγάλη και παραμένει σταθεροί κατά την διάρκεια απόληψης του κοιτάσματος. [2] ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ -26- Έτος :2014

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΜΕΔΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ Εικόνα 1.1: Κοιτάσματα κινούμενα με την βοήθεια του νερού. [6] ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΑΕΡΙΟ Η ΣΚΟΥΦΟ ΑΕΡΙΩΝ (EXTERNAL GAS DRIVE Ή GAS CAP EXPANSION DRIVE) Σε αυτή την περίπτωση κοιτάσματος η παρουσία υπερκείμενου αερίου (σκούφος αερίων, gas cap) δημιουργεί μείωση της πτώσης πίεσης στον ταμιευτήρα κατά την έναρξη της απόληψης του κοιτάσματος. Όταν το α. πετρέλαιο είναι κορεσμένο σε αέριο, η πίεση στην επαφή αερίου-νερού θα είναι εξ ορισμού η πίεση σημείου φυσαλίδας. Η απόληψη του α. πετρελαίου από έναν τέτοιο ταμιευτήρα εξαρτάται από τη διατήρηση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων αερίου στον ταμιευτήρα, που θα λειτουργούν ως παροχής ενέργειας λόγω εκτόνωσης των αερίων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή επιλογή της θέσης των παραγωγικών γεωτρήσεων. Όσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος του σκούφου αερίων τόσο μεγαλύτερος είναι ο συντελεστής απόληψης στο κοίτασμα. Το ιξώδες όπως και κάθετη η διαπερατότητα του α. πετρελαίου είναι παράγοντες που ε- πηρεάζουν την απόδοση εκτόπισης του α. πετρελαίου από τους πόρους του κοιτάσματος. Όσο η διαπερατότητα είναι μεγαλύτερη το α. πετρέλαιο κινείται με μεγαλύτερη ευχέρεια και όσο μικρότερο είναι το ιξώδες τόσο μικρότερη ποσότητα αερίων διαπερνά μέσα από την μάζα του α. πετρελαίου. [6] ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Έτος: 2014

28 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Εικόνα 1.2: Κοιτάσματα κινούμενα με σκούφο αερίων στα αντίστοιχα στάδια της a) αναζήτησης εφεύρεσης και b) της άντλησης. [11] ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΑΛΥΜΕΝΑ ΑΕΡΙΑ (SOLUTION Ή INTERNAL GAS DRIVE) Η κύρια πηγή ενέργειας σε αυτόν τον τύπο κοιτάσματος δημιουργείται από την διαστολή των αερίων που απελευθερώνονται από το α. πετρέλαιο λόγο της πτώσης πίεσης που δημιουργείται κατά την έναρξη της απόληψης. Στην αρχή το αέριο βρίσκεται σαν μια διάσπαρτη, ασυνεχής, ακίνητη φάση μέχρι η συγκέντρωσή του μέσα το κοίτασμα να φτάσει και να περάσει την τιμή του κρίσιμος κορεσμένου αερίου (critical gas saturation). Με την υπέρβαση αυτής της τιμής το αέριο μπορεί να κινηθεί προς την κατεύθυνση που έχει δημιουργηθεί από την βαθμίδα πίεσης. ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ -28- Έτος :2014

29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΜΕΔΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ Εικόνα 1.3: Κίνηση μηχανισμού διαλυμένων αερίων για την άντληση κοιτάσματος σε τομή. [12] ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΓΗΙΝΗ ΒΑΡΥΤΗΤΑ (GRAVITY DRIVE) Σε αυτά τα κοιτάσματα η μόνη κινητήρια δύναμη είναι η γήινη βαρύτητα που ωθεί τα κοιτάσματα προς τις παραγωγικές γεωτρήσεις. Σε αυτή την περίπτωση ταμιευτήρα το ποσοστό απόληψης κυμαίνεται στο 2-3 % σε ταμιευτήρες χαμηλής διαπερατότητας με α. πετρέλαιο υψηλού ιξώδους και έως 15 % σε κοιτάσματα με υψηλή διαπερατότητα και με α. πετρέλαιο χαμηλού ιξώδους. Ο διαχωρισμός λόγο τις γήινης βαρύτητας ευνοείται σε ταμιευτήρες όπου παρατηρείται : Μεγάλη γωνία κλίσης του ταμιευτήρα ως προς την οριζόντια διεύθυνση Υψηλή διαπερατότητα στις φάσης της κατακόρυφη διεύθυνση Πετρέλαιο χαμηλού ιξώδους Μεγάλη διαφορά πυκνότητας μεταξύ πετρελαίου και αεριού Η διαδικασία διαχωρισμού των φάσεων σε έναν ταμιευτήρα είναι πολύ αργή σε σχέση με την παραγωγή από τον ταμιευτήρα, αυτό έχει ως αποτέλεσμα την μη πλήρη εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων αυτού του μηχανισμού παραγωγής. [2] ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Έτος: 2014

30 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Εικόνα 1.4: Μηχανισμός άντλησης μέσω γήινης βαρύτητας. [13] 1.3 ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ( SECONDARY PRODUTION) Η δευτερογενής παραγωγή χρησιμοποιείτε μετά την φυσική ενέργεια εξάντλησης (πρωτογενής παραγωγή) των κοιτασμάτων μέσα στο ταμιευτήρα. Η πρωτογενής παραγωγή αφήνει μεγάλες ποσότητες σε απόθεμα α. πετρελαίου, για τον λόγο αυτό για την ανάκτηση αυτών των αποθεμάτων χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι που είναι η έγχυση νερού ( water flooding or water injection ) και η έγχυση αερίων ( CO 2, CH 4 ). Στην επόμενη παράγραφο θα αναφερθούμε στους παράγοντες που επηρεάζουν τη δευτερογενή παραγωγή. [3] ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (MOBILITY RATIO) Κινητικότητα ενός ρευστού στην δευτερογενής παραγωγή ορίζεται ο λόγος της κινητικότητας του εκτοπίζοντος ρευστού ως προς την κινητικότητα του εκτοπιζόμενου ρευστού. [3] ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ -30- Έτος :2014

31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΜΕΔΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΛΙΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ Σε ταμιευτήρες που εμφανίζουν κλίση ως προς το οριζόντιο επίπεδο η εισπίεση ρευστών λόγο της διαφοράς πυκνότητας μεταξύ α. πετρελαίου / αεριού ή νερού / α. πετρελαίου δημιουργεί τον κατακόρυφο διαχωρισμό των φάσεων. Εικόνα 1.5: Κλίση του ταμιευτήρα.[3] ΕΝΙΑΙΟΤΗΤΑ (CONTINUITY) ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ ΚΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ Η επικοινωνία των διαφόρων λιθολογικών στρωμάτων του ταμιευτήρα είτε στην οριζόντια είτε στην κατακόρυφη διεύθυνση νοείται ενιαιότητα του ταμιευτήρα. H επικοινωνία των στρωμάτων του ταμιευτήρα αποτελεί πρωταρχικό παράγοντα κατά το στάδιο της δευτερογενούς παραγωγής. Ειδικά στην εισπίεση αεριού σε κατακόρυφη διεύθυνση των στρωμάτων η κατανομή του αερίου επηρεάζεται άμεσα ενώ στην οριζόντια διεύθυνση επηρεάζει το σχεδιασμό του σχήματος εισπίεσης νερού. Η επιλογή της τοποθέτησης των γεωτρήσεων παραγωγής-εισπίεσης επηρεάζεται από την γεωμετρία του ταμιευτήρα. [3] ΑΝΟΜΟΙΟΓΕΝΕΙΑ (HETEROGENEITY) ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΑ Η ανομοιογένεια παραπέμπει στην διαφοροποίηση των λιθολογικών ιδιοτήτων που έ- χουν οι διάφοροι λιθολογικοί σχηματισμοί, στην περίπτωση αυτή όμως αναφερόμαστε στη διαφοροποίηση της διαπερατότητας που υπάρχει στους σχηματισμούς. Η ανάλυση εισπίεσης νερού βασίζεται στην ομοιογένεια του ταμιευτήρα ως προς την διαπερατότητα του στην κατακόρυφη ή στην οριζόντια διεύθυνση. [3] ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Έτος: 2014

32 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΡΥΘΜΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ο ρυθμός παραγωγής σχετίζεται άμεσα με τη συνολική ποσότητα απόληψη αποθεμάτων διότι ο ρυθμός της ροής στον ταμιευτήρα επηρεάζεται από τις διαφορετικές δυνάμεις που δρουν μέσα στον ταμιευτήρα πχ βαρυτικών, τριχοειδών και δυνάμεων ιξώδους, οι οποίες δρουν σε μικροσκοπική και μακροσκοπική κλίμακα (δίκτυο πόρων, α- πόσταση μεταξύ των ταμιευτήρων). Ένα φαινόμενο που σχετίζεται με τον ρυθμό παραγωγής είναι ο σχηματισμός κώνου αερίου ή νερού που προκαλείται από την αυξανόμενη ταχύτητα του πετρελαίου και την αυξανόμενη απώλεια ενέργειας στην περιοχή της γεώτρησης παραγωγής με αποτέλεσμα την τοπική παραμόρφωση της αρχικής επαφής πετρελαίου/νερού ή πετρελαίου/αερίου από την κίνηση του νερού η του αερίου στις ο- πές της γεώτρησης. Εικόνα 1.6: Σχηματιζόμενος κώνος του αερίου. [3] Σταθερός ονομάζεται ο κώνος που τα χαρακτηριστικά του δεν μεταβάλλονται με τον χρόνο και αυτό δηλώνει την επιδιόρθωση της ισορροπίας μεταξύ βαρυτικών δυνάμεων και δυνάμεων ιξώδους, ενώ ασταθής ονομάζεται ο κώνος που είναι σε διαδικασία προώθησης ή συρρίκνωσης. Κρίσιμος ρυθμός παραγωγής ονομάζουμε τον μέγιστο ρυθμό παραγωγής που προκαλεί τη δημιουργία σταθερού κώνου αέρα ή νερού, ενώ υψηλότεροι ρυθμοί παραγωγής προκαλούν την προώθηση του νερού ή του αέρα προς τις οπές των παραγωγικών γεωτρήσεων. Η πρόβλεψη της συμπεριφοράς των κώνων ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ -32- Έτος :2014

33 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΜΕΔΟΔΟΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ που μπορεί να προκύψουν κατά την διάρκεια της παραγωγής έχει σημαντικό ρόλο, διότι οδηγεί σε αποφάσεις που έχουν σχέση με : Την εκτίμηση του χρόνου σχηματισμού κώνου Το σχεδιασμό της επιθυμητής απόστασης μεταξύ των παραγωγικών ή βοηθητικών γεωτρήσεων Την αρχική ολοκλήρωση της γεώτρησης Την πρόβλεψη των ρυθμών παραγωγής ρευστών μετά το σχηματισμό κώνου ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΗ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ Διακρίνουμε δύο περιπτώσεις διατάξεων : I. Τις διατάξεις που λαμβάνουμε υπόψη μόνο την αποτελεσματικότητα της σάρωσης κατά την οριζόντια διεύθυνση, χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη την κλίση και γενικότερα την επίδραση της βαρύτητας και την ανομοιογένεια του ταμιευτήρα κατά την κατακόρυφη διεύθυνση όπως στο παρακάτω σχήμα 1.1 Σχήμα 1.1: Οριζόντια διάταξη σάρωσης της γεώτρησης. [3] ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Έτος: 2014

34 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ II. Τις διατάξεις που λαμβάνουμε υπόψη την κλίση του ταμιευτήρα, με την πιο συχνή την διάταξη περιφερειακής εισπίεσης νερού όπως στο σχήμα 1.2 Σχήμα 1.2: Διάταξη ταμιευτήρων υπό κλίση. [3] Ο αριθμός των γεωτρήσεων παραγωγής ως προς τις γεωτρήσεις εισπίεσης εξαρτάται κυρίως από τη διαπερατότητα στη ζώνη του νερού, η οποία μπορεί να διαφέρει έως και δύο τάξεις μεγέθους συγκριτικά με τη διαπερατότητα στη ζώνη του α. πετρελαίου. Σε πολλές περιπτώσεις, είναι δυνατή η μετατροπή ορισμένων γεωτρήσεων παραγωγής σε γεωτρήσεις εισπίεσης, ούτως ώστε να μειωθεί η συνολική βαθμίδα πίεσης μεταξύ των αρχικών γεωτρήσεων παραγωγής και εισπίεσης. [3] ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΧΥΣΗΣ ΝΕΡΟΥ (WATER INJECTION, WATER FLOODING ) Η μέθοδος έγχυσης νερού χρησιμοποιείται για να αυξήσει την πίεση, να διεγείρει την παραγωγή και να αυξήσει την ανάκτηση του α. πετρελαίου. Μόνο το 30% του πετρελαίου σε μια δεξαμενή μπορεί να εξαχθεί, αλλά η έγχυσης νερού αυξάνει το ποσοστό στο 51%. Η έγχυση νερού μπορεί να γίνει στην υδροφόρο ζώνη ( εξωπεριμετρική ) ή εντός της πετρελαιοφόρου ζώνης ( ενδοπεριμετρική ). Κάθε πηγή νερού μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως νερό έγχυσης αλλά συνήθως χρησιμοποιείται το παραγόμενο νερό για να μειωθούν οι πιθανότητες βλάβης σχηματισμού λόγω ασυμβατότητας υγρών. Πρέπει να σημειωθεί ότι το νερό έγχυσης πρέπει να είναι ΣΕΪΤΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ -34- Έτος :2014

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering)

3.6 ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ (Reservoir Engineering) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και ια Βίου Μάθηση Πρόγραμμα ια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ: Σύγχρονες Εξελίξεις στις Θαλάσσιες Κατασκευές Α.Π.Θ. Πολυτεχνείο Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Κοιτάσματα Κάθε κοίτασμα φυσικού αερίου περιέχει και βαρύτερους υδρογονάνθρακες σε υγρή μορφή, οι οποίοι κατά την εξόρυξη ξη συλλέγονται για να αποτελέσουν τα λεγόμενα υγρά φυσικού αερίου

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης / Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων

Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης / Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2: Τεχνικές πτυχές και διαδικασίες εγκατάστασης συστημάτων αβαθούς γεθερμίας

Ενότητα 2: Τεχνικές πτυχές και διαδικασίες εγκατάστασης συστημάτων αβαθούς γεθερμίας ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΚΑΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ενότητα 2: Τεχνικές πτυχές και διαδικασίες εγκατάστασης συστημάτων αβαθούς γεθερμίας «Συστήματα ΓΑΘ Ταξινόμηση Συστημάτων ΓΑΘ και Εναλλαγή Θερμότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Σταθµοί ηλεκτροπαραγωγής συνδυασµένου κύκλου µε ενσωµατωµένη αεριοποίηση άνθρακα (IGCC) ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Καθηγητής Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας 1 ιαδικασίες, σχήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα.

ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Εργασία των μαθητριών: Μπουδαλάκη Κλεοπάτρα, Λιολιοσίδου Χριστίνα, Υψηλοπούλου Δέσποινα. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Το φυσικό αέριο είναι: Το φυσικό αέριο είναι ένα φυσικό προϊόν που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ

ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΑΝΤΛΙΕΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΔΑΠΕΔΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση

3 ο κεφάλαιο. καύσιμα και καύση 3 ο κεφάλαιο καύσιμα και καύση 1. Τι ονομάζουμε καύσιμο ; 122 Είναι διάφοροι τύποι υδρογονανθράκων ΗC ( υγρών ή αέριων ) που χρησιμοποιούνται από τις ΜΕΚ για την παραγωγή έργου κίνησης. Το καλύτερο καύσιμο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων

Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Βασικές Διεργασίες Μηχανικής Τροφίμων Ενότητα 8: Εκχύλιση, 1ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Σταύρος Π. Γιαννιώτης, Καθηγητής Μηχανικής Τροφίμων Μαθησιακοί Στόχοι Τύποι εκχύλισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Τόμος Χρήστος Ενεργειακή Αιγαίου

ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Τόμος Χρήστος Ενεργειακή Αιγαίου ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΟΡΥΚΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Τόμος Χρήστος Ενεργειακή Αιγαίου Ανάπτυξη Ταμιευτήρων Πετρελαίου εδομένα Ταμιευτήρα Γεωφυσική ιαγραφίες Πυρήνες Testς Παραγωγής PVT Ερμηνεία Στατικό Μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας

Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Γεωθερµικό Σύστηµα: Γεωθερµική Αντλία Θερµότητας Η Αντλία Θερµότητας ανήκει στην κατηγορία των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας. Για την θέρµανση, το ζεστό νερό χρήσης και για την ψύξη, το 70-80% της ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΩΝ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΩΝ ΤΟΥ ΝΤΙΖΕΛ ΑΠΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΒΟΝΟΡΤΑΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΣ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΩΣ ΚΑΥΣΙΜΑ Φυτικά έλαια ή ζωικά λίπη ή παράγωγά τους Μετεστεροποίηση Υδρογονοαποξυγόνωση

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής

Συνδυασµός Θερµοχηµικής και Βιοχηµικής Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Ινστιτούτο Τεχνολογίας & Εφαρµογών Στερεών Καυσίµων (ΕΚΕΤΑ / ΙΤΕΣΚ) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Εργαστήριο Ατµοπαραγωγών & Θερµικών Εγκαταστάσεων (ΕΜΠ / ΕΑ&ΘΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1. ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Ατμόσφαιρα είναι το αεριώδες περίβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση

Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Φύλλο Ιδιοτήτων Προϊόντος Έκδοση: 20/04/2012 Κωδικός: 2012.03.07.080 Ελαστική πολυακρυλική ενέσιμη ρητίνη για μόνιμη στεγανή σφράγιση Περιγραφή Προϊόντος Το είναι πολύ χαμηλού ιξώδους, ελαστική πολυακρυλική

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου

Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων Πετρελαίου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ Σχολή Χημικών Μηχανικών Τομέας Σύνθεση & Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διεργασιών & Συστημάτων Εργαστήριο Καυσίμων & Λιπαντικών Εργαστηριακή Άσκηση Ιδιότητες Ψυχρής Ροής Προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

Undergroun d Gas Storage. (LNG), 0,680 bcm

Undergroun d Gas Storage. (LNG), 0,680 bcm ΥΠΟΓΕΙΑ ΑΠΟΘΗΚΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΝΟΤΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ 15 ο Συνέδριο ΙΕΝΕ Αθήνα Νοέµβριος 2010 ρ Κωνσταντίνος Α. Νικολάου Γεωλόγος Πετρελαίων, Ενεργειακός Οικονοµολόγος, Τεχνικός Σύµβουλος Ενεργειακής Αιγαίου ΑΕ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας

Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας GRV Energy Solutions S.A Γεωθερμία Εξοικονόμηση Ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Σκοπός της GRV Ενεργειακές Εφαρμογές Α.Ε. είναι η κατασκευή ενεργειακών συστημάτων που σέβονται το περιβάλλον με εκμετάλλευση

Διαβάστε περισσότερα

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης

Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Γεωργική Υδραυλική Αρδεύσεις Σ. Αλεξανδρής Περιγραφή Μαθήματος Σχέσεις εδάφους νερού Σχέσεις μάζας όγκου των συστατικών του εδάφους Εδαφική ή υγρασία, τρόποι έκφρασης Χαρακτηριστική Χ ή καμπύλη υγρασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ετήσια απόδοση συστημάτων θέρμανσης

Ετήσια απόδοση συστημάτων θέρμανσης Ετήσια απόδοση συστημάτων θέρμανσης Παρουσίαση ASHRAE, 09.04.2013 Σωτήρης Κατσιμίχας, Δρ. Μηχανολόγος Μηχανικός Διευθύνων Σύμβουλος Θερμογκάζ Α.Ε. Μελέτη θερμικών απωλειών 1 kw 3 kw 3 kw θερμαντικά σώματα

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες εκτίµησης κινδύνων και παρακολούθησης σχετικά µε τη γεωλογική αποθήκευση CO 2. ρ. Ν. Κούκουζας - Φ. ΖΙΩΓΟΥ

Μεθοδολογίες εκτίµησης κινδύνων και παρακολούθησης σχετικά µε τη γεωλογική αποθήκευση CO 2. ρ. Ν. Κούκουζας - Φ. ΖΙΩΓΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» Μεθοδολογίες εκτίµησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα

Η Γεωθερμία στην Ελλάδα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών Τ.Ε. Η Γεωθερμία στην Ελλάδα Ομάδα Παρουσίασης Επιβλέπουσα Θύμιος Δημήτρης κ. Ζουντουρίδου Εριέττα Κατινάς Νίκος Αθήνα 2014 Τι είναι η γεωθερμία; Η Γεωθερμική ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ---------------------------------------------------------- 3

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ---------------------------------------------------------- 3 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Ο ΗΓΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΈΡΓΟ ΕΠΕ 3.4.9. ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2003 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ----------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων:

Υπόδειξη: Στην ισότροπη γραμμική ελαστικότητα, οι τάσεις με τις αντίστοιχες παραμορφώσεις συνδέονται μέσω των κάτωθι σχέσεων: Μάθημα: Εδαφομηχανική Ι, 5 ο εξάμηνο. Διδάσκων: Ιωάννης Ορέστης Σ. Γεωργόπουλος, Π.Δ.407/80, Δρ Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Θεματική περιοχή: Σχέσεις τάσεων παραμορφώσεων στο έδαφος. Ημερομηνία: Δευτέρα

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Καβάλα, Οκτώβριος 2013

Καβάλα, Οκτώβριος 2013 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΑΝ.ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ - ΘΡΑΚΗΣ Επιχειρησιακό Πρόγραµµα "Ψηφιακή Σύγκλιση" Πράξη: "Εικονικά Μηχανολογικά Εργαστήρια", Κωδικός ΟΠΣ: 304282 «Η Πράξη συγχρηµατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Επιβλέπων: ΠΕΤΡΟΣ Γ. ΒΕΡΝΑΔΟΣ, Καθηγητής ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Τεχνολογία Πετρελαίου και Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Στόχοι Απομάκρυνση Ανεπιθύμητων Συστατικών Νερό Βαρείς Υδρογονάνθρακες Υδρόθειο Διοξείδιο του Άνθρακα Στοιχειακό Θείο Άλλα Συστατικά Ανάκτηση Συστατικών με Οικονομική Αξία Ήλιο Υδρογονάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας

Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Θέρμανση θερμοκηπίων με τη χρήση αβαθούς γεωθερμίας γεωθερμικές αντλίες θερμότητας Η θερμοκρασία του εδάφους είναι ψηλότερη από την ατμοσφαιρική κατά τη χειμερινή περίοδο, χαμηλότερη κατά την καλοκαιρινή

Διαβάστε περισσότερα

panagiotisathanasopoulos.gr

panagiotisathanasopoulos.gr Χημική Ισορροπία 61 Παναγιώτης Αθανασόπουλος Χημικός, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Πατρών Χημικός Διδάκτωρ Παν. Πατρών 62 Τι ονομάζεται κλειστό χημικό σύστημα; Παναγιώτης Αθανασόπουλος Κλειστό ονομάζεται το

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

3. Ανίχνευση, Όρυξη και Παραγωγή Υδρογονανθράκων 3.5 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ

3. Ανίχνευση, Όρυξη και Παραγωγή Υδρογονανθράκων 3.5 ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης ΑΕΙ για την Επικαιροποίηση Γνώσεων Αποφοίτων ΑΕΙ: Σύγχρονες Εξελίξεις στις Θαλάσσιες Κατασκευές Α.Π.Θ. Πολυτεχνείο Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024

Ασκήσεις Ακ. Έτους 2014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avogadro λαμβάνεται 0.6023 1024 Ασκήσεις Ακ. Έτους 014 15 (επιλύθηκαν συζητήθηκαν κατά τη διδασκαλία) Όπου χρειάζεται ο Αριθμός Avoadro λαμβάνεται 0.603 10 4 και τα ατομικά βάρη θεωρείται ότι ταυτίζονται με τον μαζικό αριθμό σε 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΚΑΥΣΗ Την εργασία επιμελήθηκαν οι: Αναστασοπούλου Ευτυχία Ανδρεοπούλου Μαρία Αρβανίτη Αγγελίνα Ηρακλέους Κυριακή Καραβιώτη Θεοδώρα Καραβιώτης Στέλιος Σπυρόπουλος Παντελής Τσάτος Σπύρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 11 ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 11 ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΘΕΡΜΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΘΕΡΜΙΚΩΝ ΣΤΡΟΒΙΛΟΜΗΧΑΝΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΤΡΟΒΙΛΟΚΙΝΗΤΗΡΩΝ Υπεύθυνος: Επικ. Καθηγητής Δρ. Α. ΦΑΤΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων

Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΠΙΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΛΕΞΗ ΙΙI Περιβαλλοντικές επιδράσεις γεωθερμικών εκμεταλλεύσεων ΑΠΟ Δρ. Α. ΤΖΑΝΗ ΕΠΙΚΟΥΡΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΓΕΩΦΥΣΙΚΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ

Ο ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ Σπουδαστής: Μαρίνος Ανδρέου Επιβλέπων Καθηγητής:Ματζινος Παναγιωτης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2013 Το υγραέριο LPG

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1. Από που προέρχονται τα αποθέµατα του πετρελαίου. Ποια ήταν τα βήµατα σχηµατισµού ; 2. Ποια είναι η θεωρητική µέγιστη απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΣΑΝΑΚΑΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΩΥΣΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΝΙΤΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Εισαγωγή Άνθρωπος και ενέργεια Σχεδόν ταυτόχρονα με την εμφάνιση του ανθρώπου στη γη,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα

Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πηγές Ενέργειας για τον 21ο αιώνα Πετρέλαιο Κάρβουνο ΑΠΕ Εξοικονόμηση Φυσικό Αέριο Υδρογόνο Πυρηνική Σύντηξη (?) Γ. Μπεργελές Καθηγητής Ε.Μ.Π www.aerolab.ntua.gr e mail: bergeles@fluid.mech.ntua.gr Ενέργεια-Περιβάλλον-Αειφορία

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας ΜΜΚ 312 Μεταφορά Θερμότητας Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής Διάλεξη 1 MMK 312 Μεταφορά Θερμότητας Κεφάλαιο 1 1 Μεταφορά Θερμότητας - Εισαγωγή Η θερμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα. Ασκήσεις. ίνεται η σχέση (Camp) :

Απόβλητα. Ασκήσεις. ίνεται η σχέση (Camp) : ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Τομέας Περιβάοντος και Χρήσης Ενέργειας Εργαστήριο Τεχνοογίας Περιβάοντος ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ (3 ο ΕΞΑΜΗΝΟ)

Διαβάστε περισσότερα

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η

2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η 2. ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ Η παγκόσμια παραγωγή (= κατανάλωση + απώλειες) εκτιμάται σήμερα σε περίπου 10 Gtoe/a (10.000 Mtoe/a, 120.000.000 GWh/a ή 420 EJ/a), αν και οι εκτιμήσεις αποκλίνουν: 10.312

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.)

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) Ενότητα 5: Γεωθερμία Σπύρος Τσιώλης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ.

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή. Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή Νικόλαος Σ. Μουσιόπουλος Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ. AUT/LHTEE Εισαγωγή (1/3) Για 1-2 αιώνες, δηλ. ένα ελάχιστο κλάσμα της παγκόσμιας ιστορίας, καίμε μέσα σε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

Γεωθερμικές Αντλίες Θερμότητας στον κτιριακό τομέα

Γεωθερμικές Αντλίες Θερμότητας στον κτιριακό τομέα 1 3η ΔιεθνήςΈκθεσηΕξοικονόμησηςκαι Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας EnergyReS 2009 19-22 Φεβρουαρίου 2009 Γεωθερμικές Αντλίες Θερμότητας στον κτιριακό τομέα Αναστασία Μπένου Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός, MSc

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΥΓΡΗΣ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ Ελένη Παντελή, Υποψήφια Διδάκτορας Γεωργία Παππά, Δρ. Χημικός Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Υφαλμύρινση Παράκτιων Υδροφορέων - προσδιορισμός και αντιμετώπιση του φαινομένου με συνδυασμό μοντέλων προσομοίωσης και μεθόδων βελτιστοποίησης

Υφαλμύρινση Παράκτιων Υδροφορέων - προσδιορισμός και αντιμετώπιση του φαινομένου με συνδυασμό μοντέλων προσομοίωσης και μεθόδων βελτιστοποίησης Υφαλμύρινση Παράκτιων Υδροφορέων - προσδιορισμός και αντιμετώπιση του φαινομένου με συνδυασμό μοντέλων προσομοίωσης και μεθόδων βελτιστοποίησης Καθ. Καρατζάς Γεώργιος Υπ. Διδ. Δόκου Ζωή Σχολή Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες

Τύποι χωμάτινων φραγμάτων (α) Με διάφραγμα (β) Ομογενή (γ) Ετερογενή ή κατά ζώνες Χωμάτινα Φράγματα Κατασκευάζονται με γαιώδη υλικά που διατηρούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους Αντλούν την αντοχή τους από την τοποθέτηση, το συντελεστή εσωτερικής τριβής και τη συνάφειά τους. Παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Course: Renewable Energy Sources

Course: Renewable Energy Sources Course: Renewable Energy Sources Interdisciplinary programme of postgraduate studies Environment & Development, National Technical University of Athens C.J. Koroneos (koroneos@aix.meng.auth.gr) G. Xydis

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 8.1 (από Hoek and Bray, 1977)

Πίνακας 8.1 (από Hoek and Bray, 1977) Κεφάλαιο 8: Βραχόµαζα και υπόγεια νερά 8.1 8. ΒΡΑΧΟΜΑΖΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ Τα πετρώµατα όταν αυτά είναι συµπαγή και δεν παρουσιάζουν πρωτογενή ή δευτερογενή κενά είναι αδιαπέρατα. Αντίθετα όταν παρουσιάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Ενεργειακά Ισοζύγια ιαγράµµατα Sankey ΦΑΝΗ Γ. ΛΑΥΡΕΝΤΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές Αρχές Ενεργειακοί Συντελεστές ιαγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Θερμότητας. Βρασμός και συμπύκνωση (boiling and condensation)

Μεταφορά Θερμότητας. Βρασμός και συμπύκνωση (boiling and condensation) ΜΜK 312 Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Παραγωγής γής MMK 312 1 Βρασμός και συμπύκνωση (boiing and condenion Όταν η θερμοκρασία ενός υγρού (σε συγκεκριμένη πίεση αυξάνεται μέχρι τη θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή

5 Μετρητές παροχής. 5.1Εισαγωγή 5 Μετρητές παροχής 5.Εισαγωγή Τρεις βασικές συσκευές, με τις οποίες μπορεί να γίνει η μέτρηση της ογκομετρικής παροχής των ρευστών, είναι ο μετρητής Venturi (ή βεντουρίμετρο), ο μετρητής διαφράγματος (ή

Διαβάστε περισσότερα

Gasification TECHNOLOGY

Gasification TECHNOLOGY www.gasification-technology.gr ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗΣ Gasification TECHNOLOGY συστηματα ηλεκτροπαραγωγησ με αεριοποιηση βιομαζασ www.gasification-technology.gr Gasification TECHNOLOGY συστηματα ηλεκτροπαραγωγησ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Συστήµατα µεταφοράς ρευστών Ισοζύγιο µηχανικής ενέργειας Η αντίσταση στην ροή και η κίνηση ρευστών µέσα σε σωληνώσεις επιτυγχάνεται µε την παροχή ενέργειας ή απλά µε την αλλαγή της δυναµικής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς

ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ: Γιατί να επιλέξει κανείς τη γεωθερµία ; Ποιος ο ρόλος των γεωθερµικών αντλιών θερµότητας ; Yr host 4 today: Νικόλαος Ψαρράς ΓΕΩΘΕΡΜΙΑ ( Με στόχο την ενηµέρωση περί γεωθερµικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ)

Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τεχνικές Απορρύπανσης Εδαφών και Θαλασσών Ενότητα 3: Φυσικοχημικές μέθοδοι αποκατάστασης εδαφών (ΙΙ) Τσικριτζής Λάζαρος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004

ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ. Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 ΤΑΞΙΝOΜΗΣΗ ΦΛΟΓΩΝ ΒΑΘΜΟΣ ΑΠΟ ΟΣΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΥΣΗΣ Μ. Φούντη Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, 2004 Oρισµός φλόγας Ογεωµετρικός τόπος στον οποίο λαµβάνει χώρα το µεγαλύτερο ενεργειακό µέρος της χηµικής µετατροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2

ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2 ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ CO 2 Νίκος Περδικάρης Χηµικός Μηχ/κός ΕΜΠ, MSc. ιεύθυνση Περιβάλλοντος Παραγωγής Σεµινάριο ΕΗ: «Τεχνολογικό δυναµικό περιορισµού εκποµπών αερίων

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Περιβάλλοντος

Τεχνολογία Περιβάλλοντος Τεχνολογία Περιβάλλοντος Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης 6ο μάθημα Τεχνολογίες απομάκρυνσης σωματιδιακών ρύπων Μέχρι τώρα Εισαγωγή στην πολυδιάστατη έννοια «Περιβάλλον»

Διαβάστε περισσότερα

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ.

1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. 1.2. Ο ΣΙΔΗΡΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ ΤΟΥ. Ο σίδηρος πολύ σπάνια χρησιμοποιείται στη χημικά καθαρή του μορφή. Συνήθως είναι αναμεμειγμένος με άλλα στοιχεία, όπως άνθρακα μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο, πυρίτιο, κ.α.

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου»

Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Εργασία στο μάθημα «Οικολογία για μηχανικούς» Θέμα: «Το φαινόμενο του θερμοκηπίου» Επιβλέπουσα καθηγήτρια: κ.τρισεύγενη Γιαννακοπούλου Ονοματεπώνυμο: Πάσχος Απόστολος Α.Μ.: 7515 Εξάμηνο: 1 ο Το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.).

ΔΙΕΛΑΣΗ. Το εργαλείο διέλασης περιλαμβάνει : το μεταλλικό θάλαμο, τη μήτρα, το έμβολο και το συμπληρωματικό εξοπλισμό (δακτυλίους συγκράτησης κλπ.). ΔΙΕΛΑΣΗ Κατά τη διέλαση (extrusion) το τεμάχιο συμπιέζεται μέσω ενός εμβόλου μέσα σε μεταλλικό θάλαμο, στο άλλο άκρο του οποίου ευρίσκεται κατάλληλα διαμορφωμένη μήτρα, και αναγκάζεται να εξέλθει από το

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής υνατότητες προσαρµογής υφιστάµενων Μονάδων ΕΗ I. ΚΟΠΑΝΑΚΗΣ Α. ΚΑΣΤΑΝΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗ.

Διαβάστε περισσότερα

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που

η βελτίωση της ποιότητας του αέρα στα κράτη µέλη της ΕΕ και, ως εκ τούτου, η ενεργός προστασία των πολιτών έναντι των κινδύνων για την υγεία που Τεχνολογίες ελέγχου των εκποµπών των Συµβατικών Ατµοηλεκτρικών Σταθµών (ΣΑΗΣ) µε καύσιµο άνθρακα ρ. Αντώνιος Τουρλιδάκης Τµ. Μηχανολόγων Μηχανικών, Πανεπιστήµιο υτικής Μακεδονίας Τύποι εκποµπών που εκλύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Τ.Σ. (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΑΥΛΙΚΩΝ ΘΕΡΜΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της επίδρασης των μη συμβατικών πηγών φυσικού αερίου στο ενεργειακό σύστημα σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο

Μελέτη της επίδρασης των μη συμβατικών πηγών φυσικού αερίου στο ενεργειακό σύστημα σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της επίδρασης των μη συμβατικών πηγών φυσικού αερίου στο ενεργειακό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ

ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Το νερό των κατακρημνισμάτων ακολουθεί διάφορες διαδρομές στη πορεία του προς την επιφάνεια της γης. Αρχικά συναντά επιφάνειες που αναχαιτίζουν την πορεία του όπως είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου;

Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Μπορεί η διαχείριση των εδαφικών πόρων να συμβάλλει στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου; Δημ. Αλιφραγκής Καθηγητής Εργαστήριο Δασικής Εδαφολογίας ΑΠΘ Αύξηση του ρυθμού δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα

Διαβάστε περισσότερα

1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης

1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης 1 Τεχνολογία λεβήτων συμπύκνωσης Λειτουργία συμβατικών λεβήτων Είσοδος καυσίμου = 100 % Θερμοκρασία καυσαερίων μεταξύ 140 έως 180 Celsius Λανθάνουσα θερμότητα = 10.2% Λανθάνουσα θερμότητα 10.2 % Προς την

Διαβάστε περισσότερα

ΧλέτσηςΑλέξανδρος Μηχανολόγοςμηχανικός

ΧλέτσηςΑλέξανδρος Μηχανολόγοςμηχανικός ΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΙΣΗ Υ ΡΕΥΣΗΣ & ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΑΕΡΙΟΥ ΑΠΟ ΑΣΤΙΚΑ ΛΥΜΑΤΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΧλέτσηςΑλέξανδρος Μηχανολόγοςμηχανικός ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers)

1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exchangers) 1. Εναλλάκτες θερµότητας (Heat Exangers) Οι εναλλάκτες θερµότητας είναι συσκευές µε τις οποίες επιτυγχάνεται η µεταφορά ενέργειας από ένα ρευστό υψηλής θερµοκρασίας σε ένα άλλο ρευστό χαµηλότερης θερµοκρασίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΩΝ ΟΥΣΙΩΝ. 2.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΟΥΣΙΑΣ. Μια ουσία της οποίας η χημική σύσταση παραμένει σταθερή σε όλη της την έκταση ονομάζεται καθαρή ουσία. Δεν είναι υποχρεωτικό να

Διαβάστε περισσότερα