ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΔΙΑΡΡΟΙΑ. Συντάκτης: Στυλιανός Κατσαραγάκης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΔΙΑΡΡΟΙΑ. Συντάκτης: Στυλιανός Κατσαραγάκης"

Transcript

1 ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΩΝ ΔΙΑΡΡΟΙΑ Συντάκτης: Στυλιανός Κατσαραγάκης 1

2 ΔΙΑΡΡΟΙΑ Συντάκτης: Στυλιανός Κατσαραγάκης 1. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ A. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σήμερα αναγνωρίζεται η απουσία ενός κοινά αποδεκτού ορισμού της διάρροιας. Οι υπάρχοντες ορισμοί περιλαμβάνουν παραμέτρους που σχετίζονται με τη συχνότητα της κένωσης καθώς και τη σύσταση, τον όγκο και το βάρος των κοπράνων. Ένας αποδεκτός ορισμός περιγράφει το σύμπτωμα ως η ταχεία διέλευση μεγάλης ποσότητας υδαρών, μη σχηματισμένων κοπράνων, βάρους μεγαλύτερου των 200 γρ τουλάχιστον τρεις φορές ημερησίως. Β. ΑΙΤΙΑ ΔΙΑΡΡΟΙΑΣ Η διάρροια ταξινομείται σε οξεία και χρόνια. Η οξεία εκδήλωση εμφανίζεται τουλάχιστον 24 με 48 ώρες από την επίδραση του αιτίου που την προκαλεί και συνήθως διαρκεί χρονικό διάστημα έως τεσσάρων εβδομάδων. Η χρόνια διάρροια χαρακτηρίζεται από συνεχή παρουσία του συμπτώματος για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων και απαιτεί διερεύνηση, καθώς συνήθως σχετίζεται με σοβαρή οργανική νόσο. Η διάρροια κατά κύριο λόγο σχετίζεται με παθογένεια του λεπτού εντέρου, ωστόσο τα αίτια της μπορεί να μην περιορίζονται σε αυτό ή να είναι συνέπεια εξωγενών παραγόντων. Σε κάθε περίπτωση η εκδήλωση της σχετίζεται με υποκείμενη αιτία που χρήζει διερεύνησης. Τα αίτια της είναι πολλαπλά και διαφορετικά ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της (οξεία, χρόνια). Η λοίμωξη του γαστρεντερικού συστήματος αποτελεί τη συχνότερη αιτία οξείας διάρροιας (90%) και ακολουθούν η φαρμακευτική αγωγή και κυρίως τα αντιβιοτικά, η κατανάλωση αλκοόλ και η υποκείμενη νόσος του πεπτικού συστήματος. Η διάρροια των ταξιδιωτών αποτελεί οξεία εκδήλωση του συμπτώματος που προσβάλει τα άτομα που ταξιδεύουν στην αλλοδαπή και οφείλεται σε έναν ή περισσότερους μικροογρανισμούς μεταξύ των 2

3 οποίων E.coli, Καμπυλοβακτήριο, Σαλμονέλα, ιοί ή πρωτόζωα (Cryptosporidium και Giardia). Η χρόνια διάρροια σχετίζεται με μεταβολικές ή ενδοκρινείς διαταραχές, αυτοάνοσα νοσήματα, λειτουργικά αίτια, καρκίνο, δυσαπορρόφηση, σοβαρή δυσκοιλιότητα και συναισθηματική καταπόνηση. Επιπλέον η διάρροια μπορεί να οφείλεται σε φαρμακευτική ή άλλη θεραπευτική παρέμβαση. (Πίνακας 1.). Πίνακας 1. Αίτια Διάρροιας Λοιμώξεις πεπτικού Βακτήρια (πχ σαλμονέλα, συγγέλα, καμπυλοβακτήριο), ιοί Φαρμακευτικές ουσίες Υπακτικά, αντιόξινα, αντιβιοτικά κυρίως ευρέου φάσματος, χημειοθεραπεία, διγοξίνη, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, μιτομυκίνη, αναστολείς ιόντων πρωτονίων, μεθυλντόπα, θεοφυλλίνη, βρογχοδιασταλτικά, μετφορμίνη, αντιυπερτασικά, σκευάσματα βισμουθίου, σίδηρος, άλατα μαγνησίου, διαλύματα που περιέχουν δισακχαρίτες (κυρίως σορβιτόλη) Υποκείμενη παθολογία Λοίμωξη AIDS, φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ισχαιμική κολίτιδα, αυτοάνοσα νοσήματα, εντεροκολικό συρίγγιο, λαχνωτό αδένωμα. Μεταβολικά/ Ενδοκρινικά αίτια Υπερθυρεοειδισμός, χρόνια παγκρεατίτιδα, καρκίνος παγκρέατος, θυρεοτοξίκωση, σακχαρώδης διαβήτης, νόσος Addison Ακτινοθεραπεία Ακτινοβόληση κοιλίας και πυέλου. Απόφραξη Κακοήθη - κοπρανώδη απόφραξη και απόφραξη λόγω μειωμένης κινητικότητα εντέρου, δυσκοιλιότητα Δυσαπορρόφηση Καρκίνος παγκρέατος, γαστροστομία, κολοστομία, ειλεοεκτομή Όγκος Παχέως εντέρου, καρκινοειδή, καρκίνος νευροενδοκρινών όγκων παγκρέατος Διαιτητικοί παράγοντες Αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών (δημητριακών, φρούτων και άλλα), καρυκευμάτων, αλκοόλ, τροφική αλλεργία ή δυσανεξία Άλλα αίτια Έμμηνος ρύση, αυξημένο άγχος, τοξικοί περιβαλλοντικοί παράγοντες, αποκλεισμός κοιλιακού πλέγματος 3

4 Η παθοφυσιολογική ταξινόμηση της διάρροιας καθορίζεται βάσει των διαφορετικών μηχανισμών πρόκλησης του συμπτώματος και διακρίνεται σε οσμωτική, εκκριτική, εξ υπερκινητικότητας και οξεία φλεγμονώδη διάρροια. Συνηθέστερα ένας ασθενής εκδηλώνει ταυτόχρονα περισσότερους από έναν τύπους διάρροιας. Οσμωτική διάρροια: σχετίζεται με κατανάλωση υπερωσμωτικών ή μη απορροφήσιμων διαλυμάτων (πχ εντερικής σίτισης) καθώς και από την αυξημένη κατανάλωση υπακτικών. Αυτού του τύπου διάρροια οφείλεται σε γενικευμένη δυσαπορρόφηση με συνέπεια τη λίμναση του εντερικού περιεχομένου και αύξηση της ώσμωσης των υγρών στον εντερικό αυλό. Η διακοπή τη σίτισης από τον ασθενή ή η απομάκρυνση της μη απορροφήσιμης ουσίας συνήθως επιλύει την ωσμωτική διάρροια. Αυτή εκδηλώνεται συνηθέστερα με αιφνίδια και αυξημένη έπειξη για κένωση του εντέρου. Η εκκριτική διάρροια ελέγχεται δυσκολότερα και οφείλεται σε λειτουργική βλάβη των επιθηλιακών κυττάρων στις κρύπτες του εντέρου. Η συνύπαρξη αυξημένων εκκρίσεων και μειωμένης απορρόφησης συμβάλουν στην εγκατάσταση της. Η μειωμένη απορρόφηση των κατεστραμμένων λόγω φλεγμονής και νέκρωσης εντερικών λαχνών, του ύδατος, των ηλεκτρολυτών, της βλέννης, του αίματος και του ορού και η αυξημένη έκκριση υγρών συμβάλλει στην εμφάνιση της. Παθολογικές ουσίες όπως εντεροτοξίνες, νευροορμονικές ουσίες όπως χολικά άλατα και υπακτικά περιλαμβάνονται στα συνήθη αίτια της. Εκδηλώνεται με παρατεταμένη διάρροια και αιφνίδια έπειξη για κένωση του εντέρου. Ασθενείς με κακοήθεις επιθηλιακούς όγκους που εκκρίνουν ορμόνες όπως τα καρκινοειδή, το γαστρίνωμα (όγκος παγκρέατος ή δωδεκαδακτύλου που εκκρίνει γαστρίνη) κτλ, καθώς και ασθενείς με χειρουργική εκτομή του εντέρου συχνά εκδηλώνουν εκκριτική διάρροια. Η εξ υπερκινητικότητας διάρροια σχετίζεται με αύξηση της κινητικότητας του εντέρου. Η μερική εντερική απόφραξη, τα εντεροκολικά συρίγγια, το σύνδρομο δυσαπορρόφησης, ανεξάρτητα από το αίτιο που το προκαλεί, η χημειοθεραπεία (5- Φθοριοουρακίλη, σισπλατίνα, ιρινοτεκάνη, μεθοτρεξάτη, κτλ), η υπεργλυκαιμία και οι διαταραχές του θυρεοειδούς συμβάλλουν στην εμφάνιση της. Κλινικά εκδηλώνεται με αυξημένη συχνότητα κενώσεων αλλά μικρότερη ποσότητα κοπράνων. Η οξεία φλεγμονώδη διάρροια προκαλείται από τη φλεγμονώδη αντίδραση του εντερικού 4

5 επιθηλίου με απώλεια υγρών και αίματος. Ταυτόχρονα λόγω της φλεγμονής συνυπάρχει μειωμένη απορρόφηση υγρών και ηλεκτρολυτών. Στα συνήθη αίτια της περιλαμβάνονται λοιμώδεις μικροβιακοί παράγοντες, φλεγμονώδεις διαταραχές του εντέρου καθώς και η καταστροφή του εντερικού επιθηλίου μετά από ακτινοβόληση της κοιλίας, της πυέλου και της κατώτερης θωρακικής ή της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΡΡΟΙΑΣ Ο κύριος στόχος της αξιολόγησης της διάρροιας είναι ο προσδιορισμός και η διαχείριση των αιτιών πρόκλησης της καθώς και η πρόληψη των επιπλοκών της Η αξιολόγηση περιλαμβάνει καταγραφή του ιστορικού του συμπτώματος και τα χαρακτηριστικά του καθώς και την προκαλούμενη στον ασθενή καταπόνηση. Η αξιολόγηση του βαθμού αφυδάτωσης του ασθενή συμβάλει στην έγκαιρη παρέμβαση για τη διαχείριση της (Πίνακας 2.). Αρχικά η διάκριση της οξείας από τη χρόνια διάρροια είναι σημαντική παράμετρος καθορισμού των θεραπευτικών παρεμβάσεων. Συγκεκριμένες περιοχές του εντέρου προκαλούν διάρροια με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η κένωση του εντέρου που περιγράφεται ως διάρροια και εμφανίζεται μια ή δυο φορές ημερησίως σχετίζεται με ακράτεια του πρωκτικού δακτυλίου. Κενώσεις μεγάλης ποσότητας υδαρών κοπράνων σχετίζονται με παθολογία του παχέως εντέρου. Η στεατόρροια (ωχρές, λιπαρές και δυσάρεστης οσμής κενώσεις) λόγω δυσαπορρόφησης σχετίζονται με διαταραχές του παγκρέατος ή του λεπτού εντέρου. Αιφνίδια συμβάντα διαρροιών μετά από παρατεταμένη χρονική περίοδο δυσκοιλιότητας θέτουν την υποψία κοπρανώδους απόφραξης. Η οσμωτική και η εκκριτική διάρροια θέτονται πρώτες προς διερεύνηση κατά την αξιολόγηση του συμπτώματος, ενώ η εξ υπερκινητικότητας διάρροια αξιολογείται βάσει του υποκείμενου μηχανισμού πρόκλησης της. Σημαντική παράμετρος της αξιολόγησης της διάρροιας αποτελεί η διερεύνηση της προηγούμενα χορηγούμενης φαρμακευτικής αγωγής και ιδιαίτερα των υπακτικών. Η διάρροια που σχετίζεται με τη χορήγηση υπακτικών οφείλεται αποκλειστικά σε υπερδοσολογία των σκευασμάτων ή υποθεραπεία της δυσκοιλιότητας, με εμφάνιση 5

6 εναλλαγών δυσκοιλιότητας και διάρροιας. Η χορήγηση μεγάλων δόσεων αυξανόντων τον περισταλτισμό του εντέρου υπακτικών, προκαλεί κολικοειδή πόνο, αιφνίδια έπειξη για αφόδευση και υδαρή κένωση, ενώ αυξημένη δόση μαλακτικών των κοπράνων προκαλεί κοπρανώδη εκροή. Η φυσική εξέταση αφορά κυρίως στην εξέταση της κοιλίας και στη διερεύνηση κοπρανώδους ή εντερικής απόφραξης (Πίνακας 2). Η ψηλάφηση της κοιλίας επιτυγχάνει τον αποκλεισμό της ύπαρξης μαζών στην κοιλία και η δακτυλική εξέταση του ορθού τον αποκλεισμό της ύπαρξης κοπρόλιθου ή κοπρανώδους απόφραξης. Κοιλιακό άλγος, άγχος, ληθαργικότητα, αδυναμία, αφυδάτωση, διαταραχές ηλεκτρολυτών, ξηροστομία, υπνηλία, διαταραχή της ακεραιότητας του δέρματος, ιδιαίτερα στο περίνεο και περιπρωκτικά και η απώλεια βάρους, περιλαμβάνονται στις δευτερογενείς επιπτώσεις της διάρροιας και πρέπει να αξιολογούνται. Ο εργαστηριακός έλεγχος κοπράνων για πύον, αίμα, λίπος και παράσιτα εξατομικεύεται ανάλογα με τη σοβαρότητα του συμπτώματος. Επιπλέον καλλιέργειες κοπράνων για τον έλεγχο λοιμωδών παραγόντων και αντιβιόγραμμα επιβάλλεται στην περίπτωση υποψίας λοίμωξης. Η διερεύνηση του κινδύνου αφυδάτωσης του οργανισμού ως επιπλοκής της διάρροιας, απαιτεί εργαστηριακό έλεγχο με γενική αίματος και βιοχημικό έλεγχο. Η αξιολόγηση της διάρροιας περιλαμβάνει και την επίδραση της στον ασθενή. Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η διάρροια περιορίζει την ανεξαρτησία του ασθενή και επιδεινώνει σημαντικά την ποιότητα ζωής του. Η επιδείνωση της εξασθένησης, η πιθανότητα εισαγωγής στο νοσοκομείο, ο κίνδυνος αφυδάτωσης και η απώλεια αισθήματος ελέγχου ή η κατάθλιψη περιλαμβάνονται στις επιπτώσεις του συμπτώματος. Η παραμένουσα διάρροια οδηγεί σε διαταραχή της θρέψης και του ύπνου, επιτείνει την κοινωνική μόνωση και επιδεινώνει το άγχος και την αυτοεκτίμηση του ασθενή. 6

7 Πίνακας 2. Αξιολόγηση της Διάρροιας Ιστορικό: Έναρξη Διάρκεια Συχνότητα και Χαρακτηριστικά κένωσης (όγκος, σύσταση, οσμή κοπράνων, παρουσία αίματος, βλέννης) Συνήθη δίαιτα και λήψη υγρών Έλεγχος σφιγκτήρα Συνοδά συμπτώματα Παράγοντες επιδείνωσης Παράγοντες ανακούφισης Φαρμακευτική αγωγή διερεύνηση των αντιβιοτικών και υπακτικών Πρόσφατα ταξίδια Ψυχοκοινωνική καταπόνηση του ασθενή - επίδραση στην καθημερινή ζωή Άγχος/ ανησυχία για τη διαδικασία της κένωσης Ανεχτή σοβαρότητα διάρροιας Φυσική εξέταση: Αξιολόγηση ζωτικών σημείων Εκτίμηση ενυδάτωσης (ποσότητα ούρων, αίσθημα δίψας, ξηρότητα βλεννογόνων και στόματος, υπνηλία, μυϊκές κράμπες, αρτηριακή πίεση) Εκτίμηση της γενικής κατάστασης γνωστικής ικανότητας του ασθενή Φυσική εξέταση κοιλίας: Διάταση κοιλίας Περισταλτισμός εντέρου Αυξημένοι/ μειωμένοι εντερικοί ήχοι Ψηλαφητή κοπρανώδη μάζα (κινητικότητα, ευαισθησία) Σημεία εντερικής απόφραξης Δακτυλική Εξέταση ορθού: Τόνος σφιγκτήρα πρωκτικού δακτυλίου Παρουσία/ απουσία κοπράνων στο απευθυσμένο (σύσταση, χρώμα κοπράνων, βλέννη) Απόφραξη (μερική/ ολική) απευθυσμένου Αιμορροΐδοπάθεια Διαγνωστικός έλεγχος 7

8 Εργαστηριακές εξετάσεις: Γενική αίματος και βιοχημικός έλεγχος Παρασιτολογική και καλλιέργεια κοπράνων Απεικονιστικός έλεγχος: ακτινογραφία κοιλίας σε υποψία εντερικής απόφραξης. Στην περίπτωση διερεύνησης διάρροιας λοιμώδους αιτιολογίας συνιστάται ο αποκλεισμός του ασθενή από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας για την προφύλαξη της εξάπλωσης της λοίμωξης. Δ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΔΙΑΡΡΟΙΑΣ Οι κύριοι στόχοι της διαχείρισης της διάρροιας περιλαμβάνουν την εξάλειψη ή τον περιορισμό των αιτιολογικών παραγόντων, τη διατροφική υποστήριξη και επανασίτιση μετά την οξεία φάση του συμπτώματος και τη διατήρηση της ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών. Η θεραπευτική διαχείριση τροποποιείται βάσει της υποκείμενης παθολογίας και προσαρμόζεται ανάλογα με την σοβαρότητα της έντασης του συμπτώματος. Στις θεραπευτικές παρεμβάσεις περιλαμβάνονται φαρμακευτικές παρεμβάσεις και μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα διαχείρισης των επιπλοκών της διάρροιας και της υποστήριξης της θρέψης του ασθενή. Δ.1. Φαρμακευτική Διαχείριση Διάρροιας Οι γενικές αντιδιαρροϊκά φαρμακευτικές ουσίες αποτελούν τις κύριες παραμέτρους διαχείρισης της διάρροιας. Επιπρόσθετα, συγκεκριμένες θεραπευτικές φαρμακευτικές επιλογές εφαρμόζονται σε ειδικά αίτια διάρροιας που δεν υφίωνται με τις συνήθεις πρακτικές. Η φαρμακευτική προσέγγιση διαφοροποιείται στην περίπτωση λοιμώδους αιτιολογίας διάρροιας, όπου χορηγούνται συγκεκριμένα αντιβιοτικά καθώς τα κοινά αντιδιαρροϊκά σκευάσματα προκαλούν επιδείνωση του συμπτώματος και επέκταση της λοίμωξης. Τα συνήθη αντιδιαρροϊκά σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση της διάρροιας περιλαμβάνουν αδρανείς προσροφητικές ουσίες, ανασταλτικά της εντερικής κινητικότητας, ανασταλτικά των εντερικών εκκρίσεων, διάλυμα δεξτρόζης και ηλεκτρολυτών καθώς και προβιοτικά. Επιπλέον σκευάσματα με αντιχολινεργική 8

9 δράση χρησιμοποιούνται κυρίως στην περίπτωση συνύπαρξης κολικοειδούς άλγους και συγκεκριμένες φαρμακευτικές ουσίες χορηγούνται για τη διαχείριση ειδικής αιτιολογίας διάρροια. Οι αδρανείς προσροφητικές ουσίες όπως ο ενεργός άνθρακας, η διμεθικόνη, και ο διοσμεκτίτης επιτυγχάνουν σχηματισμό των κοπράνων σε άλλοτε άλλο βαθμό, με την απορρόφηση ύδατος από τον εντερικό αυλό και το σχηματισμό μιας κολλοειδούς μάζας ή μάζας ζελατίνης καθώς και την απορρόφηση ουσιών όπως φαρμάκων, τοξινών κτλ. Η μέγιστη δράση τους επιτυγχάνεται τουλάχιστον 48 ώρες μετά την έναρξη της χορήγησης τους. Μειονέκτημα τους είναι η ελάχιστη ανοχή τους από ασθενείς με σοβαρή επιδείνωση της γενικής κατάστασης της υγείας τους. Οι αδρανείς προσροφητικές ουσίες αποδεικνύονται αποτελεσματικές στην περίπτωση διάρροιας ασθενών με κολοστομία, αλλά ενέχουν τον κίνδυνο αυξημένης απώλειας ηλεκτρολυτών σε ασθενείς με ειλεοστομία. Κυρίως τα οπιοειδή αλλά και η λοπεραμίδη χρησιμοποιούνται ως ανασταλτικά της εντερικής κινητικότητας στη διαχείριση της διάρροιας ασθενών με προχωρημένη νόσο. Η δράση των οπιοειδών επιτυγχάνεται με τη δέσμευση τους σε συγκεκριμένους υποδοχείς του γαστρεντερικού σωλήνα προκαλώντας περιορισμό του περισταλτισμού του. Επιπλέον τα οπιοειδή αναστέλλουν την αυξημένη κινητικότητα του λεπτού εντέρου μετά τη λήψη τροφής και αυξάνουν την πίεση στον πρωκτικό δακτύλιο, προλαμβάνοντας επεισόδια ακράτειας κοπράνων σε ασθενείς με σχετιζόμενη με κοπρανώδη απόφραξη διάρροια. Συνηθέστερα φάρμακο εκλογής αποτελεί η κωδεΐνη σε συνιστώμενη δόση 10-60mg ανά 4 ώρες ημερησίως. Στα μειονεκτήματα της χορήγησης κωδεΐνης περιλαμβάνονται οι συστηματικές παρενέργειες των οπιοειδών. Η λοπεραμίδη, παράγωγο της αλοπεριδόλης, αποτελεί το φάρμακο εκλογής και εμφανίζει ανάλογη των οπιοειδών δράση στην κινητικότητα του εντέρου, επιτυγχάνοντας αποτελεσματικότερη διαχείριση της διάρροιας. Η συνήθης δόση χορήγησης της είναι έναρξη με 4mg και στη συνέχεια 2mg έως 4mg μετά από κάθε υδαρή κένωση με μέγιστη ημερήσια δόση 16mg. Ο χρόνος δράσης της λοπεραμίδης 9

10 είναι 8-16 ώρες και οι παρενέργειες της είναι ελάχιστες ακόμα και σε υπερδοσολογία. Συνήθως περιγράφονται συμπτώματα τύπου ειλεού του εντέρου, ευερεθιστότητα, και υπνηλία. Σε επιμένουσα διάρροια συνιστάται η συστηματική χορήγηση λοπεραμίδης δυο φορές ημερησίως σε δόση που τιτλοποιείται ανάλογα με την κλινική ανταπόκριση του συμπτώματος. Σε σοβαρή χρόνια διάρροια, η δόση μπορεί να υπερβεί την μέγιστη ημερήσια συνιστώμενη, για την επίτευξη ικανοποιητικού ελέγχου του συμπτώματος σε χρονικό διάστημα τουλάχιστον 24 με 48 ώρες μετά την έναρξη της. Δόση 8 έως 12mg λοπεραμίδης ημερησίως περιορίζει σημαντικά την υδαρή κένωση ειλεοστομίας. Η ισοδυναμία των ανασταλτικών της κινητικότητας του εντέρου υπολογίζεται σε ισοδύναμο ανάλογο 200mg κωδεΐνης ημερησίως σε 4mg λοπεραμίδης ημερησίως. Μεταξύ των σκευασμάτων που χρησιμοποιούνται ως ανασταλτικά των εντερικών εκκρίσεων περιλαμβάνονται το ακετυλοσαλικυλικό οξύ, η μεσαλαζίνη και η ινδομεθακίνη. Τα σκευάσματα επιτυγχάνουν περιορισμό της έκκρισης ύδατος και ηλεκτρολυτών από τον εντερικό βλεννογόνο. Το ακετυλοσαλικυλικό οξύ είναι αποτελεσματικό στην μεθακτινική διάρροια συνήθως σε δόση 300mg ανά 4 ώρες σε μέγιστη δόση 4γρ./ ημέρα. Η μεσαλαζίνη είναι αποτελεσματική στη διάρροια που σχετίζεται με ελκώδη κολίτιδα σε δόση 1,2 έως 2,4 γρ./ ημέρα. Επιπλέον, αποτελεσματική στη διαχείριση της εξιδρωτικής μεθακτινικής διάρροιας αποδεικνύεται και η ιβουπροφαίνη. Τα ανάλογα της σωματοστατίνης (οκτρεοτίδη και λανρεοτίδη) επιτυγχάνουν τόσο περιορισμό των εντερικών εκκρίσεων όσο και περιορισμό του περισταλτισμού του εντέρου. Η οκτρεοτίδη είναι αποτελεσματική στη διαχείριση χρόνιων διαρροϊκών συνδρόμων καθώς και της διάρροιας που σχετίζεται, καρκινοειδή, κρυπτοσποριδίαση, ειλεοστομία και εντεροκολικό συρίγγιο. Το φάρμακο βελτιώνει σημαντικά σε ποσοστό περίπου 85% τη διάρροια που σχετίζεται με την κακοήθη εντερική απόφραξη και είναι αποτελεσματικό στην περίπτωση κοιλιακού άλγος. Η χορήγηση της γίνεται υποδόρια σε ημερήσια δόση mcg/ τρεις φορές ημερησίως για τη σοβαρή διάρροια. Ερευνητικά αποτελέσματα δείχνουν ότι το φάρμακο είναι 10

11 αποτελεσματικό στη διαχείριση της σοβαρής εκκριτικής διάρροιας ασθενών με AIDS, σε δόση μεγαλύτερη των 1500mcg/ 24h καθώς και για τη διάρροια που σχετίζεται με χημειοθεραπεία σε δόση mcg/ 24h. Η υποδόρια χορήγηση έχει το μειονέκτημα της ενόχλησης και του πόνου κατά την ένεση του φαρμάκου, ενώ γίνεται περισσότερο ανεχτή σε συνεχή υποδόρια χορήγηση. Η ουσία εμφανίζει το πλεονέκτημα της δυνατότητας συνδυασμού της με μορφίνη, αλοπεριδόλη, μιδαζολάμη, ή υιοσκίνη, χωρίς έκπτωση της αποτελεσματικότητας της. Η λανρεοτίδη χρησιμοποιείται έχει παρατεταμένο χρόνο δράσης από την οκτρεοτίδη. Η χορήγηση της απαιτεί λιγότερο συχνές εγχύσεις και δε χρειάζεται αντλία χορήγησης. Η συνιστώμενη δόση είναι 30mg ενδομυϊκά ανά 14 ημέρες. Η ξηροστομία, το θάμβος οράσεως και η κατακράτηση ούρων περιλαμβάνονται στις γενικές παρενέργειες των ανάλογων σωματοστατίνης. Το ανθρακικό ασβέστιο χορηγούμενο από του στόματος, επιτυγχάνει δέσμευση των χολικών αλάτων και λιπαρών οξέων με αποτέλεσμα την αύξηση της απορρόφησης και τον περιορισμό της έκκρισης υγρών και ηλεκτρολυτών από τον εντερικό βλεννογόνο. Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι το ανθρακικό ασβέστιο σε δόση 3,6 γρ. ημερησίως περιορίζει τη συχνότητα των κενώσεων σε ποσοστό 49% και το βάρος των κοπράνων σε ποσοστό 50%, ενώ δεν αυξάνει τη συγκέντρωση του ασβεστίου στο αίμα. Τα προβιοτικά και κυρίως ο γαλακτοβάκιλος και το Bifidobacterium χρησιμοποιούνται στη διαχείριση της διάρροιας με ικανοποιητικά αποτελέσματα. Η αποτελεσματικότητα των προβιοτικών αποδίδεται στην δυνατότητα τους για βελτίωση της εντερικής χλωρίδας και κατ επέκταση στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος για πρόληψη των λοιμώξεων. Τα προβιοτικά επιτυγχάνουν τουλάχιστον σε 25 ώρες έλεγχο της διάρροιας και 59% περιορισμό της διάρκειας της μεγαλύτερης των πέντε ημερών. Επιπλέον, περιορισμό του σχετικού κινδύνου σε 42%-47% εκδήλωσης διάρροιας μετά από χορήγηση αντιβιοτικών και 66%-71% της σχετιζόμενης με το κλωστηρίδιο Difficile διάρροιας φαίνεται να επιτυγχάνεται με τη χορήγηση τους. 11

12 Τα σκευάσματα με αντιχολινεργική δράση δυνητικά προκαλούν περιορισμό της κινητικότητας του εντέρου και δυσκοιλιότητα. Οι πολλαπλές φαρμακευτικές τους δράσεις στον οργανισμός δεν επιτρέπουν τη ευρεία χορήγηση τους στη διαχείριση της διάρροιας. Ωστόσο φαρμακευτικές ουσίες με επιλεκτική μουσκαρινική αντιχολινεργική δράση (πχ δαριφενασίνη) επιτυγχάνουν περιορισμό της κινητικότητας του λεπτού και παχέως εντέρου, προκαλώντας λιγότερες αντιχολινεργικές παρενέργειες Ειδική Θεραπεία Διάρροιας Η παγκρεατίνη, υποκατάστατο των παγκρεατικών ενζύμων, είναι αποτελεσματική στη διαχείριση της διάρροιας που οφείλεται σε δυσαπορρόφηση λίπους, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με έναν ανταγωνιστή των Η 2 υποδοχέων, πριν τα γεύματα για περιορισμό της γαστρικής οξύτητας. Η χορηγούμενη δόση ποικίλει ανάλογα με την ένταση του συμπτώματος. Η χολεστυραμίνη, ανιονική ανταλλακτική ρητίνη, δεσμεύει τα αρνητικά φορτισμένα χολικά οξέα και χολικά άλατα από το λεπτό έντερο επιτυγχάνοντας ελάττωση της ολικής χοληστερόλης στο πλάσμα. Η ουσία είναι αποτελεσματική στη διαχείριση της χολορροϊκής διάρροιας δεσμεύοντας την περίσσεια χολικών αλάτων, λόγω πλημμελούς επαναπορρόφησης τους από τον τελικό ειλεό. Η χολεστυραμίνη αποδεικνύεται αποτελεσματική και στη διαχείριση της μεθακτινικής διάρροιας. Η συνιστώμενη δόση χολεστυραμίνης είναι 4-12 γρ. ανά οκτώ ώρες ημερησίως. Η σχετιζόμενη με τα καρκινοειδή διάρροια ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στα συνήθη αντιδιαρροϊκά, ωστόσο τόσο οι περιφερικοί ανταγωνιστές σεροτονίνης (κυρίως η κυπροεπταδίνη) όσο και οι εκλεκτικοί ανταγωνιστές σεροτονίνης 5-HT3 αποδεικνύονται αποτελεσματικότεροι τόσο στη σοβαρή διάρροια, όσο και στο προκαλούμενο από αυτή σύνδρομο δυσαπορρόφησης. Δ.2. Υποστηρικτικές Παρεμβάσεις Ασθενών με Διάρροια Σημαντική παράμετρος της διαχείρισης ασθενών με διάρροια αποτελεί η ενυδάτωση τους και η σίτιση τους μετά την οξεία εκδήλωση του συμπτώματος. Στην περίπτωση αφυδάτωσης, ιδανικά προτείνεται η από το στόματος χορήγηση υγρών, εφόσον αυτό 12

13 είναι εφικτό, ενώ η ενδοφλέβια χορήγηση περιορίζεται κυρίως σε σοβαρή αφυδάτωση. Η χορήγηση διαλυμάτων με ηλεκτρολύτες και γλυκαντική ουσία, για τη διευκόλυνση της απορρόφησης των ηλεκτρολυτών, επιτυγχάνει ικανοποιητική ενυδάτωση. Αποτελεσματικά από του στόματος λαμβανόμενα υδατικά διαλύματα είναι εκείνα που περιέχουν ηλεκτρολύτες καθώς και γλυκαντική ουσία για τη διευκόλυνση της απορρόφησης των ηλεκτρολυτών. Η παρασκευή και κατανάλωση χειροποίητων διαλυμάτων ενυδάτωσης (Βλέπε Παράρτημα) είναι χρήσιμα όχι μόνο για την ενυδάτωση του ασθενή, αλλά και για την αύξηση του αισθήματος ελέγχου του ίδιου και των φροντιστών του. Τα χειροποίητα ενυδατικά διαλύματα παρασκευάζονται και καταναλώνονται εντός του πρώτου 24ώρου. Η χορήγηση υγρών αποτελεί σημαντικότερη ίσως παράμετρο ταυτόχρονα με τη χορήγηση αντιδιαρροϊκής θεραπεία στην περίπτωση της εκκριτικής διάρροιας, όπου σημειώνονται σημαντικές απώλειες. Η ενημέρωση του ασθενή για τη σημαντικότητα της κατανάλωσης τουλάχιστον φλιτζανιών υγρών με την επισήμανση ότι τα προσλαμβανόμενα υγρά δεν περιορίζουν το σύμπτωμα, αλλά αντικαθιστούν την απώλεια ύδατος και ηλεκτρολυτών είναι σημαντικό στοιχείο της εκπαίδευσης των ασθενών. Το είδος των καταναλισκόμενων υγρών καθορίζεται από την ανοχή και τις προτιμήσεις του ασθενή. Το ύδωρ, τα αναψυκτικά κυρίως λεμονάδα χωρίς το ανθρακικό ή μπύρα από τζίντζερ περιλαμβάνονται στα συνήθη προτεινόμενα. Τα ερευνητικά δεδομένα δεν υποστηρίζουν ότι στην περίπτωση ασθενών με οξεία διάρροια, η διακοπή της σίτισης και ιδιαίτερα των στερεών τροφών, συμβάλλει στον περιορισμό του συμπτώματος. Η κατανάλωση τροφής καθορίζεται από την όρεξη του πάσχοντα. Αντίθετα η διατροφική διαχείριση ασθενών με χρόνια διάρροια διαφέρει σημαντικά από εκείνη της οξείας, λόγω της υποκείμενης παθολογίας. Συχνότερα η χρόνια διάρροια συνοδεύεται από δυσαπορρόφηση των θρεπτικών ουσιών, υγρών και ηλεκτρολυτών με συνέπεια περισσότερο αυξημένες ανάγκες σε ενέργεια και υγρά. Σε αυτούς τους ασθενείς συνιστάται αρχικά ή διακοπή στερεών τροφών και η κατανάλωση μόνο υγρών ή καθαρών ζωμών από κοτόπουλο, μοσχάρι ή λαχανικά συμβάλει στην πρόληψη της αφυδάτωσης ή στην αποκατάσταση των υγρών. Αναμφίβολα δε συνιστάται η κατανάλωση πικάντικων, λιπαρών, ερεθιστικών και 13

14 τηγανητών τροφών ή υγρών, όπως και στην οξεία διάρροια. Σταδιακά η κατανάλωση ξηρών μικρών γευμάτων με απλούς υδατάνθρακες (πχ τόστ, μπισκότα κτλ). Η προσθήκη αρχικά πρωτεϊνών και στη συνέχεια λίπους στη δίαιτα των ασθενών γίνεται βαθμιαία με την αποδρομή του συμπτώματος. Τροφές μεγάλης περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, δημητριακά κ.α.) και εκείνες που προκαλούν αέρια, γάλα και προϊόντα του, ανθρακούχα, αλκοολούχα και καφεϊνούχα ποτά καθώς και αυξημένης περιεκτικότητας σορβιτόλης χυμοί επιδεινώνουν το σύμπτωμα. Σε επιθυμία του ασθενή να καταναλώσει φρούτα συστήνονται τα κονσερβοποιημένα και παρασκευασμένα. Υποστηρικτικές παρεμβάσεις ασθενών με διάρροια περιλαμβάνουν τον περιορισμού του κινδύνου λύσης της συνέχειας και λοίμωξης του δέρματος περιπρωκτικά, την ανακούφιση του πόνου που σχετίζεται με την αυξημένης συχνότητας διάρροια και τη διατήρηση της αξιοπρέπειας του ασθενή. Ο καθαρισμός της περιπρωκτικής περιοχής γίνεται με καθαριστικό ισορροπημένου pη ή χλιαρό νερό, με απαλές κινήσεις αποφεύγοντας το τρίψιμο. Το σαπούνι προκαλεί ξηρότητα δέρματος και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται. Μετά τον καθαρισμό, γίνεται επάλειψη του καλά στεγνού δέρματος με ενυδατική και μαλακτική κρέμα για την προφύλαξη της λύσης της συνέχειας του δέρματος τοπικά. Αλοιφές με βάση την ευσερίνη, το οξείδιο ψευδαργύρου, τη σιλικόνη και τη διμεθικόνη, είναι αποτελεσματικές στη φροντίδα του δέρματος και χρησιμοποιούνται ευρύτατα στην κλινική πρακτική χωρίς να υπάρχει τεκμηριωμένη επιστημονική γνώση της αποτελεσματικότητας τους. Η εκπαίδευση των ασθενών και των φροντιστών στη διαχείριση της διάρροιας και στην πρόληψη ατυχημάτων αποτελεί σημαντική παράμετρο της διαχείρισης της. Η διασφάλιση ιδιωτικότητας, η διευκόλυνση της πρόσβασης, στην περίπτωση επείγουσας έπειξης για κένωση του εντέρου και η παροχή βοήθειας στη χρήση της τουαλέτας προάγουν την άνεση του ασθενή και περιορίζουν το άγχος του. Η άνετη θέση κατά τη χρήση της τουαλέτας με την τοποθέτηση βοηθημάτων, εάν απαιτείται, επιτρέπει την άνεση του ασθενή και διευκολύνει την κένωση του εντέρου. Η χρήση απαραίτητου αριθμού πανών και υποσέντοντων διασφαλίζει τη διατήρηση της 14

15 καθαριότητας των κλινοσκεπασμάτων από ατυχήματα απωλειών κοπράνων και προάγει το αίσθημα ασφάλειας των ασθενών. Η συζήτηση με τον ασθενή και τους φροντιστές για τις ανάγκες, του φόβους και τις αντιλήψεις τους σχετικά με τη διάρροια βελτιώνει την άνεση του ασθενή, διατηρεί την αξιοπρέπεια του και προφυλάσσει από την επιπλέον καταπόνηση της χρήσης πανών ακράτειας και βοηθημάτων επί κλίνης. 15

16 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ - Ηλεκτρονικές πηγές πληροφόρησης Allen SJ, Martinez EG, Gregorio GV, Dans LF. Probiotics for treating acute infectious diarrhoea. Cochrane Database Sys Rev. 2010; 11:CD Anastasi JK, Capili B. HIV-related diarrhea and outcome measures. J Assoc Nurses AIDS Care, 2001; 12 Suppl: Avadhani A, Miley H. Probiotics for prevention of antibiotic-associated diarrhea and Clostridium difficile- associated disease in hospitalized adults a meta-analysis. Journal of the American Academy of Nurse Practitioners 2011; 23(6): Beeckman D, Woodward S and Gray M. Incontinence- associated dermatitis: step-by-step prevention and treatment. British Journal of Community Nursing 2011; 16(8): Bruera E, Fadul N. Constipation and diarrhea. In: Bruera IJHE, Ripamonti C, Von Gunten C (eds). Textbook of Palliative Medicine. New York, Oxford University Press Inc, 2006: Callahan MJ. Irritable bowel syndrome neuropharmacology. A review of approved and investigational compounds. J Clin Gastroenterol, 2002; 35(1 Suppl): S D' Souza AL, Rajkumar C, Cooke J, Bulpitt CJ. Probiotics in prevention of antibiotic associated diarrhoea: meta-analysis. BMJ, 2002; 324(7350): Economou DC. Bowel Management: Constipation, Diarrhea, Obstruction, and Ascites. In: Ferrell BR, Coyle N (eds). Oxford Textbook of Palliative Nursing, (3 rd ed). Oxford: Oxford University Press, 2010: Fitzsimons B, Bartley A, Cornwell J. Intentional rounding: its role in supporting essential care. Nursing Times 2011; 107(27): Galligan JJ, Vanner S. Basic and clinical pharmacology of new motility promoting agents. Neurogastroenterol Motil, 2005; 17(5): Gwede CK. Overview of radiation- and chemoradiation-induced diarrhea. Semin Oncol Nurs, 2003; 19(4 Suppl 3): Harris AG, O'Dorisio TM, Woltering EA, Anthony LB, Burton FR, Geller RB, Grendell JH, Levin B, Redfern JS. Consensus statement: octreotide dose titration in secretory diarrhea. Diarrhea Management Consensus Development Panel. Dig Dis Sci, 1995; 40(7):

17 Hempel S, Newberry SJ, Maher AR, Wang Z, Miles JN, Shanman R, Johnsen B, Shekelle PG. Probiotics for the prevention and treatment of antibiotic-associated diarrhea: a systematic review and meta-analysis. JAMA, 2012); 307(18): Johnston BC, Ma SS, Goldenberg JZ, Thorlund K, Vandvik PO, Loeb M, Guyatt GH. Probiotics for the prevention of Clostridium difficile-associated diarrhea: a systematic review and meta-analysis. Annals of Internal Medicine, 2012; 157(12) Rönner AC, Berland CR, Runeman B, Kaijser B. The hygienic effectiveness of 2 different skin cleansing procedures. J Wound Ostomy Continence Nurse 2010; 37(3): Royal College of Nursing. Management of lower bowel dysfunction including DRE and DRF. Royal College of Nursing, London, Great Britain, Ανάκτηση από: Royal Council of Nursing. The management of Diarrhoea in adults. Royal Council of Nursing Guidance for Nursing Staff. Royal Council of Nursing, London, Great Britain, Ανάκτηση από: data/assets/pdf_file/0016/510721/ pdf. Schiller LR.Nutrition management of chronic diarrhea and malabsorption. Nutrition in Clinical Practice, 2006; 21(1):34-9. Steinbach G, Lupton J, Reddy BS, Lee JJ, Kral JG, Holt PR. Calcium carbonate treatment of diarrhoea in intestinal bypass patients. Eur J Gastroenterol Hepatol, 1996; 8(6): Videlock EJ, Cremonini F. Meta-analysis: probiotics in antibiotic-associated diarrhoea. Aliment Pharmacol Ther; 2012; 35(12): Wingate D, Wingate D, Phillips SF, Lewis SJ, Malagelada JR, Speelman P, Steffen R, Tytgat GN. Guidelines for adults on self- medication for the treatment of acute diarrhoea. Aliment Pharmacol Ther, 2001; 15:

18 1. ΣΧΕΔΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ A. ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ: ΔΙΑΡΡΟΙΑ Ορισμός: Έξοδος υδαρών μη σχηματισμένων κοπράνων. Σχετιζόμενοι παράγοντες Οργανικοί Φλεγμονή, ερεθισμός εντέρου (φλεγμονώδης νόσος του εντέρου, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, εντεροκολικό συρίγγιο κ.α.) Λοίμωξη, παρασίτωση Κακή απορρόφηση (Καρκίνος παγκρέατος, γαστροστομία, κολοστομία, ειλεοεκτομή) Εντερική απόφραξη Όγκοι πεπτικού συστήματος (Παχέως εντέρου, καρκινοειδή, καρκίνος νευροενδοκρινών όγκων παγκρέατος κ.α.) Μεταβολικά ενδοκρινικά αίτια: Σακχαρώδης διαβήτης, υπερθυρεοειδισμός, νόσος Addison (Πίνακας 1.) Περιστασιακοί Κατάχρηση υπακτικών/ αλκοόλ, τοξίνες, μόλυνση Ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων (Πίνακας 1.) Χημειοθεραπεία Ακτινοβολία κοιλίας/ πυέλου Σίτιση με καθετήρα Πρόσφατο ταξίδι Διατροφικοί παράγοντες (Πίνακας 1.) Ψυχολογικοί Αυξημένα επίπεδα στρες, άγχος 18

19 Προσδιοριστικά Χαρακτηριστικά ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΑ Το άτομο θα αναφέρει: διάταση κοιλίας κοιλιακό άλγος αίσθημα επείγοντος της κένωσης του εντέρου, σπασμούς Ο νοσηλευτής θα παρατηρεί: αυξημένους εντερικούς ήχους τουλάχιστον τρεις υδαρείς κενώσεις ημερησίως Β. ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΕΚΒΑΣΕΙΣ: ΔΙΑΡΡΟΙΑ Βαθμολόγηση με 1: Σοβαρή, 2: Σημαντική, 3: Μέτρια, 4: Ήπια, 5: Απουσία, ΜΕ: Μη Εφαρμόσιμο. Αρχική βαθμολογία:... Τελική βαθμολογία:... Δείκτες Ο ασθενής θα επανακτά και διατηρεί το σύνηθες πρότυπο λειτουργικότητας του εντέρου: Πρότυπο κένωσης του εντέρου Κινητικότητα του εντέρου Συχνότητα κένωσης Χρώμα κοπράνων Μαλακά σχηματισμένα κόπρανα Ποσότητα κοπράνων βάσει της διατροφής Τόνος σφιγκτήρα Εντερικοί ήχοι Λίπος στα κόπρανα Αίμα στα κόπρανα Βλέννη στα κόπρανα Πόνος κατά την κένωση Κατάχρηση υπακτικών Κατάχρηση υποκλυσμών Επείγουσα έπειξη κένωσης Σοβαρή Διαταραχή 1 Σημαντική Διαταραχή 2 Μέτρια Διαταραχή 3 Ήπια Διαταραχή 4 Απουσία Διαταραχής 5 19 ΜΕ

20 Έλεγχος του σφιγκτήρα Έγκαιρη ανταπόκριση στην έπειξη κένωσης Ελεύθερη πρόσβαση στην τουαλέτα Ανεξαρτησία στη χρήση της τουαλέτας Κατανάλωση επαρκούς ποσότητας υγρών Ο ασθενής θα εμφανίζει επαρκή ενυδάτωση: Συχνότητα αρτηριακών παλμών Ρυθμός αρτηριακών παλμών Αρτηριακή πίεση Σπαργή δέρματος Ενυδάτωση βλεννογόνων Αίσθημα δίψας Μυϊκοί σπασμοί Υπνηλία Σύγχυση Αισθητικότητα άκρων Νάτριο ορού Κάλιο ορού Ουρία ορού Κρεατινίνη ορού Ειδικό βάρος ούρων Ο ασθενής θα: Φέρει καθαρό ρουχισμό Φέρει καθαρά κλινοσκεπάσματα Εκφράζει λεκτικά την κατανόηση των παραγόντων κινδύνου Αναγνωρίζει παράγοντες επιδείνωσης Λαμβάνει τη συνταγογραφούμενη αγωγή Επιδεικνύει αλλαγές συμπεριφοράς ή του τρόπου ζωής για την πρόληψη και διαχείριση του προβλήματος Ποτέ 1 Σπάνια 2 Μερικές φορές 3 Συχνά 4 Πάντοτε 5 ΜΕ 20

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ (Readiness for enchanced nutrition) Συντάκτης: Πέτρος Κολοβός Περιεχόμενα ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Περιεχόμενα Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Γιατί και με ποιό μηχανισμό εμφανίζονται τα συμπτώματα του ΣΕΕ;

Διαβάστε περισσότερα

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας)

Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Λοιμώδης Διάρροια (( Υπεύθυνος: Γ Πετρίκκος, Συνεργάτης:Σ Τσιόδρας) Ο όρος «διάρροια» αναφέρεται στη μεταβολή των κενώσεων του εντέρου, η οποία χαρακτηρίζεται από αύξηση του περιεχομένου των κενώσεων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς Δυσκοιλιότητα Κενώσεις λιγότερες από τρεις την εβδομάδα σε άτομα που σιτίζονται με δίαιτες δυτικού τύπου Δυσκολία κατά την αφόδευση Ιδιαίτερη σημασία έχει η εμφάνιση δυσκοιλιότητας σε άτομα με φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα );

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ή SIBO Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); Θα μπορούσε απλώς να είναι μια εντερική βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΣΙΓΚΕΛΛΩΣΗ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η σιγκέλλωση; Η σιγκέλλωση είναι ένα λοιμώδες νόσημα που προκαλείται από μια ομάδα βακτηρίων με το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι μια σειρά από σχεδιασμένες ενέργειες για την επίλυση των προβλημάτων του ασθενή και της οικογένειάς του Όλα τα βιολογικά, ψυχολογικά, περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΙΟΓΕΝΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΤΙΔΑ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ιογενής γαστρεντερίτιδα; Η ιογενής γαστρεντερίτιδα είναι μια εντερική λοίμωξη που οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Διατροφικές συστάσεις για νεαρούς αθλητές. Μέγιστη απόδοση στις διαδοχικές προπονήσεις. Άννα Ευλογημένου Κλινικός Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Πότε και τι να τρώμε πριν την προπόνηση 1. Ένα μεγάλο γεύμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ

Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΚΟΠΩΝ/ΕΚΒΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακής Διατροφής

Μεσογειακής Διατροφής mini Οδηγός Μεσογειακής Διατροφής Γιατί Μεσογειακή Διατροφή; Η μεσογειακή διατροφή αναφέρεται στον τρόπο διατροφής των λαών που ζουν σε περιοχές που αναπτύσσονται γύρω από τη Μεσόγειο. Οι επιστημονικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας

Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. 11 η Μετεκπαιδευτική Ημερίδα Νεογνολογίας «Αναπνευστικά και Γαστρεντερικά Προβλήματα Νεογνών» Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Ορέστης Μανούσος Ομοτ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης ΔΙΑΓΝΩΣΗ λοι οι ασθενείς με συμπτώματα από την κάτω κοιλία πρέπει να υποβάλλονται σε λεπτομερή λήψη ιστορικού, επιμελή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής 94 ετών Ίκτερική χροιά δέρματος-επιπεφυκότων με

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 13η Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Molaxole κόνις για πόσιμο διάλυμα 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε φακελλίσκος περιέχει τις ακόλουθες δραστικές ουσίες:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος;

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ 3 Η ινομυαλγία είναι συχνό, επώδυνο σύνδρομο των μυών, των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Συχνά, υπάρχουν συμπτώματα κόπωσης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗ/ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΧΛΑΜΥΔΙΑ Αιτία : βακτήρια Πρόληψη : Η χρήση προφυλακτικού Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης Αυξημένες εκκρίσεις από τα γεννητικά όργανα ή τον πρωκτό.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από

Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΘΛΗΤΩΝ Οι αθλητές επιτυγχάνουν μέγιστη απόδοση με προπόνηση και σωστό διαιτολόγιο που περιλαμβάνει ποικιλία τροφών. Οι αθλητές ωφελούνται περισσότερο από την ποσότητα των υδατανθράκων που αποθηκεύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194

ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ: Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ-Ι ΡΥΜΑΤΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ : Κυπαρίση Γεωργία ΘΕΜΑ: ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τσολάκης Κωνσταντίνος Φοιτητής νοσηλευτικής ΑΜ. ΝΣ. 7194 ΛΑΡΙΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ TANILAS 10g, σκόνη για πόσιμο διάλυμα σε φακελλίσκο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ: Κάθε φακελλίσκος περιέχει 10g macrogol

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Κάθε κατάσταση που εμφανίζεται με αιφνίδιο, οξύ κοιλιακό πόνο και άλλοτε άλλα συνοδά συμπτώματα ανήκει στα διαφοροδιαγνωστικά πλαίσια της οξείας κοιλίας. Ο γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή

Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή AΛΛHΛEΠIΔPAΣEIΣ ΦAPMAKΩN - ΘPEΠTIKΩN OYΣIΩN Oι αλληλεπιδράσεις φαρμάκων - θρεπτικών ουσιών διακρίνονται σε δύο είδη : Tις άμεσεις ή/και έμμεσες επιδράσεις της τροφής στο ρυθμό απορρόφησης ή μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ - Vidaylin 50 + ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΑ ΠΟΛΥΒΙΤΑΜΙΝΟΥΧΑ ΔΙΣΚΙΑ με GINSENG & GINGKO BILOBA Χωρίς Ζάχαρη, Γλουτένη, Λακτόζη. Απαλλαγμένο από Τεχνητές Γεύσεις κaι Συντηρητικά Σωματική & Πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΣΤΑΡΑ ΖΑΜΠΕΤΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΑΡΡΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ

ΠΛΑΣΤΑΡΑ ΖΑΜΠΕΤΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΑΡΡΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΠΛΑΣΤΑΡΑ ΖΑΜΠΕΤΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΑΡΡΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ 1. Τη συνέχιση της φροντίδας. 2. Την προαγωγή της υγείας. 3. Τη θεραπευτική παρέμβαση. 4. Τη φροντίδα στο τέλος της ζωής. 5. Την αποκατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ. Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος DEAA

Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ. Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος DEAA Η ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Χρυσούλα Καραναστάση Αναισθησιολόγος DEAA ΠΑΡΗΓΟΡΗΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙ Α Η προσέγγιση που βελτιώνει την Ποιότητα Ζωής των ασθενών και της οικογένειάς τους που υποφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα

Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα Μέρα Νταλαντύσε Αχµέτι Φλούτουρα πολυσύνθετο εξελισσόµενο θέµα Τέλη 90 ο ιό ήταν θανατηφόρο Σύνδροµο επίκτητη ανοσολογική ανεπάρκεια (AIDS) 1998 πρώτε αποτελεσµατικέ θεραπείε Χρόνιο νόσηµα Ο φορέα συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα