Θέμα: Νερό, Διαδεδομένο & Ιδιόρρυθμο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θέμα: Νερό, Διαδεδομένο & Ιδιόρρυθμο"

Transcript

1 Θέμα: Νερό, Διαδεδομένο & Ιδιόρρυθμο A Γυμνασίου Σχολικό Έτος Νερό σε υγρή κατάσταση: το ελιξίριο της ζωής Νερό, το πιο διαδεδομένο υγρό του πλανήτη μας. Η ζωή ξεκίνησε στους ωκεανούς. Τα 2/3 του σώματός μας είναι νερό. Για το λόγο αυτό, κάθε προσπάθεια των επιστημόνων να ανακαλύψουν αν υπάρχει ζωή σε έναν πλανήτη ξεκινά από το ερώτημα: ο πλανήτης αυτός έχει νερό; Το

2 γεγονός ότι το ερώτημα αυτό τίθεται πριν από κάθε άλλο, αντανακλά την απλή αλήθεια ότι η ζωή, τουλάχιστον όπως τη γνωρίζουμε, δε θα μπορούσε να δημιουργηθεί και να διατηρηθεί χωρίς την ύπαρξη του νερού. Το νερό αποτελεί πηγή ζωής για κάθε οργανισμό, φυτικό ή ζωικό, μιας και η ζωή εμφανίστηκε μέσα στο νερό, αλλά και απαραίτητη προϋπόθεση και βασικό συντελεστή για κάθε είδους ανάπτυξη. Μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης και της κατανάλωσης νερού, υπάρχει μια σημαντική συσχέτιση, όσο πιο υψηλό είναι το επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης, τόσο υψηλότερη είναι η κατανάλωση νερού ανά κάτοικο. Η κατανομή της κατανάλωσης του νερού στις σύγχρονες αναπτυγμένες κοινωνίες εμφανίζεται κατά προσέγγιση και μέσο όρο ως εξής: 73% για τη γεωργία, 22% για τη βιομηχανία και άλλους οικονομικούς κλάδους (πχ τουρισμός), και 5% για οικιακή χρήση Και ενώ στις αναπτυγμένες χώρες η κατανάλωση νερού για τη βιομηχανία και τις οικιακές ανάγκες συνεχώς αυξάνει, τα υδάτινα αποθέματα της Γης είναι αυστηρώς περιορισμένα. Ανέρχονται σε Km 3, εκ των οποίων το 97% βρίσκεται στους ωκεανούς, 2% είναι δεσμευμένο στους παγετώνες και στους πάγους των πόλων και μόνο το 1% αντιστοιχεί στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα. Το ενεργό νερό που κυκλοφορεί και δε δεσμεύεται στα πετρώματα ανέρχεται σε Km 3. Τα αποθέματα του γλυκού νερού (τρεχούμενα νερά, λίμνες και υπόγεια νερά, προσιτά στον άνθρωπο με τα σημερινά μέσα), ανέρχονται στο 0,014% των συνολικών υδάτων της Γης. Από αυτά, με τα σημερινά τεχνικά και οικονομικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο Km 3 ετησίως, ποσότητα που αποδεικνύεται για το άμεσο μέλλον ανεπαρκής για την κάλυψη των ανθρώπινων αναγκών, χωρίς τη έγκαιρη λήψη μέτρων συνετής διαχείρισης και λογικής χρήσης του νερού. Στον προηγούμενο αιώνα, η κατανάλωση νερού εμφάνισε εκθετική αύξηση, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα: Έτος Παγκόσμια κατανάλωση νερού σε Km 3 Από τα στοιχεία αυτά φαίνεται ότι, η κατανάλωση νερού διπλασιάζεται σχεδόν κάθε 20 έτη. Αν λάβει κανείς υπόψη και την αύξηση του 1

3 πληθυσμού της γης, τότε σύντομα και πάντως πριν από το 2050, τα διαθέσιμα αποθέματα γλυκού νερού δεν θα επαρκούν για την ικανοποίηση των αναγκών της ανθρωπότητας. Η δίψα για νερό, ή η κρίση νερού βρίσκεται προ των πυλών, αν δε ληφθούν εγκαίρως τα απαραίτητα μέτρα, όπως: η αύξηση της παραγωγής και των αποθεμάτων του νερού, με συνετή διαχείριση των λεκανών απορροής και κατασκευή ταμιευτήρων, η εκλογίκευση της χρήσης του νερού, ιδιαίτερα στη γεωργία, τη βιομηχανία και τον τουρισμό, η διατήρηση και βελτίωση της ποιότητας του νερού (ένα σημαντικό μέρος της διαθέσιμης ποσότητας γλυκού νερού είναι ακατάλληλο για χρήση λόγω της ρύπανσης), και η ανακύκλωση του χρησιμοποιούμενου νερού. Η μοναδικότητα της φύσης του νερού Όλες οι ουσίες είναι φτιαγμένες από μικροσκοπικά σωματίδια που ονομάζονται άτομα. Σε όλες τις ουσίες, τα άτομα συνδυάζονται σε μεγαλύτερα σωματίδια που ονομάζονται μόρια. Βρείτε ποια άτομα συμμετέχουν σε ένα μόριο νερού:.... Τα μόρια του νερού έχουν μια ασυνήθιστη δομή που τα κάνει να κολλούν μεταξύ τους, ή πιο σωστά, να έλκουν το ένα στο άλλο. Οι δυνάμεις έλξης μεταξύ των μορίων του υγρού νερού ονομάζονται δεσμοί υδρογόνου. Οι δεσμοί αυτοί δεν είναι πολύ ισχυροί, αλλά κάνουν το νερό να διαφέρει από κάθε άλλη ουσία πάνω στη γη. Οι καταστάσεις του νερού Κάθε ουσία μπορεί να υπάρχει σε τρεις φυσικές μορφές, που καλούνται καταστάσεις ή φάσεις. Μια ουσία μπορεί να εμφανίζεται ως στερεή, υγρή ή αέρια. Το νερό είναι η μοναδική ουσία στη γη, που βρίσκεται στη φύση και με τις τρεις φάσεις. Τα μόρια στο υγρό νερό κινούνται συνεχώς. Οι δεσμοί υδρογόνου συγκρατούν μικρές ομάδες μορίων μαζί, αλλά οι δεσμοί δεν είναι ισχυροί, με αποτέλεσμα οι ομάδες να σχηματίζονται και να αποσχηματίζονται συνεχώς. Κάθε μόριο υγρού νερού, τον περισσότερο χρόνο της ύπαρξής του, αποτελεί μέρος μιας ομάδας, ενωμένο με άλλα 2

4 μόρια, με δεσμούς υδρογόνου. Η μοριακή δομή του νερού αλλάζει ανάλογα με τη θερμοκρασία. Η θερμοκρασία του νερού, αντανακλά τη μέση ταχύτητα των μορίων όσο πιο γρήγορα κινούνται, τόσο υψηλότερη είναι και η θερμοκρασία. Αν ένα μόριο νερού κινείται αρκετά γρήγορα μπορεί να αποδεσμευτεί, σπάζοντας τους δεσμούς υδρογόνου. Στη διεργασία αυτή που ονομάζεται εξάτμιση, τα μόρια μεταβαίνουν από την υγρή στην αέρια φάση (υδρατμός). Καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία, αυξάνεται και ο ρυθμός εξάτμισης, αφού τα μόρια κινούνται γρηγορότερα και πιο πολλά από αυτά σπάζουν τους δεσμούς υδρογόνου. Αν το νερό ζεσταθεί πολύ, σχεδόν όλοι οι δεσμοί υδρογόνου σπάζουν και τα μόρια προσπαθούν να περάσουν σε κατάσταση υδρατμού, με άλλα λόγια το νερό βράζει. Όταν το υγρό νερό ψύχεται, τα μόρια κινούνται πιο αργά και ο όγκος του νερού ελαττώνεται. Τα μόρια κινούνται πιο αργά και τελικά οι δεσμοί υδρογόνου εξουδετερώνουν την κίνηση των μορίων. Οι δεσμοί υδρογόνου συγκρατούν τα μόρια σε μια σταθερή τρισδιάστατη δομή (κρύσταλλοι) και το νερό περνάει από την υγρή στη στερεή φάση, δηλαδή σχηματίζεται ο πάγος. Στους κρυστάλλους τους πάγου, τα μόρια του νερού απέχουν περισσότερο μεταξύ τους από ό,τι στο υγρό νερό. Αυτό σημαίνει πως το νερό διαστέλλεται καθώς ψύχεται, όπως γνωρίζει καθένας που έχει φτιάξει παγάκια. Αφού η ίδια ποσότητα νερού καταλαμβάνει μεγαλύτερο όγκο ως πάγο παρά ως υγρό νερό, ο πάγος είναι λιγότερο πυκνός. Αυτός είναι ο λόγος που ο πάγος επιπλέει. Οι ιδιόρρυθμες ιδιότητες που καθιστούν το νερό συστατικό αναπόσπαστα συνδεδεμένο με τη ζωή 1. Το νερό ανθίσταται, περισσότερο από κάθε άλλο γνωστό υγρό, στις μεταβολές της θερμοκρασίας του. Όταν βράζεις νερό σε μεταλλικό δοχείο (κατσαρόλα), σημείωσε τι θερμαίνονται πρώτα, τα τοιχώματα του δοχείου ή το νερό που περιέχει;.. Όταν το μεταλλικό δοχείο απομακρυνθεί από την εστία, σημείωσε αν πρώτα ψύχονται τα τοιχώματα του δοχείου ή το νερό;.. 3

5 Βιολογική σημασία Δεδομένου ότι το νερό βρίσκεται σε υψηλή περιεκτικότητα σε όλους τους οργανισμούς, βοηθά στο να παραμείνει σταθερή η εσωτερική θερμοκρασία τους. Έτσι ευνοούνται οι αντιδράσεις του μεταβολισμού γιατί διεξάγονται με μικρές διακυμάνσεις θερμοκρασίας. 2. Αναπτύσσει ισχυρές δυνάμεις συνοχής και συνάφειας και έχει μεγάλη επιφανειακή τάση. Άφησε με προσοχή ένα ξυραφάκι στην ελεύθερη επιφάνεια ενός ποτηριού νερού και σημείωσε τι θα παρατηρήσεις;... Προσπάθησε να αποχωρίσεις δύο γυάλινες επιφάνειες, ανάμεσα στις οποίες έχει παρεμβληθεί νερό. Τι διαπιστώνεις;. Έχεις προσέξει ότι μερικά έντομα περπατούν στην επιφάνεια του νερού χωρίς να βυθίζονται; Μπορείς να αναφέρεις ένα έντομο: Έχεις προσέξει ότι το νερό στο εσωτερικό ενός φυτού μετακινείται από τις ρίζες προς το βλαστό και τα φύλλα, δηλαδή από κάτω προς τα πάνω, ενάντια στη βαρύτητα. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται:. Βιολογική σημασία Χάρη στις ιδιότητες αυτές διατηρούνται υγρές οι επιφάνειες των κυτταρικών μεμβρανών, τα σπέρματα απορροφούν νερό και βλαστάνουν. 3. Έχει μεγαλύτερη πυκνότητα στην υγρή απ όση στη στερεή κατάσταση. Σημείωσε αν ο πάγος βυθίζεται στο νερό και αν θέλουμε να παγώσουμε νερό μέσα σ ένα μπουκάλι, γεμίζουμε μέχρι επάνω το μπουκάλι; Βιολογική σημασία Ο πάγος λειτουργεί ως μονωτική κουβέρτα που προστατεύει το νερό που βρίσκεται από κάτω από μια ταχεία ψύξη, όταν ο καιρός είναι πολύ ψυχρός. Οι οργανισμοί μπορούν να ζήσουν κάτω από την επιφάνεια του πάγου. 4. Το νερό έχει μεγάλη διαλυτική ικανότητα. 4

6 Μια από τις ανεπιτυχείς προσπάθειες των αλχημιστών του Μεσαίωνα ήταν η ανακάλυψη ενός διαλύτη που να διαλύει όλες τις υπάρχουσες ουσίες. Οι προσπάθειες αυτές ποτέ δε στέφθηκαν με επιτυχία, έμεινε ωστόσο η γνώση ότι το νερό μπορεί να διαλύσει ένα πλήθος διαφορετικών ουσιών. Σημείωσε τρεις ουσίες που μπορούν να διαλυθούν στο νερό:.. Αυτές οι ουσίες χαρακτηρίζονται ως υδρόφιλες. Σημείωσε δύο ουσίες που δε μπορούν να διαλυθούν στο νερό:.. Αυτές οι ουσίες χαρακτηρίζονται ως υδρόφοβες. Βιολογική σημασία Τα λιπίδια του κυττάρου δε διαλύονται στο νερό, συσσωματώνονται μεταξύ τους και χάρη στην τάση αυτή έχουμε το σχηματισμό βιολογικών μεμβρανών. Το νερό, χάρη στη μεγάλη διαλυτική του ικανότητα, αποτελεί ένα εξαιρετικό μέσο μεταφοράς ουσιών στο κυκλοφορικό και στο απεκκριτικό σύστημα των ζώων και στους αγωγούς ιστούς των φυτών. Παράλληλα εξασφαλίζει την κίνηση ουσιών και διευκολύνει τη διεξαγωγή των χημικών αντιδράσεων. Η μικροβιακή και χημική ανάλυση του νερού Προσπάθησε να μάθεις τη χημική ανάλυση του νερού που πίνεις. Γι αυτό ρώτησε την Εταιρεία Ύδρευσης Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης ή την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου όπου ανήκεις. Για παράδειγμα η εργαστηριακή ανάλυση δειγμάτων πόσιμου νερού προέλευσης δικτύου ύδρευσης Δήμου Πεύκων Θεσσαλονίκης έδωσε τα αποτελέσματα: Γράψε και εσύ τη χημική ανάλυση του νερού που πίνεις: 5

7 Γράψε τη χημική ανάλυση του νερού, όπως αυτή αναγράφεται σε δύο διαφορετικές ετικέτες μπουκαλιών εμφιαλωμένου νερού. Ετικέτα 1: Ονομασία εμφιαλωμένου νερού Ετικέτα 2: Ονομασία εμφιαλωμένου νερού Σύγκρινε τη χημική ανάλυση. Βράσε νερό της βρύσης. Επανέλαβε τη διαδικασία αυτή 2-3 φορές. Παρατήρησε τι σχηματίζεται στα τοιχώματα του δοχείου που βράζεις 6

8 νερό; Μπορείς να ερμηνεύσεις το αποτέλεσμα αυτό; Σε ποιο από τα συστατικά του νερού οφείλεται;... Βράσε τώρα εμφιαλωμένο νερό. Τι παρατηρείς; Παίρνεις τα ίδια ή διαφορετικά αποτελέσματα;. Μάθε και μέτρησε την ενεργό οξύτητα (ph) Τα διάφορα διαλύματα ταξινομούνται με βάση την οξύτητά τους, σύμφωνα με την παρακάτω κλίμακα: Με τη βοήθεια του ειδικού μετρητή οξύτητας, μέτρησε το ph των παρακάτω και σημείωσε την τιμή τους: λεμόνι γάλα. νερό. Περί υδάτων Διάλεξε δύο από τα παρακάτω θέματα, για να το αναπτύξεις. 1. Το ποτάμι σε επικοινωνιακή διάσταση: Γέφυρες, η απάντηση στην πρόκληση των ποταμών. Ένας πέτρινος κρίκος στη μακριά αλυσίδα του νερού. Βυζαντινή γέφυρα στον ποταμό Κομψάτο, στα Θρακικά Τέμπη, στη Ξάνθη. 7

9 2. Το νερό στην παραγωγή: Γη και ύδωρ σε γόνιμη συνεργασία Φραγμοί στην ορμητικότητα ποταμών, χειμάρρων. Το σύγχρονο φράγμα, στη λίμνη του Μαραθώνα. 3. Το νερό και η τεχνολογία στην υπηρεσία της παραγωγής: Το νερό και το ψωμί νερόμυλος, μυλοτόπια και μυλωνάδες. Σχέδιο νερόμυλου ελληνικού τύπου. 4. Το νερό στην υδροδότηση των πόλεων: Ρέον ύδωρ, πόλεων ζωή Υδραγωγεία. Υδραγωγείο Καβάλας 5. Το νερό στην άμυνα των πόλεων: Το νερό, ο σιωπηλός σύμμαχος του καστροφύλακα Υδάτινος περίβολος. Το Παλαιό Φρούριο της Κέρκυρας. 6. Το νερό στην υγιεινή των πόλεων: Σωτήρια έργα για ώρα ανάγκης Αποχετευτικοί αγωγοί. Λιθόχτιστος αποχετευτικός αγωγός κατά μήκος της Πλατείας Μοναστηρακίου. 7. Το νερό στην ατομική υγιεινή και ψυχαγωγία: Στο λουτρό, μια απολαυστική εμπειρία Οθωμανικά λουτρά, Χαμάμ. Δίδυμος λουτρώνας στη Βέροια. 8. Η προμήθεια νερού στην κατοικία: Νερό για κάθε μέρα Δεξαμενή, κρήνη, πηγάδια. Ορθογώνια κλειστή δεξαμενή-κρήνη της εποχής του Τουρκοκρατίας. 9. Το νερό στη χριστιανική σκέψη και ζωή: Ύδωρ ζωοποιόν ύδωρ καθαρτήριον Ο Παράδεισος με τους τέσσερις ποταμούς, η Βάπτιση του Χριστού, Ο Χριστός και η Σαμαρείτιδα, Ο Κατακλεισμός του Νώε. Το Θαύμα της Κανά, όταν το νερό μετατρέπεται σε κρασί. 10. Το νερό μέσα από τους μύθους και τις παραδόσεις: Νεράιδες, ξωτικά, αγερικά, καλομοίρες, καλούδες, έθιμα του γάμου. Περπερούνα ή Βερβερίτσα: το τραγούδι κατά της ανομβρίας, γιορτάζεται συνήθως στις 20 Ιουλίου, στη γιορτή του Προφήτη Ηλία, άγιου της βροχής, της βροντής, του κεραυνού καθώς και την πρώτη Δευτέρα μετά του Αγίου Γεωργίου. Μπορείς να βρεις εικόνες σχετικές με τη θεματολογία και να τις κολλήσεις, παραδόσεις, τοπικά έθιμα και να τα γράψεις. 8

10 Οι δρόμοι του νερού στην πόλη του Μυροβλήτη: η ύδρευση της Θεσσαλονίκης άλλοτε και τώρα Το ποτάμι του χρόνου. Τα κύρια ρέματα που περιέβαλαν και περιβάλλουν εν μέρει ακόμα τη Θεσσαλονίκη ήταν στα δυτικά αυτό που ονομάζουμε Δεδροπόταμο και στα ανατολικά το Ελαιόρεμα στην Πυλαία. Τρεχούμενα νερά σε χειμάρρους και υπόγεια ύδατα σε άφθονες πηγές μαζί με τον ορεινό όγκο του Κισσού του σημερινού Χορτιάτη και το φυσικό λιμάνι ήταν τα κυριότερα δεδομένα για την επιλογή της θέσης, όπου κτίστηκε η νέα πόλη του Κάσσανδρου. Ασφαλώς επαρκούσαν για τις ανάγκες των 5000 περίπου πρώτων κατοίκων της. 9

11 Το πρώτο οργανωμένο υδρευτικό δίκτυο της πόλης δημιουργήθηκε τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες από τον Καίσαρα Γαλέριο Μαξιμιανό, οποίος εκμεταλλεύτηκε τη φυσική ροή των τρεχούμενων νερών από το Χορτιάτη και ανάλογα έχτισε το ρωμαϊκό υδραγωγείο. Το κανάλι ξεκινούσε από τις πηγές του Χορτιάτη, περνούσε πάνω από την υδατογέφυρα του χωριού και κατηφόριζε προς την πόλη (μια επίσκεψη στο Χορτιάτη μας αποκαλύπτει το υδραγωγείο, μπορείς να το φωτογραφήσεις) και αποθηκευόταν σε μεγάλες δεξαμενές, τις λεγόμενες κιστέρνες. Λουτρά που κατασκευάστηκαν στη Θεσσαλονίκη της εποχής εκείνης, μαζί με άλλα μεγάλα έργα που σώζονται ως σήμερα είναι γνωστά στην πόλη μας με το όνομα Γαλεριανό Συγκρότημα. Οι διάδοχοι των Ρωμαίων, Οι Βυζαντινοί, συντηρούσαν το υδραγωγείο, το καθάριζαν από χόρτα και χώμα καθώς και από τις ασβεστολιθικές πλάκες του ίδιου του νερού με σκοπό την αύξηση της ποσότητας του τρεχούμενου νερού. Το γεγονός επιβεβαιώνεται όχι μόνο από την επισκευή της υδατογέφυρας του Χορτιάτη και την αύξηση του αριθμού των κοινόχρηστων κρηνών αλλά και των φιαλών όπως ονομάζονται οι βρύσες στα προαύλια των ναών. Οι Τούρκοι κατακτητές του Μουράτ Β αρχίζοντας από την υδατογέφυρα στην οποία συμπλήρωσε ένα τρίτο στρώμα, πάνω από το ρωμαϊκό και το βυζαντινό, μήκους περίπου 2 μέτρων, για να καλύψουν την υψομετρική διαφορά. Ο Μουράτ μετά την άλωση της πόλης εγκατέστησε πολλούς αστέγους στο σημερινό χωριό Ασβεστοχώρι με την υποχρέωση να συντηρούν και να φυλάγουν το υδραγωγείο. Η νεότερη ιστορία της ύδρευσης της Θεσσαλονίκης ξεκινάει στο τέλος του 19 ου αιώνα, οπότε το Οθωμανικό κράτος άρχισε να εκσυγχρονίζει τα μεγάλα αστικά κέντρα. Κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας υπήρχε δίκτυο ύδρευσης της πόλης της Θεσσαλονίκης το οποίο τροφοδοτείται από τις πηγές Χορτιάτη, Ρεντζικίου και Λεμπέτ (Σταυρούπολης). Το 1888, η υδροδότηση του κέντρου της πόλης παραχωρήθηκε στον Τούρκο επιχειρηματία Χαμδή Εφέντη ο οποίος με βελγικά κεφάλαια ίδρυσε την εταιρεία Οθωμανική Εταιρεία Υδάτων Θεσσαλονίκης, η οποία λειτούργησε παράλληλα με την ύδρευση της πόλης από το Δήμο Θεσσαλονίκης, μέχρι το Αρχικά διανοίχτηκαν στην πεδιάδα της Σίνδου έξι φρεάτια. Το νερό έφτανε με φυσική ροή στο Κεντρικό Αντλιοστάσιο, όπου με τη βοήθεια ατμοκίνητων ανυψωτικών αντλιών διοχετευόταν σε τρεις δεξαμενές: Βλατάδων, Κασσάνδρου Ευαγγελίστριας και μεταγενέστερα, το 1924, και η δεξαμενή της Καλλιθέας. Το 1919 εφαρμόστηκε για πρώτη φορά η χλωρίωση του πόσιμου νερού. 10

12 Στο δεύτερο μισό του 19 ου αιώνα ο πληθυσμός της Θεσσαλονίκης υπερδιπλασιάζεται, οπότε επέρχονται σημαντικές αλλαγές στη δομή της πόλης. Η επέκταση του δικτύου και των εγκαταστάσεων άρχισε στα 1912 και ολοκληρώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του Ο Α Παγκόσμιος Πόλεμος, η πυρκαγιά του 1917, η έλευση προσφύγων από τη Μικρά Ασία επηρέασαν ριζικά την εικόνα της πόλης και ο πληθυσμός της αυξήθηκε φτάνοντας τις κατοίκους, το Τους νέους προσφυγικούς οικισμούς της Θεσσαλονίκης υδροδοτούσαν τρία δημοτικά υδραγωγεία στα οποία προστέθηκαν και νέες εγκαταστάσεις γεωτρήσεων όπως και νέα αντλιοστάσια. Η Εταιρεία Υδάτων αγοράζεται το 1929 από τη γαλλική Energie Industrielle και αποκτά την ονομασία Εταιρεία Διανομής Υδάτων Θεσσαλονίκης και από το 1939 έχουμε τη σύσταση και λειτουργία του Οργανισμού Υδρεύσεως Θεσσαλονίκης. Το 1978 προστέθηκε στα υπάρχοντα υδραγωγεία και το νερό της κοινότητας Αραβησσού, 56 χλμ δυτικά της Θεσσαλονίκης. Σήμερα η Θεσσαλονίκη για να ικανοποιήσει τις ανάγκες 1,5 εκ. καταναλωτών έχει διαθέσιμη ποσότητα υδάτων 90 γεωτρήσεων που αποθηκεύονται σε 12 δεξαμενές και αντλιοστάσια και διοχετεύονται σε 1.000χλμ αγωγών. Η δυνατότητα παροχής φθάνει κατά μέγιστο ποσοστό τα κυβικά μέτρα και κατά ελάχιστο τα κυβικά μέτρα την ημέρα. Η υδροδότηση πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης Σύμφωνα με το παραπάνω σχεδιάγραμμα, μπορείς να καταγράψεις σε ποια σημεία του πολεοδομικού συγκροτήματος συναντάς αντλιοστάσια; Σε τι εξυπηρετούν; 11

13 Ο κύκλος του νερού Το νερό ανακυκλώνεται συνεχώς μεταξύ της ατμόσφαιρας, των θαλασσών και του εδάφους, διαδικασία πολύ σημαντική γιατί συντηρεί τη ζωή πάνω στη γη. Το νερό αλλάζει συνεχώς κατάσταση, από τη στερεά, στην υγρή ή στην αέρια. Τοποθέτησε στις μαύρες τελείες του διαγράμματος τα μικρά εικονίδια με τις λέξεις: ήλιος, εξάτμιση, υγροποίηση, συγκέντρωση νερού, απορρόφηση νερού, σύννεφα, βροχή, χιόνι, υπόγεια νερά, πηγή, λίμνη, ποτάμι, ρυάκι, ώστε να συμπληρωθεί σωστά ο κύκλος του νερού. Ο νερόμυλος Το νερό είναι ένας από τους μεγαλύτερους ευεργέτες του ανθρώπου. Τον βοηθάει όχι μόνο να ζει, αλλά και να προοδεύει. Έτσι λοιπόν, ο άνθρωπος χρησιμοποίησε τη μεγάλη δύναμη, την ενέργεια του ποταμού, για να κάνει ευκολότερα τις δουλειές του και εφηύρε διάφορες κατασκευές, κατόρθωσε να χτίσει τον πρώτο νερόμυλο. Για να προλάβει να συναντήσει το ποτάμι στη στιγμή της μεγαλύτερής του ορμής, ο άνθρωπος έστησε το νερόμυλό του δίπλα σ ένα φράγμα ή σ ένα γεφύρι. Όπως χτυπιόταν με πίεση το νερό πάνω στον τοίχο του φράγματος ή στην καμάρα της γέφυρας, ένα πλαϊνό αυλάκι έφερνε μέχρι την καρούτα που ήταν ένας ξύλινος σωλήνας πιο στενός από την κάτω μεριά. Έτσι το νερό που περνούσε από μέσα, έβγαινε με ακόμα με μεγαλύτερη δύναμη και έπεφτε πάνω στη φτερωτή. H φτερωτή ήταν μια ξύλινη ρόδα με ξύλινα φτερά που, όπως γύριζε 12

14 γρήγορα με τη φόρα που έπαιρνε από το νερό, κατάφερνε να κουνήσει τη βαριά μυλόπετρα που θα άλεθε το στάρι. Από τα νερόμυλο λοιπόν ξεκινούσε και η ιστορία του ψωμιού. Αλλά δεν ήξερε μόνο ν αλέθει ο προκομμένος νερόμυλος. Πολλά αδέλφια του είχαν και δριστέλες και μαντάνια. H δριστέλλα ήταν μια στρογγυλή στέρνα. Εκεί έπεφτε με μεγάλη δύναμη το νερό από μια καρούτα. O άνθρωπος έριχνε τότε μέσα τα υφαντά, τις φλοκάτες και τα κιλίμια και τα έπλενε για να γίνουν χνουδωτά. Το μαντάνι ήταν ξύλινο. Είχε τη δική του φτερωτή, έναν ξαπλωτό κορμό και κάτι όρθια κρεμασμένα ξύλα που έμοιαζαν με μεγάλα σφυριά. Με την ορμή του νερού γύριζε η φτερωτή κι έδινε κίνηση στα ξύλινα σφυριά που άρχιζαν να χτυπάνε με τη σειρά τους τον κορμό. Επάνω του τότε άπλωνε ο άνθρωπος τα υφαντά, για να κοπανηθούν καλά-καλά, να σφίξουν τα φλόκια, τα κρόσσια τους και να γίνουν όμορφα και γερά. Ανθρώπινες παρεμβάσεις στον κύκλο του νερού Επιπλέον, πολλές φορές οι άνθρωποι ρυπαίνουν και μολύνουν τους φυσικούς πόρους (ποτάμια, λίμνες, θάλασσες) με χημικά και λιπάσματα με συνέπεια αν μην μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε γιατί είναι επικίνδυνο για την υγεία και τη ζωή των ανθρώπων. Η χρήση του νερού στη γεωργία, στη βιομηχανία και στις οικιακές ανάγκες το επιβαρύνει με διάφορους ρύπους που διαλύονται σ αυτό. Έτσι το νερό που καταλήγει στους υδάτινους αποδέκτες αλλά και αυτό που πέφτει ως βροχή ποτέ δεν είναι καθαρό όσο το νερό που εξατμίζεται στην ατμόσφαιρα. Ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα είναι και η όξινη βροχή (όταν το νερό της βροχής περιέχει οξέα τα οποία σχηματίστηκαν από την 13

15 αλληλεπίδραση των αέριων ρύπων με τους υδρατμούς της ατμόσφαιρας με αποτέλεσμα το ph να είναι κάτω από 6) με καταστροφικές συνέπειες για τη χλωρίδα, καταστρέφεται το φύλλωμα των δένδρων, μειώνεται η γονιμότητα του εδάφους, εξαφανίζονται ζωικοί οργανισμοί από λίμνες, ποτάμια και τέλος τα μάρμαρα των μνημείων γίνονται γύψος και καταστρέφονται. Αναζήτησε και κύκλωσε τις λέξεις που ρυπαίνουν το νερό (οριζοντίως, καθέτως, διαγωνίως, ορθά ή ανάποδα). Σημείωσε εδώ τις λέξεις που βρίσκεις:. Νερό, φυσικός πόρος σε ανεπάρκεια Από το τέλος του προηγούμενου αιώνα παρουσιάστηκε το πρόβλημα της εξάντλησης των φυσικών πόρων. Έτσι, το νερό πια δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες όλων των κατοίκων του πλανήτη. Η λειψυδρία είναι φαινόμενο που προβληματίζει πολλούς κατοίκους του πλανήτη, σε μερικές όμως περιοχές παίρνει δραματικές διαστάσεις. Βρες εικόνες από περιοχές της γης, όπου το πρόβλημα της έλλειψης νερού είναι πολύ μεγάλο και να τις κολλήσεις εδώ. 14

16 Εξοικονόμηση νερού Ο λογιστικός έλεγχος του νερού Από μια βρύση που ξεχάστηκε ανοιχτή στο σπίτι χάνονται περίπου 20 λίτρα νερού το λεπτό. Σε λιγότερο από ένα λεπτό παρέχεται αρκετό νερό για να καλυφθούν οι ημερήσιες ανάγκες ενός ατόμου σε νερό (25 λίτρα), σε μια ώρα γεμίζει 8 μπανιέρες (1200 λίτρα) σε τρεις ημέρες γεμίζει μια πισίνα χωρητικότητας 100 m 3 (κυβικών μέτρων) δηλαδή λίτρα. Σκεφτείτε όμως ότι ή ίδια ποσότητα καθαρού νερού θα 15

17 μπορούσε να καλύψει τις βασικές ανάγκες μιας κοινότητας 400 κατοίκων για δέκα ημέρες. Έχει υπολογιστεί ότι ο μέσος όγκος νερού που καταναλώνεται για διάφορες τυπικές δραστηριότητες είναι: Χρήση Όγκος νερού σε λίτρα Μπάνιο σε μπανιέρα 150 Ντους 40 Πλύσιμο χεριών 2 Πλύσιμο δοντιών 1 Πλυντήριο ρούχων 120 Πλυντήριο πιάτων 50 Πλύσιμο πιάτων με το χέρι 40 Καζανάκι 12 Πλύσιμο αυτοκινήτου (με κουβά) 25 Βρίσκω τον τελευταίο λογαριασμού νερού και διαβάζω τις πληροφορίες που μου δίνει. Σημειώνω την ποσότητα του νερού που κατανάλωσε η οικογένειά μου:, για το χρονικό διάστημα από έως Σημειώνω το ποσό ΜΟΝΟ της αξίας του νερού: Αν υπάρχουν και προηγούμενοι λογαριασμοί, σημειώνω την ποσότητα του νερού που καταναλώθηκε στα αντίστοιχα χρονικά διαστήματα, καθώς και την αξία του νερού. α/α Κατανάλωση νερού Από Μέχρι Αξία νερού Συγκρίνω τα αποτελέσματα αυτά και προσπαθώ να βγάλω κάποιο συμπέρασμα:.... Πώς κρίνεις την αξία του νερού που πληρώνει η οικογένεια σχέση με την ποσότητα του νερού που καταναλώνει;

18 .. Πιστεύεις ότι το νερό είναι φτηνό ή ακριβό;.... Κάνω απλούς υπολογισμούς: Υπολογίζω τη μέση ημερήσια κατανάλωση νερού της οικογενείας μου, (διαιρώντας την ποσότητα του νερού που καταναλώθηκε με τις ημέρες κατανάλωσης του νερού): Υπολογίζω τη μέση ποσότητα νερού που αντιστοιχεί σε κάθε μέλος της οικογένειάς μου, (διαιρώντας την ποσότητα του νερού που καταναλώθηκε με τον αριθμό των μελών της οικογένειάς μου):.. Ανέφερε τρόπους που θα μπορούσες να εφαρμόσεις εσύ και τα μέλη της οικογένειάς σου για να περιορίσετε τη σπατάλη του νερού και να συμβάλλετε έτσι, στην εξοικονόμησή του: Χρήσιμες διευθύνσεις στο διαδίκτυο: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου, Οργανισμός Εκδόσεων Διδακτικών Βιβλίων, Αθήνα Περί Υδάτων, Το νερό στο Βυζάντιο, Διεύθυνση Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, Υπουργείο Πολιτισμού, Θαλάσσια Βιολογία, Θ. Κούκουρας, Ελένη Βουλτσιάδου, Επιμέλεια Ελληνικής Έκδοσης, Yniversity Studio Press. 17

19 4. Οι δρόμοι του νερού στην πόλη του Μυροβλήτη, Μουσείο Ύδρευσης Θεσσαλονίκης, Υδάτινες διαδρομές από το χτες στο σήμερα, Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για το Μουσείο Ύδρευσης και την ιστορία της Θεσσαλονίκης, Μαρία Ρεπούση, Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο. 6. Διαθεματικό Εκπαιδευτικό Υλικό για την Ευέλικτη Ζώνη Καινοτόμων Δράσεων, Τόμος Γ, Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Αθήνα Περιοδικό ΑΜΦΙΒΙΟΝ, Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων και Υγροτόπων, Θεσσαλονίκη. 8. Γεφύρι: Ένας πέτρινος κρίκος στη μακριά αλυσίδα του νερού, ΥΠΕΠΘ ΥΠΠΟ (Πρόγραμμα ΜΕΛΙΝΑ) & Μουσείο Μπενάκη, Ο Νερούλης και ο Νερουλένιος, Νίκη Ψαρράκη-Μπελεσιώτη, Μουσείο Μπενάκη. 10. Τα μυστικά του νερού, Μικρή εγκυκλοπαίδεια γιούπι για μικρούς περίεργους, Εκδόσεις Πατάκη. 18

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10

Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Click to edit Master subtitle style. Τιμπαλέξης Βασίλης 23/11/10 Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Click to edit Master subtitle style Τιμπαλέξης Βασίλης ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΦΟΡΜΗΣΗΣ Αρχικά, επιδιώκουμε να ερευνήσουμε τις γνώσεις των παιδιών γύρω από το νερό, τον όγκο που καταλαμβάνει στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ

ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ ΤΟ ΝΕΡΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΜΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΝΕΡΟΥ ΗΡΩ ΓΚΑΝΤΑ ΕΛΣΑ ΜΕΜΜΟΥ Μέχρι πριν από 100 χρόνια ή και µέχρι πριν από λίγα χρόνια, σε ορισµένες περιοχές το πόσιµο νερό προερχόταν από πηγάδια και πηγές. Σήµερα,

Διαβάστε περισσότερα

1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; 2. Πότε έγινε το πρώτο μεγάλο υδροδοτικό έργο για την πόλη της Αθήνας στην αρχαιότητα;

1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; 2. Πότε έγινε το πρώτο μεγάλο υδροδοτικό έργο για την πόλη της Αθήνας στην αρχαιότητα; 1. Πώς υδρευόταν η Αθήνα στην αρχαιότητα; Από την εποχή της αρχαιότητας το υδροδοτικό πρόβλημα της Αθήνας ήταν τεράστιο. Η Αθήνα υπέφερε από το μαρτύριο της λειψυδρίας. Μεγάλα ποτάμια και λίμνες δεν υπήρχαν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη

ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη ΥΔΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Το νερό καλύπτει τα 4/5 του πλανήτη Βασικός-αναντικατάστατος παράγοντας της ζωής κάθε μορφής και κάθε επιπέδου Συνδέεται άμεσα με τη διαμόρφωση των κλιματολογικών συνθηκών Η σύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Νερό στο σπίτι (α) ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Δραστηριότητες. Πληροφορίες. Οικιακή κατανάλωση νερού

Νερό στο σπίτι (α) ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ. Δραστηριότητες. Πληροφορίες. Οικιακή κατανάλωση νερού 14 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΝΕΡΟΥ Δραστηριότητες Νερό στο σπίτι (α) Πώς χρησιµοποιείτε το νερό στο σπίτι σας; Για ποιες χρήσεις καταναλώνετε το

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο

Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Ζ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (ΚΒ) Οικολογικό σχολείο Θέμα φετινής σχολικής χρονιάς: Το νερό Θέμα: Το νερό στη ζωή μας ΤΟ ΝΕΡΟ Αποτελεί το 70% του ανθρώπινου σώματος Καλύπτει το 75% της επιφάνειας της γης

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση νερού και διαφήμιση

Εξοικονόμηση νερού και διαφήμιση Α Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική εργασία Β τετραμήνου Το Νερό στη Φύση Υπεύθυνες Καθηγήτριες: Γλέζου Κατερίνα - Δρίλλια Αθανασία Εξοικονόμηση νερού και διαφήμιση Ομάδα «Σταγόνα ζωής» ΜΕΛΗ: ΔΑΝΑΗ

Διαβάστε περισσότερα

15 ο Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΜΙΑ ΣΤΑΓΟΝΑ ΝΕΡΟ. Τάξη Ε1. Λυδία Κουγιουμουτζάκη

15 ο Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΜΙΑ ΣΤΑΓΟΝΑ ΝΕΡΟ. Τάξη Ε1. Λυδία Κουγιουμουτζάκη 15 ο Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΜΙΑ ΣΤΑΓΟΝΑ ΝΕΡΟ Τάξη Ε1 Λυδία Κουγιουμουτζάκη - 1 - Η βροχή έπεφτε ασταμάτητα, ήταν τόσο δυνατή που οι σταγόνες χτυπούσαν το τζάμι του παραθύρου. Πήγα κοντά στο παράθυρο, κοίταξα

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ TΟ ΝΕΡΟ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΣΥΣΤΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Προοπτικές και Προκλήσεις του 21 ου αιώνα Χαράλαμπος Ν. Χαραλάμπους Προϊστάμενος Τεχνικών Υπηρεσιών Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λεμεσού Και Πνεύμα Θεού εφέρετο επί

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές

Σύσταση. Ιδιότητες H 2 O. Γενικές. (non-si) Φυσικές Νερό Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια Το νερό σε στερεά (παγόβουνο), υγρή (θάλασσα) και αέρια (σύννεφα) µορφή Το νερό (ή στη καθαρεύουσα ύδωρ, λέξη από την οποία και πολλοί οι παράγωγοι

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΔΕΣΥΠΡΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Σχέδια εργασίας Ευέλικτη ζώνη Εικονογράφηση Ντανιέλα Σταματιάδη για μαθητές Νηπιαγωγείου και Α Δημοτικού ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Διασύνδεση των μαθημάτων μέσα από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ

ΑΠΛΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΑΠΛΟΙ ΠΡΑΚΤΙΚΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ Με απλούς πρακτικούς τρόπους, µπορούµε όλοι µας να κάνουµε µία προσπάθεια ώστε να µειώσουµε την κατανάλωση νερού στο µπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. ΤΡΟΠΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο.

Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. Πρακτικοί τρόποι εξοικονόμησης νερού Με απλούς τρόπους μπορούμε να μειώσουμε τη κατανάλωση νερού στο μπάνιο, στην κουζίνα, και στον κήπο. Τρόποι εξοικονόμησης νερού στο μπάνιο 1. Ελέγξτε για διαρροή το

Διαβάστε περισσότερα

Ακονίστε το μυαλό σας περιβαλλοντικά!

Ακονίστε το μυαλό σας περιβαλλοντικά! Ακονίστε το μυαλό σας περιβαλλοντικά! Μέσα στο πιο κάτω ορθογώνιο υπάρχουν κρυμμένες λέξεις που έχουν σχέση με το νερό. Μπορείς να τις βρεις και να τις κυκλώσεις; Ψάξε οριζόντια, κάθετα και διαγώνια! Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης

Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ. Σοφοκλής Λογιάδης Η ΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Σοφοκλής Λογιάδης Τι ειναι ρυπανση του νερου -ορισμος Το νερό είναι η πηγή ζωής στον πλανήτη μας. Περίπου το 70% της επιφάνειας του σκεπάζεται με νερό. Από το συνολικό διαθέσιμο νερό

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ.

Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο. Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Δειγματοληψία νερών ανθρώπινης κατανάλωσης, εσωτερικών υδάτων και αποβλήτων για χημικό έλεγχο Γκαγτζής Δημήτριος Βιοχημικός, MSc Π.Ε.Δ.Υ. Θεσσαλίας Βασικές Έννοιες Δειγματοληψία Η δειγματοληψία αφορά στη

Διαβάστε περισσότερα

3. Ποιες είναι οι χρήσεις του νερού;

3. Ποιες είναι οι χρήσεις του νερού; φ ύλ τάξη: όνομα: σχολείο: υλικά: μολύβια, στυλό, χαρτί / διάρκεια: 2 διδακτικές ώρες λ ο ε ργ α σί α ς3 3. Ποιες είναι οι χρήσεις του νερού; Σε ποιες ανθρώπινες δραστηριότητες (στο σπίτι, στην εργασία,

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Όπως όλοι γνωρίζουμε, το νερό είναι ένας φυσικός πόρος που έχει μεγάλη σημασία γιατί είναι από τους βασικούς παράγοντες για τη ζωή και την ανάπτυξη. Τα τελευταία χρόνια όμως, το αγαθό αυτό βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΑ ΦΥΤΑ Θερινό εξάμηνο 2011 Ο ρόλος του νερού στο φυτό Βασικότερο συστατικό των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση και Διαπνοή

Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση και Διαπνοή Εξάτμιση, Διαπνοή Πραγματική και δυνητική εξατμισοδιαπνοή Μέθοδοι εκτίμησης της εξάτμισης από υδάτινες επιφάνειες Μέθοδοι εκτίμησης της δυνητικής και πραγματικής εξατμισοδιαπνοής (ΕΤ)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 1.1 Ιστορική Αναδρομή Το νερό από τις παλαιότερες εποχές ήταν καθοριστικός παράγοντας για τον ανθρώπινο πολιτισμό. Έτσι, από πάντα ο άνθρωπος προσπαθούσε να βρει τρόπους και λύσεις

Διαβάστε περισσότερα

2.4 Ρύπανση του νερού

2.4 Ρύπανση του νερού 1 Η θεωρία του μαθήματος με ερωτήσεις 2.4 Ρύπανση του νερού 4-1. Ποια ονομάζονται λύματα; Έτσι ονομάζονται τα υγρά απόβλητα από τις κατοικίες, τις βιομηχανίες, τις βιοτεχνίες και τους αγρούς. 4-2. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ. Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Aτµόσφαιρα της Γης - Η σύνθεση της ατµόσφαιρας Προέλευση του Οξυγόνου - Προέλευση του Οξυγόνου ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Aτµόσφαιρα της Γης Ατµόσφαιρα είναι η αεριώδης µάζα η οποία περιβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας

ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ. Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας. Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας ΥΔΡΟΧΗΜΕΙΑ Ενότητα 1:Εισαγωγικές έννοιες της Υδρογεωλογίας Ζαγγανά Ελένη Σχολή : Θετικών Επιστημών Τμήμα : Γεωλογίας Σκοποί ενότητας Συνοπτική παρουσίαση του Εργαστηρίου Υδρογεωλογίας του Τμήματος Γεωλογίας

Διαβάστε περισσότερα

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης

Σώστε τη γη. Κρεσφόντης Χρυσοσπάθης Επειδή ο πληθυσμός της γης και οι ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνοντας συνεχώς, χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο γλυκό νερό. Με τον τρόπο αυτό, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, το γλυκό νερό ρυπαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ ΑΘΗΝΩΝ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ (ΠΕ) ΔΙΑΤΙΘΕΜΕΝΕΣ ΩΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΕΤΗ (ΝΑΙ/ΟΧΙ) ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ (ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΛΕΚΚΑΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΕ 17(01) 24 ΝΑΙ 2 ΠΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας;

4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; 4. Τελειώνει το νερό στον πλανήτη μας; Όπως είναι γνωστό, το νερό κάνει ένα κύκλο στη φύση και για εκατομμύρια χρόνια καλύπτει τις ανάγκες όλων των οργανισμών στον πλανήτη μας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΤΕΥΧΟΣ. Το νερό και το περιβάλλον

2ο ΤΕΥΧΟΣ. Το νερό και το περιβάλλον 2ο ΤΕΥΧΟΣ Το νερό και το περιβάλλον 233 Επιστηµονικό µέρος Οι πρώτοι ζωντανοί οργανισµοί αναπτύχθηκαν στο νερό, το οποίο εξακολουθεί να παίζει πρωτεύοντα ρόλο σε όλες τις διαδικασίες της έµβιας ύλης. Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον

Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων των στοιχείων από την απελευθέρωση χημικών ουσιών στο περιβάλλον Διεύθυνση Ενεργειακών, Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων ΓΧΚ Δρ. Χ. Νακοπούλου Βιογεωχημικοί κύκλοι

Διαβάστε περισσότερα

Δ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΟΥ

Δ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΟΥ Δ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ- Σχολικό Έτος 2009-2010 2010 ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ Η ΑΡΧΗ ΟΛΩΝ ΘΑΛΗΣ Ο ΜΙΛΗΣΙΟΣ Κριτήρια Επιλογής Του Θέματος Το νερό είναι αναγκαίο στην

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς

Περιβαλλοντικοί παράγοντες. και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Περιβαλλοντικοί παράγοντες και η επίδρασή τους στους ζωντανούς οργανισμούς Νερό Ολοι οι οργανισμοί αποτελούνται κατά μεγάλο ποσοστό από νερό ανεξάρτητα από το εάν ζουν σε χερσαία ή υδατικά περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II)

Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Περιβαλλοντικά Συστήματα Ενότητα 8: Οικοσυστήματα (II) Χαραλαμπίδης Γεώργιος Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος και Μηχανικών Αντιρρύπανσης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ: ΤΟ ΝΕΡΟ 1. Το νερό είναι α. Η πιο διαδεδομένη χημική ένωση 0% β. Πηγή ζωής 33% γ. Τα δύο παραπάνω 67%

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ: ΤΟ ΝΕΡΟ 1. Το νερό είναι α. Η πιο διαδεδομένη χημική ένωση 0% β. Πηγή ζωής 33% γ. Τα δύο παραπάνω 67% ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ: ΤΟ ΝΕΡΟ 1. Το νερό είναι α. Η πιο διαδεδομένη χημική ένωση % β. Πηγή ζωής 33% γ. Τα δύο παραπάνω 67% Το νερό είναι Η πιο διαδεδομένη χημική ένωση Πηγή ζωής Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 7. ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Παγκόσμια Ημέρα Νερού ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ Παγκόσμια Ημέρα Νερού Ενημερωτική Εκδήλωση «Οι ευεργετικές ιδιότητες του νερού στη διατήρηση της καλής υγείας και ενυδάτωσης» HILTON ATHENS

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3Α, 10440 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 822 8795 Email: info@medsos.gr Ιστοσελίδα: www.medsos.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3Α, 10440 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 822 8795 Email: info@medsos.gr Ιστοσελίδα: www.medsos.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι - ΡΟΔΟΣ Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου «Απο-Τιμώντας το νερό» Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3Α, 10440 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 822 8795 Email: info@medsos.gr Ιστοσελίδα: www.medsos.gr Περιεχόμενα Κατάλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Μετρήσεις μήκους Η μέση τιμή. 1. Ποια μεγέθη λέγονται φυσικά μεγέθη; Πως γίνεται η μέτρησή τους; Οι ποσότητες που μπορούν να μετρηθούν ονομάζονται φυσικά μεγέθη. Η μέτρησή

Διαβάστε περισσότερα

7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στον Δήμο μας

7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στον Δήμο μας φ ύλ τάξη: όνομα: σχολείο: υλικά: μολύβια, στυλό, χρώματα, χαρτί / διάρκεια: 3-4 διδακτικές ώρες λ ο ε ργ α σί α ς7 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στον Δήμο μας Έχετε ακούσει ποτέ για τον Βιολογικό Καθαρισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων

ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ. Στοιχεία Διαγωνιζόμενων ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2013 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα Διαγωνιζόμενων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα Υπεύθυνου Καθηγητή: ΤΙΤΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντίνου. Τρίτη Διάλεξη ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ. Στη φύση τα σώματα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες:

Μαρία Κωνσταντίνου. Τρίτη Διάλεξη ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ. Στη φύση τα σώματα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: Τρίτη Διάλεξη ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥΣ Στη φύση τα σώματα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: ΥΛΙΚΑ ΣΩΜΑΤΑ Στερεά Υγρά Αέρια ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΕΡΕΩΝ 1. Έχουν συγκεκριμένο όγκο 2. Έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458

Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 Φοιτητες: Σαμακός Φώτιος Παναγιώτης 7442 Ζάπρης Αδαμάντης 7458 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2.ΣΤΟΙΧΕΙΑΡΥΠΑΝΣΗΣ 2.1 ΠΑΘΟΦΟΝΟΙ ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 2.1.1 ΒΑΚΤΗΡΙΑ 2.1.2 ΙΟΙ 2.1.3 ΠΡΩΤΟΖΩΑ 2.2 ΑΝΟΡΓΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΔΙΑΛΥΤΕΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ 2013-14 ΘΕΜΑΤΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Μπορεί να λειτουργήσει ένα οικοσύστημα α) με παραγωγούς και καταναλωτές; β) με παραγωγούς και αποικοδομητές; γ)με καταναλωτές και αποικοδομητές; Η διατήρηση των οικοσυστημάτων προϋποθέτει

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά

Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Άρης Ασλανίδης Πρότυπα Πειραματικά Γυμνάσια Οδηγός προετοιμασίας για τα Φυσικά Ε Δημοτικού 5 Υλικά σώματα Μαθαίνω χρήσιμες πληροφορίες του Βιβλίου Μαθητή Παντού γύρω μας υπάρχει ύλη. Η ύλη μπορεί να είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών.

Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. Μ4 Εύρεση της πυκνότητας στερεών και υγρών. 1 Σκοπός Στην άσκηση αυτή προσδιορίζεται πειραματικά η πυκνότητα του υλικού ενός στερεού σώματος. Το στερεό αυτό σώμα βυθίζεται ή επιπλέει σε υγρό γνωστής πυκνότητας

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Γεωπληροφορικής και Τοπογραφίας. Περιβαλλοντικές Αρχές Σχεδιασμού του Χώρου. Νερό Υδατικοί πόροι. Δημήτρης Μπότσης 1

Τμήμα Γεωπληροφορικής και Τοπογραφίας. Περιβαλλοντικές Αρχές Σχεδιασμού του Χώρου. Νερό Υδατικοί πόροι. Δημήτρης Μπότσης 1 Νερό Υδατικοί πόροι Δημήτρης Μπότσης 1 Γαλάζιος Πλανήτης Για τον Θαλή, η πρώτη απόλυτη αρχή των πάντων ήταν το Ύδωρ, από το οποίο είναι δημιουργημένα τα πάντα, σε διάφορους σχηματισμούς Η μεγαλύτερη επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3Α, 10440 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 822 8795 Email: info@medsos.gr Ιστοσελίδα: www.medsos.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3Α, 10440 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 822 8795 Email: info@medsos.gr Ιστοσελίδα: www.medsos.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου «Απο-Τιμώντας το νερό» Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3Α, 10440 Αθήνα Τηλ./Fax: 210 822 8795 Email: info@medsos.gr Ιστοσελίδα: www.medsos.gr Περιεχόμενα Κατάλογος Πινάκων...

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΔΟΥΔΟΥΜΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ ΕΛΛΗ-ΕΙΡΗΝΗ ΕΙΡΗΝΗ ΟΣΜΑΝΤΖΙΚΙΔΟΥ. ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το. νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΜΑΘΗΜΑ: ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Το νερό πηγή ζωής» ΤΑΞΗ: Ά ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΝΑΛΜΠΑΝΤΗΣ, ΕΛΕΝΗ ΧΕΙΜΑΡΙΟΥ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΣΤΑΔΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΣΚΑΡΙΔΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ - 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 6 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 16 Μαΐου 2010 Ώρα : 10:00-12:30 Προτεινόμενες λύσεις ΘΕΜΑ 1 0 (12 μονάδες) Για τη μέτρηση της πυκνότητας ομοιογενούς πέτρας (στερεού

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.

Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ενδεικτικές απαντήσεις θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα. Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:....

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών

Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Ισορροπία στη σύσταση αέριων συστατικών Για κάθε αέριο υπάρχουν μηχανισμοί παραγωγής και καταστροφής Ρυθμός μεταβολής ενός αερίου = ρυθμός παραγωγής ρυθμός καταστροφής Όταν: ρυθμός παραγωγής = ρυθμός καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ιωάννα Βεριβάκη 5077 Ελένη Παπαδοκωνσταντάκη4909 Εξάμηνο φοίτησης: Ζ Ακαδημαϊκό έτος: 2010 2011 Υπεύθυνος Καθηγητής: Κ.

Επιμέλεια: Ιωάννα Βεριβάκη 5077 Ελένη Παπαδοκωνσταντάκη4909 Εξάμηνο φοίτησης: Ζ Ακαδημαϊκό έτος: 2010 2011 Υπεύθυνος Καθηγητής: Κ. Επιμέλεια: Ιωάννα Βεριβάκη 5077 Ελένη Παπαδοκωνσταντάκη4909 Εξάμηνο φοίτησης: Ζ Ακαδημαϊκό έτος: 2010 2011 Υπεύθυνος Καθηγητής: Κ.Χρήστου Υπεύθυνη Δασκάλα: Μ.Στριλιγκά Το ακόλουθο σχέδιο διδασκαλίας προτείνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3: Το υδροδοτικό σύστημα της Αθήνας

Κεφάλαιο 3: Το υδροδοτικό σύστημα της Αθήνας Κεφάλαιο 3: Το υδροδοτικό σύστημα της Αθήνας Τοπογραφικές και κλιματολογικές συνθήκες 0 20 40 km Μέση ετήσια βροχή (mm) 301-400 401-600 601-800 801-1000 1001-1200 1201-1400 1401-1600 1601-1800 1801-1908

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο

Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Ποιότητα υπογείων υδάτων στην Ελεύθερη Αμμόχωστο Περίπου εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού υπεραντλήθηκαν τα τελευταία πενήντα χρόνια από τον υδροφορέα μας. Μια ποσότητα δεκατρείς φορές περισσότερη από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 4η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤ ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Κυριακή, 7 Ιουνίου 2015 Ώρα: 10:00-11:00 ΘΕΜΑ 1 ο - 2 ο : O Διομήδης χρησιμοποίησε όμοιους κύβους για να φτιάξει τις πιο κάτω κατασκευές. Οι κατασκευές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΩΝΤΑΣ ΧΡΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΥΠΟΝΟΜΟ

ΠΕΤΩΝΤΑΣ ΧΡΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΥΠΟΝΟΜΟ ΠΕΤΩΝΤΑΣ ΧΡΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΥΠΟΝΟΜΟ Στόχος(οι): Να κατανοήσουν οι μαθητές ότι το νερό είναι ένα περιορισμένος φυσικός πόρος και ότι τείνουμε να σπαταλάμε σημαντικές ποσότητες νερού σε καθημερινή βάση. Να μάθουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΥΔΑΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΝΕΟΥ ΔΗΜΟΥ ΣΑΡΩΝΙΚΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Εισήγηση ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΜΑΝΤΑΚΗ Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Πολυτεχνείου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ``Πηγή `` Ζωής, ΝΕΡΟ Κανένα έμβιο ον δεν επιβιώνει χωρίς αυτό Δεν νοείται ανάπτυξη χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία»

Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» Φύλλο Εργασίας 7 Η Διαστολή και Συστολή του Νερού Μια φυσική «Ανωμαλία» α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο δημοτικό σχολείο έχεις μάθει ότι τα υλικά σώματα, είτε βρίσκονται στη στερεή είτε στην

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Ηλίας Μ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ιαχείριση των Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα ΗλίαςΜ. Ντεµιάν Svetoslav Danchev Αθήνα, Iούνιος 2010 Ατζέντα Παρουσίασης Σκοπός της Μελέτης Παγκόσµια Κρίση του Νερού Προσφορά Υδάτινων Πόρων στην Ελλάδα Η Ζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας Σχεδιασμός Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Εφαρμογών ΙI Αναφορά Εργασίας 1 Καραγκούνη Κατερίνα Α.Μ : 1312008050 Το παιχνίδι καρτών «Σκέψου και Ταίριαξε!», το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ ΝΟΥΚΛΕΪΚΩΝ ΟΞΕΩΝ (DNA ΚΑΙ RNA AΠΟ ΦΥΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ.

ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΠ. Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ- ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ- Το νερό μπορεί να θεωρηθεί ως φυσικός πόρος, ως οικονομικό αγαθό και

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία. Κριτήρια Επιλογής Θεμάτων: Ενδιαφέρον Γνώση Ομαδική Ενημέρωση Πληροφόρηση. Τίτλος Έρευνας:

Ερευνητική Εργασία. Κριτήρια Επιλογής Θεμάτων: Ενδιαφέρον Γνώση Ομαδική Ενημέρωση Πληροφόρηση. Τίτλος Έρευνας: Ερευνητική Εργασία Κριτήρια Επιλογής Θεμάτων: Ενδιαφέρον Γνώση Ομαδική Ενημέρωση Πληροφόρηση Τίτλος Έρευνας: Μια σταγόνα κύλησε. Εσύ γνωρίζεις (Χημεία του νερού); Παρουσίαση του προβλήματος: Η σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟ LIFE04/ENV/GR/000099 WATER AGENDA Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικής ολοκληρωμένης διαχείρισης υδατικών πόρων σε μια υδρολογική λεκάνη με την εφαρμογή μιας δημόσιας κοινωνικής συμφωνίας στη βάση των

Διαβάστε περισσότερα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα

7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 1. Α/Α Μετατροπή. 2. Οι μαθητές θα πρέπει να μετρήσουν τη μάζα ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 7 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 15 Μαΐου, 2011 Ώρα: 11:00-13:30 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 1. Α/Α Μετατροπή 1 2h= 2.60= 120 min Χρόνος 2 4500m= 4,5 km Μήκος 3 2m 3

Διαβάστε περισσότερα

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι.

Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης σε ταχυδρομικά δελτάρια του 20 ου αι. Η Θεσσαλονίκη υδρευόταν κυρίως από τις πηγές στο Χορτιάτη, το Ρετζίκι και τη Σταυρούπολη. Μέσα στην πόλη υπήρχαν επίσης πηγάδια, δεξαμενές

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα & Εγκαταστάσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης Προτεινόμενες Νέες Δράσεις

Δίκτυα & Εγκαταστάσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης Προτεινόμενες Νέες Δράσεις Δίκτυα & Εγκαταστάσεις Ύδρευσης Αποχέτευσης Προτεινόμενες Νέες Δράσεις Γεώργιος Αγγέλου Διευθυντής Εγκαταστάσεων της Ε.Υ.Α.Θ. Α.Ε. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός & Μηχ. Υπολογιστών, MSc, MBA Κύρια Εταιρική Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα

1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα 1.4 Καταστάσεις της ύλης - Ιδιότητες της ύλης -Φυσικά και Χημικά φαινόμενα Μάθημα 4 Θεωρία Καταστάσεις της ύλης 4.1. Πόσες και ποιες είναι οι φυσικές καταστάσεις που μπορεί να έχει ένα υλικό σώμα; Τέσσερις.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού

Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο Κύκλος του Νερού Φύλλο Εργασίας 6 Οι Αλλαγές Κατάστασης του Νερού Ο "Κύκλος" του Νερού α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Παρατήρησε την παρακάτω εικόνα. Αναγνώρισε τα φαινόμενα που σχετίζονται με το νερό και ονόμασέ

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου

«ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ. Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΔΟΜΗ ΞΥΛΟΥ» ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ Δρ. Γεώργιος Μαντάνης Εργαστήριο Τεχνολογίας Ξύλου Τμήμα Σχεδιασμού & Τεχνολογίας Ξύλου & Επίπλου ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΥΣΤΑΣΗ ΞΥΛΟΥ ΣΕ ΔΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου

Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων Χημεία Α Λυκείου ΟΛΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗ ΔΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 11 ερωτήσεις με απάντηση Επιμέλεια: Γιάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός 1. Σε ορισμένη ποσότητα ζεστού νερού διαλύεται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα δίκτυα διανοµής

Εισαγωγή στα δίκτυα διανοµής Εισαγωγή στα δίκτυα διανοµής Σηµειώσεις στα πλαίσια του µαθήµατος: Τυπικά υδραυλικά έργα Ακαδηµαϊκό έτος 2005-06 Ανδρέας Ευστρατιάδης & ηµήτρης Κουτσογιάννης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τοµέας Υδατικών

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ

Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα. Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων στη Βιομηχανική Δραστηριότητα Δρ. Σπύρος Ι. Κιαρτζής Πρόεδρος Μόνιμης Επιτροπής Βιομηχανίας & Νέων Υλικών ΤΕΕ/ΤΚΜ Διαχείριση Υδάτινων Πόρων αύξηση του πληθυσμού του πλανήτη κλιματικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. 3. Πώς ονομάζεται η βιοχημική αντίδραση της συνένωσης των δύο μορίων; Συμπύκνωση ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΖΗΤΗΜΑ: 1. Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; Γλυκόζη 2. Εάν δύο τέτοια μόρια ενωθούν μαζί τι θα προκύψει; Μαλτόζη 3. Πώς ονομάζεται η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: ΘΕΡΙΝΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 08/01/2012 ΘΕΜΑ 1 Ο Να επιλέξετε την φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: Στα τροφικά επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 5 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ B ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Κυριακή, 17 Μαΐου 2009 Ώρα: 10:00 12:30 Οδηγίες: 1) Το δοκίμιο αποτελείται από οκτώ (8) θέματα. 2) Απαντήστε σε όλα τα θέματα. 3) Επιτρέπεται η χρήση μόνο μη

Διαβάστε περισσότερα