Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "e-mail: ekpmet1030@uom.gr"

Transcript

1 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ιπλωµατική Εργασία: «Ο αυτοπροσδιορισµός των µαθητών µε Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες και Αναπηρίες και η εκπαίδευσή του: ιερεύνηση στάσεων, απόψεων και αντιλήψεων των εκπαιδευτικών» Επιµέλεια: Παναγιώτου Χρήστος Μεταπτυχιακός φοιτητής Α.Μ. 30/10 1η Επόπτρια : Καρτασίδου Λευκοθέα 2 ος Επόπτης: Αγαλιώτης Ιωάννης Φεβρουάριος 2012

2 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τις τελευταίες δεκαετίες, έχει δοθεί ιδιαίτερη έµφαση στην έννοια του αυτοπροσδιορισµού των ατόµων µε ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και αναπηρίες στο χώρο της ειδικής αγωγής, τόσο σε ερευνητικό όσο και σε εκπαιδευτικό επίπεδο. Το αδιαπραγµάτευτο δικαίωµα όλων των ανθρώπων στον αυτοπροσδιορισµό αναφέρεται στο σύνολο των δεξιοτήτων, των γνώσεων και των προσωπικών χαρακτηριστικών που καθιστούν το άτοµο ικανό να καθορίζει και να ελέγχει τις ενέργειες, τις επιλογές και τις αποφάσεις που καθορίζουν την πορεία της ζωής του. Η συστηµατική έρευνα στον τοµέα έχει αναδείξει τα θεµελιώδη χαρακτηριστικά και τα συστατικά στοιχεία του αυτοπροσδιορισµού τα οποία συνθέτουν την έννοια και πάνω στα οποία στηρίζεται το µεγαλύτερο κοµµάτι των σχετικών ερευνών και εκπαιδευτικών παρεµβάσεων. Σε ερευνητικό επίπεδο, η σηµασία και η έµφαση στον αυτοπροσδιορισµό τεκµηριώνεται αφενός από τα ευρήµατα που δείχνουν χαµηλά επίπεδα αυτοπροσδιορισµού για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες και αναπηρίες και τα αρνητικά αποτελέσµατα ενηλικίωσής τους, και αφετέρου, την ύπαρξη ισχυρής συσχέτισης µεταξύ αυτοπροσδιορισµού και επίτευξης των επιθυµητών στόχων ενηλικίωσης (π.χ. ποιότητα ζωής). Η σοβαρότητα της αναπηρίας καθώς και τα περιβάλλοντα φαίνεται να αποτελούν τους σηµαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά την ανάδυση και ανάπτυξη του αυτοπροσδιορισµού. Σε εκπαιδευτικό επίπεδο έχουν σχεδιαστεί, προταθεί και εφαρµοστεί µια πληθώρα εκπαιδευτικών προγραµµάτων, στρατηγικών και πρακτικών που φαίνεται ότι µπορούν να ενισχύσουν σε σηµαντικό βαθµό τον αυτοπροσδιορισµό των µαθητών µε ΕΕΑ / Α και να παρέχουν σηµαντικά πρωτογενή και δευτερογενή οφέλη. Στο διεθνή χώρο, οι έρευνες δείχνουν ότι αν και οι εκπαιδευτικοί θεωρούν σηµαντικό τον τοµέα του αυτοπροσδιορισµού, συχνά δεν παρέχεται επαρκής εκπαίδευση στα σχολεία. Στον ελλαδικό χώρο, υπάρχει ερευνητικό έλλειµµα καθώς µόλις τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να µας απασχολεί ο τοµέας αυτός. Στην παρούσα εργασία επιχειρήθηκε η διερεύνηση των στάσεων, των απόψεων και των αντιλήψεων των εκπαιδευτικών των µαθητών µε ΕΕΑ / Α σχετικά µε την εκπαίδευση αυτοπροσδιορισµού, των εκπαιδευτικών στρατηγικών που εφαρµόζονται στα σχολεία και των παραγόντων που επηρεάζουν την εκπαίδευση αντίστοιχων δεξιοτήτων. Για το σκοπό αυτό αναπτύχθηκε ένα ερωτηµατολόγιο το οποίο µοιράστηκε σε εκπαιδευτικούς διαφόρων ειδικοτήτων και εκπαιδευτικών περιβαλλόντων στα οποία 1

3 εργάζονται. Το τελικό δείγµα διαµορφώθηκε από 208 αποδεκτά απαντηµένα ερωτηµατολόγια. Τα αποτελέσµατα δείχνουν ότι παρά τη σχετική συµφωνία για τα οφέλη και τη σηµασία της εκπαίδευσης αυτοπροσδιορισµού, συναντώνται σηµαντικές δυσκολίες και εµπόδια. Τα αναλυτικά προγράµµατα της ειδικής αγωγής δεν εµπεριέχουν την έννοια του αυτοπροσδιορισµού ως εκπαιδευτικό στόχο, ενώ οι εκπαιδευτικοί δεν είναι σε επαρκή βαθµό προετοιµασµένοι, ενηµερωµένοι και εκπαιδευµένοι. Οι σπουδές στην Ειδική Αγωγή, ο τύπος του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος και η σοβαρότητα των εκπαιδευτικών αναγκών των µαθητών τους διαφοροποιούν σε µεγάλο βαθµό τις απαντήσεις τους. Από την ανάλυση των αποτελεσµάτων µπορούν να εξαχθούν χρήσιµα συµπεράσµατα. Είναι φανερό ότι απαιτείται πολύ περισσότερη προσπάθεια ώστε να πραγµατοποιηθούν οι κατάλληλες εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις, να αναπτυχθούν αποτελεσµατικά εκπαιδευτικά προγράµµατα και να προετοιµαστούν επαρκώς οι εκπαιδευτικοί ώστε να δηµιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για την εφαρµογή των προτεινόµενων πρακτικών και στρατηγικών στα σχολεία. Με βάση τη διεθνή έρευνα και βιβλιογραφία και τα αποτελέσµατα της παρούσας έρευνας, συζητούνται και προτείνονται τρόποι αντιµετώπισης των παραπάνω θεµάτων στοχεύοντας στον εµπλουτισµό των γνώσεών µας και την ανάδειξη των αποτελεσµατικότερων πρακτικών που µπορούν να εφαρµοσθούν µέσα στα σχολικά πλαίσια. 2

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 6 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Σελ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Ο ΑΥΤΟΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΕΑ / Α Σύντοµη Ιστορική Αναδροµή Εννοιολογικός Προσδιορισµός Το Λειτουργικό Μοντέλο Αυτοπροσδιορισµού (Η θεωρία του Wehmeyer) Τα θεµελιώδη χαρακτηριστικά του αυτοπροσδιορισµού Τα συστατικά στοιχεία του αυτοπροσδιορισµού Ερευνητική Εµπειρική Τεκµηρίωση και Χρησιµότητα του Θεωρητικού Πλαισίου ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΥΤΟΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Η αναγκαιότητα και η σηµασία της έµφασης στον Αυτοπροσδιορισµό Αρνητικά Αποτελέσµατα Ενηλικίωσης των ατόµων µε ΕΑ Αυτοπροσδιορισµός και Θετικά Αποτελέσµατα Ενηλικίωσης (Εργασία, Κατοικία, Αυτόνοµη διαβίωση, Κοινωνική συµµετοχή) Αυτοπροσδιορισµός και Ποιότητα Ζωής Το Επίπεδο Αυτοπροσδιορισµού των Ατόµων µε ΕΑ / Α Παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη του αυτοπροσδιορισµού Προσωπικά Χαρακτηριστικά (Φύλο, Ηλικία) Σοβαρότητα Ειδικών Αναγκών / Αναπηρίας Νοητικό Επίπεδο Περιβάλλοντα (Επαγγελµατικά, Σπιτικά, Σχολικά) Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΑΥΤΟΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΕΑ / Α: ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ Γενικές Αρχές Εκπαιδευτικές Στρατηγικές και Έρευνα στα Συστατικά Στοιχεία του Αυτοπροσδιορισµού Πραγµατοποίηση Επιλογών Λήψη Αποφάσεων και Επίλυση Προβληµάτων εξιότητες Στοχοθεσίας και Επίτευξης εξιότητες Ανεξαρτησίας και Αυτο-συνηγορίας Στρατηγικές Αυτο-διαχείρισης και Αυτορρύθµισης (αυτο-καταγραφή, αυτο-αξιολόγηση, αυτο-ενίσχυση και αυτο-εκπαίδευση)

5 Ψυχολογική Ενδυνάµωση και Αυτο-αντίληψη (εσωτερικό κέντρο ελέγχου, θετικές προσδοκίες αυτο-αποτελεσµατικότητας και αυτοεπίγνωση) Περιγραφή Εκπαιδευτικών Προγραµµάτων και Παρεµβάσεων Ενίσχυσης του Αυτοπροσδιορισµού: Αποτελεσµατικότητα και Οφέλη Το Εκπαιδευτικό Μοντέλο Αυτοπροσδιοριζόµενης Μάθησης Μεταβατικά Εκπαιδευτικά Προγράµµατα και Εξατοµικευµένος Εκπαιδευτικός Σχεδιασµός Ευρήµατα από Έρευνες µε Ερωτηµατολόγια Εκπαιδευτικών: Στάσεις, Απόψεις και Αντιλήψεις Σκοπός της Έρευνας ΜΕΡΟΣ ΙΙ: Η ΕΡΕΥΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΣΥΛΛΟΓΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ (ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ) ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ Η ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΟ ΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ (ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ) Φύλο και ηλικίες Ειδικότητες και Εκπαιδευτικό Περιβάλλον / Τάξη Επίπεδο σπουδών στην Ειδική Αγωγή Έτη επαγγελµατικής - εκπαιδευτικής εµπειρίας Χαρακτηριστικά των µαθητών µε ΕΕΑ / Α ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Σχετικές γνώσεις µε τον όρο του Αυτοπροσδιορισµού (Γενικά) Η σηµασία της εκπαίδευσης αυτοπροσδιορισµού στους µαθητές µε ΕΕΑ / Α Οφέλη από την εκπαίδευση αυτοπροσδιορισµού για τους µαθητές µε ΕΕΑ/Α Εκπαίδευση εξιοτήτων Αυτοπροσδιορισµού στους µαθητές µε ΕΕΑ/Α Γενικά Συγκεκριµένες εκπαιδευτικές στρατηγικές και δραστηριότητες Εµπόδια και δυσκολίες εξιότητες αυτοπροσδιορισµού των µαθητών Κατάλληλα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα και ηλικίες

6 3.2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ - ΕΠΑΓΩΓΙΚΗ 107 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ Η επίδραση του παράγοντα των Σπουδών στην Ειδική Αγωγή Ο παράγοντας του τύπου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος σχολικής τάξης των εκπαιδευτικών Η σοβαρότητα των εκπαιδευτικών αναγκών των µαθητών Η επίδραση των λοιπών δηµογραφικών και εκπαιδευτικών χαρακτηριστικών Ο βαθµός εξοικείωσης µε τον όρο «Αυτοπροσδιορισµός» των µαθητών µε ΕΕΑ / Α Λήψη εκπαίδευσης από τους εκπαιδευτικούς Η σηµασία του εκπαιδευτικού τοµέα του αυτοπροσδιορισµού Η εκπαίδευση δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισµού ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Σύγκριση µε τα αποτελέσµατα ερευνών του εξωτερικού ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ (Το Ερωτηµατολόγιο της Έρευνας) 5

7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά τη διάρκεια των περασµένων 40 ετών, έχουν παρατηρηθεί αξιοσηµείωτες αλλαγές στις υπηρεσίες που παρέχονται στα άτοµα µε ειδικές ανάγκες και αναπηρίες. Από την παροχή προστατευτικής φροντίδας για την προστασία, τη διαχείριση και τον έλεγχο της ζωής των ανθρώπων αυτών σε αποµονωµένα περιβάλλοντα, τα εκπαιδευτικά συστήµατα στο χώρο της Ειδικής Αγωγής επιχειρούν πλέον να παρέχουν υπηρεσίες και υποστήριξη µε στόχο την πλήρη συµµετοχή στην οικογενειακή, εκπαιδευτική και κοινοτική ζωή. Μια από τις πιο σηµαντικές προόδους στην προσπάθεια αυτή αποτελεί η έστω αργοπορηµένη - αναγνώριση του δικαιώµατος των ατόµων µε ειδικές ανάγκες να αυτοπροσδιορίζονται, δηλαδή να αναλαµβάνουν τον έλεγχο της ζωής τους. Αν και είναι αποδεκτό ότι τα άτοµα µε σοβαρές αναπηρίες αντιµετωπίζουν όρια στην ικανότητά τους να παίρνουν αποφάσεις, ο στόχος είναι να αποκτήσουν έλεγχο στη ζωή τους στον µέγιστο δυνατό βαθµό µε κατάλληλη υποστήριξη και εκπαίδευση. Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι, συµπεριλαµβανοµένου αυτών µε σοβαρές αναπηρίες, έχουν την ικανότητα να εκφράζουν και να επικοινωνούν τις προτιµήσεις τους και να συµµετέχουν σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων οι οποίες επηρεάζουν την καθηµερινή ζωή τους, ωστόσο τέτοιες ευκαιρίες συχνά απουσιάζουν εµφανώς για τους µαθητές µε ειδικές κατηγορίες εκπαιδευτικών αναγκών (π.χ. Νοητική Καθυστέρηση). Πολλοί ερευνητές και εκπαιδευτικοί ισχυρίζονται ότι ο αυτοπροσδιορισµός µπορεί να αποτελεί το πιο σηµαντικό εκπαιδευτικό αποτέλεσµα για την πετυχηµένη µετάβαση από το σχολείο στην ενήλικη ζωή. Ωστόσο, πρέπει και η κοινωνία συνολικά να αναγνωρίσει έµπρακτα τα δικαιώµατα και την αξία των ατόµων µε αναπηρίες. Πολλοί άνθρωποι, συµπεριλαµβανοµένου και κάποιων που δουλεύουν στο χώρο των ειδικών αναγκών, θεωρούν ότι τα άτοµα µε σοβαρές ειδικές ανάγκες δεν µπορούν να αποκτήσουν αυτοπροσδιορισµό. Η πραγµατοποίηση επιλογών, η ανάληψη ρίσκων, ο έλεγχος επί των συνεπειών των πράξεων, και η ανάληψη ευθυνών είναι κοινωνικά σηµαντικοί και υπολογίσιµοι στόχοι, ωστόσο σπάνια περιλαµβάνονται δραστηριότητες για την ενίσχυση αυτών των δεξιοτήτων στα εκπαιδευτικά και µεταβατικά προγράµµατα των µαθητών αυτών. υστυχώς, οι πρακτικές της ειδικής αγωγής έχουν βασιστεί σε ένα εκπαιδευτικό µοντέλο στο οποίο συνήθως οι εκπαιδευτικοί αναλαµβάνουν την πλήρη ευθύνη για την λήψη όλων των 6

8 σηµαντικών αποφάσεων για τους µαθητές, στερώντας τη δυνατότητα από αυτούς να συµµετέχουν ενεργά στα εκπαιδευτικά προγράµµατα. Κατά συνέπεια, πολλοί µαθητές καταλήγουν να µην είναι αυτόνοµοι ανεξάρτητοι πολίτες, ενηλικιώνονται παραµένοντας ακόµα εξαρτώµενοι από άλλους και τελειώνουν το σχολείο χωρίς να µπορούν να προσδιορίζουν τους στόχους τους τρόπους επίτευξής τους. Το µεγάλο βήµα που πρέπει να γίνει λοιπόν, αφορά στη χρήση των ολοένα αυξανόµενων γνώσεων για την ανάπτυξη του αυτοπροσδιορισµού, και στη µεταφορά της γενικής συµφωνίας περί της αναγκαιότητας του σε εφαρµογή των κατάλληλων εκπαιδευτικών πρακτικών και στρατηγικών. Οι εκπαιδευτικοί και η εκπαιδευτική διαδικασία µπορούν να διαδραµατίσουν πολύ σηµαντικό ρόλο στη διαδικασία αυτή. Η εστίαση στον αυτοπροσδιορισµό µπορεί να παρέχει στους µαθητές µε ΕΕΑ / Α ένα εργαλείο να καταστούν ανεξάρτητοι, παραγωγικοί και ενταγµένοι πολίτες και να επιτύχουν την αυτο-αποτελεσµατικότητα. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας θα διερευνηθούν τα θέµατα που σχετίζονται µε τον αυτοπροσδιορισµό των µαθητών µε ΕΕΑ / Α και των παραγόντων που οδηγούν σε αυτό το εκπαιδευτικό αποτέλεσµα, µέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήµατος. Η εργασία είναι χωρισµένη σε δύο µέρη. Το πρώτο µέρος (Κεφάλαιο 1) αποτελεί το θεωρητικό µας πλαίσιο. Στην πρώτη ενότητα (1.1) προσεγγίζεται θεωρητικά η έννοια του αυτοπροσδιορισµού των ατόµων µε ΕΕΑ / Α µέσα από µια σύντοµη ιστορική αναδροµή, τον εννοιολογικό προσδιορισµό του όρου και την περιγραφή του πλέον διαδεδοµένου µοντέλου, στο οποίο βασίστηκε σε µεγάλο βαθµό και το ερευνητικό µας µέρος. Στη συνέχεια (Ενότητα 1.2) ανασκοπούνται µια πληθώρα ερευνών. Μέσα από τα ευρήµατα που περιγράφονται, αναδεικνύονται η αναγκαιότητα και η σηµασία της έµφασης στον αυτοπροσδιορισµό, τα επίπεδα αυτοπροσδιορισµού των ατόµων µε ΕΑ / Α και οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξή του. Τέλος (Ενότητα 1.3), παρουσιάζονται και περιγράφονται αναλυτικά οι εκπαιδευτικές πρακτικές, στρατηγικές και παρεµβάσεις που προτείνονται και εφαρµόζονται, καθώς και τα οφέλη που µπορούν να αποκοµιστούν από την εκπαίδευση αυτοπροσδιορισµού, όπως προκύπτουν από τα ερευνητικά δεδοµένα. Στο δεύτερο µέρος ακολουθεί το ερευνητικό σκέλος της εργασίας. Στο Κεφάλαιο 2 περιγράφεται αναλυτικά η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε, δηλαδή τα διερευνητικά µας ερωτήµατα, το εργαλείο συλλογής των δεδοµένων (το 7

9 ερωτηµατολόγιο), η διαδικασία που ακολουθήθηκε και το δείγµα (οι συµµετέχοντες της έρευνας). Στο Κεφάλαιο 3 παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα της έρευνας που αφορούσαν στις σχετικές γνώσεις των εκπαιδευτικών, στη σηµασία και τα οφέλη του αυτοπροσδιορισµού και σε θέµατα που σχετίζονται µε την εκπαίδευση αυτοπροσδιορισµού, αρχικά µε δείκτες περιγραφικής στατιστικής (Ενότητα 3.1) και εν συνεχεία µε τα εργαλεία της επαγωγικής στατιστικής (Ενότητα 3.2). Πιο συγκεκριµένα, αναλύθηκε η επίδραση διάφορων δηµογραφικών και εκπαιδευτικών παραγόντων και ο τρόπος που αυτοί επηρεάζουν τις απαντήσεις των εκπαιδευτικών. Στο τελευταίο κεφάλαιο (Κεφάλαιο 4) γίνεται σχολιασµός και συζήτηση για τα αποτελέσµατα της έρευνας σε συνάρτηση µε τη διεθνή έρευνα και βιβλιογραφία, παρουσιάζονται οι περιορισµοί της έρευνας, προτείνονται ενδεχόµενες µελλοντικές ερευνητικές προοπτικές, καταλήγοντας στα τελικά µας συµπεράσµατα για τη συνεισφορά της έρευνας και σε κάποιες εκπαιδευτικές προτάσεις. 8

10 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΑΥΤΟΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΟΥ 1.1 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΑΥΤΟΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΕΑ / Α Ο αυτοπροσδιορισµός έχει προσεγγιστεί µε µια ποικιλία θεωρήσεων από θεωρητικούς και ερευνητές στο χώρο της Ειδικής Αγωγής και της Ψυχολογίας και στους τοµείς της ανάπτυξης της προσωπικότητας και των κινήτρων. Στο επίκεντρο των προσεγγίσεων βρίσκεται η ιδέα του ατόµου που ασκεί το ίδιο τον έλεγχο στην προσωπική του ζωή (Brown & Cohen, 1996; Karvonen, Test, Wood, Browder & Algozzine, 2004; Wehmeyer & Metzler, 1995; Wood & Test, 2001). Ως γενικότερη έννοια, αναφέρεται σε δύο βασικά νοήµατα: (1) ως το δικαίωµα µιας συλλογικής οµάδας, συνήθως των πολιτών µιας χώρας, να αυτο-κυβερνείται, και (2) ως ένα προσωπικό χαρακτηριστικό που αναφέρεται στον ατοµικό έλεγχο της ζωής του καθενός (Wehmeyer & Bolding, 2001). Και οι δύο έννοιες εµπεριέχουν το σεβασµό και την αξία που δίνεται στο δικαίωµα των ανθρώπων να πραγµατοποιούν επιλογές και να λαµβάνουν αποφάσεις και ουσιαστικά να ζουν ανεξάρτητα και αυτόνοµα. Στην παρούσα εργασία πάντως, ο αυτοπροσδιορισµός προσεγγίζεται κυρίως ως ένα προσωπικό χαρακτηριστικό των µαθητών και ενηλίκων µε ειδικές ανάγκες και αναπηρίες, αν και αναφέρεται και ως συλλογικό δικαίωµα της κοινωνικής αυτής οµάδας Σύντοµη Ιστορική Αναδροµή Ο όρος «αυτοπροσδιορισµός», ο οποίος παραδοσιακά και ιστορικά αναφέρεται στο δικαίωµα των εθνών στην αυτο-κυριαρχία και αυτο-κυβερνησία, προσαρτίστηκε και αξιοποιήθηκε από τους υπέρµαχους των δικαιωµάτων και τα ίδια τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες για να αποδώσουν το δικαίωµά τους να ελέγχουν την ίδια τους τη ζωή (Wehmeyer & Schwartz, 1998a). Πριν τη δεκαετία του 90, ο 9

11 όρος χρησιµοποιούνταν σχεδόν αποκλειστικά στους χώρους της φιλοσοφίας, των πολιτικών επιστηµών και της ψυχολογίας. Ως πολιτική έννοια αναφέρεται στο δικαίωµα των εθνών στην αυτο-κυβερνησία και ισοδυναµεί σχεδόν µε την ανεξαρτησία και την ελευθερία. Ως ψυχολογική έννοια, έχει χρησιµοποιηθεί αρχικά από τις θεωρίες της προσωπικότητας, και αργότερα, από τις θεωρίες κινήτρων (Wehmeyer, 1999). Η έννοια του αυτοπροσδιορισµού των ατόµων µε ειδικές ανάγκες έχει τις ιστορικές του ρίζες στα κινήµατα της κανονικοποίησης, της ανεξάρτητης διαβίωσης και των δικαιωµάτων των αναπήρων ανθρώπων που αναπτύχθηκαν τις δεκαετίες του 60 και στο κίνηµα της αυτο-συνηγορίας / αυτο-βοήθειας της δεκαετίας του 80 (Algozzine, Browder, Karvonen, Test & Wood, 2001; Wehmeyer & Schwartz, 1998a). Μετά τη δεκαετία του 60 όπου κυριαρχούσε ακόµα το ιατρικό µοντέλο, ακολούθησε µια κίνηση προς την απο-ιδρυµατοποίηση και την αυτόνοµηανεξάρτητη διαβίωση. Κατά τη δεκαετία του 70 αναπτύχθηκε το κίνηµα της «κανονικοποίησης» µε σκοπό να καταστούν τα άτοµα µε αναπηρίες ικανά να ζήσουν µε παρόµοιο τρόπο µε τους άλλους ανθρώπους στην κοινωνία. Ωστόσο οι επιλογές και οι αποφάσεις που αφορούσαν τα άτοµα αυτά παιρνόντουσαν ακόµα απόλυτα από τους ειδικούς επαγγελµατίες του χώρου (Laragy, 2004). Ενδεχοµένως η πρώτη χρήση του όρου στη βιβλιογραφία που σχετίζεται µε το χώρο των ειδικών αναγκών εµφανίστηκε το 1972 στο κεφάλαιο του Nirje (Ward, 2005; Wehmeyer, 1998; Wehmeyer & Schwartz, 1998a) που συµπεριλαµβάνεται στο κλασικό βιβλίο του Wolfensberger περί της αρχής της κανονικοποίησης. Ο τίτλος του κεφαλαίου είναι Το δικαίωµα στον Αυτοπροσδιορισµό. Ο Nirje's αναφέρεται στα δικαιώµατα µιας συγκεκριµένης οµάδας (Ατόµων µε Ειδικές Ανάγκες) µε την έννοια του προσωπικού αυτοπροσδιορισµού. Εντόπισε και πρότεινε ως τα προεξέχοντα χαρακτηριστικά του προσωπικού αυτοπροσδιορισµού την πραγµατοποίηση επιλογών, την αυτο-διαχείριση, την αυτογνωσία, τη λήψη αποφάσεων, την αυτο-συνηγορία, την αυτο-αποτελεσµατικότητα, την αυτορύθµιση, την αυτονοµία και την ανεξαρτησία (µολονότι δε χρησιµοποίησε ακριβώς την ίδια ορολογία) (Ward, 2005). Ο Nirje προτείνει ένα εύρος ενεργειών και δραστηριοτήτων που θα καταστήσουν τους ανθρώπους ικανούς να ελέγχουν τη ζωή τους, όπως η πραγµατοποίηση επιλογών για προσωπικές δραστηριότητες, έλεγχος στην εκπαίδευση, ανεξαρτησία, συµµετοχή στις αποφάσεις, πληροφόρηση για τη λύση αποφάσεων, επίλυση προβληµάτων κλπ. Η περιγραφή του αντανακλά τις ίδιες ιδέες και τον ίδιο σκοπό στα οποία αναφέρεται ο αυτοπροσδιορισµός και στην σύγχρονη βιβλιογραφία (Wehmeyer, 1998). 10

12 Αν και το δικαίωµα πραγµατοποίησης προσωπικών επιλογών για τη ζωή και το µέλλον του κάθε ενήλικα θεωρείται αδιαπραγµάτευτο (Faw, Davis & Peck, 1996), µόλις τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωριστεί και συζητηθεί το θέµα για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες (Algozzine et al., 2001; Wehmever, Palmer, Agran, Mithaug, & Martin. 2000). Το κίνηµα του αυτοπροσδιορισµού συγκαταλέγεται τα τελευταία χρόνια στα πιο σηµαντικά ζητήµατα στο χώρο της ειδικής αγωγής και αποκατάστασης. Εδώ και δύο δεκαετίες, µε την εξάπλωση της έννοιας, δόθηκε έµφαση στην προσπάθεια µε στόχο τα ίδια τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες να καθορίζουν αυτό που επιθυµούν. Η προοδευτική πορεία προς τον αυτοπροσδιορισµό περιγράφεται συνοπτικά από τον Schaddock (2000, όπως αναφ. σε Laragy, 2004) σαν µια κίνηση από µια κατάσταση που επικρατούσε ο «σχεδιασµός για» προς το «σχεδιασµό µε» και τελικά το «σχεδιασµό από» τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες. Ως αποτέλεσµα τις αυξηµένης έµφασης στον αυτοπροσδιορισµό, έχουν προκύψει διάφορες θεωρητικές προσεγγίσεις και ορισµοί Εννοιολογικός Προσδιορισµός Η έννοια του αυτοπροσδιορισµού έχει αξιώσει ένα σηµαντικό ρόλο στις συζητήσεις των τελευταίων ετών γύρω από τις εκπαιδευτικές πολιτικές και τις υπηρεσίες των παιδιών και των νέων µε ειδικές ανάγκες (Agran & Hughes, 2005; Field & Hoffman, 2002; Field, Martin, Miller, Ward, & Wehmeyer, 1998; Stang, Carter, Lane & Pierson, 2009; Shogren, Wehmeyer, Palmer, Soukoup, Little, Garner & Lawrence, 2008; Wehmeyer & Bolding, 2001). Παρότι έχει οριστεί µε ποικίλους τρόπους ανάλογα µε διάφορους θεωρητικούς προσανατολισµούς, ο αυτοπροσδιορισµός γενικά αναφέρεται στην κατοχή των δεξιοτήτων, των γνώσεων και των χαρακτηριστικών που καθιστούν ικανό ένα άτοµο να ζήσει µια ποιοτική ζωή και να αποκτήσει τον κυρίαρχο έλεγχο και υπευθυνότητα για ένα πλήθος δραστηριοτήτων στη ζωή του (Field et al., 1998; Stang et al., 2009; Wehmeyer, 2005) Ο όρος αυτοπροσδιορισµός έχει οριστεί ως «η ικανότητα του ατόµου να επιλέγει, ώστε αυτές οι επιλογές να αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα στις ενέργειές του» (Deci & Ryan, 1985: 38), δηλαδή «οι απαραίτητες δεξιότητες οι οποίες καθιστούν το άτοµο ικανό να αναλαµβάνει τον άµεσο έλεγχο της ζωής του, κάνοντας ελεύθερες επιλογές, ανεπηρέαστος από εξωτερικούς παράγοντες» (Haelewyvk, Bara & Lachapelle, 2005). Οι Martin & Marshall (1995) δίνουν έναν συνοπτικό ορισµό του 11

13 αυτοπροσδιορισµού περιγράφοντας τα άτοµα που: «γνωρίζουν πως να επιλέγουν γνωρίζουν τι επιθυµούν και πως να το αποκτήσουν. Από την επίγνωση των προσωπικών αναγκών, τα άτοµα µε αυτοπροσδιορισµό επιλέγουν στόχους και επιδιώκουν την εκπλήρωσή τους. Για τη διαδικασία αυτή απαιτείται τα άτοµα να επικοινωνούν τις ανάγκες τους, να αξιολογούν την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων, να προσαρµόζουν τη συµπεριφορά τους και να δηµιουργούν στρατηγικές για την επίλυση προβληµάτων». Οι Field, Martin, Miller, Ward and Wehmeyer (1998: 2), συνοψίζοντας τις διάφορες θεωρητικές και εννοιολογικές προσεγγίσεις, παραθέτουν έναν αρκετά επαρκή, συνοπτικό και αποδεκτό ορισµό (Algozzine et al., 2001; Karvonen et al., 2004; Wood & Test, 2001; Wehmeyer, 2004), αναφερόµενοι στον αυτοπροσδιορισµό ως «ένα συνδυασµό δεξιοτήτων, γνώσεων και στάσεων οι οποίες καθιστούν ικανό ένα άτοµο να εκδηλώνει αυτορυθµιζόµενες, αυτόνοµες και προσανατολισµένες προς το στόχο συµπεριφορές. Η επίγνωση των προσωπικών δυνατοτήτων και των αδυναµιών σε συνδυασµό µε την πίστη στην ικανότητα και την αποτελεσµατικότητα του ατόµου για τον εαυτό του είναι θεµελιώδη. Όταν τα άτοµα ενεργούν στη βάση αυτών των δεξιοτήτων και των χαρακτηριστικών, έχουν µεγαλύτερες ικανότητες και δυνατότητες να αναλάβουν τον έλεγχο στις ζωές τους και το ρόλο του πετυχηµένου ενήλικα στην κοινωνία». Οι Field et al. (1998) επιπλέον συγκέντρωσαν τα κοινά συστατικά στοιχεία της αυτοπροσδιοριζόµενης συµπεριφοράς όπως τα εντόπισαν στα πολλαπλά µοντέλα και πλαίσια. Αυτά είναι: α. Επίγνωση των προσωπικών προτιµήσεων, ενδιαφερόντων, δυνατοτήτων και αδυναµιών β. Ικανότητα i. διάκρισης µεταξύ επιθυµιών και αναγκών, ii. πραγµατοποίησης επιλογών µε βάση τις προτιµήσεις, τα ενδιαφέροντα, τις δυνατότητες και τις αδυναµίες iii. εξέτασης των πολλαπλών επιλογών και πρόβλεψης των συνεπειών των αποφάσεων iv. λήψης πρωτοβουλιών και δράσης v. αξιολόγησης των αποφάσεων µε βάση τα αποτελέσµατά τους και µελλοντική κατάλληλη αναθεώρηση vi. στοχοθεσίας και προσπάθεια επίτευξης vii. αυτορύθµισης της συµπεριφοράς, 12

14 viii. χρήσης επικοινωνιακών δεξιοτήτων όπως η διαπραγµάτευση, ο συµβιβασµός και η πειθώ για την επίτευξη στόχων, και ix. ανάληψης ευθύνης για ενέργειες και αποφάσεις γ. εξιότητες επίλυσης προβληµάτων δ. Προσπάθεια ανεξαρτησίας µε παράλληλη αναγνώριση της αλληλεξάρτησης µε άλλους ε. εξιότητες αυτο-συνηγορίας και αυτο-αξιολόγησης στ. εξιότητες ανεξάρτητης απόδοσης και προσαρµογής ζ. Επιµονή η. Αυτοπεποίθηση θ. Υπερηφάνεια ι. ηµιουργικότητα. Οι ορισµοί και οι προσεγγίσεις που αντιµετωπίζουν τον αυτοπροσδιορισµό ως ένα δικαίωµα, µια γενική αρχή ή µια έµφυτη ιδιότητα κρίνονται γενικά ελλιπείς (Wehmeyer, 1997). Κατά τον Wehmeyer (1997; 2005), ο ορισµός του ως ένα σύνολο συµπεριφορών αποβαίνει επίσης προβληµατικός διότι υπάρχει µια ατελείωτη λίστα συµπεριφορών οι οποίες θα µπορούσαν να περιγραφούν ως αυτοπροσδιοριζόµενες, πολλές από τις οποίες είναι αµοιβαίως ασύµβατες µεταξύ τους. Συνεπώς, ο αυτοπροσδιορισµός πρέπει να ειδωθεί όχι στη βάση της εκδήλωσης µια σειράς συµπεριφορών, αλλά στη βάση των χαρακτηριστικών των ατοµικών ενεργειών ή συµπεριφορών. Ο Wehmeyer και οι συνεργάτες του (π.χ. Wehmeyer, 1997; Wehmeyer & Bolding, 1999; Wehmeyer, Kelchner & Richards, 1996) έχουν προωθήσει ένα εννοιολογικό πλαίσιο για τον αυτοπροσδιορισµό ως ένα χαρακτηριστικό προσωπικό γνώρισµα. Το χαρακτηριστικό προσωπικό γνώρισµα αναφέρεται ως µια οργάνωση των γνωστικών, ψυχολογικών και φυσιολογικών στοιχείων µε τέτοιο τρόπο ώστε η συµπεριφορά ενός ατόµου σε διαφορετικές καταστάσεις να παρουσιάζει οµοιότητες (Wehmeyer, 1997). Σε αυτό το πλαίσιο, ο αυτοπροσδιορισµός αναφέρεται «στις ενέργειες του ατόµου που το καθιστούν πρωταρχικό αιτιακό παράγοντα στη ζωή του, κάνοντας επιλογές και λαµβάνοντας αποφάσεις ανεπηρέαστος από εξωτερικές αδικαιολόγητες παρεµβάσεις» (Wehmeyer et al., 1996; Wehmeyer, 1998; Wehmeyer & Schwartz, 1998a; Wehmeyer & Bolding, 1999; Wehmeyer & Schalock, 2001). Ο ορισµός αυτός, ο οποίος υιοθετείται στην παρούσα εργασία, θεωρείται ο πλέον ευρέως αποδεκτός και λειτουργικός (Algozzine 13

15 et al., 2001; Thoma, Nathanson, Baker & Tamura, 2002; Καρτασίδου, 2007) καθώς στη βάση του αναπτύχθηκε το λειτουργικό µοντέλο του αυτοπροσδιορισµού από τον Wehmeyer, το οποίο έχει βασιστεί και τεκµηριωθεί εµπειρικά (Wehmeyer et al., 1996) και έχει χρησιµοποιηθεί εκτενώς για ερευνητικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς στο χώρο των ειδικών αναγκών Το Λειτουργικό Μοντέλο Αυτοπροσδιορισµού (Η θεωρία του Wehmeyer) O Wehmeyer (1997), εύστοχα επισηµαίνει ότι η απλή επίγνωση του ότι ο αυτοπροσδιορισµός σηµαίνει το να έχουν οι άνθρωποι τον έλεγχο στις ζωές τους δεν αρκεί για την προσπάθεια ενίσχυσής του. Και αυτό διότι, αν για παράδειγµα η έννοια έγκειται απλώς σε ένα δικαίωµα που προστατεύεται από το νόµο οι προσπάθειες προώθησής του περιορίζονται στην εξασφάλιση της νοµικής προστασίας και στην εφαρµογή του νόµου. Από την άλλη, αν πρόκειται για µια γενική αρχή ή αξία, τότε οι προσπάθειες πρέπει να εστιάσουν στην εκπαίδευση και ενηµέρωση των ανθρώπων για την αλλαγή στάσεων, απόψεων και των συστηµάτων ώστε να ανταποκρίνονται στις αρχές του. Επίσης, αν πρόκειται για µια έµφυτη ικανότητα, είναι πολύ πιο δύσκολη η ενίσχυσή του από το αν αντιµετωπιστεί ως κάτι που µαθαίνεται. Η λειτουργική θεωρία του Wehmeyer αντιµετωπίζει τον αυτοπροσδιορισµό ως ένα προσωπικό χαρακτηριστικό των ατόµων (Shogren et al., 2008), το οποίο µπορεί να διδαχθεί και να ενισχυθεί, ενώ η αυτοπροσδιοριζόµενη συµπεριφορά αναφέρεται «στη συµπεριφορά του ατόµου που το καθιστούν πρωταρχικό αιτιακό παράγοντα στη ζωή του, κάνοντας επιλογές και λαµβάνοντας αποφάσεις σχετικές µε την ποιότητα της ζωής του, ανεπηρέαστος από εξωτερικές αδικαιολόγητες παρεµβάσεις» (Wehmeyer & Bolding, 1999). Η έννοια του αιτιακού παράγοντα είναι κεντρική στη συγκεκριµένη θεωρητική προσέγγιση. Όπως ορίζεται ευρέως, ο αιτιακός παράγοντας υποδηλώνει ότι είναι το ίδιο το άτοµο το οποίο προκαλεί ή δηµιουργεί τα γεγονότα και τις καταστάσεις που συµβαίνουν στη ζωή του (Wehmeyer & Schwartz, 1997; Wehmeyer & Bolding, 2001). Ο αυτοπροσδιορισµός συνεπάγεται το να έχουν τα άτοµα τον έλεγχο των επιλογών και των αποφάσεών τους που αφορούν στη ζωή τους. Αυτός ο έλεγχος δεν είναι απόλυτος (Wehmeyer & Metzler, 1995), ενώ κάποιοι θεωρητικοί επισηµαίνουν ότι δεν είναι ο έλεγχος καθ αυτός που ορίζει τον αυτοπροσδιορισµό, αλλά η ευκαιρία του να ενεργεί το άτοµο ως αιτιακός παράγοντας στην πραγµατοποίηση επιλογών και 14

16 στη λήψη αποφάσεων (Deci & Ryan, 1985). Υπάρχει επίσης µια τάση να γίνεται αντιληπτός µόνο µε όρους επιτυχηµένων και παραγωγικών συµπεριφορών. Ωστόσο, οι αυτοπροσδιοριζόµενες συµπεριφορές δεν χαρακτηρίζονται πάντα από επιτυχία και τα αποτελέσµατά τους δεν είναι πάντα θετικά. Είναι άλλο πράγµα να είναι κάποιος ο αιτιακός παράγοντας στη ζωή του, και άλλο να εκδηλώνει επιτυχηµένες προσπάθειες (Wehmeyer, 1997). Αυτού του είδους η συµπεριφορά αναφέρεται σε ενέργειες που προσδιορίζονται από τέσσερα βασικά θεµελιώδη χαρακτηριστικά που βασίζονται στη λειτουργία (στο σκοπό) της συµπεριφοράς: (α) την αυτονοµία, (β) την αυτορρύθµιση, (γ) την ψυχολογική ενδυνάµωση και (δ) την αυτοπραγµάτωση (Wehmeyer & Bolding, 1999; Wehmeyer et al., 1996). Οι άνθρωποι είναι (ή δεν είναι) αυτοπροσδιοριζόµενοι όχι µε βάση το τι κάνουν (π.χ. παντρεύονται ή µένουν µόνοι) αλλά ανάλογα µε το σκοπό τη λειτουργία των ενεργειών τους (π.χ. κατέχουν τον έλεγχο της ζωής τους, ζουν µε τον τρόπο που επιθυµούν). Αυτά τα τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά περιγράφουν τη λειτουργία της συµπεριφοράς, π.χ. το σκοπό που εξυπηρετεί η συµπεριφορά. Κατ αυτόν τον τρόπο, οι άνθρωποι µπορούν να χαρακτηριστούν ως «αυτοπροσδιοριζόµενοι» στο βαθµό κατά τον οποίο οι ενέργειες και οι συµπεριφορές τους εµπεριέχουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Επιπλέον, σύµφωνα µε το µοντέλο το οποίο προτείνουν, τρεις πρωταρχικοί παράγοντες επιδρούν στην ανάδυση του αυτοπροσδιορισµού (βλ. Σχήµα 1): (α) η προσωπική ικανότητα, που επηρεάζεται από τη µάθηση και την ανάπτυξη, (β) οι ευκαιρίες, που επηρεάζονται από τα περιβάλλοντα και τις εµπειρίες, και (γ) η υποστήριξη και οι προσαρµογές (Wehmeyer, 1999; Wehmeyer & Bolding, 1999). 15

17 Σχήµα 1 Η ανάδυση του αυτοπροσδιορισµού Πηγή: Wehmeyer (1999) Ο αυτοπροσδιορισµός αναδύεται και αναπτύσσεται καθώς τα παιδιά και οι έφηβοι αποκτούν δεξιότητες και αναπτύσσουν χαρακτηριστικά και στάσεις που τους καθιστούν αιτιακούς παράγοντες στη ζωή τους. Αυτές οι τάσεις και οι ικανότητες αποτελούν τα συστατικά στοιχεία που συνθέτουν τον αυτοπροσδιορισµό (Wehmeyer et al., 1996) και τα θεµελιώδη βασικά χαρακτηριστικά που ορίζουν την αυτοπροσδιοριζόµενη συµπεριφορά αναδύονται µέσω της ανάπτυξης και πρόσκτησης αυτών των πολλαπλών, αλληλοσχετιζόµενων συστατικών στοιχείων τα οποία περιλαµβάνουν: δεξιότητες πραγµατοποίησης επιλογών και λήψης αποφάσεων, δεξιότητες επίλυσης προβληµάτων, ανάθεσης και επίτευξης στόχων, δεξιότητες αυτοδιαχείρισης και αυτο-συνηγορίας, αυτο-επίγνωση και αυτο-κατανόηση. Κάθε ένα από τα παραπάνω συστατικά έχει ξεχωριστή αναπτυξιακή πορεία και κατακτώνται µέσω ειδικών µαθησιακών εµπειριών (Wehmeyer & Bolding, 2001). 16

18 Τα θεµελιώδη χαρακτηριστικά του αυτοπροσδιορισµού Όπως προαναφέρθηκε, οι συµπεριφορές που µπορούν να χαρακτηριστούν ως «αυτοπροσδιοριζόµενες», αναγνωρίζονται από τέσσερα βασικά - θεµελιώδη χαρακτηριστικά: (1) το άτοµο δρα αυτόνοµα, (2) η συµπεριφορά είναι αυτορυθµιζόµενη, (3) το άτοµο ανταποκρίνεται σε γεγονότα µε έναν τρόπο που χαρακτηρίζεται από ψυχολογική ενδυνάµωση, και (4) το άτοµο δρα µε αυτοαντίληψη / αυτο-πραγµάτωση (Wehmeyer & Bolding, 2001). Η χρήση του όρου θεµελιώδη χαρακτηριστικά σηµαίνει ότι οι ενέργειες του ατόµου πρέπει σε κάποιο βαθµό να αντανακλούν καθένα από αυτά τα τέσσερα χαρακτηριστικά. Η ηλικία, η ευκαιρία, η ικανότητα και οι περιστάσεις µπορούν να επηρεάσουν το βαθµό στον οποίο εκδηλώνονται τα θεµελιώδη χαρακτηριστικά, και συνεπώς ο σχετικός αυτοπροσδιορισµός που παρουσιάζει το άτοµο µπορεί να ποικίλλει ανάλογα µε το χρόνο ή τα περιβάλλοντα. Ωστόσο, αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να εκδηλώνονται. Κάθε ένα από αυτά είναι απαραίτητα αλλά όχι επαρκή στοιχεία της αυτοπροσδιοριζόµενης συµπεριφοράς (Wehmeyer & Schalock, 2001). Μια συµπεριφορά χαρακτηρίζεται από: 1. Αυτονοµία αν το άτοµο ενεργεί µε βάση τις προτιµήσεις, τα ενδιαφέροντα και/ή τις ικανότητές του, και ανεξάρτητα, ελεύθερα από αδικαιολόγητες εξωτερικές επιρροές και παρεµβολές (Wehmeyer & Schwartz, 1997). Οι τέσσερις συµπεριφορικές κατηγορίες που χαρακτηρίζουν την αυτόνοµη λειτουργικότητα αποτελούνται από δεξιότητες και δραστηριότητες (α) αυτο-εξυπηρέτησης και οικογενειακής φροντίδας, (β) αυτο-διαχείρισης, (γ) ψυχαγωγίας και ελεύθερου χρόνου, και (δ) κοινωνικές και επαγγελµατικές δεξιότητες (Wehmeyer, 1999 αναφ. σε Sigafoos et al., 1988). 2. Αυτορύθµιση αν το άτοµο παίρνει αποφάσεις σχετικά µε το ποια δεξιότητα να χρησιµοποιήσει σε µια κατάσταση, εξετάζει το έργο το οποίο έχει µπροστά του και τις διαθέσιµες επιλογές, και διατυπώνει, υλοποιεί και αξιολογεί το σχέδιο δράσης του µε κατάλληλες αναθεωρήσεις (Wehmeyer & Schwartz, 1997). Οι αυτορυθµιζόµενες συµπεριφορές περιλαµβάνουν στρατηγικές αυτοδιαχείρισης (αυτο-καταγραφή, αυτο-διδασκαλία, αυτο-αξιολόγηση και αυτο-ενίσχυση), τη 17

19 στοχοθεσία και συµπεριφορές επίτευξης των στόχων, συµπεριφορές επίλυσης προβληµάτων και µαθησιακές στρατηγικές παρατήρησης (Wehmeyer & Schalock, 2001). 3. Ψυχολογική Ενδυνάµωση αν το άτοµο ενεργεί µε βάση την πεποίθηση ότι έχει την ικανότητα να εκδηλώσει την κατάλληλη και απαραίτητη συµπεριφορά ώστε να επηρεάσει την κατάσταση του περιβάλλοντός του και εφόσον εκδηλωθεί αυτή η συµπεριφορά, θα επέλθει το επιθυµητό αποτέλεσµα (Wehmeyer & Schwartz, 1997). Η Ψυχολογική Ενδυνάµωση αναφέρεται στις πολλαπλές διαστάσεις του αντιληπτικού ελέγχου, συµπεριλαµβανοµένου του γνωστικού τοµέα (ατοµική αποτελεσµατικότητα), της προσωπικότητας (κέντρο ελέγχου) και των κινήτρων (Zimmerman, 1990). 4. Αυτο-αντίληψη και αυτο-πραγµάτωση όταν το άτοµο χρησιµοποιεί νοήµονες και ακριβείς γνώσεις για τον εαυτό του, τις δυνατότητες και τις αδυναµίες του και ενεργεί ώστε να επωφεληθεί από αυτές τις γνώσεις (Wehmeyer & Schwartz, 1997). Αυτή η γνώση και κατανόηση του εαυτού κατακτείται µέσω της εµπειρίας και αλληλεπίδρασης µε το περιβάλλον και της ερµηνείας του και επηρεάζεται από τις αξιολογήσεις των σηµαντικών για κάθε άτοµο ανθρώπων, την ενίσχυση και την απόδοση της συµπεριφοράς του ατόµου (Wehmeyer, 1999) Τα συστατικά στοιχεία του αυτοπροσδιορισµού Τα βασικά θεµελιώδη αυτά χαρακτηριστικά αναδύονται µέσω της ανάπτυξης και της κατάκτησης των πολλαπλών, αλληλοσχετιζόµενων συστατικών στοιχείων του αυτοπροσδιορισµού, τα οποία είναι (Wehmeyer, 1997; Wehmeyer & Schalock, 2001): εξιότητες πραγµατοποίησης επιλογών εξιότητες λήψης αποφάσεων εξιότητες επίλυσης προβληµάτων εξιότητες στοχοθεσία και επίτευξης εξιότητες ανεξαρτησίας, ανάληψης ρίσκων και ασφάλειας εξιότητες αυτο-παρατήρησης, αξιολόγησης και ενίσχυσης εξιότητες αυτο-διδασκαλίας, αυτο-εκπαίδευσης 18

20 εξιότητες αυτο-συνηγορίας και ηγετικές δεξιότητες Εσωτερικό κέντρο ελέγχου Θετικές προσδοκίες και αποδόσεις αποτελεσµατικότητας Αυτο-επίγνωση και αυτο-γνωσία Σχήµα 2 Ο Αυτοπροσδιορισµός ως Εκπαιδευτικό Αποτέλεσµα Πηγή: Wehmeyer (1997) Ο εντοπισµός και η περιγραφή των συστατικών στοιχείων είναι σηµαντικά για την ανάδυση της αυτοπροσδιοριζόµενης συµπεριφοράς για δύο λόγους: Πρώτον, η εκπαίδευση και η παρέµβαση πραγµατοποιείται στο επίπεδο αυτών των στοιχείων. ηλαδή, εφαρµόζονται εκπαιδευτικές στρατηγικές, µέθοδοι και προσαρµογές για την ενίσχυση του αυτοπροσδιορισµού εκπαιδεύοντας τους µαθητές σε δεξιότητες και δραστηριότητες αυτών των τοµέων. εύτερον, κάθε ένα από αυτά ακολουθεί ξεχωριστή αναπτυξιακή πορεία ή κατακτάται µέσω συγκεκριµένων µαθησιακών εµπειριών. Περιγράφοντας την ανάπτυξη κάθε ενός από αυτά τα συστατικά στοιχεία, στην ουσία περιγράφεται και η ανάπτυξη του αυτοπροσδιορισµού (Wehmeyer, 1999; Wehmeyer, Sands, Doll, & Palmer, 1997). Στο Σχήµα 2 αναπαριστάται η σχέση 19

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: «Αυτοπροσδιορισµός και νοητική αναπηρία: πιλοτική έρευνα αξιολόγησης του αυτοπροσδιορισµού σε άτοµα µε νοητική αναπηρία».

Θέµα: «Αυτοπροσδιορισµός και νοητική αναπηρία: πιλοτική έρευνα αξιολόγησης του αυτοπροσδιορισµού σε άτοµα µε νοητική αναπηρία». ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ: ΕΙ ΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ιπλωµατική εργασία Θέµα: «Αυτοπροσδιορισµός και νοητική αναπηρία: πιλοτική έρευνα αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ. Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος Α ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙ ΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ Πίνακας περιεχοµένων ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ... ΜΕΡΟΣ Α ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013

Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας. Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Παρακολούθηση Διδασκαλίας στη βάση του Δυναμικού Μοντέλου Εκπαιδευτικής Αποτελεσματικότητας Μαργαρίτα Χριστοφορίδου 28 Νοεμβρίου 2013 Σκοπός τη σημερινής παρουσίασης: αναγνώριση της παρατήρησης ως πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Λεωνίδας Κυριακίδης Τμήμα Επιστημών της Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κύπρου ΕΙΣΑΓΩΓΗ H δημιουργία εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Τόμος Γ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ Σύνοψη Το τετράτομο έργο "Εισαγωγή στην ειδική παιδαγωγική" αποτελεί συμβολή στην προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ. Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά & Πέτρος Γαλάνης Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Προγράμματα Αυτοαπασχόλησης Ως προγράμματα αυτοαπασχόλησης ορίζονται τα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων:

Η Ενέργεια περιλαμβάνει ενδεικτικά τις ακόλουθες κατηγορίες Πράξεων: Ενέργεια 2.1.2 : Αξιολόγηση εκπαιδευτικού έργου Για να βελτιωθεί η ποιότητα του εκπαιδευτικού συστήματος, η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου που αφορά την πρωτοβάθμια, την δευτεροβάθμια γενική και τεχνική

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία

Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Δικαιώματα & Υπηρεσίες για τα Άτομα με Νοητική Αναπηρία Ελένη Δημητρίου Ψυχολόγος Λειτουργός Έγκαιρης Παιδικής Παρέμβασης Επιτροπή Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Νοητική Αναπηρία Επιτροπή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Διδακτική των Φυσικών Επιστημών Ενότητα 2: Βασικό Εννοιολογικό Πλαίσιο Χρυσή Κ. Καραπαναγιώτη Τμήμα Χημείας Αντικείμενο και Αναγκαιότητα Μετασχηματισμός της φυσικοεπιστημονικής γνώσης στη σχολική της εκδοχή.

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy

Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση. Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Πετυχημένη Σχολική Ηγεσία: 10 ισχυρές παραδοχές-προκλήσεις για βελτίωση Δρ Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ ΥΠΠ stylmarios@cytanet.com.cy Δέκα ισχυρές παραδοχές για μια πετυχημένη σχολική ηγεσία Day, Sammons, Hopkins,

Διαβάστε περισσότερα

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός)

1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) 1. Εκπαίδευση για την Εξυπηρέτηση Πελάτη (Customer Service Training) (Μικρός Οργανισμός) Περιγραφή Βραβείου Βραβεύονται συγκεκριμένες δράσεις ή προγράμματα που επιδρούν στη σκέψη, το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

1. Σκοπός της έρευνας

1. Σκοπός της έρευνας Στατιστική ανάλυση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας 1. Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός αυτής της έρευνας είναι κυριότατα πρακτικός. Η εξέταση των δεκτικών/αντιληπτικών

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία»

«Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» «Ολοήµερη εκπαίδευση. Η ευρωπαϊκή εµπειρία» H έρευνα του Ο.Ο.Σ.Α. «PISA» (Programme for International Student Assesment, Πρόγραµµα ιεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών) αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τα προγράµµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΡΑΣΗ ΡΑΣΗ 4.3 Κατάρτιση και δικτύωση όσων δραστηριοποιούνται στον τοµέα της νεολαίας και των οργανώσεων νέων 1) Κωδικός αριθµός: ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712

Σε συνεργασία με το. Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Σε συνεργασία με το Επικοινωνία: sgounar@aueb.gr Τηλ. 2108203712 Δυο Λόγια για το Εργαστήριο Μάρκετινγκ To Εργαστήριο Μάρκετινγκ (ALARM) ανήκει στο Τμήμα Μάρκετινγκ & Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Βίκη Παυλίδη Εκπαιδευτική Ψυχολόγος, ΜΑ,MSc Τμήμα Συμβουλευτικής & Ψυχολογίας Εκπαιδευτήρια Γείτονα Χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας Γνωστικές Δεξιότητες Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ

Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ Δρ. ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ Κ. ΣΠΑΝΑΚΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ-ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΠ65 Η ΤΡΙΓΩΝΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ Τι είναι η τριγωνοποίηση; Ποια είδη τριγωνοποίησης υπάρχουν; Πώς να επιλέξουμε το κατάλληλο είδος; Τι μας προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ. Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ Συμβολή στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΣΤΟΧΟΙ ΕΠΑΡΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΣΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Νίκος ρίτσας, Υπεύθυνος Συστηµάτων ιαχείρισης Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε., Κατερίνα Κατελάνου, Σύµβουλος Ποιότητας ΠΛΕΓΜΑ Α.Ε, Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ Εγνατίας 156, 54006 Θεσσαλονίκη Γραφείο Τύπου: Μιχάλης Δώσσας Τηλ: 2310.891.311, 6974.487.128 Φαξ: 2310.891.313 Ε-mail: gtypou@uom.gr, mikegd@uom.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αρ. σελ.: 5 Θεσσαλονίκη, Τρίτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη

ATLEC. Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης. State of the Art and Research Analysis Σύνοψη ATLEC Εκπαίδευση στις Υποστηρικτές Τεχνολογίες μέσω Ενιαίου Προγράμματος Εκμάθησης State of the Art and Research Analysis Σύνοψη WP number WP2 Research and Needs WP title Analysis Status Draft 2 Project

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009 1. Ταυτότητα της Έρευνας Διοργανωτές: Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕΑ) και Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ηµερίδα «Σπουδές στη Γεωγραφία και Προοπτικές Σταδιοδροµίας», Τµήµα Γεωγραφίας, Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου 2006. ΓΕΩΓΡΑΦΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους»

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» Σύντοµη περιγραφή Μέσα στο τρέχον εργασιακό περιβάλλον, κάτω από συνθήκες διαρκούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΗ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ = O ΚΛΑ ΟΣ ΤΟΥ MANAGEMENT ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΜΕ ΤΕΤΟΙΟ ΤΡΟΠΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες Έξι συν Ένα λάθη των διδασκόντων και τρόποι αντιμετώπισής τους Αθήνα 2 Νοεμβρίου 2012 Γιάννης Τζωρτζάκης Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ1201 Περιφέρειας Κρήτης & Κυκλάδων Ερευνητικές Εργασίες:

Διαβάστε περισσότερα

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7

Δημητρίου Γεώργιος. Αναφορά Απασχολησιμότητας. Απρίλιος, 2013. Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Αναφορά Απασχολησιμότητας Αναφορά Απασχολησιμότητας Δημητρίου Γεώργιος Απρίλιος, 2013 Σελίδα 1 / 7 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Προφίλ Απασχολησιμότητας... 3 Πώς να διαβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008)

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Ο Τομέας Έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μετά από οδηγία του

Διαβάστε περισσότερα

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ..

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ.. Εκπαιδευτικά Εργαστήρια Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε γενικό τίτλο «Βασικά Θέµατα για τη µετάβαση των νέων στην παραγωγική διαδικασία» Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΠΩΣ Η ΑΥΤΟΕΙΚΟΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα